Grice e Mastri

 

n. IM 
Pm Pow s 
JTONx 
AM Ve mov 


Ax. 
- 


. "T 
Vhelmadp e dm 


B^ us NIRÍa 
Y. WS em 
i Em 





us MAY ee Bow , 
pue Oo cid nis SR — e e 
e » 
jouer sedode C3, deiu Nd 
IyFaWEO ne Spero Qoipt^ ext tic LEN 
: H : PI h 
4 9 Ces: usines! ie geo ugar T 
] 3 E cz m 
, X0 cc 
rais riv ves 


H4 


iz aas 


TRA 5 
Crue e 


e n A. 
E edes i ege: K a2; t e ed 


Wiener! nop o 
- . ^A 


Digitized by Google 





DISPVTATIONES 
IN ORGANVM ARISTOT: 


Quibus 


| Ab Aduerfantibus tüm Vcterum,tüim Recentiorum 
| iaculis Scoti LO GICA vindicatur, 1 
| à PP. Magiftris 
Be4RT HOLOMEO AMcASTRIO DE MELDVLeA ^ -— 
Eminentifsimi Cardin. Cc/44 P OSN: Theologo, QJ — 
BON«AVENTVR-A4 BELLVTO DE CcATcANcA , 
nunc Sicilie Prouinciali 1 
Olimin Augufto S. Antonij Min. Con. Patauino Collegio | 
: Regentibus , | 
Editio Secunda, Priori caffigatior, C audior , nouifg. Indicibus, / 5 x 
C Additionibus exculta. iia | 


Eminenti(s.ac Reuerendif(s. Principi 


O. BAPTSITZE PALLOTTO^€« 
$. R. E. CARDINALI AMPLISSIMO. 


Dicata . 








DENENIEOAN m -— 
Guo 00 EAT LNQESE 
: * VENE - Typis Marci Ginammi . 
: ——————— 


ABO VTAUTVAAPTUE| 


a er 1x4 Av dy bares VEA 
1 : «eiut bs dida v | 
dun Jii cv gis de ia "judun£hsobA dA 
d wistaihgier a HpDLOO iooc-elluost 
NEL cae c su 
Y 3x ur ENDE AK QAM OX OV UAR 
bad VS GEPISUT Y 2/2 Q5 2. dtu usd, 
Tee oU 3d KY OSEYAR e XCUVVLASSM ORE 
Je fiai 331517, 5wvli ; 


di foydiaodcs e$ noU cio ooh 6 olg din 1C 
Pea, dia ire audaci 
ya À is esos eim eS aee, iN 
ZIOEUUETOS o uo Mo sulcus 


Vx aiat -Dibasi»t3 7i 35.205nicrl — 













e; SAM h 2f (id IUTSA: T: 1g - 


3 


| 
1 


i 


ka 
ex 
5 
ao 
E 

* 


IS (4o BS do voa cer EIS HEISE Co fx 3 0o 10. DE RRETE ION REY CORE 
"E ef olio secolo S adio Yo 
OBRPEGOHEE Bey Hg H9 VO e$ fx 6e iy HN 


: Ten 


^s : 2 Xi T ER 9 A T5 rid d vay UOS 
depen ep qu quaque s 
Coo VEminentifs. ac^Reuerend, Prinopi 8 


IO. BAPTIST 7E 


Boxe LhbeOo- TpoCPO 
S. R: E- CAR DINALI AMPLISSIMO. 


Fr. Bartbolomaus Maftrius Min. Con. 


Eraphicum D. Bonauenturz Collegium Romanít, 
cuius modó clauumtenes,& protectionem incom- 
4 parabili prudentia geris Eminentifs. Princeps Reli- 
ite noftra veluti pomarium eft, in quo tugibus 
cientiarum fontibus fub doctiffimorum Pracepto- 
rum difciplina plantulze quotannis a'untur , ac indé 
translatae deinceps in immenfías excrefcunt arbo- 
res ; vel potius eft cquus Troianus diuina Palladis 
arte confe&tus,qui fingulis triennijs (trenuos militcs omni litteratura mu- 
nitosin Seraphycam nebgiunen ab aluo dimittit ; Hinc infulati Procc- 
res; hinc purpurati Dynafte, hinc Do&ores prodiere celeberrimi , qui 
eruditione Vniuerfitatum fubfellia, eloquentia Ecclcfiarum fuggeftus, & 
elegantiffimis lucubrationibus Typos illuftrarunt; ex hoc ( inqui) Ocea- 
no tot ingentia lumina defluxerunt , ex hoc Celo tot fydera corrufca- 
runt ; At fi ha&tenus tot honores, profectus tot, ac vtilitates ex hoc Col- 
legio in Religionem noftram promanarunt, nunc fub feliciffimis prote- 
&ionis tu aufpicijs in horum omnium; & maiorum fpem Fi gie en 
in diem quoq; Men & augct ardentiffimus ille zelus, & fedula cura; qua 
Oollegislium litterarijs exercitationibus ínuigilas , & quicquid corum 
prcfectui prodeffe potcft alacriter promoues . Cum jgitur Emineutifs, 


a ài Cat- 





- 


Cardinalibus huiufca Sapienti Prote&oribus Religio noftra tot, titifqz 
cumulata beneficijs mulcü fe debere fateatur , iftius ego indignus filius, & 
illius pufillus alumaus;penfuim quod pro mea parte poífum E. T. in huius 
voluminis dicatiouc humiliter exíoluo, tantaqs munificentia: quantum 
mihi licct refoondeo, vtiqs maiora daturus , non inter omaes Minorum 
Magiítros minimus effem; paucis ab hinc meníibus paruam Logicamà 
mco Typographo accepifti;nunc magai Difputationibus ; & Queftioni- 
bus contextam ab ipfo Autore fufcipe, in qua (eipfam cultu deuouct 
ET. cui vencrabundus Celum precatur vudiq feliciateseffundene, —' 


Phases di 


COLLEXESC TOO Ro 
F. BARTHOLOMZEVS MASTRIV S. 


Cce tibi Logicam iamdenuó recufam , nouifg 4 dditiont- 
bus locupletem salia plura ad occurrendum Recentiori- 
bus,nifi volumimis moles id egré tulifíet, fuiffent adden- 
da, qs autem locis, quibus ad hunc finem aliquid adinn- 

] gidebebat , Lecforem ad Metaphyficam remitto , vbi ex 

infiituto obieci iomibus eorum in Logica factis refpoudeo ; Id autem fülus. 
Jfeci fne. facio, fine comite dilecf ifmo A. R. P. Collega meo Bonauentura. 
^ Bellute facultate mibi ab ipfomet concejfa ne offre neceffitudinis iura 
lederentur. Quamuis enim ab initio animus effet , ntdum totum corpus 
Philofophicum (vt iam f'adfumest ) fed etiam Metaphyfrcam ffmul , ci 
communi [ludio contexere, & communi nomine T ypis tradere ; uia ta- 
men qua de nouo euemiunt nouo indigent confilio, cum poft feré de odd 
1um Philofopbicumopus nece[fatatibus quibufdam domeflicis in Sicilian 
eius Prouinciam reuocaretur animo quamprimum ab eis fuiffet expedi- 
tus in Italiam reuertendi, vt Metapbyficam pareremus 5 cum interim ad 
Prouincialatus culmen ob eius egregia merita affumptus effet , videns 
Jexture Metaphyféce, que tota ex integro poft eius difceffum paranda te-. 
ntbat, tum ob nimiam diflaniams tumob grauis o fic occupationis,ma- 
num admouere non poffe  nedum-vt Metaphyffeam concimnarem folus, at 
euulgarem ( prout iam c&pi priarem Tomum edendo) mibi prgmifft , fed. 
etiam vt Recentioribus noffra communia Logica , c Philofophica impu- 
gnantibus occurrerem, prout ferebat occafjo 5 opportunitate namq s laci , 
«t volumina,que indiem in leuem prodcunt, mibi funt magis ad manum, 
€ Veneta prgla , quibus vtimur propinquiora . ip tamen ne ffudys 
vale dixiffe putaris , curis dome[Heis adbuc non obflantibus Tracfatuna 
de Incarnatione eruditifimum inunlgauit, peraifa Prouincialatus fan 
df ione, alja plura infrgnis eius litteraturi fpecimina daturus . ; 









a5: DO- 


DOCTRINAM S)SO;)OTIC.A 
Celitis, cy hwnanitia, approbata, commendata . 


Oannes Dunfius Scotus dum adhac pacculus litteris incumberet, 
vtqui ab incunabulis omne in Sacrat;(Tiimam Virg;né Dei Ge- 
nitricem obfequmum voucta: fertur ali.(uando vchementius cam 
oralfe, vt ntelle&tom illummare, vcgetioremq; reddere dignare- 
tur; cui mox /omno coriepto Deipara dme apparet, [cien- 
tiarum copram,& ingens in ei(dem addi(cendis, & cxprimendis 
acumen pollicetur; gratias ille gaudens. agit expergefactus Vir. 

ginca 2 ppaniciene lcabundus,ftudia profequitur,& Dei Matris 
bencficio illu&ratam bi experitur :ntelle&um. F.Cauclius in. vita Scod c. 1. Vvane 
dingus tom.3. Annal. R chig. in vita eiufdem. 
Pari(ijs Ioann: Dono Scoto pro immaculato Corceptu 'Deiparz à Labe origi- 
nal! pr atuto» at |; coixius deprecanti , repetentiq; Verf, Dignare me Laudare: 
te P'irgo Ne da mibi virtutem contraboites tàos3. Dwaae Virginis imago mar- 
morea caput inclinauit, cO ]; miraculo victoriam benigné poliicita eft , atq; in eam; 
formam, adhzc vfq; tempora (acram Imaginem perítare Patifijs tettantar ex Fer- 
Chio noítto in Vita Scou c. 5. Ioannes Pineda Soc. Iefü in aduerteatijs D. Ioan. Re- 
js Aragon pro immacularà Concept. Gregor. Ikuis ante Commerx. in 4. Ioan. de. 
ngancllis in 1 .fent.Chry toph. Moren.de purit. Virg.c.4. fol.275. Ioan, Baptifta 

- Lozanà Carmelita in A pol. pro immacul. Concep. 

In Rcuelationibus Beari Patris Amadei Angelus eidem teftatus eft Ioannem 
Dunfiam Scotum ab legia Aazclorum dilectum multum , cum ptimus gladium: 
füum exemcerit pro immaculata etufdem Virginis Marizt Conceptione ; Eumqy; mo4 

- muit, vt in difficaltatibus de auguüiffimo Altaris sacramento Sco do&rinam con-, 

falcret; fic ex eodem Ferchio loc. ci«« Ludouicus de Máganeliisà Pola in vita Dun- 

fij, Demptter in Menologio Scot. 4. Nou. , 





: Bcflatton Cardinalis in Conc. Florent.ad conciliandos Latinis Giwcos ipf (fimá M 


Scori do&riaam vlurpauit in 1.d. r1. q. 1. An Spiritus Sanctus: procedat à.ate , &. 
Filio, Sic inorat. pro Vnione tom. 4. Conc... i 

Sianislaus Ofius Catdinalis vnius Scoci authoritate ex quol. 10. totam Ecclefia 
Catholica? (ententíam de M.(fz cfficacitate corroborat contra. Breatium Harefíat- 
cham lib.;, de Legitimis ladicibus cerutn Ecclefíaft, c: 221. quamuis inquit , multi 
int, qui tra&tent quet, haac, vtrum Saccerdocismali Miffa tantundem valcatquan- 
tüm boni ( tractant .0« cam [homas de Aquino, & cius praceproc Albertus , Bo- 
nauentura, lo. Gec(on, Gabiiel Biel, & alij nonnulli ) nos tàmcn vel: vniu$ Ioannis 
Scoiiteftimonio conten erimus, &c. : : MS 

I1cebinus Bargius iuifa Patram Conc. Trid; vnam ad. Szoti mentem compofuit 
quz (tionem, quam in t .d. 17.q. 1. 1.. alltit à Sacro(an&ta Synodo approbata , & 
iuxca Scori placita dcfiaitam , »picicu Sancto , qui scocun iülattrauerat , illuttcance 

vniuctíos Patres , 

Ioannes de Ragu(io Dominicanus Otat. in Cóc. Ba(ilieafi habita dc Cómanione 
fub vtraqy fpecie (& refzrtur à Cani(io anci.]uz Le&tionis to. 3. pat. 2.car.103.) ait , 
liem Scotus;qui prae altitudine, & (ubrlitate do&cinz anthonomaflicé no.nca Do- 
€toris Subtilisobtinuir, in 4.d.8. 3.3. Vcr Sacramentü à no iciunis potlit recipi &c. 

Extat Decretum Saciz Coagreg. Cardinalium ance annum 1610. circiter lancie 
tum, quo przcipituc do&teinaram , auc librorum Cenfocibus , vt quicquid. Scot  etíe 
«oattacet, inta&um, inu. olatumque adinitcecetur , P. Cauel. ia vità Scoti cap. $« à€ 
V vandiagus t0:n.3.. Aanal, i&elig. invita ciu(dem . 

Aotoais de Fans l'acuinaus Medicus in Epit. dedicat, Scoxici Repertocij 

qued 
bti 


po 


LE 





quod mare magnum appellatur, de Scoto loquens inquit , quis in Dialc&ticis argu- 
menrationibus acutior? quis in pcripathetica lhilo Ínbhis profundior ? quis in facr:s 
enodandis Mifterijs vigiluntior? cuius rei fingulare iadiciam eft irccfragabilis vbi- 
ipfius adco vencilata fabtilitas, & celebrata fapientia, vt cum plurima excellcn- 
tium Virorum velumina in poblicis Concil;js dearticulata fuerint , corumque artí* 
culi (ub exco-nmunicat:0n'$ no:a. fucrint promulgati , candidiffima Do∨s volu- 
- mina abíqüe vlla erroris caligine hinc víque in diem ;nuiolata permanfernnt, Et in 
epift. ad Le&orem; Q»em vnum ( Scotum) nter Sacrz Theologi profcílores, vt 
inter Enangelittas de B. loanne incoafetfo eft, aquilam , aut alteram mundi phaeni- 
cem iure nuncupauerim , llius (i ;uidem opera (i paulà accuratius introípiciamus 
eadem cumaliorum operibus Theo'o;orumconferen:es , non humano quidem ab 
ingemo, (ed vel angcl:co, planéq; diuino, vel pocius à coelciti quodam numine pro- 
fe&a, & excogitata fuiffe | intelligemus . 

Do&oris (ubtilis Opera inoffenfodecurrenda pede , ficut de Hilari libris fcri- 
pfit ad I etam Hieronymus, teftatur etiam Antonius Poffeuinos *ocict. Ic(u in fuo 
apparatu,vbi de Scoro loquens ait; In (cri pturis diainis,ac in Philofoph:a Ari(t.adeó 
Dew » vt in Diíputat onibus palmam caeteris prar; peret, at jue ob id Do&or 

rilis fuerit appellatus ; & infray cutus doctrinz graue iilud teftimonium extat, 

eius Libri abíque vllo erróris nzuo ví.jue in banc diem 300. circiter ancos in 
omenicis Concilijs inuiolati permanícrint; & rurfus , Haud mirum fuerit , ait » 
fi ingenium Dodoris (ubtilis mode(tia & charitate przditum alüffimosfen(us erue- 
're potaerit ad veritatem indagandam s nunquam cnim (nam fententiam profert in 
aliorum iniuriam, vcl depreffionem , quin quorum. errores conueilit , aut op:niones 
di(cutit, adeb 1d modetl? , & plerumque fuppredo noxine facit , vt chcift ano pc- 
&orc haufi(fe à Domino (apientiam conijci poffit . ! : 
- Thomas de Vio Cardin:l:s Caietanus Od. Przd:c« in Comm. 1. p. q» t4. art. 15. 
3 rarum (quod nec à Sequacibus addi&tifimis ) profundiflima Scoti doótr oz profcrc 
Ȉ Ote.) Encomium: Dum .n. folutiones parare nititur ad ar;umenta. Scou , quibus oppu- 
Y gnatur, Deum cerià (cire futura contingentia cx coc ftentia a&uali furaroium in 
" aeternitate; libero fuo genio confitetur, | olt quam ncminen, ex Thomiltis rem actu 
&b (Autt^ terigille viderit, poft quindicennalem tibi irritam fpeculaionem, tandeu opus fui(- 
ie, te 0- (e écolo delapfa re(pon(a Scoti obie&ionibusoppcncre ; id , quod an. etium fuerit 
* . afecutus, iudices fint ipfimet Thomitiz, arque Nco:berici Thcolog; . 
- Sixtus Sencn(is Ord. Przd. tom.1,lib.4. Bibl.o:. fol.285 habei, loanncs Dun(üiu 
Vir admirandz cruditionis, (ubulirate pra ditus . 
Alfonfus Ciaconus Ord. Przd. in vita Cle. V. Ioannes Scous in diuins fcri- 
is, & Fhilofophia Peripathet ica veríati (limus ob ingcnij acum n, & rerum ab- 
itiffimarum accurati(fimas inter pretariooe Do&or fubtilis vocstus . 

Cardinalis Bellarminus Societ. Iefía de Scriptoribus Eccleaft. Ioanaes Duns 
Ord.Min. Vir fuit acuciffiino ingenio praditus . 

Ferdinandus Salazar Societ. Ie(u , lib. de immacul, Concept. c.15. longé alia eft 
(abtil:ffimi- Do&oris Scoti mens , qui quemadmodum omn bus Thcologis imma- 
culatz Conceptionis propaganda Auctor extitit, ita nihil prtermilit , quodin hac 
re ad maiorem Virginis glor'am facere poísct ; & c, 42. Ioannes Duns 5.0tus prae- 
cipuus, & maximé puc Conceptionis vindex, qur tantam haic do&trinz tuaauuho- 
ritate fidem co mpata ut, quantam nullas alius antc, vc] poit ipfum 

Iacobis Breullius Ord, 5. Benedi&i Antiq. Pari: lib. 2. 6264. Quidam, inquit ; 
Cognoincn:o 4 patria (ua fumpto Scotus vocatus, &, Doctor fubzlis, cuius mcmoe 
rja nun jua.n eft perii ucay pre ert. incec Scholatiiez (api&iig Prefcfsores o5 erndi- 
ti92em;quá fcriptis (uis in(cruit ,Hareticorü impictau retundenda «p, ocunáy ce 

Vaiuerfahis hitt.in 6. ztaie fol. 21. loanncs Scotus Ord. Min, Thiolosus.fubti- — 

flinus «nno Domini. 1300, vélcirca- vclut alter Apolo floruit 5 pis. vá 
à ; a 4 heo 


V oif 


av ' 


4 Y nmn. 


"Thcologis fubtili fima quzdam opera edidit . 

S. Anton. Ord. Pred.3.p. tit.34. $.2. c. 8. Anno 1500. claruit Frater Toann.Scos 
tus, qui fcripfit fuper Senc. multa fübtilia , vnde & dicitur Do&or (obtilis , 

Sabellicus lib.7 c.4, Pradicari audio Ioann. Scotum,quo nemo (ubulius diuinas 
tra&auit litteras, 

Tritem, Scriptor. de Ecclef. de Scoto loquens inquit, vir in diuinis (ceipturis ftu- 

' dioíus,& eruditus, & in philofoph. Arift, doctilimus,, & adco profundus , vt cius 
fcripta paucis (int penetrabilia . -— 

FHice&tor Boet.lib. 1 s.h:ft.Scor.Io. Duns Scotus (ub D. Franc:fci inftituto (an&iffi- 

' tno tan'z eruditionis Thcologus, vt eius ingenio illud fz:culü cenícri po (lit ind: gnü. 

Volaterranus in Anttopol. Per id tempus Ioan. Scotus Vniuerfitatem. Parif. ma- 
gnopcte illuftrauit . 

Ioan. L e(sgus Epic. Ro(sen(is lib.7. fuz hitt. pag. 1 fo. Io1nnes Scotus fu:t inge- 
nij acumine, iudicij vi, do&rime cognitione adco pollens , vt Thcolos.iilam recon- 

'ditiorem, quam Scholafticam vocá: , maltis (übtilitatibus ex uitits. Fae'iciffimé au 
xctity in quibus quod multa, qua in obfcuro pofita latebant , à tencbcis acerrima in- 

-genij perfpicientia eruerit , qui eius viam , ac doctrinam auid:us coafe&antur , imó 
qui quz'ftionis alicaius intimam rationem ad viuum refecant , ac (ubc lius perfcru- 

»tantur, Scotift (umma tanti ingen;j laude vocantur ;qua(i nihil aut tanra d'fficul- 
tate inter (ceptum, aut tàm den(a caligine inuolutum, quod Scoti ingenium noa po- 
tuctit penitus infpicerc , acclaré aperire. 

Antonius Contarenus Venetiarum Patriarcha , Dalmatizque Prim. inEp;ft. ad 

"Anton.dc Eantis,Scotum oma:um Philofophorum, ac Theol. acuti(fimum appcllat. 

Chriftophorus Marcellas Archiep. Corcyren(is eidem Antonio (ccibens,ait, Lau- 
datiffimü,ac extra omnis zquiparation;s aleà pofitá Ioannis S-oti ingeniü nó opus 
cft mo4O, vc laadibus extollamus, fed do&rina illius cultores a(fiduos comendemus. 

Hicronymus Magnanus Epi(c. Buducn(is eidem Anton. intcr fidos, inquit,arca-, —— 
norum diuinorum interpretes Ioannes Duns Scotus nuacupatus nequaquam poftre- .. 4s 9f 
mas obtnct partes, (i aquilinum incaittum , fi digeftum ftudium bibe v » ad 

Gcorgius Raguícius in di(put. 2. peripath.c.7. ait, Dum Iuucnis philofophiz ftu-. , 4» 4 
derem, atque puru do&trinz Scoticz operam dilgentermauirem, quó me ^ — 55 
aptius in (abtilioribus difputationibus, quibus (emper miriticé (am dele&amus, exer- — «^55 
ccrem, Scoti emper opinionem tàm in priuatis exerciratiomibus quàm in publicis — «^ 
congreffibus fum fecutus . , 

, Antonius Roccusin Prafat.ad lib.Phyf.ait Nec alia de caufa hunc (Scotmm) po- 
tius,quàm alios Dotorcs fequi decreui, ni(i quia ipfius dodrina , ficuc alijsfubcili- 

tatc pracellity fic magis peripathetica , firmaque prout ício redolet veritae. — 

Compendium temporum Rioche libz4. c. 4d : Ioanncs Duns scotus Ord. Min. vir 
omni fcientia profundus, & peritus, vnde Doctor (ubtilis nuncupatus . 

Leonardus Leffius Societ. Ic(a in ceníura fcripti Oxonien(is nouiter recogniti , 
& Scholijs exornatià P. Cauello, ait, Nemo ctt, qui nefciat Scotum eíse co:em in- 
geniorum,& limam fubtilioris T hcologiz, ac l/hilofophiz , quz in Scholis, & cru- 
ditis difputationibus maximé triumphare confucuit. 

I1cobus Philip. Bergoimen(is in Supplem. Chron. Ioannes Duns cognomento 
Scotus Ord. Min. Thcologorum (ubtiliffimus per hoc tempus velut altec Apollo 
floruit, & prz cae:eris Theologis (ubüliffima ed.dir. 

, Gregotius onus aurcus in Epiftolis ante Comment.quem in t. Scoti concinna- 
wit, inquit, Scou ingenium (iac exemplo maximum fontem ingeniorum appello, ;n 
quo hoc przcipaum, quod ne ; ante illum quem ille imiraretuc , ne4; pott illum 
qui illum imitari poifety inuentus c ; & ruc(us ; Si ab Scholis auferas peculiares Sco- 
ti opiniones, reliquam eit, vc ipüus plané difscrendi vías , & occalio langueat. 

Pafchalinus Regi(clmus Vencius in pralat. ad Repett. Scoti à P. Magiitco Hyc- 

roni- 


mem Scotum peculiariter commemorat, qui Subrilis Doctoris , nomen , i 


tonimo de Ferrarijs Ord.Przd. aceuraté concionatum , inquit, Hic (Hyeron imus ) 


' licér cx eorum grege fueritqui fancitosà Diuo Dominico Canones feruare fponté 


deliberant, tamem (bi videndum ceníuit,quid venuíti afferent , quid (ru&uum pro- 
ducerent foscundi, ameniq; horti felicium arborum excelfatum concemplationum in 
agro Eccleiige (atarum à Ioanne Scoto: & infra. Cui namq; Scoti nomen ignotum 
eft, & quàm difficile üt illi infixum acumen, & innaram fübtilitatem extorquere ? 
«enim facilius quiuis € manibus Hercul;s clauam excuíscrit. 

Scaliger exercit. 524. alacre Scou ingenium (quem limam veritatis appellat ) 
Ariftotclico zquiparat . 

Cardanus de (ubtilitate lib. 16. Humanorum ingeniorum apices Wig is Ioan. 

it , ob 
do&rinam, parque vbique acumen mcritó meruit: & infra , Nec eít vnum genus füb« 
tilitatis, in quo Authores celebrantur, (ed plura: Aci(toteles ab ingenio,cuius Znut- 
li Theophrattus , & Scotus. 

Ioannes Pitfcus Dccanus Liuerduni in. Lotharingia de rcbus Anglicis p.35. q. T. 
Scotus ingenio ad litteras plané fato, & ad miraculum tubuili , atque acuto, vt non 
tàm hominem acie mentis ftupendum , quàm inter. Philofophos quendam dixeris 
Deum: & pauló pott, N;hil cam occultum, & abttrufum , quod perfpicax cius in. 
genium non penetraucrit, & à tenebris craerit, nil denique tàm nodo(um, quod ille 
quafi quidam Oedipus non diffoluerit . 

His igitur de caufis celebriores Orbis Vaierfitates do&trinam Scoti profitentur, 
ac in antt Doctoris venerationem floret in fingulis Cathedra eius doctrinae dettina- 
tain Bononienii, Patauina, Romana, Perutina, Papienti , Pifana , Taurinenfi, Fer-' 
rarienli, & extra Italiam in Complaten(i, Salmaticenii, Conimbricenfi, Vicmenífi, 
& alijs : de Paritien(i omnium Priucipi quid dicemus ? Antonius Cucharus Epifc. 
Acernen(isin Elucidar, Virg.p. 2. afSerit, Authore Scoto Vniuocfitatem Parificn- 
fcm decreto fanciuifse Feftam Immaculatz Conceptionis; ad quod (olemniter ce- 
lebrandum quotannis fc obttrinxerit , Epiícopo Maitse faccificiam offerente ; & vno 
€x Magi(tris concionem habente: qua fcítinitas, dum in diem Dominicum incidit á 
in Conuentu Predicatorum; alijs temporibus in Conuenta Minorum habctur : con- 
firmat P. Petrus Oyeda Soc. Iciu in (ua informatione pro defenfione Immaculatze 
Conccpt.fol.62, ex Pelbarto lib, 4. Stellarij p. t. art.3. 

i* Idcircó mirum non eft, no&e Chrifi Domini Natali Sacratifsima Scruatorem 
noftrum Icfum fub (pecie paruuli Ioanni Dunf(io Scoto appataiíse, feq. eiufdc oca- 
lis, oícults, & amplcxibus attreétandum peramanter obtuli(se: vc referunt ex D. Fer- 
cluo in Vita Scoti c. 5. Philip. de Soía in Chron. Min. lib. 3.p.2. c. 7. loannes à l'o- 


la in 1. (ent. Paulin. Berti. Ord. S. Aug. in Vita Scotiante 4. lib. (enc. Greg. Ruis in. 


Epift. ante Comment. in 4.(ent. Scoti, Antonius Cucharas Epifc. Acerncntis in clu- 
cidar . Virg.p.2. Chrifoph. Moren. de puritate Virg. c.4 $. vl. Sic vque poftalabat 
obícquentifsimus amor, quo crga Chrifti Matrem flagrabat , ac iplum Dominum 
Icfum, in cuius etiam laudibus omncs exccfsit Doctores , vt conttat ex his » quz de 
Óiísima cius anima docet in 3.d. 13. & 14. vbi przter communem dcfcad.t ,lum- 
mam gratiam pofsibilem ctiam de potentia abíoluta fuifse ibi coilatam; intclleétum 
&ius videre , quecunque Verbum videt, ac voluntatem fumma fruitione gaudcie, 5 , 
qua quia funt difficilis probationis, ac preter cominunem viam, (c Doctor cxcutac 
dcuoxiísimis illis Verbis d. 13. cit.q.2. litt H. Is commendando Cbrijtum malo ex« 
cedere, quàm deficere d laude fibi dibup EMNM ignorantiam. oportet in alte- 
rum incidere; quibus exprimit fingul are in Chriitum obfcquium , ob os ait fc li- 
ius ignorantis nora inuri velle, quàm indcuoti, Ex quo randem tofcrtur DoGtci« 

nam Scoticam deuotione non minus; quàm fubül.cate císe rcfcitam. 


" 
-— 


OIM 


Er 


INDE 






X TRACT. ET CAD. 








Capita per paginas, Dubitationes vetà per numeros margine indicantur . 


PA R S PRIMA. Cap.1 1. De reliquis terminorum Á 


prietatibus. 


De attinentibus ad formam Syllogifmi «— Cap.V2. De terminis cóponi^ilibu p.29 
Cap.13. Explicantur quidam. terms 


TRACTATVS I in fcbolis frequentiffimi-p. 3o 
De Tetminis, ac "Yap z^ TRACTATYS II. 
ap. 1. Fi uotuplex fit 1 : 
" P Adag "t Dc Propofitione ,& ciusaffc&ionibus, 
Dub.1. Qua ditiones [ubeant 


vattonem termini. — num.i Cap.i. De Nomine, d» Verbo. — p.3t 
Dub.. £n dentur termini inpropofi- — Dub.t. 4n folum nomen fitum , C7 
nj 


tione mentali . retium [it nomen apud Logi- 

Cap.2. De terminorum multiplicitate cum V d 
ratione (ignificatioms. —p-«« — Dub.a. An nomina tra[cendeniia infi- 

e pon it fignuy d" quotuplex.n. f mtaripofint. ———  — ibid. 
Dub.2. Qui (int termini mixti interca — Dub.s. 4n Verbum adieliuum , 
tbegorematicum, &r fyncate- fubflantiuum de fecundo adia 
orematicum . nó céte fint verba apud Log.n-49 


Dub. . Qui fint terminus complexus, Cap. 1. De Oratione quid [it, €" m 
"n om? plex, . p. 


- M. L E 
Tre eio (Hn Aie LEAN TITRE D ^s. 4nOratio fsario dc « 
2 , 1 c / P 7 E 
Sed ponepeat oth deer p ed "^ 
PRIARIDITR UTE "mai EzI 


xd. dade d, ie 





Index: Tra&t. Et p» Inftit. Log. 


Dub. Vn. Qvalis fit diufio pr-po[itio- 
- modalis in s ordnen is 
diui[am . n.61 
taii 


Cp . 6. sud fit itio. 


: latur « 
Iuba. 4n dinifio bypoibetica jn Con- 
dittonalem » copulatinam, C 
difiuntiinam fit generi aln 
cies. 
Cap. 7. De oppofi, tione tabeqricrim 
e ofimplicium. o. 
Dub.1. 4n inter contradiGtoria - 
medium . 
Dub. 1. Quot fint. fpecies duke. 
nis, 
Cap. 8. De a uipollentias e ginnerflo- 
ne Cai begoricarà fimplicia. p. $2. 
Diba. Xinomodo ior s fn "- 
; traria . n.7 
Dsba. An propofitio. affirmatina e 
to. predicato infinito equipolleat 
qo megatiu& de praedicato AT 
€ ?contra. 


0.74 

Cap.9. De oppof[itione, &. lentia , 
et conuer|tone cat oricar 

modalium, ac et tbe- 


carum . . 
Cap.1o. De fitionibus e om is 

bus, er injolubilibia. p.58 
Dub. i. t5 pro 

Ius TEC 

odo contra icahF. ux 

Dub. 1. m propofitiones: infolubiles 

(imt t velbypot.  n.84 
TRACTATVS III. 
De Argumentatione ; & cius affc- 





o[itiones. ex boni 






Cap. 1. Vid,c quotuplex fit rz j? 
unientatto- 5 
Dub.in. Qus fit confe i4 maie- 


rialis, formalis. — n.86 

^ 1 De fpeciebus argumentat. p.6x 
Dub.1« Quot (int argumentationis [pe- 
cies, T num adinuicem e[Jen- 

tialiter diflin&ka. n-87.7 feq. 

Dub.i. £a omnis c 


gwnenialig. n.99 





mentatio. 5.90 
Cap. f: De fylloeifin 03 C7 eius principis 
———Ó » »bi de figuris 
.70 
Dub.1. P'nde Qut maior, C vinar 


eiu[dem . 


in [yllogifmo . 9» 

Duba. £n rni 1o fit de denis n- 
logifmi. ibid. 
Dub.3. 4n detur quarta figura. n-100 
Cap.6. De principys regulatiuis fyllo- 
ifii. p.100 
Dub.Pn. Quodnamfit principium pre. 
Lora regulatiuutm fyllogif- 
n.101 
Cap. 7- Reeule generales, € fpeciales 
cuiu[ciqs figrá sieur: p.75 
Cap. 8. ,Affignantur modi cuiu[cunque 
ura tum eorum exéplis.».78 
Dub.1. 4n modi. fyllogifmorum fimt 
fufficienter enumerati . n.100 
sDub.2. 4n ina.C7 3. figura dentur mo- 
di indiretià concludentes , fi- 


PALA pnm a Qu. TIE 
Ca De induciione modorum jmper- 
s ferm dd perfe Ps 
Cap. 10. Devarys fpeciebus fylgims 


catbegorici. p.55 
Dub.Fn. um de^ f llogi ns na 
ftas vem jio us non fi- 
per intr 008.17 
.i1. De $yllc ifmob otbetico, C7 





Wentia fibar- — 


Index Tra&. Et Cap. Inftic. pe^ 


inter. distintlionem realem , € 
rationis . n.130 





PARS SECVN DX 


Dt attinentibus ad materiam $5l- 
logifmi . 


TRACTATVS L 
| De CE Demonftratiuo . 





TRACTATVS IL 


OMBRA, 





Du. 1. Quót fint alpine: ; » € 


r&cognita . n.2 Cap. 1. Emateriatum remota,tum 
Dub.2. id de agr Veg oxima Syllegifis To- 






tur. Ab n CIE 3. 






Cap. - kr Denece[fitate principiorum,» i 


de modis perfeitatis. ^ p.1os 

Dub.i. Qua pra pradicétur in primo modo 
icendi per fe. nli 

Dub. 1. JEn modus inirinfecus — 
gei in primo modo 


endi 
perje.- n.1N 





Lia 
es 


ACT 2 


INDEX 


INDEX RER VM 
ROCA B ] TORN NC 


Primus pumerus "Partem primam , vel [ecundam indicat Inflitu- 
"^ * sionum , alter cuero marginalem numerum. 






A 
' Bflratium , € abílratHio, 
| quid fit cerminus abflractus 


NA 1.8. abitrahen- 


tium nà (it mendaciü 1.17. 
- "I ccidés eft veré, & pro- 
prie vniuerfale non refpe&u fuorum in- 
ferioram,(ed (übie&orum 1.18. eius de- 
finitio explicatur ibid. non tantüm acci- 
dens fpecificam , fed ctiam genericü fpe- 
€t ad quintam przdicabile ibid. acci- 
densaliad predicabile,aliud predicame- 
tale 1. 21. accidentia cóia duplicia 2. 4 y. 

"IL Elio predicamentum definitur 1:29. 
quo fenfu diuidatur in immanentem , & 
tranfcuntem,vt in eius fpecies ibid.no eft 

todu&iua termini , fed tran(mutatiua 

ubie&i ibid, eius proprietas ibid. fumpta 
pro formali fübicétatur in agente 1. 30. 
-fequiuoca. qu& fint 1. 12. quo pato 
zquiuocatio ab amphybologia ditferat. 
14. 
»tnalogia quid fit& terminus analo- 
gus 1.12. 

v rgumentatio quid 1.8, tria requirit 
ibid. confequens differt à con(cquentía 
ibid.argumentatio, & confequentia quo- 
tuplex 1.86. (pecies eius quataor,& qua 

1.87. dilemma non cft (pccies ar 

tationis à ca-teris diftincta ibid. omnes 
alig reducuntur ad fylogitmum 1.88.0m 
nisconícquentia eft argumentatio r. 89. 
eius regula 1.90.& (cq. quando liceat ar- 
Bumentari ex .(uppofitione 1mpoffibili 
1.93.cft infttumentum (ciendi ceteris prae 

I.116. 

Ars ett circa fa&ibilia 2. 8. ars inuc- 
niendi medium 1.123. ars bené di(putans 
di 1.124. i; 

«A [cen[ssy 7" defcen[us quid ,'& quo- 
tuplex 1.9. 


bu 
MUS ; vt! prauitas ad com 
pectinet,vecicas,vel falfirasad 1 
quens Vis 2: ; Y 
J£A[a duplex ineflendo vc! in 
de (cendo 1. 15. ineffendo imsdtiiex 
1.19. ex quolibet genere caufz. pote(l fu. 
mi medium pro demonflratione ibd, 
. Circulus quid fit, & quomodo differat 
à regreffu 2.2 4. non eft admittendus ibid. 
Cognitio intelicctiua tcia babet inftew- 
menta directiva 1.1 16. : 
Cenclufio quid fit 1. 99. eft de e(Tentia 
fyllogifm: ibid. 1 
Concretum quid fit , & quomodo dif- 
ferat terminus cocretus ab abflra&o 1.8, 
Connotatiuwm quid fit 1.9. noncoin- 
cidit cum concreto ibid. neque cum re- 
7atiuo 1. 10. : i 
Con[equens, & con(equentia quomo- 
do differant 1. 8$. Conftquentia duplex 
1.86. tenct conícquentia a. poficione in- 
ferioris ad politionem füpertoris , non é 
contra 1.92. & a negatione fupctioris 
ad negauoncem inferioris , non € cons 
tra ibidem , nunquam diflinguitur confe 
qucntiayfed confequens t. 115. 
Contraria alia inediata ,alia immedia- 


tà 1. 47. .D : 
Éfinit10 c(t inftrumentam (ciendi. 
1.126 
D fit,& quotuplex. 1.127 
Ol cius conditioncs . 1.128 
Defenon affirmat,ütc negat. — 2.19 


Demonjiratio inter omacs fyllogiini 


(vecics,eft principalior . ZI 

Duplex eft propier quid, & quia. — 2.31. 

Propter quid definitur. .. ibid. 

Debet cile cx veris mmediatis&c. 1. 32 

D«cmótttatio Quis quad uie quouplex« 
Alo 


Vi. 


INDEX 


"Varia vtrinfque di(crimina . 1.17 
- JDenominatina quz. I:10 
De[criptio; vide Dcfinitio . 


Determinatio triplex diftrahens , dimi- 


nucns, & ccnirahens . 1.41 


Di Mei enti quid fit, & quotuplcx. 1.16 
|. Vt eft tertium vniucrfale Epmmrbendk 
" mom tam genericamyquam4 d 
ei 
Dicit partemeffentiz formalem. ibd. 
Differentia formalis non. pertinet ad 


quodquid cft . 11$ 
oni non eft (pecies argumentatio- 
nis à cocteris diftindta. 1.8 


 ifcur Ws , vide Argumentatio, 
Vade mod fit& quotuplex. 1.130 
modalis à Recentioribus aí- 


fignata cft realis. ibid. 

id fit diflin&io formalis ex natura 

ci apud Scotiftas . 1.131 

Quo fenfu ponenda fit media inter rea- 

lem, & rationis ibid. 

uif, Ys Oral fciendi. 1.126 

& quotu 1.119 

; 2s conditiones, ex ibid. 
E 


$ per accidens nequit. effc fübie- 

B um nec przdicatum iopettiteh 
per fc. pev 2, 1I 
Finem ft (pecicsargumentationis. 


j -Eft: irpumentatio formalis. 1.97 
Enunciatio quid fit, & c uocaplex . i YA 
ldem eq uod popol tio, 
Qao sé(u dici poffit ab i [s diffrre. a. 
Noneft inftrumentum Íciendi,. 1.116 
Error quot modiscirca predicatum vní- 


ueríale contingat. 120 
Exemplum . ít fpecies einem 
nis, X qualis. "E 
Eftargumentatio formalis. 1.97 
E F 
"A llacia quid, & quotu ^ 
F em giae in E 
lex. I »t 100 ! 
uatta non datur . ibid, 


Forms propoutiogs qu « 157 


AERF M 


Envs definitur. 
Non dicit v ay effentiam rei ^ U 
partem material 
Lou ct fuptemum,medium Ri "3 
mum ibid. 
Genera diuerforum prdicamentoruar 
nullam habent commupem differentia 
conftitatiuam , aut diuifigam , neque 
communcs fpecics . 135 
Sabordinata communes habcat diffecen 
ve fuperiorum generum conftituti- 
ibid. 
eh Metaphylici quidicantur, 1.12 


H 


iT pesdivmvecins definitur, 
& cius fpecics , & affcGtioncs affi. 


P eftiui j 
nítitaitur M ober venei d 
bic&um fiu fit valasccidenalin iud 
fabftantialis. ibid. 
Quid fit habitus pro prima ; tm 
fpecie. á 
Habitueintellectus (unt quiuque. ud 


I 


| arca ems quien. 


Eius illi ibid: 
Indiuiduum (abütantiz eft iocommuni- 
cabile , & indiuiduum accidentis par« 
timeft  communicabile, partim incom- 

me 3: 

Indudioclt f carre pi 
exemplodifferae. — 1.87: 

id tit, & quz eius conditiones. 1.9.4 


Dicitur afcen(us, & oppo(itus arguendi: 


: modus de(cenfus . 1.95: 
Quid;& quotuplex (it vterque, — ibid. 
Ett argumentatio fotmalis, 1.96 

Jnflyumentum , fcà modus fciendiquid 


- fit. I.016 
Ea triplex dcfinitio , diui fio, argamen- 
"tario. ibid. 
Hec cft alioram efficacius, ibid. 
Eie wiplicem | habet eee 
1.85 
Nihil cft in intelle&u, quod prius non 
fuerit 


—— — e. o o 


"faerit infenfü. — s 19 
Éntentio duplex;prima;& fecunda. 1.11 


L 
LT tópicus quid , & quotuplex . 
2.34 rU A 

Quid. incrinfecus quid . 
uid locus extriníecus; : 2.46 

Locus à definitione.ad. definitum potet 
effc quoq; de monftratiuus , 137 

Locus arguendi à .commwtata propor- 
tione. 


2.36 


(2.49 
Locusmedius, |... 1. (o 
y, proximé verfatur circ& terminos 
tales, . Ó I. 

M 
M "Ittería propofitionum que, & quo- 
tuplex . 1.7 


Metbodns non eft inftrumentum íciendi 
à cectcris condiftin&tum « 1.126 
Modus propofitionis dcfinirur,& diuidi- 
tur .' 1.$9 
Modüs,& figura fyllogifmi. |. 1.1300 
Qiondor dent. dire&té concludere , 
'é&qui non, 1.10$ 
Suflicientia modo in fingulis figuris 1. 
IIO 

Etiam infecunda , & tertia figura darí 
poflant modi indire&té concludentes « 
I4 11I ; ) 

Modus (ciendi,quid,& quotuplex. 1. 26 
odi dicendi. per. íe fuse. explicantur . 
2, 12.& feq. 

Quozoam fint propo(itiones primi mo« 

is 2«13. & feq. 

Quo pacto modus intrinfecus pradicc- 

; tur dere ingrimro modo . 11$ 
Gradus primi modi. ibid, 
Q:z in propoütiones (ccundi modi . 

E 


2 
Qua ceriij, | 1.17 


Quarius modus explicatus cum eius gra- 


dibus . 1418 
Eius diictiiená fecundo, 4.19 
Explicantor modi peraccidens, — 2.20 
N Ecelfitas principiorum -demonflra- 

tjonis . falis, & quanta , 1.1 
en dcttarcar, ..1«46 


-&aíus nominis nop (unt. veré nomma. 


-abid. .. e id b o3 kh 
"Franfcendentia vtiq« quat etiam infini- 


* 


- tati poffunt . rovc spe 
"Notiora nobis, & notiota Quaque di. 
cantur, 2.34 


Oo 

Cy vitalis nos efl aQio pro». 
prié dicta , fed tantum zquiuoce , 

& grammaticaliter. - 1.29 
Oycratio intclle&tus triplex 1.85 
Opinio quid it: ; & quomodoà fcientia 
differat , 18.&31 
Idem obic&um effe potefl fcibile , & 
opinabile íub diuerfa ratione. — ibid. 
orte propofitionis , Vide Propo- 
IO, jt m 
Oratio definitur. 1./0 
pes nece(farió conflar nomine, & ver- 
o . J Hi L] $ I 
Alia perfcGa;aliaámperfedia. — r,$z 
Perfc&ta vcl non enuncíatiua , vel enun- 
c.atiua;qua fola efl propofitio. ibid. 

Vide Propofitio; Enunciatio. 


A[fio przdicamentum definitur , ac 
P cius Í pecics enunciantur , 1,30 
Subiectatur iti paífo, ibid, — 
Paffio pro proprietate, Vide Proprium. 
"Pofitio de genere quantitatis quo pato 
differat à politione de genere Situs . 
n 33- 8 
Precognmtiones quz, & quot. 
P.acognita (unt tria ig 
Quid de fingulis przcognofcatur. 144. 


& 5. 
T'radicabile, Vide Vmuerfale. 
Tradicamentumquidfit, — -—— 1, 
DPeecm func rerum praedicamenta. ibid. 
Cuius mmeri. efficax fufficientia a(fi- 
gnari non potcft . ibi 
Przdicameoti. firuGura. explicatur « 
M ibid. - TD n" 
Pr«dicariinquid;& inquale quomodo 
differant . co cde34 
Priedicataiopica quatuor.  ; 1.3* 
T»«dicatio duplexalia directa, & matu- 
ralis , alainairecta , & nonpaturalis - 
1.11 
Przdicatum. vniuet(ale. pofteriorifti- 
«umquodmam it." — -. | .,.2,20 
PramiljA demonitracionis debent eic 
ncccíiariz . 1.11 


i; pet fe, & f 
ir EE 


LE 


INDEX 


Debent effe vetz . 2212 
Primz ,& immediatz . ibid. 
rite debeant caufiz conclu- 
2.23 

qudm demonftrationis quid (iu, & 
-quotuplex , (RIO 
«Eius proprietas. 1:11 


"Tres gradus neceffi ratiseius, ibid. 
ADebct effe primum , & indemonftcabde 
oer Y , vcl falüm virualitet «2» 


LZ ilia propria ; alia communia . 


Problema d firy& quotuplex, 23 
"Propo[itio dctinitur bifariam . 15 

Quiz definitio fit etlencialis, bid. 

Ligenk ,& falüias paRioncs cias fuat. 

ys $a. 

Q:z itrinfecé (unt in propofitiooe mé 
tali , acin vocalis icripta folàm ex- 
trinfecé, ibid. 

N propelitio vocalis de rigore ícr- 

is clt vera, vel falfa. ibid, 
iditur in car begoricam, & brpotitl 


ó ic m ficut in fi * 
Cxicgorica dcus - 1E 
Alia cit de fc. undo adiacemtcglia de 


tertio . 
| Eus materia, & Ein sed 
* Wasdeclaramcut . 1.57 
rom. propolitionum im materia nc- 


,& flbili . 
deid.. «ctíaria, concingeàti impo 


in affirmatiuam , & negati- 
uam, eram, & aliam vaiucríalem ,& 
s "pi qualis fic 1fta diuifio . 


Diuiditur ir naturalem,& innaturalem, 
| s inabíoluam, & modalem, & hz non 
differuo: [pecic. 1,58 
me modalis definitur, & eius imo- 
atfiznamus. *$9 
- Dupliciter confici poteft. 1.60 
E pieds leet qualitas, 1. 61 
, bec & ppp vi 
in 1461 
dodici. Wi feifus compofírus & yeu , 
' modalibus, 
Fioorieccadefiiur ;& dsleb. € 


| i mitería yquamitas, & adis i. 
6; 






RERUM 


Eius regula. 1.45 
d and mu generis in fpecies, 167: 
E secar oppofitio definicur, 1.68 
quadruplex. 1.69 
od am atn explicatur. ibide - 
E xplicatur contraria , (ubcontraria H L- 
^ fübalterna, 
Sola contradictoria , & contraria rie 
verz oppoficiones . 171 
Oppofíiio fignorum quantitatis — ibid. 
Modaliam oppofitio. 1.77 
H ypotheticaram velia » 1.85 
Propofition:s zui; ia.quid fit ,a€ 
^musregulz.. - 17i 
- xS ;- Pit itd fubcontratia " 


i 2 diquie fimplicibus ncgatius de 
" pradicato fito zuipollec aifirimati- 
uz de przdicato ioiebo, & écontrà , 


non in compoflitis. 74 
4Equipolientia modaliam quomodo frate 
8 
Moralis quomodo ad de inelfe redaca- 
tür . ».81 
Propofitioaísconueríio quid, & quocu- 
plex. 1$ 
Eius rcgulz . 1.76 
Conuecrto modalium quomodo fia: . 1. 
79 
Pro ne expoaibilisquid , & qu 
ex. , 2 
Formaliter eft cathegorica , virtualiter 
hypothetica - ibid. 
Earum oppotitio . 1. 83 


Infolubilis quid & quotuplex. —— 1.84 
Propofiiode: omni Bofteniotiftico quid 
t 211 
Quid (it propofítio per fe . ibid. 
Propoütio pcr fe non conuertitur ir 
fitionem per fe . 21.19 
Quidi fit propofitto íccundum — — 
lum. 
Quid prcopofitio probabilis . * : T 
"Proprium Vt vniuctiale non diftinguitur 
accidente per conuesubiliter prz- 
dicari . ):3 
jattüor eius modi. 1.17 
'Solüm quarto modo conft ignit vniucc- 
fale. ibid. 
Conftituitar in ratione proprij per pi €- 
dicari comucttibili cr aon anicin n E 


tionc vn;ucrlals, ib; 
Si 


fd sen dindih 


 c-——— Q— 


NOT.4231LIF.,. 


ic antem Conflituitur per accidere om- 
P idoli, & femper. ibid. 
Nteft quarum vniuerfale comprehen- 
dit proprium tam genericum » qoam 


fpecificum. ibid. 
Proprium prazdicatur de fabie&o in (c- 
«undo modo dicendiperfe, ^— 4,16 


id. & 25 
Affectioncs autem trcs affignantur . 1, 
26 . 
Qualitas propofitionum qua, 1.57 
enti definitur, ; 112 
iuiditur in contínuam , & diícretà ib. 


Farundübdiuifiones,& fpecies. | ibid. 
Eiwsaffc&ionesaffignantur. — r.25 
Quantitas propofitionum. m 1.f7 
Qnánde pradicarentum definitur, 1.51 
Eius fpecies, & atfe&tioncs a fignantur. 
ibid. 


nsfliones (ant quatuor. : a. 218 
gs quaítio - medij. A.19 
Eduplic atio in terminis quam virta- 
R tem habeat. 1.44 


Sen(us rcduplicatiuus quófniodo 
rat à fpecificaciuo. "ibid. 
Regreffus: quotmodo- differat à circulo, 

2.24; 

Regula anteprzdicamentales explican- 
tur, ! 1.3f 
Relatio quidfit, — . 1.37 
Alia realis,alia rationis. ibid, 
Ralis tres haabet conditiones. | ibid. 
etiam duplex cft actaalis » & apti- 
tudinalis item alia prz dicamentalis ja- 
lia cran(cendenialis, ibid. 
Pradicameonralis item alia intrinfecus. , 
alia cxtrin(ccus aducnieus , ibid. 
Ad rclationem quarti przdicaméti biet 
tuor CXiguntur conditiones. ibid, 
Aielaiina quid finc. 1.217 
An triacenfderaridebent. — ibid, 


«fíc;alia fccundum dici . 


Et rurfasalia mutu,alia nonmutua;, & 

. dcniq jalia zquiparamigsalia difquipa. 
tanus, i ibid. 
Res , & rciliias quomodo differant. i. 
Be. Lia 


V alitas definitur. 124 
Q Eius (pecies, vgl modi funt quatuor, 


5 
C: datur de nouo, 1.6 
Quid nr. 227 
Scirc tripliciter fumi poteft. ib:d, 
Dittinguuarab aljs habiübus intcli - 
é&us. 2. 8 


Signum definitur. 
Duplex eft foraiile  & inflrumeor 
ibid. ] 
Et hoc rui(us duplex naturale, & ad pla. 
citum. his 8 
Caufa , & cfic&tus fürj (ibi inuicem fj - 
gni, ibid. 
Situs prz dicamentnm definitur. 1.32 
Quo paéto diftingvatur à potione de 
genere quantitatis, ibid. 
ken forte affc&iones affigoantuc , 
ibid, 
Alia quedam explicatio prz dicamenti 
Situs. dbid. 
Species duplex (übijcibilis, & peadicabi- 
dig: : : 1:13 


Jr, 
alc. 


Vtraq. definitur, id, 
Subi jcibilis triplex eft,fi uptema media, 
& infima. ibid, 
Pradicabilis vna tantum,f. infima ; & 
fpecialiffima , & hzc fola (ecundu m s . 
' vniuerfale conttituit. ibid. 
Dicit totam eflentiam fuorum infcrio- 


rum, 2 z " ibid. 
Subalternans (cientia qua fit; & que (ub- 
alternata. 35. 
Sui fl antia predicamentalis quid fit.1.20 
Diuiditut i0 primam, & iecundam. ibid. 
Singulz cius proptictates declarantur, 
1.2] s "2 
Superius dicitur de inferiori,'& quicquid 
peace dc 1pío, vt de [vbicéto, Pp 
dicatür de omni contento fub eo. ur 
Quo pado intcllizenda (t hzc regula. 
ibid. - 
Suppofitio quid fit. 1.32- 
Sibpoliti, & iiguificatio n6 funt Ned 


Conucnit termino foljm in prop: 
ne. - di. 


Siomode adic iuis competere poffit. : 
idi . 27 t.2 p 12 2 e 


£t 
uotuplxfür. . —  —1389&feq.* 
Noablie diícrimen inter Minis 
. dctcrminatam,& €Coofufam. ^ r39 - 
$yllogijmns eh ciesergmenen 17 


INDEX RERVJA NOT«A43. 


Diuiditur in cathegoricam,& hypothe- 
ticum, : I. 
Quid fit (yllogi(mus cathegoricus.ibid. 
Quot eius principia conftitutiua, 1. 99 
uid figura& modus illius, — 1.100 
"Triplex eft cius figura,nec datur quarta. 
ib. Eius principia regulatiua duo 1.101 
Et vtraque idon:a,& necefaria — 1. 102 
Regulz generales cuiufcunque figura . 
.03.103. tcgulz (pcciales . 1. 107. modi 
carum .1.108. exempla fingulorum. 1. 
' 109. füfficientia eorum. t. 110. rcdu- 
&io imperfe&orum ad perfc&os. 1. 
112.duobus modis fieri pót. 1. 113.re- 
. de&io per impoffibile quomodo fiat. 
1,114. vatig fpecics (yllogifmi cathe- 
" gorici, 1.1 f.& feq.quid, & quotuplex 
tfyllogifmus expofitorius. r, 116. 
eps quotuplex hypotheticus.1. 118 
quz diuifiones fyliog:fmi fint cíientia 
. les, & qua accidentales.1. 1 20.fyllogit 
tus topicus quid, & quotuplex. 2.3 1. 
quomodo d.flcrat à ropico , & clen- 
Cho.ibid.materia cius duplex. ibid. [yl- 
' lozifmus fophifticus quid , & quotu- 
plex 2.51 


* Cose quid fit, 
Vide Quando ; 
Teminu dcfinitur, I.I 
Copula proprié non efi terminus . ibid. 
Icc adacrbiaycóiü&tiones.& fimilia, 1.2 
Nomen fübftant uum extrà propofitio- 
nem dici potcft tetminus . ib d, 
Diiditur in mentalem vocalem, & (cri- 
ptum, 


[3I 


T 
Mcatalis in obiectiaum,!& formalem, & 


hic in vltimatü,& non vItimatom, ib. 
&n propofitio n:étalis terminos habcat. 
ibid. Vocals jtem in figmficatinum j 
& non fignificatiuum . 1.4 
Ilic ruríus vcl cft naturaliter  velad pla- 
citum fgnif:catiuus, SI 
Hic ctiam vcl eftcathc gorematicus, vel 
fyncachegorcmaticus, ve! mixtus. 1.6 
Cathegorcmacicus alter. cóplexus , akcr 
incomplexus, 1.7 

. Ethic altcr finitus, alter infinitus. ibid, 


lié altec eft concrets , aitec abitrattus. * 


1-8. altcr abiolutus , coanotatiuus al- 
tcr. 1:9. Ouincs abflraéti (unt abíola- 


lutioné contiàjncc onncsconaota- — 


7 I3 ^ 


* 


tiui (unt concreti, bid. Item alter dez 
nominans;alter denominatiuus , 1,10 
Item vnus cóis, alter fingulars, 1.1 
Ille vel ttanfcendens , vel limiratus, ifte 
vel determinstus , vel collectiuus, vel 
vagüs.ibid, Communis item vel vni- 
uocus, vel equiuocus, vcl analogus. r, 
112. Demum altct prima, alter (ccun 
dz intentionis. ibid. « 
Terminorum quidam funt pertinentes , 
& quidam impertinentes. 1.36 
Terminorum ftatus , ampliatio , diftra- 
&io,re(iri&:0, & a. pellatio. 1.45, & 
Ícq. Termini exclufuui , excepriui , & 
reduplicatiui, 1.44 
Alij tecmini inter difputandi frequena(- 
fimi explicantur , 1.4 $.K feq. 
Totum quatuplex., 1.39 


Bi predicamentum definitur,ac e'us 
fpecies , & aflc&ioncs affignantur , 
1.33 

Ferbum defintur. 1, 18. Quofenfüin . 
propolitione neceffaria dicatur abíol 
ui à temporc.ib d, Infinitart poreft in- 
trà propofitoncm, 1.49 

Veritas, & faltitas (unt prorofitionisaf- 
fc&ionemy non autem differentiz e(- 
fentiales. 1.53 

Sunt intrinfecé in propofitione mentali, 
extriníccé tolumin vocali , & fcripta. 

144 GUN 

Zn:0 przdicati cum fübiecto in propo. 
fitione eft copula, 1.57 

Vnuerfale quotuplex., 1413 

Sufficientia quinque vniuerfalium, ibid. 

Genus,fpecies,& differentia font vniucr- 
falia effentialta;propr ium; & accidens 
accidentalia. 117 

Pradicari conuettibil:ter de fuis inferio- 
ribus repugnat rationi vniuerfalis. 1. 
13.& 17. 

Quilibet tcrminus communis , (cà vni- 
ucríalis duo habet. fignificata immc- 
diatum.(:& mediatum. 1.38 

Sub termiao: communi fimpliciter fup» 
ponente non licet de(cendere ; bené 
tamen fub termino fupponente abío- 
luté . .- jbid. 

V niuoca quae fint . 1.12. 

Voces nedum ad placitum , fed,etiam na- - 
turaliter tignificare pollunt . & $$ 


e 


INDEX DISP. QVZ55T- ET. ART. 


IN HOC OPEKE CONTENTORVM. 


Quefl. Trobem, a4 Faiserfam Jarift. 


' Logicam. 139 
CA Rc ss De varijs Logic nominibus & 
acceptionibus. ; 140 


Art. ». Define Logic . E 147 
Art. 5. Deadzquato Logicz obie&o. 151 
Art. 4. De effentia Logica.An fit ícientia. 


76$  - : 
Ait. s. De qualitate Logice, An fitfcien- 
tia realis, & fpeculatiua. 171 
fut. 6... Deneceffitate)& vtilitate Logicz, 
ciufq; partitione . 179 


P 1. De modis , fen inftrumentis 
ciendi. 18; 


Quzsftio i. Quid,& quotuplex fit modus , 
feu ieitameetum Ici endi. ibid. 
Quzít. z. Qualiter inftrumenta przfata 
dire&ioni cognitionis inferuiant. 159 
Quzft. 5. Quodnam horum inflrumento- 
xum fit perfectius. 192 
Quaft. 4. Dedefinitione. 195 
Art. 1. An fit , quid fit definitio, & quo- 


tuplex . . 
Art. z. Demodo conftruendi , & inucfti 
gandi definitionem , ü 139 
Art, 5. Quznam proprié definiri poffint . 
z0 «w 
Quat. 5. De diuifione. 107 
Art. 1. Quid , & quotuplex fit diuifio , 
exiíq; leges. 20$ 
Art. 2. Qd ; & quotuplex fic diftin&tio . 
212 


'zft.6. De ordine, & methodo proce- 
iinfacultatibustradendis. — 251 


Difp.z. De vocibus , &* communibus 
earum affetlionibus, 139 


Quaft 1. Quid voces figaificent , & quo- 
modo, .i aures, vel conceptus , & num 
-matuial tet,vel ad placitum. ibid, 

d. 2. Quid immportet vocis fignifica- 


tio,& quo.nodo cxcrceacur , 23. 
Quat. 5. Dc perfcétione, & imperfectio" 
ne vocum1a-ftzuificando . 2.247 
zit. 4, De nomimbus zquiuocis , vni- 
Mocisac corum fignificatis. 252 


Art. 1. Exami^atur peculiariter natura 


zquiuocorim. pt 154 
Art.i. Examinatur peculiatiter natura 
yniuocorum , 256 


Quzft. ;. Deanalogis, ac eorum analogia- 
o 


216 
Art. 1. Quid fit analogum, & analogia, & 
quotuplex. ibid. 
Art.2. Numanalogum dicere poffit cone 
' ceptum vnum ab analogatis pracifum , 
271 
Art. 7. An, & quomodo analogum mediet 
iater vníiuocum, & zqniuocum. 276 
Quzít. 6. Explicatur natura denominati- 
uorum. 28r 
Art. 1. An denominatiua vniuocé przdi- 
centar,& num medient inter vniuoca, & 
zquiuoca . ; . 284 
Art. 2. De principali fimnificato concreti 
accidentalis , & radice vnitatis,ac plura- 
litatis eius . 28$ 


Difp. 3. De ente rationis, C fecundis in- 
tentionibus . 191 


Quat. 1. An detur ens rationis , & quale 
effe habeat. 292 
Quat. 2. Quid fit formaliter ens rationis y. 
& in quoius effentiaconfifta, — 157 
Art. 1. Ems rationis formaliternon con- 
fiftere 1n extrinfeca denominatione , 
neq; in aliqua relatione cx ca refultante 
1n rebus. 199 
Art. 2. Statuitur,& declaratur formalitas 
entis rarionis. : 30$ 
Quaft. 3. Num ens rationis habeat caufas 
fui effe,& quas. — TS 
Quaft. 4... An folus intelle&us efficiat ens 
rationis, & quibus actibus. 2316 
Art. 1, Refclutio quafiti de potentia en-* 
tis rationis cffe&rice. — 312 
Art. 2. Rcfolutio quafiti de actu, quo fit 
ensrationis. — 314. 
Quatt. 5. An quilibet iatelleQus poffit ens 
.Tationisefficere, —— 2329 
Quat. 6. Anens rationis habeat. proprias: - 
aífcdiones, & qua Gnt . 336 
uzlt. 7. c 1 
Quit. 8. D« ptacipua fpecie entis tatio 
nis, 3» dicitur fcgunc gap 34 
2 


Mt 


Q.iotuples fic ens rationis. x es p 


e 





| NOD £ X : 


at. 1. Quid fit ;. inteutió,quomodofa fus 
&a differat . 

t. s. Vbi conferuntur 2. intentiones ra 
primis,& ad fc inuicem. 3$4 


Difp. 7i De vniuer[alibus in communi. 
359 


fot i. Andetur vainerfale à parte rei: 


Pos t; Refolutio quafiti de vniuerlali in 
 effendo. ibid. 
Art, 2; Refolutio quzfiti de vniuerali irf 
pradicando. 368 
Las igno confiftat effentia aor 
3 " Vniierl Logicuni iini 

quid relatiuum effc . 
rt. 2. Relatio irieffendi vniuerfale était 
xui; pradícandi eft paffio . 377 
Art. 5. Effe in actu, & aptitudine conftituit 
c dici de aptitudine M z 

afhió ; 

Cist. 3. Per quémaéctuni intelle&us fiac 
.vhiuerfale in adu . 358 
»xzft. 4. Quibus naturis poffit applicari 

intentio vniuerfalis. 
Quat. s. Ar vninerfale re&e,ac fuficien- 
ter in quingi vaiuerfalia diuidatur ; M 

, Predicabilia . 

uéft. 6. Anhec dinifio fit generis in i 

ties , & immediata; 


bip j. DX vniuer[alibus in podia 
414 


ad^ 4. fjeticicré: EU 
Art. t. og ar definiri poffit ; & - 
fenfu hic definiatur. 

Att... An definitio getieris fit re&té E: 


Mts. T uoniodo genus gredicetur 5 
didiui uis. 428 
^ M ego varia quefita de gene4 


ne 

eus. i. De fpeci 
Art.i.An fpecies Pe tiui didis, &prédici- 
bilis re&é definiantur, 444 
Art. 2. Pet qua conftitaatur'in effe 2. vni- 
"ES m vt (ubijcibilis, vel pradicas 


448 

ML. an fpecies in vníco indiuiduo , & 

genus in vnica fpecie cónferuari poiiat , 
453 

Art. 4. Qao fenía, & anre&é hic dcfinta- 

tur indiuiduum à P'orpb. 461 


Quat. 4. De Proprio. 


Quatft. ;. De Differen 46d 

ET aoododa Dodo addis diuidat gc- : 
nüs. . 

Att. 2. Quomodo differentia fimul Ez 
geitere conftituat (peciem ; vbide com- 
pofitione Metaphyfica. 475 

Art. 3. Quomodo dmn diftinguat 
fpeciem abalijs; vbi de mutua przcifios 
negeneris, & d. fferentiz, & dilerenda« 
rum fuperioris, & iofexioris.. 483 

Art. 4. Quomado differentia pradicctur 

depluribus, 49d 


$ 

Art. t, Agitur de proprio in rafionc so 
prij,feu pro natura reali,& prefertim de 
diftin&tione ipfius à fubie&to. 456 
Art.z. Agitur deproprio inratione vni- 
uerfalis; $o$ 
Quaft, s. Be Accidente. $09 
Art. 1, AD accidens potiatur ratione vni- 
uerfalis;& vttale definiatur à Porph . & 
Are&ée ; ibid, 
rt.2. Quibus naturis conueniat vniner- 
falitas accidentis ,& refpe&u quorü.s 14: 


bifp.6. De Predicamentis in Communi j 
(A 9 antepredicamentis. $18 


zíl.i. Quot fit praedicamenta, — $£3 
qu. 1 Cedo aman firit iri- 
ter fe difhindta. $22 
Quat, j. Quz rof, Gc duofbodo reponan- 
tur ia [rc $ 
&t t. Condi Tonct epdaibilum i ti - 
disinA nantuf; 
Art.z. Conítru&tio przdic. $n cehpini 
^E , vel concretis determinatur '; 


Aust. 4. De diuifionibüs ,& regulis antes 


pradicam. $37 
Difp.7. Dt predicamentis ín particu 
p. iC primo de abfolutis « E 


Quz&. s. De Subílantid; 
Art. 1; De get tn (foo pon d 
ác cius fpeciebu 
Aft. Quofenfu i dioidatuf "m 5s 
ptimám;& fccuridam,& vtraq. híc defi- 
niátur,ac Via alteri comparetür. — 4/3 
Art, 3. Declarantur ye 5 Kats 
uat. i De quantitaté AP 
A. 
Art. i. Án diamia conn difefécà 
ed (jets huimsprzdicam. s71 


idfit quantitás continu , X 
quà 


K &EOJEdMXS 


^ '&uz fpecescius. $34 
Att. 4. -Declarantur proprietátes , & at- 
tributa quantitatis, . $5 
Duzft. ;. De qualitate. 6o1 


"Att, 1. Quid fic qualitas, vt eft füpremum 
genus huius przdicamenti. ibid. 
Art. 2. Explicantur quacuor: comibinatio- 
ncs,in quas diuiditur qualitas. 60$ 
Art. 5. An pratata druiíto fit fuficiens, & 
Weregeneris infpecies. — 6it 
Art. 4. Affectiones,& attributa qualitatis 
" dedarantur. $15 


Difp. 8. Depradicameutis refpeGinis, 
TEE 


Quzft..r. Quidfie relacio'realis , & quotu- 
plex, vbi difcrimen affignatur inter, prz- 
dicamentalem, & trantcendetalem. ibid, 

Quztt. 2. c VE fit idepritas re» 
lationyar cfanfcendencaliam cum rebus, 
622 ^ 

Qr a(.s. Aürefatio'predicám fit acci dens 
extremis eiu s fuperadditum,& ab d$ rc- 

- ipfa condiftiactuim. $212 627 

Art. 1. Relatio prasdicam. eft aceidens ab 
axtremis reipfa condi (tin&tum. 628 

A:t.z. Nomiaaliam fundamenta dirüün- 


tur « : 636 
Quzft 4. xn relatio pradicám. confticuatá? 
"per etfi, vel «2, vel per vtr $5645 


Quz. 5. To 3 coníüderatur relatio ex 
" parte fubieé&tr fea fandametiei ;-' "auo 
- hi "s fubi Pie relationis Me ef 
; feeas rale, & fiaitum , ità quód nequea! 
'effzidfinitum. MTM. " » 
Art 2. An. fübiectum relationis eff: de- 
RM hoc abfolutü, 
ita qued nequeat cffe refpe&tiuüm . 6; 
zt e In dia confideratur relatto & 
arte termint, ^ i* "$60 
Art. 7. An relatio realis neceffario petac 
"rpm realem , &a&ts exillentem , 
ibid. 
Art. 2. An vna , & eadem uumero relatio 
poffit plures refpicereterminos. ^ 663 
Art. 3. Anterminus relationem terminet 
fib ratione abfoluta, vel paced 670 
Quat. 7. Vbi confideratur relatio ex parte 
vtriufq; extremi quo ad corum diftin- 
&ionem ib inaicem. 629 
Quxít. 8. Quotuplex fit relatio przdica: 
& quz nam coaftituat quartum przdi. 
camentum. 684 
(uut. 9. Qiot nam-fit. fupremum genus 
quicu prgdicam, & an ab Arift. it rede 


definitum . 6*3 
Quat. io. Quot,& quz fiut gertera,& fpc 
cies relationum quarti przdicam. | 695 
Art. 1. Vnde fumenda fit vnitas, vel diitin 
&io fpccifica reclationum, . ibid, 
* Art.2. Declarantur tres modi relatino- 
rumab arift. y. Mer. affignati. |/69t 
«Art. 3. An przfatitresmodi fufficienter 
affignentur,ac velut adzquata , & pro- 


pria genera quarti przdicam 799 
Quat. 17. Dcclarancur affeétiones relati. 
uorum. 7i 


Quett, 12. De vleiniis fex przdicaméntis.. 
79... NE. 
Art.:. Quid formaliter dicant yltima fcx 
praedicam. — — ibid. 
Art.2. De fngulis fex przdicamentis . 
713 
Difp.9. De pofipradicamentis ».' 742. 
iot, De oppofieis. s 5! Pid. 
SEA Keatiuz , & contraria oppofitio 
; declaratur. . 2v 43 
Art. 1. Prifatiuz , & coptrádi&oriz Op- 
pofitio explicatur . xS HN d 
3 apad 2. Dé modis prioris. 74 
Arc. 1. Declarario priorifatis naturz. 7 5$ 
hit, 2. Quidfit prioritas origiis. 760 
Quelios. De modis fini. ^ — ^ zm 
Difp. 1o. De eniaiciationé. — — 76i 
Qu'eftio v. An eniinciád fit éds reale jvel 
- rationis . AN A 1 M 
Queftio: De veritate;& falfitate: — ibid. 
Art. r. An veritasfit in conceptu. fottna- 
' li,veF obiéctido 765 
Afr.z. An cnunciatio poffit de vera mu-- 
"rani in falfam;s e Cóntrà. 36 
Art. 3. Quid fortalicer fic Veritas 
"ronis . 223] C5 $83 
Art, 4. An propofitiones defuturo con- 
tingenti abfoluto fint determinaté vcre, 
velfalfe . - .289 
Quattio ;. De regulis bone predicationis 
ad veras enunciationes cfliciendas. 795 
Art. t. An concreta poffint de alijs con- 
cretis,& de abflrad sprzdicari. — 7.4 
Arr. 2. An abflracta poffiat de concretis , 
& alijs ablltractis predicari . $01 


ifp.11. De fyllogifmo in communi , 
E: en Mort , . 807 


Ln dat icon S 
ba Qse- 


EM 


——— o — À —À 


Á€— 


——————— - ; : 


PN D E X. 


.Queltios. Anaffenfus concluf. debcat effe 
d ftin&us ab a(fenfu przmiffarum. 812 
Quslio y. n premiffe (int caufa concluf. 
| &in quo generecauíe . $77 
Qugítio 4. An premiffe debeant prius co- 
-: gnofci,quàm conclufio. $20 
Queftio y. n affcníus premiffarumnecef- 

* fitet iutelle&um ad affentum  concluf. 

($2 


Difp.ix. De$cientits. . . 0 $39 


Qoeítio :. Quid it fcientia. — - ibid. 
ucítio . Defubie&o fcientie. — 853 

» attt. 1. Quid , & quotuplex fit fübietum 
fcientiz . 834 
efrt.i. fn de fübie&o debeat przcogno- 
Íci qwi« eff (cu exiftentia . 838 
Ait. 3. 4n fubicctum debcat habere quid 

so get 4 841 
art. 4. fn fübie&tum debeat continere 

, primó virtualiter omnes veritates fcien- 


, «utc. $47 
dirt. f. 4n abiectum debeat effe neceffa- 
trf 


num * $ 
, efit.é. A— fubiectumrefpiciat o.n 
nia confiderata in fcientia . $:3 
io s. De vnitate fcientie. 357 
Art. «, Vnde fumenda fit vnitas & fpeci- 
ficatio fcientie . $9 
. att. 2. ^n fcientia fit vna fimplex quaii- 


«s. , 864 
, hic. 5. Quilis fit vnitas fcientie totalis. 
. 470 
Qusítio 4. De fubalternatione fcientia- 
rum 


. 372 

afit. c. Explicantur prime dg conditio- 
nes. j 

J Art. 2. Tert korr aea pd r4 
(oeftio ;. üifione (cientig in pra&ti- 


$91 


Act 3. Quid fit praxis. 115 
4frt. 2. Quid fit , & vadefumenda ratio 
pra&dici, X fpeculatiui. 431 
«rt. 3. "fn. practicum , & fpeculatiuum 
conueniahtícientie,$& quomodo . —|.4;7 


Difp.xg. De Demonflratione, — 904 


Queftio r. De effentia, & (peciebus demon 
ftrationis . 90 $ 
Art. r, Quid fit demonfítratio preprer 
quid & quia. ibid. 
frt. 2. Quot fint fpecies demonfítratio- 
nis , 9o4 
Queilioz. De terminis dcmonftrationis 7 


914 
4trt.1, De medio demonftrationis ,Preptce 
wid, ibid. 
Art. 2. De medio demonftrationis pocif- 
fime. a6 
Art.2 De maiori extremo demonflra- 
tio iis. gas 


Queftio s. De premiifis demon(trations 
T 


$2; . : 

art. 1. Explicaturprimitas , & immedia- 

tio premiffirum , vbi de propofitione 

ric nota 1D1 J. 

pe [ 2o. Pid 

Art. 2, Cetere conditiones dilucidantur. 
631 

Queftio ,. Dccirculo, & regrcffa demone 

ftratiuo. $36 


Difp. 14. De fyllogifmo topicoy 2 elen- 
[4 . 94A 


uo 1, Quid fic opinio, & quomodo à 
cientia differat . s ib 
Q:eitio s. 4n ícientia , & opinio poffint 


eff. fimul de eodem obic&to. 94$ 
Queflio y. quid fit error , & quomodo à. 
ientia, X opinione 91? 


.)- 


(^0 (Qd ay 
Se quN- DOEeX us 
RERVM NOTABILIVM:; 


Prior numerus Diíputationem fignificat , a!ter veró margina- 
kem numerum , przterquam ín quaft. Prohoem. vbi 
citatur tantüm marginalis . 


à A 
[^ Büra&io multiplex 10.59. in Livni € accidentib. abf[olutis fft du 


UT 


lex abfirattio im relatis triplex ibid. &9 €o«terminus.vltimatà abe 
flratius quid fit ibid: accidentalta media abflraGiione abflratia concere 
nunt [i generica [untypropria indiuidua,C7 Jpecies ; at [ubflantialia fo- 
làm propria [rg ria 10.61. quomodo abfiratta pradicentur , € fubijciantur in 
propofition:b. reJpeGiu comcretorum 10.64. 7 feq. quomodo abftratia de feinuie 
"eem 10.73. 7 feq. 
Recidcnil V HOM € proprià vniuerfale nonrefpetiu fuorum inferiorum , fed 
: fabietiorum $ 191. € vt tale definitur d "Porph. $.198.eius definitio explicatur g« 
199.accidens duplex pradicabile,C7 preadicamentale, &* eorum di(crimen $301. 
non tantum accidens»[ed etiam fubflatia fundat rationé quintt vniner[alis 4.1048 
wo tantum accidés [pecificumyfed t genericii [pelat ad quinti pradicabile.$. 107« 
A&Gio predicamentum definitur 8. 198.qu0 Jen[u diuidatur 1n immanentem, C 
tran]euntemyvt imneinus fpecies 8.399. mon cfl produtiima terminiyfed tran[mutati- 
ua [ubiet i 8.198.non folüm fucce[fiuayfed etiam infl antanea [peiat ad boc prae 
dicam.8.1200. non folum accidentalis , fed etiam fubflantialis 8. 101. 
A&us intelletius var 4.60. — 
4A&quiuoca definiuntur 2.3 1.quo0modo plura atu [ignificent 2.3 $.4quiuocum po- 
tins dici debet vnum nomenyquam multiplex 2.36. &quiuocatio e$] in voce ,non in 
€onceptu 2.37. quot [pecies &quiuocorum 1. 3 8. ' 
Analogia quia fit 1.46. quotuplex 2.47.quid analogia attributionis 2.49.qmotue 
plex a. 51.90id analogia proportionalitatis 2.5 6.quotuple x 2.$7. quid analogia ime - 
«qualitatis 2, 61. in&qualitas participandi communem rationem analogiam indu- 
€it 1.62. tranfcendentia fe fola mon inducit 2.64. 
Analoga quenam dicant conceptum vni ab analogatís Indeed e oe non21.68. 
€ feq. formaliter mediant intey vniwoca,C 4quiuoca, nenmaterialiter 2. 78. 
Angelus eft in pradicamento fubflantie 7.11 ld 
Apurudo »ide T; ye * j : , 
Argumentatioan differat. d difemr(u 1 1.3.C7 7.im qualibet argumétatione 
triayintecedens,confequems o nota (den H.$. urea "feiemdi eve 
tie Pleni fpecialuer deJeruwens 1.17.6fl caterispe: fetliusibid. Fide Difcure 
jus, 5yllogijmus . , 
' Arsyquid fit qua fl probem.38-non folii dicitur de babitu fatlinosfed etia atTiug 
jb.42.ars mgcanica refpicit opus externuylibevalis potefl im. interno (aluarb ibid. 
-- Alfen(as com lufionis diuer[us efl ab ajJenfn prami(Jar&i q1.11.mon atiingit fore 
maler ajjen[um pramiJarum v1.12. efi tamen dependens ab ille ibid. quomodg 
"affenjus praaijJarum nece[ftet ad ijr conclufionis 31.313... 5. 

é ' 4 : ^ x ^ * hs LAG. 1 
Oniras, D" malitiaaliter conwenium alibus voluntatisyqnam veritas, &* fala. 
juasaihibusiméelle us o4. o0 "1 fv tuositra cfle 

" b4 Cao 


ce 





1 ND E X. 
Áufa quadrvplex materialis formalissefficiens, finalis 13.12. omnia cau« 
arum genera apta [unt ad demoflrattoné propter quid caficienda. 13.13.can 
fat ciens duplex 13.17.in quo genere caufs prenti Je fimt caufe eo: lufionis, 11.19 
irculus quid fit 13.66.qwonrodo differat dregreffu 13.67. quopo[Jit aduti cir» 
culus tam in diucr[o quam in eodem genere cau[a 13.68. & Jeq. vide Syllogifmus, 
Coguitio intellettiua la caet p II. C 13: qui Mlfremi A dirita 
tur 1.1 $.quid fit certitudo cognitionis 12.3.quid euidétia 12:4 Quid. veritas 10.27, 
quid falfitas vo.40.quid cognitio quem jpeculatima 12-115. ide Scientia. 
Compofitio Metapbyfica no eff rationis tantus Jed ex natura rei $ 136.repsgnat 
Deo $.127.du& cüditiones ad ea requiratur 5.130.fit ex genere, t differétia 5.126 
f Conceptus duplex formalis, C7 obicé£tiuus 10.6. veritas propri? eft-4nconeeptu 
ormali 10.7. à 
^. onclotio quomodo fit de. eJentia fyllogifmi 11.6. dependet à pramuffis v 19. 
-quo patía cogno fcatur prius, vel fimul cum eis 11.2.5. non eft &qualis certitudinis 
we emidehti& cum illis 13. $9-vide Syllogifmus, Dijcurjuss1 ramifi&. , 
- «Concretüm ín propofiriouc quid fignheet ».94-quid abfvlutà [umptum 1. 9$. ac« 
£identale [umit ynitatems€? pluraliratem à Jubietioynon à forma 2.97. (ub/L antia- 
de veró wnitatem a forma,non à fabiecoypluralitatem ab vtroqs1.99.ratio difcri- 
winis affignatur 2.102. definiri potefi per Jubie&ium , ac etiam per proprium genuss 
€ differentiam 5. 14.0u0modo concretum pr&dicetur , fubiciatur in propofitie- 
me rejpe&u abflratki 10.64-€7 feq 
— Connoratiuam dijfert a relatuo 8-53«onnotatiua a febolis ablegari non debent; 
8.54. nec tamen eis abuzi ibid. 
Contrárictas;? Contradictio ; 7 ide Opeofiion 


D ell infirimentii prima operationi [pecialiter applicatum 1.16. in vone 
inftruméti eft imperfeélior argumentatiene jim ratione « ognitionis perfetiior. 
1.151 18.nocificat [abflanrid vei 1 ,30«ad logici pertinetsvt infirumenta [ ciédi. 1 
23-quid fityC" quotnple 1:2 j.C7 Jeq.qio confituatutyet nuc [ltgetur 1.33.0105 £Óm 
ditiones 1.36.definitto , dc fimitum qWo diflinfuatur 1:38. modus inue stigadi de- 
finitioné 1.40. codetitosrcs definíti 1.41«6t feq. de, ens alia adequataset cüpleta alia 
$nadequat 47 mmcopicta 13.38. definitio ah rs on de definito. 13.41.€t fe; 
- Demonttratio ac x proptcr quid, Q7 quia 133 «4 demonflratio im. copmuni ad 
yitumq; tfl jubietium in lib. ofl vg. 1 prima dupliciter definitur 13.5. 47. 5. quid 
diibnfiratio quiagC? quotuplex 13.6. quomodo canjct [cichiaam 13.4. Deuejlra- 
aiout& de [nnt |pccies jabalterng. próterquidy C7 quias €7. »traq; diuiditur in 4- 
lias |peeies | 3. 11:qnid demonfiratio pot 14.17» medii demonflratiouisquia, 
efl vcl caufa remotas vel effectus vel aliquod cocum itans nece|Jar.o conuea «ure 
mjlvata 13-23.demoniiratroni s pco pret quid efl cauja proxima , adaequata, G7 
immediata 1 4.124407 boc quidem in quocumgs geuere tau[& 13» 23. medium 1n de- 
vatione potffima cfl defnitio-cau [alis paffiuus 13-39-44 ttiam cfl. definitto 
fobicBli 1$.30«7 [ub vtvaq; ratione t; medii «f. v1 cauja pa[iont € vt dcfinitto 
ith ibidsacvidens coe ncquit efte matus cxiremh dew, osivationi pouffim & 13. 
35.definitio an po[fit dc dt fiuito dcmrfi reri, J. fais CXUrcto li ch ofi rationis 
propter qiia. 13:4 eft neceffe d éc ner ffr. bcbeneá ve foluere vjq5 ed principia 
Bhiner|Aiiffima 13.$4.dc «9 dicic bus pramai(Jari dem ovjiv. 13-48. vide Tramaf e, 
Dcnomnatio alia in r imjecay alia extrinfeca à. 90» CXtrinjesa quomodo fit rea- 
Mis 3.17 20 fenfu dicatur. enviatienis $20. 0n datur denominatio nona rcalis fine 
Slaistiossnawirbaó 9.204. gu cog 
«D.aomiaatiuagropeià (portant concreta accidentalia 1.86. definiuntur C €0- 
h run 


! 


RERVM.NOTABILIVM. 


"vurh definitio explicatur 2.87.C7 88 dua corum; conditiones a.89. funt: pradicata 
niuoca, fed non yniuocé pradicaniur. 1.91. quo fenjumedient anter vniuoca Q7 
IMoCa 3. 91. 
Delctiptio, Pide Definitio. : 
Determinatio alia contrarietatis » feu fpecificationis alia contradi&h ionis, fen 
"exercity, idem de indeterminatione oppofita dicendum 11.30... 1 Y) 
Deus non eff im pi edicamento diretié 7.7. nec redutliuà 7.17. non efl setaploy- 
| dice compofitus $127. mon fandat relationem realem pr&dicamentalem ad creatu- 
fas R62. nec etim iranfcendentalem 8. 6$. an. poffit efficere ens vatiomis 3.74- 
Differentia diwidjti in comtnunemspropriamyc? mag:s propriam $.111.€fl ad&- 
quata diui[io 5 113. non intentionisyfed vei $.114-efl vuioci in fva »niuocata 5. 
316.€7 potcfi dici aliquo modo generis in [pecics.$.117«quatuor af rentie munera 
ibid. diuidit genus (am in flaturealis exilientiu, q«aobieGiua y licet diwerfimode 
as fed. con flituit [peciemex naturarei per modii partis alualis. $1 16.dif- 
jerenrie quomodo dicatur fumi à formayC" genus à materia $.136. femper efl per- 
fetlior genere $.1 38. difliuguit e[Jentialiter [pecies abinuicem $140.50 Inclndit in 
fuo concepiu genus nec à cütrà $. 342. nec inferior iucludic [uperiorem formaliter 
dbid.€" 143. non de finuur à Torpb. inca comunitates qua eji tertium vniucr[ale $. 
154-definitur a nobis 4.157. quo [sam im mn quid pradicari dicatkr $. 158. mon 
eou[lituitwy inraticne vniuer[alis per crdinem ad [peciem fed ad infc riora fpeciei. 
f 161.infimayC [ube lterna non differunt in ratione vniuev (alis q.165.differemia 
- dauifiua vnius gcuevis nequit effe diui(iua alterius » [ed quelibet determinaium fibi 
genus vendicat 6.43.nec vuaxT cadem efi conflitetiua diuer[arum fpecierum fed 
vnius tantuni 6.46. $ 
Dirigibiltas quotnodo cognitioni conuenit 1.14. Fide isflrumentum [ciendi. 
Difcuc(us definitur 1 1.2.tres conditiones eius Vi.3.an differat a. fylloifmo: 114. — 
9 - proprie cft afrenfus conciufionis vt vb c(fenjw princ piorum cawjaius 11: 4« qhié 
«ius nullo modo attingit primciptasfcd folam c«nclxfioxem 13. t1. C 
Ditlin£tio quid (it 1. $9. alia vationis,alia ex naturaret 1.6a.bc duplex vealits 
€ formalis 1.63. difiiniio realis quid Q& eis (gna 1.64. Q7 feq. qvotuplex 1 67. 
Diflintiio formalis.quid €& quotrpiex 1.71.qtc1 modis |umictur identitas, €? di- 
5 inti io forwalis 1.86-2pud Scotum bae diftin&iio efl a&ualis , mon virtualistan- 
timyakt fundoticnialms 1.81. catuy tm:en etiam wirtuclis di(linti to spud $coti 1. 
É Li$lintito modalis e xirinjeca reducitur ad rcalé,modalis intvin(cca ad formu- 
1.86. Diflintlio rationis quias(? qroiwplex 1.87 Distin£tto vonis ratiocinate no 
ied on jela extrinfeca counotata 1.88.€9 idcó coimcidit cum diflintl ione ex natura 
rel virtuali ibid.quoana (it fundameniti difiiméitonis rationts ratiocinat& 1.89. Dj. 
fiii Ewnkm fcgtesm geuera a Fovmaliflis offignata veáncuntur ad pauciora 1.9 $.dt- 
fih 10 rationis rai qeinate sy el virtralis ad quid deferutat apud Scotum «1.93. 7 
I wifio (t [kn eium friendi fecunde operaticri fpecialiter applicatum v2 
x€. (fe cgeris imporfctdus 1.17-quid fit 1.$0«q&0tiplex 1.$2.6ius leges 1, $4« quo 
fenju tradi po[jit per membra priwatiut, aut. comtradiéiorid oppofita 1. $6« quomodo 
Wuuet ad defmi.ticuem indagandam t. $8. Y 
Dubitatio, 74e 9pimio « E TUM 
Ns tatiosus an pojjit ac finiri 1-43.triplex eius aeceptio 3.1. im acceptione pra- 
E pria datursQ9 pendet im [wo effe pro Jus «b vntelletiu. 35 men confiflit inexirin- 
'feca de nomimativne 3:3$« neque in aliqna relatione x ipfa refultante 3: 21« aliud 
materi sleyaltud forma € 3.10.n€c c(t ncc e(se potefl exu a imiclletium: 5. a4« adbuc 
tamen difl nguitur a puro uibilo 3«2 «c oftttnit iy pev quia po[i tibt Vations 3« 27» 
odo medier mer ent,gg puri niu 3:7.n0 jnfficitsquou [4 re go se 
yj ed rq uiritur quoa ibifit ad ifi ay vcri ent3 3 18«.m quo conf ftat e Ms P 
f r 


1 I N'D/E X31 


"das 3.50. babet ev fui efse in Lege. ge caufa eo modo, quo eff ens 4. 9» 
'Saufa eius materialis in qua non ejl intelleiius y fed res wt cognita 3.42. 

Ens rationis materiale ab omni potentia-vitali fieri pote[l $48. formale non nifi 
ab intelle&uy zr voluntate 3-49.quo alin fiat 3.60.7 63. intelleClus diuinus cogno 
vfeit entia ronis nobis facla tamen ex illius cognitione ea non efficit 3.71.an ab- 

ola? illa efficere po[fityvel non e apris vtrumq; probabile, 3.74. ens rationis babet 

vy affettionts 3.91.qMomodo ei competat intelligibili as 3. 9$. non reti à di- 
"miditur in relationem negationem , & priuationem 3299.diuidi debet [ici ens rea 

leyad modum cuius concipitur 5. 102.diuiditur in fundatum y «7. non fundatum $« 

*303.quod proprie fit fusdamentum entis rationis 3.104. 

Ens reale tran[cendenter captum efl vyniuocum analogum 249-7 feq. non inclu 
«ditur quidditatiue m differenijs,[ui|que modis comtrabentibus 2.64. non ejt genus, 
" quaré $.36.C7 7.8. enstamcn finitum esl. genus. 2. : 

- aad accidens multipliciter jumitur 12. 28. quo de ipfo detur fcientia ibid, 
E imema, J/ide .4rgum entatio 

*- Enunciatio quid fit 7 quotuplex 10.2.métalis efl fubieti im lib. Periber. 10-1. 

"enuntiatio nece[Jaria nequit ficri falfa, impo[Rbilis nequit efie verajvo-1o. enunc, 
€otingés de prajenti certa téporispartem con(ignificans non potest mutari in falsá 

*30.11.contingens dc pr&fenii aut de praterito ab initio poterit efje vera, vel falfa 

- «t contingens de prjenii indetcyminatam temporis partem fignificans poteft [uc« 

»«e[fiue ficri vera vel falfa 10.12. contingens de futuro multiplex 10. 49. duplex 

| determinatioyC7 indeterminatio propofitionis deine[Je, € de po[fibili v0.5 1. enune 

kéijatione de futuro contingenti abfoiuto babent determipatam veritatem vel fai[i- 
gatem 10.53. V ide Propo[itio, Veritas, Falfitas. 

Error quid fit 14.23. difcrimen eius a fcientia , C opinione 14.15. 

«CC Exemplum, 7 ide JArgumentatio. F 

UELAl£uo^ c ogfentando datur inpropo[itionibus 10.39. primario e in concte 

ptuform. .4c7 jecundarió in obielino ibid. formaliter dicit velattonem veas 
dem difconuemienti& 10.40-quo fenfu. [u|cipiat magis C7 minus 10. 46. quid fit de 
aerminata falfitas im propofit ionibus de futuro 10. $0. " 

Fides quid fit quotuplex 14.9. dijcrimen inter fidem, C opinionem ibid. 

Kigura fyllogiflica mnn quotuplex. Fide $yllogifmus , € Ind. Infl Log. 

Fotmaiitasyvel realttas quid fits»t a Ke dislingnitur 1.63.formalis diflíGiwo quid 
fit 1.72.4980 inter diflintlioné realemy€7 rónis mediatà dicatur ib. vide Difl indito, 
:- Fundamentum eatis rationis;vel relationisyvide Ensvationis,Relatio» 

Futurum contingens num babeat determinatam veritatem 10.49. €f feq. 
e potcfl propri? dcfiniri 5-3.qu0 fenfu definiatur d "Porph. $.6.quéna eius de 

finitio,C quoexplicada $. Y6.quomodo;genws diflinguatura Jpecie inratione. 
vuiuerfalis $.19.de .udiuiduis completis mediaté pradicatur , de incopletis imme- 
aliat) 5.51.de iilis per modi generis de ifiis per modi Jpeciei. $.39.quocna fit corrte 
datiuuwi generis, vt eius [ubucibile $.44-quo verd pradicetur in reél o de inferiori- 
dus cfló. dicat partem efientia $. o.poteflate coutinct. fpecies, C differentias ,nom 
aliu 5:54. licet diuev[imod? $.56.efl (pecies infima vuiuer[alis $.$8. jwpremum Cr 
fabaliernum [pecie uo differunt imratione yuineijalis $.60. quomodo ad eius vni- 
uer [alitateu Logicam pluresrequivantur. |pecies $.96. quomodo ad Merapby[icavs 
$- 91-genus quomodo dicatur jemi à mattria $. 136- 

t. GeueradiuerJorum pradicam. nullam babeni oem differentia conftitwtind, aut 
diuifi uan 9n€45€0€5 |pecit s 6.43-| ubordimata c6e5 babent omnes diffevétias [upcvio" 
yum geucram conflitutiuas.6.42. H 

H*? biwusyquod eff »Itimum pradiccmenti communis explicatio ridicula 8.122. 

«liasnagis cougru1,0ued cousbiiuatur pev wniontm forma ad fubie&ium 8 
| E 332. 


RERVM NOTABILIV M, 


2.[iu fit vnio accidentalis fiuà. fubit antialis 8. 214. , 
Dentitas realis quid fit 1 .66.eius adequat [ignum tbid.identiras formalis quot 
modis (umaiur 1.86.quo Jenn comcidat cum tdentitate efjenttala ibid... 
'Indiuiduuu, vt fic, proprié nequit definiri 1.48. quomodo differat à fuppofito, cr 
perfona $. 97.q40t modis [umatur ibid. quo patto à Dorph.definiatur $.98.0105 defi- 
mitiones expiicantur $. 106. nedum identicé yfed etiam formaliter, € direGià prae 
dicar: potefi s. 109. 
Inhzrentia propri? conuenit accidenti predicamentali non predicabili q.105. ^ 
'Inítcumemum,fesi modas fciendi quid [ity quotuplex 1.1. quodmam jpeciali« 
ter jpeciaies dirigat operationes 1.16.metbodus noneft inflrumcntum d ceteris cá« 
diflinfium ibid. quodnam [it perfettius 1. 17. 
-— [ntclle&tus agens € pofJibilis 4.$9. varus cius atus 6o. 

Intentio quid fit 3. 111. efl dupiex formalis, Cr obictitwa, Cr vtraq; prima, vel 
fecunda ibid.quid jecunda intentio 3.112. minus patet ente rationisyvelut ctia fpes. 
€i65 3.114. (9 etiam relatione rationis 3.1 (5. inquo fenfu fit formater ipfa come. 
paratio p.[Jina $.120. Q«omodo prima, €? fecunda intentto defintantur, € diffe- 
pznb $. 12. . QUO a8 fiant. jecunda mmtentioncs 3.122. an folus intelletius efficiat 
fecundas intentiones 3. 113.exercità pradicantur de primis accidentaluer figni: 
etiam e[Jentialiter 4, 116. 7 yag.vna fundart potel [uper aliamy Qr tunc vua. fu- 
mitur, vt quicyalía pt modus 3. 12g. L 

Inea efi (pecies quautatis cotinua 7.69.et cfl fpecies infimaynà [ubalterna.7.8e 
L Liceius fignificant res ipjassnom voces 2.3.qu0 feníu dicantur fignificare voces 
$bid. quom do (ubordinentur vocibus 1.4. figskeenad placitum 4. s. 
| Joxus uon «fl jpecies quantitatisvel " tim non difiintla à [uper fi cic 7. 70. 

Logica membrum Philofophi quaft. Mrenes multiplex eius nomen, 7 ac. 
epiio ioib. 1. alia naturalisyauta artifictalis ibid. 3. 69 bac alia docens, alia vtems 
dbid.4- vtens efi babitus diuer[us d aocente ibie.. quelibet pars Lügice diuiditur 
in docentem, 7 vtentem ibid. 1v. topica pecuitari modo dicitur vtens ibid. 111 fi- 
mis Logic in [esr ab ;Arifl.tradita ibid.i$. tam internus , quam externus y itemm. 
formalis & obieliuus ibid. 17. Obieium Logice Atrifl. e(l [yllogifmus ibid. 24. 
Logi.e in je eft inflrumentum. |ciendi incommnni ibid.3 1. non vt dire&iiuum » fed. 
srisbe vim dirigendi bid. 34. poc C 

Logica docens «fl [cieutia 1bid.40o. nen tamen ars ibid.q1-vtens e$t arsynon fcié-. - 
gia ibid.tamen pajfiuà fumpta dicipotefl [cientiaibid.45. docens ex naumarei eft: 
fcientia realis prout ab J4rifl contexta ronalis ibid.48.cur fic ea influucrit tb.$ à, ; 


^ 


Logica eft (ciétia [peculat ina tbid. g6.cfl Jeientia cou ibid. $9. no efl fimpliciterue- 
ce 


Saria ad acquirédas alias [cientias ibid.61. efl facultas f/mpliciter organica ibus 
36.c[l diretiiua operationum idealiter ibid. partitio Logice ibid.G.. Q9 feq. — 
Longitudo, Pide Quantitas. M t GO AY 

Ateria propofitiouis [unt termini, C propofitiones [unt materia [yllogifmi, 
10. 1. Z ide Ind. Infl. : x 

Metaphyüici gradus predicamentales diflinguuntur abinuicem ex natura vei 
formater , tranjcendentales veró tantm virtualiter 1.93 « 

Methodus accipitur dupliciter y fub vtraqy ratione ad Logicam fpettat 1.96. 
de ratione ipfius dh quod priusad cognitionem pofierioris dirigatur ibid. nian di 


án(irumentum ab alij5 diflinGium 1.16. cíi duplex compofitina C7 rejolutius y.100 ^ 


vtraq; pofsumus vti im facultatibus tradendis 1.101. me ibodus feruanda in cime 

tijs tradendis 1,103. intexendis quaflionibus 1. 10$, Y-$5t Eo 
Modi rerum alij intrinfeci ,aly extrinfect 1.80, | (&-1 Sere 
Motus nom efl vera [pecies quantitatis contiua 7.7 1« quo fenfu motus non de« 

tur ad relationem pradicamenialem 8. 3$«— FAERSPCM OCT MEE 


A. - -* 


h 
1 
, 
" 
jl 


» 


cd 


I N D E X. 


Mult itado, Vide Nvmierss. N | 
Vara co mm«ai5 vide vaiarcfale ia eff doy duplex mature communitas , fed 
imdifferentia pafiziut, Qr nezatina 4.20. : " : 

"INece(fi:as duplex zafolut2, 7 ex, japp- i tiones vel fimpliciter s [ed conjequen- 

tis, G7 fecundum quid , fea cau(?quencia 10.56. 
-Negatio, G* prinativ moa fuat entia rationis 3-99» | 
Nuaerus alter qu amtitatiauss aber tran[cendeas 7.5 3. neuter efl eus per. fe vni. 
7-54. ideó quantitati anc mon c(l vera fpectes quamusaus 7.46. join pro mate 
vialt ejl aliquid reale $.$ 4. [pe Eat ad predicameniwn quantas ,quia fii ex diui- 
flne cou: inus ibid. ride Qsanticas. Oo 
(2 2 fcientig eil cicca qao4 fetentia verfatur 3-1 1.diuid tue in comple. . 
xum," incomplex um ibid.iacomplexum vel fwn:tur improprid pró oui ni 
&osquod'in fcientia con'deratue,vel propri, quod ef. fuus fient a, 13. boc ell 
duplex tot ale adequatum, fei attributionis , CF parttale ibid. virumque diuiditun 
áinmateriale, & formale 11.14. ] 

- Exiftentia [ubietli tam partialisyquam tot ilis faltim pro (latu iflo potefl à pofl e- 
rjorisnon d prioriin [cientia probar iyi bec [umiur pro toto proce(ju cogno/cenduns 
ith e facultate 11.20. de obictlo rationalis fcientie pre[uppoauur exiflentia 
obiettiuzy:t de obietto [cientie realis, apticudinalis, acbaalis veró aliquando pra- 
requiritur ex parte noflri intell: Gas v2.24. quomodo obiecium debeat babere qui d 
vel 12.36." feq.obietIum [pecificum virtualiter continet pajones,generici veró 
potentialiter 12.38.q8am nece[fit atem babere debeat 13.46 quomodo omnia con(i- 
derata in fcientia dicant ordinem ad (ubieGkum 12.49.conditiones ooictli fcienti 
enumerantur y 1.54.0bieCfum completum, adequatum enm fcientiam n9 
eft materiale tantum,;vel formale olim, fed ex vtroq; contt tutum. 12. 18. 

"bic&um adequatum Logic, vide Logica , ' 

Opcracio. intellettus, vide Cognitio . 

Opinio quid (it ür quotuplex 14.2-per quid [cientia differat, C fu[picione y^ : 
La orte Yield pertineat ad opinionem 14 | .n*quit flare cum attu fcientia de 
eodem obietEo x 4.1 pre fenju de potentia Dei abfoluta po[fiat flare fimul. 4.18. . 
quid dicendumyvi habitus imporiant 14. a3. E 

Oppofita nd fint, eorum [pecies 9-4. qu fint oppofita elatiuà g.$. que con-- 
trarié ib.qual;s (it diflatia contrariorü 9.7. qualis repugnátia 9.8.quo vnu cótrariii 
wonnifi vni contrarietur 9.9,quimam effecius formalis contrariorit 9. Voforma ceu-. 
traria opponitur & in gradibus remiffis ib. alia funt mediata, alia ymmediata 9. 1 

Oppo[ita priuatiuà qu& [int.9.1 2.eorum conditiones ibid. quomodo à priuatione 
adbibium detur regrefju 9.33... 

. Oppofita contradiiiorià Latio Tp m cat inc omplexa ibid. inter. 
[.» abfolutà fumpta numquam datur medium, benà tamen inter incomplcx a cum, 
yaeategoremate jwmpta 9. v. minquam ver) medium per participatioaem 9.16, 
quomodo bc oppo[iio (it omnium maxima 9.21.ad faluandam contradidlionem 4 . 

parte vei non. [ufficit diflinlio viriudlis, aut vationis vatiocimata 9. 23. 
5 O:do dodrina quinam (it 1.97. jnterdi coincidit cit ordine natura iwid.diuidityr - 
in comp [itiuumy, GT rejolutiuum 1.100. P 
A(io pro ietate vide Proprium: paff »redicamentum definitur , ac eius - 
"jpectes $. 202.7ur diftinium confltuat pradicam, ab adio ne 8.205 

Praxis » y cord eret Pb n it acbionzin auure intel edualisqug 
aliquo patio est dirigibili 4 volwttate lependeas «2. 100:/lu8 fit elicitay fiub impe-. 
rata Lm ^d iiit etiam intelle ctiua va.101.requicitur quoque quod Md 

principio tutrinjéco eog dy cedex wi cozmitionis rezulan:is L2. 103. i£e m quo d 
ribera Vs. 10 4446 polumatis elicitus ce pvimarió praxis , imperaius. vero je». - 
CHA- 


La 
"A 


"wo 
y^ 


IxNiDGE!X; 


Fündarià 12: 105. definitur d Scoto t 2. 106. 

Pra&ica cognitio , Vide Scientia. : 

Przdicabile, ide Pniuer[ale ; 

Przdicamentum quid fit 6.1.5 3. efl fubief um in lib.predicam.ibid. predica: 
snenta pofsun£ conititui m vnum 6«2.dcbent ponirealiter diflintla 6.12.có- 
gruitas denarij numeri illorum 6.7.quanam direi in prédicam.reponantur,ac eo- 
vum conditiones 6.19. in pradicamento fub(lantie dij poni debent in concreto y in 
alijs $e etiam in ab[lratfo 6 19. vltima fex prádicamenta nom dicunt folas de. 
nominationes extrinfecas , aut modos meré ab[olntos 8. 192. fed puros re[peGius 
extrinfecus aduenientes 8. 195: i 

Przdicari i7 pu € inqualeg.313. — — 

.. Pradicatio alia exercitasalia fignata 5.8. € 3. 11$.alia formalis, alia identica 

$.107.Ó* 10.62.vtraqi diuiditur ibid. prsdicatio inter abflratla, € concreta quo 

patto fieri debeat 10. 64; [CAN n 

,'Prami(fz demonfl rationis quales effe debeant 13. 48. coenofcimtur diuev[o attu 

à conclufione 11.11. funt uvis effettua partiales conclufionis 11. 19. cogno fci de- 
bent fimul tempore ci conclufiones litet prius natura 31.25. prami[sà ncce[sarig 
fit apprebenfa nece[fitant intelletium ex |ui natura covfideratum ad a(ien[um con- 
clufionis nece[fitate contrarietatisy Cr contradickionis 11.32; idem dicendum de in« 
telletiu;vt [ubest voluntatis imperio ibid: at etiam de prem:ffis frobabilibus , vt 
tullavatió falfi in contrarium appareat 31.34«.—— 

Tremifi& demonflrationis potif/mé debent effe formaliter immediate,no vir- 
tüaliter [olim fed demofirationis propter quid virigieft probabile 13.53.pramifig 
demon[lrationts quo fenfu dicantur immediata s priores  notiore?  ceruores C7 
perfettióres 13.47: &^ fed: — 

Prafentia localis, vide Vbi. ^ TM ) 

Prius, & Poftcrius quid fint 9.27. varij eorum modi ibid. quid y &* quotuplex [it 
püioritas nature 9.19. eft prioritas d parte vei 5j non tantüm rationis 9. 33. pev 
infl antia natura non [aluatur contradiBtio 9.3 $ uid fit prioritas originis 9:37 pro- 
prid, c formaliter e$t prioritas d qnoynon in quo 9.39. ] 

Propofitio,Z/ide Enunctat io jpropofitio per fe mota definitur 13.49-potefl coflaré 
éx terminis nom tentum diflintie , [edetiam confusà veprefentantibus ibid. nulla 

vopofitto contingens proprié efl per fe nota 13. $1; vari& diuifiones propofitionis 
per Jenot& Tbom:flarum éxaminantur 13.61. : 

. Proprium qnadrüpliciter fwmitur $17 1.confiderari potefl inrationie proprii, &. 
in ratione V niuev[alis s .167.definitut ia vatione propriis $: 169.definitio competit 
taiitum proprio quarti modi $.172. eiusyvt fic [unt tre$ conditiones $.1694nterdums 
canfiflit in aGiu C" non in spiitudine tantum 5: 174. tanta efl eius neceflaria cona 
nexto eum [ubietfoyvt boc fine illo nec ejfeyiec intelligi polit $. 17 4. in quo: genere 
€an[& caujetur 4 fubietto 5.179. non diflinguitur neo 4 [ubielfo 4 fed tPhtumt 

aliter 4.180. C7 181.defimrur ip ratione vniuev[alis $184.20 diflinguitur ab 

actidente per conuertibiliter pradicari $A8$.folum propriui quarto modo efl quar« 
tum viuer[ale $.188.non efl vniuer[ale re[peGtu generis , « fpecicis fed inferios 
rum vtriu[que $.184; "3 

"wValitas tripiiciter fumi potefl 2.1o3.proprià Jumpta quid fit, er ie dés - 
Q niri debeat 7: Yo Jpecies, & modi qualitatis expiicautur 7.10 eqpr&- 

Vilio qualitatis di fficiens 7.117. non eft proprià geucrisam fpecies 7. 1304 — 

qualitatis áfeiliones affigmanitur 7-114. ARS 

"Quando p..édicamentum importat jolam Mes emer extrinfecam à tem- 

- pàrc extrinjeco defumptam 8.218. quibus rebustonumiat 8. 1330« OUEST 

Quanias cfl accidens à [ubl aatia veadutee disbinclum 2. 44. diuiditur inconti- — 


IN D'E X. 

Amam,e di cretam 7.45.difcretanonefi vera [pecies buius predicam£ti, quia ned 
ens per [e vnum $.46.benétamen continua 5.45 explicatur e[fentia quanti «tis C» 
tinus 7.68.eiu[dem [pecies recenjentur 7.69.qu& proprie (unt tres lineas[uperficie ss 
€ corpusyqu& funt )pecies infima 7.80. (pecies quantitatis dijcrete funt. dua, nue 
merussQ oratio 7.8 1.numeris quidem predicamentalisynon tranjcenden alis ibide 
non folum rerum permanentiumy[ed etiam Juccefiearum 7.85. € efl fpecies [ub- 
alterna 7 .84-quo fenfu oratio ji& [pecies quantitatis difcreta 7. 86. non efl. fpecies 
per je dift insta dnumero 7.88. affectiones quantitatis a[Jignaniur 7. 90. C7 feq. qua 
diuifibilitas fit eius paffio 7.92.quantitas infintta fi daretur, fpetfares ad boc pr&di- 
€41.7. 95. Wiopenctrabilitas princeps quantitatis pa[Jio 7.100. 

Ealias, i7 Res quomodo differant 1.63. quid proprie (iguificent ibid. 
R Kegcelfus, P ide Syllogi]m us. 

helatio quid fit 8. 1.confifitt iu aGIuali referentia 8.14 s. duplex efl realisct rac 
àionis 8. s.relationis vealis tres [unt conditiones 8. ibid. diuiditur in. pr&dicamene 
galemyc tranjcendentalem 8,2,» erum difcrimen inter eas8. 6, predicamentalis 
accidit vebusQ? ab cis realiter diflinguitur ibid tranjcendens idemficatur cum re- 
bus realiter 8.10.diflinguitur tamen formaliter 8.13. pr&dicamentalis non cfl [ola 
extremorii concomitantiayvel combinatio 8 A9.uec aliquid [mperadditii fundam& 

to fola ratione diflintlum 8.24-[cd verum accidensreipja ab eo diflinélu 8. 19.pro- 

duciturà folo fundamentopo[uo tamen termino 8.4 5.eji accidens diufibile in ma 
aerialibus 8 .44-n0n potefi e[Je fine extremisymequeexirema fme illa 8.46.e[fentias- 
liter con[lituitur per adj in 8. 1.qu0 fenfu exirema fint , C^ non fint de cfsentia 
velationis 8 $7-n0n jolum atiualis,fed etiam aptitudimalss cfi vealis 8. 8o. 

Quid [ubietPumsquid fumdamentum , € quid ratio. fundandi im relatione 8.58- 
fnbieGium eius efl ens realesC7 finitum $.60.non folum in accidente , fed etiam in. 
fubflantia immediate fundatur 8.67. vna fundari potefl [uper aliam 8.69. nonsa- 
swendatur proce[ins in infinitum 8.76. ratio fundandi uon [emper opus cj , wt [it in 
extremisqiurificata 8.122.fundamienta relationym primi modi 8.15 4.|ecudi mo« 
di $.160«tertij modi 8. 165. 

Terminus relationis pradicam- debet efse vealisci a&bu exiflens, $. 81. quod de 
San [cendenti non cfl necefie $.8o-nec etiam de pradicam-«mipcrfeiba 8.S4.nou pot 
eadcti plures efpicere terminosyfed numacricó multiplicatur ad eorum multitudi- 
scm 8,38.terminat quamlibet relationem fub rane ab[olutaynon reJpecl iua 8.101. 

Retatio realispetit extrema realiter diftintla $.319.diditur in sntrinjecus, 
garrin fecus aduenienicwsprima con[linit quartum pr&dicam. [ecunda verà alia 
|ofex vltima8.128.qua dinifio fumitur etiam ex fundamentis proximis 8.129. Q9 
comprebendit jolas predicam.8.130.diftinitio f[pecificarelations vndé [umature 
$.147-qu«d«m eelationes [nJcipinui magis, minus fecundu Je formaliter 8.179« 

7 R«elatiua quomodo conueniant cum conotatiuls KJ quomodo differant 8.33re— 
latu alia fecundi cfse alia fecunaum dict »&7 eorum difcrimen 8,8. bac proprie 
qomeidunt c&i c onnoiat iuis ibid.relatiuorum aefimitio explicatur 8. 141 .tr65 corum 
moda 8.1 3. pecies primi modi $.15 g.jecundi modi 8.164-relationcs quada. Jecune 

di modi que communiter put atur rcalesyvl paternitas ,C fiatioin creatis funt 

dantium dcnominationes extrinjece 8. 163.reiationes tevit modi explicatur 8.165» 

modo ifi drfjevant à velationibus prim, Jccidt modi 8.170.borum modorsé 

lentia 8 72. relatina qu&dam jecuudi dicy cotrariátury quada 6t [ccundu eJ 
$8.177-v6latina ommia. dicuntur ad conuertentia 8.182.|upt famul naiura 8.184. 
funt [ml cognitionese? definitione S. 187.modns, quo debent definiri 8.188. 
Relationum quarti pradicami. genus flit nitur 8. 134» [pectes couflituantur. 8» 
374. proprittaics affignantur 8. 15$. € feq. ve 
Kepuguantia qu [ni 9.a« dyuiduntey m oppofita, 7 difparata 9-3. " » 


^ - 
dh 
j 
«i 


RERVM NOTABILIVM:; 


* A pientia quid (ity € quomodo à fcientia diferat 1.34... ; 
S Scientia duplex babitualis, G7 aflualis c vtraque defiuittur 12.2.ipfius condi. 


tiones declarantur 12.3.7 [eq.vtraq. diuiditur in totalem? partialem 12,10 4e" 


ente per accidens quomodo detur fcientia 12.28. c^ feq. de fingularibus nondatur 
ferentia 12.54. dabilis efl vna fimpliciter totalis fcientiaomnium fc ibilitan 13 $6. 
rationabiliter tamen cum fundamento in re in plures totales [ecundun quid e(l di- 
mifa 12. 57.vuitas fcientie duplex intrinfeca , c extrinfeca , feu obietlina 12.68. 
bac non [umitur ex abflratlione à materia, fed ex vuitateobielli ad&buati 1 61. 
fcientia totalis babitualis non eft vna (implex quet 651, fed ad diuerfitatem fpeci- 
ficam conclufionum multiplicatur [pzcificà 1 1.68.//1i [peciales habitus conficiunt 
vnam totalem [cientiamynon aggregationeyaut vuiouc per fe phylica, fed artificiali 
eum fundamento inre 11.77.qu& vnitas efl multiplex, vel eft [pecificayvel generis 
proximiyvel remoti 12.78. C7 79. 

Scientia fubalternanssc7 [ubalternata quid fint v2. 81. ad banc requiritur , quod 
obietiwunm eius contineatur fub obieito illius 12. 82. uon tamen quod jint de cijdem 
€onc lufionibus 12.83.requivitu? fecundo quod add at fupra obiectum fubalternantis 
differentiam accidentalem non e(ieutialem,vel palEoné 12. 84. bac differentia fe 
babet,vt pars formalis obiedi non máterialis 12.85. (cientia duplex pratiica yir 
fpeculatiuaia.115.quid fit fctentia prattica. 12. 116. babitis alius "i virtualiter 
Jratticus, alius formaliter, boc velproximé vel remotó 12. 1 17. quid fit fciétta 

culatiua ibid.ratio prattici,c fpeeulatiui [umitur ab obietoynon à fine 12.11 
unt Efproitie diuidentes [ctentiam immediate 1 2.136.[ant etiam differenti ef 
Jentiales itaut nequeat idem habitus efie fimul pratticus, € [peculatiuus v3. 129, 
an [cientiapolJit (lare cm opinione 14.13, per quid differat a opinione 14.3. 

nfus , an efficiat ens rationis )4 s 

Simul,vel fimultas quidc quoiuptex 9.41.cuim (imultate téporis flat prioritas 
mature,non € contray77 cit fimultate natura (lat prioritas originis nó à cotra 9.40. 

Singularcnon eff obietlit (cientie 12.34.nà eft definibile x. 44. vide' Indiuidui. 

Situs pradicam. definitur, C7 diflineuitur| pofitione de genere quantitatis 8.112. 
quo con(lituat diuev(um pradicam.ab. Vbi ibidvalia congruaexplicatio predicam. 
Situs 8.214.probabile e[l non confluere diuerfum predicam. ab bi ibid.;mon eft 


modus f-lius quantitatis, fed efse poteft iai "yrs 8. 215. vide Ind.Inft, 
Ü 


Species duplex fubijcibilis, er predicabilis s. 62.[olo nomme conueniunt $63. 
»trinfq. defihitio exphicatur $.64.0mnis fpecies [ubiicibilis efl predicabilis , c7 à 
contrd $.70.non tamen quatenus [ubijcibilis eft vntuer[alis g.71. quo fenfn jubyci- 
bilitas C pradicabilitas conxe£tantur in fpecie 7.78. quomodo ad eius KA ad 1x 
tatem Logicam plura requirantur individua $5.86. quemodo ad metapbyfica $. 917 
quon. odo metapby fic componatur ex generc, e differentia q. 116. 

Subalternatio, 7/ide $cieutia. Suppo(i 10, yide Ind, Inff. 
- Sub(tantia trifariam accipitur 7. 2«quo fen[n [»1 genevaliffimum primi predicamá 

7.11. que partes fubflantiarum excludantur d pradicamento 7.10. quo fenfu etiam. 
4x bis partibus pofJet pradicam.conflitui 7.18. "Ingelis e corpora cgl.flia funt im 

0€ p, &dicam.7.11.non veró Dcus 7-7. buius pradicamenti coordinatio 7:13. 4uid 
fit jubfiantia predicamentalis & quomodo diutdatnr in pumam ,C fecunda7.13 
quomodo bac dtwifio explicari Puff tam pro prim&yquam d unda imtestione. 

7:24« Ptraq. definitur 7.27.qn0m0do inicl Igatir, qiiod ácfirutlis primis jubftarijs 


Ná 


€7t7.29.4H000d0 item, quod prima jub[lantia « i magis Jelflantia, qua jecu 4 


7.31. [i gula. proprietates (ubjtontia declarantur 7:34.67 jeq. . 
Syllogi(mus 1; Cmn) d gap. PAGE 17V vi arid Gr potentialem A obs 
bicüum Logica "IL vifl .quafi.prolam.a4- "Adde virtialem folii cfl [ub : 


Ub, Prigi 31s nltipliciter Jumitur 1 1-5.an differat à éifenzju 11 7-j)llogifmus . 


"X - 


INDEX RERVM NOTAB. 


eirchlaris quidy& quotuplex 13.66.an poffit fieri in qualibet figura, modo ibid, 

circulus per quid proprià differat à regreffu Y3.67.circulus datur 1n aliquibus, no jn 
omnibus,t am in diuer[oqua in eodé genere caufasnon tamen im yfdé aumero rebus 
13.68.regre[sus quoq. eft po[fibilis, c ytilis 13:7 0.no quidé formaliter, C proprie, ' 
fed materi aliter, C" improprió, 9 etiam de circnlo dici debet 15.71. Pide Ind.Infl, 

€ Wppocn dn Quandosnon eft yera fpecies quantitatis continit 7.71» 

SA o Terminus, P; de Ind. Infl. i 

Totam; quotuplex 1. $2. — : , 

Bi. definitur, ac cius fpecies affisnantur 8.211, V bipaffiuum. efl modus rela-. | 

tiuus rea locat e [uperadditus 8.104.4nam [it proprius , € per fe terminus 
eius 8.108 aliud efl localey Cr aliud prejcuiisic ibid.quibus rebus conueniat 8.210, | 
Fide Ind, Wl. 

Verbum, ide Ind.Infl, 

Veritas duplex in efsendo,€ inGonificando 10.5.bec propri? ef in conceptu for 
mali in obietl iuo dependenter 4b illo 10. 7. veritas cognitionis non efl entitas 
atiusyvel atius, c obrechumyfed relatio vealis. 10. 27. quo patio difinguatur ap 
aliu cognitionis 10.30. an fujcipiat magis, € minus 10. 46. quid fit determinata 

. Weritas. in contingentibus 16. go. AME 

Vnio forma ad [ubictium tam accidentalis,qua fubfiantialis efl in pradicann 

/0 dabitus 8.213. 

4, Vniucrfale quotuplex 4.1. vniuerfale in eftendo admitti debet 4. 3« mon tamen 
Tingularibus eparatumyjed realiter idem 4.8. formaliter tamen diflintium e 
£5t commune per indifferentiam,non per ine xi entíam 4.10. yniuerfaie im pradi- 
cando datur tantüm per operationem intelletius 41 8p cum metapbyficum , &* 

*dogicum quomodo differant 4.16-logirum intvinfecó quid relattuum efl 4.29. que 
T»nit as fit eius fundamentum proximum 4-30.qua fit vnitas vuuer [alis 4. 31. c0- 
flitur per clle in, €7 dici dc ejl paffio 4.36. quo fenfu id imtelligatur 4. 41« clic in 
atiuy C aptitudine cenflituit vong dle,dici de aptitudine tantum. eft pa[Jio 4- 45- 
vniuer [ale quo atfu fitcr an ab intelleiu agente, vel. pc(fibil 4.64.progre[sus intel 
letius in formatione vniner[alis 4.73.fundatu folum m natura plurificabili 4-7$* 
qualis b&c efse debeat 4.87. diuiditur in quinq; vniuevfalia 4493. eius fufficieniia 
1bid.bac diuifio efl generis in fpecies , «9 mediata 4.106. quinq. fpecies vniuerja- 
lum funt. infima serius Torph.de V niuerfalibus in fuo Probem. deci- 
duntur 4. 7. vniuer(ale eft fubielum tm lib. Porpb.5. 1. by 

Vniuoca definintur 2.3 1. petunt ynitatem conceptus fermalis , c obie£lini a. 
39. qualis ine debeat vnitat conceptus obie£fiui 2. 40. debet perfetià prefciudere 
ub inferioribns, D" contrabentibus 2.41.definiuntur ab J4rifl. vniuoca efsentialia , 
fed potefl etiam conuenire aecidentalibus 2.42.aliud efi praedicari vniuoct , aliud 
efse predicatum vniuocum 2.91.non eft de rattone vniuoci vt fi cquod vuiformi- 
ters j" equaliter conueniat omnibus yniuocatis 1.44. dantur vary gradus vniuo- 
€ationts 4-43.[pecies vninocorum 1. 44. : 

. Voces res ip fas fignificant ad placitumsmon conceptus 2. 2. quomodo intelligatur 
ditum J4rifl. quodjit figna conceptumm 1.6. vocum [ignificatio quid fit 2.11.q0- 
amodo exerceatur 2.14.€arumi Gio, vel imper fecito iu. figmficando duplex 2» 
18. quid dicat veritas , C fal[itas in vocibus 2.20- pofiunt voces perfethius. figni- 

dicare rem accidenti , quam nota. it loquenti 2,23. 

Voluntas anefficiat ens rationis 3-49. 


ROPON UI" 


/ 





ke | 


PROLOGVS5 
Ad Inftitutiones Dialedticas. 


z3 JEudabilis admodum efl , «^ ab omuibus modo. vecepta con- 
^W/UV|| fuetude- ad Logicam queflionibus contextam. pramittere.Dia- 
L^ | le&icas Inftitutiones, qua breuiter complectuntur ea omniayqu& 
fuse tradunt voies d Qr arifi. in fuo Organo, vnde injer^ 
| uiunt veluti fumma textus totins Logica, € introductio ad ipz 
fam quaftionibus contextam . "Ne iguur à tam vtilirecedamus 
*. 'confuetudine, In[titutiones logicales nos queque pro Tyronibus 
pramittimus, antequam difficiliores queftiones pro prouectioribus pertractemus, 
Quia verà fubiectum adequatum pre[ertim in Arift. logica eft fyllogifmus, vt in 
E Quat. proem. dicemus cum bic confidevari posit quantum ad formam 3llogifti- 
camyQ quantum ad materiam , in qua conficiturs qua dici des circa qi am » 
L^ binc fit, vt in duas pracipuas partes diuidantur buiu[modi diale&iice. Inftititio- 
$ ness Trima pars Inftitutionum ca omnia continebit , que ad formam J'logifinó 
o fpectant, vt Irt ce ieinl, propofitiones,ac retta earum di[pofitio in modo, & in fi- 
, gura; Altera pars ex ijs con[rabitqua pertinent ad materiam circa quam ,qua tri- 
plex eft, necefTaria , probabilis, &r apparens, vt ibi explicabitur. Hoc autem 
praefertim. agemus, ne in commnnem incidamus abu[um Recentiorum , qui ad 
Summulas, jen Diale&icas Inflitntiones ea folum opinantur (peGiare, qua con- 
" veernut formam fyllogifmi, vnd? d in. ijs confcribendis mi(Ja faciunt quecunq. 
concernunt materiam ; non tamen Tg confultó,cum enim buiu[modi Inflitutio- 
: '^— mes parata fint, vt pereas ad JArifl- Logicam paulatim introducantur Tyronesy 
fané nedum tali pr£uia egebant intvodutltone Libri J4rifl. in quibus agit de for- 
sua [llogifmi, Jed praefertim €r ij, in quibus agit de materia » Et quidem "Petrus 
Hifpan. facilà Summuliflarum princeps, cum preuiam Introdutiionem ad Logi- 
cam .Arifl. Tyronibus flernere cogitafset  tratatus inflituit nedum de concere 
nentibus formam fjllogifmi, fed etiam materiam s conjripfit enim Ls fpecia- 
les tratiatus de. fy. ofifiva Tero (7 Elencbo; licet Cr ipje in boc defecerit, wt 
notauit Ioan. C&[arins in [ua DialeG. in prefatioue ad trac 7 quod nullam pa« 
rauit Introdütiionem ineam Logica partem, qua agit de Demonflratione , cum 
tamen "Poflerioriflici Libri , pracipuam pro Tyronibus peterent introductio 
nem, imo (7 maiori nece|fitate , quam al omues, vt pote cateris difficilioress 
J'um $uia, vt in quaft. progm. dicemus, demonfiratio licet nou fit adequatum 
Logic obiectum, efl tamen pracipuum, C principale ; cur ergo prenia t 

(jo non parabitur [yllogifmo demonfiratiuos fi paratur Topico, 7 Elencbo ? ma« 

; meat ergo ad integritatem. Summnlarum fen Logicarum. Inflitutionum ne 
fpetiare traliatus tangentes. formam Syllogifmis [cd etiam coucernentes males 
Tiam, quacunq. illa fuerit. | iet: RODA e 





LI 
* 


z icio, rd A 00 DIAM 
UP , €70. 
Epor — mt y. . d 


P Pars Prima Inflit. Tract 1, Cap.I. 
DIALECTICAR VM INSTITVTIONVM 
T uoP A RoE»P-R P OURC Poco 


De attinentibus ad firmam fyllogifmi 





*"» Ria (unt, quz fpe&ant ad formam fyllogifini, vt dicebamus, fecun- 
IC] [J«f — dum fe; & fimpliciter confiderati, vt abftrahit-ab hac, & illa dctermi« 

( Á nata materia, inqua confici poteft, termini fimpliccs, propofiuoncs , 

& earum recta dilpofitio in modo, & figura: Termini funt principia 
DE GE remota Syllogi(mum integrantia ; Propoficiones funt principia pro- 
xima, & recta difpofitio in modo,& in figura eft ipfamcet forma artificiofa fyllogif- 
mi; hinc parsiíta prior diale&ticarum Inttitutionum in.tres fübdiuiditor tractatus s 
in primo agemus de Terminis principijs fyliogifmi remotis: In ecundo de Pro- 
polos principijs eiufdem proximis: In tertio demum de ipfamet forma fyllo- 
giftica, rcípectu cuiusetiam ipfi termini, & propofitiones folent dici materia ex. 








ua , licet abfoluté loquendo ad formam fyllogifmi dicantur attinere, vt hzc di- 


inguitur à materia circa quam. 


TRACTATVS PRIMVS 
De Terminis, & corum atfe- 
€&ionibus. Cap. I. 
Quid, € quotuplex (it Terminus 
in communi. d 


V oad primum Arift.r. Prior cap. 
1. definit Terminum effe illum, 
im quem refolustur propofito , vt 

adicatum,(* de quo pradicatur; 


pro cuius debninionis declaratione aduer-- 
tit Tataret. ibid. q.1. $.. feiemdum eff tertio — 

1 e dupliciter, vel in la- 
1a fignificatione indifferenter.f. pro fubie-. 
Wa»preditste , & copula propofitionis,. 
aut 


eterminatione alicuius illorum , vt 
idem fonat, quod dictio apud Grammati- 
«os,quo fenfu cft genus ad nomen, verbum, 
aducrbia , & reliquas orationis part ,& 
Bóc modo copula verbis, igna vnlueri- 
Porro, ia, Yt omnis , nullus , ali- 
Aquis, &c. & adiectiua adie&tiué tenta. funt 
termini,immó breuiter onine illud,ex quo 
«onftituitur propofitio, terminus dici po- 
teftin hocfenfu, Alio modo fumi potcft 
3n fignificatione magis propria attenden- 
do vim vocabuli, quod importat vltimum, 
S extremum alicuius rei pro extremitatie 
bus terminantibus propofitionem.f.pro fu- 
biccto, & przdicato,& fic fumit Arift.ter- 
minum loco cit. ac omnes Summuliftc,dum 


«um definiunt. effe extremmo prepofituoris , 


quam definitionem recipiunt Recentiores. 
paffim Villalpand.lib. 1. fumm. cap, 1. Tolet, 
cap. 16. Fontec.lib.6. cap.9. Hurtad. difp.s. 

fum. fec. . vbi priorem termini acceptio- 
nem renuit: quam 
fcunt, Blanc lib.z.difp.1.fe&t.1. C. 
tract.1.c.1. Fuentes p.1.fommul. q.vn. dif. 
1. Conmlut. lib. 1. cap.z. de dip. 1. 

si 






fum.fec.1..Ouujed. & Poricius ibidem . 
Has autem termini propné fumpti defi- 


ras, & fyllabas quia licet propofitio scfol- 

: ugpitin litteras, & fyllabas non tamcn im- 
mtdiate, & ideo littera, & fyllabz non di- 
cuntur termini , etiam licct propofito by- 

* pothetica refoluatuf in terminos mediate; 
neon tamen immediate, fed refoluiturim- 
médiaté ;n propofitiones fimplices ; ex 
quibus componitur ; poffet tamen abfque 
crupulo etiam propofitio fimplex appel- 
lari terminus ; quando in hypothetica te- 
net locum fubieéti , vt notat. Arriag. Nec 
obcfl illam etiam conf'are terminis , nam 
bené potcft id , quod in fe eft quafi totum, 
effc pars refpcitu alterius totius , vt patet 
in fca peorpore refpc&u totius ho- 
minis; ds multis, vt difcurrenti con- 
ftabit , Etiuxta hanc fecundam termini ac- 
ceptionem copula verbalis, fcu verburb, vt 

vy verbum; 






fa ttm 
y* eet 


(v ^ 


"Xe ran 


- dicitur ammediate , ad rcmouendum litte- 





» 


i 


"A 
T» 


(—. ütrimé de vocibus non fignificatiuis dicé- 
m. wv d 29 


De T'erminmum muliiplicitate . 


werbum, rationem termini nequit habere, 

tum quia copula non eft extremum propo- 
ficionis, fed ratio coniungendi extrema; 
tum quia in eam propofitio refoluinon po- 
teft, cum enim fit formalis, & expreffa ex- 
tremorum vnio, fa&a eorum diffolutione 
manere non poteft ; tum demum, quia 
Arift. in allata cermini definitione meminit 
folum predicati, & fubiecti,& licet in pro- 
pofitione de fecundo adiacente, qualis eft 
Mta Petrw: currit , ly currit videatur fungi 
munere przdicati, re tamen vera non tan- 
tum habet rationem predicati , fed etiam 
habet vim copulz, cum faciat hunc fenfum 

Petru: eft curren: ; vndelicet vt gerit vices 

praedicati, fit terminus,nó tá vt gerit vices 

copulz. Et fi dicas in hac propofitione 
errere eff mouerily moueri , quoq eft ver- 

bum, habere tantum rationem przdicati , 

ficutly cwrrere (ubie&ti, atqueità vt verba ' 

habere rationem termini, Refp. currere , 
8c moueri effe verba tantum grammatica- 

liter;at apud logicum gquiualét nominibus 

€ur[/a1, 5» motus , vnde apud logicum idem 
eft dicere currere eft moueri , ac curíus eft 
motus,vt ait Ant. And, : 
..à Dubtumtamen eítde aduerbijs , coa- 
ins nod ps quantitatis, vt omnis ,- 
aliquis. ifibus obliquis, & fimilibus,an 
oe termini fubire poffint eciam in fe- 
inda acceptione : Affirmát aliqui eo quia 
in prepofitione t habere locum prz- 
dicati, & fübiecti,vt fi dicatur Petr eff 4li 
qui1,0mnis ejf terminus f'yncategorematicus 
prater ejt aduerbimm er cfi coniunitio , & fic 
dealijs Imo Fuent.cit hac ratione tenet ét 
vocesnon fignificatiuas elfe terminos, nà 
dicimus Bliers mihsl. fignificat . Quin etiam 

Arriaga ob id addit litteras ipfas eff: ter- 
minos, quando folz accipiuntur, nam dici» 
mus A elt littera.Verum probabilius alij ae 
gant,quia aduerbia , coniunctiones, & alia 
idganus nunquam ratione fui , & formali- 
ter fumpta fungi poffunt munere fubiedi , 
& pradicati, vnde in allatis propofitioni- 
bus fcmper aliquod. fubitanttuum iacclli- 
gitur, in cuius virtute funguntur illa officio 
lubiecti, & praedicati ,vt inilla propofitio- 

- pe Perros eff aliquis à parte przdicati füb- 
intelligitur bom», & fenfus glt P-2rws ef ali- 
quislomo, in alijs à parce fub'e&ti fubin- 
telisitar vex , vel quid fimile, vt idem pla- 
ni fit dicere omms eff terminus Qupiceeegore- 
muticus , aC dicere bec vox. obs eff terminus 

mcategorematicu:, & fic de alijs, qp eo, vel 


e 
" 
"EX 


E. 


^3 
dum eít ; Quod fi oppofitam opiai onem (** 
qui velimus,tunc cum Tatar. q :em feq A** 
riaga,traét.i.com. 3. ad 1. dicendum clt ad 
hoc, vt aliquid fit fubie&tum in propofitio- 
nefufficere, vt fit vox fignificatiua nacura- 
liter communiter, .i. vt poffit reprzíenca- 
re feipfam, quod eff figaificare large. 

Sed adhuc dubiü eft de nominibus ipfis 
fubftantiuis folitarié (amptis, & extra pro- 
pofitionem , poffint ne dici cermini ; nam 
Arift. definitio allata videtur illis compe- 
terefolum, quando funt in propofitione. 
Verum non ità rigorosé intelligenda eftil. 
ladefinitio , nam vt aliqua dictio dicatur 
terminus, nó ctt (emper ueceffe,quod actu 
a ig munere fubiedti, & predicaci,fed 
fuffiit aptitudo, vt ad cale munus poffit aí- 
fumi, & non eam habeat repugnátiam,que 
reperitur in aduerbijs, eoniunctionibus , & 
fimilibus ; nomen fubítantiuum extra pro- 

ofitionem dicetur terminus non in eo fen 
u, quod a&u extra illam exerceat officium 
termini , fed quia intra illam fungi poteft 
hoc munere , vnde dicatur terminus noma 
actu,fed potentia; nec aliud probant Com 
plut.cit. oppofitum (uftinentes. 

3 Quoad alteram quzfiti partem Ter- 
minus vniuerfim fumptus diuiditur in men 
talem vocalem, fcriptum,vt notat Tatar. 
tract.7.de fuppofitionibus com. 1.$./2c«m- 
de (iiendum,quz diuifio fumitur ex Spi- 
ci propofitionum frere ae tio 
bomo ef animal i fiat mente , dicitur mene 
talis,ft voce,vocalis,fi fcripto, dicitur fcri- 

ta,cerminus ergo dicitur mentalis , voca- 
fisve Ícriptus ; prout fubiectum, vel prz- 
dicatum propofitionis elt mentale;vocale, 
vel fcriptum; Solent extrema quoque pro- 
pofitionis mentalis términi appellari,quod 


quidem de propofitione formali , quz eff 


a&us, & fecunda operatio intelle&us , in- 
tclligendum non eft, nam propofitio in hoc 
fen(a eft vna fimplex qualitas carens parti» 
bus,quarum vna crtbr de alia, vt có- 
ftabit ex dicedis difp.s.de Anim.q,ro.ar.z. 
n.3o2. fe debct intelligi de propofitione 
mcatali obiectiua , quz talis dicitur , quia 
elt obie&umipfius formalis propofitionis 
mentalis , & inftituiturin etf: propofitio- 
nis obicliuz per eam, tanquam per formá 
extrinfecam; itaq, propofitio mentalis in 
hoc fenfu ,nimirum obiedtiue fumpta dici- 
tur habcre t:rminos,& extrema,q aia in fe 
continet fubie&tum, & pradicatum coa- 
ftituta ia eff* calium per propofinoné for- 
malem; mbmew 73^ enunciat hs- 
! a mo 


* 


4. Pars Prima Inlit.T'ra&-I. Cap.11. 


imo ejf «nimal interna, & formalis propofi- 
tioin fe non continet fubicctum; neq.prz- 
dicatum nec terminos, fed tantum propo- 
fitio obiediua , vt etiam hic bene notauit 
Ouuied. Nomine autem termini mentalis 
duo poffunt. intelligi .f. res qug mente có- 
cipitur,ac ipfa cognitio, fcà vt alij loquua- 
tur conceptus formalis, & obicétiuus ; & 
quidem fiin primo fenfu famatur .f. pro 


re concepta, terminus mentalis à vocali ,* 


& fcripto differre nó videtur , eadem enim 
prorfus eft res,qua mente concipitur ; vo- 
€c deprotmitur , & calamo exaratur ; at in 
fccundo fcn(u.f.pro ipfo rei conceptu dif- 
fertà vocali , & fcripto , & diuidi: folet 
in vltimatum, & non vltimatum:vltimatus 
eft conceptus, fcu cognitio rei fignificatae 
"per vocem aliquam, vel fcripturam,vt cum 
audita voce b»mo illud percipimus animal, 
quod eft rationale : non vltimatas eft con- 
ceptus ipfius vocis, vel fcriptura fignifica- 
tis non vltra fe extendens ad rem fignifica- 
tam, & idco dicitur non vltimatus; fic G 
cusaudiens vocem home format concept 
non vItimatum, quia cum fit ignarus figni- 
ficationis vocibdlaru latinorum , conci- 
pit folummodo vocis fonum , non autem 
rem per illam vocem fignificatam.f. homi- 
.mem.Porró licet Logica, proxime verfetur 
-circà terminos mentales, & vocalcs nó nifi 
rationé mentalium attendat , quia tamen 
termini vocalesfunt clariores , & per eos 
innotefcunt mentales , frequentius agit Lo 
gicus de terminis vocalibus , atq; idco nos 
J 1 5 deiftis agemus , ac corum 


etiam 
- diuifiones explicabimus . 


CAPVT IL 
— De Terminorum multiplicitate ratiene 
fgniféeationis , 
" X varijs capitibus folent termini mul 
tiplicari , & vari eorum diuifiones 
affgnari, ex parte nimirum fignificationis, 


"ex parte modi fignificandi, & ex parte rei 


fignificata: cx prirto capite, quantura ad 
| fpectat.folet in primis diuidi voca. 

is terminus in figaificatinum ,3 non figui- 
ficatiuam, ille efl,quraliquid fignificat , vc 
hzc vox homo ,qui naturam fignificat hu- 
maoam;ifte eft qui nihil fignificat, vt Bhti- 


 Yi,Buf, Baf. Sed vt ita. dinifio fit rcété tra- 


dita intelligi debet de termino in prima ac 


. ceptione: ta cap. praccd. nam in fe- 


cunda acceptione omnes termini f'ant figo 


- 


ficatiui,cum effe poffint fubie&tum, & prz» 
dicatum in propofitione : terminus igitur 
vocalis in tota iua latitudine fumptus diui- 
ditur in fignificatiuum, & nó figuificatiuü: 
quz diuifio vt bené percipiatur , cum ter- 
minus vocalis conftituatur in ratione figni 
ficantis per fignificationem , videndum eft 
quid fit fignificare , & quid fit figni à quo 
verbum fégmificare deriuatum eft. 

Signü ex Auguft.:.de do&t. Chrift.cap.r. 
eft lind , quod prater [ui cognitionem , quam 
ingerit. femfibus , facit mos'penire im cognitioe 
nem alterius , v.g. hec vox bomo pracer fpe 
ciem ,quam imprimit inauditu , vt fonus 
eft, facit nos venire in cognitionem alte- 
rius .f. naturz humanz, vnde fignum debet 
effe tale,vt illo cognito per fenfus,median- 
te illo deinde veniamus in cognitionem 
rei, cum qua figaum habet connexionem ; 
hinc B esdeade nil aliud erit, quam aliquid 
aliud à fe diftin&utn reprafentare potentie 
cognoícenti ; ex quo patet fignum dicere 
ordinem , & ad potentiam cognofcentem 5 
cui reprzfentat , & ad rem fignificatà, qua 
reprzfentat , Diuiditur porro fignum in 
formale, & eft illud , quod abfque (ui prz- 
uia cognitione aliud nobis reprafentat, & 
in eius cognitionem ducit quales funt fpe- 
cies impreffa, & expreffa refpectu proprij 


obiecti, & in inftrumentale , quod prafup- 


AU 


pofita fui cognitione facit nos in alterius - 


cognitionem venire vt imago refpeótu Ce 


faris, ve mrefpec : euntis ; 
qua de Cri rg :q.9. & quol. t4. 
hoc fecundum fignum appellat medii co- 
ghitum , quia vt ducatin cognitioné figna- 
ttj prius petit ipfum cognofci , illud vero 

rimum vocat przcisé rationem cogno. 
cendi, quatenus przcisé eft qw» aliud cos 
gnofcitur , & non 4«ed cognolcitur . Signü 
autem inftrumentale eft, de quo agimus in 
prafenti, & quod proprie dicitur fignum , 
& definitur ab Augufl.cit. ea tamen defini- 
tio etiam formali conueniet , fi prima pars 


dematur,& dicatur fignum effe;quod facit. 


nos in alterius rei cognitionem venire. 
Hzc tamen figni defcriptio, quamuis fit ab 
Augufl.tradita, & ob tantt Do&oris au- 
thoritatem ab omnibus paffim recepta , ná 
recipitur à Poncio difp.1 9. Log. q.r. eamq. 
impugnat quoad vtramq. partem 5 qu 

primam quidem cum ait figaum cffe id , 
quod pos cognitionem , q«am ingerit 
fenfim: rc, cam redarguit,quianon com- 


plectitur omne fignum , quia poffznt dari 
figna fpiritualia, qua ent in cogni- 
tionem 
- » mmm nies / F 





x90 


3 
, 


- DeTermintrum muliplicitate: 


. "tionem alianm rerum ;nec poffent percipi 
à fcnfibus materialibus . Quoad aliam vero 
cparterp, in quaait ; quod fignnm facie mos 
"wenire $m tormitienem alteri»; eam impu- 
*matr, tanquam ab Arriag. traditam , quia 
obicéttim facicnos in cognitionem fui ve- 
nire, & tamen non dicitur figaum. Ruríus 
D»cus ipfc facit nos venirein cognitionem 
-anultarini rerum eas nobis reuelando, nec 
| tamen ab vllo vocatur fignum illarum re- 
xum. Pratereà cognitio eít fignum rei,que 
" cognofcitur per ipfam , & tamen non facit 
nos in cognitionem venire. 
Sed nimis audacter: inficiatur Poncius 
«doctrinam D Auguftini, quam omnes ve- 
-mierantar, vt communis Magiftri , vndé mi- 
. tum effe nó debet, quod fxpius hic Auctor 
- 4minimo rubore fuffufus doctrinam Scoti 
iprzceptoris zudcat impugoare ;. Optima 
enim eft illa defcriptio quoad omnes par- 
: es, fi bene intelligatur , nam duz folent 
'atfignari conditiones alicuius , vt alterius 
.-— «ei fgnum dicatur, vna eft quod nos ducat 
Xx cn rei cogpicionem , altera eft , quod 
. iudus « "emn 












ionem. , quatenus co- 
tramq. opti- 








ivüdam exprimit conditienem ; vult 
em, quz inferüuire debet pro alterius 
..* igno ,priusnoftris (cnfibus cognitionem 
— fuiingercre debere, (pecificat antem fignü 
"ox effe deberefenfibile , quia vt gotat Doctor 
Doo wis 0s s. figna enfibilia-(unt maxi- 
uu mé apt: pro. flatu ilo excirare intellectum. 
Hs rU à fenfuum minillerio depen- 

dentem; vt in alterius rei cognitionem ve- 
nit; peralteram vcró. p.rtem definitionis 
altera quoque conditio exprimitur, contra 
quam nil vrgent inftantiz à Poncio addu- 
x, quixobicétümfacit venire in cogni- 
tionem fui, man sfcerius, ncc facit venire in 
€nenitionem fui , quatenus cognitum, vt 
fiátfigoum , fed quatenus cognofcibile. ; 

C xectiam Deus. hoc modo ad iaftar fieni 
- ducit nos in rerum cogaitionem , quate- 
aus cognitus , fed eas rcuclando , quod ad- 
hac facere poffet, etianifi prius à nobis non 
cogaofceretur; cognitio deniq.eft fisuum 

P ricognitz. per ipíam formale , vt diccba- 
- -— gusnonautem inftrumentale,quod folum 
propriédicicur fignum , & ab Aug. dcfini- 

e Lie cognitio propriéloqu.-ndo non 
- .. aiiturízcere nos venire in cognitionem 
—.. mi, quam reprafentat, quia non ducit nos 
jnitionem illius rei , quatenus cogni- 







ba 



















- 


!astim conditiontim-v 
tio fieni ab Auguflino- 
jnm per primam partem d:finitio- 


enr 
d ^W - e 


o$ 
ta, feu vc medium cognitum , fed vt ratio 
Cognofcendi; folum autem fignum inítru- 
meatale eftillud,quod hic definitur . 

$ Et hoc fi inftrumentale adhuc 
duplex eft, aliud naturale, & eft. , quod ex 
natura fua. independeater abhominum vo- 
luntate aliquid reprefentat.vt usigué, 
& vniuerfaliter omnis eífe&tus fuam cau- 
fam,qui przfertim fi fenfibilis erit, dicetur 
fignum caufz iuxtà fenfum definitionis al- 
latz.An veróità é contra caufa dici poffit. 
fignum fui effectus , negat Hurtad. difp. 1. 
fe&t.4.quia etfi caufz cozuitio ducat in co- 
gnitionem effe&tus,tamen non ell. ordina:a 
adillam reprzfentandum.Sed plan? non mi 
nus grdinata cít cognitio cauíz ad nostlu- 

. cendumín cognitionem effe&tus à priori , 
quam cognitio cffe&us fit ordinata ad no- 
titiam caufz à pofteriori, quare ratio Hur- 
tad.parum valet. At inquiüt alij,quod licet 
ità res fe habeat. fola tamen cogaicio ,quz 

r effectum habctur , dicitur haberi, per 
ignum , vnde. fola demonttratio à polte- 
flerioti,qua elt per cffcctü, dicitur a figno, 
& ideo f'olfi effectus dici pot fignü cau(z,no 
& contra. Verü neq.hoc vrget licct.n.cogfit 
tio habita per cffe&um.velati fenfibilioré 
caufa,magis proprie dicatur à figno nil ta- 
men impedit , quin & cognitto habita per 
caufam poflit dici à figno abfolute loquen- 
do. Porcítigitur etiam caufa. dici figoum 
fui cfe&us , & pra(ertim quando fcnfibilis 
ett, vade à Theologis facramenta. dicuntur. ' 

' figna gratiz ,cuius funt caufa , icà claré col. 
ligitur ex Doctore 4 d.1.9. 2. 8. De fecundo 
principali fequitur. Cafil. cic. & Arriaga 
difp.s.fc&t 2. Aliud vero eft. fignum artifi- ; 1 

ciale,feu ad placitum, & eft,quod ex homi 

nunt impofitionc aliud repraíentat, fic rà 

mus eft on véditionis vini, (onus cam c 

panz e(t fignum le&ionis,& vox illius rei , ] 

ad quam fignificahdam eft impofita; Vbita- . 

men eft aducrtendum ctiam in. vocibusip. - 

fisnon tátum fignificationem ad placitum 
reperiri po(fe,fed etam naturalem , vc pa» 
tet de gcmitü mfirmorum,& latratu cani : - 

& idco terminus vocalis fignificatiuus fub» 

diuidifokzin fgnificatimum naturaliter, —— — 

& ad placitum & hic ad Dieledticiim fpes. 










état non qpideu e E I 
titatem,vt vox eit, onus quic 
;caufatus ,fed fecundu aho 


ed xcsipias fagaifcandaP e EoQ EE 
imr end, i ,irhoc cine d 
pertinere dicuntur ad inlitutum Dialeó 
Cunsvt dicemus di(p.de V ocibus , 


à 












ZW 
L3» 4 


"nd E 
mE ^ 
S Kee MEO AMAT: 


"6 
declarabimus ", per quid conftituatur ratio 
figni . D ] : 

6 Deinde terminusad placitum fignifi- 
catiuus fub4ruiditur in cathegorematicü , 
& fyncathegorematicum, cathegoremati- 
cus idem latine fonat , quod per fe fignifi- 
catiuus,& ideo per fcabfq; omni alio elfe 
potet (ubiec&tum,vel prz icatum in propo 
fitionc,vt homo animal: fyacathegorema- 
ticus idem latin? fonat, quod configaifica- 
tiuus, & ideo per fenon fignificat aliquid , 
nec poteft effe fubiectum,& przdicatum in 
propofitione, fed cum alterius confortio , 
cuius fignificattonem modificet,vt omnis, 
nullus;aliquis,vndé vt notat Tatar, tract 7. 
com.1.$. Tertio fciendu terminus fyacate 
gorematicus non figuificat aliquid , fed ali- 
qualiter, quatenus fi adiungatur categore- 
matico, eius fignificationem modificat , & 
facit taliter fignificare, i.reddit eius figni- 
ficationem, ve] vniuerfalem, vel particula- 
rem,velaffirmatiuam vef negatiuam: & di- 
citur aliqualiter fignificare, non quia veré, 
& propriénon fignificetfed quia fignifica- 
tum eius non repra'(entatur, vt res per fe , 
fed vt modus rei ,.i. exercendo modifica- 
tionem alterius rei qua de caufa negat Ar- 
riag.fect.,. ef perfe&é terminum .. Addit 
Tatar.terminum mixtum .i. partim catego- 


rematicum,partim fyncategorematicum , . 


& citille , qui impofitus eít ad fignificadum 
aliqaid, feu aliqua, & aliqualiter fimul , vt 
hac vox nibil , quz impofita eft ad fignifi- 


candam negationem omnis entis, hzc.n.ipe 


fanegatio eft illud aliquid, quod fignificat, 
quatenus veró illam negationem fignificat 
.voiuerfalirer cuiufcanque entis , dicitur 
fignificare aliqualiter , fic etiam fignificat 
fubie&um propofitionis indefinitz,nam in 
materia neceffaria zquiualet vniuer(ai , vt 
bomo efi-aninal xquiualet huic , ommts bomo 
eff animal, & in materia contingenti zqui- 
ualet particulari, vt &ems? currit zequiualet 
huic 44545 bomo currit. Ad hoctertiü ge- 
nus reducit Tolet. lib. 1. cap. 12. & Arriag. 
e& ,.omnia aducrbia v.9. /aprenter, doe, 
€"c.Sed non placet, quia cam difcrimen in- 
ter terminos catcgorematicum , & fyncate 
gorematicum fumatur praefertim in. ordi- 
ne ad propofitionem. itaut |]le fit , qui fine 
addito, & per fc poteit efe fübicctum , vel 
pradicatam propofitioni: jifte veró ,qui nó 
poteft effz fubie&tum,nec pradicatumynifi 
cum addito, confequenter aduerbia omnia 
.  &rüt termini fyncatcgorematici,quia (e fo- 
- Cs, finc addito nó poffiat c(f« fubicdunn, 


Am. £x i " ; - . 
[eo . Race *. 1 re 


Pars Prima Inflis, TraélI. Cap.L1. 


vel praedicatum propofitionis,& per fe aon 
fignificant aliquid, fed itia aliqualiter 


Potiori ratione ad tertium genus 
termini mixti nomina adiedtiua reduci pof 
fent ,quàuis .n.Hurtad .difp.x fect.1o. mor- 
dicus eontendat effe terminos fyncatego- 
rematicos, quia non fignificant per f: , fed 
confignificant,v.g.bomw: non fignificat per 
fe,& determinate aliquid, nifi addatur ali- 
cui,v.g. Petrur bonus : Tamen fi nominum 
adiectiuorum fignificatio bené confidere- 
tur, videbimus , quodlicet indeterminaté 
aliquo modo figaificent,ratione tamen for 
mz fignificat (eaum afferunt aliquam de- 
terminationem,nam do£w: v.g. doctrinam 
importat ,quod non euenit in fignis quan- 
titatis emn sullut, Gc. quz nullam pror- 
fus,rem determinatam fignificant. Accedit, 
quod nomina adiectiua poffunt effe faltim 
przdicatum in propofitioae v. g. Petru; eff 
doct»; quod figais quantitatis prorfus có. 
uenire non poteít , ergo nomina adiectiua 
commodé ad hoc tertiü genus termini pof- 
funt reuocari ,quod/etiam tenent Cafil.cap. 
;& Arriag.cit cum Bigniicent liquid , fv. 
aliqualiter,vnde remanet fola nomina fub- - 


ftantiua effe proprie terminos categorema  — 


A29» 


maticos, quicquid hic dicat Ouuied. 
. 2 Rurfus terminus categorema 
fubdiuiditur in fimplicem , feu incomple- - 
xum, & compofitum, feu complexü, quam 
diuifionem 


accom. tex p 
ont QV omo » c r 
EUR em COUR 


ita Roccus lib.: .introd.cap.s. Blanc.lib. 2. 
fe&.z. At vt'bene monet Tatar trac.:.com. 
4. hzc — potius I ett; 
[ cus .n. vocemillam appellat có- 
plexam;quz conftat ex pluribus vocibus.&c 
eam incomplexam, quz conftat vna tantá , 
at non fic eft apud logicum , qui nonatteri- 
dit vnitatem, vel pluralitatem vocum , fed 
conceptum in intellectu , cui iftz fabordi- 
nantur , vnde etiamfi fint plures dictiones 
inter fecoanexz , fi tamen tn mente vnum 
tantum generant conceptum,terminü con- 
ftituunt incomplexum , vt v.g. Marcus Tul- 
lius Cicero,& é contra fi vna cantum fit di- 
&io,conceptum tamen generet complcxa, 
erit terminus complexus; vt memo , «mo , 
femper, quz zquinilent his , sillws bomo 5 
nm amass, omni tesasore , 

Alij proindé fic explicant, quod termi- 
nus incomplexus ett ille,cuius partes abia- 
uicem feparatz nihil fignificant,aut nir 

gun- 


"tX 


E 


1 


dam fic explicant, quod có«- - 
VG pcne quod di 





j* 


^ De T'erminorum multiplicitate . 


iMficant illad, quod in integra dictione fi- 
ificabant,vt "prem: eft terminus in- 
mplexus;quia licet partes, in quas poteft 
iidi.(.Do;& mim»: fint fignificatiuz,tamé 
toto , & integra dictione hanc fignifica- 
inémnon retinent :: Complexus veró eft 
',cuitis partes eandém: retmnent. fignifica 
nelm,quam habebant in toto complexo , 
am abinuicem feparatz ,vt homo ultus ; 
Amicus q.2 Ruuiu$ q:4. Complut. cap. 
ot lib.1 .cap.9.Ioan;de S.Tho. lib.i.fum. . 
»4. &alij paffim .. At hocduplicitcr 
clligi poteft,vel ita ,quod *- rminus incó- 
xus fit ille,cuius partes feparate non eà- 
n habét fignificationem, quam habebat: 
integrá dictione etiam fygillatim fum-' 
Fin quo fenfu Joqui videntur Auctores: 
iti; & hac io fala eft ; quia hic 
minus Agricola, Prorex, Refpublica, 8 
iles,funt termini incomplexi (quicquid 
at Hurtad.) & tamen corum partes fe- 
atz eandem retinent pco : 
im habebant in integra dictione figilla-: 
fum E eodem modo vtrobique süt: 
fe: iüz., quia vt tales vot 
a; efe 


t illa romina,vt netat Fonfeca, ac 
e. V Visincdlign ur, quod partes ter-' 


'implexi te non retinent 
Dueqpei quad Robebun i 







| is RefPwblica qua in im 
ne fignificát totam hóminum commu- 
tem;quam non fignificantfeparate;nec- 
(a dictione figillatim fumpta ; ttadi-- 
| Scoto 4.d ^q. 2S. Aliter epo, vbi do-' 
partes. dictionis nunquam figni 
ceptum fimplicem,quem dictio 
X videtur ipfius Arift.lib. 1. de Interp. 
t iif dicemus trac 2.c.1.Verü quia ad- 
aliquis vrgere poffet , 9» nec €t | 
is, vel termini cóplexi, cát cóce- 
'omplcxü,qué tota oratio , aut termi- 
tomplc xus fignificat, praftat dicere cü 
Ep Mn m incomplexus eft i]- 
qui fübordinatur copceptui incomple- 
contra veró complexus eft;qui fubor- 
SI Mdee ees complexo in anima, etiá 
ca vox cffct,dummodo ad aliquod có- 
im fien:ficádum impofita forct , quod 
"robat,quia alicui fmplici voci , cuius 
8 fc parate non eandem retinent figni- 
onem,poteft ore E coceptus 
lexus in mente, fi ad aliquod obic&tü 
blexum fignificandum imponeretur , 
? fi littera A, (yiquit Tatar-)imponere- 


^ 





wa 


t 


? 


ur ad fignificandum beminem currere tung 


A effet terminus complexus. 


Pofiremó terminus incomplexus fubdi- 


uiditur in finitum,& infinitum, primus elt , 
pi aliquam rem certam , & determinatam 
1 


gaificat,vt homo,lapis Alter eft, qui nihil 


determinate fignificat , fed tantü determi- 
naté pues nó homo uon lapis,vnde ter- 


minus 


itus euadit infinitus dum ei imme- 


diaté preponitur negatio , & hic terminus - 


non 


cit propofitionem negatiuam , quia 


negatio non cadit fuprà copulam . 


G-A.R.V I,.1IL 


De Terminorum multiplicitate ratione 
modi fignificandi . 


$ TyRina diuifio termini, quz ex hoc ca- 


- K^ pite defumitur, eft in concretum , & 


abftractum,concretus eft.qui fignificat ali- 
quid;vt exiftés in alio,quod concernit, vcl 
vt fuppofitum proprie naturz,vel vt fübie- 
Gum, vt bomo, & album, nam bomo fignificat 
bumanitatem in aliquo fuppofito natura: 
humanz exiftentem indeterminate , «/2me 


fignificat albedinemalicui fubicéto adiace: 
tem;& ideo omnis talis termiaus 


tialis , finé accidentalis , vt ^em fignificat 


nem;ferminus abílra&us fignificat aliquid 


ei- 

e copulatim fumptz Ache | habens 
ffi: vere it confiatdc ribür e 
* in 3 di- 


per fe ftantis,& non alteriine- 


fignificat. 
- aliquidad modum compofiti, fiue fübftan-. 


humanitatem,e/bwm habens albedi.. 


xiftentis, vt humanitas eft abftractum homi- - 


nis, & fignificat naturam humanam vduti 


à proprio sp pay feparatam , albedo eft 
i 


abftractum al 


,& fignificat formam albe« 


dinis,velutià fubie&to cui inherebat;fepa- 
ratam;abítrahere.n.idem eft; acab alio tra- 
here,feu feparare, & ideo omnis talis tere. 


minus habet modum fi 
& non compofitum, 


Altera Diuifio eft in abfolutum , & con- 


notatinum,quam aliqui ità explicant, quod 


abfolutus rem fignificat ad 
ftantis,connotatiuus veró per modum alte« 
ri adiacentis, ita cum Tolet. Auerfa cap. 6. 
Complut.cap.4 Ouuied. in Summul contr, 


modum per fe 


gnificandi fimplicé EU 


1 punc.s fed minus ree, quia iftaexplica-- | 
tio pertinet ad terminum concretum , & 


notatiuus , qui 


&um, cum quibus: 
céte 
gnifi- 


, y t 
* » i» Ed V* 


ndi non. 
funtternunusabíolutus, & connotatiuus ; — 
de^ al;j fic explicant , quod illefit termiz — 
, Pusabfolutus;qui fe folo eft Ro uan 
ficatiuus,vt v.g. Petrus, Leo,&c.ille veró có ts 

infuafigmécatione notat — — 
terminum,fine quonon perfcóté fi — 

— gu 


4 


"Es 
"h 





hd 


gnificat primi generis funt omnia fubftan- 
tua, fecundi generis omnia adiectiua ,nam 
«lbu: v.g.requirit alium terminum , vt ha- 
beat completam fignificationem , itá Cafi- 
lius lib.1.traét.1.cap. 3. vbi ait; quod licet à 
Philofophis foleant nomina connotatiua. 
aliter vfurpari,logicé tamen, & gramtnati- 
caliter taliter víurpari debeo t quod fint 
talia nomina; que non habeant completam 
fignificatonem,nifi vel de altero predicen- 
tur , vel alteri affigantüur , Sed nec. benéità 
explicantur , quia, vt liquido conftat,hzc 
explicatio omnmó ptinet ad terminos cate 
gorematicum , & fyacategorennticum , 
nà ille eít, qui fe folo cft perfe&é figuifica- 
tuus, ifte vcro non fe folo perfecte fignifi- 
cat fed vt alteri adiunctus; vt cóflat ex cap. 
praced. at confundi non debent terminus 
abfolutus, & connotatiuus cum categore- 
matico, & fyncategorematico , quia funt 
diuerfa diuifiones, & ex diuerfis capitibus 


defumptz,vndé valdé decipitur Fuent. cit. 


diff.z art.z. eos confundens . 


9 Vt igitur ifta diuifio;quz inter omnes: 


przcipua eft ,& ad multa deferuit, re&te in- 
telligatur;fciendum eft Summuliftas 
, Mlud dici connotatum alicuius nominis , 
quod non ex yi nominis importatur , fed 
potius datur intelligi ex modo fignificandi 
principalis figni ficati vt ex Scoto colligitur 
quolib.1 2.art.z. vnde non importatur pri- 
mario,& directe, (ed fecundario , '& indire- 
€, & ideà ingreditur conceptumprei , non 
veluti per fe pars cius Lie modum. f. gene-. 
ris? vel ditferentiz, fe 
extrinfeco,neceffirium tamen, vt 
perfectus rei conceptus, & quietatiuus , fic 
à eft nomen connotatiuü, quia licet ex 
vinominis, & directe folà importet comme 
- "Élioné,tam&ex modo fignificandi principa. 
lis fignificati dat intelligere tcmpus vefper 
- tinum , idq;neceffario cointelligi debet , vt 
. Babeatur coceptus perfe&tus,et quictatinus 
z. Ex qua doctrina facile colligitur ex- 
tjo termini abfoluti , & connotatiui , 
nam vt docet Tatar.tra&t 7.com. 1.$.:./6i£- 
dm ,& Brafaula q.7 & $.vniuerf. propé fi- 
nem,terminus cof eft, qui ail cóno- 
tat.i.qui bes gcnus,& differentiam ,que 
funt per fe partes conceptus eius , nullum 
extraneum fecundario requirit cointcHi- 
dum, quod eius conceptum quiddita- 
1uum ing rediatur,vt perfectus, & quicta- 
tatiuus euadat, tales termini. funt bos ,ho- 
mo;& fimilia concreta fübftantialia przdi- 
£amenti intiz , nam ctfi concernant 


9 Pars"Prima Ifl. TraBt.I. Cap.IIl, 


veluti additum ab — vt patet, & tamen eft nomen connotatiuü,. 


fuppofitam propriz naturf, tamen quf 
natura: cum to non facit vnum per 
accidens , vt forma accidentalis cü fuübie- | 
&o, idcó totum illud compofitum e$ zquo 
importatur , non veró principaliter vnum 
& in recto, fecundarió aliud, & in obliquo . 
"Terminus veró connotatiuus é contra eít , 
2 vltra principale fignificatum, & in rc- 
0, aliquid aliud dat intelligere fecunda- 
rio,& indirecté, veluti neceffarium ad ha- " 
bendum conceptum rei perfecti , & quie- 
tatiuum , fic Pater dicitur connotarc filiü 
in ratione terrzini , accidens fubftantia in 
ratione fuübieóti, materia formam in ratio- 
necompartis , quatenus hzc ommalicet 
fint extra f. em, & quidditatiuum có- 
ae eorum. ; quia. ncc genus funt , nec 
ifferentia illorum,fpectant tamen ad con- 
ceptum eorum integrum & perfe&tum, feu 
rwr Scotus explicat 4.d. «2.q.1, 
it. 





Exhisfequitur omnia nomina abítracta —— 
tàm fubftantialia , quàm accidentalia effe — — 
edant ager 1 wi ge ter- 3: . 
minus abíolatus ; non tus,idtamen —— 
itàintelligendumef quod nomimaabüra- — 
ctafubítantialiatamfecundum rem, quam, ——— 

cundum modum fignificandi fiot dbí $5 t2 
luta , accidentalia veró ratione tan eri 
modifignificandi , quia fecundum rem fi, — 
gnifieantaliquid alteri adiacens. Sequitur .— — 
etiam non omnia pono effe conte 
ta,vtarbitrantur multi ; nam nomen crea- 
tionis, & coüferuationis non eft concretü, — 


vt docet Doctor quol. :2. art. 2. fic ctiam. 
nomen vitalis operationis non eft concre- 
tum, & tamen eft coaeotàtiuüm , vt docet — 
quol.13. ad arg.prin. necé contra omnia 
concreta funt connotatiua , quia licet om- 
nia concreta accidentalia. fint connotatiua, 
non tamen concreta fubflantialia, nifi quan, 
do nomine adiectiuo fignificantur, vt cor- 
poreum,rationale, humanum, tunc enim fi- 
gnificantur per modum alteri adiacentis ; 
vnde ratiene modi figmficandi funt termi. 
ni connotatiui . : 
1o Poncius in fua Logica parua OP 
n-14. hancnoftram non approbat exp. 
tionem.quia tunc nullus cífec terminus àb- 
folutus ca fuppofita quoad nos , neq. enim 
poffumus habere vllum conceptum difti a» 
ctum;& quictatiuum de vlla re,quin necef- 
farió habeamus conceptam de alia re; ergo 
fi tetminusabfolutuscft,quifigauficot rem —— 
finc dependentia ab alia rc,qua tania x 


ad habendurn conceptum quietatiuü eius , 
nullus erit terminus abíolutus ; probat an- 
tccedens;quia fi effet aliquis terminus ab- 
folutus, maxime homo, aut albedo , fed nec 
homo potcft — perfecte abfque eo, 
quod intelligatur diícurfus, aut aliqua alia 
operatio propria ipfius ;nec albedo abíque 
€o quod intelligatur munus aliquod parti- 
culare,& proprium ipfius , per ordinem ad 
. quod poft iflingui ab alijs formis , ergo 
nullus effet terminus abíolutus fuppofita 
pradicta defcriptione. Deindé coena; pro- 
ut diftinguitur à prandio, principaliter , & 
perfe primó fignificat tempus vefpertinü ; 
o fi terminus connotatiuus eft,qni vltrà 
"principale fignificat aliud indirecte, coena 
;fion etit connotatiuus faltim ratione tcm- 


E 
- 


fo 
- tem . Hinc aliter explicat hos terminos 
. "dicendo , quod terminus conpotatiuus cft 
—. ille,quifignificat rem relatiuam;vt relatiua 
r1 giaatque adcó qui connotat terminit eis; 
. bíolutus vero, qui fignificat rem abfolutà, 


ds. 






PA TE 











bfo 


ata cfl 5 cuius ratio eft, quod abío- 

relatiuo , ergo conneta- 

nus qui oppon turabíoluto , 
;; & hinc dominus , pa- 
Of; | 







AM 


ein; idi autem cóno-- 










gens; tü 


"m 


ino 


c foluti album,iuftus,fapientia;humanitas,. 
$3 quia non fignificant formaliter relatiuum, 
(— quaxtadle,necrelationm, —— 0 7 
| ^ .- Hzctamen Poncij explicatio eft coatrà 





.. *«ommuncm modum loquendi Summulifta- 
xum, qui paffim docent n bac diuifioneab- 
folutum non opponi relatiuo;fed connota- 
tiuo;non ergó per tcrminum connotatiuü 
idé prorfus intelligi debet, quod rclatiuus; 
"Tum quia licet rclatiua quandam cum con- 
notatiuis videantur habere affinitaté , quia 

-wtraq. dicunt quendam o;dinem ad aliud, 

2dhuc ramen miagnumi inter ca vertit di- 

: Kcrimen, vt infrà dicimus difp.8.q. 5. art. x. 

*propé finem $. gro cemplegeuto buius art c. 

-vbi manifc(lum fit terginum rclatiuum , & 

.  — ,€onnotatiuum non cffe idem . Tum quia 

|. . -Miquod concretum accidentale y. g. album 
| UR €ft tcrminus connotatiuus , && tamen nó cít 


- 
po 


;-vi 
v 2g D 


- nead tempus vefj 


; Hi veró termini funt. 


"| 


relatiuus, vt fatis de fe patet; quod veró sif 
connotatiuus;probatur, quia connc tare, vt 
conftat ex vi hominis , eft fimul cum vno 
aliud notare,non quidem ex prima nominis 
impofitione,fed ex modo significandi prin- 
cipalis significati , atità fe habet hoc no- 
men album;quod licet formaliter ; X ex ip» 
fa nominis impositione significet formam 
albedinis ; tan en quia significatur in con- 
creto, idco rationc modi significandi) cum 
farma notatur quoq. fubicctum fecunda- 
rio, ergo eft terminus connotatiuus , cum 
tamennon sitrcdlatiuus. Tum quiatermi- 
nus relatiuus, vt sic, perfe primo , & dire- 
cte refpicit aliud , & pracisé tanquam ter- 
minum;vt pater filium 5 connotatiuus aut 
fecundarió, & indirecté, ac minus principa- 
liter, hoc enim eft importari aliquid de có- 
notato.i.non de principali significato , fed 
fccundario, ae veluti a ccefforié ; nec etiam 
refpicit aliud pracisé, vt terminum fuz de- 
pertdentix, vt corítat in allato exemplo de 
albo, quod lignum v. g. vel lapidem refpi- 
cit,vt fubiectuni,non vt terminum,fed re- 
 fpicit illud per modum annexi , & acceífo- 
rij ex modo significandi principalis signi- 
ficati, vt liquet de nomine coenz in ordi- 
m. 
Neque rationes eius X ooo vr. 
ent; nam ad 1. negatur fequela antecedé- 


concreti, tis.f, ex hac noflra explicatione fequi nul. 
ua for- lumterminum effc abfolutum , fed omnem 


connocatiuum, quia fatis conftat non'omnia 
nomina rebus imposita aliquid consigni- . 


boron, c gir ef ficare per modum annexi ex modo signifi. 


candi principale fignificatum, vnde hzc, & 
similia nomina erunt termini abfoluti; tü . 
x Mao dap podeis d. 11. Er 
ub lit. L. falfum eftnon poffe haberi vum 
conceptum diltinctum , & quietatiuum de 
vfla re , quinneceffario habeamus conce- 
prim de aliare , quz non sit decius effen- 
tia, alioquin nulla poffet à nobis affignari 
definitio quidditatima yerum , fed quelibet 
data efft per additamentum , vndé inquit 
Doctor, quod quamuis forma: habere ne- 
qutamus conceptum perfectum quicta- 
tiuum, nisi cointelligatur illud , cuius eff 
forma, & ideo quantumcunque cffentialia 
formz exprimercntur sine illo ; cuius eft 
forma,quamuis quidditas eius indicasetur, 
tamcn non effet conc ea peafectus quie — 
tansintellectum , & ideó nec deSnitiuusi — 
pihilozinus caufatum,quodceltinfequods —— 
dam compositum fubsiftens , sic iti 
jn fc, intellectus qais non " re 








minatiuum ,. quz 


»** 


fo 


aliud cointelligere ; & fic homo quiddita- 
tiué , & quietajjué intclligeretur per hoc 
zcisé quod intelligantur partes effentia- 

€s &us, abíq.co quod intelligatur aliud , 
qued non clt de «fftntia eius ; neq. ex hoc, 
quod heminis quidditas ex aliqua eius m 
ria operatione dcprehendatur pro ftatu 
Jie, ficut & alie rerum quidditates in vni- 
ucríum, fcquitur omnia effe entia connota- 
tua , fed tantüm ex operatione rei nos di- 
fcurrere à pofteriori ad eius efftntiam ve- 
fligandam ,quod abfque vlla connotatione 
ficri potcft , non enim connotatio confiftit 
jn boc , quod vnum cognofcatur ex alio , 
wcl cum alio quemedocunq. fed itaut vnü 
«x nominis impefitione detur intelligi , a- 
iud vero fecundarió , & minus pripcipali- 
tercx modo fignificandi principalis figni- 
ficati , vt conflat in cxcn. plo de nomine 
««nz. Ad z nceatur affup ptum nempé 
€enam;vt à prandio diftinguitur per fe pri- 


. Pars Prima Inflit.T'rattI. Cap-IIT. 


terminus denominatiuus ille fit, qui forrh& 
fignificat per moduim alteri adiacentis, in; 
formantis,& dcnominantis, feà qualifican- 
tis, & tale fit omne concretum accidenta. 
le, fubftantiale vero tunc folum , quandó 
nomint fignificatur adicétivo;fequitur om 
nia concreta accidentalia effc denominati- 
ua, fubftantialia veró nonnifi quádo nemi- 
ne fignificantur adic&uo 4 & quia de De- 
nominatiuis fusé agimus infrà Difp. a. q.6. 
hic plura nen addimus. ; 
CAPVT IV. 

De multiplicitate terminorum, im erdine . 

3 ad res fignifcatas. "t 
1 imadiuifio termini , quz fumitur 
AK ex parterei fignificatz , eft in ter- 
minum communem ,& fingularem,Commu 
pis eft, qui aliquid fignificat commune plu 


ribus , itaut etiam fingulis feorm cenuce. 


niat, vt homo, qui conuenit omnibus ho- 


minibus , & singulis. Terminus singularis. 


mo, & principaliter tempus velpertinü fi- — eft,qui vnam rem singularem tantum signi-- 

dedico eae. à ex Moa dire Bx, vel lura per modum vnius: Et 

tione impofitum fuit ad fignificandam co- fabáiudir commu demin tr 
ionem , & folumex modo fignificandi | dentem, & limitatum; trapfcenc 

principalis fignificat innuit tempus vefper /— conuenit omni bus per c 

tinum , & ideo à prandio difli: guitur fo- — do, vt Res ,ens,vnu 

Jum penes connotàtum ; quod fícontédss — pluribus quiden 

«aqnam per fe. primo fguificare tempus — 


Selpertinum, vt à prancío d;ftinguitur , ad- 
buc crit terminus copnotatiuus quia fecun 
dati. & minus principaliter comeftionem 
Sgndenbir, am vemq. cr equos Bcper 
rimi care non poft , non enim. 
bsc duo talemh connexio 


- 


nem,& zffinitatem, vt vnum per fe-conces — 


«ua fuam Poncius ftabilicbat fententiam , 
negatur affumptum quod f. abfolutum, vt 
hic de co logauatur Summuli tz , oppona- 


ptum facere poffint. Ad. aliam rationem, - 


tur relatiuo, nam potius hie fupatur, vt op. 


onitur connotatiuo,vndé connotatio ctia 
an rebus abfolutis reperitur ;vt conftat: in 
isallatis de albo, cena , & alijs, 

ertia demum diuifio cft in terminü dc- 
nominantem , & denominatum , feu deno- 
1 díuifio grammatic alitcr 
ità explicatur , vt denominans fit à quo de 
nominatus deriuatur,vt à iuflitia iuffus,2b. 
albedine albus ;, At apud logicum dencn i- 
natiua dicuntur ca vemina ccncreta,qua à 
Íuisabflradtis differunt in modo fignificá- 
di /'qu.i cll fignific are per n.odum adiacen- 


* tis, & fecundum illudyonicn adic&ivum 
"^ bibent virtutem d «ncminandi, i. denc mi- 


natiué pradicandi óc iubictlo .Cum ergo 


talem habent. inter fe connexio^- 


" 









ic homo, ille homo. Vagus; qui rem fin- 
gularem indeterminate significat, nempe 
mediante termino communi , & fieno par-- 


n t 


 ticulari, vt er hemo. Colledtiuus cft, 


qui plura, fed in vnum collc&ta dicit. vt Po-- 
pulus, Ciuitas, Scnatus; Addunt ctiam ter-- 
minum fingulatem ex fuppofitione;vt filius 
$.Virginis intclligitur C hriflus ; quis fup- 
ponitur vnum tantum habuiffe filium . 

- Sed obijcies, quod Petrus efl nomcn có-- 
mune fipgulis hominibus, qui hoc nomine 
appellantur, Ciuitas etiam, & Senatus plu- 
ra fienifcant , ergo non funt termini 
gulares, Refp.nomen Petri vtique c] com- 
n.unc pluribus ,fed non res fignificata ad 
Petium , quia Patertale nomcn impofuit 
Filio fuo,vt evm diflingueret ab emni alio: 
Civitas vero , & Scnatus plura vtiq fighi- 
ficant,fecd'in vnum collc&2,& hoc rry: dits, 
nc fiat terminus communis , ov: pluribus 


€cpucbit eem fecifin Iun ptis, fed ad» 


Luc 



























e 


hüc erit terminus communis hoc nomen 
Civita, fiad hanc , & illam Ciuitatem có- 
garetur, & non ad homines in eadem Ciui- 
tate degentes. : 

12 Rurfus Terminus communis fubdiui-« 
ditur in vninocum,zquiuocum,& analogü. 
Vniuocus elt,qui conuenit pluribus fecun- 
dumidem nomen,& rationem importatam 

illud nomen ; vt homo , qui conuenit 
P.tro, & Paulo non folum (candum idem 
nomen, quatenus hic , & ille eft homo , fed 
ttiam fecundum eandem rationem per il- 
lud nomen importatam,quia hic, & ille eft 
inimal rationale ; hzc.n. eft ratio illi ne- 
nini correípondens . Aequiuocus eit, qui 
'onuenit pluribus fecundum idem nomen, 
t nor fecundum eandem rationem illi no- 
nini correfpondentem , fed fecundum di- 
ierías,vt Cánis dicitur de animali latrabili, 
e fydere,& pife , fed huic communi no- 
ini eadem ratio in omnibus non correfpé 
et, fed proríus diuería,quia licet Canis ter 
lris,/& marinus conueniant ia eadem ra- 
one animalis , non tamen in cadem ratio- 
.& defiaitione Canis. Terminus analogus 
equ pluribus conueniens, vel fecundum 

en 






nen tantum , vel etiam fecuadum eandé - 
ton Me. nd sorefpon entem, ita 
conuenit , vt participetur ab eis non z- 
cra i HE cie ys Müpi 
0 po 


pofterius, hic .n.ordo prioris, 
ofter f ium jg 


ns ,6 VI PEN atu 9 9n o RUOMRMEET. e 
imum eft ita analogiz intrinfecus, vt be-- 


gixeur Caict.de nominü analogia cap.t, 
inequafi fynonima effe analogicé dici,& 
teer rius,& pofterius vndein omnibus 
olis femper per talem ordinem explica- 
uit analogia , fic ri(usanalogicé dicitur 
homine ridente, & prato floreate (ecun- 
n nomen tantum, fed prius de homine , 
'oftea de prato metaphora iade transla- 
ns analogicé conuenit fübftantiz, X ac- 
enti fecundum eandem etiam rationem 
infecé ab vtroque participatam, fed có- 
it accidenti per actributionem, X ordi- 
| ad fubítantiam, («d quia de Vniuocis , 
uiuocis , & Analogis lat? difputamus 
rdiíp.z.q.4. & s. de hac diuifione pro 
: hzc pauca (ufficiant. 
emum diuiditur terminus ia terminum 
lac , Sc(íecundz intentioais 5 terininus 
iae incentionis cft ille, qui impofitus eft 
:zaificandas res , vt funt in fe indepen- 
operationc intelle&us, vt «mimi, & 
. Terminus fecundz intentionis elt il- 
| impofitus eit ad (ignificaadis res (ub 


De T'erminorum muliiplicitate . 


Ex 
aliquo attributo racionis,quo non afficiun- 
tur nifi negotiante intelledtu , vt gem: c 
fpecies , quod.n. homo dicatur fpecies, & 
animal zenus,hoc totum Brocdit ab opc« 
rc iatelledtus . 


CAPVT. V. | 
De V niuerfalibu:, fiue Pradicabilibus , 


13 J ees cóis vniuocus quádo in ot 
dine ad illa plura,quibus conuenit , 
cócipitur fub fecüda tt&ione fuperioritatis 
velut in ordine ad inferiora dicitur termin? 
Vniuerfalis,& dicitur ét Predicabile,quate 
nus pratdicari póc,feu affirmari de illis plue 
ribus;quinque autem funt termini fic vni- 
uerfales,feu przdicabiles .Gcuus, Species, 
Differentia, Proprium , & Accidens,de qui 
bus Porph. in Ifg03. cuius|diuifionis fufis 
cietia cít,quia o€,q przdicatur,aut przdi« 
catur in quid .i. p modü nomiais fubitátiuis 
aut in quale.i.per modum nominis adicctie 
ui fi in quid, vel dicit partem effzntiz vel 
totam effentiam,fi partem effentiz , fic eft 
gos animal,fi totam effenriam , fic eft 
pecies,vt homo;fi predicatur in quale, vel 
rz dicater effentialiter , vel accidentaliter 
effentialiter,;fic eft differentia,vt rationa« 
le, fi accidentaliter, vel intranfmutabiliter, 
& cum neceffaria connexiofie , & 
proprium,vt nfibile , quod licet fit extra- 
neum ab hominis natura,tamen eft cumills 
neceffarió eonnexum;vel tran(mutabiliter, 
& finc neceffaria conmexione , & fic eftac- 
cidens vt album: Affignamus autem diftin- 
ctionem Proprij , & Accidentis per tranfz 
mutabiliter, aut intrá(mutabiliter prz4ica-- 
cari,nó aüt per pradicari cóuertibiliter,aut 
incóuertibiliter, vt multi faciunt , quianot 
pót Propriü conftitui in róne przdicabilis, 
& vt fic ab Accidéte diftingui per przdica- 
ti cóuertibiliter, quia repugnat Vniuerfale 
in ratione vniuerfalis de fuis inferioribus 
conuertibiliter przdicari,de ratione enim 
term ni vniuerfalis,vt fapra dictá eft , eft , 
10d przdicetur dc (uis inferioribus etia. 
eorfim fumptis,ita g» ét de fiagulis fingilla 
tim fumptis przdicetur , at implicat poffe 


ità przdicari de fuis inferioribus conuer- - 
tibiliter, quiacum eis non conuertitur ià 


fubfiftend: con(cquentia . 
14. Geni elt i 
dicatur de. pluribus [pecie differcntibus in 


quid , ideft effzntialiter , & per modum 


nominis fübftantiui querenti n.quid eftho.— " 
me? recté rcfpondemus Apex ms 


- P 4 E 


1 tiuum 


ud vniuer(sle , quod pra. 


ds 
íz 

. tiuum ef animal ,quid eft Leo? eff animal , 
* licet.nhomo,& Lco fpecie differant , con- 
ueniunt tamen in ratione generica anima- 
lis,ex hoc autem, quod przdicatur de plu- 
fibus fpecie differentibus , palam fit genus 

. non przdicare totam effentiam fuorum in- 
feriorum , alioquin fpecie noa different , 

. fed tantüm partem effentiz, & hanc poté- 
tialem , & materialem , ac per differentias 
contrahibilem . Triplex veró genus diftin- 
ui fclet,generaliffimum, feu fummum, & 

| just 4 eft illud , fupra quod aliud no 
extat genus, tale genus cenfetur effe fub- 
ftantia, quia fupra fe nó habet nifi ens,q» nó 
eft genus,eo quia tranfcendens , eft com- 
mune Deo,& ereaturis.Genus medium,feu 
fubalternum;& eft illud quod tam fupra fe, 
quá infra habet aliquod genus . vt corpus, 
lei € fubfítatiam,& infra fe viués , 
& animal.Genus denique infimum, feu pro* 
«imum , & eft , quod infrà fe non habet 
aliud genus, vt Animal , fub ipfo enim im- 
mediate ponütur fpecies,vt homo,leo, &c. 

15 Species ad duo co i poteft , vel 

2d genus;cui fübijcitur,vel ad inferiora, de 
quibus przdicatur iuxta primam eompara- 
tionem dicitur fpecies fubijcibilis ; ruxtà 
fecundam dicitur przdicab;lis, quia predi- 
ۈibilitas in ordinead inferiora attenditur , 
fpecies in ratione fubijcibilis definitur , 
quod fit ca, qwa ponitwr fub genere, quod in- 
eelligi debet Maier ,&immediaté, quia 
etiam indinidua fub genere ponuntur , fed 
mediaté,& fpecies fub ifta ratione fubijci- 
bilitatis eft triplex, fumma, feu fuprema , 
media,feu fubalterna;infima,& vltima,que 
dicitur athora,& fpecialiffima , fpecies fu- 
bijcibilis fumma eft, qux immediate poni- 
turíub genere fapremo,vt corpus in prz- 
dicámento fubftantiz: media , & fubalterna 
eft quz non immediate ponitur (ub zenere 
füpremo,;nec immediate fub fe continct in- 
eiuidua,vt viués, Animalin codem pre- 
-dicamento fubftantiz ,Infima, & fpecialiffs. 
qma cft, quz fub fe immediaté eórinet indi- 
uidua,& immediaté continecdr. fub genere 
vltimo, & proximo,vt Homoin eadem: (e- 
rie fubftantiz , qui immediaté continetur 
fub animali, & immediate fub fe continet 
Sortem, & Platonem , ex quo patet omnia 
£o fub fuprema contenta dici fpecies 


cibiles,non tamen przdicabiles , qui1 
-. siadinferiora compar&tur, de quibus prz 
C / éicantur, cimi ipscie differant , hibe 


rationem generis , & velut genera prdi-- 
cantur , Et idco fpecics przdicabibs ei vna. 


vx H 
b A E. 
m a zx " E 


oteft genus,quod non euenit in fpecie sfi- st 
"Ee cintentic ii. Si atincrors come " 


Pars Prima Inflit, Tratl.1, CapJ- 1] 


tantum jinfima.f.& fpecialiffimz, & defini. 
tur,quod sit illud vntuer fale, quod pradica- 
aur de pluribus numera differentibur im quid 
-j.effentialiter,& per modum nominis fub- 
(tantiui ,quzrenti.n.quid eít Sortes;recté re 
fpondemus, quod eff b»me, quid eft Plato ? 
eff hom», licet n. Sortes , & Plato differant 
numero p proprias differétias indiuiduales, 
cóueniunt tin róne fpecifica hominis : ex 
hoc aüt, quod fpecies przdicatur de pluri- 
bus folum numero ditferétibus , ftatim de- 
ducitur przdicari totam effeatiam fitorum 
inferioram , quia differentia numeralis not 
elt differentia effentialis , & quidditatiua ; 
diffzrentia namque indiui dualis non i- 
net ad quid eft indiuidui v. g. Platonis, fed 
potiusad quis eft , fi .n. quzratur quis ett 
ifte homo? refpondetur,eít Plato. Ex quo 
tandem fa&tum eft folam fpeciem infimam 
proprie, & abfoluté dici fpeciem, & noc fe- 
cundum Vniuerfale conftituere , quia fiué 
comparetur ad fuperiora,fiué ad inferiera - 
femper dicitur fpecies , & es red did - 





parentur, neceffirió habent rationem ge-- 
neris,& nullomodo dici poffiütfpecies. «— 

16 Differentia et qua res alioqui inter — 
fe conuenientesinaliquafuperiori ratione —— Js 
abinuicem differunt ,acdifcriminantur, & — 
àPorphyrio infua lfagog.czp.«. diuidituf — 










in communem,propriam,& mam, 
Cóis eft, umitur ab a ia EM 
muni, fic albedo in h. d 


tia communis quia per cam v 
deu cogido: Techn qu 
albedinemnon habente.Propriaeft , que — 
defumitur ab accidente proprio , fic homo , 
per rifibile differt ab equo,& Leone, velut 

r accidens proprium .Proprijifima tandé 
cit differentia effentialis, rer quam vna res 
effentialiter ditfert ab alia; cii quaalioqui 
effentialiter conuenit in fuperiori ratione , 
fic rationalitas ponitur hogpinis differen- 
tia, quia per ipfam effentialiter dirfert ab 
eque,& leone;cum quibus alioqui conue- 
nitin ratione eencrica animalis . Cü verà 
triplex fit fpecies, vt dictum eft , fumma 5; 
media,& infima, triplex quoque crit ditfe« 
tentia ; differentia nimirum fpeciei (üm- 
iz ,diffcrentix medie; '& di aipfimz y 
illz dicügtur differenti generic ; fcd ifta; 
dicitur abíoluté differentia fpecifica , qvia: 
ett ditferentia fpeciei vItimie . qua nequit 
díci genus , & hzxccum fit vt plurimum* 
incomita -., non fui: a Porphyrio d fini- 

t3 


51092 4 De Yoteitfalibis: 


*oara.dum dixit Difertia eff , qua pradscatur 
— sie ávi p "4 ms dlferéribur 2 
mam differentia fpeciei infimz non pradi- 
'€arur ; nifi de pluribus numero different 
"«5bus,vt ipía fpecies infima; Cum igitur Dif- 
£erentia, teft certium Przdicabile.com- 

t omnes predictas effentiales dif- 
rétias,tàm.f. genericam,quàm fpecificá , 
**ali definitiode debebit d (lpos omni- 

. bus fit Communis,v.g. ure fit illud vniuer 
fale 4464 pradicaiwr. de pluribus im quale 
sid ,fiucilla plura disfcrant fpecie , fiue fo- 

o numero vt docet Scot.q. 27. vaiuerf. fic 
quipp? definita tàm differentiam generic; 
eeide dde de itis infecr UE n, 
in e quid quia de fuis in. 5 vtiq. 
radicatur eficocidlite: ;nam dicit parcedi 
 e(fentiz, (ed quia dicit partem formalem , 
(0 gr qualificantem,ideo przdicatur per mo- 
-- dum qualis,feu per modum adiacentis , & 






. momine'adicétiuo,quarenti.p. quid eft ho- 

mo , recte reípondemus per genus , quod 

(ef animal, quxrenti autem quale animal fit 
Uh. effentialiter;refpondemus pcr differentiam 
(ff ratinpdle; Ex quo patet lübijcibilia , re- 
NES quorum Differentia v. g.rationalitas 
0 EMtrtinafvniuerfale, n6effe inferiora fua 
—— . quidditatine.i.hanc , illam rationalitaté , 





. quid de iftis przdicaturin quid ;'& velutt 


fpecies, fed effe inferiora fin fubie&,i. ípe- 

" z promi uam conftituit , de iftis .n, 
« pradicatür in quale quer deSorte,& Pla 

—— —7- tone, & po/süt dict fua inferiora qual: .at1- 
* pof: di t H feri : qual . 
7 pé, quatenus de. ipfis puerum in quale 
- .. quid;idern dicatur de differentia generica. 


^» vq Proprinen, & Aceádenr (unt Vniuerfa. 
lia accidentalia ," quía citra :effzntiam fuis 
-3nferioribus conueniunt, iu quo diftinguun 
tiirà zribus prioribus Voiuerfalibus, qua 
dicuntur Vniuerfalia effentialia, eo quia ef- 
feiitialiter fuis inferioribus conueniüts quia 
tamen proprium. minus diftat ab: effentia 
iu tci quam accidens commune; vt poté,quod 
" immediate luit ab efferftia rei,ideo imme- 
uy V düté fequitu£ poft vninerfalia effentialia 
Procuiüs declaratione aflfignat Porph. c.5- 
quatuor modos próprij ; proprium primo 
modoillad eft,quod accidit foli alicui fpe« 
citi fed nonomnibus indiuiduis eius, vt hd 
mini effe Medtecum;vel Geometràa; pro prit 
fecutido modo eft, quod: accidit omnibus 
wm were ro "fed nen foli illi 
"pedo vt homini bipods; ropriü ter- 
tio modo eft ;quod accidit foli; & omini, fcd: 
nonfemper , vt homini: in fene&tute can 
; kei proprium quartó modoft , quad wes 


: 


- 


E 


L * 
T" | *e 


^ I 5 : 
cidit ommi, fili, fómper, vt hominietfz ri- 
fibile;etfi .n, homo non femper rideat,(*m« 
er tamen habet aptitudinem 21 ridendá ; 
ait proprium hoc modo conftituere quai 
tum przdicabile ; quia accidit omni,foli; 82 
femper, 3: e(se propri? proprium, quia có- 
ucríim przdicatur de re, cuius eft propriü a 
Vndé aliud eít confiderare. propriamrin ra« 
tione proprij , aliud in ratione pratdicabi- 
lis , id ratione proprij vtique'coaftituitur 
rprzdicati conuettibiliter , rion tamea 
in ratione przdicabilis , quia fic przdicarg 
proríus repugnat rationi vniuerfalis, quod: 
cá cóparetur illis,de quibus przdicatur, ve 
fuperius fuis imfetioribus, namquam cü eis 
conuertitur ifi fubfiftendi confequentias fed 
conttituitur in ratione vniuerfalis per «cess 
dere omni foli, e» (emper, quod idem eft , ac 
przdicari de pluribus in quale accidentale 
neccfftrio, & intranfmutabiliter , vt Scot. 
explicat q. 3 1. vniuerf.in corp. vbi explicás 
allatam Porph. definitionem ait , quod per 
ly accidit habetur rati » praedicabilis,& mo 
us przdicandi;f. in quale accidentale, per 
ly omoi, c fóls habentur. fubijeibilia pro» 
prij; qua nimirum (unt inferiora quiddita- 
tiue illius generis, vel fpeciei; cuius eft pro- 
prium. , & per ly femper habetur neccfütas 
przdicandi , per. quam diftinguitur ab Ac- 
cidente , quia eroprium de fuis fubijcibili- 
bus.ità neccffarió: , & intranfmucabiliter 
przdicatur , vt deillisomninó negari ne- 
queat licet .n. poffimus noa intelligere ho- 
minem cuni rifibilitate , quia abftrahétium 
non eft meuJaciam, nequaquam tamé I 
fumus inzelligcre hominem finc rifibilita- 
te vcl fub oppofito rifibilitatis aba; pre- 
iudicio edfcatiaipfius hominis, quod nó eft 
verum de Accidente communi etiam infe- 
parabili refpectu faifubief&i , quia & fine 


*.€o immo, & fub eius oppofito poteft intel. 


lig: fine repugnantia; vc Coruus fine nigre- 
dine, vel etiam ful» albedine. Hic camé ad- 
uertendum eft, quod licet Porph. defiaierit. 
tantum proprium fpccificum (forte qui 
notius) potet ramen , & debet eadem de- 
finitío applicari etiam proprio generico , 
ly omni, en filiintelligendo omnes , & 
olas (pcctes illns generis, cui adzquatur, 
| t «n. hoc quartum przdicabile có» 
ens itur genericum y Ls 
med 
4cutr am ar ucc 
denrale neetarie c intra[Furebi 
ita plura umero 


* 


4" ^ j x 

» fiue etiam Ípecic diffe 

FADE. cU mwdonujr o qiu io5 ep UO FTT 
1$.4c« Ld 

* we 

: 1 


a6 met ) E 





Ya 
» qut v. ox 


w. 


M. | m 


"P. 


45, fint numero folum, fiue etiam fpecie diffc- 


^ rentia , vtalbum refpectu 


Í 


hy. 


* - 
. » — d 
p We » "de 


i4 

13 Accident commune , quodità vaca- 
tur ad differentiam accidentis pu j de. 
finiturà Porph.ef: qd def, e bob pra. 
ter (ubiechi corruptionem, quz definitio vt 
explicet accidens commune in ratione vni- 
uer(alis, debct intelligi de accidente pro fe- 
cunda intentione , & fecundb intentionali- 
ter explicari, vt $cot.docet q.34.I 3 $. Vni 
uerf. vbiait: accidens fumi poffz primà 
intentionmaliter, vt idem fonat , quod inhz- 
rens, vel alteri adiacens , & fecundo inten- 
tionaliter , quomodo dicit illam fecandam 
intentionem,quaz attribuitur , alicui, quod 
fine implicantia poteft affirmari , &ncgari 
de (übiedto ; itaq. in hac definitione nomi- 
ne /uhiedi intelligitur fubiectum predica- 
tionis,non inhzfionis,& ly «def, &r «5e? nà 
fonat idem , quod inhzret, vel non inhzret. 
przter fubiecti corruptionem , fed capitur 
fecundó intentionaliter , vt idem fit , quod 
affirmatur , vel negatur abíq; prziudicio 
effentiz fubiedti ,in quo accidens commus 
ne diftinguitur ab accidente proprio, quod 
non poteft negari de fübie&o abíq;dettru- 
&ionc effentiz illius , nam ficut ex rifibili- 
tateredé infertur à pine humanitas, 
ità ex negatione rifibilitatis re&é infertur 
negatio humanitatis. Et hanc definitionem 
fecundó intentionaliter effe explicandam 
infinuauit Porph 
tem , quz ex accidentibus infeparabilibus 
contra definitionem oriebatur , refpondet 
predictam definitionem conuenire étiá ac- 
cidenti infeparabili quia re&e intelligi po- 
te ít (ubiectü finetali accidéte, vt /Ethiops 
non niger,immo cum accidente oppofito, 
vt JEthiopsalbus fine ipfius corruptione,er 
go Porphyr. locutus eft in definitione de 
coniundtione accidentis cum fubiecto ; vel 
fcparatione per intelle&um; quz non fiunt 
nifi fe fecundam intelle&us operationé , 
f. affirmationem ,vel negationem. Explicat 
verbaccidens in ratione vniuerfalis, quia 
vtait Do&or cit. per totum illud copulatü 
T , Cr abefl prater. fubiehi corruptionem , 
infinuatur genus, & ifferentia,nempé p 
dicari in quale accidentale tranfmutabili- 
tcr ; Ex quo patet accidens commune non 
effe quintum Vniuerfale refpe&u fuorum 
inferiorum quidditatimé , vt color non eft 
accidens refpectu albedinis , & nigredinis, 
fed refpe&tu (ubie&orum, cum quibus con- 
tíngentem habet connexionem ; finé hac 


: homtnis, niuis y 
Jas, &c. quia accidens quintum predica- 
Su : 


pfe ,qui videns difficulta-. 


^ 
"s. 


Pars Prima Ioflit.Tradl.I. Cap.V1. 


bile «omprehendit accidens tàm genericit, 
uod .f. Qiuienie ETM Tcr deriv 
cificum,quod .f.in liuiduis cantua vnius 
pecid: competit :amverà etiam fubftantia 
przdicando contingenter de aliquo fubie- 
&o fundare poffit fecundam intentioné ac- 
cidentis quinti przdicabilis ;affirmatiué re- 
fpondemus in difpuc. & hzc fufficiant de 
uiaque Vniuerf. alia namq; plura deipfis 
icendaad quz. differimus. — 


CAPVT.VI 
L De Pradicementis , 6 primi de abfülwir. 


19 Via non fufficit Logico folum co« 
oícere cermíinos pradicabiles , 

& fub:jcibiles, fed etiam rectam eorum di- 
fpofitionem cognofcere debet;vt legitimas 
przdicationes conficere poffit ,. icà poft 
TON przdicabilia , ru fuht mode 
candi e(fzntial iter, vel accidentaliter, in 
uid,velin quale , de przdicamentis agere 


cbet,quzíuntcoordinationesgenerü, && — — — 
Bredicato- e a. 


fpecieru , (eu debita difpofitio pradicat 
rum effzatialium [iig T iren 
ra vfque adindiuidua; 


fecundum fub,& 
decem veró funt przdicamenta , ad'qua 
tanquam ad decem claffes, & (umma géne-- 


ra reducuntur omnes naturz rerum, & ea» 
rum gradus , atque císenciali ! 
tria prima funt abíoluta, & ad fe,fubítan- 
tia, quantitas , & qualitas , & alia feptem 
reífpectiua, Sead'aliud Relatio, Actio, Paí- 
fio, Vbi, Quando, Situs, Habitus, cuius de- 
narij aumeri efficax fufficientia affignari ná 
poteit , fed retineridebet , vtaitScot. 4. 
d.15.q.1. C. & quol. i i. K. quia famofa eft, 
& ipíamet antiquitate probata . Neq; per- 
tinet hzc io ad Metaphyficam, cuius 
roprium eftagere de ente, & eius (pecic- 
us; quia agitur hic de ilis ij(dem , noa 
vt naturz quzdam funt (fic .n. ad Metaph. 
fpe&tant) fed modo logico, vt nimirum res 
explicantur, & fignificantur vocibus, & 
rzdicantur, ac fubijciuntur , fiué vt fub- 
E fecundis intentionibus przdicabilita. 
tis, & (übijcibilita*is . Sumunt vero hz de- 
cem rerum coordinat:ones à gencraliffimo 
fuo.nomenclaturam, vt ferics omnium fub- 
ftantiarum vocatur fubftantia , & feries 
omnium quantitàtum Quantitas , & fic 
dealijs , quodlibet verà yrzdicamentá tri- 
bus cótexitur coordinationib*, vna media, 
& duabus collateralibus , media quidem eit 
Len fpecierum, et indiuiduorum ita 
pofita,vt genera de fpeciebus, et ipei 
c 





radiata, — 2 


wt. e 


" 


Á 
1 


Ww € c NEIN. 


LESSONS ILS 


avv wt WY Vue we ow PU um s." 











2) qua nen efi «m. [ubiedia 


Ji 


x 


wi rA a 
257 
E 35 » 


 Kcindividuis przdicentur, et vniuerfim om 
pia fuperiora de fuis inferioribus,in latera- 
libus veró differentiz (quas fzpé per acci 
dentia propria circümloquimur) funtcol- 
locata, vnm .n. quodque genus per duas 
diuiditur differentias ad duas fpecies infe- 
xiorcs conftituendas , vt fubftantia diuidi: 
tur per corportum,& incorporeum,X cum 
fac differentia conftituit fpiritum , cum il- 
corpus,& codem modo dicendum in alijs 
tegorijs : Neq; inlinea laterali differen- 

tiz fuperiores de differentijs inferioribus 
E fe prdicantur , fed tantum de inferio- 
jbus ecicbus & indiuiduis , quz funt in 
edia linea, vt fcnfibile non pradicatur de 

- fationali,(cd de homines & deniq; cum ens 
finitum fit , quod in decem przdicamenta 
. diuiditur, ac deícendit , quacunq; in prz- 
dicamentis reponuntur, funt entia finita, 
imjtata , talis itaque eft f'ru&ura arbo- 
| talis ,cuius figuram in textü 


'zdicamentalis eft. ens 
ubfiftens,ideft non alteri 












"n 


quia fubftan- 





vade uper s gea 
'&o, tanquam de per fe inferiori, quia indi- 

widux efi ,u fingularis generis [afar ; 
wo fubiecio, fed dicitur de 
hielo à. caret. fubieto inhafionis , non 
tamen pradicatiopis , talcs fubftantia funt 
Ts & fpcéies,animal.n. licet ncn fit in 
bic&o, pradicatur tamen effentialiter de 
fubicQo, ranquam de per fe inferiori, nam 
dicimus homo eft animal, fic etiam homo 

pradicatur « ff. etialite r de Petro,& Paulo, * 
nec ramen cit in hoc; vcl illo; tanquam ac- 
cideusin fubicéto per inhafionem, fed tan. 
quam natura Comn.unis jn fuis inferioribus. 
Etcum pr:ma fübllantia omnibus fubftet, 
tüm .f. cundis fubfl antis, quàm acciden- 
tibus, quia de illa hac omnia pradicantur, 
idco primó, rrincipalter , & maxime fub- 
flare dicctur, & maxime emnium fub(tan- 
tía, intcr fccundas vero fibfilant;ias magis 
dicetur fubflautia fpccics, quam gcnus, tü 
quia prepicquior cft prima fubilantiz, tum 
quia fpecies magis fubftat , quàm genus, 
"Quia eGam ipfi Jébrjciturgeneri. ^-^ 


Em 


* 


—. ne fubie&torum, quibus inharent 
"icy ma 'ccundas giu ape SDireKorus TE CEKEnT 
bifantie la qua nec efl sm. [ubie-.— ria . "Tertia/que determinate conuenit : 
9s dto, mec dicit e fubicdo Ae , vel is; crab bsc aliquid ad diffeteng 
; non dicitur de fübie- — 


1j 
ntiz fex affignan- 
de fubftantia, rima, que 
; ibus fubftantijs , & pri- 
mis, & fecundis, earumqj pariter differen- 
conet fubiecto non effe , hoc eft in fu- 
bieéto nullo hzrere, deq: nullo accidenta- 
liter przdicari, fi fecund9 ;intentionaliter 
dicc: Neque id proxime 
ditis infine capitis pracedentis, vbi diétü. 


communis eft 


eft fubftantiam quoq.poffe de aliquo fübie- 


&o contingenter przdicari; quia ibi erat 
fermo de accidentaliter praedicari per mo- 
dum accidentis pradicabilis, hic autem lo- 


uimur de przdicatione per modum acci- 


entis przdicamentalis nam fundamentum 
icationis huius eft vera, ac propria 
inharentia forma in fubie&o,de quo prz- 
dicatur,quz DAbsati m deg re- 
pugnet , confequenter ei repugnabit prz- 
dicari de aliquo fubiccto Jer modum acci- 
dentis przdicamentalis. Secunda, qua có- 
uenit determinat? fecundis,ac earum diffe- 
rentijs eft, vniuocé pra dicari de primis, 3. 
fecundum idem nomen, & candem ratio- 
nem im illis effentialiter inclufam,quod etiá 
vniuerfalibus pgdcuEon & corum diffc- 
rentijs c tit, non quidem comparatio- 
un, ab Jed infe-- 


care 


tiam fecindarü , que fignificant qualequid, - 





vbi ifti termini MN fenfu qu 
^ d. usqu vniu 
y | Main in quale , fed 


ariin i due ^ 
figni dise fignificarenatu- 
ram iücommunicabilem , fignificare ver 


quale quid naturam inultis communicabi- 


lem,aut numero, aut rabie differens 


tibus,quod etiam vniuer s accidenti. 
bus &u inferiorum fuorum competit 
nam fuperiora in accidentibus per dif. 


fercutias ad inferiora contrahuntur , ficat - 


in fubftantia ; indiuidua vero, fcu fingula- 
riaipfornm accidc ntium |n funt incó- 
municabilia, quia fub fe infertora nori ha- 
bent, de quibus predicen ntialiter,. 
im communicabilia fupt , quia fubie- 
étis, quibus inherent, deneminatiué com- 
municantur, quod eft effe mcemmuni 
lia, vt qaed, communicabilia,yt 2«. € 


3 - 
ta, lubflantia nihil contrarium cffe, tari, 


prime p AD fecundg, quanmisaccidentia — 


cquenter contraria fint accido 
aque accide tis. 


vnius ) r 
bus altcrius, vt accidentia 


u 


"- 


busigoissLocwerbidemcompetitquantià ———— 


tatibus. 


e . 


SE Lm. 


i* wd 


r 


16 
tatibus etiarn, non .n. bicubitum, tricu- 
bitum contrariantur, neque quatuor , & 
fcx, & fic deceteris. Et hoc quidem intel- 
Jigendum eft de contrarietate proprie di- 
€la, que vcrfatur inter formas pofitiuas fi- 
bi inuicem oppofitas, & ab codem .fubie- 
€to fe mutuo expellentes, quo pa&o con- 
trariari dicuntur quamplurime qualitates ; 
& per hoc foluuntur rationes, quibus Mai- 
ron. paffu 16. in predicam. contendit in 
fubítantijs veram ftatuere contrarietatem . 
Quinta, fubftantia nulla fufcipit magis, & 
minus, non ,n. patitur intenfionem , & re- 
miffionem, vt calor in aqua, qui modó in- 
tenditur in ea, modó remittitur, quod fi- 
militer conuenit quantitatibus . Sexta dc- 
mum, qug eft vera proprietas in quarto 
modo proprij : & competit detcrminaté 
prime fubftantie, efl, quod vna, & cadem 
numero fit fucceffiué contrariorum quo- 
xundam fucceptiua cum fui mutatione;tan- 

uam eorum vltimum fübie&tum ; dicitur 
decent, quia fimu) contraria fufcipere 
nequit, dicitur cemfrariorum quorundam , 
1jà opusnon eft vnam, & eandem fubfti- 
m omnium effe contrariorum fufcepti- 
uam, non .n. lapis capax eft gaudij, & tri- 
ftitie, & fic in multis alij5, fed fatis eft, vt 
- 'Miqua recipere poffit 5 dicitur cwm 9i mu- 
fatiene , quia oratio contrariorum quidem 
fuíceptiua eft cadem numero manens falfi- 
tatis, f. & veritatis, verum id nom cuenit 


€x orationis mutatione , fed rei, ab. co.n. 


od res eft, vel nen cft, oratio dicitur 
z. vel fal(a ; dicitur tandem, tasmpuam fS 
lbiedum vltimum, quia pordi qu dem a 
titas cíi fui mutatione contratia fuíc ere 
fucceffiué, vt fuperficies albedinem , & ni- 
gredinem, fed non tanquam fubic&um vl- 
um. 

21 Quantitat cft accidens abfolutii, quod 
adueniens vei facit «lam extenfam im cvdi- 
we «d locum, velánerdiue ad tempu: , vndc 
denominat eam magnam, vcl paruam, diu- 
turnam , vel breuem, &c. Diuiditur in con- 
tinuam, & diícretam, continua eft, cwu; 

tes copulantur termino communi , vel cu- 

- jus partes proprios non habent terminos , 
nec vna eít ab alia diuifa, vt [nea bipaTma- 
yis, cuius partes palmares fupt inuicem có- 
iunctz . Difcreta eft , ewig; partez nov c- 
noe teymina rame cuius partes 
t proprios terminos, & funt ab inui- 


cem folutz,fic numerus ico ure 


dicitur difcreta quantitas, quia pastcs eius 
funt homines, quorum vnus cft io 
" e- 


Pani" Prima Ifiit. Tratl.I. Cap. 


 dinifus, fimiliter oratío, culus fyllabz fun 
abinuicem folutz . Continua vero fubdiui- 
ditur in permanentem, & fucceffiuam, illa 
eft, cuius partes [unt imul , Ntlinea cuius 
partes fimul exiftunt, hoc eft ,in eodem té. 
pore; ifta eft, cuins parses mom funt fimul, 
ed vna poft aliam, vt tempus, & motus 
uorum partes non funt fimul, fcd vna oft 
rg non .n, vnus dies eft fimul cum alio, 
neque prima hora fimul cum fecunda, Per- 
manentis tres affignantur fpecies linea,que 
€ft longitudo fine latitudine, & profundi- 
tate; fuperficies, quz eft longitudo cum 
latitudine , fed fine profunditate , & cor- 
pus, s habet longitudinem ^ aticudi- 
nem, & profunditatem, & idco trinam di- 
citur habere diméfionem, fuperficies duas, 
linea vnam tantum 5 addit Ari(t. locum,ve- 
lut quartam fpeciem loquendo famosh, 


Succeffiuz affignantur duz, tempus,& mo. - 


tus. Et hac diuifio quantitatis. 











in quantitate difcreta , permanens eft no-.— 
merus, cuius partes pi ócalis — 
oratio, cuius partes fluunt, dum proferun- — 
Nei is 1s formaliter aliquid de- 
nominat q tum , ner pé longum, itun »5 
profundum, mult um, pauéum, magnum, , 
paruum, MEE. s A eai ed i 2 
23 Alfectiones quantiratistres'afigná- — —- 


tur, Prima quz illi communis eft cum fub-. . 


flantia, eft quod nullum patiatur con UE 
nulla n. contrarictas cft inter lineam, fue 
de icier riae n : p & co- 
em perma fubiecto; deindé tempori 
etiam nihil ui asicinm, nec bum e 
pus alteri contrariatur, non n. hiems op« 
ponitur zftati, fed eorum qualitates, nec 
dies contrariatur noi , quatenus tempus 
fignificat.fed vt fignificat aciis illuminatio 
ncm; & nox illius priuationem, & hac cti 
o aem non eft contraria, fcd priuatiua, 
nulla item in quantitatibus diícretis con- 
trarjetas reperitur, vt patet difcurrcndo 
per fingulas ; Eft folum abqua difficultas de 
e & paruo, multo, & pauco; breui, 
& diuturno, quz contraria videntur j. fcd 
facilé occurrit Arift. quod fi hzc aliquam 
videntur habere inter fe contrarietatem, 
plané ear non habent, vt quantitates, fed 
vt relationem fundant, dicimus .n. aliquid 
magoum, & paruum, multum, & paucum, 
non per fc, & abfolute, fed per compara- 
tionem ad aliud, Et adbuc falfum ctt iffa 
effe contraria, alicquin de vno , X codcm 
contraria «nunciarentur, idem .n. tc ap 
M a t 


dá 


* 
——À made s e LN d 


gi un doter nb o 





"7 owtVirtus 


Diei ONSE 


"4 
* 


"S 


De Pradicamentis. 


eft breue, & diuturnum , idem mons ma- 
gnus , & paruus , ijdem homines pauci, & 
multi comparatione diuerforum , non igi- 
tur funt contraria, fed potius rclatiué op- 
pofita. Altera quantitatis affectio, quz ei 
pariter communis eft cum fubftantia , eft 
non fufcipere magis, & minus, hoc eft non 
pene intendi,vel remitti, quamuis bené fu- 
ipercpoffit maius,& minus,quod cft ma- 
gis, Sc minus extendi . Tertia tandem, que 
propria ceníetur in quarto modo,eft vt fc- 
cundá ipí(am dicantur res materiales xqua- 
les, velinzquales in magnitudine, vcl mul« 
titudine, vcl duratione, ita tamen vt ly 
fecsndum quam dicat rationem fundamen- 
talem , & non formalem , vt Scotus docet 
quol. 6. formaliter namque res dicuntar 
zquales, vcl inzquales per ipfafmet rela- 
tiones aqualitatis, & inzqualitatis. 1 
24. Qualitas dcfinitur ab Arift. per fuum 
concretum, vt fit accidentalis forma abfo- 
, peas, aec quam [ubiethum denomina. 
tur quale y, cuius quattuor affignat fpecies 

. fubalternas, vd potius modos, vt or 
(— — explicat 4.dift.6.q.16.N. quatim prima eft 
P xa jitus, & difpo itio, hzc cfl qualita; de 
"E 4 deer mobilis à. [ubiedto, vt V in adole- 
r5 . fcentc; ualitas de difficili mobilis, 

L 't Virtus in fene ,vnde babitus, & difpofi- 
. tio differunt tantum fecundum perfeclum, 
— &imperfc&un,s & ideo non duas,fed vnam 
. "tantum faciunt fpecie qualitatis, quia per- 
— fectum, & imperfectum non variant Tpe- 
— »€iems & in hac fpecie ponuntur qualitates 
omues, qua fuum fubiectum aliquo modo 
preparant,& difponunt ad operandum, vel 

,. paticodum , fiué fint corpore , fiué fpiri- 
. Wales, qua ratiene inquit Arift. abitum 
poffe dici difpofitionem,quatenus ad ope- 
Tandum difponits vndé ad hanc fpeciem re- 
ducuntar. habitus omnes , tam corporis , 
-qcim animz ex actibus acquifiti, & pari- 
,«romnes fpecies imprefsz,tum Infibiles, 
tüm inte [;gibiles, qua licet proprié non 
finthabitus;funt tam. habitui fimiles, qua- 

^ tenus per cas excitamur & difponimur ad 
weperandum . Secunda fpecies qualitatis 
(ontinct omncs facilitates , vel difhicultates 
matures ad agendum, vel patiendum , & 

r inpaturalcm potentiam, vel im- 

iam, qct funt duz inter fe effzatia- 

diftincta qualitates ex nullo actu ac- 


?. 


17 
ter potens ad aliquid agendum , vel ad ali- 
cui refiftendum, vt durities quandam na- 
turalem potentiam fignificat , qua durum 
eft naturaliter potens ad fecanti refiftendü, 
vt non facilé dinidatur; & quidam natura- 
Jem habent potentiam;& promptitudinem 
ad curfum, ad lu&tam, ad paleftram, &c. 
Ex quo patet erro) ponentium in hac fpe« 
Cie omnes potentias anima vifiuam, audi- 
tiuam, &c. x omnes proprias pafliones , 
quia hicnon fumitur naturalis potentia pro 
facultate indita à natura , qua poteft quis 
fimpliciter facere, ( nifi talis a&tiua virtus 
pee pre à fuo fubicéto diftingueretur, nam 
fic ad hanc fpeciem adhuc pertineret , vt 
dicemus in quzfticnibus) fed qua potett fic 
facere, i. prompte, & expedite, vt DoGlor 
notauit in 2.d.16 q.vn. P. Naturolisimpo- 
tentia é coatra cft quzdam cong:nita qua- 
litas, & àfbaturali complexione indita , per 
quam ipfum redditur naturaliter impo- 
tens, cu ineptum ad aliquid agendum, aut 
alicui refiftendum , vt mollities naturalem 
fignificat impotentiam, qua molle natura- 
liter impotens eft ad fe&ioni refiftendum, 
& in quibufdam cft innata quzdam defidia, 
& ineptitudo ad pugillandum ad faltandü , 
&c. vndé in hoc differt hzc fecunda quali- 
tatis fpecies à prima , quodin ifta ponun- 
tur facilitates naturales, & ingenite ad ope- 
randum, & in illa facilitates acquifite , vt 
funt habitus; & idcó in kac fpecie repo- 
nit Delphinus nofler in fua Diale&.cap. de 
Qualit, vires omnium rerum fublunarium, 
vt plantarum,lapidum, metallorum, & mi- 
neralium omnium, nam tales virtutes red- 
dunt ea, quibus funt ingenite , potentia ad 
aliquid agendum, aut alicui rcfiftendum : 
ac etiam omncs Coelorum infuentias pre- 
ter motum, & lumen. 

25 Infüper rti qualis fpecies eft 
paffio,& paísibilis ra itas,que tantum ac- 
cidentaliter inter fe differunt fecundàm 
perfe&um, & imperfectum, pafsio .n. eft 
qualitas illico traufiens, vt rubor ex vere- 
cundia proueniens; pafsibilis veró qualitas 
eft magis radicata in fubiedto: & fub hac 
fpecie omnia continentur fenfuum extez- 


"porum obicéta,vt lux, lumen, colores,odo- 


rcs, oni, fapores,omnes denique tangibi- 
les qualitates frigiditas, caliditas xc. qug 
omnesideo dicuntur pafsibiles qualitates ,. 
quia in hac fpecie rcponuntur, vtnate funr 
immutare fenfus AM nsa llros, & eis pofsicnem 


quifita; fcd à natura ipfa congenirz, vnde 
wituri$ potentia «Kt quadam congenita 
quilras A € ali complexione alicui 
e qum fun redditur naturali- 

Sekt 


- 
b- t 
Ex - 
- . 
4.1 Y " H i i 
P * B. a 


aliquam inferre, imprimendo nimirum ig 

ienlibus fpecies fco biles, & cum cis effi» 
: € cicido 

Em 7. 


" 





á 
X^ 
Za 
Ke 


"Me 
$5 


18 


ciendo fenfiones; & ad lianc fpeciem re- 
ducit Delphinus cit. omnes tüm corporis , 
tüm anime pafísiones amorem .f. odium , 
audium, trillitiam, dolorem, iram ,timo- 
m, fp.m, &c. omnes item actus, fcu ope- 
rátioncs facultatum organicarü, fiué inor- 
ganicarum, vt fenfiones , imaginationcs , 
appetitiones, intelle&tiones, & volitiones, 
€o quia funt actus vltimi non ordinantcs 
potentiam ad operandum, & idcó potius 
fpc&snt ad hanc fpeciem, quàm ad primá, 
etfi Doctor vtrumq. admittat vt probabile 
quol.:3 € c. Arift veró folum ponitexem- 
pla de qualitatibus fe;sibilibus , tanquam 
de manifeftioribus , ait Doctor ibi s 
Quarta fpecics efl forma , & figura, que 
in proposito pro codem fumuntur pro di- 
Ípo:itione nimirum,& terminatione quan- 
titatis , «ndé in aliqua re figurata poffu- 
mus confiderare tria .f. ipfam rem , ex qua 
conflat, vt lignum. & quoad hoc pertinct 
ad gcsus f.bitantiz, quantitatem) eius ter- 
mvnatam linealiter , & fuperficialiter , & fic 
pertinct ad genus quantitatis ; tandem ter- 
avinationem,v«cl difpofitionem quantitatis; 
)-g dici folct forma, & figura, vt rectitu- 
, curuitas , triangulatio , quadrangula- 
tio, &c.& hec conílituit hanc quartam fpe- 
ciem qualitatis, in qua proindé ponuntur 
omnes figura artificiales, naturales ,tàm 
animatorim , quàm inanimatorum. Mo- 
nettamen Do&tor 4.d.1.q.1. S. & d.12.q.4. 
J.in rci veritate Biguram quid abíolutum 
importare non poffe, cum figura vltra qua- 


titatem non dicat,;nifi relationem termino- * 


rüm-ncludentium partcs ad fcinuiccm; po- 
nitur tamen fpecies cuacem qualitatis , 
quia habet mecum déncminzu 1, p'fdi- 
candi qualitatis, zbíolutum ncn pe, & fine 
«xprcffarelaóone ad ahud, hon.o namque 
denominatione abfoluta ità dicityr à pul- 
chritudine pulcher, ficut zb albe cw« albus; 
jtà Doctor quol. :$. 1. Án ; 
56 Aff: &icncs qualitatis tres zff gnan- 
Sur j Prima c(l habere contrarium, fj r 
fas namque calicitati contrariatur, albedo 
nigredint, qua tamcn non cnni ccmpetit 
qualitati,nam nec celores medi adinuxcm 
contrariantur, cum fub eodcm e«nere pon 
saximé di lent,quz maxima diflantia eft 
dc raticne contrariorum , ncc fpecies focnfi- 
?biles,aut intelligibiles contrarium babent, 
, mec lüraen, cui ctfi oppcpátur tenebra hac 
tàmen nó cft cppofitio pofitiua,qualis eí- 
fe dcbct contrarieras, fcd tantüm primati- 
ua. Sccunda «ftjquod fufcipit magis, & 


Dars Prima Inflit, TraclI, Cap.1. 


minus, vna .n. qualitas eft magie intenfa , 
quam àlia, vnum v.g. calidum babet plures 
caloris gradus , quam aliud , & idem in di- 
uerfo tempore cft modo magis, modó mi- 
nus calidum ; hzc autem proprietas non 
conuenit qualitati in abftracto , non .n. vna 
albedo dicitur magis albedo altcra, quia 
cum per abfítraéta nomina dcnotétur quid- 
ditates, & effentie rerum confiflant in indi- 
uifibili, hinc eft , quod qualitates in con- 
creto tantüm fufcipiunt magis, & minus, 
& (ecundü gradus indimiduales;hanc tamen 
affectionem ait Arift. non conuenire omni 
qualitati, quia nec quartz fpeciei, nec qua- 
Iitatibus in abftracto ; fed quartz. fpeciei 
aliquo modo etiam conuenire poteft, quia 
vnam lineam dicimus effe magis,vel minus, 
curuam alia. Tertia affectio, quz propria 
cenfetur qualitati in quarto modo, eft fe- 
cundum eam aliqua dici fimilia, vel diffimi- 
lia,ficut fecundum titatem dicebantur 


zqualia, vndé due alba dicunturfimilia,al- — 


bum, & nigrum dirfimilia, ità tamen vt ly 
fecundum notet rationcm fundamentalem, 


non veró formalem,quiahzc eftipfa rela- — 
tio fimilitudinis, vel dfinslisadnis t 


"a ^ EI^ 5 , 
CAPVT VIL. TRE d 


De- Pradicamentis refpefiiuit .- ? 
17 R Elatio eft accidens, quo v»a re: ad 


aliam'refertur, fem quo ynares a*— 


liam evjpicit , qua rationc folet appellari re« 
Ípe&us, vt Paternitas eft relatio; — ft 
1d, quo Pater refertur ad filium, vel refpi- 


cit hlium, & ideo Relatiua, quz funt cou« - 


creta reJationis, definiuntur effe jll« , queri 


effe efl «d. aliud f& bibere : jn quibus tria 
con i debent, id; d rcfertut , id 
quo rcfcrturjid, ad quod refertus; primum 


appellatur fubit Cum, quatenus eft illod;in 
qe recipitur relatio, & dicitur etiam fun- 

amentum, vt Petrus, qui fundat pateroi- 
tatem in ordine ad Paulum ; fecundum aut 
cf formale aut fundamentalc, forma- 
le eftipfathet relatio v.g. patcroitatis.fun- 
damentale cfl ratio fundandi relatiopem;v. 
g.potentia actiua generandi in Patre ; tcr- 
tium eft terminus rclationis, & dicitur cer- 
relativum, vt Paulus filiis , Relztio alia cft 
realis, alia rationis, hac £t ab intcllcétu'in 
re, que relationem à parte rei fundare nop 
potci, vt v. g.in Dco n ordipe ad crcatue 
ram; illa rcperitur in re feclufo auc cun- 
que opere intellcgtus;t in NIMMA Or. 


^ 
P" E 
* 


e- 


* 
^ 








b 
L4 


tio, Pafsio,&c. Ex quo fequitur ad re- 
Tati .de quarto przdicaméto quatuor 

A exigi conditiones, fit relatio realis; ' dan 
—— . quod fit actualis, nam aptitudinales perti- 
|. mentad przdicamentum fui fundamenti , 
|. . . quodfi àfundamento realiter diftincta ob 
| . eandem rationem, vndé quz realiter fun- 
- - .. damentis identificantur, dicuntur relatio- 

7 . westranfcendentales,non pre 

C de 7 & tandem, quód fit intrinfecus adueniens, 


5 

) 
$ 
» 
v 
je 


|. —- feferunt refi 
TM ell Pali 


v 


conditiones ex Scoto i.d. 5 i. & 
3- quod extrema fint realia,qu. 
ter 


» " 


dine ad Deum; ad quam tres requiruntur 

ol.6. art. 
fint reali- 
, & quod inter ea ex natura 


Oriatur extremorum ,non yerà per actum 
intellectus, 
dinalem, quz refpicit terminum non actu 
exiftentem, fed aptitudine,& fubie&o rea- 
hter penes vt furt propriz pafsio- 
nes; 


& hee fübdiuiditur in aptitu- 


» quz refpicit terminum 
actu exiftentem,& hzc rurfus fubdiuiditur, 
2lia .n. eft (uo fundamento realiter iden- 
t1 ficata, vt relatio effentialis dependentiz 
Creaturz ad Deum, alia realiter à funda- 
mento diftin&a ; quz adhuc duplex eft;in- 
trinfecusadueniens, quz acceflario poni- 
tur extremis pofitis in quacuaque diftan- 
tia,vt fimilitudo; & extrinfecus adueniens, 
que non reíultat ex fola extremorum pofi- 
tione in rerum natura, fed vlterius requiri- 
tur debita corum approximatio, vnde quid 
extrinfecü exigit, vt infurgat, & tales pre- 
us vltima fex prz dicamen- 


nam extrinfecus aduenientes fpc&ant ad 
vltima fex przdicamenta. Relatiua fimili. 
ter; quz funt concreta relationis , alia (unt 
fecandum effe, quz de principali fignifica- 
. torelationem prefeferunt,& abfolucü con- 
notant, vt Pater, & filius, vadé fecundum 
totum fuum effe ad aliud dependere dicun- 
tur, taaquam ad termiaum ; quod notan- 
ter dicitur,quia licet accidens vefic habeat 
dependentiam ad fubicótum , non tamen 
tanquam ad fuum terminum, & hec funt 
relatiua huius ae creep alia (unt rc- 
latiua fecundum dici, que de principali ab- 
folutum important, & relationem folum 
connotant M cme 9 eae , «t fcientia, 
que principaliter qualitatem importat, & 
connotat relationem ad ícibile; & idcó ad 
pitdicamentum abfolutum fpectant, Vtra- 
que vero relatiua alia funt mutua, alia non 
mutui, illa funt, pterea referun- 
ur rdatione reali, ifta, in qu vno eft 


^, rthtiorealis, & in 1lio ratioris,nec e(t de- 
.o pndatía reciproca hinc in le, vt Creator, 
«vl 
NA 


«i 


De "Pradicamentis - 


r3 

& Creatura , Et rurfus vtraque ali funt 
€quiparantig, que in vtroq. extremo fun- 
damentum ctufídem rationis habent, vt fi- 
militudo , equalitas, alia difquiparantie, 
que fundamentum habent diueríe ratio- 
nis, vt Paternitas, & filiatio , que candem 
alia funt (uperpofitionis, vc Dominus erga 
feruum , alia fuppofitionis , vt feruus ad 
Dominum , 

28 Atfecliones Relatiuorá quinque enu- 
merantur. Pr.ma eft, quod in relatiuis, li- 
cet non in omnibus, reperitur contrarietas, 
vt inter virtutem, & vitium, fimile, & dif- 
fimile; fed hec nou dft vera atfectio rela- 
tiuorum huius predicamenti , nam virtus , 
& vitium funt relatiua fecundum dici , & 
qud fimile, & difsimile, fint relatiua 
ecundum eff ,tamen Contrarictas non co- 
uenit illis per fe, & fórmaliter , vt relatiua 
funt, quia ratione relationum tantum rcla- 
tiué opponuntur , fed tantum ratione fun. 
damenti, .i. contrariarum qualitatum , ia 
qo» fundantur . Secunda eft, quod que- 

E fufcipiunt magis, & minus ratione fun- 
damenti, vt fimile, & difimile, quz fun- 
turin qualitatibus fufcipientibus ma- 

gis, & minus, folemus etiam dicere magis; 

& minus zquale, vcl inzquale: verum vt 

notat Delphinus,id improprié dicitur,nim . 

zqualitatis , & inzqualitatis fundamentü , 

quod eft quantitas, non intenditur, aut re- 
mittitur, fedexcenditur, S fit maior, aut 
minor, & ita fit maior , vel minor inzqua- 
litas, non magis, vel minusinzquale. Sed 
qu ità communiter explicentur hae 
uz relatiuorum proprietates ; adh'tc ta- 
men valdé probabile eft contrarietaté pro- 
priam competere quibufdam relatiuis fe- 
cundum eff? ettá formaliter fecundum effe 
relatiuum ; ac etiam quafdam relationes 
ps magi s, & minus fuícipere etiam in 
uis formalibus entitatibus & non in fun- 
damentis tantum, vt cx profefsó dicemus 
infrà difp.s. q.«:. declarando has propric- 
tates. Tertia, qux competit folis, &z om- 
nibus relatiuis, eft dici ad conuertentiam, 
4. quod vnum dicatur mutuó in ordine ad 
aliud, fiué hic ordo fit realis, fiué rationis; 
vt fi dt imus Dominus ferui dominus , dis 
cere ctiam valeat feruus domini feruus, 
Ícientia (cibilis (ciencia, (cib:l  (ctentix (ci - 
bile: ex quo patet falfum effe, quo: mu ti 
dicunt hanc relatiuorum conueitentiam 
diccre mutuam dependcntiam vnias rela- 
tiui ab alio per relationem realem in vtro- 
que extremo fundatam,atque ideo p re 
C 5 Q. 


Á 


7 
zo 
Jatiuis mutuis hanc proprietatem conueni- 
ve 5 Arift. .n. ait hanc attectionem omnibits 
| rchitiuis conuenire, & inter alia exempla 
2dducitillud de icientia & fcibile,qua funt 
relatiua non mutua . Oportet tamen con- 
ucuienter a(ügnarc relatiua ad hoc, vt ad 
conuertentiam dicantur , fi.n. quis diceret 
ferutis donuni feruus , non poteft conuer- 
tere dicendo, homo ferui homo; vndé in- 
terdumad hanc conuenientem afsignatio- 
ném oportet.nofia nomina componere , vt 
facit Arift. in textu . Quarta eft, quod funt 
fimul natura, hoc eft, fimul naturali exifté- 
tia, ita quod pofita fe ponunt, & peretpta 
feperimunt;ad quam relatiuorum finulta- 
tcm cx poft predic. cap. de fnnul d: exi- 
guntir conditiones, vnà, quod conuertan- 
: tur fecundum fubfittendi corfequentiam , 
quz fola non fufficit , quia ita fe habent fu- 
biedum, X paílio, & tamen fubiedum cft 
pes natura'paffione; altera, quod neutrü 
t caufa alterius , quia caufa precedit na- 
tura caufatum ; & ft dicas Patrem effe cau- 
fam filij, id verum cft de patre materiali- 
ter,non formaliter fümpto, vt relatiuum 
cft, hzctamenaffcétio non eft communis 
omnibus relatiuis, fed tantàm mutuis, vt 
Scot. docet 1. d. 2 $.q. :. F. namablato ( ait 
Arift.  fcibili, & fenfibili, aufertur vtique 
fcienzia, & fenfus, fed non& contra ablata 
fcientia, K fenfu, aufertur fcibile , & fenfi- 
bilc. Quinta tandemaffectio, que eifdem 
competit rclatiuis, eft, quod non tantum 
fint fimul natura, fed ctiam fimul cognitio 
ne, & dcfinitione, itaut qni definité cogno- 
fcit ynum rclatum,definit? cognofcat, & al- 
terü, quia diflinéta cognitio vnius relatiui 
ex diftincla alterius cognitione depédet, de 
qua proprietate fufius infra in difp.a. q.« i. 
19 4/he ex Au&ore fex principicrum 
efe, fecundum quam in id , qucd fubáctter, 
«gere dicimnr, 4. vt cxplicat Doctor ia 4. 
d.15.q.1.cft refpectusipfius agentis ad pafz 
futh; quo agens dicirir formaliter 22285 , 
&dicrurnotaater fermaliter , cuizogens 
effcécliué non dicitur agcre 3dtione; fed fua 
virtute abfoluta, vt ignis cffediue dicitur 
agere calore, fed formaliter dicitur agere 
actione, vndc rotat Do£lor cit. fub P.quod 
aliter calidum calore calefacit, & aliter ca- 
lefactione, mim calo:e calefacit, «t princi- 
pio cffectiuo, & fundamentali , quo: dici- 
ter ratio agendi.calcf Cone vcro vt prin- 
Cipio Formali denoxinan li calidum ag ns, 
ita quod ly. fecundum qi dicit lab.tudi- 
nem caufz ormalis, X forie proxi é dc- 


bo 


Pars Prima Inflit. Tratl.I. Cap.V1l. 


nominantisagens. Dicitur sw 5d, quod /[u- 
bácitur , ad differentiam produ&tionis, qua 
refpicit pro termino, non fübiectum traní(- 
mutatum, fcd formam in illo productam 
v.g. calorem in aqui, atque ideo eft refpe- 
&us intrinfecus adueniens ad quartü pra 
dicamentam o rr em autem pro ter» 
mino refpicit fubie&tum tranfmutatum , & 
eit rcfpcétus extrin(ccus adueniens, quia vt 
infurgat , extremorum approximatronem 
oftulat, nam vtinter ignem; & aquam re- 
| etus calefa&ionis exurgat; débet aqua 
iapproximari , vndé minus recte Delphi- 
nus & Poncius refpectum productionis in 
boc predicaméto reponit. Diuiditur Actio 
velut genus in fpecies in immanentem , & 
tranfeuntem ex Scoto quol.15. D d. per im- 
manentem intelligendo; que eft ad termi 
num manentem in agéte, vt actiosqua ocu- 
lus fe immutat ad vifionem , & incellectus 
ad intellectionem, quia vifio manet in vie 
dénte, xc. per eixifisiteni veró, quz eft 
Md M tranfeuntem Man vt 
cale e a ignisnon fei 
mutat, fe andes ed ar calor 
peo , olent etiatn operationes vita- 
es appellari actiones immanentes;vt vifio, 
auditio, iatcllectio ex Arift.g. met. 16. fed.— 
€quiaocé folum, & grammaticaliter, qua- - 
tenus fignificantur per verbum actiuum ; 
alioqui funt qualitates de tertia fpecie , vt 
ibi diximus, & monet Doct.cit. Propria 
a&ionis atfe&io in quarto modocít-ex fe 
inferre pafsionem , non quidem illatione 
confecutionis , vtaliqui exponunt , quaté- 
nus fi actio efl,valet inferre, quod etiam fit 
paífiojhiec.n. illatio conuenit etiam paífio- 
ni, quia relatiua mutua, vt funt huiufmodi, 
inferunt fe mutuo , fed intelligendum cft 
de iMatione caufationis ; quo fenfu cau(a 
inf.rt cffe&um,non é contra,eft autem hoc 
proprium a&tioni in quarto modo, quia li- 
cet qualitas , aut fubftantia vt ratio agen- 
di, & principium cíffe&tiuuminferat pafáo- 
nem, non tamen tanquam principium fore 
male,&formadenominans.: « .—— 
Pa[ffio definitur ab Auctore fex. princi 
uod fir effectus , IHatiog. «clon; hoc elt cf- 
15, qut infertur ab actioné;que cft que- 
dam notificatio Pee Pull eme propric. 
tatem , proprium cnim in quarto 
modo cit abadione inferri modoiam de- 
clarato,melius tamé defcribi poteft ex 5co- 
to loc.cit: quod ficit actio torimaliter de 
ipfa loquendo cft rcípettus agentisad paf- 
am, fcu zranfimucaatis ad tranímatatum 5 
» ya 





De Predicamgutis. — 


ftà e cotra paílio cít refpe&tus pafíi a12gés , 

feu tran fmutati ad tranímutaas , vndé ficut 

actio pro formali fubie&atur in agente;i cà 

paffio in paffo , Et ficut a&tionis duz affi 
gnabantur fpecies fubalternz ; a&tio.!. im- 
manens, & seanfiens; fic daz eruat fpecies 
paffionis , paffio nimirum immanens , quz 

erit cffeétus illas a5 agente , fed non ex- 

tra feipfum, & tranfiens ,quz erit effectus 

jllatus ab agente extra feipfum; vndé quan 
doaliquid agitin feipfum vt cum aqua cali 

da fe.frizefacit;dicitur pati paffione imma- 
mente,Quando ver agit in aliud;illud aliud 

dicitur pati paffione tranfeunte; & licet co- 

- d hac Asin bris , nil — 

impedit , quin fuo modo applicetur paffio- 

ni. Omittimus hic quio M iiodes alias 

a£ctionis, & paffionis.quas affert Au&tor fex 
"princip. puta in corporalem ,& fpiritualem 

: Vicods non funt diui(iones formaliter, & 
sn. perfe actioni; & paffioni competentes, fed 
7 tantum rationc fubiectorum; in quibus fun 
— — dantüt;allatz atitem à nobis petitz funtà 
terminis , à eos FW Ren fpecificantur 


& v 










21 


— ad ped a qui eft motus primt 
cceli , duplex conlürgit refpectus mutuus y 
vnus in tempore adrem téporalem, vt men 
fucantis ad menfiratum, & dicitur quando 
a&tiuum , alterin re temporali ad tempus, 
vt menfurati ad menfuram,& dicitur quan- 
do paffiuum , quod folim definitur ab Au- 
Gore Í5x princip.cum tàmen hocnon con- 
ftituat przdicamcntium quando, f«d refpe- 
&us aliqurs vtrique cominunis,quod etiam 
fecit de Vbi, Situ , & Habitu. Carautemid 
fecerit, dicendum, vel qaia refpestus patfiug 
funt nobis manifeltiores, ac magis familia- 
res, vel etraffz non affiguando rationes ho- 
rum przdicamentorum communes , vt po- 
terant affignari,vt ait Do&or 4.1.10. q.1 K. 
De fecic huius przdicaméti aliqui di- 
xerunt nullas habere , vt refert Doctor. t. 
d.3 q.5.O; & adhuc «ffe generaliffinam;de 
cuius ratione folum elt , quod nul!ü habeat 
füpraucniens genus , non autein, quod fub 
fenyllas habeat fpecies . Alij dicunt.effe 
temptis przfens, pratcritum; & facarurm, 
velmelusefe in tcmpore prafeati,i prz- 


d a&ióries . Comu aüradioni,& paffio- terito futffe,& in fifturo fore, que ctiam ex 
Eu . pihabere contrarium, S fufcipere magis&.— plicantur per hodie, heri, & cras. Atc ficuc 
die — aminus;non quidem per fe,fed peraccidens, - praterit im , & futurum , quz funt partes 
^. "quatenus qualicates; quz imprimuntur ab ^ temporisnon differüt fpecic;ficut nec par. 

.. . . Jagentcin paffum inter fe contrasiantur,vel | testineze inter fcità nec cocxiitétia ad hoc, 
— .. omàgis,& minus fufcipiunt, i. » - velillud tempus crit fpecie d'ucrfa: Itaque 
Nc . remittuntur , fic calefaétio d '- [fpecies huius prad:camenti erunt Quan- 
— — faüioni contraria, fiue fint a&ti paf- « do a&ctiuum,& Quando paffiuam vt pariter 





0 0 fuz, & vna res dicitur calefacere , vel ca- 
- Aefieri magisalia. S EROS 
» -3t Qusdo , vt przdicamcutum eft; non 
aduerbialiter, fcd nominaliter (amitur,qua 
— «enus fieuificat cfe in tempore , fi concre- 
— — tiué fumatur ,in abitrado vero dicit habi- 
tudinem , & reípectum rei cemporalis ad 
tempus;cui res illa fubijcitur ,' vnde dcfini- 
tur ab Auctore fex.princip. effeid. qus2 ex 
adiacente temporis in ve temporali derelin- 
quitur; pro cunis intelligentia (ciendum eft 
tempus eff: menfuram dirationis iftarü re- 
rum generábilium;& corruptibilium, vnde 
fi quzratur quantum durauit concio , re- 
fpondetur vna hora duabus hoc autem té- 
pus,quod elt menfurá rerum tranfeuzzium, 
«ft motus primi Cocli , qui quotidie confici- 
tur ab Oriente in Occidens, per duratione 
.n. huius regulatiffimi motus durationis hà 
: runfinferiorum rerum metiri folemus,ficut 
- inhorologio per motum illius inftruméti , 
quod dicitur tempus,quia vniformis eft ,& 
regulatus, menfuranter njotus aliarum ro- 
tirom inferiorum . Ex coexiiteucia vero rei 


ED EBCMM vx mtm 
" i- 








dicemus de Vbi, Situ, & Habitu.Affzct:ones 
veró funt quod non habeat contrarium , & 
quamuis mase contrarium vefperi videa- 
tur, id non eft rationc refpectuum , quos 
important, fed fundamentorum, .f.lucis,& 
tenebra; quod non fa(cipiat magis , & mi- 
nus;& quod fit aptum ef: in omni co;qüod 
incipit effe in tempore i. quod fit aptuni 
denomitaare folum res corruptibiles , & t&» 
pori (ubiacentes, & eft proprium ig quarto 

modo, Aa veró ad hoc predicamentum re- » 

duci debeat etiam coexiftétia Angeli ad zui- 

ternum, vt facit Delphinus; dicetur in quz- 

ftionibus; vbi etiam cxplicabrmits,quomo- 

do fit refpectus tertias adueniens, 

V5: quo etiam nominaliter fumutür , 
ell cireumferiptia corporira lacs circumíeri- 
ptione procedens; pro cuius d; fimitionis ex- 
plicatione (ciendum , quod ex applicatione 
füperficiei concaux corpos locancisiqua 
dicitur locus 4 Fhv£.41.2d corpus Jocatum 
duplex « xurgit relpeótus , vus contia 
actiua in ipfa fa iecontinente, Se dici- 
tür Vbi aétiunm: alter continent; padia a 

bu 


/ 


y 
| 2 


LL 


in corpore contento, & dicitur Vbi paffi- 
uum,& vtrumq; diuiditur in circumfcripti- 
LEY. dcfinitiuum ; quam diuifionem for- 
té infinuauit Gilbertus ipfe,dum Vbi diuifit 
in fimplex, & compofitü : Circumícriptiuü 
eft proprium corporum, quia cít cum com- 
meníuratione rei locatz ad locum , & e có-. 


tr3; itaut totus locus toti locato correfpó. ' 


deat, & partes partibus . Dcfinitiuü eft pro. 
prium rerum immaterialium , que eft fine 
vlla commenfuratione, ita quod res fit tota 
in toto loco, & tota in qualibet loci parte: 
'Ex quo patet à Gilbert. folum Vbi paífiuum 
circumícriptiuum fuiffe definitum, cum ta- 
men Vbi in communi ad a&iuü, & paffiuü , 
circumícriptiuum , & definitinum fit apex 
Ms prazdicamenti , illa vero Vbi fpecies 
illius, vt docet Do& 4.d.1e.q.1.K. & quol. 
1 1. infra C. AffeQtiones veró funt,quod có- 
trarietatem non habeat, quod de vera con- 
trarietate in qualitàtibus reperta intellize- 
dum eft quia contrarietatem in alio fenfu , 
qualis eft illa,qua verfatur inter terminos 
motus fucceffuii , habet vtique , & talis re- 
itur inter Vbi furfum , & deorsü, de qua 
i Phyficis. Altera,quod non fufcipiat ma- 
gis, & minus ,quis Vbi non incenditur , vel 
remittitur . Tertia tandem in quarto modo, 
,quam afüignauit Arift.4. Phyf. eft, quod fit 
immobile, & explicat Or 2. 
33 Situ, fcu Pofitio cff quidam partium 
fétus m generationis RS A As ,ad ie de- 


finitionis intelligentiam fciendum eft,quod 


eipblications partium loci adlocatü du- 
plex exurgit mutuus;vnus in par- 
tibus loci terminatus ad partes locati, & 
dicitur fitus a&tiius,alter in partibus loca- 
' d terminatus ad partes loci , & dicitur Si- 
tus paffiuus, quem folum dcfinit Gilbert. li- 
cet gencraliffimum huius przdicamenti fit 
Situs in communi, Differt verà Situs ab 
Vbi,vt ex Scoto colligitur 4. d. 10. q«i. fub 
M.qued Vbi refultat (15quendo de paffiuo) 
in rclocata ex habitudine ad totum locum; 
Situs veró ex habitudine partium. rei loca- 
tz ad dererminatas partes loci , vndé fit w« 
inuariato Vbi poffit mutari fitus,vt quando 
vinum agitatur in vafe , manet intrà candé 
fupcrficiem concauam vafis , & in eodem 
Joco , at fingü!z partes vini refpondent vi- 
ciffim diuerfis partibuslociitamen vterque 
reípc&tus càm f. per Vbi , quàm per Situm 
importatus eft extrinfecus adgeniens, quia 
corpus jy ifta v.g. fuperficie ncc locari, ncc 
fituari dicitur ,. nifi prius ci approximctur, 


! . 


a6. E. Situs vero fpecificet mod 
de immobilitate op ica noci lotus. tet 'ero fpecificet modum pr: 


Pars Prima Inflit. Tracl.I. Cap.V12. 


& fiat przícns . Differt autem pofitio hu. 
ius przdicamenti, vt Do&or innuit loc.cít. 
à pofitione de genere quaacitatis,quod hec 
fignificat ordinationem partium in ipfo to- ' 
to fine refpectu actuali ad locum , illa veró 
ordinem a&tualem partiumlocati ad partes 
loci , vndé inuariata pofitione de genere 
SRME poteft iutari pofitio huius pre- 
icamenti, vt fit, quando homo varijs mo- 
dis (c componit erigit ,incuruat, incumbit, 
&c. tunc .n.non mutatur ordo partiü ho- 
minis, nam caput femper immediaté adhz- 
ret collo , mediaté pe&ori , & fic dealijs 
artibusinter fe , mutatur tamen ordo i 
arum adlocum, Solet fitus diuidi tanquam 
in fpecies in feffionem, ftationem, & cuba- 
tionem , item in naturalem , quem tetigit 
Gilbert. in allata definitione, veluti à natu. 
ra inftitutum, vt quod caput fit fupra, pe- 
desinfra ; & in accidentalem, qui ex libero 
pendet arbitrio , vt fi quis pedes fupra ca- 
put cleuaret , fed non funt vere diuifiones 


generis in fpecies, fed potiusfubie&i inac« — 


cidentia ; quare verz ípecies huius pradi« 
camenti erunt Sinus actus palus: 
Alij veró etiam ex Scotiftis , vt Bonet. in 


füisPradicam.itàexplicantpredicamentü — 


Situs , vt fit modus quidam ipfiusVbi , fic 
od Vbidicat abíoluté przícntiam rei in 






 Velfic C iacendo , ftando, fedendo ; 
vir CFSASSRUS e iie a 

L accidens eii utatur in. Kta- 
tionem,feffionem Mee cau in fpecies , 
de quo fufius difp.8.q.12.art.z. interim te- 
neatur allata ae Viel ytcommu 
niorinter Scotiftas. Affectiones verb funt, 
quod contrarium non po lo ww de 
contrarietate proprié , alioquin fuse ftatio 
opponitur fcio, vd inbadont : rurfus 
non fufcipiat magis , & minus, non .n. 
magis fituatum corpus ftans, quàm fedeus: 
Proprietas in quarto modo elt nobis igno- 
t2, nifi forté ponatur ordinabilitas in loco, 

34 Habitw:,vcl Habere varijs modis ac- 

cipitur , & quidem in lata fua fignificatione 
dicitur de omni co,quod in aliquo eft quo- 
modocinque , qua fignificatione ponitur 
ab Arift. 1nter poflprzdicamenta ; hic ve- 
ró fpeciali modo fumitur , vt fignificat ha- 
bitudinem mediam inter habentem, & rem 
habitam, $c definitur a Gilbert. Hab;rus eft 
corporum , e eorum , quacirca corpus. fum 
«dsacentia leníus c1, quod cít miitua quz- 
dam habitudo corporum , & corum , quz 
funt circa corpus adiacentia,ità quod cor- 
pas 





£T 


E 
d- 
n 


L- 


- 
D 








eben Wa, & illa habenturà corpore 
iter Lcd habitudinem mediam ; 
vndefciendum elt , quod ex adiacentia ve- 
ftimenti ad copus ( cuius exemplum tra- 
ditur, quia notior eft talis adiacentia) , vel 
cuiufcunque alterius formz ad fuum fubie 
ctum duplex confürgit reípectus mutuus , 
vnus in veftimento, fcu forma applicata, & 
terminatur ad corpus,feà aliud fubiectum, 
& dicizur habitus, feu habitio paffiua, alter 
in corpore.vcl alio fübiecto , & tcris natur 
ad veflem , velaliam formam habitam , & 
dicitur habitus , feà habitioactiua; vndé 
Habitus conftituens hoc przdicamétum eft 
babitio in communi ad actiuam, & paíliuá, 
quz alio nomine vocaturinharentia,infor- 
matio, vnio, &c ita quod omnis vnio ab- 
foluti ad abfolutum,omnis rgfpectus fübie- 
cti ad formam, & écontrà fpectant ad hoc 
Lr vu vt bené notat Baffolius 4. 
].13.0.1. art.r. & Bonet. in fuis P-xdicam. 
libell.16. A. omnis talishabitudo eft ali- 
quo modo derelicta ex adiacentia forme 
ad (ubiectum,vel eft ipfamet adiacentia ta- 
lis; quod etiam clare Gilbert.infinuat, dum 
inifto przdicamento ponit album effe , & 
quantum effe.i. refpectum fubiecti ad albe- 
inem, & quantitatem ; Spectes huius prz- 
icamenti fuat. habitus actiuus, ufiitus; 
& impoit2bt refpectus extrinfecus aduenie 
tes, quiancn infurgunt , nifiapproximaris 
extremis; Aff: ctiones autem funt quod nó 
habct contrarium , nam effe calceatum , & 
loricat. m non font oppofita, & fi aliqua 
- informationes contrariz videbuntur,vt ef- 
fe album, & cffe nigrum , hocnon erit per 
fe ratione rcfpectuum formz ad fubiectü , 
fed ratione ipfarum formarum ; Altera eft , 
quod fufcipiat magis, & minus, nam eques 
cft armatiorpeJite , & forma magis radi- 
cata in (ubiecto dicitur mags baberi à fub- 
iccto , quam alia minus radicata , quamuis 
id nó fit proprie lufcipere magis , et minus: 
Froprietasin quarto modo eftnobis igno- 
tà. 


CAPVT VI. 


De Legibus eorum, qua. [unt in Pradi- 
à caimento., 


35 Vas affignat regulas Arift. in ante- 
dueeedie o) & 4. eoram , quz 
funtin przdicamento Prima eft, quicquid 
»radicatur eff. ntialiter de íüperiori , vt de 
ibiecto , deinfcriori ctiam eodem modo 


— przdicari debet; quz rcgula de omni prz- 


 Micatione cff.ntiali dcbct intelligi , fiue fit 


H 


- De Predicamentis . - 


23 
inquid;fiué in quale,vt fubftantia , vcl fen- 
fibile przdicatur deanimali, vt dc proprio: 
fubijcibili,ergo & de homine pradica:: de- 
bebunt qui ett inferis animalicodem mo- 
do nimirum cff.ntialitcr in quid, vcl quale; 
cum hoc folum difcrimine, quod de fupc- 
riori immediate przdicantur , & proximó, 
deinferiori mediaté , & remoté , Quz rce- 
la,vt fit recta , intelligi debet de omni- 
bos przdicatis, quz competunt fuperiori , 
vt conuenit cum inferiori, non autem de 
his; quz ci competunt przcisé fumpto , & 
quatenus ab inferiori differt , v.g. bomo e£ 
animal in hac propofitione quzcunque pre 
dicantur de animali , quatenus conuenit cit 
homine;vt funt fenfibile,corpus,fubftantiz, 
illa eadem dicuntur de homine ; qux vero 
dicuntur de animali;preut in pracifo figni- 
ficato differt ab homine , vt funt effe fupe- 
rius,effe commune pluribus fpecie diferc- 
tibus,etc. illa non dicuntur de hominc; po- 
teft ctiam hzc regula aliquo pacto de prg- 
dicatis accidentalibus verificari,quia enim 
v.g. album dicitur de lacte ; poteft quoque 
de eodem pradicaii coloratum, quod dici- 
tur de albo , licet non eodem modo , quia 
de albo przdicatur effentialiter , fed de la- 
&eaccidentalitertantüm, — 

Altera regula cft , quod diuerforum ge. 
nerum, & non fübalternatim poficorum, Ji. 
quorum vnum alteri non fübordinatur in 
predicamentorum fexicbus;diuerfz omni- 
nó funt diferentiz diuifiuz , fiuétalia ge- 
nera füb eodem tertio genere contineátur , 
vt animal, & planta. fiue non, vt animal , & 
color, hac.n. omnia diuerfas prorfus habéc 
ditferentias diuifiuas, vt patet difcurrenti ; 
Si veró de differentijs conflitutiuis loqua- 
mur, licet illa genera, quz non fub e 
aliquo tertio genere continentur , diuerfas 
adhuc habeant Logo rr gm alia diffc- 
rentia conftituitur colorin effe coloris , alia 
animal in effc; animalis , illa tamen , qua 
fub eodem tert;o genere continehtur, eaf- 
dem differentias habere poffunt , vndé ani-. 
malis, & planta eadem funt differentie có- 
ftitucinz corporeum, & animatum ; Sed li- 
cct quorundzm cenerum nó fubalternatim 
pofitorum cadem cffc poflint differentia 
confhtutiuz , non tamen effe poffunt c 
a (ves ,nam cum babcant di 

i 


tferentias diuifiuas , vt dictum cft, confe. 


quens eft , vt ctiam corntp. fpecies 


ucríz, quandoquidem ex diycifis ditf. rene - 


tijs diuident;bus, & ccnrrahentibus idem 
genus femper diuerfa fpeeies Mosq: 
e- 


Je 
h 





-—-— MAS —— 


24 
Verüm diuerforum generum fubalter- 
Batjm pofitorum in cadem ferie przdica- 
mentali cffc poffunt ezdem differentiz, fic 
tamcn st carum vna fit vnius generis con- 
ftitutiua , & altera alterius generis diuifi- 
ua v g.auis,& animal funt genera fubalter- 
natim pofita , & aliquas habent ditferentias 
cafd«m,licet non omnes, nam grofibile,vo 
latile;aquati!e, reptile, bipes ; omnes funt 
differentiz minas diuifurz , & vna iftarü 
eft auis conílitutiua ncmpe volatile;fic etià 
fenfibile «ft differentia. diuifiua corporis 
animati ,& conftitutiua animalis. 


CAPVT IX. 
De Terminorum collatione inter fe. 


36 Vu Terminorum diuifiones jam 

affignata funt , qui omnes fi adin- 
uicem conferantur, vcl funt pertinétes, vel 
impertinentes , pertinentes dicuntur illi , 
qui fe inferunt , fcu quorum vnus deduci 
potcft ex alio af&rmatiué , vel ncgatiué, ita 
quod cx pofitione vnius ponatur alter ob 
connexionem, quam habent adinuicem,vel 
remoueatur ob repugnantiam ; primo mo- 
do termini minus vniucrfales dicütur per- 
tinentes refpcétu magis vniuerfalium;quia 
ab inferiori ad fuperius confcquentia tcnet 
affirmatiué,cfl homo, ergo animal, fed non 
€contra; altero modo pertincntcs termini 
funt;qui repugnant adinuicem,K de eadem 
re codem tempore nequeunt affirmari quia 
€x pofitione nius ncccffario negatur z]ters 


-Teimini veró. repugnantes ftnt duplices; 


alij difparati,ahj oppofiti ; difparazi funt, 
uii non habent inter fe maior: qi repugr.á- 


. tiam;quam cum alio tertio vt Ecn:o, & afi- 


nus, non .n. hemo mcgisrcpogrzt c mafi- 
no,quam cum equo; oppofiti vcro dicütur, 
qui mágis pugnant inter fe , quam cum tcr- 
tjo, vtalbu m, & nicrim magis iuter fe pu- 
T cien cum tertio ,. v.g. dulci , & illi 

t cuadruplices iuxtà quadruplicem op- 
pofitionem ab Arift. affignatzm in pof r16- 


dic.cap.dc oppofitis;relatiuam,ceptrarizm, 


privatiuam, & contradidoriom y Orpofita 
relatiué dicuntur,cce pcr relatiencs eppo 


 fitasadinuicem xcfaütur,vt Fatcr K filius 


contrarié quaneo funt forma pef.tivz fe- 
iouicem cx pellentes ab codcm ft bicéto, vt 
album, & mgrum, calidum, & frigici i psi- 
uatiue, quádo vrü f'enificzt fermam, aliud 
carenttam illius fcyma in futicGo zpto ad 
illam habindam t caccus , & siócry: cce- 
tiadictorié, oux opponuntur fccundam a£. 


ku 


Pars Prima Infit, Trabhd. Cap IX. 6) X. 


firmationem, & negationem,itaut quod a£- 
firmat vnus terminus , negat alter , vt ho- 

mo, non homo. - : 

Omnes hi termini repugnantes dif, 
té, vel oppofité dicuntur pertinentes fecun 
do modo, quia ex pofitione vnius valet sé- 
eralterum remoucre, vt in rclatjué o 

fiis ;hic eft Filius Petri 5 ergo non eius 

tet; inoppofitis contrarie hoc cft album , 
ergo non nigrum : in priuatiué oppofitis 

hic eft videns,ergo non coccns : inoppofi- 

tis contradictorié Petrus eft homo , ergo 
falfum cft quod non fit homo ; in difparaté 
tandem repugnantibus,vt homo eft animal, 
ergo non eft lapis . Termini vero i iné- 

tes dicuntur, qui nec fe includunt , nec fe 
excludunt,nccrepugnant,necfe mutuó in- — - 
ferunt,vt diues, & fapiens,nigrum,& igno- —— 
rans,doctus,& iuflus, hi tertmini nullam in- 

ter fe habent connexionem, aut repugnane- 
tiam,üon.n. valet deducereaf&rmatié;hic — 
eft diues, ergofapiens,neque negatiué,hiG — — 
elt do&us, ergonon cftiuftus. — Stein 


CAR IE XE 
De'varia terminorum fappefttione, ——000—- 


ita cffentia ; & multiplicitat* 
Términorum,rceflavegeredeeor- — 
proprietatibus , quarum przcipua ett fupe 
pofitio: quia crgo terminiplura fignificare. 
poffunt,vt hic terminus &o»o immediate fi- 
gnificat naturam humanam: mediaté Petri 
& Paulum; & etiam feipfum fignificare po- 
teft, quia omnis vox fe ipfam. reprarfcatat , 
ideó varia eorum fignificatio fclet in pro- 
pofitione determinari mediante pra dicato 
aut copula ; & tunc dicunturpro hoc , vel 
illo fignificato fupponere , vndefi dicamus 
homo currit, terminus bomo fup ponit pro a- 
liquo indiuiduo natura humanz , cui hoc 
pradicatum competit , noà pro natura hu- 
mana immediate: fi dicamus demo eff dihio - 
às yllaba,tcunc (opponit yro fcipfo.Ex que 
patet non cffe idem fignificare. X fuppone, 
re fignificationem ,X füppofiticnem,vt be- 
né notauit Pctrus Hifp. traét.7.de fuppofit. 
nam fignificare efl fzccre vccire in cogni- 
tioncm, quomodo furrus fignificat ionem , 
fed fupponere fcu fupponi cfl loco alterivs 
fuffci, & fubftitui , vt calculifuppenuntur 
loco pccuniz; fignificatio fit prerimpofi- 
tickcm vocis ad fienificendum ram ,feg-. 
pofitio cft acceptio tevmini iam fgnificzne — 
tjs rem proalicco , wcéfignificztio pier — 
Gi fuppofiticne & fgnificare latius patet, 
«quim | 








37 


* 


* 


. Eu 


LN ] 
As | tra&t.vnic.cap. r.Ioan.de S.Tho.lib.2.fumm. 


— — — eirca finem, & colligitur exScoto 1. d. 21. 
2 -Qaeieeke & ideo fuppofitio definitur à 
|. "Mdtcit. quod fit cceprie rermimi in 

we o "tione pro al i | "" . !. Anauté fi i 
— —. pofitio fit folius cermini fubftantiui , vel 
/ -— . etiam competat adiectiuo adiectiué tento 
. . — negant Petrus Byfpan. & Tatar. cit. & alij 
*. - .Summuli dicendum , 


De Terminorum fuppofitione - 


quam fyppooetetam omne id,pro quo ali- 
qua vox fupponit , etiam feniicat non € 
contra , vt mus eurr t terminus 
:beme indifferenter fecundum fe fignificat tà 
naturam humanam , quam eius indiuidua , 
fed in hac propofitione fupponit tantum 
pro fignificato mediato,nempé pro indiui- 
duoaliquo humanz naturz , & terminus 
connotatiuus, vt album , fignificat formale 
. f. albedinem, & fupponit pro materiali .f. 
pro habente albedinem , vt fzpé docet Ta- 
tar.non ergo funt idem fignificatio, & fup- 
pofitio . Ex quo rurfus fequitur aliud difcri 
- meninter fignificationem,& fuppofitione , 
quod fignificatio poteft cermino conuenire 
ttiam cxtrà propofitionem , fed fuppofitio 
jlli non conuenit, nifi in propofitione , quia 
ex varietate przdicati, quod ci adiungitur, 
dicitur vario modo fupponere , & eius in- 
"determinata fignificatio vario modo deter 


^ minari modo iam explicato; & foppofitio- 


tr 


nem proprié non conuenire termino , nifi 
in propofitione tenent $ummulifta melio- 
ris notz antiqui ,& Recétiores, Villalpand. 
- Vib.s.fumm. 3.p. cap.1. Bannes lib. a. fumm. 


«ap.1€. quod fumpferunt ex Tataret, tract. 


/.— 2.Com.a.S. Prime feiendum , & trad. 15. 


filz communiter. 


. -quodf fupponere capiatur in rigore,vt ift1 
* —. faciunt, pro co nimirum , 


i aliquo , fed etiam EM € 
accipi pro aliquo , fed etiam reddere fup- 
nS verbo , vtique adic&iua non $a 
.ponunt , fed copulant fuum fignificatü for- 

. male alteri fuppofito , fed fi minus rigoro- 
:sé fumatur , pre eo.f. quod eft accipi pro 
aliquo jtá fuppenere poffunt, vnd? Tatar. 
ipe docet loc.cjt. quod in propofitionibus 
pradicate cencrete etiam adiectiuo có 
cretum (upronit pro fignificato materiali , 
vt in ifla Petru: ejf «lbwsly «lbus fupponit 
pro re habente albedinem , & importatur 
m recto jitaut fenfustfit Petrus cft habens 
dinem ;ità cti tenent Ioan.de S. Thc- 

- ma loc. cit & Cafil.lib.r.trac.z.cap.1.fec.2. 
33 Quia igiturio voce fignificatiua duo 
funt, vnum , quod babent rationem matc- 
rizliterz nimirum, fyllabz,& earum com- 
binatio;ac fonus, alterum , quod habct ra- 


2j 
tionem formz, ipfa nimirum vocis fignifi- 
catio , hinc fuppofitio prima fui druifione 
diuiditur in materialem, & formalem ; ma- 
terialis eft vfus, & acceptio termini pro fe 
ipfo, .i. pro ipfa materia vocis, vtPetrus 
eft vox biffyllaba: formalis eft aaceptio ter 
mini pro fuo fignificato , vt Petrus eftho- 
mo, & ab vna fuppofitione ad'aliam argue- 
re non licet, vndé non valet homo eft vox 
biffyllaba , Francifcus eft homo , ergo eft 
vox biffyllaba . Suppofitio formalis fubdi- 
uiditur in propriam, & eft acceptio termi 
ni pro re , quam proprie significat , & im- 
propriam, & eftacceptio termini pro re , 
quam improprié , ac metaphericé folum fi- 
gnificat , vt cum hominem fortem appella- 
mus Leonem; & crudelem Neronem . Pro« 
pria fubdiuiditurin communem*', & eft ac. 
ceptio termini communis pro fuo fignifi- 
cato, vel fignificatis, vt omnis homo eft ani 
mal: & fingularem, feu difcretam,& eft ac- 
ceptio termini pro vna re fingulari tantü , 
hoc fupponit omnis terminus fingu- 
laris, vt Petrus, Paulus , & terminus cómu- 
nis figno demonflratiuo determinatus , vt 
hichomo. Communis a tg fubdiui- 
ditur in fimplicem, perfonalem , &abfolu- 
tam ; Simplex eft acceptio termini commu 
nis pro fuo immediato, & primario fignifi- 
cato przcise fumpt o , vt itab om- 


- nibusinferioribus, & ideà dicitur fimplex'g 


& ifa fuppofitio , nà terminus quilibet 
communis duo habet fignificata, vnum 

marium, feu immediatum , alterum media- 
tum, & fecundarium,vt homo v.g. prima 
rio, & immediaté fignificat naturam huma- 
nam in communi, at fecundario Petrum , && 
"Paulum 5 vndé regula generalis dignofcen- 
di hanc fuppofitionem eft , quando termis 
nus communis coniungitur cum tali przdi- 
cato , quod pon t di i eer ipe 
rius, & inferius, vt cum dicimus, quod ho-" 
mo eft fpccies , vcknatura communicabilis 
pluribus, quz pradicata indiniduis conue« 


nire non poffunr,hinc eft axioma apud Sum ; 


muliftas , quod fub termino communi fime 
jose Íupponente non licet defcendere . 

fonalis eft acceptio terminicommiunis 
pro fignificatis mediatis , vt omnis homo 


currit , quia currere competit immediate 
indiuiduis , non hominiin communi, & 
citur períonalis,vt notat Orbellus trad de 


fuppotquiainter fi a rRpecr 

ponit rcl nobiera int id 

intellectualis naturz , quz dicuntur perfo- 

ng; regula generalis ad hác fuppofinonem. 
Á » digno- 


26 


dignofcendam eft , quando terminus com- 
munis notaturaliquo figno omnis , aliquis, 
&c. veliungitur przdicato, quod ei imme- 
diaté conucnirenon poteft, vt funt accidé- 
tia communia. Abíoluta fuppofitio cft ac- 
«eptio termini communis pro fignificato 
mediato , & immediato,& generalis regu- 
la ad hanc dignofcendam eft,cum terminus 
«ommunis iungitur przdicato , quod vtri- 
que fignificato competere potcft,yc homo 
eft anjmal, eft rifibilis ;nam hac pradicata. 
non folum humanz natura in fe fpcétatz , 
fed & Petro , & «ceteris indiuiduis conue- 
niunt, & ideo dicitur abfoluta, quia cá alia 
acceptioncs limitentur ad fignificandü , vcl 
ápfunivocis primarium fignificatum , vel 
undarium;hec ad vtrumq; cft indifferés, 
hinc cft axioma , quod fub termino abíolu- 
té fupponente dcícendere licet , quid auté 
fát aíceníus, defcenfus , & quotuplex , di- 
«emus infrà trad. s. cap 4. 

39 Rurfus (uppofitio perfonalis fubdi- 
widitur in diftributiuam,collectiuam, deter 
minatam, & confufam.D iflributiua cft, cü 
rerminus communis accipitur pro orbni- 
bus fuis inferioribus, & fingulis cum coy u- 


latione fümptis; itaquodprzdicatum de | Hj 
is in propofitione copulatiua si 


emnibus i 
werificetur, vt in hac propofitione «eis 
domno eff animal ) 
fitur pro hoc & i 
lis verum fit dicere , hic homo cft ani 





* 





gafiels Dei fur.t duodecim ly Apottoliti d. 
ponit pro fingulis Apoftolis ícorfim fum- - 
ptis, i. pto Mc d o, — — 

x€; ergo Petrus, & Paulus font duodecim , 
4ed pro omuibus collcétiue , ndé de tota 
folum collectione inferiorum verificari 
gotcft,& idco ait Scot 2.d 













(iin plurali . 
minus accipitur pro aliquo, v 


aliquibus 
inferioribus fu 


is determinaté , & fcorfim 
fumptis, fed difiun&iué , vt aliquis bomo 
eft 5, non n. inferre licet in propofi- 
tione copulatiua, ergo hic homo efl albus, 
 jllc homo eft albus, (cd folum in propo- 
sitione disiunctiua, crgo bic homo, yel ille 
homo cit albus , et idc dicitur determina- 
12, quia determinaturad vnum, licct (ub 
disiunctione. Falfum tamen cít 


; tion quod hic 
aiunt aliqui signa particularia jDs Jen ali- 









E 


dESIA . 


homo diftributiué fuppo 
homine, itautde finpu 


xipitur pro omnibus fimul, & coll mé 1 ^ 
vt ' | d 


"2. q. $9, I. fignum. i 
inbac frppefitione debere acci- - 
Determinata cfl; quando ter-.— 


" 


Pars Prima Inflit, Trat.I. Gap.X. 


quis,quidam ctc.facere femper fuppesit io- 
nem determinatam , quia huiufmodi signa 
deferuiunt quoq. vt mox patebit, (upposi- 
tioni confuse, vt cum dicitur, aliquis 

mus eft neceffarius ad fcribendum. Con» 
fufa eft cum terminus accipitur pro alique 
inferiori , vel aliquibus fub disiunctione, 
ita tamen, vt nó determinate fupponat pto 
aliquo , in quo dif&ncuitur à fuppositione 
determinata vt recté Orbcllus cit. adner- 
tit,qua talis efl; vt etiamsi disiunctiué signi 
ficet inferiora,attamen à parte rci datur ali 
quod singulare cui determinaté conueniat 
pradicatum cnunciatuim; et si non i 
tur vt si dicatur a/sqa/r. bemo cwrrit , nam 
aliquis homo determinaté currit, etiamsi 
fub disinnctione significetur ; vnde faltim 
Deus oftendere poteft quiínamille fit 5 .at 
confufa itafub disiunctione fupponit, vt 
nullum sit inferius , de quoatfrmari 
determipaté , vt si dicatur /iquis cale 
€i ad. [cribendum necef[arius quia de: nullo 
calamo determinaté dici poteft, quod : 


necefsarius ad fcritenduiu bene. 
aliquo »quodcurrat , vel 
Dus. 1.2 YN UGNC nr 









latum difcrimen iater fi 






Ahichomo cítanimal , & ic defingulis. Deus 
4 i €ft;cum terminus communis ac- r1" 


si dicas , 
 Cquitandü , 
"HN es, et singu- 
los perf lati tamé 
quendam d natum € designare 
ots uo determinate dicere queat , 

c equus d ncccffarius ad equitandum, 
"quia 10 re pon tfl vnus magis neceffarius , 

namalter . At fupp MA c diinsica: 
lis efl namirz , quod licct ex vi ipsius non. 
magis competat przdicatum , quod dici- 
tur, vni exinferioribus ; quam alteri , nam 
si dicatur ; aliquis equus currit, ex vi iftius 
propositionis pracisé non datur intelli , 
quod vllus vnus determinatus equus ma- 
gis,quam alius quicunq.currat;in que cone 
venit Cum fuppositione confüfa ; attamen 
quion:nes equos videret , poffet abíoluté , 
etabíq. vlla disiunctior e. designare equü 
zefpcctu cuius propositio verifcatur, et 
diccre, hic equus currit,quia fuppos;ta ve- 
ritate ilius propositionis , datur rc vera 

parte 











t " 


quodit ^ 
D d 


shit 





















- 





































- DeT'erminorum fappofitiont - 


rei equus ille, de quo verificatur cur 
z fus in hoc fuppofito determinata differt 
à confuía,imo ob id dicitur determinata , 
quia hac de caufa habet magis determina- 
tam figaificationem, quam confufa ;' & ra- 
tio huius eft, Pd przdicatum,q dicitur ig 
fuppofitione determinata dicit determina- 
tà actione exercitam,q petit à deterininaco 
principio procedere, vt cá dicimus, aliquis 
equus currit , fané hic curfus eft a&tio pro- 
cedens à determinato principio; at cum in 
mrpoccnE cófufa dicimus,aliquis equus 
, neceffarius ad equitandum , hoc przdi- 
catum non dicit determinatam actionem , 
fed tantüm neceffitatem conditionatá,quz 
de vnoquoq. equo verificari poteft 
pofito , quod ceteri abeffent ; Hinc fequi- 
tur,dara hypothefi , quod duo tátüm in re- 
tum natura dentur equi, fi de vno dicatur , 
«hic &quus non eft neceffarius ad equitan- 
, dum, non obindeé licet inferre , ergo alter 
ncceffario requiritur ad equitandum, P 
fine hoc poteft fieri equitatio inillo , & é 
. «ontrà, vndé inaffignabilis eft , qui illorum 
tequiratur,ex vi fappofitionis confusz;at 
fi deillis duobus equis cum veritate di 
tur,aliquis equus currit, co ipf? quod vn 


(— — -. BMWorum non currat , per neceffariam cófe- 


Mendgpos jcet infarre alterum currere , 
quia in fuppofi | 


ione d 'mina 


dicatum . Demum ínppofitio. diltribi 
fubdrtiditur' in diftributiuam pro fingulis 
generum,quz dicitur conie ,& proge- 


néribus fiagulorum,quaz dicitur incomple- 


. *' «ài primà eft acceptio termini communis 


-oQpro fingulis iadiuiduis omnium fpecicrum 
-copulatiué fumptis , vromneanimal mori- 
türjhoc eft Petrus moritur, & Buccpbalus 
; fiotitur ; fecunda cft pc eoi eel em 
-soninibus fpeciebus indiuiduorum;vnde hic 
«nomine genetum intelliguntur fpecies , & 
namine fingularium indiuidua; vt omne ani 
malfint in arca Noe.i, ex omnibts fpecie- 


"fius,ideó nomen lemenon habe 
 potiüs ampliatur homo .n. J. eft fuit, vel 


27 
CAPVT XL 
De reliquis Terminorum proprietatibos, 


4o Vzdam aliz Terminorum affe&tio- 

aes minoris momenti folent cnu- 
merari , de quibus hoc vno capite breuiter 
agemus relictis Sammuliftarum ambagi- 
bus, & funt potius variationes quzdam fi- 
gnificationis , & fuppofitionis per quafdam 
additiones,aut Con ribh ct qid ifti 
proprietates ab illis . 

Prima dicitur Status,& eft acceptio ter- 
mini pro fuo fignificato fecundüm illà tan- 
tum temporis differentiam , quam copula 
verbalis importat , vt fcdens difputat, ly 
fedens dicitur habere (tatum , quia fumitur 
tempore determinato, quod importat ver- 
bum principale, nimirum pro tempore pre 
fenti per verbum 4/ffutatimportatos vnde 
eit A om generalis,quod quando przdica- 
tum aliquod nequit couenire fubiecto, nift 

Vei Rig exiftentia ipfius:, tunc tale 
Tubi um dicitur habere ftatum, v. g. ho- 
mo eft albus ; quia albedo nequit conueni- 
re nifi homini exiftenti , ideo hzc propofi- 
tio dicitur habere ftatum; quádo veró prz- 
"dicatum non determinat exiftentiam fübie- 
&i,tunc non dicitur habereftatum , & ita 
cft in propofitionibus neceffarijs, vtv.g. 
homo eft animal, qiiia animal conuenit ho- 
mini etiam non pra(uppofita exiftentia ip- 
t ftatum,fed 


erit,eft animal, verbum .n. ef non dicit exi- 
ftentiam extremorum , fed neccffariamip- 
forum connexionem. 

Sccüda d citur Ampliatio, quz ftatui op 
ponitur, & eft acceptio rermini d fignifi- 
candam rem. fecundum plures dirferentiss 
temporis,quam indicet verbum principale 
propofitionis vt Sand; Dei videbunt ly Sa 
&i extenditur ad San&os; qui fuerür (unt, - 
& erunt; cum tamen per verbum princi 


bus hoc , vel illud indiaiduum ; &hzc di- le videbsnt fignificetur folum tempus f 
4tribntio folet appellari'accomoda, quate- — turum, & in propofitione neceffaria , vt di- 
nusnonabíoluié , & fimpliciterpro omni-  &um eft fübieztum ampliatur ad omnem ^ 
bus,& fociis diftribuit. Prafatas ipso- temporis differentiam; ex quo patct, quà 
. fitionzs alio modo affizaat; & explicarAr- — incófulto- 'ur Fuetites p p. (um vr 
riága fc&..quia id 'Nominalifmum p 3 art. 3 dum áit ampliationem. rpra 
pis nzgat vniuerfalia praferre rationem. — dicato conuenire, nunquam fubiecto, nam 
communem abítractim ex parté obicéti ab ta propofttiptpus paf cernitur oppofi- 
' ándiuiduis,quz immediate tur,nos* tam, & licet in neceffarijs anpliatio cóue- 
à communi non recedimus . niat ctiam przdicato, przcipué tamen có- 
uenit fubicéto, vndé per ampliationé (übie 
"LEES me f Der 2 i, & pradicati fic explicari folent Homo 
D» ze 
"e Ie 


. ex coniun&ione cum verbo: P. 


x Pars Primadfit. T rabl.I. Cap. X I. 


eff animal i, homo a&ualis , qui eft tépore 
prafenti,eft animal actuale exiftens tempo- 
fc przfenti , & homo actualis,qui fuit crit, 
aut poteft effe. Ex quo etiam patet cerminü 
communem non folum ampiiari ad plura 
cempora, fed etiam ad plura fubic&ta , 4.ad 


hominem przfentem , C3turum, &c. 


41 Tertia eft Diftractio , & eft acceptio 
cermini ad rem figaificandam pro alia tem- 
ris differentia, quam iadicet, verbü prin« 
cipale,vt £omo eff mortuu:.ly bomo ampliatur 
ad tempus pratteritum, i.ille , qui fuit ho- 
mo,XinEuang ceci vident , claudi «mbu- 
lant À.qui erant coeci,& claudi; poteft etià 
fieriampliatio ad tempus; futurum , vtin 
ifta Mnuchriffu: eff reprobus (ubie£tum am- 
pain e tempus futurum , X feníus eft , 
mo ille, qui erit Antichriftus; Multi re- 
ducunt diftractionem ad ampliationem, co 
quia per ipsa ampliatur termiaus; fed quia 
non folum ampliatur ad aliam temporis dif 
fcrentiam, quamindicet verbum principa- 
fe, verum ctiam abillo diftrahit , ideó ad 
Ampliationem attinerc non poteit, qua li- 
cet ampliet fignificatum termini, nó tamen 
diftrahit ; ex quo patet has tres proprieta. 
tes conuenire terminis,quatanus referütur 
ad menfuram temporis , illifque proueniüt 
autem 
ad Diftractionem reduci Alienatio , cum .f. 
vox addita alienat alterius fignificatum , vt 
hómo mortuus , leo marmoreus, nam be 
particulz dicuntur alienantes,& diftrahen- 
tes , vnde Alicnatio à nonnullis etiam Di- 


ftractio nuncupatur; &inea talis obferua- — 


tur rcgula , quod non valet confequentia à 
termino alienato ad non alienatum , vn. 
non valet eft homo mortuus , ergo eftho- 
i de fallacia à fecundum quid ad fim 
ter. 

Ls Quarta cft Reftri&io, & cft acceptio ter- 
mini ob aliquid additum coar&ara ad mi- 
norem fignificationem, quam ex natura rei 
illi competat, vt difcipulus diligens euadet 
do&tus vbi difcipulus per particulam addi- 
tam retiringitur folum ad IA geom di- 
fepulos diligentes , cum alioquiabfoluté 
fumptus etiam egligeoe comprehédat, 
vndé eft regula , quo valet confequentia à 
termino reftricto ad amplum, vt Petrus eft 
homoiuftus: ergo cfthomo. Refirictioni 
affinis cff Diminutio ,cum nimirum ex ad- 
ditione alicuius partculz fignificatio ter- 
mini minuitur,vt doQtus in Grammatica,vcl 


; ità limitatur,vt non fumatur abfoluré , fed 
tancum fecundum quid, vt /Ethiops albus 


fecundum dentes , vbi particula /eeusdwe 
dente: minuit ; & limitat fignificatum albi , 
uia albus fecundum dentes non ett abío- 
albus,[ed tantum fecundum quid . Porro 


-erfi Diminutio fit Reftrictioni atfinis , tame 


án eis contraria obíeruatur regula,quod né 
valet confequenitia à termino diminuto ad 
non diminutum , vti valebat à reftricto ad 
non reítrictum;non .n. valet;eft albus fecun 
dum dentes, ergo eft albus , fed eít fallacia 
à fecundum quid ad fimpliciter : de quibus 
pH : 

42 Quinta demum eft Appellatio, cum 
vox vna aliam afficit,'ac denominat fecundü 
fuum formale fignificatum ; terminus de- 
nominans dicitur appellans , denominatus 
vcrà dicitur appellatus,vnde ifte eft termi- 
nus fübítantinus,vel per modum fubftanti- 
ui fc habens,ille adiectiuus,vel habés modü 
adiectiui ; ex quo fit terminum appellátem 
femper accipi fecundum fignificatum for- 
male,at appellatum poffe accipiinterdum 
fecundum materiale , & interdum fecundá 
formale materialiter tamen fe babens , & 

um denominati , vndé duplex po- 
folet affimmari appellatio, vaa materia- 
"Jis,altera formalis, Vt autem dignofcatur - 
de materiale, & quando formale ín. 3 
catumappellaturimpropofitione ,addu- — 
camus exemplum aum tionis conftanris 
ex pradicato compofito , l 
eft cognitu appellatio ; v. g. P/«/o ei diwt- 
iin hac propofitionc termi- 






eriale figuificatum .f. Platonem , fed for- 
male.f. Philofophum ,& hoc contingit quo- 


tiesnomenadiectiuum coniungitur cüalio 
ex parte przdicati', vtin propofito ; cum 
vero terminus lans citfolus ex parte 
pradicati,tunc appellat materiale , vt fi di- 
ceretur Plato Philofophus eft diuinus , nam 
fic dicendo diuinitas applicatur Platoni, nó 
cius doctrinz ; hac elt communis doctrina 
Summulift. adhuc tamen verum eft ctiamfi 
propofitjo fiat hoc fecundo modo terminü 
appel: KK. diminus appellare poffe iu- 
pra Philofophum fi ex modo profcrendi 
ropofitionemly Philefopbus fciungatur à 
fubíecre & coniugatur praedicato , vnde 
nulla certior rcgula tradi poteft dignofcen 
di, & diícernendi appellaticnem formalem 
.à materiali, quam diligens animaduerfio 
propofitionis conft.ntis.ex fubiecto , vcl 
dicatocompofito. 
Aduertendum tamen bic , quod etfi ap - 
pellatio in materialem, & form:!cm fccerni 
con- 


in qu: dif&cilior (hd 





- 


 aróm intelligentiam exponmiin 





De alijs T'erminofum propriei. 


tonfüeuerit modo iam explicato , fola ta- 
men appellatio formalis proprié meretur 
nomenappcellationis ,non autem materia» 
lis, nam applicatio fermalis figaificati ali- 
cuius termini ad materiale tantum eft fiim 
plex formalis prdicatio, vt fi dicamus Pc. 
trus eft bonus , vcl Petrus eft logicus ; Ap- 
| pellatio igitur proprie dictaeit , quando 
terminusappellans nonabfoluté conuenit 
fubiecto , led ratione alicuius fignificati 
formalis,quod appellat , fic quod media il- 
la formalitate fubicato competat , vt fi di- 
camus, Petrus eft magnuslogicus , /y ma- 
£»s non abfoluté conuenit Petro , (ed ra- 
tione logicz ; hxe proprie eft appellatiua 
przdicatio,ynde Appellatio definiri folet , 
quod fit epplicatio fignifieati formalis vmims 
termini ad. fignificatum formale alterius cu- 
ius variatio magnos folet| defectus parere 


: 3n paralogifmis, vt si dicatur , hic puer eft 


.nagous logicus ,ergo cft magus , & logi. 
cüs, vzriatar appellatio , quia ly maga; 
appellat in anteccáentc logicum , in con- 


e fcquente puerum . 


Es 


CAPVT,XIL. 

— De Terminis extenibilibu: . 
4s TNterdum propositiones c&(tant qui- 
Se douchotelen ris qui gd rectamil- 
vn- 
cde,K propositiones exitpsis c €s,2c 
eti o ipaa fermini exponibiles: dicun- 
tur, Hi vero fant multiplices;fed praecipui , 
- & frequentiores funt exclusiui , ékceptiui, 






3 »& reduplicatiüi, rclatitios. aiitem , compa- 
 ratiuos , fupcrlatinos , & alios huiufmodi 


omittimus, vt minus ncceffarios , & potius 
-ad Grammaticam pertinentes: de Incipit, 
& Desinit egimus in Physicis difp. 14... 

. "Ferminiitaque exclusi funt tameu , 
dumtaxat [ilum , Ke. qui pofsunt in pro- 
-positione determinare fjibrectum, vel prz- 
:dicatum, cum determinant fubiectum 
Cipnt propositionem de fubiecto exclufo , 
:€el melius exclusino , vt Aldus tantum. 
grammaticus : cum determinant pradica- 
Tum, et rS fne a przdicato 
'exclusiuo , vt Aldus c(t tantum grammati. 
'€us : Cum igitur terminus exclusiuus poni- 
turà parte pradicati , si e(t exclusiuus re- 
ectu numeri , vt vniueríalia funt tantupi 
"quinque, folet propositio exponi per rcrho 
tionem termini exclusiui cum hac additio- 
ne, Go non plura , & fenfus cft vniuerfalia 


"fant quinque & non plura : si vero eft ex- 


219 

clusiuus rei , vt Aldus eft cantum gramm2- 
ticus,exponi folet per remotionem cermi- 
ni exclusiui cum hac additione e$ wa 4/4 
vt fenfus sit, Aldus eft grammaticus, & no 
aliud, aut nihil aliud,ita Scotus lib.4.de ex- 
poaibilibus, Casilius lib.z. Appendic. de ex- 


ponib. c. 1. Roccus lib.z.c:4. & alij . Sed 


quamuis prefato modo béne exponatur ter 
minus exclusiuus refpectu numeri,cum de- 
terminat przdicatum , non tamen b:ne exe 
ponitur,cum eft exclusiuus rei ,nam si hzc 
Aldus eft tantum grammaticus ità expona- 
tur, Aldus eít ponens. & nihil aliud , 
fenfus hic eft falfus,quia eft homo, cft arti- 
mal,eít quantus, albus &c. & terminus ex- 
clusiuus inea excludit ab Aldo aliam quà- 
eumque facultatem à logica, nó aliam quá- 
cunque rem,& qualitatem; Et ideo przítac 
dicere cum Tatar.trac.13. com. t. $. zertie 
féiemdom quód terminus. exclusiuus rei à 
parte przdicati potcft exponi ratione alie- 
tatis,vel alteritatis;, primo modo fenfus il- 
lius propositionis eft, Aldus cft grammati- 
cus,& non eft aliud à grammatico , .i. ali- 
guid non grammaticum : fecundo modo 
eníus cft, Aldus elt qualificatus grammati- 
ca, & non alia facultate ; nam exclusio ra- 
tione alteritatis excludit qualitatem eiu(de 
rationis, fcu ciufdem generis propinqui . 
Cum vero terminus exclusiuus determinat 
- fübiectum vt zemtum Petr: currit, signiti- 
aeta alijs fubicctis non conuenit illud 
pradicatum, et fenfus eft Petrus currit , et 
nullus alius currit, et notat Tatar.cic.quod 
ly tantis ex vi fermonis excludit ea fubie- 
cta, quz (unt eiufdem fpeciei , auc generis 
propinqui ,vnde fenfus cft Petrus currit, ez 
» nullus alius hono currit, & iftius temton 
heme currit Venfus clt , quod homo currit , 
& nullum aliud animal currit , interdum taz 
men exdudere potett alia qu:xcüque fübie- 
'&a in vniuerfum, vt fi dicatur , rantü 
ett rifibilis , excluduntur omnia prorfus , 
etiam ea, quz rifibiliratem participare non 
poffunt, Ss ^ - ! 
*44. Termini exceptiui funt frater, pra. 
terquam, nifi, ctc, à dicuntur exccptiui , 
quia excipiunt illum terminum, oui addun, 
tur,à principali pradicato , vt omnis ho- 
mo. prater Petrum currit , omne animal 


prater hominem Pina 1 

animal prater hominem eft Z— hinc 

notat Tatar. Cit, com.2.$ prime ferendmm , 

duo prafcrtim requiri , vt rermiaus exce- 

ptiuus faciat propofitionem exceptiuam , 

ynumcfl, quoJ terannus , à quo Ait exces 
N prio, 


a 


Vas 


3o 
o, fitpponat vniuerfaliter, feu diftributi- 
ué , ita quod fit cerminus communis $üptus 
cim figno vniueríali vel quód fit terminus 
diftributus; vndeifta non cít exceptiuajali- 
quis homo przter Socratém currit, quia 
excipere eft à coto genere partem detrahe 
tc, ab eo autem , quod eft particulare de« 
terminatum, nihil poteít detrahi , vade etfi 
andoque dicatur aliquis miles przter A- 
chillem (trenuus fuit , Ty prater idem fonat 
ód vltra , &fenfuseft , quod non folus 
Achilles fuit ftrenuus miles . Alterum eft , 
quod terminus communis, à quo fit exce- 
ptio fub fe contineat terminum exceptum, 
quare hzcnon eft exceptiua. Omnis homo 
prater hunc equum currit;quia equus ter- 
"minus exceptus non continetur fub ho- 
mine . 
^ "Termini reduplicatiui funt /»wpwmtum , 
quatens: ,preut, &c. & duplicem poffunt in 
propofitione facere fenfum, vt notat Do. 
uol.5.H & s.d.11. q.2. reduplicatiuum, & 
Prat kein ; primus eft; cum particula 
reduplicatiua denotat rationem, quam af- 
ficit,e (fe caufam, vel faltim conditione, cur 
rzdicatum:conueniat fübiecto , vt homo 
1üquantum rationalis,eft rifibilis , ignis ia 
tum applicatis comburit; quando re- 
diplie caufam, vt in prima exponitur me 
pofitio per caufalem,& fenfus eft, quia ho- 
110 eft rationalis,eft rifibilis; qu redu- 
plicat tantum conditionem , aut concomi- 
tantiam, vt in fecunda, exponenda eft 
Ferca iei Sd & fenfus d fi ignis com- 
burit,eft applicatus; & dat Scotus regulam 
€x 1. Priorum c. 5 s.dedu&tam , parti 
cula reduplicatiua reduplicatiué tenta in- 
fert vniuerfalem, vt (i homo fccundü quód« 
rátionalejintelligit, fequitur, quod omne ra 
tionale intelligit;id tamenintelhgas de pre 
dicatis conuenientibus fubiecto 
ti abfoluté,non fimpliciter ; appellatur etia 
enfus reduplicatiuus, cum particula redu- 
plicatiua notat przdicatum eife de conce- 
ptu effentíal; fcu quidditatiuo fubieéti , vt 


cum dicimus oie 5) bomo eji ra- 
tionalis, & fenfus et / nd rapinae de 
conceptu effentiali homihis, vnde i- 
tur per hoc; «homo t quiddita- 


tiué concipi fine rationalitate, & particula 
fic reduplicatiué tenta adhuc infert vniuer- 
falem,vt patet defcendesdo fub allata pro- 
pofitione . Porró fenfus fpecificatiuus cit, 
€ dotetMdend Aeon: illius rei, quz 
afficitur tali particula , non repugnct ali- 
quod pradicatum (ubieto , vt muficus, 


n 


vÀ 


Pars Prima Inflit, TraEl.T, Cap.XIT. 


uantum maficus poceft eff» logicus fenfus 
as d dum habet teuliczn f UoU ha- 
bere logicam, & confequeater, quod logi- 
canon repugaat muficz in. eodem fubie- 
&o ; vnde in hoe fenfu non indicat ratio- 
nem inhzfionis przdicati cum (uübie&to nec 
przdicatum effe de effentía (ubie&t, fed tà.. 
tum peculiarem modam coafiderandi fu- 
bie&um , fub quo non repugnat ei przdi- 
catum , &ideó ab his particulis fpecificati- 
uétentis vniuerfalem affirmatiuam infer- 
re non licet, alioquin ex hac muficus inquá 
tum muficus eft logicus, valerecinferre,er« 
go omnis muficus eft logicus . 


CAPVT XIII. 
Explicantur quidam Termini in Scholis 
: freguentiffimi . : 
4$ pe fatis frequentes funt apud 
Philofophos Termini »aterzalster , 
6 formaliter ,'I primum adhibemus ,cum 
fignificare volumus predicatum aliquod 
conuenire fubiecto non ratione forma 
fubie&um importatz, fed ratione mate-- 
riz, in qua talis forma itur, v.g. hzc - 


propofitio, albwm efl dulee, nó eft verafor- — 


maliter, fed materialiter tantum , quatenus. 
materia, in qua eft forma albedinis, .f. lac, * 
eft dulce; tunc veró propofitio eft vera for. 
maliter,quando pradicatum couenitfubie- — 
Gor NE pelipagnie: m di i 
importatz v.g. hzc propofitio D. 
gregatiumm vifus cít vera formaliter , qua- 

tenus albo conuenit difgregare viu ra- 

tione albedinisimportatz, in quo senfu nó 

hesirs ad cea «lbum cff dulce,quia fa- 
ceret hunc fenfum;albedo eft ratio; ob qua 
Jac eftdulce; in idem recidunt pre per fe fr- 


namque materiale fignificatum infinuarur, 
va ad rasa pei une ipe 
do per fe , ir per accidens , per pri- 
mum fignificamus:przdicatum conuenire 
fubie&o ex intrinfzca eius natura, ac indi- 
gentia;non autem ab extrinfeco, & acciden 
tali aliquo euentu vt fonat ly per acciden:, 
vnde hzc propofitio eft: per íe vera bee 
epe rifibili: quia rifibilitas conuenit homini 
ex priacipijs intrinfecis naturyz , ifta vero 
per accidens bomo eff claudus , Cr /urdus , 
uia-hazcmeré per accidens , & cafualiter 
illi obtigerunt)huc rccidit-effemtialster , 
—! í por Pe ; 
Tertio abfolute, fen jciter , 6n refpe- 
dud, fiu ati pn) illud dicitur cale 


fim- 





X JPetermiet 


fimpliciter, &abfoluté , quod nulla facta 
comparatione cum alio. habet tale pradi- 
catum v.g. Petrus,fi habeat fufficiente ícié- 
tiam, dicitur abíoluté dos; illud veró 
dicitur tale reípectiué,cui non conuenit ta- 
le przdicatum, nifi comparctur cum alio , 
v.g. homo paruus nequit dici abfolute 
magnus, camen Nano collatus dicitur ma- 
gnus magnus nimirum refpeztiue; & fecun- 
quid,non fimpliciter , & abíoluté; va» 
de fccundum quid coincidit fcré cum refpe- 
iine, & contradiftinguitur à fémplseiter 









formam, vel quid fimile forma, iftud vero; 

teet eni Yos. i 

nominationem, v.g. ' 1d , € : 

poco! 4 frin abus interd 
- -— gtiam,vt Quod.fignificat ca. princi 

1 ye lemt deve itn P jità Petrus aod 













.. bit, vt quod, calamus , vt quo. 
ER. intó formaliter , Cn virtm,liter , tunc 
: P aliquid dicitur formaliter tale, quando ve- 
- . xéhabetin fe illam formam ,à qua deno- 









4 s 


jna- . eft in intellecti , albedo eft in 


ta- 





X ^ménillumproducere. -. ^. — 
-0 5 Sexto adiu, Cn potentia res dicitur effe 
—. au,curn au exiftit , dicitur in potentia ; 
Minen stidotado in rerum natura ; po- 
—. séfttamenexiftere ; Rurfus ex his, qua 
Mar nt in actu , alia dieuntur effe talia in adtu 
.(— primosalia in actu fécundo, per actum pri- 
mum intelligitur principium,& virtus ope 
randi , per fccundum He ope 
atio qt prouenità tali principio; & vir- 
tute, v.g. homo elt fcri m ivatbi rimo ; 
nan habet potentiam fcribendi; fed pon 
ibit; nec exercet'àa&tum fcribendi,eft ve- 
- rà Ícribens in actu fecundo ; cum in actuali 
fcnptionefeexereet. |^ 07 






|. Septimo pofrrine , &v megatiu2, & primum 
dicitur , cum aliquid eft tale per 7 ai 

fitiuam, irà virtute imbutus dicitur pofiti- 

- né bonus; fecundum dicitur , cumin fubie- 

|. &o faltim non reperitur forma oppofita ; 

fic non imbutus virtute , & carens quoque 

vitio dicitur negatiué bonus. 

Otauo jn achu. fignato, Qn im alTu exerci- 

s primum cf , cum denotatur fignificatio 

cum accipitur pro exer- 


"—--—. 'w 
B 


m 


- "EC 
if 4^ hU 
4i 
1 , 
Ld 


oet que , Bot quod illud fignificat | dic 


minatur talis , fic [ipis dicitur formaliter 
infe calorem,à quo 
ilicitur Mi 


eaponibilibus -. k'T 31 
citio fignificationisciufdem; v.g.dum dici- . 
tur Dehnitio conflare debet ex gencre, & 
differentia , tunc fumitur definitio in actu 
&gnaa iom autem a&tu definimus , Homo 
cit animal rationale; tunc definitio fumitur 
inactu vigo é je d diis 

Nono [s fen, pies kan ám femín diui- 
fe;primo modo fignificatur aliquid conuc» 
nire fubiecto cum aliquo adiunéto , vt pa- 
ries albus difgregat , hoc.n. pradicatü de; 
pariete verificatur, componendo-cum eo 
albedinemifecundo modo fignificatur pre£-- 
icatum conuenire fubiecto feiuncto ali-, 


quo alio, vt fedens poreff. currere , eft vera 


de- in fenfu diuifo;hoc eft, (eiun&ta feffione, nà 


infenfu compofito falfa eft , quia dum fe- 
det,non poteft currere : qui termini tra&t. 
feq.c. .iterum cxaminantur ; & p.2. tract» 
3. Cap.z. Rs 
7. Decimo Obielliuc , 6 fubiesn? ca. funt 
obie&iuéinalio, quz obijciuntur alicui , 
dumab illo cognofcuntur, vel apt etuntury 
»fic quod cognoícitur ab intellectu, & quod 
amatur à voluntate; dicuntur effe obiectiué 
- inintellectu,& voluntates ca vero fuut fu- 
biectjué in aliquo, quz funt in illo , vt in 
fubiecto, à quo fuftentantur , fic cognitio 
pariete , & 
omne accidens cft in fubftantia : Quz veró 


et dicantur diftincta realiter,quz formaliter, 
" ue ratione Difp. 1.q. s.art. 2. ex profef- 


imus, ac etiam tract. 3. huius 
Infti.cap.vit. 2 


| pe 





TRACTATYVS II. 
. De propofitione, & cius affe- 
zn ..étionibus 


ne Nomine , e Verbo: Cap. f^ 









46 D 1 [4 Y 
A quaih de propofitione a« 
7^ AV gat sprisersdet de üo- 
SCENE) mine , & verbo, vtpoté 
Di ic ^ 


A 7*4 
i " zx Íolaà 
funr cius 
enim y Msi alie m 
caciui,de quibus Kecufque égimifs - 
aad componere pcifint , tamen fo- 
Ium tniomes ,'& verbum adtaledi compofi- 
tionem per fe concurrunt , qàra de ncceffi- 
tate requiranturad cam ,eo quod fineillis 
nec fimplex eaunciatio ftaze potcft, gc 
é* vef 





pattes , licec 


ift. lib; «. Periher. ante-- 


d t 
n 


x 
3: 
vero termini folttm quafi per accidens pro- 
pofitionem intrant, quia fine illis ftare po- 
teft fimplex enunciatio, & hac de caufa ait 
D. 1ho.:. Perhier. lect. 1. fola ifta duo ibi 
eonfiderari à Philofopho,vt partes eratio- 
nis;feu propofitionis alijs prztermiffis ita 
tiam Petr. Hifpan. tract. 1. À 
Nomenitaque ibi ab Arift. definitur c.1. 
uod fit vex fpmif catiua ad placitum fine 
Wempore ems n wllapars feparata. fignificat, 
mita, &nrella » dicitur vox figmficatina ad 
placitum, vt excludantur voces non fignifi- 
catiuz, & fiznificatiuz naturaliter. dicitur 
fine temprre vt excludatur verbum , cuius 
proprium eft fignificare cum tempore , 4i. 
exereitium alicuius actionis , vel paffionis 
in tempore denotare, vnde licet nomina 
poflint fignificare cempus, vt «mme: , dies , 
tempus , & aliquam temporis differentiam, 
wt prateritio, & futuritio, vcl eam connota- 
ze,vt cena,prandium, completorium,nun- 
quam tamen fignificare poffunt cum tépo- 
1€ .j. importare exercitium actionis;vel paf - 
fionis, quz fit in tempore. dicitur cw/ws 
mulla pars,c. vtexcludatur oratio ; cuius 
partes feparatz eandem retinent fignjfica- 
tionem,quam habebant coniunctz, non fic 
"momen, nam etfi cius partesfeparatz poí- 
fent aliquid fignificare , vt partes iftius no- 
sninis Dominus do , minu: , non tamen il- 
Judidem fignificant, quod antea coniüctz, 
fignificabant , vt faciunt partes erationis à. 
vnde folutio partium orationis nec tollit ,. 
nec mutat fignificationem illarum; at folu- 
tio partium nominis etiam compositi , aut 
tellit;aut faltem mutat; vt ct videre ju ia 
voce Refpullica ,licet at. singula eurs par- 
tes Re; , X publica candem retincant signi- 
ficandt vim mintegra dictione, & extra il- 
Jam,vt diximus tract przced,c.3.n.7 tamé 
€ombinacz in vnam dictionem significant 
totám hominum communitatem, quam nó 
significit singillatim fumptzi dicitur f/s;- 
£e, vt excludantur nominajinfinita , vt non 
homo;non ke , qua uon í 
& abíoluté nomina, fcd cum addito 7»fiv;- 
24,0 quod nihil determinatum ; & certum 
significant,& potius quid non sit rcs. quam 
«uid sit, explicat; cum tam dicantur de bis, 
que funt,quam qua non funt, vnde licet in- 
gredi poffint propositiosem,vt pradicatü, 
*wcl fübiectum, vt lapis non e(l homo,nó ta- 
men propositionem fcientificam 5 dicitur 


implieiter * ind 


ParsPrima Wflit. TraGL1I. Cap. 1. 


Petri,.j, aliquid Petri , vndefolum , cafug 
nominum funt dicenda,non autem nomina. 
Ex quo patet, vt bene notát Tat. 1. Perhier. 
q.2.& Complutib.z. c.1.Arift. in prafenti 
nomen dcefiniffe intoto rigore, inquantum 
deferuire poteft propositioni fcientifice,Bc 
ideo àratione nominis excludit terminum 
complexum,iffinitum;fyncategorematici, 

& obliquum, humusmodi .n. termini , sicu 

m quid cantum,& infufa significa. 

tione dicuntur termini, eodem modo no- 
mina dici poffunt: Nec aliud probant oppo 
situm affirmantes, vt Hurtad. difp.8.$. 12, 
& Arriagadifp.rs.fect.. — 
47 SedDices, tomen infinitum ex parte 
significau formalis significat quid certum, 
& determinatum;quia won bomo v.g. signifi- 
cat negationem determinatam, .í. hominis, 
& non equi;ergo eft proprié nomen hac[.n. 
de caufa cgewm eft veré nomen ,' quia certá 
ationem significat jempe vifiss, & non 
itus. Accedit , quod si ratione indeter- 





n 
au 


"twm à vera ratione nominis tuc etiar 
mina dens forent excludéda,,. 
nihil determi rr enr »1 
applicari unc tam enti , « 
eaivtincellgibile, ligit 
Refp. negant aliqui à 
teras rcs omnes indeterminaté prater illa, 


negationem rei si nificata: p. »nomen , 
adiungitur ; uim ove piel illa con. 


notare , veluti fabiecta , qu 






dunt Ruuius r.de interp.c.5.q. 5. Amic.trac; 
21.q.2.dub.6. ex noftris antiquioribus Ta- 
ares vers ea nn : mirae 
igitur eft affnmptum 

tia, licet .n. nomen inlitum dec fonmdiré 
certam significet , adbuc tamen remanet 
indcterminatio ex parte modi significandi, 
quia significat ipfam negationem formz , 
non significando quid sit ipfa negatio , fcd 
quid non sit forma negata , & in hac 
terminatione , quz fé tcnet ex parte modi 


*sighificandi , consiftit przfcrtjm infinitas 


nominis ; ad probationem cófcquentiz nc. 
gatur paritas, ly enim e«cwm significat ne- 
ationem forma , & simul explicat quid 


vet , vt excludautur cafus obliqui ,qui ra.— sit ipfa negatio, vnde & determinatum , & 
tione fui nom funt partes propositioms,nisi^ determipaté si nificat . Ad aliud patct per 


casibus rectis adiungantur, vt hic libcr cft 


idcm, quod mominis non tam ate 


tendi. 


zioni éapikcati cr lulius Roc ee 


nomen infinitum deformali significare ce 


pes 


ibus applicati ^ — 
potcft, & hzceit verioropmio ,quamtras — — 


"2 






















1 
| 
| 


IE IL. 





xe DEN en Verbo ^ 


- tendi debet me fc te- 
net ex parte rci ,quam ex ea,qu 
fe tenet ex parte mong mel , jd 
igitur nomina traícen:létia figaificent quid 
i inatum, & communiffimum , quia 
- «amen decerminaté illud figaificant, expli- 
cant enim , quid fit conceptus ille commu- 
niffimus, non autem quid ion fitjideó pro- 
prie dicenda fint nomina , 
.. Quares, an hzc nomina tranfcendentia 
infinitari poffint? Negant Albert. & Auic. 
quos fequuntur Tolet. Amic.Poncius & alij, 
quia non poffunt verra indeterminatio- 
- nem ex negatione addita, nami cum ratione 
& tranfcendentiz vagentur e omnia, nega- 
tio illis addita potius deltruit indetermi- 
ionem, vnde fi infinitetur ens abíolácé 
UNS nptum. folum de non entibus dici pote- 
"uu tit, At potius cum Tatar 1 , Perhier. qu.a. 
Jo dub s. fentiendum eft oppofitum,quia cui- 
.-* .. libet termino cathegorematico negatio in- 
... finitans addi poteít , & re vera hzc przdi- 
.. Catia Chj mera eft non en: , cit affirmatiua de 
 prazdicazo infinito, & ita fentiunt Louanié- 
"es 1.de interp. vbi Sueffanus , & Rüuius; 
X. Sotas lip. 2.(umm:car. & alij; Adrationem 





























.. modo indeterminato , .f. quid non fit ens ; 


e entibus, & non entibus, fed id folum có- 
, menit termino particulari jnfinitato. 
— 7^ 1 asNerbum ex Arift. 10. c. 2; eff vox fr- 
n E goificetius ad placitum cum t €, cuir 
—.  — wull« pars fperata. fignificat finita , C ve- 

das n efl femper eorum , qua de altero dicun- 

tur , not4 , primz duz particulz, in quibus 
verbum conuenit cü nomine, ex di- 
&is. Platucee tempora ad differentià no- 
minis, quod nunquam importat exércitium 
actionis fub Rees differentia ris ,vt 
verbum, & quando in propofitionibus ne- 
ceffarijs, vt homo eft animal , verbum dici- 
Mirabidia à epos non eft fentis, quod 
fignificet fine vllo prorfus ordine ad tem- 


i^ 


" 20 pus,quia hic modus x xw effentialis 


cheers ed dicitur abfolui à tempore de- 
tctmindto , vt notat Arriag. cit. quia cum 
: e. ccambeni M rio pi nr RR 
-—  exiguntwniri fimpliciter , & abfolute , & 
. ... nonpro tempore aliquo determinato, & 








Ld VN 


: odepien pofitione 
sopuissep tb Med. . petmo 
determinati , .i. quíd fienegatio entis , fed. Lee 


.neéeffz nomen infiaitum verificar | 


33 
ideó tra&.ptzced.c. ri.diximus verbum nó 
reftringere excrema in. huiuf nofi propofi- 
tionibus in ordine tantum a4 diifereniam 
temporis, quam confi 3nificar, fed propoft- 
tiones ampliari debere ad omne tempus . 
Alia particula, ew/us mull« parz féparata , 
&c. explicari poteft , vt in definitione ng- 
minis ,di&am elt ex Arift dodrina ,vel eum 
Tátar.cit & tra& c in Peer. Hifp.fen(us eft, 
quod ei in mente non -correfpondet cóce- 
ptus complexus iuxta declarationem ter- 
mini incomplexi,quam dedimus tra&t.prz- 
ced. c.5. & applicari poteft defiaitioni no- 
minis, quia nec ei corre(pondet conceptus 
complexus in meate . Sed iuxta hanc expli- 
cationem oritur difficultas de verbo quoli- 
bet adiectiuo,vt «ma*, &uder, & de ef? fecü- 
do adiacente, vt cum dicimus Peers eff ,nX 
hzc omnia verba fubordinantur in mente 
conceptui complexo , nam «war refoluitur 
Y eff avtan:i, & eff, (ccundum adiacens re- 
oluitur per e£ en: , vnde hzc omnia verba 
erunt faltim implicite ;'& virtualiter com- 
plexa | Ad harc difficultatem Auctores va- 
rié refpoadent , Ioann.dé S Thomalib. r; 
fumm:c.6. negat ex hoc ; quod verbü adie- 
Giuum , aut fübitantiuum de fecundoadia- 
cente equiualet copulz, & pradicato füb- 
ordinari conceptui complexo , feu duplici 
conceptui , nam quocunque modo in pro- 
difponitur, séper fignificat rent 
motus;aut actionis, & paffionis, 
—cw Me ce menfarantur, hzcáutem non 
int duo fienificati,nec duo conceptus,fed 
vanum fignificatum cam tali modo fignifi- 
candi , vnde eadem actio prorfus fignifica- 
turin Petro, fi dicas Petrus amat, & Petrus 
eftamans, Cafilius verà lib. 2. tra&t.t. c. 2- 
in fine ait nofi effe contrarationem verbi 
incomplexi quod correfpondeatei in men- 
te conceptis rei compofitz , nam hoc eft 
commune etiam nominibus incomplexis , 
coena enim, & alia nomina connotatiuaim 
portant plura ,nec propterea funt nomina 
complexa; vt ergo verbum fit complexum 
pluribus debet conftare vocibus. Tataret. 
cit. totum concedit argumentum, X ait in 
rigore logico nullum verbum adiedtiuum, 
ec fubftant:uum de fecundo adiacente ef 
e verbum ob allátam rationerm,fed tantuni 
eff de. tertio adiacente , hanc teneas; vel 

imam. PC LAW 
pre Deinde additur f/nt« 33 excludenda 
verba infinita,vt non currit,non Xa 


dem ratione, qua exclufa fimt nomina infi- 


nitaà rationc Mat punt hinc ex- 


n 


$4 
p^fitionemnon recipiunt , vt Conimbric, 
t 2fil. Ioan.de S. Thom.cum Albert. & Boet. 
dicentes verbum intra propofitionem infi- 
nitari non poffz,co quod negatio ante ver- 
bum non faciat propofitionem affirmatiuá, 
negati :am, quare v. g. bomo mom currit, 
fenfus eft bomo mon eff currens , & ità etiam 
videtur fentire Scot.z. Perhier. q. 1. quare 
inquiunt Verbum hic dici vox finita , quia 
infinitari non poteft ; Sed plané Arift. eadé 
tatione addidit ff»/t« in definitione verbi , 
qua ipfam pofuitin definitione nominis, & 
ruftrà adderetur hzc particula, fi infinita- 
xi non poteft , ficut reZ« finon poffet obli- 
uari. Quantum autem ad hoc dubium in 
e ait Tatar.cit. r. Perhier. q.2. 6. Dwbstatur 
rio ,quóàd licet verbum e£? tertium adia- 
cens non poffit infinitari , quia tale eft pu- 
rum Syncategorema , € negatio infinitans 
talibus conuenienter non additur , tamen 
verbum adie&tiuum, ( & idem dici poteft 
dc «f fecundo adiacente), fecundum quod 
includit copulam, & fuum participium pot 
infinitari , & hoc fecundum conceptum fui 
articipij, atq; ita dicendo mes currit , fen- 
i cius non elt ifte, men eff currens, (ed ifte 
eff mon curren:, fic quod a&usinfinitandi fe 
gatur ad participium,& non ad jx 
vt notauit Banncs, qui hanc fequitur fenten 
tiam , Arift. ipfe víus eft verbo adiectiuo 
hoc modo infinitato , nam :.Pófl. c. ,o.& z. 
Caeli c.4.hunc facit fyllogifmum $£ella wos 


f'eimtillantes fumt propi nos planeta monfcin — 
7 ergo planeta funt prop? mos , punk E 


tillant 
huius fy dcbct. effe 


verboinfinitato , vt fenfus fit plamera. funt 


mon. féimtillantes , nam fi minor effet nega- 
tiua,conclufio quoq; negatiua effc debe ret 
ex regulis infra tradendis. Id veró quod 
reípondent Cafil. & Ioan. de S. Thoma so 
feimtillare in minori fumi infinitanter vt x- 
quiualet participio me fzimillentes no fol- 
uit , imo potius confirmat , quod diximus 
cx Tatar.verbum infinitari poffe, fecundü , 
quod includit copulam, & participium, ita 
quod a&us infinitandi feratur ad partici 
ium, nonad copulam. & in hoc fenfu ver- 
minfinitari poffe concedit etiam Dod. 
Joc.cit.in corpore quafiti dum ait,/f tamen 
dntelligeretur. megatto. infinitans referri ad 
vem verbi ,con[-quens. effet dscere , quod ver. 
bum ivfinitum. maucret anfinitum 1m oratio- 
»*, in co igitur tantum fenfu. negauit ver- 
bum infinitari poffe , fi nempé actus infini- 
tandi feratur ad copulam , & hanc fenten* 


tiàm fequuntur Amic, Ruuius, & alij. 


. nomen, aut verbum eft vox , eft ibi 


Pars "Prima Inftit. TraEl.IT. Cap. 11. 


Poftea additur reda ii. i$ t&pos 
ris indicatiui modi,ratio eft, quiaibi Arift. 
loquitur de verbnm per fe poteft enun 
Ciare veritatem, independenter ab alio , vt 
notant Compl. hocautem eft folum przsés 
indicatiui modi, alia .n, tempora dependé- 
ter abillo enunciant veritatem, nam Perrus 
cucurrit, ideo «ft vera , quia aliquando fuit 
verüm dicere de praíenti Petrus ewrrit , && 
fic dealijs . T. additur , && e femper 
eorum , &c. ad excludendum participium , 
quod licet fignificet cum tempore,nunquá 
tamen effe poteft nota , feu vnio extremo- 
rüm,& copula propofitionis . Porró verba 
Heic are etiam ef? de z.adiacente , licet 
exprceísé extremorum nota non appareant, 
fed. potius extrema videantur.f przdicata, 
tamen re vera, vt ait Tatar. includunt im- 
plicité notam cum pradicato , vt patet fi 
refoluantur ewrr;t eff cwrrent . Poffent tame 
adhuc participia excludi à ratione Verbi, — — 
vt notat Orbel, quiaabítrahuntàtemporis 5 


A 


To 091524 $m 






















determinata differentia,& cuicunque,pofs ——— 
funt adaptari , vt Petrus Phe ic 9 
mans , Kc. - A ode 
Poftremo pro recta totius definitionis 
intelligentia tüm nominis , tüm verbi ob- 


feruandum eft ex Tatar.cit. nomen, & 
bum poffe fumi primo intentionalite 


vere. 
ità fignificant ipías voces nominis , X ver 


ER M 


is vocibus attributam , &ita bicdefiniun- — 
intentiones, vndé bcr mis 
catio denominatiua , & fondanenedis., M ! 
fenfus eft, nomen, aut verbum eft vnum in-— 
ein feu laden fecunda omm 
voci fignificatiuz citum , & 
Cl onde iuteotio sciendi ceosiie- 
nominatiué przdicari de primis,vt dicimus 
dip.s. q.8. Hurtad. vt fingularis videatur , 
quibufdam. leuis momenti obie&tionibus 
prafatas reijcit definitiones,& alias addu- 
cit meré grammaticales ; ac etiam Arriaga 
difp.-Summul. fe&.1. 








De Oratione quid fit , érquetuples . 
" | €ap. LI. ] 


$o Efinit Arift. vbi fupra cap. 4. ora- 

D tionem , quod eff vox fignrficartua 

«d placitum , cuius aliqua pars diim" fi- 

gufícat vi dictio non vt affirmatio, vel nega- 

tio, dicitur vex fignoficatma. «d placitum ,in 
quo 


- UT & " " * 

wir 1 De Oratione r 
uenit cum nomine , & verbo, cum — Secwndb feiendum . 
tamen difcrimine,quod nomen,& ver- $* Sedpetes; cur in definitione oratio- 
- bum fignificant ad placitum ex impofitio- nis, non ponatur particula cs tempore, vcl 
nefui,atoratio ratione fuarum partium, fime remepere? Refp. Tatar. quia hic definitur 
. nunquam «n. aliquisimpofuit totam iftam oratio in cómuni ad perfectam, & imperfe- 
orationem bomo eji «mima ad figificandü , Cam, & datur aliqua oratio imperfecta ,in 
fed pracisé partes orationis funt impofitz — qua nulla ponitur ditio , qua fignificet cà 
ad significandum ratione fui;diciturautem , tempore,vt ila, &zmo «/bu;,& perfecta fem 
voxin numero fin iratione vnius for-. per fignificat cum tempore; At multi hanc 
mz,quz eft vnitasordinis, & complexio- una ioDets non recipiunt , arbitrantes 
nis,vt notat Verforiushic. dicitur cwiws« orationem neceffarió coitare debere ex no- 
liqua pars feparata,&c. quia non eft necef- — mine,& verbo,vndé complexiones fine ver 
fe , quod omnes cius partes sintsignifica-  bo,vt bomo «/bws,& confimiles aiunt effe pu 
tiuz,fed fatis eft vc aliqua earum sicfe ha-.— ros terminos complexos , qui non debent 


3$ 


beat, aliz vero sint consignificatiuz , vt 
funt omnia fyncategoremata, & non pote(t 


. melius explicari hzc particula,quam dicé- 
E. do ei Tobit. uod ado fubordinatur 
'  -. éonceptui complexo. ità quod intra ipfam 


|. -—- erationem habeantur partes componentes 
|» ipfam,qua diftin&is,& feparatis conccpti- 
».- buscorrefpondeant, qua de caufa dictiones 
|... . «ompositz figurz, vt een refpublica , 
.. circumícriptio, &c,non funt orationes, quia 
refpondent duplici conceptui, fed vni ; 
|. -  endénon oportet;ait Tat. quod partes ora 
|. - tionisin Fries: cb dictiones , quia si A 
 imponeretur ad significandum ,quod eme 
( eft mimal , c(fct oratio, fed (afliéit , quod 
à inetur c cuis 
citm 
Mo xp irur Joan.de o- 
— amalib.z.cap.:. Vltima particula vt dj , 
&c. ponitur ad denotandum , quod partes 
E erattoriis ad. minus effe debent. significati- 
-— . . uz,vtdictio, & non requiritur neceffarió 
|. . . quoésintafürmatio, & negatio ita quod 
-non intendit negare, quod in 
As: es orationis signi opimo 
: negatio; nam oratio composita , feu hy- 
pothetica habet Pastel osdfant ex af- 
firmatione, & negatione, fed neceffariü cft, 
quod alique tius partes sint dictiones,nam 
etiam ipfamet aff&rmatio,& negatio, ex qui- 
bus conítat oratio composita , refoluuntur 
in partes significatiuas per modum simpli- 
' cis termini, vt patet de ifta Perrws ewrrit,t 
Paul di/putat ; & confulto id fecit Arift, 
«uia cum hic intendat. definire orationem 
in communi, debuitin definitione eius po- 
nereidquod omn: orationi commune eít, 


- 







E 


& hoc eft habere partes , quz funt dictio- 
nes,nam hábcere paites , qua fe habeant vt 
affirmatio ,v«l negatjo,competit tantü ora" 
tioni compositz, feu hypotheticz,non au- 
k tem simplici , ita caponit Tatar.cit. q. 3. $. 
E. , 
A 


cum oratione confundi, ità Hurtad.difp.3. 
füumm.fe&t.s. Fuentes a. p. fum. q.1. dif. 2. 
art.4 . & videtur fuiffe opinio Alberi ,& 
Philoponi,quod probant , Tum quia fi qua- 
lifcung; plurium vocum combinatio íuffi- 
ceret fine verbo ad orationem conftituen- 
dam,tunc Celvm,T erra, lapis effet oratio : 


Tum deinde quía terminus complexus ha- - 


bet quidem partes fignificantes , & pluri- 
wee conceptibus ,fed per mo- 
dum partis vlterius componentis , non per 


modum totius compofiti, quod eft proprià 


orationis. Tum quia nomen, & verbum süt 
partes orationis principales , & neceffariz 
apud logicum. Tum demum quia oratio ,& 
terminus funt genera n& fubordinata , quia 
fi oratio continetur fub termino , tunc ter- 
minus de omni oratione przdicaretur, & 
confequenter etiam de propofitione fiter- 
minds fup oratione,iam omnis terminus o 
ratio foret, ergo beme «lbu:,& fimiles com- 
plexiones nequeunt contineri fub genere. 
termini, & orationis , €xeo.n. quod 


terdum alique planta, & animal funt genera non fübordi. 
t, vtaffirmatio; nata repugnat aliquid fimul contineri (ub 


n: 

Falfum tamen eft orationem , vt fic, ne« 
ceffario ex nomine, & verbo conftare debe-- 
re,nam Arift, r, Topic. cap.4. fub oratione 
comprehendit definitionem caren« 
tem,vt animal rationale 5 & quidem fi ver- 
bum ad orationis conftitutionem neceffa- 


rift. 
la csw»teopere : Nec raciones in 
vrgent. Ad primam non Ig com- 
binatio terminorum. t ad orationem , 
fed debét effe inuicem connexi aliquo nexu 
faltim grammatical: , qui non itur in- 
C gue eie 
teri albus. . dam ex hoc; 
poo CAD ee LY 
[| - z 


rió requireretur, fanéillius definitio ab A-. 
alata effet manca,& deficeret particu- — 


:6 


tis ad conftituendam orationem perfestà 
werbo conitantem , non extrahitur à ratio- 
int orationis;quia etiam ipfa oratio perfe- 
€&ta fimplex ordinari poteft , vt pars ad có- 
ftitutionem oration:s compofitz , Ad ter- 
tiamnomen , & verbi dicuntur partes 
rincipales orationis perfe&tz , & propo- 
Siionit. Ad quartam ComplutJib.z.cap.z. 
quinollram fequuntur. fententiam cü Co- 
nimb.1.Perhier..cap.a- Tolet. Ruuio, Anic. 
Mafio, & alijs mult; dicunt cócedentes ter 
minum non«ffe genus rcípcétu orationis, 
ncq. é contra: anos breuiter ncgamus aí- 
fumptum , oratio namque continetur fub 
termino;nec inconucniens reputamus pro- 
pofitionem ipfam peffe dici terminum, vt 
probat Cafil. contra Hurtad. lib 1. tract.1. 
cap.1. vndé terminus genericé fumptus di- 
viditur in complexum ,& imcomplexum. 
$2 Diuid'tur oratio prima fui diuifione 
in perfectam, & imperfectam , illa eft, qua 
Sntegram fententiam declarat , itaut ani- 
mus audientis quiefcat ; nec quicquá aliud 
pe quent vt Dcus eft íummü bonum; ifta 
ےt,quz integram fententiam non declarat, 
fed relinquit animum fufpenfum,vt fi Dcü 
vimueris , & vtraque fubdiuiditur j imper- 
fe&a namaue altéra eft cum verbo , vt in 
exemplo allato , altera fine verbo , vt ho- 
sno albus, animal rationale, & cft idem ac 
terminus complexus 5 perfcéta etiam eft 
duplex, .f. non enunciatiua , & enunciati- 
.. wa: illa cít,quz licet fententiam explicet ; 


& quietet, non tamen dicit verum, vcl fal- 


fum, & hac fit, vcl modo optatiuo , vt qt- 
mam bomines faperent , vcl imperatiuo Vt 
difce puer virtutem, vcl vocatiuo,vt fercite, 
sid ,vclinterrogatiuo, v1 e vadts? 
&nunciatiua vero eft,que verum.vcl falfum 

dicit, vt bomo ef] animal, & ideo fit in modo 
indicatiuo : hinc infert Petrus Hifp. quod 
fola oratio indicatiua dicitur cnunciatio , 
aut propofitio,co quia aliz non fignificant 


verum, vel falfum, nifi reducantur ad indi- 


«atiuam; notat antem ibidem Tatar. id in- 
telligendum effede categorica , quia mul- 
tz funt hypothetica determinat vcrz, 
qua non funt indicariui modi, vfi Afinus 
volaret , Afinus haberet alas; cum quo ité 
- eft obíeruandum pro iatelligentia defini- 
tionum orationis , propofitionis; ftem 
mi. & Bmilium cop plcxorum , quod hac 
nondefiniuptur ia Logica pro prima inten 
tione, quia fic funt quzdam complexa, có- 
lexum veró non definitur , fcd pro £:cun- 
intentione attributa oration; , xc pro- 


Ts € * 


Pars Prima Infiit. T'facl.II. Cap-IT. "7 


pofitioni vocali , quo fenfu funt quid incó-- & 
plexum , & eft ;bi przdicatio denominati- i 


ua,ficut in definitione nominis; & verbi. 


CAPVT IIL 
Quid fit Propofitio , fen Emuncistio 


quemplex . 


X communi vfu Logicorem fuppo- 
n mus Enunciationem , & Propoli- 
tionem pro codem accipi , & tantum pe- 
nes diuerfum refpeótum differre papsie 
tionem:b enunciatione , nam fi fola pona- 
tur, dicitur enunciatio , quafi fimpliciter 
veritatem,velfalfitatem enuücieGatfi po- —— 
natur in argumentatione , dicitur propoft- » 
tio,quafi pro alio ponatur, .f. pro inferen- 
da conclufione , atque ità propofitio addit 
fupra enunciationem , quod proponatur 
infcrendum Mqie in argumentatione i 
hoc quantum ad quid nominis fufficiat. | 
Quo autem ad quid rd , Arift. Propofi- — 
tienis duplicem tradidit definitionem, nà — .—— 
1. Priorum cap. 1 eam d 
tionem, & negationem , dicens , quod eft - 
eratis aliquid y upon negans, & i.Per- 
bicr.c.4. cam definit per veritatem , & fal- 
tatcm, dicens, quod efteratie werwr 
falfum fi mifican: , quam Petrus H P : 
plexus afhs binc Lis ab ides xq UE p 
iftarum definitionum quidditatiua fit, 


melius rem explicet, & quidem Alexadera — .— 
Ammoniu: fov. — due 
dere tur iccundan A 
finsionem non effe per cffentima datà ,— 
Suae, &falfitas funtaccidétiapro- — 
o! mtr a d vna ,& cadem propos — 
tio tranfire de vera in falfam , przferum 
in m;teria contingenti , nam bzc propofi- 
tio Serres fedet , vera eft (edente Soite  & 
fal(a nó fedente, idq. docct Scotus ex dm 
fcffo 4.d. 4. q. 2. V. vbi proindé conclsdit 
conceptum. quidditatiuum. tionjs 
rzccdere natura veritatem AK a'fitatem. 
dcircó ates c ul prima dcfin:tio acce- 
patur, vt quidditatiua, & magis pcr effcu- 
tialia data; ità Complut.Jib,.cap.3. Flanc. 
Hb cippus eit art, 1. Hurtad. 
& alij, tum quia afhrmatio, & negatie funt 
cffcntiales differentia propofitionis; vndé 
impelibile cft eandem propofitionem de 
&ftrmatiua fieri negativam , ve] é contra 5 
tim quia cffe orationem affcrtiuam,in qua 
teta confiflit enunciarionis ratio , formali- 
te; ei conuenit , vel quatenus s num de :lio 
afürmat, vel negát ; tum quia propoftio 
vcra, 


$3 















De Propofitio [esr Eninciatio 


vera,vel falfa dicitur , quia affirmatiua, vel 
negatiua eft ;jnon é contra;non .n. affirma- 
tur,vel negatur quia verum, ant falfum di- 
citur,fed cx eo verum dicitur. aut falfum , 
quiaaffirmatur , quod non eft , & negatur , 
que elt,vel é contra; tum demum, quia af- 
erere affirmádo, vcl negando eft de effencia 
- enumciationis, & ita illi conueniens, vt ta- 
lis affirmatio , vel negatio in alia oratione 
nequeat reperiri; vnde quamuis aliqua ora- 
tio non enunciatiua videatur aflirmsztio- 
nem;vel ncgationem continere , vt vtinam 
fisideres,re tamen vera affirmatio hiiufmo 
di, v cl negatio nor eft affertiua , qualis eft 
illa,quz in propofitione reperitur; Videa- 
tur Doctor cit.fub X, vbi eleganter docct, 
quomodo affertio ex vi copulationis prz- 
cedatin propofitione affertionem proue- 
nientem ex affeníu,vel diffenfu judicij,atq. 
-ideà quod in ea priori confiftat propofi- 
tionis e(fentia; id patet manifefte in a 1di- 
fcente, ait Doétor; prius .n. aliqua coclu- 
- fionon demonftrata concipitur à difcipulo 


affertionis , fecundo demon- 


m. 


37 


inferioribus conuenit; vndé tandem ipfe 
defimt propofitionem, quod fit oratio , cx 
vi cuius vnum de alio enuncjatur feü ora-- 
tio, in qua vnum de alio dicitur ; fic enim 
data definitio conuenit propofitioni, vt fic 
in cómuni;ac etiam infcrioribus;quia enun 
ciari vnum de alio abftrahicab attirmatio- 
ne;& negatione & per vtramq.fieri poteft, 
Poncius vero defcribit piopofitionem vo- 
calem,vt fic, effe orationem, qua fignifica- 
tur iudicii intellectus de aliqua res S&pro 
pofitionem mentalem formalem effe iudi- 
cium intellectus de aliqua re; & propofi- 
tionem obiectiuam effe totum obiectum 
complexum, circá quod fertur iudicium 5 
uia veró intellectus habet duplex iudici 
erebus,vnum quo affirmat aliquid de ali- 
quo,quod eft iud:cium affirmatiuum , & a- 
liud quo negat ; quod eft iudicium negati- 
uum, hinc propofitio vocalis , vt fic , opti- 
mé diuiditur, tanquam genus in fpecies in 
propofitionem afürmat;uam,& negatiuam., 
Sedquicquid fit de definitionibus prc- 
pofitionis ab his Auctoribus allatis, im- 


meritó quidem refutatur ab ipfis definitio . 
ab Arift. data per alirmationem , & nega- 
tionem iam explicata, neq. enim nouum eft 
apud Philofophos,vt notat Ferrar.lib.:.de 
Anim. q.5. duplex genus dcfinitionis affi« 
gnari poffe alicuius communioris , vnü cft 


r. 
je Tircione ad ipfam applicata concipitur, vt 
z^ QUART MR 


"^ -Hactamen propofitionis definitio non 
ND Cae Omibd 8 Poncio orig expli- 
E T 
» 


J catur per cam ratio pro onis , vtfic, 








1 We wn s 

— "vtabttrahit à fuis: uo N 
lebe us abftsahereà rationi 
bus particularibus. Conf.quia definitio fu- 
pzrioris conuenit inferiori faltim fecüda- 
eas peni potet in definitione cuiufcunq. 






a 


erioris , fed dc&pitio pradicta non rc- 


&é ponitur in 2cfinitione propofitionis af 


| s Érmatiuz;aut V6 eim airs enim propofi 


tio affirmatiua eíl,in qua aliquid de alio af-. 
firmatur,velnegstur. Conf. ruríus, quia fi 
quis vellet dcfinire animam, vt fic;dicendo 
quod c(fct forma, qua effet: principium vel 
vegetandi, vel featicndi , vel difcurrendi 
mal definirecillam, fed proríus eadem e 
ratio'de hac de(criptione , ac de iam prz- 
miffa ; ergo ctc. 1tà difcurrit Poncius in 
Logica pzrua c- 1o. Tande arguit Onuied. 
controuerí 3 Summul punt. 2. n. 6. idco. 
qna:1en 'am effc aptiorem definitioné pro- 
pofitionis , quixallata ex Arifl.explicatna- 
turam propofitionis per difiun&tione , quz 
in ficri potell, in definitionevitá- 
a cft,quia duplicem reddit d finitionem, 
| qnarum vna paro cuidam definiti , feü qui- 
bufdam inferioribus rationis communis , 
cuz definitur, & altt ra alteri parti ;ícü alijs. 


anum 


;nequeat alteri fpeciei, tam 


per puré effentialia, vt dicédo horio eft ani 
malrationale ,animil eft fubftantia anima- 
tà fenfitiua. ;.alterum clt, quando aliquod 
comrune definitur per actus (uerum infe- 
riorím conaumergbdo illos fufficienter,vt 
fi définiretur animal per proprios omnium 
- actus; eve re : 
t proprius vnius fpeciei actus attribui 
actus infe- - 
riorum dicuntur competere fuperiori , & 
communi ,vt quia homo ridet,dicimus aai- 
mal ridere, nontamen dicimus ridere bo- 
uem;vel equum; inter quz duo definitionü 
ygus hoc prelertim diícriminis interce- 
it, quod definitio primi generis competit 
fecundum omaes partes fuis inferioribus. 
contentis fub definito , at loquendo de al- 
teri non cft neceffe , vt fecu "omnes 
pattes fui competar cuilibet contento , fed. 
raped in fenfu Metas ^ 
& quidem mxtà. commenem Interpre-- 
tum omnium expofitionem hoc fccub-.- 
do definitionis. genere defcripfit Arift 
incipid rerum naturalium wu, Phyf 4: cà 
pdt cffc illa, qug uon fiunt ex a!ijs;uec ex. 
alterutris, fed cx his omnia , & an mam ía 
; «Co eon. 


n 


38 


Communi 2,dc Anim.24. cum ait effe prin. 
cipium primü,quo viuimus,fentimus, mo- 
uemur,& intelligimus : & tali gencre. defi- 
mitionisdicunt explícari folerefuperiora 
n& quidcm,vt abitrahunt ab inferioribus, 
' fed potius vt illa refpiciunt:Ex qua do£tri- 
na LER foluuntur argumenta aduerfa , 
uorum rebur totum in hoc cófiflit, quod 
deinitio data ab Arift. non fit bona , quia 
ex integro , & fecundum omnes fui partes 
non conuenit fuis fpeciebus nimirum pro- 
pofitioni affirmatiue , & aegatiue , Deindé 
aduertendum eít Ariftot. non conftituiffz 
principales propofitionis fpecies affirma- 
. tiuam ,& negatiuam ,fed cáthegoricam , 
Ode » quia vt mox dicemus,hec 
diufio direc? pertinet ad fubftantiam Pd 
ofitionis , interroganti namque de fub- 
antia propofitionis, quznam fit ,refpon- 
demus effe cathegoricam,vel hypotheti- 
cam: diu fio autem propofitionis in aífir- 
matiuam , & negatiuam potius ex parte 
qualitatis attenditur : iuxtà quam doctri- 
nam adbuc f2lfum cft Arift. non jtà defcri- 
pfiffe propofitionem , vt eius definitio fpc 
ciebus ipfius fubftantialibus competere 
potlit,fiquidem tam propófitioni cathego: 
ricequam hypotheticz conuenjt fuo mo- 
do affirmare aliquid de aliquo , ve! nega- 
ye: vnde ex vno , vel altero fundamento 
rationibus Poncij , & Ouuied. cootra A- 
rift. definitionem adduétisfacilé fatisfieri 
poteft : Non obid tá s«garc intendimus 
opositiones affirmatiia,& negatiuá effe 
fpecies proposition effentialiter abiouice 
as , quia, ve dictuin cft, affirmatio , 

& negatio funt diffcrenciz effentiales pro. 
gofitionis , neque pertinere dicuntur ad 
qualitatem propofitionis nifi in eo fenfu , 
«uo ipíà ret differentia cffentialis dici x 
let cius I vt dicemus cap. feq. V cl 
tandem dici poteit cum Tatar, Orbel & 
alijs , quod perillud difiunctum affrmen: , 
ed y wef4n: , Ccircumloquimur differentiam 
effentialem nobis ignotam & cum propo- 

fitione, vt fic, conuertibilem . 

«4. Sed quamuis verum fit propofitioné 
melius, & profundius per afhrmationem , 
& negationem definui ; tamen vt aiunt 
Conimb. multó accomodatius definitur 

verum, & falfum : & ratio redditur à 
atar. 1. Perhier q.5.6. ferta fGiemdum,quia 
bic principaliter confideratur de cnuncia- 
tionibus vocalibus , vt funt figna concc- 
prunm verorum vel falforum : ponitur au- 


tcm verum, vel falfum difiun&im (ait Tat.) 


. fed aliquod compofitum, feu aliqui 


Pars Prima Infüit. Trafe.IT. Cap.HT. 


ad circumloquendü nobis differentiá enun- 
ciationis, vnde illud difiun&dum verww,, ve! 
falfum cit paffio difiun&a propofitionis, vt 
par, & impar numeri , & conuertitur cum 
ta, quia emnis enunciatio eft vera, vel fal- 
fa, & omne verum, vel falfum eft enuncia- 
tio; Dum autem dicimus in enunciatione 
vocali veritatem, & falfitatem reperiri, id 
non debet intelligi tanquam in proprio ftue 
bicéto, & fundamento fic .n. folum refidet 
in propofitione mentali, vt notat Tat.cit.q. 
1 ri Dubitatur. (ecundo , xndé veritas for- 
malis proprié dicta eft conformitas propo- 
fitionis mentalis, feu iudicij ad eius fignifi- 


catum, quando nimirum it eftin re, vt per 
ropofitionem mentalem fignificatur, & 
faftas eft difformitas ta; debet igi- 
tur intelligi veritatem, & falfitatem repe- 
riri Jageoposnone vocali , velut in figno. — 
exprefftuo tudicij mentalis, eo modo, quo 


dicitur fanitatem contineri in vrina, qua- 
tenus ef fignum fanitatis animalis; Signifie 
care autem verum, vel falfum,quod pro 
vocali propofitioni conuenit, eft fignis 
rerem effe, qualiter res fe habet,vel alite 
m fe habeat, & hoc non eft folum figni- 
care aliqualiter, ficut fyncategorema,nec. 


folüm aliquid fimplex, vt ca » 


eft applicatio vnius adalterui 
quem fignificz 
po degye. 


dum ap 


po 


; i t latar. 
: Bor pre 
inguatà modo hgnifi 


fimplici, qui terminis conuenit. Itagime- 


lius explicari non poteft enunciatio, vt cft 
communis cathegoricz,5 hypotetice,que 
funt principales cius fpecies, vt poftea di 
cemus, qua dicendo, quod fignificat obie- 
&um complexum, fuper quod poteft cadc- 
re iudicium, in quo veritas, & falfitas cft, 
vbi per obie&uim complexum non folum 
incclligendum ef coniun&um per copu- 
lam verbalem, quz vnit fubie£tum, & pra- 
dicatum, fed etiam per copulam hypotcti- 
cám, T a vnit propefitiones cathegoricas; 
nam fuper vtrumque complexum poteft 
cadere mdicium verum, vel falíum; oratio 
autem fuper quam tale [iudicium cadurc 
nequit, non eft enunciatio . - 

£x ditis fequitur propofitionem vocz« 
Jem , & fcriptam non dici veram , ve) fal- 
fam denominatione intrinfeca, fic quod vc- 
ritas, & falfitas fint in ipfa , fed (olum de- 
nominpatione extrinfcca, quatenus fubordi- 
patur propofitioni mentali vera, vcl falfa. 
Et fi quis dicat, propofitio vocalisnunquá 

' j 


ubor- 


NEAL 
d ( 
4 


aur VV : 
i x 
960$ ro Gre. 


ütionalem, vteü. - 
candi partiai; & . —— — 


(ea e 1 


Tos dn yt 
**4 p 











nmmnmuum uu EREMO 


De Propofitione fet; Enunciatione. 


fubordinatur mentali , quia vel effet,quan- 
do fübiectum dee ; vel pradicatum , 
vel copula, fed nullum iftorum eft dicéndü, 
pes quando fubie&tum profertur , intelle- 

non format adhuc mentalem , fed fo- 
lum in vltimo inftanti fuz prolationis , & 


tunc non eftamplius vocalis poposno. 
Refpondet Tat. cit. ex longa difputatione , 
quam de hoc habet Do&tor 4. d. $.q. 2. 6. 


"Aliter ergo , quod nulla propofitio vocalis 
de rigore fermonis eft vera, vel falfa, fed 
folum de communi víu logicorum accipié- 
tium ipfam, ac fi omnes partes eius effent 
fimul, co medo quo Mathematici abfolute 
dicunt A tangere planum A fi fo- 
tangat; ità igitur de rigore 
fermonis nulla m fitio vocis t: eM 
dinatur mentali: fed folüm de communi 
vfu, & inftitutione logicorum vtentium €, 
acfi omnes partes eius effent fimul. 
. 55 Diuid;itur autem Enunciatio,tan quá 
in (pecies principales, in fimplicem,fed ca- 
thegoricam, & in compofitam, fiué hipo- 
theticam ; cathegorica eft, quz con(tat fu- 


tibus przcipuis, vt homo eft 

thétier eft, quz conftat ex pluribus enun- 
ciationibus fimplicibus coniun&tionc ali- 
quem dies eft, lux eft; Petrus 

poet Rai q c Mit: Perlebt. 

plut cit. Ruuius q. 6. Mafius 2. Perih T; C.1. 
q.5. & alij dicantbdóe diuifionem non effe 
generis in fpecies , fed tantü analogi in fua 
, analogata ; probabilius camen eft cffe gene- 
riss fpecies ;. tum quia hec diuifio dire&e 


... bietto, przdicato,& copula, tanquam gue 


T Dok accro 1 ies y 


terrcganti .n. de fubftantia propofitionis, 
quaenam fit, refpondemus , quod eft cathe- 
gorica, ve] hypothetica; tum quia vt no- 
tauit Delphinus hie;hzc diuifio penes par- 
tcs attenditur, ex quibus componuntur, & 
conficiuntur tiones, quz omninó 
PCI s iam perti : A o ieris 
quia hypothetica tio, vt talis 
oratio heifectizqi od con iiid fub 
fpecie optatiuz vel interrogatiue ,aut alia- 
rum, ergo enunciatiuz; tum demum ficut 
terminus complexus , & incomplexus vni- 
uocé conueniunt , licet vnus fignificet rem 
compofitam alius fimplicem, ita cathegori 
ca, & hypotetica conueniunt vniuocé in fi- 
gi ficando veritatem, licet vna fit compo- 
ta& alia fimplex,fatemur tamen cum ta- 
li vniuocatione effe à admixtam, n 
quantum hypothetica conftituitur ex cz- 


. t'hegorica,& per prius inuenitur yeritas in 


39 


cathegorica , b àm jin hypothetica ; (e- 
quitur Ioan.de.S.Thoma cit.q. 5. art. s. $o- 
tus 2.lib. Summul.c.6.cum multis alijs . 

At obijciunt Complut. non effe vniuocá 
generis in fpecies;tum quia id repuguat A» 
rift.loc.cit.vbi propofittionem cathcgoricá 
fimpliciter vnam appellat , hypotheticam 
vero vnam tantuin coniundtione , feu fecü- 
dum quid ; Tum z.quia hypothetica non eft 
enunctatiua,non.n vnam propofitionem de 
alia predicat , fed tantum eas adinuicem 
connectit; quod eft vmbra quzdam , & fi- 
militudo propxfe enüciationis. Tü ».quia 
hypothetica non continet diuerfam veri- 
tatem, vel falfitatemà cathegoricis,ex qui- 
bus conftat; Tum demum, quia hypothcti- 
ca conftat ex cathegorica,ergo non eft fpe- 
cies ab ea condiftin&ta, quia vna fpecies non 
componit alià, 4 qua codiftinguitur, vnde 
potius ditinguütur vc includés, & inclusü 

Refpondetur ad primum , quod ficut in 


-entibus ens fimplex eft magis vnum ente 


compofito xd fe actu , & potentia , fed 
adhuc compofitum eft abfoluté ens vnum 
vnitate compofitionis,ità in propofitioni- 
busrice fimplex fit magis vna,quàm com- 
pofita tamen adhuc compofita eft vna vni- 
tate compofitionis fa&tz per copulam hy- 
pethezicam , quantum fufficit , vt abfolutà 
vna dicatur , & tantum fecundum quid per 
comparationem ad alíam . Ad (ecundam de 
ratione propofitionis, vt fic, eft effe enun- 
ciatinam ,.i.alicuius complexi affertiuam , 
poteft autem aliquid a(feri non tantum per 

dica tionem hien de CER etiam per 
copulationem fplurià propofitionum , que 
dutem dium pelm. EK ae 
veritatem abillis , vndé qui dicit fi Petrus 
ftuderet , euaderet doctus , vtique ali- 
quid afferit. Ad tertiam negatur afsume 
ptum , quia hyrothetica habet propriam 
veritatem , & falfiratem à cathegorica di- 
ftinétam , quia non fertur iudicium folum 
de cathegoricis , ex quibus conftat , fed 
etiam de ipfa coniunctione hypothetica: 
quantum ad. ita effe , vcl non effe , vt patet 
in ifta,fi homo effec afinus, effet rudibilis , 
nam de fingulis cathegoricis fertur iudi- 
cium piod, ,de Ses. autem Ke iro roin 
verum magis infra patc quar- 
tam fi eme. neq. bina us edet. fpecies à 
ternario diftincta,neq.terminus incomple- 
xus à complcxo, neque homo à corpore,& 


partibus , ex quibus conflat; quapropter - 


potcft vna entitas fimplex alterani compo- 
nere fpecie dicinctam,in qua habebit vti ^: 


- 


40 Dars Prima Inflit: Tra£l.IT, Cap-1P, 


gationem mate riz,& partis, licet in fe có- 
fiderata fit quoddam totum , & fpeciem 
vnam conftituat , 


CAPVI IV. 
Quid [it prepofrri? Cathegorica , D quotuplex. 


$6 [Amdi&tum eft propofitionem cathe- 
goricam eff: illam , qw« babet. fubie- 
durs, pradscatum, C copulam verbalem ,vt 
partes principales fui,quod additur propter 
alia fyncathegoremaca interdum concur- 
rentia ad' propofitionis coüftitutionem : 
quz definitio ità à Tatar.exponitur tradt.1. 
fum . catbegorica eff illa , qua explicite , vel 
smplicità , form«liter ,vel aquéualenter habet 
fubiehum pr «dicatum, dr copulam, tanquam 
principales partes [a:. dicitur cathegorica, A. 
przdicatiua, quia przdicatum enunciat. de 
fubiccto, & ab alijs dicitur fimplex ; quia 
Ífelum ex verbo, X aomine componitur,di- 
citur explicit? , vel implicite , propter pro» 
pofitiones de verbis adiectiuis , vt Deus. 
creat, vel def fccundó adiacente, vt Deus 
eft in quibus implicité folüm copula coa- 
tinetur, vt patet eas refoluendo, Deuse 
creans, Deus eft ens, capiendo ens partici- 
pialiter; ponitur fermalster , vel àquinalen - 
fer, quia etiamfi A 1mponeretur ad figuifi- 
candum tantum , quantum animal currit, 
tunc A efft propo o , quia daas : 
tur cunceptui complexo,cum vero propo-. 
fitio continet formaliter, & explicité fubie 
&um , & przdicatum dicitur de 
ef tertio adiacente , quia nimirum illa tria 
explicite continet , fiué przdicatüm poft 
Iam ponatur, fiue ante, vt in ropofi-. 
tionibus de modo loquendi  inconíueto, vt 
imal c(t . Interdum autem contin- 
re folet , quod fubic&tum fit vnica tancü 
i&tio, vt inexemplo allato , quandeq. vna 
oratio,vt homo fapiens eft bonus, aliquan- 
do etiam vnica propofito ,vt homo;qui eft 
" fapiens fugit peccatum , & adhuc iltz funt 
propofitiones cathegorica , ficut etiam cü 
; dicimus b»mo eff animal , eff propifitio : nam 
in his, & fimilibus integra propofitio ha- 
bet ration fubieáii , & copula propofitio- 
nis illius, qua gerit vicem fubie&i , dicitur 
copula minus principalis , quia ex illa veri- 
tas , ve] fal(itas propofitionisnon attendi- 
tur, fcd. ex fecunda , qua idcirco copula 


principalis appellatur . 
$7 Solent autem in propofitione cathe- 
quattuor 


, qua eti fuo 


E 


modo in hypochetica inueniunttr , vt po- 
(tea videbimus: forma,materia , quaatitas, 
& qualitas , metaphora translata ex phyfi- 
cis corporibus : Forma propofitioni ; eft 
copula,quz efficit vaionem przdicati cum 
(ubie&to fecandum afürmationem , vd ne- 
gationem, quz interdum ia vnica pro ofi- 
tione poteft effe duplex, vna priacipa is,& 
alia minus principalis, vt nuper dice»amus. 


Materia funt obiecta, in quibus, vel de qui- l 


bus formatur propofitio , & cogaofcitur 
per habitudinem , vel connexionem prz i- 
cati cum fubiecto . aam fi funt neceffarià 
connexa, vt homo eft anumal,propofitio 

jn materia neceffaria: fi funt connexa con- 
tingenter , vthomo eft albus , eítin mate- 
riacontingenti: fi demum neutro modo 


connect; poff.int , vt homo eft lapis , elt ia. 


materia impoffibili , feu remota : de 
triplici propofitionum materia dantur 
regulz, quod in materia neceffiria afirma 
tiua femper eft vera, negatiua falfa, vt om- 
nis homo eft animal , nullus homo eft ani- 


mal in remota e contra, negatiua femper "de 
lapis, nullus homo eft lapis i. A 
"EL. 


vera , affirmatiua falfa , vt omnis ho: 


verb poteft vtraq; eff: vera , & 
fa, imas Moo (tadet;nullus 


commis mulushomofu- —— 
det, aliquis Romo" ftudet aliquis homo 


non ftudet . ] 
Quantitas eft ,qua explicat exten 
vel reftridtionem propofitionis t. 
vel vniuerfalis , cuius nemp i 
terminus communis fign. 






minatirs,vt omnis homo eftanimal , ullus - 


homo eft lapis ; vel. pirticuaris ;cuius .f. 


fubie&um eft terminus cómunis figno par» - 


determinatus , vt quidà homo cur- 
rit;aliquis homo non currit vel eft indefi- 
nita;quz habét pro fubie&to terminum có- 
munemnullo fizno notatum ,& ideo dici- 
tur indefinita , vt homo eft animal , homo 
eít albus , quz proinde fi fiatin materia ne- 
ceffatia , vel remota zquiualet vniuérfali , 
nam homo eft animal, idem valet ; qu 
omnis homo eft animal, & homo no1 eft 
lapis idem valet, quod nullus homo eftla- 
pe fi vero in materia contingenti , tquiua- 
et particulari vt homo currit;idem valet, 
uod aliquis homo currit ; vel deinum elt 
is , cum .f. fabiectum eft terminus 
fingularis , vt Petrus legit , vel communis 
o demonftraciuo notatus, vt hic homo 
currit , Ex quo yatet quantitatem propofi- 
tionis atten li folum ex parte fubiccti, quo- 


modocunque prz-.licatum fe habeat ; vnde : 


ifta 








Í 
w^, 





» 


/ . . dicendo 
(soft propofitionem cffe veram, vcl fal(am 


E. 


/. tionis in vcram, & falfam, affi 

 ncgatiuam , veiuerfalcm , & particularem 

f eincdesae gEnErie M esiste po 
á 


- De propofitione Catbegorica 7 


Afta adhuc eft fingularis, Petruseft homo. 


Qualitas propofitionis cft a&irmatio, & 


' megatio, veritas, & falfitas, fed quia illa vi- 


dentur effe cffentiales ditferentiz , ideà di- 
cuntur qualitas intrinfeca : veritas autem, 
& falfitas qualitas extrinfeca , & dicuntur 
qualitas propofitionis , quia interroganti 
qualis eft propofitio , refponderc folemus 
effe veram vcl falfa m;affirmatiuam ,vel ne- 
gatiuam; affirmans eft , in qua przdicatum 
afürmatur de fubiedo , & negans , inqua 
ncgatur , vndé ad enunciationem negatiuà 
neceffar;ó exigitur, yt negatio cadat fupra 
copulam princeslétis feu verbum praci- 
puum , & ideó fi negatio fit coniuncta cum 
nomine , f. cum fubicéto , vel przdicato 
| propofitio negatiua non erit fed affirmati- 
:wa de termino cl terminis infinitis, quales 
funt ift, Pctrus cft non lapis,non fapis eft 
homo ,non lapis cft non homo , neq; fi ne- 
gatio coniunéta fit cum copula rjipus prin 


—. €ipali reddit propofitionem negante, qua- 
a^ Pd acqui non fludet , eft ien débet 


€rgo effe ccniuncta cum verbo przcipuo 
on elt iners . Quid ve- 


" 


pattexcap.przced. —— 
- Quares, an prafatz diuifiones propofi- 
affirmatiuam,& 


ius fübiecti in accidentia , R "uiter 
decifionem quafiti quoad primam diuifio- 
nem in ycram, & falfam pendere ex dicen- 
disinfrà difp. 16. Q. 2. art. 2. an veritas , & 
falfitas fint. «ffentiales, ve) potius acciden- 
tales propofitioni,adcoquod de vera pofiit 
mutariin falíam , & contrà, fi enim res 
átà fe habeat , planum eft hanc diuifionem 
non cffe effentialem , neque gcneris in fpe- 
cies, fcd potius fubie&i 1n accidentia ; có- 
trarium vero aff eft , fi resnon ità 
fe habear;de quo loc. cit. Quoad aliam di- 
uifienem propofitionis in afürmatiuam , & 
negatiuam,non defunt exiftimantes effe ac- 
entalem;quorum prazcipuum fundamé- 
tum eft , quia cit diuifio penes qualitatem 
opositionis, qualitas autcm vi nit ef- 
fentiam , & fubftantiam rcis Ni erben 
dicendum «ft hanc cffc diuisionem effzntia- 
Jem, ac gencris in fpecies , quia vt fupradi- 
&um cft, affirmatio, & negatio funt cffen- 
tiales ditízrcntiz propositionis ,pam pro- 
positio a£iimatiua 1cIpicit effentialiter idé 
Utatem , X connexionem rxdicati cum 


fu bicdto , negatiua veró refpicit cffentiali- 


4t 
ter negationem przdicati cum fubic&to;ex 
uo fit impoffibile effe vt negatiua tran- 
fest in affirmatiuam ,vel é contrà,quia for- 
ma cffentialiter conflitutiua propositionis 
affirmatiuz eft connexio, coiun&tio,& vni 
inter ex€rema ; forma veró negatiua c 
feparatio ,disiun&tio & diuisio extremorü: 
ergo omninó compertum eft hanc diuisio- 
nem effe effentialem : neque oppofitü fun- 
damentum vrget , quia vt notat Orbellus , 
intantüm hzc dieisio dicitur fieri. penes 
qualitatem , quia sicut qualitas confequi- 
tur formam, ità affirmatio,& negatio prin- 
cipaliter refpiciunt copulam , quz habet 
rationem forma in propositione : vel quia 
affirmatio, & negatio funt differentia cffen 
tiales propositionis , que habcnt modum 
qualitatis. Dices bené vransire propositio- 


nem negatiuam in afbrmatiuam, vt cum di- 


citur lapis non eft animal, lapis eft non ani- 
mal, hac enim eft affrmatiua de pradicato 
infinito,& illa rcgatiua , & tamen funt ef- 
fentialiter cad cm propositio . Negatur qp 


sint eadem propositio,quia in primanega- - 


tur animal de lapide, & in fecunda affirma- 
tur de lapide negatio animalis , ac etiam 
quicquid non eft anima! , Dices faltim effe 
non poffe diuisionem generis in fpecies ,vel 
vniuoci in vniuocata, quia zffirmatio,K nc- 
gatio explicantur per cffe, & non effe, a 
Brmatur namq. dicendo, quod aliquid eft , 
& negatur dicendo, quod non eft, fed ad 
effe, & non «ff: nequit dari aliquod com. 
mune vniuocum, ergo etc. Refp. negando 
cffumptum, quia tám bené participat cffen 
tiafem rationem enumciationis , ciuíq. paí- 
sioncs negatita propositio,a: affirmatiua z 
tam enim ben? poteft significare verum , 
vel falfum vna perinde, ac altera , nec mi- 
nus proprie terminare potest a(fenfum, Y 
diffcufum affimatiua , quam negatiua; ad 
probationem affur pti dicendum , quod li- 
cet inicr effc4& non effe nollum detur nie- 
dium , nec aliquid comune 3b eis abítrahà 
offit, adhuc tamcninter significare effe , 
K non efle aliqua duo inuicem vnita ; & 
connexa potcít darialiquod cómune ab- 
ftrahens ab vt108. fignificatio nimirü pro-. 
positionglis , & complexa, quat conuenit 
propositigni, vt sic , & vtraq.significatio 
tam .É.affrmationis , quam eft 
ofitiua, & fc habent vt dug fpecies figni 
B casionis;vt fic, quia licet obiectum figni- 
ficationis negatiux fitaliquod negatiuumg 
aétus temen mentis eft pofitiuus, & realis. — 
Quo tádém ad aliam m rec c 
: uo. 


/ 


^ 
^42. — dbi uo odio uL. i 


4T 
fitionis in vniuerfalem, particularem, etc. 
fcré conueniunt omnes non effe effentiale , 
fed accidentalem , & ratio cft, quia non fu- 
mitur penes id, quod eft cffentiale in pro. 
pofitione putà penes fignificationcm cóm 
plexam , & extremorum copulationcm , in 
quo-cenfillit vis enanciatiua , fed pcnes 
ext.nfionem fübicéi ad ca , quibus pradi- 
catum conuenire potcft, vndé fipponit 
enunciastienctm iam effentialiter contlitutà 
ercopulationem extremorum , qua po- 
fca extéditur ad plura, vel pauciora iuxtà 
quantitatem figni appofiti termino cómu- 
ni . Dices as duas propofitiones fpccie 
intcr fc differre ratione folius quantitatis , 
vt iftz, omnis homo cft albus , aliquis ho- 
n1 cft albus,nam prima eft falfa, & fecun- 
da:ft vera folüm ratione quantitatis, Ne- 
gatur asffumptum cum probatione, quia li- 
cet v niuc rfalis plura obicéta refpiciat, quà 
particularis , tamen illa plura non funt fpe- 
cie diucifa ab obiccto,quod refpicit fingu- 
laris, neq.«nim emzit bomo quod cft fübie- 
€um illius vniuerfalis, fpecie diftinguitur 
ab aliquo homine ,qui fubie&um flatuitur 
1n particulari ; neq. ex hoc quod vna fit ve- 
ra altera falfa pracisé ratione quantitatis, 
bené deducitur illas propofitioncs fpecie 
ditliogui , quia vt diximus,veritas , & falfi- 
tas ncn funt cffenüiales diffcerentiz propo- 
fitionis. 
$$ Diwsiditur autem cathcgorica pro- 
qiie yatione ppisciueot in dire&tàm , 
eu naturalem, & indirectam, feu innatura- 
Yem: dircéta cít,in s predicatur id, qnod 
pradicari debet, debet autem praddicari fu- 
perius de inferiori vt quantitas eft accidés, 
diftinétum de confufe, vt homo efl animal 
rationale, accidens de fubicéto , vt fetrum. 
eft durum: prose qua hunc ordincm 
at, dicitur directa , feu naturalis ; quz 
autem ordine inuerfo a£&1:mat , dicitur in- 
naturalis, feu ndire&ta;vt accides eft quá- 
tj imal rationale eff homo, durum eft 
ferrum . Ratione veró modi ; quo exprimi- 
tur przdicatum cenuenire fubiccto , diui- 
dirur in abfolntam,feu de inc ffe , & in mo- 
d»lem ; propofitio abícIuta , fcu de ineffe 
«B , in qua abfol;té przdicatum fubicéto 
uibuitur nullo addite modo , quo/ti con- 
veniat , vt homo eft animal... Modalis cft ,. 
qua ncy tantum fubicéto tribuit pradica- 
tumáícd ctiam modum exprimit;qto ei có- 
.ucfiit, vt neccffe cft homincm animal: 
& quia. bac diuifio faris eft celebris apud 
$un.n.ulifl ideo rcka2 priori haac proíc- 


terminare totam compofitionem,fe 


verum ,ac dieete, qj hemo cft animal; ideo 


Pars Prima Toflit. Tracl.1. Cap.1V- | i 


quamur ; an aetcm hac diuifio fit generis 
in fpecics, Tatar.lib.z.Perhier, q.2.6./eewn- 
dà [ciendum , armat , quia propofitiones 
modales, & de incffe magis ditfctunt ,quà 
affirmatio,& ncgatio, fed hacfpecic diffc-. 
runt, ego, &c. Acaffumptum cft fal(um, 
quis .n. non videt plus differre iftas bomo 
cft animal ,homo non cft animal, quam iftas 
homo cft animal , quz clt de incffe, & ho- E 
mo neceffario eft animal , qua cft modalis£ 

potius ergo dicendum cft modalem , & de 

ine ffe non differre,nifi accidentaliter, qua- 

tenus in vna przdicatum tribuitur abfolute 
fubic&to, & in alia fpecificatur modus,quo 
ei conuenit. 







CAPVT V. d 
Quid frt propofitio modalis, Cr quetuplex .^ 
$9 m modalis fi t membrum cathe-. 


goricz, cam quoque pratrittimus. 
hypotheticz , dicitur autcm modalis, quia.— 
conftat ex modo determináte ipfam, mo- 
dus .n dcfinitur,quod fit adrecen: tei deter- 3j 
mipatio, Q modificati 5 aliqui modi de! 
minant tátüm extrema propofitionis ,fü 
Gum.f.veTprzdicatum , de quibns egimu 
tract: € .2. Cfi dicamus Homo 
fhusel piens, Petrus cnrr. 
idfins in prima modificat, feu rei 
ic&um,ly veleciter in fccüdamodificat 
dicatum, & hi modi non faciunt prop 
tioncm modalem. àliqui vero nati 










o- 
nem prgdicati cum fubie£to , vt neceffe eft 
bominem effe animal", aut homoneceffarió: 
eft animal, & hi conftituunt propofitionem.- 
modalem: vndé propofitio modalisdefinis | | 
tur,quod fit illa, qwawonflat medo determi. — 
nante ip[amg vc excludatur modusdetermi- —— 
nans extrema tantum ; modi veró determi- - 
nantes totam propofitionem fex enumcra- 
ri folebant ,, vt 2pud Petrum Hifp. videre. 
cft; poffible impcffibile, neccffarium, cori- 
tingens,verum, falfum, fed quia duo vltimi 
fuprapropofitiones de ineife nihi! addunt ,. 
idem .n. cft dicere hominem cffc animal eft 


quattuor primi tantür retenti funt;vt poté 
qui proprie extrabunt propofitionem à ra- 
tione propefitionis de ineffe , & modalcm. 
conflituunt: ita tamen retenti funt,vt quà-- 
uis efie fit quid cotemune ncccffario ,. 
& contingenti eub vtroque dittim&um ,. 
tàm n. néceffarivm, quàm ccrtiegcns ncn 
repugnat t ffe, qve cfl defiritiepefetilisvt 
fic, fcd contngcus vitcrius acd.t pc ffe noh 


Cc, 


De Propofitione modali - 


eff, &neceffarium? contra non pof: aon 
e(f;nihilomiaus in przfenti poffibile fumi- 
tur,vt coincidit cum coatingenti, y f. po- 
telt effe, & non eff: : vadélicet quó ad vo- 
cem fint quattuor modi , tamen fccuaduim 
rem funt tres cantüm,& correfpondent tri- 
plici materie propofitionum jam explica- 
te cap. preced. naturali,remotz, & coatin- 
genti ; hoc tamen adaertendum eit, quod 
modalisin quacunq. materia formetur, aut 
elt neceffaria aut iarpoffibilis , nulla cócin- 
gens, nam in materia contingenti etiam eft 
neceffariía , nam fi dicamus , contingens elt 
hominem currere , certum eft applicatione 
t modi ad di&um eff: aeceffariam , quia ne- 

: Ceffz eft,vt curfus contingenter ei coueniat, 
E nec aliter ei conuenire potelt . 

"^ A . 60 Dupliciter autem poteít modus in 
—. propofitionc poni , nominaliter , & aduer- 
—.. bialuer; primo molo ita afficit totam pro- 
|». - positioaem, vt illam coaftituat fubiectum 
* dewerbo infiaitiai modi , & ipfe cum alia 
copula finita sit przdicatum,vt Petrü cur- 
























3 nat 
. tiui modi, femper.n. retinet vim przdica- 
| S APvsA .doc:t süPerhier, ca c c ad- 
ipm . . v. 1 - 


: » uercen: 

- nito,qui ) EE. erum 
- rere : ; PI el * sum, 

^ . media copula finita ieflicilür iacdus T 

(005 eff poffiiles si verá modus ponatur adaer-- 

2 baalicerin propositioae, vt cum diciturho- 

- moneceffarió eft animzl,paries eft contia- 

genter albus, runc modus non cft prz dica- 

- tum, fed mera copulz, determinatio , vnie 

. modifica: vnionem przdicati cum fubie- 

'&o, vt patet in allatis exeaiplis; & hic etiá 

aliqui diftinzuunt modum, & di&ut 














di&um, nam 

totam propositionem, vt homo eft animal, 

quae modificatur à ly seceffsrib dictum ap- 

pellant; fedre vera in modalibus aduerbia- 

liter formatis noa tta proprié potcft affi- 

gnari didum, sicut u311o formantur no- 

minaliter, & ratio cít, quia cum aduerbiali- 

| ter foranatur , modus non eft predicatum. 

Rh. : totam propositionem immediate afliciens, 
fedimmediaté folam copulam modificat . 

61 Porró modales habent quocunque 

mo 4o formentur, »rapriam quantitatem, & 

* qualitatem, & quidem eam dignofcere in 

mo 1libus aduerbüliter formatis non 

di fizile, cum an. in his modus non ice- 

tac, (24 folun nodificet copulam , atque 

idzo idemremaaeat fubiedum , & przi- 





0g PU T—-——"c—— 
"* ^ 


A 
« 


rere eft poifibile, neceff: eft hominem eff. 
^ animal vade paru refertquid modus aa- 
. teponatur, vel poft ponatur orationi infiai- 


* fet efse modus vniuer(alis 
fempzr cft pofübile ) 


. 

a5 
catüm, 1110d erat ín simplici, quancitis, X 
qualitas earum eodem feré moo v23aada 
erit,sicut ia propositioaibus de iazf:; ac 
in modalibus nominaliter formatis , cim 
ous prz iicetur, X,cobui aiti rioja 
ciatur; ad eam venandam eft aliter proce- 
dendum ;in his igitur cam quantitas i.vni* 
uerfalitas, ve! particalaritis,tum qualitas.i. 
afficinatio,vel negatio, veritas, aut falsitas 
ex duplici capite attendipoteftatmirum ex 
di&o,& modo,fed principalius ex hoc, quát 
ex illo; vade si modus negatur de dicto.etsi 
dictum sit afirmatum , propositio dicitur 
simpliciter, & ab(oluté negatiua , & folum 
affirmatiua fecandum quid, vt Petrum cur- 
rere non eítaece(farium,eft affirmatiua de 
di&o,aegatiua de modo , atque ideo sim- 
pliciter negatiua , fecundum quid. afirma- 
tiua; & ? contra fi eft afürmatiua de modo, 
nezatiua de dicto, vt hominem non : ff. la- 


'pidem eft neceffe, erit simpliciter aflirma- - 


tiua,(ecundum quid negatiua. Sic etiam ve«- 
ritas & falsitasex vtroque att:ndi poteit , 
at principaliter attendi debet ex modo, an 
si conzeuienter positus; vade fit , vt q1à- 
uis dictum sit verum, propositio polit efe 
falfa, vt si dicamus contingeas eit honiné 
eff. animil,ia hac dictum eft veram, & a1- 
hac propofitio,eft fimpliciter falfa, qaia 
licét verum fit hominem eff? animal , fil- 
fum tamen eft illi concingenter. conuenire 
rationem animalis; & ideo vt modus fit có- 
uenienter pofitus X rcddat propoíitioné 
fim»liciter veram , attendi debet mater'a, 
in qua fit propofitio,& dictum,cui applica- 
tur modas. 15a enin conuenienter formas 
retur propofitio de nece(saiio ia materia 
coatingenti, aut propositio de contiageg- 
ti in materia naturali . ein 
Eolemmodo circa av EROS modz- 
lium difcurreadum eít,qaà4 fimpliciter at- 
tendatur ex quantitate modi, fecundá q 
folum ex quantitate dicti, vndeilla propo- 
fitio erit vniuerfalis a e Er coitac 
mo4o vaiuerfali, etiam!i dictam (it parti- 
culare, idem & coatra : illi autem «€ 


tempus , & t 
tempore, tales fuat N eceffarim Gr imp 
bile, nam ille rem gut pro omni tempo-. 
re, ifte pro omai témpore tollit ; particu- 
lares modi é contra enti ngeni 
en pofibite, vc hic famitur (am fi 
tur, vt idem e(t, quod noa rep. 


-— k 


-— - 


curo 
is 


V9 
- 
» 
3 
Lid: 


entür . 

moi vniaerfales , qui amplectuntur omae 

; diftribuuat pro omat 
mpif-. 


ans, poe - 


VN 
non tua-- 





EO é contra talis dici 


44 Pars Prima Infiit. Tra&.IT. Cap.V. 


tur omne témpus,contingens enim nó fem- 
per accidit , ficut nec poflibile , vt contin- 
'entiam importat; illa igitur modalis , cu- 
--ius dictum eft particulare , & modus vni- 
alis, vt iftanece(fa eft Petrum efse ani- 
mal,eft fimpliciter vniuerfalis, & folum fe- 
cundum quid particularis ; & idem eft & 
contra 
62 Diuiditur propofitio modalisin com 
pofitam,& diuifam ; compofita elt, /» 44« 
modus fe habetyyt pradicatum, (v dilkumyvt 
Lii vnde conftat ex modo nomína- 
iter fumptos diuifa eft, iw qua modos ad wer 
bieliter fumptus determinat copulam , habes 
exempla fuperius ; aiunt quamplures hanc 
diuifionem ese equiuoci in ea seres 
alij tantum, diuifarn putant effe modalem, 
compofitam vero effe mere de inefse , vt 
Tatar. tract.1.& lib.z. Perhier.q.2. S.qwarto 
Jiéendum,cum Bargio citádo,cuius ratio eft, 
quia modilis eft , cuius copula non eft fim- 
plex, fcd modificata per modü, fed folà di- 
uifa copulà habet modificatà, cópofita ve- 
ro copulam habet fimplicem , &ideo hzc 
eft fimpliciter deineffe. Alijé contra com- 
pofitam agnofcunt pro veré modili, at di- 
üifam inquiunt effe meram de ineffe , quia 
habet prorfus idem fubiectum,& przdica- 
tum, quod ipfa ,nec in ea cernitur di&um , 
dequo verificetur modus. Acafferendum 
eft vtramque propofitionem tum diuifam , 
tum CREOÓ EA effc veré modalé , & ideà 
eff» diuif.onem vniuocam, nam in vtraq; 
oeil modus determinás vnionem pre- 
 dicaticum fübiedo , & in vtraque expri- 
ng modus, quo MER 
jccto,ergo vtraque veré modalis erit, per 
""Bocenim fnodilis feceraitur à filio 
pofica calis Bs tantum,quia e 
sé componitur ex dicto, & modo , fed prat- 
fertim quia facft fef eompofiim &di- 
HI 


























; uia facit diui- 
fum,ita Tatar.cit trac. t. in Pct. Hifp. c. de 
modalibus , qui fenfus compofitus,& diui- 
fus licet fit obiter explicatus tractat. prac. 
€.ylt hictamen rurfus diligentius enuclean 
dus eft,vt ille,ex cuius intelligentia pendet 
folutio multarum difficultatum in Thcolo- 
gia,vt notant Complut.lib.2.cap.8. 

- 63 Senfus itaque Md ein perpro 
fitionem modalem fit,vt docet Tat. dda- 
ciendo modum pradicari de tota propofi- 
tione correfpondente dicto, vt fenfus iftius 
[A eed pojfibile eff album effe nigrum 


m , hac propofitio , album eft 
E ix 


nigrum, eft poffibilis; ratio eft, quia cum 
modus cft przdicatü in propofitione mo- 
dali,tüc totum dictum veré eft fubie&tum , 
& cófcquenter de partibus eius fimul sum- 
ptis, & per modum vnius praedicatur mo- 
dus , &ideó sefus erit formas importatas 
per extrema dicti effe fimul compoflibiles 
in codem fubie&o,& pro codem tempore, 
in quo confiftit fenfum cffe compofitum ; 


quapropter cum modalis compofita fem- . 


er vniat inter fe formas importatas per 
extrema dicti, & de illis fimul füumptis prze- 
dicet modum , hinc eft , quod femper facit 
fenfum cote , ex quo infert Tatar. 
ex Scoto z.d z. q.9. modalem compofitam 
de rigore fermonis non bene diftiagui fe- 
cundum fenfum diuifum , & compofitum , 
quia formaliffimé reddit tantum fenfum 


compofitum; quód fi fequédo comihunem; 


vfum velimus eam exponcrein fenfu diui- 


fo,tunc ex modali illa compofita duas for - 


mare debemus cathezoricas,vnam de inef- 
fe, & aliam modalem de aduerbio;, & fic al- 


lata modalis compofita poffibsle efl al&um ef.— 


fe nigrum explicatur per has duas ,. hoc. 
Yn & hoc poffibliter eft nigru 


eodem inftanti tribuitur albedo c 
bilitate ad aigredinem,que duo.n 
gnant,quia vna forma non exclu 






t poten- 


lum c 


ità Scotus 1.d.39 fub G,v 


fum compofitum,& diuifum.Hincfitquod — 


fen(us diuifus eftille , qui fignificatur per 


modalem diuifam,cum n. in €a modus íolà. 


copulam afficiat, & non totam propofitio- 
nem, denotat fubiecto conuenire illum mo- 
dum,non autem ipfis formis pradicati & 
fubiecti fimul conuenire , & 1deó ficut fen- 
fus iftarum compofitarum ,migrwm ejfe «lbs 
eft poffibile, [lVantema federe ef poffibile,eft co 

ficus , & fignificat ,'quod coniun&io fe- 
dendi,& (tandi eft pofíibilis;ità fenfus iita- 
rum diuifarum , (edens pofhibiliter ftat,feu 
Sas ftare, album poffibiliter eft nigrum , 
cu potelt eiTe nigrum;eft diui(us, & fignifi 
cat,quod fubiedto f(edenti conuenit pocen- 
tia ad ftandurm, non tamen ad ftádum fimul 
cumfcfsione;toram banc.destrinsm de. mo 
dalí diuifa,& compofita, & de fenfu diuifo , 
& compofito recipiunt  Complut. cic. & 
Toan.de.S. Thoma lib 2.C.29: Vt communem 


» & explicatur fic per vnam. *Thomiftarum,& valdé notapda elt pro d'it- 
ficultatibus tcologicis ia matecit de prse 
e :i- 


d 


cd 

poteft effe nigrum, & fic in fenfu diuifo eft - 

vera propofitio , quis eidem fubiecto ied 
o A 


oexiftentiam,& fimultatem cum illa, — 
f "pep nra 





COMER : 'abalia dependet, & 


. ^ 


De Propofitione bypothetica - 


deftinatione,& diuinis auxilijs; ità etià ex- 
Les Bargius (cnfum compofitum, & diui- 
um in t;d. 39.ad S. Ex s/fo fecwndo patet ter- 
tium ex codem Scoto 2.d.2.q.9.de hoc vide 
etiam p. inflit.tra&. 5. c.z. vndé immerito 
hánc do&rinam inficiatur Poncius cap. t4. 
paruzlog. 


CAPVT VI 

Quid [it li ypatbetica propofitio , Cn quotuplex. 
64 Ypotheticam cap. 3. diximus effe 
H viupoliiosdin ex pluribus fimpli 
cibus conftantem coniunctione aliqua i1- 
ter fe connexis , & hz vel funtambz perfe- 
Gz,& confticuunt hypotheticam copulati- 
vam fi per particulam.e»,conne&tantur, vt 
Petrus dormit,* Paulus ftudet: fi veró per 
articulam vel;conftituüt diun&iuam , vt 


E i vel dies eft,vel nox eft . Aut vna propofitio 


feu vnius veri 
lituunt hypo- 


dee altera impf. 


. theticam conditionalem , quz illas duas 
|. continet inuicem vnitas per particulam fi, 
tfi. curric,Petrus mouetur. Ex quo 





. coftat!copulam hypotheticam 

bum,íed iod rcr fed pe fim- 
.. plicesconiungentem , v. g. Et, Vel,Si;atq; 
roo SAEI 
[Nep cue ces przdicatur de alia ,fo- 
lum n.verbum eft nota eorum, qua przdi- 
eantur ; conftatetiam effe principales fpe- 
cies hypotheticz, .f.sonditionalem , copu- 
latiuam , & difiun&iuam , ad quas aliz mi- 


1inchidit rationem difcurfus , & ha- 

- bet vith illatioais, ita quod vna fimplex in- 
fertur ex alia , ideo ad eam reducun- 
tur rátionalis , fcu illatiua , qux con- 


flat particula 2o, vt Sol eít, ergo diés eft, 


ac etiam cauíalis,quz cóftat particula 44/4, 
- vt quia Sol eft;dies cft; Immo vt notat Tat, 
traét.i eed prop. hyp.fi particula// non 
fumatur ilatiue in rigoresvt denotat con- 
fequens (cqui ex vi antecedentis , fed largà 
vtimportet concomitátiam antecedentis , 
& confequentis conditionalis funda- 
tam , non quidem in bonitate illatio- 
nis fecundum fe,fed fuppofita aliqua pro- 
mifstone;aut propofito, vel alia caufa;ratio- 
ne cuius posito in effe antecedenti , pone- 
retur etiam confequens , vt si veneris ad 
me , dabotibi equum, si haberem libros , 
libenter ftaderem , werden dicitur 
yeómiísiua, altera Lbs ionalis , ifta 


nó efft ver-. 


45 
nalem reduci: non tameasi ly,.si, n rg iz e 
fumatur , quia licet iftz in antecedenzi ha- 
beant caufam confequentis,non tà rien ne- 
ceffariam , & ideó dicuntur conditionales 
imperfedz quam doctrinam recipiüt So- 
tus lib.;.(um c.8 Jedt.;. Compllib.z cap.4. 
Casil.lib.: .tradt.a. c. 1. & alij ex Societate : 
Condirionilis vero fecundum vocem tan- * 
tüm,in qua mimirum conditio posita iu an- 
tecedentc nullo modo eft caufa confequé- 
tis ; fed penitus difparate fe habent , vtsi 
Coelum tonabit , P.:rta filabic;nullo modo 
ad hanc fpeciem reduci pote!t , (ed eft mera 
copulatiua importants (olam temporis coe . 
Xiltentiam antecedentis cum coníequeati , 
non cauf(alitatem . Ad copulatiuam tádem, 
vt notat Tatar.cit. non ad conditionalem ,. 
vt quidam putant, reducuatur omnes pro-. 
ositiones per aduerbium temporis , v 
oa , vel similitudinis , vt Petrus dormit , 
quando , aut vbi Paulus ftudet , Plato fuit 
dostus;sicut Ari(t.& alie consimiles, nam 
fenfus, eixrum eft Petrus dormir in ifto cera- 
pore,velloco,& in eodem Paulus ftudet, 
K sic de alijsifequitur Casil.cit cum alijs. gj 
Verüm cum iem definitio hypotheticze 
ropófitionis , quod fit coftans ex pluribus 
jx Cibus coniun&tione aliqua. inter fe 


connexis, & eius diuifio in conditionalem, 


copulatiuam , & difiundiuam fit omaiuax 
Summuliftarumcommunis , vt pote qux 
manifefte traditur ab Arift i. Periherm c. 
4» Vbi propofitionem nypotheticam vacat 
coniundlione vnam ,nihilominus non reci- 


nó diftinguit hypotheticaa à cathegorica 
quia Fees di fubiecto,predicato, & co- 


nus Tio udi rionam di quia.n. condi- « pitür ab Hurtad. difp. 5.fec. 5. vbi proindé 
tio 


pula, tanqitam partibus pracipuis, illa ve- 
ro plu enundiationibus. fimplicibus 
coniunctione aliqua connexis; q 


* 


ipfum tenet etiam Ouuied.controu.s.funi- 
mul.punc.4.quia, inquit, omnis propofitio 
fiu&'eategorica,fiué hypothetica conftat z- 
qué primo , & per fc fubic&o , & predica- 
to, tanquam partibus proximis , nam.om- 
nis propofitio eft enunciatio vnius de alio, 
ergo in omni propofitione datur vnü quod 
enunciatur , predicatum ; & aliud de 
quo enunciatur, & eft fubie&tum; crgo om 
nis propofitio conftat fubie&to , 
cato . Conf. omnis propofitio cft iudicium, 
uod effentialiter eft cognitio,qua coguo- 
itur conuenientia duorum extremorum; 
ergo omnc iudicium, feà omnis propofitio 
dicit vnum extremum, cui aliud conuenit , 


ctiam potiunzad hypotheicam condiigs ik aljid quodeonucnit, quorum ho pre- 


E nr 


MP wd; 


4€ —— fPariPrima InfliTraflII. Cap. VT. | 


dicatum, illud fubie&um dicitur. Nec iuuat 
dicere hypotheticam habere (ubiectam , & 
pradicatam remotum, quía iudicium im- 
mediate enunciat vaum de alto , & imme- 
diaté fertur in conuenientiam extremorü ; 
ergo refpicit extrema, tanquam immedia- 
té affe&ta copula e ; ergo tanquam partes 
immediaté componentes propolitioné om- 
nem.Nó ergo ex hoc capite voluat hypo- 
theticam à cathegorica fecerai, fed exeo, 
quod cathegorica abfolute , & fe fola e(t fi- 
gnificatuia, hypothetica vero minim? | d 
in faa fignificatione pendet ab alia , tanquá 
à coditione, vt ff Sal Lucet ,d;e: ef, hic enim 
exiítentia predicatur de die, non abíolutàj 
fed dependeater ab cxiftentia conditionata 
Solis , vndé (eafus eit , dies eít exiftens , fi 


Sollucet, vbi additum illu // $2! /wcer,pre-,. 


dicato appofitum facit propofitionem ni- 

hil ponere in effe , fed tantüm fignificare 
conriexionem (ed dependétiam inter fubie- 
Qum, & predicatum . Ex quo inferunt hy- 
potlieticam differre à cathegorica ratione 
additi, fi,afficientis illius przdicatum,ex vi 

cuius copula eff, y. exiftentia 

ex feimportat , illam tantüm dicit condi- 

, tjonatam ; ac proindé etfi forma propofi- 
: tionis cathegoricz , & hypotheticz fit co- 
pula efl, hz propofitiones inter fe diff:rüt 
effentialiter;quia copula eff ia hypothetica 
ratione additi fe Cenentis ex parte przdica- 

ti contrahitur ad figaificandam exiítentia 
conditionatam praedicati , quam abfolacá 


ex fc nullo appofito addito in cathegorica 
propotiioncligniar . Exhoctandem in» 

erunt nullam propofitionem effe proprie 
icam, nifi conditionalem; copula- 


dan vero, & difian&tiuam eff: fold plu- 
. — xescathegoricas fimul iitioca : 
— quiaiahisomnibus exillentta pr ti ab- 


enunciatur,& illam importat fecua.. . d 


dum exiftentiam copula «f ia propofitio- 
ne appofita . Deia lé propofitio ene UM 
j ua Petrus crrit, e» Io«nues «mbu!at , 
- fimplex propofitio , fed duplex cathezo 
- ... ca,ergonon eft hypothetica , probat ante- 
| cedeas Ouuied. quod q'tia à nobis non ne- 
: gabitur , fuperfluum ct eius probationem 
r -adducere;ità loc.cit. difcurrit hic Au&or. 
j Hac eít contentio feré tota denomine, 
& modceloquendi , nam quoad rem negari. 
x » quia hypochetici quoque ea 
nifiz ad modum cathegoricz ,itaut copu- 
poütionis, & fuo modo poffit aífigaari ia 
| & pradicatum,aon quidem 


— € 






! fatemur etiam proprié, & in rigore philo- 


famartificiofampropofitionum hypothe- —— 


eit fit forma ipfam cóltituens in effe pro- * pula 


abíoluté fumptum, fed peraliquam condi- ! 
tionem relítrictum, vt patct in exemplo ad- 
duco ff $4 lucet, dierejt , quz ità refoii- 
taur,dies eft exiltens , fi Sol lucet; imó vt ve 
rum fateamur , hoc modo, refoluta magis 
habet rationem prop ofitionis , nam primo 
modo potius fabere videtur vim argumé- 
tationis, & illatioais , quia fic (umitar per 
modum antecedentis, & con(equentis ; vn- 
dé ben? per hoc difcerni potelt cathegorica 
ab hypothetica , quod in illa przedicacá af- 
firmatur de (ubiecto abfoluté loqueado, in. 
ilta veró minime,(ed dependenter à condi- 
tione,quz afficit, & ceftrin git prz licatum; 


fophico , licet non dialectico , (olas condi- 
tionales eff hypotheticas ,tàm ob rationé 
ipfam aominis, tum quia copulatiuz,X di- 

ua&iuz porn commodé explicari per 
plures cathegoricas ; & hic dicendi modus 
re vera breuius , & clariusaperitrarionem — 
propofitionishypothetice,vtàcachegoris ——— 
ca iecernitur,minufq. coafandit Tyrond- — —— 
mentes. Attamenattendendo ibradurà ip- —— X 





ticarum benéloquuntur Summulilkz, dunt — — 
aiunt formam conílitutiuamA^lllarum non ——— 
eff:copalamef,(ed aliquod aduerbium ,^————— 
velnotans pluresfimplices.comiunzentem ^—— — 
v.g. $i Vel , qua ratione dixit Aiit. loc... ; 
cT DEMO hypotheticam e(f: vnà - 
coniundtione, vadétam propofitiones co- — 
pulatiuz,quam difiunctinz funt reueracós — ws 
lexe,quatenus colant duplici copula ver» — 
ali ; &licet coadirionalis fit minus omniü 
compofíta, quatenus veritas reperiturfolü 
in vna, & altera fe habet,vt mera coaditio, 
adhuc tamea dici potelt, ac debet propofi- 
tiocomplexa, & compofita propter dupli- — 
cem propofitionem , vnam tamen ab alia. 
ndentem , nam hypothetica illa /f $t 
eff, dies eft, incladithas fi mplices, quz am- 
bz forent verz ex fappofitione exiftentiz 
Solis (aper Orizontem 5$»! eff , ac dies eff; 
Irem atr do ftru&uram artificiofan 
copulatiuarum,& difian&tiuarum bené ita- 
tuunt Sammaliftz illas effz y. once e ü 
& à implicibus effentialiter diltin&tas, quia 
opulatiuz,& difiun&iuz, & iudi- 


z. 

ut 

AN 
ea 


veritas cop 
cium, quod fertur de ipfis , diuerlum clt à 
veritate,& iu licio, quod fertur de ipfis ca- 
thegoricis ab(oluté prolatis, & fine cóiua- 
&ione, vel difiun&tione; hoc patet de co- 

àiciua, nam ipfa fignificat illas fimplices, 
ex quibus componitur , e(f: (imul veras , 
qua Miu aa Agnifcir dueilia 


-—— 


- 










Hn 


MTM 
EU i 


fonte, &aliorum. — .— 
x ei PAypetbetics eopoftione fue etiá 
..-— "modo inuenithr materia, forma;quantitas, 
i He Vut alitas;. 


mr x 


E ^ snápropofitio cum alia;ficutin cathegori- 


De. Propofitione bypotbetiea 


simplices,non atz; tum quia foluté 
fumptz vna poteit cffe vera;altera falía,ied 
dum funt copulatz vna. exiftente falía;tota 
coniunctiua cít falfa, vt pofteà ex cius regu 
lis conftabit;ergo cft diuerfum iudicium,& 
diuerfa veritas de vnaquaq. propositione 
cathcgorica feorfum , quam de vtriufque 
simultate , quia si feorsim fumantur , vna 
verificatur , vcl falsificatur independenter 
-ab alia , at copulaté veritas vnius dependet 
à veritáte alterius ; hoc etiam adhuc magis 
p in disiun&tiua, nam altera parte exi- 
ente falía , tota disiunétiua eft vera , aliud. 
ergo elt iudicium , & alia veritas totius, & 
alia partis,per qp patetad rationes Quuied. 
ino posit , & adhuc magis patebit ex di- 
cendis in fine hnius capitisn 67. vbi de hac 
re fermo redibit. Quia ergo hic prefertim 


— « explicarc intendimus formaliter itructurá 
-... '"attificiofam hypotheticarum ,X non mate- 


—xialiter tantüm, relinquendo modum dicé- 
|... di Reeentiorum, profcquimur declarare hy 
de jeticas de more Summuliftarum no- 

rorum 


; Parisiensium Tatar. Orbell. Ioan. 














"PA i 
a f 


Forma ejus eft copula, qua am; 
: ^ rbd iu Ma geiesiperirio cathego- 
ENS b t copula vniens przdicatum cum 
. "fubiecto. Materia eft connexio;quam habet. 


| *aerat cennexio', quam habcbat pradica- 
tm ccm fübic&g , & etiam ipía poteft effe 


naturalis, &im ini s oai ful v rn 
c 


js  Tisetit connexio propofitionum. ; v 


| — due contingcntes, fimplices neceffario c5- 


.. "ecdantur, etficicoc hypotheticam in mat c- 


xia neceffaria , vt fi Homo currit, mpuetur, 
ré non ex materia cujuslibet fimplicis 
orfim, fed cx eo quod € 


itur, vel neéatur pet i 


int 1 hypothe- 
ticam ,atfcadenda c eiue Ha Chin - 


tas cius cft , qua inuenitur jn. vtraque ca- 
theporica, vndé fi vtraque cft vniuerfalis , 
vel particularis,tota hypothetica talis erits 
fi vna vnitiefalis , & alia particularis , erit 
mixta: an vero étiam fecundum fe poffit 
aliquá habere quantitatem,mox dicemus. 
Qualitas demum eius erit veritas,v cl falfi- 
25, rmatio,yel negatio,vt de cathecori- 
«a diee , Quz vt magis innotcícat 
. Ciufdcm regulaslubiurgimus. 

66' Pro veritate & falfitate hypotbeti- 
carüm geret fequentes regula font 
ebícrüande, Ad veritatem conditiepa'is 


- 


4? 
affirmatiuz flri&té fumptz requiritur , vt 
coníequentia fecundum fe fit bona,.i.quod 
ex natura antecedentis confequens dedu- 
catur,fiueantecedens , & cenfecucas ife 
sint vera.vel falfa , siuepoffibilia , ftue im- 
poffibiila, fiue ncceffaria aut contiagentias 
vnde ifta conditionalis eft vcra, fi homo eft 
asinus , homo clt rudibülis 5 erit autem 
falfa si antecedens poteft. effe verum con- 
fequente exiftente falfo , fcu si conftquens 
non neceffario cx antecedenti inferatur : 
vnde quia confequentia fecundum fe bona 
femper eft neceffaria , & (ecundum fe mala 
femper eft mala, & coníequenter impoflibff 
lis , ideó omnis conditionalis vera ftricté 
fumpta, vt habet .f. vim confequentiz , eft 
neceffaria,& omnis falfa impoffibilis,& nul 
la datur talis conditionalis contingens . Ad 
veritatem rationalis vltra bonitatem con. 
fequentiz requiritur , vt antecedens sit. in 
fe verum,vnde hac erit fala, homo eft asi- 
nus;ergo rudibilis eft. ^d veritatem caufa- 
lis vltra bonitatem copfequentiz , & veri- 
tatem antecedentis in fe ,adhüc requiritur; 
quod antecedens sit caufa confequentis , 
vnde hac efit falía, quia homo eft risibilis, 
eit rationalis, quia fumus efl,ignis eft ; Ad 
veritatem tandem pure conditionalis , & 
promiifiuz requiritur,vt veré exiftat a par- 
te rei fundamentum illius concomitantiz 
antecedentis, & co: equentis, vnde vt hzc... 
sit vera,si veneris ad me,dabo tibi equum ,. 
neceffe eft tunc adefle propositum i 
equum etiamsi poftea non impleatur pro-. 
miffüm, quod si tale propositum nó adsit, 
erit propositio falfa , etiamsi poftea pro- 
miffum adimpleatur,vt bene hie Complut, 
aduertunt. — - 

A3 veritatem copulatiue requiritur vtrà. 
que partem effe veram;quod si altera pars, 
vel vtraque sit faifa, falía erit tota copula. 
tiu; ratio elt, quia cum vtramque partem. - 
coniungat , significat vtramque ita (e habe- 
re;,sicut enunciatur, vadé ifta cft falfa P.- 
trus cfthomo,& homo cft lapis : enin 
dicatur neceffaria, vtraque talis effe debet 
& si vna fola cit contiugcns , tota copulati. 
ua cft continzcns;ratio cft,quia hypotheti- 
€a coy ulatiua on folum affirmat hanc par- 
tem, vel illam, fed «tramque, atq; adcó ra-. 
tione vnius partis contipgentis it toe 
tà copulatiua aliquando cffe vera, & ali- 
quando fa3l(3; atqueadtó coutingcbter ve« 
r2; vc] falfa, ergo vt neccffaria sit. , verdyi- 

ue eed abe tequirit. Vt Mic 
stp isnon vtramque partc 2x 
d » E? Je 


- di 





"WE 


CH c0 


) um 


43 
effe poffibilcm fed requiritur ctiá , vt sint 
compoffibiles hac, n. propositio Petrus lo 
quitur;& non loquitur,conflat ex partibus 
pofüibil ibus fcorsim , fed quia funt incom- 

flbiles, tota propositio cft impofübi- 
s 


Ad veritatem disiunctiuz ftridlé sumpre 
requiritur alteram partem cffe falfam quia 
disiuncliua in rigore continet exclusionem 
alterids partis, & reddit hunc fenfum alte- 
rum tantum iftorum «ft vcrum, & sic fem- 
per altera pars debet effe falfa: si veró lar» 
gà fumatur ,vt ide valct;ac /a/rem | , vel a4- 
miu: ,sic vtraque pars poteft cffe vera,nàá 
reddit hunc fenfum , vnum faltim iftorum 
eft verum, quo disiunétiuo loquendi modo 
víus e(t Chriftus cum dixit vb; duo, vel tres 

fnerint congregati, &c.ita Petrus Hifp.tract, 
1.& per hanc diflinctionem fedatur grauis 
contentio de hacre inter Modernos . Ad 
eius neceflitatem requiritur, quod vna pars 
sit neceffaria ,vel si vtraque contingens cft, 
vna sit alteri incompoflibilis , vt Petrusle- 
git,vel non legi quare si ambz sint contin 
gentescompotlibiles, vt Petrus ambulat , 
vel legit,tota difiunctiua erit contingeus ; 
Tandem ad eius poflibilitatem requiritur, 
quod vna pars eius fit poffibilis, ad im. 
poffibilitaté quod vtraque fit impoffibilis , 

Pro afirmatione vero , & negatione hy- 
potheticaruni hxc regula pro omnibus tra 
di folet , quod tunc funt affirmantes , cum 
€oajunétio vtramque «oniungens propo- 

ionem cft capire | tunc ncgantes,qua- 


do cft ne2ata:ratio iabzcfe habet in 
kic cer , vt copula in cathegoricis , 
lrzc eritaffirmatiua. , finullus homo 


currit nullus homo mouetur quia cóiüctio 
fif uo eft affcéta negatione ;hac vero eritne 
gatiua,.Né fi homo curritj,homo mouctur , 
quia c6iüctio f afficimur ncgatione;Scd quà. 


. uispraz-di&ta regula pro dignofcédis aifir- 


matiuis ,& negatiuis jn caufalj , & códitio- 
nali locíü habcat, attamé nó videtur fatis có 
grua in rationali quz vt negatiua fiat, prz 
poni nó folet negatio particu iug er 
£6,nequeinconiun&tiua, quá dum volumus 
negantem facere,non praponimus parti- 
et & negationem dicendo. Nom, 4» Pctrus 
Kinder em Penins fl'udes,(ed dicimus, & Pe- 
£15 won ftudet. , & Dawlus nonfudet , & 
etiam de difiunétiua eadem dubitatio cur- 
nt: Dicendum tamen cft,quodlicet huiu- 
modi hypothetiez poffint fccundum rem 
alio modo negatiuz reddi,quàm per ncga- 
tioaem prapofitam particula ncgatiuz;ta- 


Pars Prima Infiit J 


v4 Quares;an diuifio propofitionishy- 
pothe coniun 


TratL IT. Cap.V T. — 
men fccundum rigorem logicum ita debét 
negari , vndé hacerit rationàlis negatina 
fccundum regulam affignatam Pejrws eff bo.— 
mo non ergo Peirusefl equus,&hacnegatio-— 
ua coniunctiua Nec Petrus fludet , mec Pas- 
lus fíudet nam ly mec , proprie eft particula 
nep &iua tamen nà : 
videtur fieri poffe negatiua , nifi per nega- 1 
tionem partium . 

Pro quantitate harum propofitionum 
nulla peculiaris zffignatur regula , eo quia 
diucrfam quantitatem non habcant ab ca , 
quz eit in partibus,cum.n. quantitas fuma- 
tur ex fubicéto, vt dictum eft fupra , & hy- 
potheticz nón componantur ex fubicéto , 1428 
& przdicato, indé fit proprié non effe vni- 
uerfales,aut particulares:vbi tamen aduer- 
tendum eft copulatiuas,& difiunc&tiuas ali- 
quo modo vniuerfales , & particulares dii 
poffe, quia particula coniunctiua nata eff 
effe nota vniuerfalitatis,& difiun&tiua par 
ticularitatis,vndé ratione iftarum poten 
fecundum fe dici vniuerfales , & a 
ves,vtinfra cap.g.magis explicabitur. ——— 
























tic« in conditionalcn 
& difiun&tiuam fit proprie gene 
cies? Negant quan, aed s ! 
copulatiuas ps diírunctiuas « 
fimplices, nec diftinétam verit: h r^ 
re, aut falfitatem à simplicibus, ex quibus —— 
eir 2 etiam, isis fenfus eft - 
simplex , & per vnam cat oncth n expli 
catur eofüs n.v.S. lius ciiun&li o&Pe 
trus, & Paulus fludct,cft hic , vterqui "Hos UR" 
detfenfus iftius disiun&iux,vel Petrusflu. — — — 
det,vel Paulusfludet,cflhic, vnusiftorum ^—— — 
ftudet;immo ncque. conditionalis iB des 
verahypothetica,cum.n.indludatvim di- —— 
fcu; : significat veritatem , fed cófe- iw 
qpcion dtque Rus crit argumentatio po- 
tius,quam othetica propositio. Dicen- 

Mim cobdic 























dum tamen eí nalem , quam 
coni ü disiun&iuam cffe proprie | 
hypothceticas, ac proinde diuisionem 





tam c enerisinípecies,ità Tatar. cit. & — 
fcquitur 1oan.de.S.T hom.q. s. art. s. licet 

cum aliqua analogia , quia vt patet cx và 
»psius nominis propositio hypothetica 
prius dicitur de conditionali quàm dx cz- 


teris. Ad rationem in oppositum dc con- 
iun&tiua, & disiunctiua "cgoturafam pr » 


nam habent veritatem , & falsitatem pr 

priam à simplicibus prorfus diuerfarn « KC 

diuerfum fit iudicium de ipsis ,ac de sim- 

plicibus,ex quibus conflant;vt patet x i) 
gu 





* penus pro earnm veritate difcernen. 

; funt etiam propositiones veré com- 

— — splexz; quia conitant duplici copula vcrba- 

i,nec dicuntur vna, nisi coniunctione , vt 

inqüit Arift. Quod autem pofsit designari 

earum veritas p«r vnam cathegoricam, ve- 

.lutin actu signato , non tollit ,quin veré in 

&étu exercito veritas earü sit hypothcetica 

4n copulatiene,aut disiunctione plurzü pro 

positionum cósiftens; immo, & veritas ip- 

sius conditionolis ità exprimi poteit per 

xnam cathegoricam 1n aétu signato dicen- 

do,quod eft coniundio plurium simplici 

per particulam ff. Ad aliam de conditjonali 

concedunt Conrlut. cit. non participate 

rationem propositionis nisi fecundü quid , 

effentialiter vero effe tátü argumétationé. 

Sed dicendum eft conditionales multoties 

-  -gon tátüm habere vimillatiuam, fed etiam 

- s affcrtiuam , cumnimirum fub conditione 

. — « aliquid af&rmant,vel promittunt , vt patet 

de ila fi. bowro effet equus effet rudibilis,nam 

— — de ifta fertur iudicium &on tantum quoad 

— .dllationem;fed etiam quantum ad affrtio- 

— — jnem,i.quátum adità effe,vc] non efft , at- 

- que ades wt sic propriam veritatem ha- 
— —wbebit' or. 3 


& 











- m 


—. «effe simulargumenttio, & propositio, cü 


(0 hac effentialiter sit oratio enunciatiua; cui 
^ -conaenit cffe veram,vel fiip auti. 


gala;cum non fit enumciatina, fed illatiua ? 

— Refp. non eff: incomueniens , quod eadem 
- , oratio materialiter fub diucrsis formalita- 
; tibus pectineat effentialiter ad orationem 

" enunciaciuam, & illat uam , & ita fe habet 

- in propofito conditionalis hypothetica ; 
- -quatenus.n.includit vim confequentiz, di- 
- citur illatiua,& quatenus ét przcifa vi có- 
-fequentiz affcrit aliquid ita effe , vel aon 
ei ,non quidem per praedicationem vnius 
. . de alio, quia id pertinet ad cathegoricas , 
^ fed per Conexionem plurium. fimplicium 
— .faSam per copulam hypotheticá ,' dicitur 

enuneiatiua, : 


-* tatio aucem folum-dici pote 


i CAPVT VII. 
De oppofitiome Cuthegoricarmm fimplicium, 
.63 Ognita effentia, & muliplicitate 
| propofitionnm, r rhe 1 
ptictares explanare tO tio, 
opc E E 
tione , € al1Js, 
huc prius dcoppofitionc cathegoricarum 


"e 


9" - — 
EE A. 


71 De Propofitione bypothetica. 


— ^. $ed dicesquomodo eadem oratio poteft. 


! 


u«9 
fimplicium, deindé modalium, & hypothe- 
ticarum. l 

Oppofitio itaque eft durum propofitio- 
pum vtroque extrem participantium: codem 
erd;ne fecundum qualitate, velquantitaterm, 
vel vrramq: repugnanti , cx quo patet , hic 
nos non loqui de oppofitione reali reram, 
qualis cft ca ,quz int&r calor:m; & frigus 
verfatur, nec dc illa ,^ quz inter terminos 
reperitur, nam de hac egimus tract. prz- 
ced. ape fed deilla przcisé , qug iutet 
propofitioncs verfatue; neque oppofitio. 
nem hic accipi in toto rigerc;quia talis pg 
nes qualitatem tantüm attenditur in pro- 
poficionibus; ita quod vna fic affirmans, al- 
tera nezans, vna vera, altera falía, non au- 
tem penes quantitatem;, non.n. inrigore 
vniuerfalis, & particufaris opponuntur, cü 
vna-coatincatur fub alia , fumitur ergo fue, 
sé pro quacunque diaerfitate propofitio- 
num fecundum qualitatem, vel quantitaté, 

K dicitur repugnautia d uartm propofrtionss, 
nam eadem caunciatio fibi ipfi non aduer- 
fatur. dicitur vtroque extremo participantium, 
A. eodem fubiesto,S przdicato, hzc náq. 
funt extrema propofitionis, & codem mo- 
do in vtraque acceytis, ica quod non varie- 
tur terminorum fuppofitio;appellatio,am- 
p'iatio,Xc.fed in vtraque fumantur pro co- 
dem fignificato re, & nomine , vt feruetur 
terminorum vniubcetio cum cademintee 
gnitate;ne aliquis terminus ponatur in v- 
na,qui non fit in alia , pro eodemloco , & 
tempore, vt docet Scor.z.d 2.4.9. fub S , vc 
ia (umma fola variatio fit in qualitate , aut 
quantitate propofitionum , in czteris func 
proríus vniformes . dicitur eode» ordine , 
qura propofitionum vtroque extremo par« 
ticipantium, aliz participant inuerfo or« 

'dine,vt homo eft animal,animal efthomo; 


-aliz eodem ordine, ita quod fubicétim in 


vna fit etiam fübiectum in alia, & pariter 

icatum vnius fit quoque pradicatum 
alterius, vt homo eft animal , homo non eft 
animal, & hoc fecundum requiritur ad op- 
pofitionem. dicitur fecumdwm ;qualitatem , 
vel quantitatem, &c. quia fecundumaffir- 
mationem, & negationem, vniuer(alitate , 


aut particularitarem repugnantia propofi-. . 
-— 


tionum attenditur. 4 : 
.. 69 Poff:nt autem quadrupliciter pro- 
pofitiones adinuicem repugnare , 

repugnantia maxima;itaquod oppo- 
nut cin quate inqualitate, & 
hac dicitur contradi&oria oppofitio; vel 
effc poteit min nem oM in fola quantis 

: tatc 


»9p-e 


£ d 


ANEREUEUI E usas 


*$0 Pars Prima Inflit. Tra&l.1T.. Cap.VIT. 


tate repugnent, in qua non daturrigoroía ,geffe; in propofitionibus autem contradi » 1 


oppofíitio, & hac appellatur fubalteraa, vel 

medio modo repugnare poffunt, .(.in qua- 

litate fola, in qua attenditur vera oppofi- 

,tio,ia quantitate autem conucaire, quz fi 
fuerit vniuerfalis dicitur oppofitio cótra- 

ria, fi particularis ; dicitur (ib coatraria : 
ex quo fequitur quadruplicem eff: oppofi- 
tionem, contradictoriam, contrariam , fub 
contrariam , & fubalternam , quarum pri- 

ma cft maxima, vltima minima , aliz duz 

mediae, & fingulz (unt explicanda eum fuis 

regulis, & legibus . Vt autem tota hzc do- 
&tina de oppofitione cathegoricarü fim- 
| eese MTM percipiatur fübícriptá 
guram folent illis proponere Sümuliitz. 


Omnis bomo| —— m | Nullus bomo 
| efl amimal Contrarig | eft animal | 
a E 
7 u^ 
^ , * 
v— e S* cd 
I T, e » 
t [2 
ln! 9 — 
9. e 
m e *b E 
z C o z 
Im, P 
Aliquis bemo]: ———————— Aliquis bemo 
Ud «rimal | Subcontrarie |mow eff «mima: 





-. Centradi&oria oppofitio eft repugná- 
tia duarum »propofitenum in quantitate, & 
qualitate fimul, itaquo vna fit vaiuerfalis 
afirmatiua,& alia particularis negatiua; vt 
omnis homo eft albus , quidam homo non 
€ftilbus,vel vniuerfalis negatiua, & parti- 
latis affirmatiua, vt nullus homo eít alb, 
quidá homo eft albus;vbi notád( cà Tat .tr. 
1.hic definiri cotradictoriá itioné de 
fubiecto communi , ideà licet iftz Sortes 
currit , Sortes non currit,non fint vn:uerfa. 
lis afirmatiua, & particularis negatiua, ta- 


men funt verz contradi&oriz,nam igne 1 
em 


larisaftirmatiua, & fingularisnegatiua 

pcr coatradi&torié opponuntur , vt docet 
Aufl. 1, Perhier, cap.s. Lex veró contradi- 
&oriarumindifpenfabilis epar : 
funt fimul verz effe,aut fimul fal(z,(ed sc- 
per vna eil vera , altera falfa , & fundatur 
in illo gyacrali, & irrefragabili principio , 
SMem de evdem fimnl nfirmari ér negari mn 


'to'hoc modo bewo 


Gorijs idem praedicatum eodem modo có-* 
paratur ad idem fubicótum in vna affirma- 
tiue, in alia tegatiué , erzo impollibile eft 
vtramque effe veram . 

Dices ilta contrad:cunt album , & noa 


album, & tamen homo , inquantüm homo, 


nec eít albus, nec non albus, ergo inter có- 


tradictoria dari poteft medium. Refp.aliud 
eff: loqui de te-minis ;aliud de propo'itio- 
nibus contradictorijs, nam inter terminos, ] 


feu contradi&taria incomplexa , fi fumátur 
cum aliqua determinatione , vel fyacathe- 
goremate, vtique dari potefl medium ,vt 
probat argumentum, fi camen fiant propo- 
fitiones dicendo, homo nquantum homo 
eft albus, homoinquantüm homo non eft 
albus ( fic .n. formari debcnt , vt fint con- 
tradi&oriz,vt quod affirmatur iu vnanege- 
tur in alia ) prima eft vera. ,altera falía , ita 
Do&or 1.d.2.q.7 infra & K, & d.4. q.1. fub | 
E, & d.5.9.1. fub L. & albi fzpé , & malé- 
ncgat Cafil.cit.c.. prefatas propofitiones — : 
effe contradictorias,licet.n.itenon con- — — | 
tradicant, bmp inquantum bomo eff albur,.—— 
hemo inquantum hino non ejf albo: , quia 
quo9 affirmatur in prima nonnegatur in 
ecunda, & cum ipfafitafrmatiuadeprz- ——— — 
dicato infinito , negatio ramen przpofita .. — 
copula negat in fecunda , quod affirmaba- ? 
tur in prima, & ita conftituit illam contra- - 
diétoriam pr:mz , nam illaaffirmata albe-. — 
dinem effc dc effearis bominis quod ila 
directé negat , vnde n.eít, quodait — 
Ca4fil. hanc fecundam 'carentiam, ——— 






hominis, quia hzc fecunda propofitio eft 
negatiua de pradicato finito, vt autem af. 
firmaret de homine carétiam albedinis de- 
beret effe affirmatiua de przdicato infini- 

i homo efü woo | 


«lbu:.Eadem de malé negant Arri. 
difp.z.n.s6. & Ouuied. has effe petii, dc z : 
ctorias Petru: effemtialiter eff albus, Petrus .? 
effentialiter mon eft albus, ca frztusratione, - 
ia vtraque falfum affirmat prima albc- 
inem effe de hominis effeatia , i fecunda 
negationem illius, Nam re vera fecunda 
propofirio non eft affirmatiua,fed negatiua 
£ius , € prima. 
Obferuandum tamen eft meliorem mo- 
dum contradicendi,ae deceptio contingat, 
effe,fi in negatiua propofitionc negatio nó 
folum copulz preponatur , verumetiá ad- 
uerbio, & cuicunq; syncathegoremati , z 
iuam Micibit, ita in. fiet, vt vc 
, oppo- s 


--———- 





Pet, 


sues, UE te 


M 


?- 
46 


^i 





tur, & quidquid in vpa affirmatur, 
in alia negetur, nam de rigore re fcrmonis 
ncgatio folum negat , quz poft fe inuenit , 
non quz ante fe : Hac de caufa hz non có- 
tradicunt Petrus femper fiudet, Petrus fim 
per non. findet, cum poffint fimul cffe talíz 
ex hypothefi,quod interdum tludeat; inter 
dum non , quare potius funt contrariz , vt 
jeitür contradicant, fic debent fieri Petrus 
fempur. findet , Petrus mom. femper. finder, 
namcum »em fcmper zquiualeat aliquando 
gon, sicut »en omni: aquiualet «//2sis nem, 
fenfus fecunda eft Petrus altquamdo mon. fts 
det, quz. deo opponitur primz, qua facie- 


' bat fenfum vniuerfalem quoad tempus , & 


(99 fe. 


^ v€rà ncceffaria, aut impo 


- laris; v.g. ex 


- falfitate pr 


ideó nunquam cffe poffunt simul verz , vcl 
falfz. Dices hz poffunt effe simul vera /o- 
mo femper ftudet , bono mou femper fiude^ , 
si Petrus v.g. femper ftudeat , & Paulus i6 
femper fludear . K cfp. id verum efse , quia 
illa propositiones funt fübcontrariz , quia 
terminus eft communis, qui in materia có- 
pns eiusd particulari, ac proindé 
ambz verificaci poffunt , cum non sint de 
eodem fubiecto 5 quot autem conditiones 
rcquirantur, vt dug propositiones inuicem 
contracicant, vide Tatar. lib, 1. Perhier.q. 
$.dubit. 1. & a!jos Summuliflas. - 
/,70 Centraria oppositio cft SERUEnAD- 
tia duarum propofitionum vniucrfalium 
in-qualitate, vt omnis homo cft albus , nul- 


Jus homo eft albus, & ad hanc fpeétát pro. 
"pofitioncs indcfinitz, fi fint in materia ne- 


ccffaria,aut impofhbili , quia fic zquiualét 


 vaiucrfalibus , qux autcm conditiones re- 


quirantur , vt duz fint contrariz, vide Ta- 
tàr cit.dub :. Lex ifiarum eft, quod in nul. 
la materia poffunt an.ba fimul éffe verz,be 
1é tamcn fimul falfz in mate ria contingen- 
ti 1t patct in goes aeos jn materia 
ibili femper vna 

eft vera ,& alia falfa,vt omnis homo eft ani 
mal, nullus homo cft animal 5 non poffunt 
ambz fimul effeverz, quiaalioqui contra- 
di&toriz poffunt effe (imul verz, nà fi duz 
allatz effent verz, etiam hz duz effent ve-. 
rz,omnis homo cft animal, & aliquis ho- 
mo uon cft animal , cx vniucríali fi quidem 
jua vera,nullus hono eft animal, N: 
ceiioferi ti culatis negans , aliquis ho- 
mo non e(t animal; poffunt tamen cffe fi- 
mulfalíz- in materia contingenti, i.quia ex 
opofitionis vntucrfalis non re- 
&é inferturin tali materia falfitas particu- 
hacfalía otrnis homo «ft al- 
bus, non fequitur hanc. cffe falfam aliquis 


De oppofitione Cathegor. fimplic.. - 


$i 
homo cft albus;quia pradicatum contingés 
potcft conucnire vni cx inferioribus fubie- 
&i, licet non orrnibus : in neceffaria vero , 
aut im pc ffbili non poffunt cffe fimul falís, 
quia in his prxdicatum cmmbus conucnit 
inferioribus,aut nulli . Scd dices, contradi- 
Goriz in nuJla materia queunt cffe fimul 
verz,vcl falfe,quiaafirmatiua totaliter per 
ncgátiuam rcmouetur , fed koc ideminco- 
trarjjs euenit t€ hac propofitio omnis 
homo cft animal tctaliter per hanc remoue 
tur pullus hon.o cft animal, & inter eas nul 
lum relinquitur medium. Rcfp. a&rmatiuá 
vniuerfalem vt fic , non rcmoueri totaliter 
per negatiuam vniuerfalcm, vt bcré bic no 
tarunt Complut, nam intcr omne , & nullü 
mediat aliquis , atque ita vniucrfalis aff r- 
matiua, & vniuc rfalis ncgztiua vcré babent 
medium interdum tamcn raWone materia, 
naturalis .[. vcl impe flibilis mcdium non 
admittunt , vt patet jn exemplo allato in 
argumento, eadem .n. ratione , qua vcrum 
eft aliquem homincm effe animal , veiü cft; 
etiam ratione matcrie omnem homincm 
eff: animal, hinc dicimus in materia impof- 
fibili, vel naturali duas contrarias non pof- 
fe effc fimul falfas , 

Subcontraria oppofitio eft repugnantia 
duarum enunciationum particularium. in 
qualitate,vt cuidam homo e£t albus , quidà 
komo non cft albus. Lex earum cít poffe 
cffe fimul veras in materia contingenti 5 vt 
patct in allato excmplo : & ratio eft , quia 
idem przdicatun non afbrmatur, & ncga- 
tuy de codem fübiecto determinato, aliter 
effent contradi&toriz ,. Non poffunt tamen 
fimul efse falfz;alioqui fequeretur contra- 
dictorias fimul cffe falías , nam cx falfitate 
pru reété jnfertur falsitas vniuere- 

,€o n.ipfo quod przdicatum remouce- 
tur ab aliquo inferiori fubiccti, nó amplius . 
conuenit illi fubie&to vninerfal:ter (umptos 
ergo ex his duabus fub. contrarijs aliquis 
homo eft albus, aliquis homo uon cft albus 
inferr.nnirbz contradictoriz: fimul fal(z, 
omnis homo cft albus , & aliquis bomo. nó 
cft albus, tuni quía vc affirmatiua císet fal- 
f? nullus hamo deberetefse albus, & fic 
negatiua tunc cfsct vera, 


Subaltcrea denique oppofitio cft repe 


guantia dvarum p ropofitionü in fola-quan« 
titate,vt vniucifalis af&rmatina cum partie 
lariaffirmatiua., ve! votuerfalis ncgatiua ci 


part:eulari ncgatiua lx earum ett , " 


. 


fi vniucrfal;s si& vcra, particularis etrá eri 
vera,non tamen € ee ga in atc ria 
* SR LI 


- 





$2 —— Par Prima Inflit, Tract.IT, Cap.TI. 


neceísaria : ratio cft, quia ex vniuerfali ve- 
ra poteft mferri particularis, non é contra, 
uia siprzdicatum conuenit omnibus in. 
ertoribus fubiecti , conuenit etiam alieui 
ex inferioribus,non tamen é contra,si con- 
venit alic::j, ergo omnibus ; quia non valet 
aliquis homo cít albus , ergo omnis homo 
eft albus. Quod si hzc eft verz, quidam ho- 
mo cft animal,crgo omnis homo cft animal, 
hoc non prou: nit ex parte forme , cumin 
simili forma detur antecedens verum, & 
confcquens falfum, fed ex parte materiz , 
uia eft neceffaria. Deinde si particularis 
sit fal(a,etiam vniuerfalis erit falía,uon ta- 
men é contra, racio cít,quia si prezdicatum 
xemouetur ab aliquo inferiori ,iatn non có- 
uenit omnibus , non tamen si remouctir 
ab omnibus simul fumptis, ideó remouctur 
abaliquo determinato 5 quod si contingat 
3nterdum ex vniuerfali falfa fequi etia par- 
ticularem falfam,vt in hac,omnis homo eft 
ris , ergo quidam homo cft lapis , id fol 
€x parte materiz , quz eft impoffibilis. , 
eadem. n. ratione, qua impoffibile c(t om- 
nem hominem efse lapidem , eadem etiam 
3mpoffibile «ft aliqué hominé efse lapide. 
71 Quares an omnes fupradistzo 
sitiones sint verz oppositiones? kcfp. fo- 
Tam contradidoriam , & contrariam efse 
veras oppositiones, non.autem fuübcontra- 
riam, & fubalternaui, ità Tatar. x. Perbier. 
S. Primo (ciendum , fcquitur Fonfeca 
is. dialect inftit.cap.6. Blanc: lib.e. £cét. 
13. Arriaga difp.z.n.22. Amic.lub.:. & alij 
quamplures, & eft exprefsa Arift. (cntenga 
» ier.cap. $.& 1. Priorum cap. s. Ratio 


. -eft, quia veraoppositio cft eiufdcm de eo- 


dem, non nominis tantum, necrei tantum , 
fed rci, & nominis simul, ergo quia (ubal- 
fernz nonopponuntur fecundum affirma- 
"tionem, & negatione m , & pofsunt amba 


- efse simulverz,& simul fal(e , vt patet cx 


lis caruni;immo vna illarum, vniuer- 


is continet aliam', pus cftparticularis, funt 


quin. afserit omnem bominé ese animal , 
cenícquenter afserit aliquem hominem ef- 
fe animal: (ané non erunt veré, X in. rigore 
positz . Et parum xefcrt,quod vna sit v- 
niuerfalis,altera pasticularis, quiain qusa- 
titate non datur. vera oppesitio, & quanti- 
tasmaier minori non repugnat, quare füb- 
alterna dici debent: pottus diueríg quanti- 
tatis,quam oppositas vndé , & contradi- 
rz ipfg non veré dicuntur opponi xa- 
uantiratis vniucrfalis , & particula- 

one qualitatis ; afrma- 


: 


"ET Ps - ; 
LEUTE Eu 
e doo zc 


tionis nimirum,& negationis, falfitatis;&s 
yeritatis. Quia veró fubcótrariz, licetsmt 
affirmantes, vel negantes , non tamen funt. 
de vno, & eodem fubiecto fecundum rem, 
fed tantum fecundum vocem, alioquin non 
pofsent efse simul vere,cum de code fübie« 
tio nó poffit idem affirmari,& negari, ideó 
non funt veré oppefite: vndà quando dici- 
mus qwidem bomo efl albus quidam bomo non 
eft albus; cft idem iubiectum in vtraque tà- 
tum fecundum vocem ,non tamen fecundü 
rem, quia; in prima fupponit v. g. pro Pe- 


tro, qui eft albus, & in alia pro alio.f. Pan- . 


loqui non eft albus . Quod si fuppenerent 
ys eodem homine yo non £i fub- 
contrarie, fed contradictorie- propositio- 
nes, nam affirmatio, & negatio de fubiecto 
singulari pertinet ad oppositioné cótradi- 
&oriam, vt diximus, & facerent hunc fen- 
fum, hic homo eft albus , hichomo non cít 
albus. Ex quo fequitur duas tantum effe 
Dn oppofitionis in rigore, .f.ccntradi- 


riam. & contrariam, n his.n.folüquod — 
vnanegat, altera affirmat; nihilominus Pe- 


trus Hifp. & ceteri omnes Summulifte in- 
ter oppositiones recenfent etiam fubcon- 
trariam,& fubalternam ,eo/quod infertiant. 
ad conficiendam figuram oppositarum, & 
quia fumunt oppofitronem late pro qua-- 


cunque diuerfitatz,vt nomt Cafil.cit.cap.7:- m 
In finc eb[cruandum citfigna quantitatis 
propofitionum, que fint quattuor omnísy 


nu!lus, quidam,quidam non ,ex quibus 
priora funt vniuerfzha, aljà duo pofteriora 


particularia, inter (c haberc omnes oppofi- - 


tiones, qug in enunciationibus rcpeniri va- 
lent, nam emn, e nwli«s funt notg-con- 
trarie, aliquis (p aliqui: mon , (ubcontrarie; 
emmis, à aliquisnnlus, Cn aliquis nin, (unt 
fubalternz , demum emaus, o al iguis non, 
ntllui n aisquis, contradicentess Ac ctiam 
in fi nis mixtis ex.vniuerfali, & particulari 
fuo modo reperitur oppofitio, quia .n. alia 
magis vniuerfalia, vt vterque , & neu- 
ter, ala magis particularia,.v£ alser, altcr 
non,idcó vterque, & neuter eppenuntur 
contrarie, neuter vero; & sede fimiliter 
vterque, & alter nen, contradiétorie, alter 
vero, & alter non, fubcontrarié , denique 
vterque, & alter ; autncuter, & altez non, 
fibi]terné € übtur. -- — 
CAPVT VIL 
De Aeguipollemtia, y Conuerfione catben 
M gericarum zov , 
7 JE eene cxplicandas pro- 
pofitiones obícuriores C 
o- 


HEEL .— LA dnnsddikensdüb i. — Au .— düiiiiteaà;EPERAHME o 





"gm LL.AI 





- De equipollentia, eo conuerf. Casheg. fimpl. 


.dignofcendam vnius propofitionis ad alte- 


- gam;cui gquiualetin fignificato ,etfi verbis 


confequentiam , & definitur, 
duarum propofjtionum oppofitarum 
entia in (iguificato cb negationem [u- 
rum parer »»el pollpofrtam , vel 


. fit diuer 






prapiftam, PM pte fimul vnde i cs 
tio cfl, quz propofitiones oppofitas reddit 


in fenfu zquiualentes,cum .n gnan- 
tisnaturz, vt aiunt logici, & collat , quic- 
quid poft fe inuenit, hinc eft , quod fi inue- 
git propofitionem affirmatiuam; reddit ne- 
gatiuam, fi vniuerfalem reddit particularé, 
& écontra,dummodo neganter accipiatur, 
. & nonipfinitanter atque ita facit propofi- 
tiones oppofitas zquipollere , & diuerfi- 
modeé iuxta diuerfam difpofitionem illius 


. eirca fubiedum illarum,nam przpofira fa- 


cit vno modo zquipollere, po£pofita facit 
equipollere alio modo, & ideo ad digno- 
fcendam variam propofitionum zquipollé- 
tiam tres folent dari regula hoc vao verfu 
contentz. Pra contradic, Pofl contra , Pra 
pique fuhalter ,— . 

Pra eontrad ic fignificat primam regulam, 
quod negatio Prápofta fubiecto propo- 
fitionis,& illius figno, reddat illam [x có- 
tradictoriz Agppollcueite vt hac omni: 
huno eff «lyus fit xquipollens huic «lgwix 
Boma non ejf abut, fi przponas negationé, 
& dicas mon omnis bomo eff albus , & fi huic 
propofitioni , aliquis homo non eft albus , 


puepons negationem dicendo, nen aliquis 


omo non eft albus fit zquipollens fuz co- 
tradiétcriz, quz cftjomnis homo eft albus; 
ratio cft, quia negatio, vt dicebamus , dc- 
f]ruit onine, qnod poft fe inuenit, & oppo- 
ftum ponit. P»ff cemtre fignificat fecun- 
dam rcgulam, .f. quod popeno poftpofita 
fübizé&o vniuerfalis facitillam zquipellen- 
tem fuz contrariz,y.g. omnis homo eft al- 
bus, fi poftponas negationem fubicclo di- 
cendo,omnis homo non effálbus, zquipol 
let fuz.contrariz, qua eft, nullus homo eft 
albusJ& bac alia,nullus homo eft albus ,. fi 
Íubiecto poftponas negationem dicendo, 
'nullus homo non cft albus, zquiualet illi , 
omnis homo eft albus, quz cft fua contra- 
rjj. Prepellaue f Lowe lignificar tertiam 
regulà, f. quod ncgatio przpofita,& poft. 
pofita fubic&o facit illam equipollere (ub- 
alternz ,. vt omnis homo ett » sieius 
fübic&o przponas, & poftponas negatio- 
nem e non ar bor o non v al- 
zquipollet fue fubalterne;c jqui« 
homo c(t albus, & bec i fusil £qui- 


53 
ollet, si eius fubiecto preponas , & poft- 
phu negationem dier db n6 milia ho- 
mo non cit albus ; vt autem facilius equi 
pollentia propositionum dignofcatur , & 
memorie mandetur , notarum, feu signo« 
rü propositionis aduertere debemus equi- 
pollentiam , que his versibus coatinctur, * 
nam illaex ifta dependet. 
Non omni: ,quidam nón , omnis mon , 
quafi nullu; 
Non nwllu: , quidam, [cd nullus nom, 
valet omnis 
Non aliquis nullus , mon quidem mon, 
valet omnis . 
Non alter , menter : netter non, pras 
fiat vier2y 
73 Reflat tamen adhuc difficultas de 
modo , quo fubcontrariz fieri poffint equi. 
pollentes , Casilius càp.8. cum quibufdam 
alijs :nquit pro €quipollentia fubcontra- 
,Hiarum deferuire poffe regulam datam pro 
€quipollentia contrariarum;quod riimiruur 
poliponatur negatio ; Ati regulam illam 
applicemus, inutilem effe patebit, accipia- 
mus v.g. has duas fubcontrarias, q4/44m. 
homo currit, quidam licmo pon currit , fi nc— 
gationem poltponamus fubiecto prime di- 
cendo, quidam homo non currit ; iam non 
erit equipollens , fed penitus eadem cum 
» fua fubcontraria , fi fecundg poftponas nc- 
gationem, ncque ob id equipollendam cü 
prima adinuenies , fed fic c inutilis repetitio 
negationis diccndo quidam homonon, non 
currit , ergo ncgario poftpofita inepta eft 
pro equipollentia fubcontrariarum. Sed 
- neque valet przpofita, nam fi prgponatur 
primz dicendo, non quidam homo currit ;. 
-Adem erit, quod nullus homo currit fi pre- 
ponatur fecunda dicendo, non quidam ho- 
mo non currit, idem erit, quod omnis ho- 
mo currit. Neque tandem fi przjonatur,, 
& poftponatur fimul;nam fi id fat in prima 
dicendo, ron quidam homo non currit, ide . 
valet, quod omais liomo currit fi fiat in. 
fecunda, fi: inutilis repetitio negationis . 
dicendo, non quidam homo non, nen cur- 
rit, erge quocunque modo difpofita nega— 
tio nequit tacere tubcontrarias £quipollen- 
tc55 bac de caufa Summulite communiter 
negant €quipollentiam m fubcontrafijs re-- 
eriri poflc, it Sot. Iib.s fumm.c. Vil- 
E. lib.2.cap. $.Icz ne $.1 hom.C.18.Roc- 
cuslib 1. cap.14. Hicren. Pla. & alij... 
Scd cum €quipollzrtia commuhitcz in« 


ter proprictates propofitionis cntimeretur. 
plan? omnibus conuenire debet, pets 


ex 


S A »- 


$4 
enitendum erit inuenire modum applicandi 
vnam ex tribus allatis regulis pro equipol. 
fentia fuBcontrariarum, y abfoluté ne- 
gare proprietatem hanc illis conucnire;po- 
teritigitur applicari fecunda regula poft. 
ponendo n mirum negationem, non aduer- 
bialiter, fed nominaliter. f.mwllum,vt aduer- 
tit Fonfec.cit.cap.7. & fequitur Blanc.fcct. 
18.fi .n. (ubcontfarieaffirmanti v. g. quidá 
homo cít albus apponas poft eius fubicctü 
negationem sJ/hew faciet, banc qwid«m be- 
sno wullum eft «lbum hec autem f uipollet 
Alli quád aon hem mon ef albus, & Tui fub- 
contrarie negant pollponas negacionem 
zullum dicendo,quidam homo non nullum 
eft album €quipollct affirmanti quidam ho- 
mo cít albus; Quod fi ctiam poftponcres 
negationem verbaliter hoc mo-o quidam 
bomo non cft mon albus adhuc zquipollcbit 
alfirmáti quiam bomo eff «lbu1, a que ità 
per tres prefatas regulas habemus modum 
jnucn;endi equipolentiam in omnibus 
propofitionibts , & 

74 Qi «ares, an prepofitio affirmatiua de 
przdicato infinito aquipolleat negatiuz 
de prz.'icato finito , & € contra , "ita quod 
ex vna poffit ali2inferri ; vt Petrus non elt 
uftüs ,ergo cft ron iuftus, X é contra.Refp. 
quod Aritl. : .Perhicr.c.: 1ta docuiff: vide- 
tur , namibi abfolute dicit ex negatiua de 
przdicatofimtoiafcrri poffe afirmatiuam 
depradicato infinito , &écontra , tamen 
poftea 1 .iriorum. c. va c illam regulam li- 
mitat, quod ncn valetin pradicatis com- 
pofies, nop m ualet , lap:s non eft lignum 
album,ergo eft lignum non alburr: qnia 2f- 
firmatar hgnum in fccunda, qvod có affr- 
snabaturin prima: quam limitationem ex 
Atitl. etià Scotus memorat i .d.4. q.1. ad 3. 
f. eA 1. fub G, docet etiam non va- 
Jete in pradicatis fitmplicibus accidentali- 
bus arguere à nesatiua dc przé:cato finito 
adaflirmatiuam de infinito v. g. Antichri- 

, ftus non eft crudelis, creo eft non crudelis , 
fe cunda ratione armata ccpulz , & 
redicati contingentis tmportat exiilen- 
tiam fubie&ti, vbi prima deexiftétia fubic- 
&i nihil curat à fubdit tance poffe confe- 
entiam tenere fi in negatiua arguatur cü 
eafiic ia fubicéti hoc Motte. 'Aünebriffus 
non cf? crudelis ; & Antichriftus cft , erga 
cft non crudelis; vnde o1:a in prépofitioni- 
bus in materia neccffaria , vel remota non 


Jute confequentiz ex na ad alizn,v.g.ho- 
mo non eft anirral crgo homo eft non zni- 


.bus,& impe 


Pars Prima Infhit . TraEl-H. Cap.V1I. — 


^mal,homo non cft lapis,& hec eft corraiuc 


nis do&trina Sun mul;ft. Tatar. tamen]ib.z. 
Perhier q.1.$.4ubtatur primo, inquit, quod 
etiam in pradicatis fimplicibus accidétali- 
bus confequentia tenet à negatiua de prz« 
dicato finito ad affirmatiuam de infinito , 
quia licct album v.g. aut nigrum phe 
€xiftentiam fubicéti , non tamen illud ne- 
ceffarió fupponit non album,& non nigrü , 
immo funt ncgationes extra genus conue- 
nientes indifferenter tàm «nti , quam non 
enti , vnde dum dicimus, Chymeranon cft 
dr Chymcera eft oon alba, fenfus cft, 
quod Chvmcera cft ens , vc] non ens, quod 
€ft non album. , & hzc doétrina videturà 
Scotoinfinuata 1.d.28.q. 1/6 4d arg. bwins 
quail ionis, vbi ait in fimplicibus afbrmati« 
vam de pradicato infinito fequi ad nega- 
tiuam de przdicato finito, vbiillud predi- 
catum infinitum fignificat negationem ex4.— 
tragenus ; quid autem fit neganio in ge» 
nere , Kextrágenus , & quomodo dif- 
ferant OE Doétor cleganter p. d. 23. - 
. vn. LJ 
v H:nc fententiam. fequuntur quicunque 
affrmant nomen infinitum vcrificari tam de 
his,qua funt ,quam quz non funt iuxta illa, 
quz docuimus de nom:neipfinito c. 1. hnius 
trac. & fuit doctrina Arift. ;, deinterp. c.1« 


dum inquit. sem beo nem efl mtmen,quinfi- 


militer in quo! ibet eft Ge quad efl v qucd mom 
eff , & probatur ex raticne ipfius nominis 


ii finiti, quia hoc ncn ponitiníübiecto nift. — 


negationemillius,cui adiüngitur ncgztio . 
fed negatio, vt venficetur , non cxigit exi«. 


" flentiam,aut poffibilitatem fubic&ti , quia 


nihil prorfus ponit in coergo,& c.& ita «6- 
tiunt de ncmineinfinito antiquiores om-- 
nt s Boet. Ammon.D.Tho.1:. de interp. c. x. 
& reccntiores feré emnes ibidum To] Ruu. 
Amic.&alij ; & videtur ctiam ita fentire 
Scot.:.Perhier.q. $.in fine; vbi ait 2fürmati- 
uam de przdicato infinito tot modis vcri- 
Écari , quot ncgatiua de pra dicato finito , 
€ffe .n. nog hominis non plus ponit, quam 
non effc hominis * 

Sed obijcitSotus lib.s. Surim.c.1.nomé 
infinitrm non verificari de ncn cxifienti- 
ibilibus,quia fecundum regu- 
Jam Scmmulift. propofitio a&rmativa de, 
EO nen füpponente , .i. non cxiftente 
cfi falfa;& 1.prio.c. vlt. docct Arift. valere 
confccucntism à propofiticne de 5 2diacé- 


Qum .€n cxiftcrct quia eft z.adiacens dicit 


, -. requiritur exiftentia fubietti, vajebitabfo- — tc &d 2 adisctns , ncn valeretaüt,fifubie- —— - | 
exif etiani fubicái, Addit ATA tr 
£. E 





E^ T LAE 





- 


(y tht 


— adiacente ad z.1 


De equipollentia, eo conuerf- Cathegfimpl. — 55 


fe. 3. quod licet poffit de chymera 
- dici, quod son e/ homo Eo tamen zs po- 
tcít,quod eff sen bomo ,quia id fiznificat eí- 
Yealiquid , quodnon fit bomo , hec.n. ne- 
gatio confuse dicit omnia alia ab homine , 
€himera autem neq. eft homo ; neq. aliquid 
ab homine diftinctam . 
g.Regulam illà Summul. valere tantum 
án propositionibus accidentalibus , in qui- 
bus copula vnit fubiecto Formam aliquam 
positiuam fecundum actualem exiftentiam 
extremorum,non autem in propositionibus 
neceffarijs, auc illis , quz simplicem enun- 
ciant negationem, & nihil positiuum po- 
nunt in fubiecto , vt eftpropositio confti- 
tuta ex nomine infinito , sic etiam cum ait 
Arift. valere confeq. à propositionede 5. 
uitur de illis propositio- 
Ribus accident?libus, quia accidens nó po- 
teít conuenire fubiecto , nisi exiftenti. Ad 
Arriag. falfum eft nomen infinitum , vt sos 
bomohgnificare omnia alia ab homine,quia 


formaliter aon fignificat , nisi negationem 


- rei fignificatz per nomen, cui adiungitur : 


poteft camen concedi, quod illa omnia con- 


.. notet materjaliter tanquam fubieéta , qui« 


bus applicari poteft. 
' ^75 Conuerfio propofitionum eft per ex- 
. trémorum commutationem fubiccti in prg- 


i ; dicatum , & przdicati in fuliectum. vnius 


ad aliam neceffaria. confequentia feruata 
cadé femper qualitate,& veritate, .i.quod 
maneat copula aflirmatiua, & negatiya vtro 
bique, & vtraque fit vera, vt v.g.aliquis ho 
mo cft animal,fic conuertitur, aliquod ani 
mal eft homo ; propofitio , quz conuerti- 
tur, dicitur conuería, altera , qua ex illain- 
fertur, & in quar. conuertitur, dicitur có- 
uertens . Triplex folet affiznari conuerfio, 
fimplex ; per accidens , & per contrapofi- 
tionem,prima fit, quando nec quátitas mu. 
tatur, nec qualitas, & ideó dicitur conuer- 
fio fimpliciter,totalis,&z mutua, & hoc mo- 
do duo propofitionam genera conaertun- 
tur , vniuerfalis negatiua in vniuerfalem 
iuam, vt nu!luslapis eft homo , ergo 
homo eft lapis: & particularis adir- 
matiua ia particularem aff rmatiuá,vt quida 
homo eft animal,ergo quoddam animal eft 
homo.$ conueríto fit mutata quan- 
tirate vniuerfili in partic » &fic duo 
um genera, conuertuntur, vni. 

alis affirmat.ua in Nen affir- 
matiuam,vt omnis homo eft animal , ergo 
aliquod animal eft homo, & vniuer(alis nc- 
gatiua in partic avt nullus 


homo eít lapis , ergo quidam lapis noa cít 
homo, & ideo dicitur conueríto partialis , 
& non mutua : vbi nota vniuerfalém a&r- 
matiuam poffz etiam fimpliciter conuerci 
in terminis coaaertibilibus,vt omnis homo 
eft rationalis , ergo omae razioaale eft ho- 
mo , & vniuerfalem negatiuam pof: íim- 
plicitzr coauerti, & etiam per accidés,quia 
particularis continetur fab vaiuerfali .Ter- 
tia fit,cum iafiaicantur extrema, &ideo di- 
citur per contrapofitionem;quia fit per ter 
minos infiaitos, qui fiaitis cotraponuntlr , 
& fic conuertuntur vniuerfalis affirmatiua 
in vniuerfalem affirmatiuam,& particularis 
negatiuaio particularem negatinam, vt om 
nis homo eítanimal,ergo omne non ani- 
mal eft non homo , aliquis homo non eít 
albus, aliquod non album non eft non ho« 
mo , & proprié non eft conueríio ( nifi fe. 
cuadum fenfum )-qüia non manent extre4 
ma eadem. 
76 Regula communis omnibus conuer- 
fionibus vt bené fiant, cft, quod in vtraque 
propofitione, .i. conaer(a , & conuertente, 
feruentur femper eadem fuppo fitio,X aliae 
terminorum atfectiones, propterea vitiofaz 
funt hz conuer(iones;aliqua fpecies citlco, 
»: ds aliquis leo eft fpecies;ali quis dormiég 
eft excitatus;ergo aliquis excitatus cft dor. 
miens in prima.n.variatur fuppofitio;ia fe- 
cunda variatur ftatus, fic de alijs;vt veró 
hzc omaia faciliss intelligantur quattuor 
vocales defignate funt. A. E, I. O. quarum 
rima fignificat vniuerfalem affirmatiuam, 
ccunda vniuerfalemnegatuiam, tertia par 
ticularcm affirmatiuam, quarta particularé 
XM a quod his carminibus exprimi 
olet . 

"Afferit A, negat E, funt vniuer[aliter am- 


- 3, 
"Affert. I, negat O, [amt particulariter am- 
be 


Ex his vocalibus quiba(lam adie&is cá. 
fonantibus pro iacegritate dictionum tres 


fnat conftitutz dictiones Feci, Eu, 4/fo,in 


gut omnes comprehenduntur conuer- 
ones, &his verfibus indicantur. 


Feci fi splicster comuertitur, Eua per acctys 


"Alo per contra, ic fit comazrfin tota. 

ud ly Feci, d:notat , quo. vniuerfalis. 
negatiua , & particularis atfirmatíua fins 
pliciter conaertuntur, E««.figi uod 
vniuerf;lis negatiua poteit etiam per acci- 
dens conuerti , vniu?rfalis autem affir.mati « 
ya per accidens folum loquendo vniuerfali-.- 
ter. Aff demum fignificat , quad vntuerfa- 


LA s 


$6 Pars Prima Inflit. 


fis afirmatiua, & particnlaris negatiua có- 
uerti poffunt per contrapofitionem. Ob- 
feruandum tamen eít in conuerftone fim- 
plici, quod fi praedicatum implicité conti- 
neatar in copula, vt accidit in propofitio- 
nibus de z.adiacentc , tunc refolui debet 
verbumin füum fignificatum hoc modo , 
omne animal fentit,ergo omne featiens cft 
animal, equus currit, ergo aliquod currens 
eft cquus : in propofitione vero conftante 
terminis obliquis debet etiam fieri aliqua 
circamlocutie hoc modo , vt v.g. hic liber 
eft Petri, ero aliqua res Petri elt hic liber. 

Quares quomodo conuértantur propo- 
fitiones fingulares, ac indefinitz ? 

Rcfp. quod conuertütur fimpliciter, vt 
v.g. Petrus currit conuertitur in hanc ali- 
quod currens ef! Petrus idem dicendum de 
indcfinitis, quarum fubie&um eft terminus 
communis fimpliciter fupponens , & pro 
fuo immediato c penc animal eft ge- 
nus, ergo aliquod genus eft animal ; homo 
e(t fpccics, ergo aliqua fpecies eft homo. 


CAPVT IX 
Deoppo[ttione , aquipollentia , & ecnnerfione 


catbegoricarum madalium , ac etiam 
hypotheticarum , 


77 Cy in modalibus attendi de- 
Mon- bet penes modum, fi nimirü fue- 
ric vniuerfalis , aut particularis . affirmati- 
uus , vcl negatiuus, diximus autem fupra 
cap. 5. quod seeeffz eft modus vniuerfalis , 
afhrmatiuus, vnde affimilatur figno omni: 
impo [fibile eft modus vaiuerfalis negatiuus, 
&aflimilatur figno mellu; : contiwgen: au- 
tem feu poffibile cft modus particularis af- 
firmatiuus , X affimilatur figno «ligwis , & 
candem foffibile nan , (cu contingens wn eft 
modus particularis negatinus , & affimila- 
tur figno «ljgwis mor, quod brcuiger his ver 
fibusexprimifolet. - 
Omnis nece[fevalet Anpoffibite nullus, 
poffibsle quidam , quidam mon, potfibile na, 


Cumigitur hi modi per omnia affimilé-. 


tur radiis fignis,confimili ctiam modo 
contingit in eis oppofitio, & ideà ficut có- 
trariantur ops»/r , & malls , ità »ecafe, X 
smpoffi bile , & ficut fubcontrariantur 44/44, 
K quidam non , ità fübcontrariantur peffi- 


bile, & piis non , & rurfus ficut contra- 
dicunt sallus, & quedam , omues, quidam 


» »,icà contridicunt swpoffible , & poffi- 
lile, (ed contingens, item neceffe, & poffbi- 
le ntn, fin cemt,npens, non , E tandem licut 


- 





























Tratl.H. Cap.IX. — 


omnis , & aliquis nullus, & «liquis mon fub" 
alternantur, ita etiam p d ,& pfihiles, 
fou conting mi, ac mpo[fnle, & poffssle mis 
feu comtingen: non , Excmp'um fit in moda- 
lide di&o fingulari , vt respercipiatur fa- 
cilius, contrartz fant , Petrum currere 
impoffibile , Petrum currere eft neceffe, 
quia prima eft vniuerfalis negatiua, fecun- 
da vniuerfalis affirmatiua ; contradictoria 
(unt Petrum currere eft impoffibile , Petrá 
currere eft poffibile, feu contingens , quia 
hac eft particularis affirmatiua illa vniuer« 
falis negatiua ; fübcontrariz funt , pofibile 
eft Petrum currere , poflibilenon eft Petrü 
currere, quia ambz funt particulares , prie 
ma afirmatiua,altera negatiua ; fübalternze 
demum funt neceffe eft Petrum currere , 
offibile eft Petrum currere, quia ambae 
unt afirmatiuz, vna vaiuerfalis , altera par 
ticularis. Pariter in modalibus diuifis vt 
fiat oppofitio, attendi debet. quantitas mo 
di , &fi faerit modalisdiuifa defubie&to — 
communi debebit etiam attemdi quantitas — 
didi, Vtautem dodrinahzc de oppofi- — 
tione horum modorum facilis percipia- 
tur, hocíchema proponitu r. — ^ — 


———— ————— ———— o Mo 
| necefie | Contrary) | née 


e ac 


T Ow. 
Tu 
En 


- 









e M. 
- 

» à 

- 3 C, QUAS vl 

I» " 2g 
SV t 

t " 9 4 ab 

E] P d 9, e 

m 

z € 7 z 


- 


————— 


.. 23 JEquipollentia in modalibus fit ficut 
C P eie tieni negationem - x 
vel poftponendeo, vel przponendo, X polt- 
ponendo fimul , tunc autem in dod Jibus. 
Paper negatio , gei negatur -— 
us, tunc poftponitur ndo negatur dt- 
Gum,tunc demum pollooniti & [e tt 
nitur,cuni negatur vtrumqüe , conttituen- 
don negationem ex dici& mo  . 
di fianul; v.gcha funccoltradidoria pote ex 
fibie cit Petrum currere? impoifibilc cit Pe. 





adeo 2 "ad. a 


De eguipollentia, 69) coniuesf-Catheg-fompl. — $7 


trür currere, fiin prima negationem pre- 
ponas dicendo , non eft poffibile Petrum 
currere, tunc zquipollet fecundz, quod fi 
 fecundz przponas negationem dicendo , 
non eft impoffibile Petrum currere , ftatim 
zquipollet prima, fic etiam contrarias , X 
fobabemas zquipollentes inuenies, fi alias 
regulas applicabis . Vt autem iuxta przdi- 
&as regulas quifque dignofcere poit. op- 
positionem ,& zquipollentiam modalium, 
. aifignar folent quattuor dict ones. Pwrgs- 
- rea, llliace, Amabimus, Edentuls, in quibus 
notandz funt quattuor vocales A.E I. V. 
' fam prima indicat propositionem modalé 
-af&rmatiuam de dicto, & modo, fecunda ne- 
gatiuam de dicto ,. af&rmatiuam de modo , 
tértia afürmatiuag de dicto , & negatinam 
de modo, qüarta negatiuam de vtroque", 
quod his exprimitur carminibus . 
si Defirnit V tofum y fed A eorfirmat vtriia; 
^ Deftruit E ditum ,defirmit I 4; modum. 
.. Anfuper in ynaquaque ex. fupradictis di- 
&ionibis quattuor reperiuntur. fyllabe 


. quarum primain sisguiis.petit modü poffi- 
- bile, fecunda Lm ye » tertia impoffibi- 
—- — . : (1 








Pur. $5. 
| pu. Fettum nó eurere nó e(t poililsile, | - 
e 


re- ni 
Petrum noa currere e 


2n £ofrere eft. necefle 


fbile 
* Yes 132354 
—— MÀ 


ITE YU. 2 









1:Ó aMroA A 3t ; WE TAE 
-0 78 eu dila E ido t^tas) "p. ES ot E 
ici ab 38, Boro :oodobapduiot A9. . B. 5 
: : ' idit 8 aro sifaoeustáun ; | íi 8 
1 -* 0:23 o 1586 209):252550G€9 du : 2 
" ALS s iy: 
PLA id pirrümcurrrscftpolmbile ^ ^ Ho -. Pcttum non curr*re eft poffibile 
* ; ^ Weuumcwreei contingens 5]. 573 20 Peirüm non currete eít contingens 
Au. Bop ulrrer: non eftimpolibile| .Subcontrarig —|'^ Petr nó currere n6cft smpodisbile 
i Jer genis Sàg cutcu. ni ef aleeds C mus Nib4 qu "Aem quio nan ofi eie E 
" 4,77. Conuerfio tandem modalim eftea-  uerfione fimplici in hànc co nuertitur , ali- 
P deni feié; ic conuerfio impheiuml;mam ge- — quod' album effc hominem eft poffibile , & 
» . féraliter loquendo conuer ratione fic déalijs, alia de modalibus mifi faci- 
.  ' $i; nohratione modi, vnde regulariter 


modi imiariati manent tàm in módali cóm- 

pofita; quàm dülifa , & fola dicta variátur, 

* Wideo ull im affiznatz pro conuer- 

— . Pone fimplicium inferüire modà poffint 

pro conuérfione ft;odalium ,& fic hzc vni- 
verfalis aftirmatiua omnis homo nec 








rakkidens : & hec particaliris a£ 
tli afiquem homiachs CC Spon b 


Pctrü non curzere ná gem Contratix 


.  THtanimal,quz tft modalis diuifa,conu 
| mutcrne s M 


le,quarta neceffe; vt autem red ex his di- 
&ionibus conftituatur fisura' modalká qua- 
tuor etici debent anguli, itauc in duobus 
fuperioribus sint Pwrpsre« , & fili«ce cum 
modalibus eis correipaa E iiic i in- 
ferioribus J4ma«bimps , ac Edentuls , sic .n. 
facile dignofces oppositionem;& equipol- 

-entiam modalium , omnes.n. propositio- 
nesfub eadem dictione contentz [vat in- 
ter fe zquipollentes, contente vero fub di- 
uers;s dictionibus inuicem opponuntur, n& 
propositiones , quz fiunt in Purpose & 
Illiace opponuntur contrarié,qux in Ama- 
bimus , & Edentuli fubcontraric, qua in 
Purpurea; & Edentuli., ac pariter , quz in 
llliace , & Amabimus contradictorié , & 
tandem, quz fiunt in;Purpurca , & Amabi- 
mus;& similiter,qua in illiace , &Edentuli 
opponuntur fübalterné . Ad cuiusrei maios 
rem intelligentiam pro Tyronibus propo- 
nimus hic figuram conflruéctam'n didis de 
termino singulari pro modalibus compo- 
sitis , quw vtinferuiat pro diuisis conflitui 
debet in distis determino communi, 

4 , 


i — — — —— 
;j Petrum currere no 3 cft po Yibile 
Pet rum curr;re non eft co.:tingens 
* Petrum currcerz eft impo lib.le ' 
€€ Petru m non currcre eít necetle 
ono teda tcd oris at li 





mus,vt inutilia & potius deterrentja Ty- 


ronum ingenia quam iuuantia; folum tra- - 


"demus régulam iu fine. cap. eas reducendt 
ur Sh " pofitioni: 
.,58 De Hypotheticis verà propofitioni - 
tie Rud cir dion cina faber rro- 
phd er i liftis 
in nifi oppofitio contradi&toria folet a(- 
B onc- 
tjonem toti propofition; taut. cadat fü- 

g rcopliem Spe 


principalem, vt v.g. Si Petrus 
Budesoitdedussconzadii hic, Non f 
Stadt, ert dochunegbgpadic hoc, Nux 


"d 





$8 

Petrus ftudet erit doctus , & ità przfertim 
Delphinus adnotauit de interp. cap. de 
prop-oppof.vbi proindé negat poffe hypo- 
theticas contrarié opponi , (ubcótrarie aut 
fubalterng.Sed quia cap.cit.diximus copu- 
latiuas,& difiunctiuas quodam modo pro- 
priam habcre quantitatem, quia e» cft nota 
vniuerfalitatis , vel eft nota particularita- 
tis,nam fi dicimus,& Petrus ftudet,& Pau- 
lus ftudet,frzc propofitio reddithunc fen- 
fum vterque ftudet;hoc autem fignum mix- 
tum redi e vniuerfalitatem, vt dictum eft 
cap.7 infine; fi vero dicimus , vel Petrus 
ftudct, vcl Paulus ftudet , hzc frorodiid 
reddit hunc fenfum , alter illorum ftudet ; 
hocautem fignum notat particularitatem 5 
Hac de caufa 1n copulatiuis, & difiunctiuis 
preter contradictoriam aflignari etiam po- 
terit oppofitio contraria, fubcontraria , & 
fubalterna , qualis reperitur in fignis mix- 
tis,quibus zquiualent;ifta igitur, & Petrus. 
findet Po Paulus finder , erit contraria huic, 
pec Peirus Hudet ,nec Paulus fludet. , quia 

rima eft vniuerfalis affirmatiua cuius js 

us eft, vterque ftudet, fecunda vniuer(alis 
negatiua, cuius fenfus eft,neuter ftudet: ex 
dictis autem c.7. hac figna opponuntur c$- 
trarié:erit veró contradictoria huic,vel Pe- 
trusnon ftudet,vel Paulus non ftudet, nam 
fenfus huius eft,quod alternó ftudet, quod 
eit fignum particulare negatiuü : & fic etia 
adinuenies oppofitionem fubcontrariam , 
& (abalternam , fi coafideraueris oppofi- 
tionem fignorum mixtorum c.cit. expf/ca- 
tam,& examinaueris , quibus eorum zqui- 
ualat hypothetica latiua, vel disiun- 
&iua, vide apud Cafil lib.z. tra&t. 2. cap. z. 

: de oppofitione harum hypothe- 
ticarum , )/ 

De JFquipollentia hypotheticdrum parü 
curant Summuliftz , tum quia non omnes 
propriam habent fitionem , & confe. 
quenter neq;zqui tiam; tum quia ze- 
quipollentia inuenta eft ad declarandam 
O bícuritatem nubem alicuius 
hypotheticis obícuriores vtique r 

ropofitiones de nouo ' 


atin 
orent 
» quam il. 
pro quarum declaratione fizrent zqui- 
pollentes. Sic etiam de conuerfione 
€arum funt admodum folliciti , quia in hy- 
potheticis non v. , nam f 
conditionalibus conuerti nequit conditio. 
in conditionatum , & in atiuis , & di. 
siunctiuis identitas terminorum feruari nó. 
oteft , cum sint diuerfz iti 





Pars Prima Inflit. TraflI. Cap.IX.. 


& idco de fola cathegoricarum cormersio- 
ne dcbemus effe follicitt. " 

$1 Quares, quz regula sit obferuanda 
in reducendis modalibus ad fuas de ineffe ; 
Refp. reduci per officiantem de ineffe hoc 
modo , prius Formari debct propositio de 
ineffe implicata in modali,deindé oftendcn- 
dum eft, quod illi conueniat modus in pro- 
positione modali positus, hoc totum decla 
ratur exemplis , hzc modalis composita , 
contingen: eft. Petrum currere,reducitur sic 
ad fuam deineffz, bac prepofftso, Petru: cur- 
rir ,e[l contimgen:, & ilta vocatur efficiams il. 


lius modalis,quatenus inferuit, vt peream  . 


probetur dcineffe in modali implicatz , .£ 
Petrus currit,conuenire talem modum , .f. 
cotingentizs Sic etiam hzc is diuifa 
petrus nece[farso efi bomo. , ità reducitur 
fuam deineffe y aber bac pro» 
gofitio, Petrus mo ,eff necefiaria s itaque 
acini modalis ad fuam deineffe fuf. 
ficit yer officiantem oltendere , quod dei- 
neffe in modali veneno talis 
modus,qui ih modali ponitur, : 


CAPVT X - - 


De propofitionibus expomibilibur 8o — 
dps dfolubilibus. uem 


$z pigsene exponibiles dicuntur 


illz,quz ratione alicuius figni ime — 


portantis fenfum obfcurum pluribus pro- 
pofitionibus debent exponi , & declarari , 
qua ratione illz dicuntur exponibiles , iftz 
exponétes;funt autem triplicis generis ex- 
clufiuz ,exceptiuz ,& redigit fccü- 
dum quod conftant fignis exclufiuis,exce- 
tiuis,vel acr situm iR e ex nor 
gnorum explicationc pendet propofitio- 
ape i rp intelligit » cum fatis- 
fuerint explicata trac.przced.cap 12.mo- 
dà de exponibilibus propofitionibus nihil 
momenti (upereft declarandum , nifi cuius 
fint geaeris ; num .f. fint oricz , an 
potius hypotheticz ? Refp. formaliter effe 
cathegoricas; fed virtualiter bypotheticas, 
quatenus exponuntur per plures cathego- 
ricas,quaz faciunt vnam b cam co- 
pulatiuam,aut difiundtiuam ,aut coaditio- 


nalem,vclcaufalém iuxtà. 


copulatiuam theticam Perrw; eurrit 
readiness P ; 

T«f ye. 4 eft rsabites 
vene edlen ie 
bemo ef ratA 


——. ;—— 


esrrit , exponi 


ris. 


plicatiua , vt&e- 


wf rifMlug üccecatem 








dnargumcento 


; De propoftt.expowibil.  infolubilib. 


risidicuntur ergo virtualiter hypothetica, 
€o quia virtute continent hypotheticam , 
& ci zquiualent in fignificando Tatar.tame 
trac.1 3.com.1.$. fecundo fciesdwm conten- 
dit ex ponibiles not zquiualere hypothe- 


' ticis in fignificando,fed tantü in inferendo. 


: $3 tur etiam in iftis oppofitio 
contraria, íübcontraria, contradictoria , & 
terna , quarum figuram ; velrotulum 

(vt vocant) contextum afferunt. Tatar. 
or vg cie rr c.1.& alij Sum- 
muliftz;(ed grauis eft diflicultas de (fructu: 
xa contradictoriarum aiunt n. in. exclufiuis 
bas inuicem contradicere fats Petruitur 
sit, non tantum Petrus currit , quod non vi- 
detur bené di&tuni , cum ambz poffint e(fe 
falíz ex hypothefi,quodnon currat , fic .ri. 
falía eft prima;vt de fe patet,;item & fecun- 
d3,quia ex hypothefi nec folus currit , nec 


... eum alijs sffociatus.Sic etiam iftz duz funt 


falfz Tamium eff malus , mon tantum 
Deus. eff malui quia ifta fic refoluitur Dewz 
efi malus , & aliquis alius prater Deum eff 
salu, Ref] t Summulifiz in his pro- 
pofitionibus femper fecundam cffe veram, 
nam illa som tawtum Petrus curritità expoó- 
qitur-yel Petrus non currit vel aliquis alims 
eurrit quare Petro non currente , fi tamen 
alij.currant , verum eft dicere mou tentum 
Petrus currit; vndé de rigore fermonis con- 
cedunt etiam illam, vt veram , won tantum 
Dens eff malu:,quia non eft refoluenda , vt 
dicebatur , fedin rigore logico ità debet 
€x poni , vel Deus mon eii malus, vel «liquis 
ulus efe malus. Ratio autem ,cur1tà refolui 
dcbeát iftz negatiuz;eft, quia propofitioni 
copulatiuz contradici debet per- difiundli 
nam de partibus contradicentibus,.i.fi par- 
tes copulatiuz funt affirmatiuz , partes 
disiundtiuz effe debent negatiuz, fi autem 
copulatiua fit de vna parte affirmativa , & 
akera negatiua, prima pars difiun&tiuz erit 
negatina;altera affirmatiua ; & ideó cumin 
calla exclufiua ratw» Petrus currit equi 
ualeat huic copulatiuz, & Petrw: currit, & 
memo aln eurrit li bené contradicetur di-- 
cendo ,vel Petrus mon cu rrit;vel aliquit alius 
ewrrit , Verü doctrina hzc multum difpli- 
cet Hurtad difp 4.Summul. fc&.14. & Ar- 
riag;m.z8- qui nullo modo volunt illam ad-. 
Saec ihr, ge uite ecu 
i, vt zquiu tua 

D ben cencluduac il- 
hs sg Sep Rear ea tantum; 
atque ide? cffc fimul fal(as; cur autem fint 
contradictorig,ip- 


: contrariz potius,quam 


$9 
fi de e copitür;fed quia liseft denomi 
ne, & modo loquendi, non vltra profequi- 
mur; teneas, quod maps placet. 
$4 Propofitiones infolubiles dicütur que 
nullo modo exponi poffunt , vt in aliquo 
fenfu veritatem habeant , quia ipfzmet fe 
falfificant, ac fuam deftruunt veritate, hoc 
autem toties contingit , quoties cx ipfa- 
met verificatione propofitionis , .i. quod 
ità fit, vt per ipfam fignificatur, fequitur , 
qued fit falfa, vt fi dicatur, smwlla propofítio 
eff négatiua; nam cx co, quodità fit, vt per 
ipfam enunciatur , feipfam deftruit , & fal- 
ficat;cum ipfa fit negatiua, eadem ratio- 
ne hac etiam feipfam deftruit, Gmwis pro- 
pofítio eff megarima, cum ipta fit afrmatiua 
ità Tatar.tract.infolub. $. /éqwitwr de ver;- 
t&te, vbi propofitiones (eipfas falfificantes 
ait effe duplicis generis , quzdam .n. feip- 
fas per fc, & immediate falfificant , & nul- 
locafu pofito, vt allatz; quzdam per acci» 
dens folum ; pofito nimirum aliquo cafu , 
m aliàs in fe poffet effe verz , qus 
claratur exemplo ; f rri etrü có- 
ueniffe cum Paulo de dádo illi equo,fi pri- 
ma propofit s L v» ipfe Paulus pr 
rit, fit vera, & quod prima tio 
lata a n fit fa verra m dabit wit 
equum ,hxc propofitio, quz aliàs poffet ef- 
fet vcra , boum falfificat ex ar pofito , 
quia conuentio procedere non poreít de 
propofitione , qua fit dcftru&tiua pati , 
qua'is eft allata . : 
Quazres, cuius generis fint propofitio- 
nes infolubiles, an cathegoricz, vel potius 
hypotheticz ? Videatur Tatar. cit vbi fol- 
uit hoc Tee .& mylta dicit curiofa de 
infolubilibus,quz quiz non funtadmodum 
neccffaria, dimmitimus; hoc folum eft ad- 
uertendum, quod propofitiones infolubi- 
lesquocuzque modo fefalfüficent , funt 
fimpliciter EA licent habeant veri- 
fcationem, & ità fit, vt per illas enuncia- 
tur , quia tamen exhoc ipfo ftatim fale 
redduntur , non poteft verificatio illa dici 
veritas fimpliciter, & abfoluté, fed potius 
falfitas, quia cx vero fimpliciter nunquam 
Ícquitur ex dicend,s tractat. fequet.. 
Cap.3- 


Ho: TRA 


6o 
TRACTATVS: ir. 


Dc Argumentati one; & cius af- 
fcé&ionibus. 


Quid , € quotuplex fit aggumentatio, 
Cap. I. 


85 1C füpponendá eft ex lib. 
| RN. deanim.triplice «ffe intel 
Icétus operatione , prima 
eft fimplex rerü apprehen 
fio, qua nimirü res appre4 
bendimus nihil de illis armando , vcl nc- 
£ando ; fictrt oculus corporcus nihil affir» 
mat , vel negat de colore , quem vidct ; fe- 
curida vocatur compofitio , & diuifio , & 
commürii nomine judicium , quia per cam 
jntelle&tus iudicat de re componcndo , aut 
diuidendo, i. affirmando , vel negando ali^ 
quid de ipía , vt cm cognita hominis na- 
türa iudicat ipfum effe animal, & non effe 
lapidem. Tertía vocatur diícurfus , feu ar- 
gumentatio, & ratiocinatio , per quam .f. 
jntellactus progreditur à cognitione vnius 
P cognitionem alterius,vt cum cognofcit 
omine effcanimal, & ex hoc infert , quod 
elt (ubftantia.Oratio igitur vocalis,aut feri 
pta qua huic duplici cognitiom fubordi ^ 
patur quarum vna infertur ex alia , voca^ 
tur dií(curfus , & argumentatio, c ideo de- 
finiri (olet,quod fit, orat/e, 4m qua y wm ex 
alis deducitur, vnde colligitur tria ad argu- 
gentationem conuenire; are ce dem; , q 
et illa propofitio e a alia fequitar , 
eonfequen:, , quod ait illa propofitio ; quz 
fcquitur, & moram ilatiopis , qualis eft por- 
, ticula ergo, vel seitwr , aut alia fimilis, per 
quam denotatur effe connetum. confeques 
rrr edente , vt v g.Sol cit , ;ergo 
Ex quo patet confequens à confequen- 
tia valde differre, nam confequens cft pro- 
pofitio,qua fequitur polt notam itlationis; 
confequentia veró eft illatjo illius , feu ha- 
bitudo.antecedentis ad confequens , vnde 
eum óptima confequentia ftare potcit fil. 
fitas confequentis,vt (i dicatur homo eft z- 
finus, ergo homo cft irradionalis . Et hinc 
€ft,quod diuerfas habent quo ue ditfcren- 
tias diuifiuas , nam conícquens dividitur in 
verum;sti falfum; non fic confequentia, fd 
;n bonam , & malam; ratio cft , quia confe- 
quéntia non cft propofitio , ad quam folum 


Pars*Prima Inflit, Tratl. III. Cap:I. 


pertinet verum, & falíum , í ehe ; 
aut negat, fed eft connexio illatiua propo- 
fitionum, ad quam pertinet debita difpofi- 
tio , & conueniens connexio ; conueniens 
autem, & inconueniens faciunt bonum ,vcl 
tnalum , non verum , autfalíum ; Confe-: 
uentia bona eft ; inqua vnum exalio re- 
e infertur , vt Petrus efthomo , ergo eft ; 
animal : mala , & vitiofa é contra eft , cun 
vnum ex alio non rité infertur , vt Petrus, 
eft homo, ergo dies eft , vndé veré, & vai-- 
uocé ríon cft confequentia , vt notat Tatar, 
trac.6. COm, 2.$ , tertio: fciemd um , cum. de. 
fa&toin ipfa vnuntex altera non. infera-: 
tur , fed folum apparenter , & zquiuocé 
quatenus duplici conftat enunciatione ; &. 
nota coníequentix. Yer 
$6 Duplex'eft argumentatio , redta) && 
vitiofa, re&a;et , quz bonamcontinetcó- 
fequentiam; vitiofa, quz malam , x ide — — 
ficut malaobfequétiaabfolutécenfequé2 —— — 
tia non eft dicenda , fic vitiofaargumentae —— — 
tio nuncupari nequit i. priorum c, $. & t«—— 





Elench.c.t Rurfus argumeritatio pa ind 
verdinfert, duplex cft. materials, & ettilo — — 


la,quzconfequentiammaatérialem comti- —— 
net, X formalis, qua nimirum continttcü-. - 
fequentiam formalem; Confeqaentia mae — — 
tcrialis cft, quz vniuerfaliternontenetfed — — 
hic, &puncfantum ratione materiz , im — — 
qua fit ,|eu rationc cermindrum,cx qubus — » 
argumentatio conjtat,v.g. hec confequena — — 
tia.Omnishomo eft animalrifibilez ergo — 
omne ani ifibileefthomo , nontenet — 
gratia, formz, hzc.n. eadem difpofitioar-" — 
gumentationisalterimateriz applicatanó — — 
infer conclufionem , vt v. g. omnis homo 
eftvimensfentigns,ergo omne viuenssé- ——— 
tiens cft homoffed tenettancum gratiama —— 
teriz, quia nimirum fit'in terminis conuer^ - 
tibilibus. Confequentia formalis eft , qua 
vniuerfaliter tenct in uc materjà 
etiam falfa , quia conlequens infertur ex 
antecedenti gratia forma .i. ratione 
fitionis extremorum, taliter vt eadé difpo: 
fitio x. Aun, cuicunque materia ialerat 
conclufionem, yt omne animal eft fubftatt- 
tia,omnis homo eftanimal , ergo omnis 
es a am ar hzc enim eadem difpo 
itio applicata cuicüque materiz etiam ime 
pofi:bili conclufionem infert, vt v.g.omne 
animal eft lapis, omnishomo efl animal,er 
-go enis homo eft lapis : vndé regula ee- 
nerzliseft , quod quando feruata eadem 
forma;n alia materianonhabetur veracó- — 
€lufto, talis confcquentia non cft formalis, 
irà 


4 , 





- liinferatur immenfitas , q 


Quid, e» quituplex fit argumentatio. 


$tà communiter exponunt Summuliftz có- 
fequentiam materialem, & formalem,pra- 
fcrtim Tatar. tract. 4. declarando quatuor 
modos prime figure , iuxta quam expofi- 
tionem volunt quamplures folum fyllogi- 
Ífmum effe areumentationem formalem , 
quia in co ratione forma fyllogifticz nun- 
quiam negari poteft confequentia , ceteras 
veroa tationes effe materiales , ità 
Ponc.cap.17. vndé Tatar. cit. inquit ; quod 
nulla confequentia przcisé tencas pcr lo- 
cum diale&icum eft formalis coníequen- 
tia, & ficargumentatio ilta , omnis home 
eit animal, ergo quidam homo eft ani- 
joel , tenet percoufequentiam materia- 


Verum tantus rigor non placet , nec ne- 
ceffarius eft, immo fecundum communem 


víum loquendi tuncaliqua cenfetur effecó 


fcquentia formalis , quando innititur me- 
dio ex fe directe, vniuerfaliter confequé 


- tiam inferenti , quomodocunque termini 


difponantur 5 & illacenfetur materialis , 


^ quzianititur medio habenti vim inferendi 


non ex fe,fed pracisé ex fubiecta materia, 


- . inquaarguitur, & acceptio ifta confequé- 


tiz matetjalis , & formalis ab omnibus re- 


- cipitur Thieologis, dum p.p. difputant , an 


ex omnipatentia Dei confequentia forma- 

nimirum om 
nipotentia medium ex fc precise abftrahe- 
do ànatura infinita , vbi reperitur , valens 
inferreimmenfitatem |, & plané confequé- 
tiailla ab vniuerfali ad particularem, dice- 


re, quod folum fit materialis, videtur irra- - 


tionabile prorfus, quamuis .n. ex particue 
lari nonJiccat ipfcrre vniuerfalem , nifi in 
materia neceffaria, vt v. g.quidam homo 
eft animal, ergo omnis homo eft animal , & 
ide hac confequentia fit veré materialis ; 
tamen é contra ex veritate vniuerfalis, aut 
falfitate iaferre particularem valetin qua- 
«unque materia ratione fubalternationis 
propofitionis particularisad vuiuerfalem; 
ità fentit Sotus lib.6.cap. 1. de fyllogifmo 
led.a.vbi ait omnem confequentiam tené- 
(em per locum diale&icum effe forma- 


. — Demum argumétatio rurfus duplex eft, 


2a illatina folum, alia illatima, & probaü- 
va fimul , prima ft , qua folam habet vim 
infercnd;, (ed non probandi quia vc] con- 
ficitur ia terminis non fignificantibus , aut 
in mat eria falfa vbi non concludit nifi. ra- 
tione forma , vel fi fit in materia vera , ta- 


men 3ntccedens noa eft notius confequen- 


61 
te,cuius defe&tu antecedens non habet vim 
probandi confequens , &fi ratione conne- 
xionis neceffariz cum illo habeat vim il- 
lud inferendi . Hiatiua veró , & probatiua 
fimul eft, qua habet vimrinferendt, vel ra- 
tione formz, vel filtim matertz connexa , 
ac etiam habet vim probandi,qu:a e pro 
pofitio eft notior alia , ac proindé ex noti - 
tia illius bené deducitur notitia alterius, vt 
cum ex definitione cócludinus definitum, 
aut paffionem de definito monttramus; So- 
let ctiam argumentatio diuidi ex parteno- 
te illationis in caufalem, conditionalem , 
& rationalem,nam nóta illationis effe po- 
teft quia, fi, aut ergo , quz diuifio facile in- 
tellgitur recurrendo ad dicta c. 6. praced, 
traét.de propofitione hypothetica . 


CAP VWI-IE 

De fpeciebus argugientationis , 
87 Vatuor folent affignari argumen- 
tationis fpecies ex Arift.2. Priorü 
cn 9.& deinceps 5 Exemplum, Indu&io , 
Syllogifmus , ac istis] ; Exemplum 
eit argumétatio, qua aliquod fingulare pro 
bamus ex vno , aut paucis fimilibus , vt 


" Deus pepercit Niniuitis penitentibus , er- 


go & nobis parcet fi penitentiam ageri- 
mus :vnde medium , cui innititur tota vis 
mpi ad concludendum ,eft fimilitudo 
fingularium: hinc Tatar. tract. 5. explicans 
hanc fpeci i rwocapus aduertit, Q» 
excmplumnon eft bona corífequentia , nec 
probatiua, nifi inantecedente , & confe- 
quente exprimatur terminus fimilitudinis, 
vt hec exemplum non eft bona argumen- 
tatio, Ianuenfes funt diuites, ergo , & Ve« 
neti font diuites , quia non exprimitur tere 
minus fimilitudinis , ob quem antecedens 
eit verum .f. propter portum maris . Dcl. 
phinus tamen ait fuf&cere , fi fübaudiatur 5 
dicitur autem exérlo probari aliquod fin- 
e, quia licet interdum confirmetur a- 
iquod vniucrfale,tamen ex fua natura. or» 
dinatur ad confirmandum fingulare 5 & in» 
ter omnes argumentationis fpeeies hac eft 
debilior , quia folum tenet per modum fi- 
militudinis, modo talis argumentatio mul- 
tis claudicat, vt potat Tatar. z. Priorum ip 
finc , & idco hac fpecics potius ad Ketho- 
res Ípc&tat, quam ad log;cos . E 
Induétio, vtcolligitur cx Arif. Fopic. 
C10, & 8.t0p.c, 2. X 2. Priorum c. $3. Mtpro. 
gillio a finguLaribus fufcictter. enumera 


i NETS LN 


x. 


62 
tis ad vniuerfale, v.g. hicignis comburit , 
&ille comburit, & ità pariter fe habent ce 
teriigries, ergo omnis ignis comburit ; vn- 
dé obferuádum eft debere fieri progre(fum 
ab omnibus fingularibus,quz fi facilé enu- 
merarinon bens ; addenda eft illa. parti- 
cula, (9 /rc de ceteris, vel alia fimilis , quz 
articula fi negetur, petenda eft ab Aduer- 
ario inftantia, vt Arift.docet à.Topic.c z. 
uam fi dederit, indaclio erit firma, & có- 
ans argumétatio ,qua de caufa ex recétio- 
ribus quam plures negant inductionem ef- 
fe formalem argumentationem,de quo po- 
Ífteà: Ex quo patct indu&tionem non effe 
proprie fpeciem argumentationis ab exem 
plo diftin&tam , fed differre tantum penes 
perfectum, & imperfectum, nam inductio 
€x pluribus particularibus procedit ad vni- 
neríale,à qua perfectione deficit exemplüs 
uod ex debilitate antecedentis fingularis 
olum colligit aliud fingulare , cum tamen 
fiadderenturalia , etiam vniueríale colli- 
eret , fieretque perfecta indu&io , & sx 
fic Arif fententia 1.Poft c.1. vbi exempla 
pellat inductiones imperfectas; fed quia 
e inductione 4. fpecialis erit fermoad a- 
lias i-war tranfimus. 

SyMogifmus eft argumentàtio tribus pro 
pofitionibus conftans,quarum tertia fequi- 
tur ex duabus primis, prima dicitur maior, 
fecunda minor , tertia conclufio , de quo 
poítea azemus ex profe(fo.Enthymema eft 
argumentatio duabus conftans propofitio 
nibus,quarum vna ex alia infertur ,vt Deus 
€it bonus, ergo eft amandus,cui fi addas ,p- 
pofitionem , Omne bonum cít amandum , 
efficies integrum fyllogifmum ,ex quocol- 
figitur Enthymema cffe fyllosifmum trun- 
«atum, & imperfectum, vt ait Arift. 2.Prio- 
yum c.27. ideo à Syilogi(mo fpecie non 


Addunt quidam fpeciem aliam argum&- 
tationis, quz dicitur Dilema ,& diit ar- 
10 bicornis , eo quia duas conti- 

nct partes , ità difpofitas, vcneceffirio co 

, gatur refpondens aliquid cótra fe admitte- 
xe , vel negare , vt fi quis affcrat tanquam 
verum fe per totam horam efapfam in fo- 
ro fuiffz, aec ibi hiftrionem vidiffe,& alius 
jtà eum impugnet ; Vel eras in foro bora 
iam elapfa, ve! non eras , fi primum, erga 
mentiris dicendo tun non vidiff: hiflrioné, 
qui tah hora venitin forum, fi fccundum, 
mentiris adhuc dicendo te toza illa bora in 
foro permatfiff.-jatque ità cx cónceffione, 
vcl negatione cuuislibet partis refponfor 


" 


1 


eene minori extremitate , vt Sortes 


Pars Prima Inflit. Traci-HI. Cap.H. 


conuincitur mendaci j Sed re vera talís ar- 
gumentatio non cft ab enumeratis fpecie di 
uería, cum in Syllogifmum formari poffit, 
fi pro minori addas, /e4 mewtrum dies poteft, 
& poteft etiam formari in enthymema , 
placet , immo vt notat Cafil in prolus. ad 
Summ. c.; . Dilemma non eft reuera vna ar 
gumentatio,fed duplex pro duplici parte, 
quam impugnat, vt in exemplo allato 
rimentum fieri poteft; & re vera eft f 
cics fyllogifmi hypotheticiex difiunctiuis 
ex dicendis cap.r1. 

88 Quares ,an enumeratz argumenta- 
tiones fint propriz fpecies , & ab inuicem 
effentialiter diftinétz ? Affirmar Mafius. r. ' 
Prior.q.5. & Lemos.ab eo relatus, & vide- 
tur fuiffe opinio Tatar cit.Complut, verà - 
lib.3.c.1.quos fequitur Io.de S. Thom. lib. 
2.C.5.& lib. 3. c.2.'volunt in rigore loquen- 
do duas tantum effe fpecies argumétatio- 
nis.f. fyllogifmum, & inductionem ,ab his 
vero enthymema , & exemplum folum di- - 
ftingui , vt perfectum , & imperfectum ine 
tra candem fpeciem modoiam explicato.. - 
$ed plané fi 1n rigoreloqui velimus, po- 
tius ob eandem rationem dicendum eft ne-- 


v 


ue indu&ionern confhituere fpeciem cí- ys 
intam , quia- v. 


tam enthymema, quam exemplum, &in- — — 


entialiter à fyllogifmo dift 


du&tio ad fyllogifmum reducuntur, wtar- - 


gumentationes imperfedtze 2 


vt Arift. docetex profcffo a.Priorum cap. — 


12.& cum eocateri feré omnes, & quidem - 
eeriÀ ra aiam : fc clarascxem-- 
phum verà reducitur ogifmum accie 
piendo terminum Mor EE fimilitudi- 
nem pro medio, & przdicatum conchufio- 
nis pro maioriextremitate , & fubrectum 
pro minori extremitate, & fic exéplum i& 
pofitum reduatur , omnes habentes portür 
maris funt diuites , Veget; habent portum 
maris , vt lanuenfes ,ergo funtdiuites, vt. — 
illi; Indu&io ver reducitur , accipiendo 
fi nenbee pro medio,& pradicatum con- 
cluíronis pro maiori extre mitate, & fubic- 
ut , Platocurrit, &ficdealijs, ergo 
omnis honio currit , fic reducitur , omne ; 
€p eft Sortes, vel Plato currit jommshomo 
cit Sortes,vd Plato, ergo omnis homo cur 
rit fic fieri redu&tioné exépli,& inductionis 
ad.Syllogifmum docet.T at.cit trat. s Jcet 
ibidem , vt fuam defendat opinionem , 
cat hoc non tollere, quin fint fpecies difta 
xà Xxhts e ,Qu'a vnam arguncpta- 
tionem reduci ad aliam ue dpi (e) 
aliam 








H 
Ws 
3 ; 


4 S 


ax. 





T 8 $odbéfpeddur editis: 


dlen,icd d ipfam probari per aliam per- 
edliorem argumentationem; Sed id cít mi 
nusrcáé dictum , quia re vcra talis redu- 
io demonftrat exemplum, indu&tionem ; 
ac Enthymema effe amperfectos fyMogif- 
mos,quare ficut homo, cui manus vcl bra- 
chium deficit , fpecienon dicitur differre 
ab homine integro . fic neque a enta- 
tiones iflz fyllogifmo , & híc modus dice- 
di frequentior ell, quem (equitur Faber ia 
Efe(apb.Iheor. 1 Auer(a, q. 2 5.fe& 4 . & 
ij paffim. 

t obijciumt Complut, & Io. de. S. Th. 
quod fyllogifmus , & inductio fint fpecies 
argumentationis effentialiter diftint zs tü 
quia modus procedendi vtriufq; eft efzn- 
tialiter diuerfüs, nam fyllogifmus procedit 
à toto ad partes, feu ab vmueríalioribus ad 
rona » & ànotis natura ad nota no- 


bis, induclio vero procedit modo oppofi- 


to; tum quia vis concludendi can s eft 
effentialter diuería, nam tota vis fyllogif- 
mi cóMiftitin vnione duorum in vno ter- 
tio,quod in przmiffis affumitur, vt mediü , 
vudé poftea in conclufione infertur vnio 
eorum inter fes vis autem concludendi in 
inductionenó pendetex vnione extremo- 
rum in tertio, fed ex pluribus fingularibus 

fficienter enumeratis infert vniuerfaliter 


fic fieri in omnibus , quas duas effcntiales 


differentias infinuauit Arift... Priorum c. 


a yillis verhis Quodammodo opponitur. indu- 
4Ho fyllogi[m» bse.n.permedium probe extre. 
mum dc terti» , Mla vero per tertium probat 
extremum de medio :naiura jeitur prior , e 
motiar eft fy logifmus qui frr per medium , no» 
lis weroenidentior cfl qus fiy per induéchsoné , 
cumergo ex Aritl.(yllogifimus, & inductio 
t iormasargumentationis effentiali- 
ter diuerfas erunt copícquenter argumen- 
tationes effentialiter fpecie diuer(a . 
fatis oftendere illas 
duas differ-ntiasab Arift.cit. infinuatas in- 
ter inductionem;& fyllogifmum effentialcs 


non effc,fed meré accidentales, & materia- . 


les, & quidem primam differentiam ex va- 
rio dew procedendi petitam ab vniuerfa- 
libus ad fingularia,aut é contra, etiam ipfi. 
met Com | sae ape uer 
lemjquia & fy pimus roceédere 

Perth vulpe tut; & 4^ iot 
contra, eam ipfos - 
enia deícenfus rupem 


ia in f; frequentius vtizur me- 
MI EDI M; raró inf. a 


6; 


dimus à fingular a4 vaiuerfale, quà dcfce- 
damus jidco Arift. Dialcdici ab -0, q iod 
frégucntius acci-fit«n his irgumentat jni- 
bus, folent denominare illas aff:rentes in 
Uispimo procedi à coto ad purtes,ia. a- 

ud oncé contra, quá refponitorem eratis 
admittuat Complur. cit $cd nejue alia 
diffcrentia eifzacia!is eft,ve ipfi patát, quia 
& finon apparcát ibi extrema intet fe vni« 
tà €x vi Vionis , quani often daturin antes 
cedéte habere in tertio,re tamen vera sub- 
intelligitur ta'is vaio , quiaomnis difcur- 
fus ianititur illi principio 494cwsqze font 
eadem vni teris fnnt cadem inter fe vtpo- 
ftca dicemus , & i quolibet difcurfu cally 
vnio interuenit faltim implicite , & virtua- 
litzr,& quo modo etiam in inductione ipfa 
interueniat,patet ex iam data regula reda- 
cendi ipfam ad flogifoium » quodautem 
explicité , & formaliter in ipfa aon appa- 
reat,non infert effentialem ditferentiam in- 
teríyllogi(mum ,& inductionem quoad for 
mam argumentationis, alioquin etiam en- 
thymema effet fpecies effentialiter à fyMo- 
gifmo diftin&a,quia in co formaliter,& ex. 
plicité talis vnio nonapparet ; cum igitur 
in omni argumétatione requiratur medius 
terminus, ue implicitus fiué explicitus,ra- 
tione cuius teneat confequentia, vt aduer- 
tit Cafil.lib. 2.tra& 5.c.6. cófequenter om- 
nis argumentatatio eft fyllogi(mus perfe- 
&us,vel imperfcétus . 

89 Quares, an faltim fit aliqua confequ£ 
tia. ur non fit areumentatio , vcl fyllogif- 
mus con'mbr. i.Priorum c.i.q. 2. art.3. & 
For fecalib.s c.7.Morifan.1.Priorum cap. 
2.dub.z.exiftimant non omnem confeque- 
tiam cff: argumentationem,fed quid fupe- 
riusad cam,& ab ea diftingui, co quod có- 

equentianon dicat meditim terminum , vt 
icit argumentatio, vndé ifla eft cenfequé- 
tia bona i Fonfeca) ex regulis conuer.. 
fronis deducta,om i: Loro efl animal , ergo 
«lsquod «»imal eff bomo,tamcn quia in ea nó 
cft medium,non poteft dici a 
Dicendum tamen eft omnem cófe- 
quentiam re vera eífe argumentationem , 
immóin omni confequentia fyllogifmum 
includi virtualiter,fy!logifmus Re eren 
mayis patebit, tribüs terminis trei 
pofitiones conflituentibus, &ità inter 
lea difpofitis,vt in primis duabus;lle termi 
nus,qui dicitur medium,modà cum vno có- 
see: ouis extremo ,modo cum altero, ex vi 
cuius conne&tuntur tandem alij duo termi- 
nijqui dicuntur extrema , in vltima propo- 
-  fiipoe, 


mentatio. 


(64 


- fitione,quz dicitur conclufio ; fed omnis 
confequentia tres terminos includ.t , cum 
fit connexio confequentis cum anteceden- 
ti ratione alicuius mei), ergo re vera om- 
nis ccní:quentia clt argumentatio, vel fyl- 
logifmus faltim virtuahter , probatur mi« 
nor quia fi omnis confequentia recte per- 
pendatur , concludit in. virtute alicuius 
medi), ve cft videreetiamin iila, quam fa- 
cit Fonfeca,& ait carere medio, nam rc ve- 
ra mediumillius cofequentie eft hoc, quod 
aliquid repertü in tota collectione anima- 
' lium eft homoslicet voce non expriaiatur , 
vndé fic poffet illa confequ. ntia in fyllogil 
mum cfformari , aliqui , quod reperitur in 
tota collectione animalium, eft homo , fed 
aliquod anima! reperitur in tota collc&tio- 
ne animalium ,ergo aliquod animal eft ho- 
mo;& vt vno verbo dicamus , regula om- 
nes,n quarum virtute tenent fimiles con- 
fcquentiz , putà ex vi fubalternationis,z- 
quipollentiz,& conuerfionis, funt ip amet 
meia illa illarum confequentiarum.Dices, 
multoties conuertens eft zqué nota, ac có- 
uerfa,vndé deducitur,non .n notior eít ita 


conuerífa,nullus homo eft se .quamcons- . 
u 


uertens ex ea deducta , nulluslapis eft ho- 
mo,ergo conuerfio non elt argumentatio , 
quz eli difcuríus à notoad ignotum. Refp. 
neg.confeq;quia argumentatio abfolute s 
pta elt oratio , in qua vnum ex alio deduci- 
tur , quod autem ralis dedu^iio fiat ex no- 
tioribus,peculiareeft argumétation s pro- 
batiuz vt patet ex c.r. huius tra&t. vnde in 
tali cafu vtig; conuerfio non eft probatiua 


argumen 

CÁPVT IIL 
qperegulis communibus bom argumen- 
, fA ONE, «v] 


Jio MY forté plüresquá fit opus, 


: folent afferri regulz à Summu- 
iftis pro bonitate confequentiz , nos verà 
€x his pluribus vtiliores , ac vniuerfaliores 
felegemus. — ; 
Prima regula eft , quod ex antecedenti 
veroinbona confequentia femper v ed 
tur confequens verum,ex poffibili poffibi- 
Te,& exncceffario neceffarium. Fundatur 
vero hac regulain illo vniuerfaliffimo prin- 
cipio apud Diale&ticos , Nom potefl im bona 
con[équemtia dar) antecedens yerum |, 
conféquems falfum , [ed fi antecedens ef. ve- 
rum etiam Co cov[equen: , quod priucipium 


I 
" 


Pars Prima Infiit. Tratl. IH, Cap.IIT. 


. antecedens verum,& non verum, quz funt 


eft naturz lumine notum , nam cum con». 
fcquens trahat poft fe antecedens ratione 
connexiouis,quam habet veritas cófequé- 
tis cum veritate antecedentis , idem plane 
cft ponere antecedens verum;& confequés 
fallum, quod ponere antecedens non a fo- 
luté verum, fcd ex parte falfum , quia con^ 
fequens eft quafi pars quzdam eius, & cum 
eo connexum, quare fi daretur antecedens 
verum,& confcquens falfum , iam daretur 


contr adiétoria. Eadem etiam ratione fi an- 
tecedens cft pofübile, poffibile quoque erit 
confequens,nam fi antecedens eit poffibile 
iam poterit effe verum , ergo confequens 
nequit effe impoflibile , quod nunquam ve 
rificari poteft; alioquin in aliquo cafu pof- 
fet dari autecedens verum. , & confequens 
falfum. Qua demum de caufa fi antecedens 
cít nece(sarium, ét confequens neceffarium 
erit,quia fi antecedens eit neceffarium fem. —— 


per eit verum , ergo & confequens er 
debet. effe t iq Pee : ; A 
aliàs poffet in aliquo cáfu dari antecedens 


verum,& confequens f; tdi S2" 
Sed obijcies hos fyllogifmos , quibus ex 
antecedeati neceffario deducitur confequés. 
contingens v. g. omne currens mouetur y a 
omne currenseft corpus,ergo aliquod cor- —— — 
pus mouetur.Item omne albumveftcolorae — — 
tum,omnealbumeitcorpus,ergoaliquod — 
corpus eft coloratum, iam patet in'his sq ry 
logifmis przmiffaseffc neceffarias & con» —— 
clufionem contingentem. R. propofitioné- 
de tertioadiacente in materia contingenti - 
fupponere exiftentiam fubieéti, qurexplie — 
catur per aliam propofitionem do 
adiacente , vt v. g. Petrus eft albus , fenfus 
eft, & Perrus eff fci cxiftit, &n eff albus, vno — 


dé qualibet talis itio in materia có» 

cingenti eft remo son dear verà 
.6. diétum eft ad veritate, 

& neceffitatem copulatiua requiri 

partem effc vcram , & neceffariam; quod fi 

vna see fit falfa,vel contingens ; talis etià 

eua 








t tota propofitio ; cà igitur ille pre- 
miffa fint in materia cont ngenti, vt patet 
donee copsatuzs clique 
€ virtualiter. iuas,& illá qui 

ualere-huicj6* omne current Epit v 
(v àmnetalemoucturi& cum primaparstas — 

liscopulatiuz fic contin ,tota copulatia ! 
ua crit contingens , & fic de alijs pramiflis 
difcurrendum cit, ac negaadum ,quod fint 


necc Wu. iln ^ r 
91 Secunda Regula cít, kis 





De regulis oe diqumentationis, — — 65 


dente falfo in bona confequentia fequitur 
fal(um, & «tram interdum fequi potuerüt ; 
exemplum primi,vthomo cft afinus , ergo 
tft rudibilis , exemplum fecundi , vt homo 
efl afinus ,ergo cft animal ; fic etiam ex im- 
bili fequitur impoflibile , vt homo eft 
eo,ergo cit ruggibilis; interdum fequi 
tclt poflibile, immo, & neccffarium , vt ho- 
mo eft equus;ergo currit vel cft animal,Sic 
demum ex contingenti fequitur contingés, 
yt Petrus currit ,ergo mouetur , vbi confe- 
quentia eft vtique neceffaria , fed confc- 
quens in fe fpectatum eft poffibile tantum, 
& contingens, fed interdum etiam fequi po 
teft neceffarium, vt v.g.Petrus fentit; ergo 
eft animal,nam przdicatum, quod contin- 
genter conuenit fübie&to antecedentis, & 
eft médium in confequentia, poteft habere 
neccffariam connexionem cum przdicato 
confequentis, fic illud inferre, vt patet 
in allato exemplo.Hic tamen aduertendum 
eft,quod quando ex falfo fequitur verum , 
ib: Wibile, & ex contirgenti 
neceffarium,id non ità fit , quafi przmiffe 
faí(z,impoffibiles, aut contingentes , veri- 
tatem, poffbilitatem;ac neceffitatem deri- 
uentin conclufionem , nemo .n. dat, quod 
non habet ; fed fit ex cera earum difpofi- 
tione,nam fic, & fic difpofitis premiffis fe- 
quitur confequens verum,;pofübile, aut ne- 
ccffarium , cuius fequela vtique pendet ex 
ilis pramiífis, non tamen eius veritas , aut 
poffibilitas ,vel neccffitas , fed aliunde1n fc 
verum cft, poffbile,vel neceffarium;vt pa- 
tet in exemplis allatis . 

92 TetiaRegula , in bona confequétia, 
ficut pofito antecedenti. ponitur coníc- 
quens,non € conta ità ablato confequéti , 
aufertur antecedens,non e contra, quod a- 
Jijs verbis dici folet valere confequentiam 
à pofiticne inferioris ad pofitionem fupe- 


" 3ioris,non é coptra ; & rurfus valere à ne- 


gatione fuperioris ad negationem inferio- 
xis,non € contra, v. g. homo eft antecedés, 
& inferius re animalis , animal cófe- 
quens, & fuperius ; valct vtique dicere , cft 
homo. ergo eft animal, non t;men é cBtra, 
uia potcft effe animal, quod non fit homo, 
d equus, aut 1co; rurfus valet dicere, non 
eft animal,crgo non cft homo ,non tar;cn 
& contra, non cft homo, ergo nó cft an: mal, 
uia in plus fe habet animal , quam homo ; 
cum hec recula fit tritiffima mirum eft , 
quomodo Blanc.lib.7. fe&.;. fit halluaina- 
tus diccneo, quod ficut pofito antecedenti 
ponitur confcquensjità ablato antecedcp- 


u aufertur confequens , quafi arguere va- 
lcat à «gatione inferioris ad negationem 
fuperioris . 

Quarta Regula , in bona confequentia 
quicquid fequitur ad confequens effentia- 
liter fumptum, & abfolute fupponens , fe- 
quitur, & ad antecedens illius ; quod alijs 
verbis dici folet , quod valet confequentia 
à primo ad vltimum ; quam arguendi for- 
mam Graci vocant acerualem; nam fit acer 
uatum tribuendo antecedenti przdicata 
qua competunt confequenti,v.g. homo e 
animal, animalcft corpus , corpus cft fub- 
ftantia.&c. ergo homo cft corpus, fübftan- 
tia,&c. & fundatur hzc regula in jlla ante- 
predicamentali , quando;alterum dealcera 
pradicatur, &c. & intclligitur ficut illa. 

Quintatandem eft , quicquid repugnat 
conífequenti effentialiter fumpto , & abfo- 
luté fupponenti in bona confequentia , re» 
pugnat & antecedenti; quod alijs verbis di- 
& folet , fi ex antecedente fequitur confe- 
quens , ex oppofito confequentis fequitur 
oppofitum antecedentis . Ratio eft , quia fi 
€x oppofito confcquentis non fequitur op 
pofitum antecedétis,ergo poterit ftare op- 
pofitum So Nenci ins , quod.verum 
fupponitur,cum ifto antecedente; & fic da- 
bitur antecedens verum, & confequés fal- 
fum , & hac regula frequenter vtimur ad 
oftendendam bonitatem cófequentie pro- 
cedendo à contradictorio confequentis ad 
contradictorium antecedentis . 

$3 Vetes, quando liccat argumentari ex 
fuppofitione impoffibili, Scotusin 1. d.11. 
q. 2.füb A. docet modum;quo licet vti hu- 
iufmodi argumentandi forma , effe quod 
fuppofitio impofübilisita fiat , vt aon fe- 
quantur ex ea contradictoria per Jocü in. 
trinfecum ( nam ex fuppofitione impolffis 
bili contradictoria aliquo modo fequi feme 
per neceffe elt) fed vna pars contradictio- 
nis per locumintrinfccum, altera veró per 
locum extrinfecum dumtaxat ; ratio huius 
eft quia vt talis forma argumetandi fit bo- 


na,rcquiritur conflantia fuppofitionis, feu 


confiftentia , non confifteret autem , fi ex 
ipfa per locum intrinfccum ftatim fequatur 
vtraque pars contradiclionis , v.g. ex ifta 
fuppesitore impoffbili ,fi Petrus sen effe 
uximal, fet komo , pon poffumus arguniéne 
tari, quia &cwe formaliter , & intriníccé in» 
cludit 2nimal, at que ità ex i!Ja fuppositio- 
ne per leceim intiríecum fequitur vtraque 
pars centradistionis, .f. amimal, (y nen amie 
x«l, vndenon poneretur Wo cafu cone 


fans uc 


"ull wtiWN 


66 


ftantia Wronrhag e ci formaliter, & in- 
trinfecé feipfam deftrrueret; inquit igitur 
Doctor,quodlicctpositio , quz ftaüm ex 
antelleétu fuo includit contradi&oria , non 
poffit admitti, qualis cft allata, tamen illa 
uz ex intellectu fuo tantum vnum cótra- 
i corium includit,& aliud non;nisi per có- 
Ícqucntiam accidentalem, vel perlocü ex- 
trinfecum, bené videtur poffe admitti ,quia 
tali positione posita poflunt fuftineri regu- 
Iz difputationis, potcft .n. concedi fequens 
coníequentia effcntiali ,& negari repugnas; 
Siautem inferatur aliud repugnans fequens 
per locum extrinfecum , vel contequentia 
accidentali, negandum cft illud fequi , quia 
propofitioilla,per quam talis confcquentia 
teneret;dcftrueretur ex positione : vndé ex 
ifta füppositione impofkbili ,/f Petrws so 
effet rifibilis, eff: t bomo, poffumus argumen 
tari,quia circumícripta risibilitate ponen- 
Petrum in effz hominis non ponuntur 
contradictoria ex primo intelle&u positio- 
nis, fcd tantum altcrum, f. quod Petrus sit 
homo. reliquum ver, .f. quod non sit ho- 
mo non ponitur,nisi cx confequentia acci- 
dentali, & pcrlocum extrinfccum cxremo 
tjone paffionis rémouendo íubicdtum , & 
3dcó ilta positio non sic includit opposita , 
quin poflit admitti , & hunc dicendi modü 
amplcótitur Hurtad. difp 15. Mctaph.fcét. 
9.8. 114. 
Ruríus aduertit Doctor ibidem , quod 
€tiam ex remotionc impofíübili vnius pre - 
licati effencialis,quod nó sit ratio inhzrene 
tiz alterius pradicati, poffumus argumcn- 
tar/;quia adhuc contradictoria non fcque- 
. yentur per locum intrinfccum,v.g. ifta fup- 
tio eft admittenda , fi per impoffibile 
non effet animal ; & effet rationalis , 
adhuc difcucreret , & ab equo ditlinguere- 
tür ratio cft, quia efto anin;zlitas fit predi- 
«atum effcntiale hotnin:s , tamen quia non 
( principium formale diícurrendi , nec 
diftintiuum à brutis , idco ctiam tuppofi- 
ta animalitatis carentia bené adhuc infer-- 
tur per lgcum iatrinfecum quod homo di- 
fcurreret;& ab equo diftinguerctur altera 
ahtem pars contradictionis ,.(. quod non 
.difcurreret , nec ab equo diftingueretur , 
pon infcrtur ,nifi materialiter & per locum 
extrinfccum,cx idcntitate.f. animalicatis cü 
rationalitate , cx qua per concomitantiam 
fequitur,quod fj homo non «ít animal , ncc 
etiam ft rauionale;& per confequcns,quod 
non difcurreret , necab equo diltingi re- 
tur 3 & fequitur hunc dicendi uodun. Val- 


Pars Prima Inflit, Tracl. HT, Cap.1T. 


uez p.p.difp.147.c.r. Vtrumque vero ap- 
kar 4 7v Mid examen Cáfilius sm 
tract.z.c.vlt. quia re vera vterque recidit 
in idem, & huc collimat, quod valeat argu- 
mentari €x M disi impoffibili ,quan« 
do ex eanonfequuntur contradictoria per 
locum intrinfecum : valdé autem notanda 
eft hzc arguendi forma;quia finis eius eft ; 
vt Vafquez aduertit , perfcrutari rationem 
formalem rei,vndé apprimé inferuit ad di- 
funguepdam caufam formalem;X pradica- 
tum quodcunque intrinfecum à conditio- 
nibus , X przdicatis extrinfecis. 


CAPVTIV.. | 


De indudtione ybi de afcénfu ,« defcenfn - 
94 , WViainter omnes mentationis 
fpecies Inductio , & Sy!logifmus 
principem obtinent locum , intantum vt 
aliqui eas agnouerint pro veris argumen« 
tationis fpecicbus abinuicem effentialiter 
diflin&is , idcirco de his fpecialicer age- 
mus, de Indu&ione quidem in hoc capite 5 
de js ves autemin fequentibus. —— — 
Inducti 
illatio propofitionis vniuerfalis ex futs fin» 
gularibus, vbi fingularium nomine ; vt no* 
tat Tatar.z. Priorum Mes MN 
mo jintelliguntur non folum ea ; qua funt 
veré fingularia , fed etiam qua: funt minus — 
vniucrfilia refpcétu magis vniuerfalium, & 
partes re(pgctu totius ; ficut enim à fin« 
gularibus rrogredimwr ad vniuerfalia hoc 
modo , hicigniscalcfacit, & ille ignis, 
& fic de cateris , ergo omnis ignis ca- 
Jcfacit , fic etiam progredi poffumusà mie 
nus vniuerfalibus ad magis vniuerfalia,& à 
rtibus ad totum hoc modo;omnis homo 
entit,& omnis bcíftia sétit ergo omne ani- 
fentit; & ctiam , caput valct , ftomacus 
valet , & fic de alijs membris , ergo totum 
animal v;let. : 
Vtautem 1ndu&tio fit bona confequen- 
tia, & rité inferatur vni is ex. fuis fin- 
ularibus duz prafertim requiruntur con» 
ditioses.Plina cfl, quà tradit Tat.cit.quod 
inferatur mediante i(la particu!a év j;e de 
«lj: , velaliquafibi aquimalente , & hoc 
quando ron erumeratur omnia fingularia; 
quando autem enumerantur , ponitur bac 
ilia particula, de zm fmt plura jadhibitis.n. 
iftis parc;culis redditur bona confequen- 
tia, quia tunc yw » itarinfts - Et fi 
quis pctat;quid intclligatur per illam pa 
euam, jede olgulcip-Tacar qudin- ! 


tci- 


oitaque, vt diccbamuscap.s.eb — 





De Induclione afcenfu, eo defcenfu, 


telligitur vna propofitio vniuerfalis figni- 
ficás effe, ficut fignificatur per alias fingu- 
lares formaliter expreffas,vt Sortes currit, 
ZPetrus currit,& fic de alijs &c.seíus eft, &, 
quilibet homo alius à Sorte ,& Platone cur 
Tit, ergo omnis homo currit. Et fi quis di- 


* €at, ergo in inductione proceditur àb vni- 


ueríaliin vniuerfalem.. Refp. Tat, quod il- 
la vniuerfalis in antecedente dicitur fingu- 
laris rcfpectiué quia eft minus vniuerfalis, 
"quam illata in confequente : 
, Alteracóditio,quam idem Tatar.affignat 
a. Phyf.q. 2.8. Guarthfciendum ex Scoto in 
2 d 2.q.5.k.eft quod vt vniuerfalisex fuis 
fingularibus infératur , non fufficit , 
uod omnes fingulares fint verz, fed vlte- 
rius requirirur, quod omnes fint compoffi- 
biles, cum vniuerfalis zquiualeat fingula- 
ribus copulatiué,vel copulatim fumpüs v. 
.omnis homo currit ,zquiualet his fingu- 
faribus,& Petrus currit & Paulus currit, & 
fic de alijs vel Petrus , & Paulus , Franci- 
fcus;& alij homines currunt. Ratio eft quia 


multoties contingit , quod fingulares sint 


verz, tamen quia non omnes funt compof- 
fibiles, ideo non re&te inferunt vniuerfalé ; 
rem — or cit. : pcne 
exemplo; ponamus;ait,quod hic fint decem 
Or cur in pondere equales, & quod Petrus 
non poffit portare hos decem lapides fimul, 
fed nouem tantum, ifta propofitio vniuer- 
falis poffibile eft omnes hos lapides portari 
a Petro falfa eft, non quia aliqua fingularis 
in fe fit fala, quia verum eft , Petrum poffe 
portare hunc lapidem, & illum, & illum,fcd 
uia aliquibus determinatis , eit aliqua in- 
ditermigstsincopdile uügicunque.n, 
nouem fingularia funt compoffibiliz, & de- 
cimum indeterminate eft "pte il- 
lissoportet igitur ad rité in jK col- 
ligendam vniuerfalem, quod omnes fin 
lares fint verz,& fimul com iles, tàm 
fingulares determinatz , quà indetermina- 
tz;quia fi omnes determinatz effent com- 
sÀlibilcs fed aqua indeterminata eis re- 
pugnaret, adhuc nó re&é colligeretur vni- 


uerfalis,vt c inallato exemplo , fedcó-  ]a 


mitteretur fallacia fizurz di&ionis(ait Do- 
&or) arguendo à pluribus determinatis ad 
vnam;qua doctrina vrimur difp.vo.Phyf.q. 
3 ad fo arguméta Nominalium , qui- 
bus conantur oftendere continuum poffe à 
Dco fimul. diuidi in emnes fuas T 
, 

illam diuidere,& fic de finzulis ; & pari ra- 


———— 9 


da 


^! 


67 


producere;quia in hocinfláti ret-ít à Deo 


produci hic homo , & ille , & ille , & fic de 
fingulis. 

95 Hisobferuatis cenditionibus modus 
arguendi per iaductionem eft optimus, & 
vocatur Alcenfus,quatenus pcr eam «éfim 
à fingularibus aíccndimus ad probationem 
vniuerfalis, vnde afcenfus ordinatur ad in- 
ueniendas, & probandas veritáte« vniuer- 
fales,vt vniucrfiles funt,.i. inquatum con- 
ftant ex fingularibus fub eis contentis, non 
,n.melius probari potell; quo aliquod vni- 
uerfale sit talc, nisi quia eius singularia süt 
tilia, Defceníus vero eft modus arguendi 
oppofitus induélioni , clt .n. progreffio ab 
vniuería^ ad fingularia, v.g .omois ignis ca« 
lefacit,ergo,&hic ignis, & ille ignis cale. 
facic & ideó folet etiam dici reductio , feu 
deductio,& przcipué ordinatur ad often- 
dendam falfitatem vniuerfalis,vt vniuerfale 
eft ,optimé.n.oftenditur falfitas vniuerfalis 
deícendendo fub illo,& oftendédo aliquod 
fingulare non effe tale. Verum tamen eft , 
quod fuppofita veritate vniuerfalis inuen- 
tà per cenfum, comprobata , etiam de- 
fccnfus defervire poteft ad oftendendami 
correfpondentiam vniuerfalis ad fingulatia 
fub eo contentasex quo colligitur afcensi, 
& defcenfum deferuiread oftendendam ve- 
ritatem , vel falfitatem propofitionis vni- 


u erfalis . 
^^ Acéníus, & defcéfus eft quadruplex co- 


latinus, & copulatus,difiunctiuus , & di-« 
un&us. Copulatiuus eft qui fit per con- 
iunctionem ev,aut fimilem copulatiue ac- 
ceptam , .i.Copulantem , & coniungentem 
ip as propofitiones , non terminos propo- 
tionis . Copulatus vero eft,qui fit per eà- 
dem particulam, copulatim fumptam, i, 
eoplantm Jaen vnius extremi,non auté 
ipfas propofitiones ; Difiunctiuus fit 
particulam »e! difiun&tiue fumptam, i.iun- 
p propofitiones . Difiunctus cft ,qui 
t per eandem particulam difiüctim acce- 
ptam,,.i. jungentem vnius extremi 3 
Ex quo patet defcenfum , & aícéfum copu- 
e em 
€ 0, to n in $ 
fcenfus,vel afcé(us per h icam pro- 
posco nm icis conftá- 
tem;in iftis véró fit enumeratio fingularium 
vnicam propofitionem cathegoricam , 
ied Ü conftat omnibus 


'cuius alcerüm extremum 


» in defceníu quidem, aut afcé- 


fuc 
cto 
Xa Hoc 


- - 


LE 
E 


ductum: S " 


TE 


wt 


68 Pars Prima Inflit. Tract-III. Cap-IV. 


Hoc totum manifftatur doce1do mo- 
dum refoluendi termiaos : fi cerminus 
diflributiue fupponit à propoficione vmi- 
uerfali defcenditur ad plures fingulires 
copulatiué, vel ad vaam dez copulato «x- 
tremo, X verbo fingulari , fic,o nnis homo 
eftanima!, ergo hic homo elt animal, & il- 
lc homo cit animal, vel fic, ergo hic homo, 
&ille homo, & ille c(tanimil; nullus ange- 
lus eft corpus ; ergonec Michal eft cor- 
pus , nec Gabriel eft corpus , vcl fic, erzo 
ncc Michael,nec Gabricl , nec Raphacl ctt 
corpus , afcefus veró fieri debet é cotra. Si 
aüt terminus fupponat colleétiué,tüc aíce 
dendum elt, id defceniendun copulatim 
fic , 2mnia elementa (unt quatuor , ergoi- 
gnis, &aer, & aqua, & terra funt quatuor, 
nonautem ignis eft quatuor ; omnes Apo- 
ftoli funt duodecim, ergo hic Apoltolus, & 
hic , & hic &c. funt duodecim , aut é con 
tra , fi visafcendere. Si veró terminus de- 
terminaté fupponat , deícenditur à propo- 
fitione particulari ad plures fingulares di- 
fiunctiué fic, aliquis homo currit, ergo hic 
homo currit, vel ille homo currit, &c. aut 
ad vnam de difiun&o extremo fic,ergo hic 
homo, vel ille homo &c. currit: & écon- 
tra afcenditur. Si randem termirius fuppo- 
nat confuse eodem modo defcenditur , & 
afcenditur à termino confufo ad fingula- 
res ,& é contra , quz omnia melius perci- 
pom recolendo dicta. de fuppofitioni- 

us tract. r.c. ro.Et hic aduerte,quo4 vcri- 
tas in defcenfu copulattug z(timatur ex (in 
gulis parribus, quz copulatiué enumeran- 
tur, inco onon ex singulis , fed ex 
omnibus simul collediue fumptis partibus 
&€x tota carum collcé&tíonesin disiuntiuo 
attCJitur ex vnica determinata parte jlicet 
fub disiüctione significata; in disiunéto de 
mum ex omnibus cófusé , aut ex vna parte 
Íola prorftistamen indeterminata, & vaga 
à par e rei,qug omnm conttant ex diclis de 
fappofit. loc. cit. quod fi plura defidcras 
vide tractat. de Defcenfu apud Tatarer. 
' 96 Quares,an Induétio sit bona,& for- 
malis con'equentia,feü argumentatio? Ne- 
gant Conimb. 1. Priorum c.4.q.a.art. y. A- 
micus tractat. 2 5. difp. 1. qu. 2. dub. s. Ioan, 
de S. Thom. p. p. log. q.& art, 2. confentic 
ex parte Tat. 2. Priorum. qu. vlt. $. Dubita-. 
tur. fecundo , & Poncius cap.2z. Log. par- 
uz & quidam alij, quod eo magis afferunt 
de exemplo, ac imemate. Dicendum 
tamen eit effe bonam, & formalem coní.« 
F féruari IM 


conditionjbus ajJatis, ità 


1. A: T ! 


— 


communis , & probatur autoritate Arift. 
1 Top.c.12. vbi habec, quod inductio cft 
inftrumentum aptius fyllogifmo ad perfua- 
dendum, X apertius , & fecundum fenfum 
notius: Tum 2. ratione quia efficacius pro» 
bari nequit vniuerfale cfle tale,quam olten- 
dendo fingularia effe talia , fic veró proce- 
dicindudio . Tum 3.quia confequentia ab 
zqui;ualenti ad zquiualens formalis eft , ac 
efhcax 5 fed ità procedit inductio ex fingu- 
laribus.n. copulatiué fumptis infert vniuer- 
falem 1llis zquiualencem ; Tü demum;quia 
vt diximus c.z. tàm Inductio, quam enthi- 
mema, & exemplum habent fuiim medium, 


ratione cuius concludunt, & funt virtuali-  ' 


ter fyllogifun; crgo funt argumentationes 
forinales, & ex vi formx concludétes, quia 
eft virtualiter fyllogiftica, atque ità defen* 
dunt Mafius hic q.5. & Blanc. difp.z. Pla. 
difp.de indu&t.q.4. licet neget de exemplo. 

Sed contra PUR; quod non fit for- 
malis confequentia , immo nec bona , quia 
vis probatiua indu&tionis tota confiitit in 


roceffu à diftributiuo ad collectiuum, fed 


ic proceffusin multis vinofus deprchen* 
ditur, non .n. valet, poteft homo viuere fi» 
ne ifto cibo, & finc illo,& illo, & fic de alijs 
fingillatim fumptis, ergo viuzre pozcit fine 
omni cibo ; poteit effe (ine ifto loco,& fiae 
illo, & fic de alijs diftributiue fumptis, er» 
go fine omni; poteft vitare hoc peccatum 
veniale, & hoc, & hoc, ergo omnia: poteft 
Deusin hoc inítanti facere hunc , & hunc 

hominem, ergo & omnes ; potcft diuidere. 
continuum in hanc, & illam partem,& ill, 

ergo in omnes, & ità in alijs multis argue- 

re poffumus ; imó fecundum logicos à di- 
ltributiuo ad collectiuum non tenet confe* 
quentia, nam przdicatum, quod tribuitur 
terminis in Íu copul tiuo , nequit trt^ 
bui termino commuüni a4 quem fit aícenfus; 
fupponenti copulatim , quod eft (apponere 
colle&iue, & ratio elt, quia fubiecta afcen- 

fus copulatiui funt. fingularia feorfim fum- 
pta, & fingillatim, fubieétüm veró eopula- 
tum eft collectio , feu fingula fimul. Tum 
quando etiam teneret talis confcquentia y 
tamen eft prorfus inutilis, co quod nó plus, 
immo mins, & peiori modo cogaofcamus 
rem in conclufione jac in premifhis,co quod 
in ijs diftiaée , inilla confuse rem cosno- 
fcimus., Tum 5. quia in 'nduclionc nibil có- 
cluditur vi formz, quia non habet certum 
numerum pramiffarum, fed modo plurcs ; 
inodó pauciores , Imo ctiamfi emnia enu- 


merentur fingularia, adhuc non crit Iram 


LE 








" 
d fd lc OPI 


EL. CN. 


: De Indu£lione, afcenfuy eg] defcinfu . 


'fis'argumentatio', quia nihil diuerfunr cric 
"inconclufione ab co, quod eft in prauitüs . 


"Tum 4. Arift ;. Poft aitinducentem non dc- 


nionftrare ; ergo non neceffario inf zrt , & 
idco non eft formalis argumentatio. 1an- 
denm, quod tanto minus excmplum, & £a- 
thymema fint argumentationes formales 
'probatur, quia ad formalem argumenta- 
tionem requiritur , quod nullus cerminus 
"fitin confequenti ,quinon fit in anteceden- 
ti, & in antecedent fic aliquis , qui non fit 
"in confequenti, alioquin ex quolib.t ante- 
*cedente poffet inferri quodlibet conte- 
quens, v.g. homo eft animal, ergo eft irra- 
«tionalis , fed jn Enthymesnate aliquis tcr- 
'th:nus ponitur in coaíequenti, qui non erat 
in antecedenti, v.g.omnis homo eft animal, 
"ergo eft fenfitiuus, ly. fenfitiwu: , quod cft 
$n confcquenti, non elt in antecedenti ; fic 
;etiam in exemplo v. g. Salomon inucaire 
"fion pocuit felicitatem in omni gloría fua, 
*er&o neque Alexander inueniet . 
"o €$ ad primum;quod quando commu- 
niter dicitur vim Indu&ionis confiftere in 
"proceffu à diftmbuciuo ad colle£t:uum , non 
accipitur diftributiuum, & collcétiuum ia 
rigore, diítributiuum nempé pro folo aícc- 
fu copulatiio , & colleétiuum pro termino 
fcpponeute copulatim , quia fit inductio tà 
afc:nfu copulatiuo ad terminum di(tributi- 
we (apponentcm, quam afcenfu. copulsto 
ad terminum fupponeptem ;collcétiue , fed 
per proccffum à diftributiuo ad collecuuü 
jntclligunt proereffum à fingularibus zd v- 
miuerfale, quocunque afcenfa fiat t vt veró 
talis progreffus fit bonus, X efficax, obfcr- 
vari debeut dux conditiones fuperius mc- 
morarz , nam defectu f(ccimdz fapius non 
* tenet, & ità contingit in confequentijs in 
argumento allatis , licet .n. inillis onines 
fingularcsfint verz, & etiam omncs deter- 
minatz fint compoilibiles , (emper tamen 
ulta indctermipatz,vel faltim vna illis re- 
gnat, vt patet in exemplo decem lapidü 
prà ex Doctore allato, quz repugnantia 
attendenda eft ex particularibus materijs , 
in quibus arguitur, vndé ft inductio quan- 
doque non tcnccdcfe&us proucnit ex par- 
te materiz, non ex parte forma: hanc di f- 
ficultatem fuse pertractat. Cafilius lib, r. 
- «rac s. c. fe&t. s. vbi varios refert diccndi 
modos pro hac re declaranda: fed rcfpon- 
fio data fufücit. . 
. Ad fecundum negatur affumptum , quia 
inductio valde vtilis eft ad fcientias , nam 
agunt de vniucrfalibus ,.ad quz per indu- 


LAUS 





e 69 
ctionem. manuducimur , Ad ( robatione n 
dicimus, quod faltim fcitur de nouo diltin- 
dte, quod multitudini conueniat prz-ica- 
tum, quod fiagulanbus rantüm coau nite 
Íciebatur, & ft argu nencai coacludit;pro- 
baret etiain à definitione ad d. fiattum nog 
effz bonam confequentiam; quia arelius co. 
srl res per d: finitioncin , quan, per 
«finitum .. Ad tertium hzbeciaductio au- 
tecedens, X conf-quens, & antecedens vnà 
totalem preniffiir conítituit ex multu fiu« 
ularibus jntegratam , & duas przaiiffas 
t, dum eformatur in fy:lozinum 5 & 
in conclusione fcizur iden, q304 in prz- 
mif(lis,fed diuerfo modo; inimo dicere pof- 
fumus (cin etiam aliquid diuerfum , quia in 
ea (cimus conuenire tori vallectioti quod 
in przmiffis fciebamus conaenire xingula- 
tib .$ singillatim; collectio autem; eft quo- 
modo effectus particularium compo- 
nentium ipfam collectionem, X ideó quid- 
piam ab eis aliquo modo diucrfum. Ad 
quartum negatur confequentia, quia neqs 
omnis, qui fy'iogifmo vtitur, demonftrat, 
& tamen non negatur fyllogzifinum cffz ar- 
gumentatrionem formalem : demonftlratio 
igitur y)tra argumentadonem formalem 
habet, quod neceffirió probat , & infert, 
non folum ratione formz, fed ctiam ratio- 
nematcriz. Ad quintum negatur minor, 
nant implicite, & virtualiter fe habent «n- 
thymena, & exemplim sicut fyllogifmus, 
& habent mcdium , rat;one cuitis conclu- 
dunt, vnde ip enthymematt allato in argu- 
mcato medius terminus eft eva! deettn. 
vitia propositio in voce, qua ramen habetur 
in mente, - f. emne ampmal efl fenfitiuum , 
sic €t i1 exemplo allito in argumento fub- 
intclligitur medium quad erit hoc , Salo- 
mon tt eiufdem raidonis, ac aliis kcx ; ve- 
rum tamen eft exemplum ab alijs fpecicbus 


Ra ldctnme. es valdé deficere. 

*. Dices , informa enthymcmatis multo- 
ties dari antecedens verum ;& confequems 
falfum;vt patet in hoc, emn; boi» eft. ami- 
m «l, ergo omnti bomo esi doctus, crgo not 
eft argumentatio formalis, ad quam exigi- 


tur, quod nunquam in fimili fora argue. 


di reperiatur antecedens verum ,& 


quens fal(urz.R efp.ob id Iccenti 


plures Blanc. dilp.cit fect.o.Plgdifp. d de en- 
thym.q.5. &alios velle enthymema tune 
tantum cff. formalem argumenrationem , 
quando difponitur in terminis fabalterna- 
tis, yt omnis homo c(t animal, ergo quida 
homo citanimal; tunc.n. cít Hunc 


Ic SU 





.70 


formalis ratione fubaltcrnationis, aliàs nó . 
Sed praflat dicere. argunientationem in 
ebielliooe zddu&tam non effe enthyn.ema, 
quia ad hoc conficicndum non. fufcft affu- 
mere pro antecedente , X cófequente duas 
propofitiones quon:odocunque, fcd tales 
quod vna infera.ur cx alia, & poffit reduci 
ad formam fyllogilticam addendo aliam 
propofitionem, q: od non reperitur in ar- 
gumentatione allata in obicctione , 


CAPVT V. 


De 8yllegifmo, 6. eims principiis contisuti- 
u15,"vbide figuris eiufdem , 


9$ Dee trad. przced. enunciatio- 
nem diuidi in fimplicem , :& com- 
pofitam,fcü cathegoricam , & hy poe. 
cam, & ruríus cathcgoricam in abíoluram, 
& modalem ; eodem pacto fyllogifinus di- 
uiditur in cathegoricum,& hypothcticum, 
& cathegoricus rurfus in abfolatum, & 
modalem , prout continet propoíitiones 
fimplices,vel coniunctas ,abíolutas,ve! mo 
dales; prius igitur de cathegorico eric fer- 
nio,& fpeciebus eius, de hypothetico po- 
ftea,& mixto . Arift. it.q. 1. Priorum c t. 
propé finem, & 1.Top.c. «.fyllogifmü de- 
finit, quod fft oratio , rm 444. quibu[dam pofi- 
t1 alterum quid A pofitis neceffe eff contin- 
 gere,eo quod bac fint, dicitur eratie non au- 
tem argumentatio , quia argumentatio re 
vera non elt genus je Pp , indu- 
Gioncm, &c. wt dictum efl c. 3. & dicitur 
eratio in numero fingul,ri. vel quia eft vni- 
.capropofitio hypothetica , vt ait Tatar. 
tract.4. vel potius,vt aiunt Auer. Philopon. 
& Euítatius ratione vnitatis medij, in quo 
.yniuntur extrema in przmiffis , & vnitatis 
forma fcu difpofitionis cerminorü , & ctiá 
ratione vnius finis,quia ambz przmiffe or 
-dinantur ad vnicam conclufionem inferen- 
dam; A: deed a in plurali, 
quia cx vna opofitione, ex qua alia 
infertur, fyllogi(mus non conficitur , fed 
alia argumentatio imperfe&a, .f. enthymc- 
ma aut inductio , &c. debent igitur plures 

; LH herir affumi,noa que, 
ácd positz,.i.difpositzin modo,& figura ; 
& vt notat Tatar.non debet addi particula, 
€ conce(115, quia siué pramitfz sint vera , 
siue falíz, nihil refert ad fyllogifmum sim- 
pliciter,feu fecundum formam considera- 
tum,qui híc definitur, dici tur «/reruo quid 
4 pofitis nc.ad denotandum quod conclu- 


ioyquz fequitur ex pramifiis, cft alia pro. 


.tenus omnes , vt neceffariam , & forma 
Anfcrant confequentiam, indig ent Sa or rd 


Pars Prima Inflit. Tra£lII. Cap. 


positio ab illi s,& ab eis aeceffarió illata: ob 
illarum difpositionem , vade ly mece/?e , vt 
notat Tat.& Alex.non sigaificat necefütaté 
cenícquentis,quafi conícguens in omni fj 
logi(me debeat effc ncccffarium , cum «cffe 
potfit contingens , vcl falfum , fed tautum 
neccffitatem confequentiz , vt ex przmií- 
sis neceffario inferatur conclusio , etiam si. 
illa non sit neceffaria , qua erit de effentia 
fyllogifmi , sicap.atur pro aggregato ex 
przmiffis, & coaclusione, non autem sí ca- 
piatur pro folis pramiffis difpositis, vt cae 
pit Arifl.2. Priorum, ità docet Tat. 1. Prio- 
rum q :.in fine, mu : 
Senfus igitur prafatz definitionis eff , 
quod fyllogifmus cít oratio difcursiua , in 
qua posita maiori , & minori propositioe 
ne (sic.mappellaatur przmiffz, vt mox di- 
cemus) aliud, f.cóclusio.ab his,quz posita 
sür f. qur ,.i. deducitur ex vi difpositionis 
terminorum in przmiffis, v.g.omne ani 


eft fubftà tia,omnis homo elt animal ,ergo 


omnis homo cft (ubítátia hzc tertia ppo:i- 
tio ,quz dicitur conclusio, fequitur a - 
farió ex difpositione duarum priorum j vn« 
debreuius poft dcfini:i fyllogifimus , eft 
oratio diícursiua conftans io cum ex«-. 


tremis difpofito , vt elt videre in. Íyllogif- " 


mo allato 


Sed dices, hancdcfinitionemnoncon- 
uenire omn'busfyllogifmis , quia nonbys — 
sitorio,de quibus;infra, — 
* 


pothetico;& ex 
Ap prm effe Ari(t. mcntem fui(f- hic 
finire fyllogi(mum cathegoricum & hüc. 
termino communi conítantem; adhuc timé 
poteft etiam hy potheticus. hác definitioné . . 

participare,qratenus, & ipfe 
cathegorici habct regulari, & 
oricum reíolui;potcft etiam applicari fyl- 
ogifmo expofitorio,& omnibus alijs, quam, 

a'em 

tione terminorum,& propositionum Íyllo- 
gna iam declarata , & amplius declaran- 
, & omnes eiídem communibus princi- 


pijsregulari debent ,quz omnia ex dicen» — 


dis patcbunt. 

99. Quia verà fyllogifmus eft quoddam . 
compos;tum rationis, ideo habet fua prin» 
cipia conflitutiva , quz fuptduplicia , alia 
materialia , alia formaliz; & materialia, 
alia proxima, vt mropsítuone la remo- 
tà, vt termini propobtionum,qui in quoli« 
bet fyllogifmo (unt tres , ex quorum cóbi- 
nationc trcs quoque formantur propofie - 


ti9pcs , & idco neceffe e(t vnumquem«. bis - 
. TFepet, — 


"4 


perprincipia — — 
pétincathe — 


JSEEE —————A———ás vts 


E 












AI 
3 


- 
-— 


^ -emnis homo cft fub 


I 
-: 


4 i - 
A 


- 4. locumin fyllogi(mo : fecunda mimor ,tertia 


" 
E 


- 
za 


? Y* x: 
. 


» 


D 
E 
5 


- 


-— De Syllogifmo, eiu[que Figuris. 


E" 5 ratio eft, quia in fyllogifmo dcbct 
inferri duo extrema effe fimul connexa ob 
connexionem,quam habent cum aliquo ter 
tio,prius ergo debet vnum extremum có- 
necti cum illotertio , & erit prima propo- 
fitio,deindé debet alterum extremum cum 
codemtertio copulari, & erit fecüda pro- 
pofitio,denique ipfa extrema dcbent in có- 
clufionem inuicem conne&ti , & erir tertia 
ropofitio; hinc cóftat illud tertium, quod 

emel in vna , & femelin alia pramiffarum 
ponitur,vnum faccre terminum,duo autem 
extrema conclufionis, quz femel in pramif 
fis cum illo tertio , & femel in conclufione- 
inuicem connc&untur ,alios duos terminos 
erc; hoc totum manifeftatur exemplo, 

fi velimus oftendere hominem effe fubftan 


- tiam,excogitandum cft aliquod tertium,cü 
- quotüm homo, tüm fubftantia coniungan- 


tur, quod erit v.g.animal, fi igitur fubf 
tiam, & femel hominem cum animali com- 
ponis,duz propofitiones rcfultabüt, nimi- 


- rum omne ar imal eft fubftantia, omn: s ho- 


mo eft animal , poftremó ex his inferendo 
hominem , & fübitantiam €ffe (imul conne- 
xa, tertiam conficies propofitionem , ergo 
itia: prima propo- 
fitio dicitur meer , cum .n, denominatio 
maioris fit quzdam dignitas, optimé illi tri 
buitur propofitioni , qux primum obtinet 


«onclufio,que ponitur poft notam illationis, 
vnde coníequens ih plus fe habet qui con- 


- — elufio,quia omnis propofitio, quz ponitur 


l notam illationis , dicitur confequens ; 


-. fed illa , quz ponitur poft notam illationis . 
in fyllogil 


mo, d:citür proprie conclufio, ex 


- terminis vcro ille;quibus fumitur ante con- 


- 


clufionem, dicitur medswm, qui iungitur cít 
medio in maiori, dicitar marer extremitas , 
qui vero in minori, dicitur minus extremis : 

"Sed quamuis hic explicádi 
1é,& minoré propofitioné, ac ét maloré,& 
minorem cxttemitatem fit Summuliftarum 
communis cum Petro Hifpan:tra&t.4. fuper 
lib.Prior. & Arift: ibidem. Owuuied. tamen 
€ontrou.4.Summul. pun&. 5. Poncius es 


- 20. Log.q.,. Auerfa q.z ;.fect.7.(quem fal. 


Ío Ponc.in oppofitum IGHUE alij Recen- 
tiores inquiunt non ex, eo dici propofitio- 
nem maiorem, vel minorem , quod prius , 
pofteriutue proferatur y fed illam dici ma. 
jorem propofitionem , in qua medium eft 
fubic&um , & altera extremitas eft pradi- 


- catum, & minorem é contr3, in ua medü 


- ^ pradicatur, & altera extremitas fubijcitur, 


"or 


" gL 


dus maio - 


71 
& fic pariformiter maius extremum effe , 
quod in propofitione predicatur de medio, 
& minus extremum, quod fubijcitur, Hur- 
tad.etiam difp.10.Log.fe&t.1 1. $. 70. aliter 
explicat ,vt nimirum maior extremitas fit y 
quz continct fub fe plura, minor,quaz pare 
uiora. Attamen recedendum non cft à có- 
muni , tum quiá ità fignificarunt Arift. & 
Petr.Hifpan cum alijs Summulift.tum quia 
ex ges modo dicendi fequitur in fe« 
cunda , & tertia figuranon poffe afhignari 
maiorem, vel minorem , quia medium in 
vna femper fubijcitur,& in alia praedicatur, 
quod licet gratis concedat Ouuied.hoc ta- 

men concefli abfurditatem non tollit. 
AtPoncius obijcit primó Arift. qui r. 
Prior.cap. s. explicare volens maiorem , & 
minorem extremitatem ait dco asfem me 
jorem extremitatem in qua medium efl ( i.fub 
qua medium eft ) minorem voco , qua. 4 f» 
medio, crgo propofitioilla , in qua fubijci- 
tur medium;eft maior propofitio,& in qua 
rzdicatur eft minor, hue primoloco pro« 
eratur,fiué nó. Deindé arguit ratione;quia 
ex maiori particulari nihi] infertur bzne in 
fecunda figura;at hoc effet falfum, fi maior 
eit,que primo loco ponitur, nam hic Syllo- 
giímus optime concludit , aliquod animal 
eft quadrupes,nullus homo eft quadrupes; 
ergo aliquod animal non eft homo . Refp. 
ArifL.ibi,vt ex contextu patet,explicare il- 


lis verbis,quanam fit maior , & minor ex- | 


tremiras in prima figura przcisé , non au- 
té in omnibus;ait enim,» prima figwra me- 
dium voco,quod eff| im alia , o alind im ipfo 
extremitatum yero alia efl que pf eee 


im quo aliud, Ad aliud , fyllogiimus ille non. 


concludit in fecunda f gira , nifi indirecte 
cum auté dicitur cx majori particulari nihil 
inferti in fecunda figura ; id cft intelligen- 
dum de conclufione direéta. At inftat Pon- 
cius ex hoc (cqui etiam in fecunda figura 
affignari debere modos indire&té conclu- 
dentes quod eft falfum . Negatur falfitas , 
vt conftabit ex infrà dicendis cap. & n.111. 
Solet hic quoq. difputari , an conclufió 
fit de effentia fyllogiími, qua cft feré qua- 
ftio dc nom ne,quia iuxcà varias Ayllog 
acceptioncs vtrumq. «fferi poteft; v 
dicetur difp. 11.q. 1. Breuiter tamen dicei 
dum conclufionem cffe de effeatia fillogif- 
mi non minus, quam przmiffas , prout ab 
Arift. hic fumitur, & definitur, quia ait fil- 


logifmum «ffe orationem ; in quatit. 
ijsfe- - 


funt propofitioncs,quarum vna ex 
quitur, pct quoddignificat ad eurem de 
; gif- 


imi | 
tinfrà 
dicen- 


por MTEPETIPPSCNMC US IAMENE S CCCANTONCEPP 


^ Www. * 


72 Pars Pria Inflit. Tra&l.I1I. Cap. 


logifmi fpe&are tam przmiffas,quam con- 
vlufionem,& zqué ex vtrifq. conftare nam 
xe vera ad firucturam fillogifticam tres re- 
«uiruntur propofitiones . Conf. ratione , 
quia fillogifmus eft effntialiter confequen 
ti2, omnis autem confcquentia includit cí- 
fentia'iter antecedens, & confequens,crgo 
conclufio,quz eft illatum, & confequens in 
fillogifmo eft de integritate , & comple- 
mento ipfius. 


100 Formalia item principia funt du- 


plicia , duobus nimirum materialibus cor- 
zefpondentia , & quidem cum forma fillo- 
giími fit ordinatio , feu difpofitio materia 
€ius,illa difpofitio , qua ordinatur maxeria 
xemota,(cü termini,dicitur ffgwra , & illa, 


2 ordinatur materia proxima, .f. prope» . 


tioncs, dicitur Medus ; figuraigitur, qus 
eft forma materiz remotz , ef «pt di/pofi- 
gio teyminarà fecudsi (ubieclioné , predica 
fticnc. Mod? qui eft forma materiz ,pxime, 
efh apta d ifyofitio propo[itionsi im dcbita quan- 
ditate, Cv qualitate, debita quantitas eft, vt 
non omnes przmiffz sint negatiuz fed ali- 
qua sit afrmatiua; debita qualitas eft, vt 
mon omnes sint particulares, fed aliqua sit 
vwniucrfalis. Et quia recta combinatio me« 


—. dij cum extremitatibus , in qua consiftitió 


figurz , eft criplex , triplex ét datur figura , 
mà ve! mediü fubijciturin vna,& predicatur 
inalia,& sic habetur prima figura; vel pre- 
dicatur in vtraque, & sic habetur fecunda; 
velin vtraque fubijcitur,& sic habetur ter- 
tia; quod eo carmine oftendi folet . 
— $sb, pra, prima: fecunda bis gra: 
tertia, bis fub. - 
| Quaresan admittenda sit quarta figura, 
€ tribui folet Galeno, & Auicennz? Mc« 
ici eam admittunt, & quidam alij etiam 
€x noftratibus, vt Tat. 1. Priorum q. de fi- 
45 fyllogifmorum $. dwUratur primo , 
Roccus lib.2. c 16. vbi proindé recenfent 
modos quartz figure , & Camerar. q. 15. 
Log. Ratio fundamentalis huius opinio- 
nis, ommitlis alijs minoris momenti , eft, 
quod tor funt figurz, quot funt difpositio- 
nes medij termini cum extrenus, fed datur 
quarta difpositio mcdij cum extregis, er 
&c. probatur minor, quia poteft ità di- 
pont, vt predicetur in maiori, & fübijcia- 
tur in minori, vt patet fic arguendo,oimnis 
homo eft anima! , omg animal cft (u^flan- 
tia, erz0 omn's homo eft fubftantia, quz eft 
forma arguendi valdé familiaris , qua ra- 
tione conuictus Blzuc. lib.z.fc&. 7. quartá 
figuram cum Medicis libenter amplectitur, 


.trium terminorum fic fe habentium , d 


Verüm peripathetica fchola numquá hác 
uartam admifit figuram , vt à prima ef- 
entialiter condiftinctam , & eft manifefta 
Arift. fententia , qui 1, Priorum c. z. con- 
cludit neceffe effe feri omnem fyllogifmü 
per tres przdi&as figuras,& fequugturom 
nes Scotus 1. Prior q.34. Auerr. r.Priorum 
c. 8. Zab.liB.de 4. figura, Conimb.& Com- 
plut. Fuentes,Cafilus,Poncius,Morifanus, 
Hurtad. Auerí2, Amicus ; & paffim alij Re- 
centiores; & quamuis varijs modis, & qui- 
dem vt plurimum inutilibus , vt oftendit 
Auería q.2 $.fet.2. reijci foleat ab Aucto- 
ribus citatis, nempe quia inferat condlu- 
fionem innaturalem , & indirectam; aut : 
przdicationem eiufdem de feipfo;ratio ta- : 
men à priori eft illa , quam Scot. cit.affi- " 
gnàát, & ex ipfo Arift.deducitur,quianimi- — 
rum difpofitio medij nonpotefteffentiali- — ——— 















ter diuerfificari, nifi illis cribus modis re- e 
latis, quod .f. vel in premiffarü yna fubij- m" 
ciatur, & in altera przdicetur , vel iavtrde —— 50 

D. 


ue predicetur, vcl demum in vtraqué — 
füblyciatur ,ergocum in quarta figura à — 
Medicis affignata habeat medium primam —— 
difpofitionem,plané non crit à prima figue ( 
racondilmóta , quz in eo pracisé effentia- 
liter confittit, vt habeat mediü in yna pro- 
pofitione fubie&um ,inaltera predicatü, 
Refp.Tatar. quod prima figura poteft capi - 
dupliciter, largé nimirum, vt eft difpofiti 


medium fubijcitur in vna przmi 
ra dicaturin alia ,fiué hoc fit in maiore 
in minore ; & fic concedit quartam fig 2 
non effe à prima condiftinctam 5 alio modo. 
capitur fpecialiter , vt eft difpofitio trium 
terminorum ficfe habentium, quod media —— — 
fubijcitur in maiori, & pradicaturin mie — — 
nori, & fic cffe condiflin&tam . E erp 
Hac folutio nulla cft, quamuis.n.verum. .— 
fit medium in prima figura, itàcommuni- - 
ter difponi,quod fit fübie&tum maioris, & —— — 
przdicatum minoris ,idtamen non efhci- —— — 
tur, vt in prima figura (yllogifmus fiat, fed 
potius regulariter, vt directé concludat ,— | 
uià non minus in prima figura foret, fita. 
ifponeretur,vt medium effec pradicatum — — 
maioris, & fubiectum minoris, hoc.n prz-- 
cise primam conftituit figuram, quod me- 
dium in vna fit fubie&tum ,in altera prx- — — 
dicatum, qualifcum que hac fucrit , hocfi-: 
quidem penitus accidentarium eft aBpri- —— 
ma figurz conflitetionem: Et quod diuere—— 
fitas difpofitienis medij, quod inmaieri —- 
Íubijciatur , & in minor przdiccuir « acre 
cone 























/ 


^ 


Ev 
4. 


v 


qus). 4» 
* - 








— wnitertioysut eadem inter fe; 


* De principis vegulatiais fyllorifi 75 


eontra, non variet primam figurám effen- 
-tialiter patet ex Arift. loc.cit.qui (zpé trà- 
e pramiffas, vt magis fyllogifmus có- 
tur primz regule antepredicamen- 
tali , vbi tamen nulla ratione dicendus eft 
voluiffc re exempla quarta fimurz , 
quam rpíe nunquam agnouit ; ergo fignum 
eft talem variationem düpoltionis nedij 
effe prorfus accidentariam , nec fufficere 
adconftituendam figuram aliquam à pri- 
ma effentialiter diuerfam. 
"- Ex hoc patetrefponfio ad fundamentum 
oppofitz fententiz , & quecunque in op- 
E tum obijci folent , quamuis .n. poffint 
eri, quattuor combinationes med:] cum 
extremis, illt tamen duz , qua medium íu- 
bijcitur in maiori, & przdicatur in mino- 
ri, auté contra , non funt effentialiter di- 
ueríz,immo quia hec combinatio,qua me- 
dium pradicatur in maiori, & fubijcitur in 
minori , facit fillogi(mum concludere in- 
dire&é, vt patet in exémplo ab Aduerfa- 
rijs allato, vbi minor extremitas przdica- 
- turde maiori in conclufione; quod cft có- 
cludere indirecte ,vt poftea dicemus, debc- 
ret: figura f fi daretur) ad primá re- 
duci; ficuc fillogifmi concludentes indire- 
 &é reducuntur ad dire&tos ; maneat ergo 
*quartam figuram non dari , aut non effe à 


7 prima efsentialiter diuerfam , & fillogifmü 


ma figura , quia habet medium fu m 
in vna & przdicatum in alia , ctfi non ità 
difpoficum , vt t» conclüdere dircéte ; 
- poteft tamen facili negotio jta difponi 
tvafpenendo pramiffas abíqs vlla penitus 
alia mutaticne dicendo ,"Omne animal eft 
fubftantia , emnis homo eft animal , ergo 
omnis homo ft fubftantia , 
C.A PVT. VL 
De frinciphs reguletiuss 'yllotifmi . 
301 "A, T Omine principi regulatiuilfyllo 
N Gifini inécilg anas gei à 
«ua fyllogifmus habet fuam certituding , 
K cuidentiam ad concludendum ; funt aute 
principia huiufmodi; Primum eft gene- 
ralifimum pro trosungue fylogifmo,etia 
expofitorio , caius medium eft terminus 
- fingularis , cft antem tale , Qua fmnteadem 
jy. ; quorum ynii 
— efh idem, cum tertio,eum quoalterum num eft 
sdem non po[[unt ejfe cadem inter fé quoad 


ab Adueríarijs allatum re veraefse in pri- 


$ 
(0. primam partem valet pro r dis affr- 
: . mutiuis,quoad valet pro ncgan- 


. dici de nullo; quoad primam partem valet 


uis, & hoc principium eft tantz efficacita- 
tis í vt m ipfo fundetur vniuerfa ftructura 
fyl'ogiftica,vt teftatur Do&tor p. d. 1. q.7. 
Li.in folut. ad 1.princ. pro 4. q. & declara- 
tur fic ; propofita quaítione v.g. an anima 
fit immortalis , ad cognofcendum num hi 
termini fint cónex:;aduertendum eft , quas 
habeat anima proptietates , & pradicata 
intrinfeca , & reperto animam ctfe incor- 
poream, ruríus eft inquirendum , an incor-' 
poreum connexionem habeat cum inimor- 
tali; & reperto ità cffe,tunc re&té poffimus 
inferre ex hoc ; quod illi termini funt. curn 
hoc tertio |f. incorporco coniuncti , cffe 
etiam inter fe coniunctos;Quod fi é contra 
reperiatur incorporeum cum immortalt 
non poffe connecti, tunc negatiué conclu- 
deidom effet nec animam cum immortali 
cffe connexam ,quia incorporeum , quod 
fupponitur cum anima effe coniun&tum,nó 
coniungitur cum immortali ; atque ità ex 
hoc patet, quomodo ex connexione extre. 
mitatum cum medio infertur propofitio 
firmatiua, in qua extremitates vniuatur in- 
ter fe , & quomodo ex affirmatione vnius* 
extremitatis cum medio , & negatione al- : 
terius infertur conclufto negatiua , inqua 
vna extremitas negatur de alia. Et quamuis' 
hoc principium fit omnibus fyllogiimis co- 
mune;eius tamcg vis im expofitorjo luculc- : 
tins apparet , quia tertium illud, .f. termi- * 
nus, quieft medium eft magis vnum , cum 
fit terminus fingularis , in diis ero coni- 
munis , & ideb hec genus fyllogifmorum 
eft omnium perfpicuiffimum, vt pote ,quod' 


' eft alienum àmultiplicitate praeceptorum 


de diftributione ,& fuppofitione medij, cü 

fit fingulare; vt patet in he 

niscft Deus , Chriftus eft Filius Virginis ; 

ergo eft Deus ,vtinfra magis conftabit. 
Alterum principium eft ,.Djci de omn; d$ 


pro zegulandis aftirmatiuis, quoad f. 


pro negatiuis: dici de omni cft , quicquid * 


viu ter. dicitur de fubie&to abfolute» 
fupponente dici ctiam de quocunque coa- : 
tento fub illo ,. vt fi omne animal eft füb- 


b crgo & homo, qui fatiebaiqE. 


fubilantia. Sic dici de nullo eft, quicquid - 
vniuerfaliternegatur de fübiecto , negari 
etiarn de quocunque contento vf 
nullum anima! eft iapi di intense 
ftat (ub animali,criclapis, loc autem 
cipiumnon eft ità vntuerfale »' 
quia non deferuit ad fyllogi " 
torjum, vt notat Tat. 7. sum cial 

rn 


oc : Filius Virgi- 


pergeoer?ó.- movet 


74 
& 5. fed tantum ad illum ,cuius mediü eft 
terminus comm unis,cui termino dumtaxat 
applicari poffunt figna vniuerfalia emis e 
aullur hoc principium conftrucntia , vt il- 
lum diftribuant pro fuis inferioribus; Et 
quamuis paffim per hoc principium dican- 
iur przcipué regulari modi perfecti prima 
figurz, non propterea negari debet ctiam 
ccctcros rcgulari,per illud .n. tantum nfi- 
nuare volunt folos modos perfeétos prima 
figurz immediate regulari per ipfum ,ad- 
huc tamen, & alij poffunt mediaté regula- 
ri ,quatcnus omnes ad perfc&tos poffunt 
reduci,vt poftea dicemus, Aducrtendü au- 
tem hic d hoc fccundum principium re- 
gulatitum à primo dcpendere,quod vniuer 
falius eft, & ab eo vim regulandi defuere, 
vt difcurrenti patebit, immó notant Com- 
plut.lib. s.c. 4. hoc fecundum principium à 
primo non differrc , vifi penes hoc , quod 
primum fumitur in ordine ad cff iftud ve- 
roin ordine ad pradacari ; & quidem vnum 
affirmari de alio fundatur fupra identitate 
3llorum;,ficut vnum negatur de alio ob co- 
yum diuerfitatem & idco liquido patet hoc. 
fecundum principium vim fuam à primo ac 
cipere Conf.ideó .n. ex hoc, quod omnis 
homo currit per d;ci de emn! , rité conclu- 
ditur. quod Petrus currit , quia tupponitur 
probatum Pctrum efsc hondaem.s confe- 
quenter coniungitur cum hogiine Petrus , 


& curfus; & idem cernitur ctiam in altero. 


- tas reas ipfarum interfe; nó quidem reas; 
iedior tmn ds i Aun ad^ 
yllo 


principio dieidé mulio. x - 
1o Verunn.vcro quen hzc doctri- 
nà fit ci uni Summul;Rarum calculo. pro- 


bata nihilominus Mol.p.p.q.2 s. art.. difp-- 


2. Vafq.p.p d.123 pricipii iilud primü, $u« 
Tore yi tertio.Cre, tàquá uiro ü re- 
Ípuunt,& non vninerfaliter vcrum nifi re- 


ucatut ad dicium de omni,& de nullo, fc-. 


«itur Cafilius lib.3 tract.a. c.2. Fandamé- 
tum corum vnicum «ft ,quod talc principiü 
in divinis claudicare vidctur, quia cx idcn- 
1itate resli diuinarum perfcnarum cum di- 
uina effcptia non poteft inferri realis iden- 
tits earum inter fe ideo hic fyllogifmus 
nun valet; cff.ncia diuina cft Pater filius eft 
hec «(fentia diuina,ergo filius eft Pater; Vn 
dé vt hic, & fimiles Íyllogifini cxpofitori) in 
diuinis riteforn:éur,vt notat Scot.1 Prior. 
4.7 .& oncl.4.pcr diétüm de oi,& dictüde nul 


Jo regulari debent, ità quod medius -termi-. 
1 


nus fi fingularis diftibuatur hoc modo , 
Quicquid cft cffentia diuina cfl Vat r, filius 
elt «(l«ntia diuinz, «rgo Xc. nám tà confc- 
quentia tenet fcd maior cft (21125 Cum cr- 


* 


Pars "Prima Inflit, Tract. HT.Cap T. 


o primum illud principium s we /snteas 

lem vni tertio, rc.non teneat in diuinisni- 

fi cum inultis limitationibus , quz tandem 
£iciunt illud recidere in aliud. principium, 
didum de ómni , X cumé contra fecundum, 
quocp aptum fit regulare etiam £yl» 

ogifmos expofitorios in diuinis , vt patet; 

in  xemplo allato, concludunt Vafquez , &, 
Molina,Dictum de omni , & dictum de nul» - 
lo , effe vnicum principium regulatiuum: 
omnium fyllogismorü. Addit Cafil.princi-- 
pium illud $4 funt eadem vmi , crc. poni 
ab Arilt.7.Top.c.i.non autem t. Pnorum: 5; 
vbierat locus agendi de principijs regulae 
tiuis fyllogifmorum; fed ibi cátum affignafs 

fc principium Dic; de omm , 6c. ergo hoc, 
tantum €fit abfolute principium. regulati«:- 
unm fyllogifmorum . T 

Sed fruftra laborant , nam veritas illius. 

principij eft vniuerfaliffima , & etiam valet. 
in diuinis, & qnamuis D.Th.p.p.q.2 4.art.3«; 

& Thomiftz cum ipfo aliquas atferant li-..— 
mitationes ,vtetiamindiuinisverumfit ;—————— 
Scotustamencit p.d. .q.7. profertillud,;— — — 
vtabíoluté verum, itaquod femperygum, — hal " 
eft,qux funteadem vnitertio,effe quoque — ^ — 
inter fe eademilla tal; identitate, nontamé, — 
maiori,quia non poteft cócludialiqua idé» — — 2i 











titas extremorum inter fe, mifi fea M RA P. 
illamidentitatem, qua funtcadem medio, - —— — 
&ficjinquitDodtor,exidehtitaterealiper- ————— 
fonarum in effentia inferri poteft identie, — — 
?h 


identitate cum effentia funt idem; fyllogif-; - X 
mus autem allatus, & fimiles,indiumis non; .— ^— 
tenent,quiaafferuntur,vtexpofitorijicum- ——— 
tamen re ycra tales non fint , fed foplu/nte ga 
ta,vt Doctornotatibidem,& fequitur Amas — 
jii p.difp.io2 c.1.ratio cft,quiamedium — ^. 
in fillogilmo expofitorio ita dcbet cff« fin- 
ulare,vt fit fioc aliquid, & incommunicae — — 
ble vt quod, qualis non cft effentia diuino , 
& ideo ipfa non etl fuficieas mediugr pro. ^ - 
fillogilmo cipoivonio, & quando etiam illi , 
fillogifmi effent expofitorj, prorfusfalsb .— — 
eft polle regulari perdidum de omm , S. —— — 
dictum de nullo , quicquid dicat Poncidls ] 
difp.:o.Log 4. vlr.quia hoc princip o folum 
regblantur difcuríus , qui procedunt ex vi 
slicu:us ternini difl ributisrepngnat autem 
prorfus tcimino fingulari ,quf cftmedium 
in expofitorio;difiribui;cum infzriora non 
habcat ,diftribui nomqifeu accipidifiribtt- ——— 
tiué cfl idcm , acíupponere pro füigilis— — 
fpisinfcrioribus;:N.cScomuscit.Trimü, —— 
q.7- 1 


EM CN 
f^ 


' 16. Arriaga difp.s.fumm. fect.4.& 


De prindipijs rtgulatiuis $yllogifmi 


3. facit at&oritatem,fe ftandum eft do- 
ring quam habet in lib.fent. Ari(t. autem 
t.Priorum folum fecüdi prineipij exprefsé 
meminit, quia ibi folum loquitur de fyllo- 
gifmo, sind fumitur terminus có- 
munis,vt poté qui magisinferuit ad cogni- 
tionemfcientificam comparandam. 
*' Quamuisergo magma fic necefficas fecü- 
di principi nam illo deficiente deftraerc- 
tur defceníus ab vniuerfali ad particularia, 
uia virtute huius princípij tenet talis de- 
cenfus ,omnis homo e(t animal, ergo Pe- 
trus eft animal, & Paulus eft animal ; immó 
negato hoc principio duz contradictoriz 
ent fimul verz, nà ci veritate iftius vni- 
uerfalis, oishomo eft animal,ftaret veritas 
huius particularis,aliquis homo aon cft ani 
mal,quz illi contradicit. Nihilominus faté- 
da etiam eft neceffitas illius principij Se 
fint eadem ,&rc. & dependentia huius fecü- 
di ab illo, nà ex co przdicatum de quibus- 
uis fulveo contentis przdicatur , quia ipfis 
-aliquo modo identificatar , vt difp. de vni-. 


— werídicemus;ergo dici de omni neceffario 


c 


(upponit identitatem fubie&orum in prz- 
dicato,& dici de nullo feparationem, quod 
bené demonftrant Hurt. di Paeog. lcd. 

alij Do- 
&orem noftrum fecuti , & nuper Ouuied. 
controu. 4.fummul.punc.1. 


— CAPVT VI. 


" Regula generales t fpeciales cuiufcunque f- 
| gura«[Bgmantur. ——- 
103 T2Xprincipijs regulatiuis syllogifmi 

c.przced.declaratis quinque dedi 


- «untur regulz omnibus tribus figuris com- 


— 


4 


munes.Prima eft,qp ex gwrsr megatimis nibil 
fequitur ,vndé hzc coníequentia non valet, 
Nullus homo e ft irrationalis, nullus equus 
eit homo , ergo nullus equus eft irrationa- 
lis,ratio huius eft , quia non poteft conclu- 
a ;€o quod medius terminus 

qui eft tota ratio coniungendi ,cum neutro 
extremo eft coniunctus, nec etiam negati- 
ué,quia ad hoc,vt vnum extremum non iü- 
cum alio medium , debet idem 
£nedium cum alterutro extremo effe con- 
junctum ;nam fi vnum extremum ab altero 
difiungiturpropter medium , debct hoc 
oriri ex co quod difiungatur à medio, cum 
coniungitur aliud extremum, & ita ip- 
extrema erunt inuicem difiuncla; fi au- 
tem medium cumnullo extremo iungatur , 


, moncritratio neque coniungendi , nequc 


i 
feparandi ipía extrema, vnde patet hanc re« 
gulam fundariin primo principio rezula- 
tiuo, Aduercendum tamen eft przmiffis in. 
terdum videri affirmatiuas, cum tamen re 
verà occultam contineant pegationem , 
& ideo aon concludunt , vt in hoc fyllogif- 
mo,omnis homo differt ab angelo , omnis 
fpiritualis fubftantia differt ab homine, er- 
go omnis fpiritualis fabítintia differt ab 
Ángelojomnes hz pre.niffe (uat negatiug, 
quia ditfzrre eft idé,ac vnu n no ef: aliud ,. 
& ità (c habét omaes propofitiones;in qui- 
bus elt relatiuumr diuerfitatis . 

Sed obijcies, hac confequentia eft bonz,. 
quodnon mouctur,non currit, Sortesnom 
moxetur , ergonon currit , & camen eft ex 

risnégatiuis.Refp.nos hic tradere regu- 

$ de fyllogifmo cathegorico, allatus aut& 
eft hypotheticus, nam illa maior huic con- 
ditionali zquiualet , fi non mouetur, nom 
currit, & przterea fundatur in hac, affirma- 
tiu3,0mne currens mouetur.Dices , hic eff 
cathegoricus, Omne,quod non elt animal 4 
non eft homo,lapis non eft animal, ergola- 
pis noneft homo , & tamen con(equentia 
tenet ex puris negatiuis.Refp.maiorem ef- 
fe vniuerfalem affirmatiuam , nam zquiu2« 
let illi omiac non animal eft non homo ,id- 
que patet ex regulis cóuerfionis , nam vni- 
uerfalis affirmatiua conuertitur per contra- 
pofitionem infinitatis terminis, ac etiá, etft. 
raro fubie&to infinitato, & hegata copula , 
vndé hzc propofitio ,omnis homo eft ani- 
mal , fic conuertitur , onifíe non animal eft 
non homo , velfic, omne non animal noi 
elt homo,vi4e Cafil.lib.s.tra&.z. cap.6.. 
104. Secunda Regula eft , quod ex puris 
particularibus nihil fequitur ratione for» 
mz non.n.valet ,aliqued animal eft homo , 
aliquis equus eft animal,erzo aliquis equus 
efthomó , & fi interdum fequatur ratione 
matériz , vt Miquos animal eft fubftantia y 
aliqüis homo eft animal , ergo aliquis ho- 
mo efl fubítantia . Ratio huius regulz eft , 
quia in propofitionibus particularibus 
medius terminusnon complete diftribui- 
tur , .i. nonaccipitur fecundum totam stiá 
latitudinem,& vniuerfalitatem , fed folum 


1nadzquaté, i.fecundum partem;hinc fit,vt 


ex»vt connexionis cum medio noa fequa- 
tur ioter duo extrema connexio , quia 

ex his extremis potefl in. maiori cum hoc 
medio councéti fecundum vnam partem , 
&alterümextremum in minori c | 


cum codem medio fecundum alteram par^ 


tem, vt patet in allato exemplo , in quo li« 
Ka ce 


we 


ua 


36 
€et homo, & equus connectantur cum ani- 
mali,non tamen fequitur connecti inter fe, 
quia animal nó diftribuitur complete, hiac 
exttatillud preceptum , quod med:um in 
aliqua faltim przmiffarum debet dittri»ui , 
vt fic perfecte poffit con ungi , vel difiuagi 
ab extremitatibus , alias non regularetur 
fyllogifmus per dicideomm , vel dici de 
nullo, in quo principio hzc regula funda- 
tur ; aduerte tamen,quod quando medium 
eft (ingulare , vt in expofitorio fyllogifmo 
tunc re&té cócluditur,quia fumitur in vtra- 
que przmiffa fecundum fe totum. 

Scd obijcies,hzc eft bona confequentia, 
fi aliquis homo currit,aliquod animal mo- 
uetur,fed aliquishomo currit , ergo aligp 
animal mouetur, & tame elt ex puris pen 
cularibus.Refp.hunc fyllogifmü effz hy 
thetict& praterea maiore effe vniuerfalé 
implicite ,& zquiualet huic, quotiefcunque 
aliquis homo currit , aliquod animal mo- 
uetur,nam ly aliqui: bom (ubiectumin ma- 
fori, an; pliatur , & fit terminus vniuerfalis 

r illam conditionalem // , quz zquiualet 
ni qoot cunque aliquis homo currit, &c. 


Dices;hic eft cathegoricus , quod lucet vi- 


dco, Sol Licet,ergo Solem video, & tame eft 
confequentia bona ex puris particularibus, 
Refp.maiorem poffe fumi vniuerfaliter,vel 
particulariter , primo modo zquiualet illi, 
omnne,quod licet, video, & cofequentia eft 
bona,fecubdo modo zquiualet illialiquod, 

uod lucet, video, & tuac confequentia non 
eft bona, quia poteft lucere cla , quam 


pmonvides. — — 

105 Tertia Regulaeft, quod conclufio 
fequitur femper debiliorem partem,quare 
fi vna przmiffa erit particularis , vel nega- 
tiuz, etiamfi altera fit afirmatiua , vel vni- 
nerí(lis,conclufio erit particularis, vel ae- 

tiua, quia negatiua eft ignobilior affirma 

u1,& particularis vniuerfali . Ratio huius 
regula eft, quia fi vna prxmiffarum cft af- 
firmatiua, alteranegatiua, tunc ypum ex. 
tremum coniungitur cum medio , & alterü 
ab codem medio feparatur in premmiffis ; 
p autem aliqua duo ità fc ha- 
t,vt vnum conne&tatur cum aliquo ter- 
tio, & alterum ab ecdem tertio feparetur, 
non poterunt non effe inuicem feparata, ex 
b .n, quod Petrus efthomo , & equus non 
homo, non poteft inferri nifi Petrü non 

. eff: equum. Idem dicendum,fi vna przmif- 
farum fit particularis; quia ctiam(i in pro- 
pofitione vniueríali vnum extremum vnia- 
furi fecundum fc totum, ia par- 


Nt 


DM 


Pars Prima Inflit. Tra£l.1IT. Cap./T1 ] 


ticalari , tamen alteram extréfum vnitur 
cum illo tertio folum fecundum partem, 8e 
ide3 aon poteft infzrri e£: inuicem coane- 
xa extrema, ni(i fecundum parce, vt om- 
nis iuftas eit anandus , fed aliquis hom» 
ei iuítus, ergo aliquis homo eítamandas, 
non potett iaterri ,omnis homo eft amans 
dus ob rationem allatam ; ex quo patet hác 
regalam fundari in primo principio regue 
latiuo;quia extrema in cóclufione nequzüt 
habere iater. fe maiorem coanexioaem,quá 
habuerint ia pr emiffis cum medio. 

$:dooijaes, fyllozifm1m Arift.z. Cose. 

li c4. O naes (telle, qua non fcintillaat, süt 
propé nos, Planet aon (cinrillant,ergo pla 
netz (unt prop? nos, minor clt nega: iua. Sc 
tamen coacluto eft afirmariua . Rurfus ex 
regulis boaz coafequentiz traditisc 2. ex 
falfo fequitur verum , vt pes fic arguens 
do,omats equus eít animal, omnis homo eft 
equas ,ergo omais homo eft animal , ergo 


noa femper fequitur coaclufio debiliorem 


Cum plares caufz cócure 


partem . Demum, 
& vaa eft per^ 


runt ad eundem ed &aum , 


fc&ior altera ,efz&is affimilatar perfe» - 


&ori, & fuperiori, vc patet de duobus idé 


on Jus trabentibus , quorum vnus eft po» - 
teatior altero,nam tractio ponderis fequie 


tur virtutem potentioris,erzo &c. R Ad m. 
minorem illius fyllog.(mi effe" affirmatiuam 
de przdicato infiaito , ac fi diceret , plane» 
tz funt ftella no (cintilantes, vt patet ex di 
&is c.3-huius trat. de infinitatione verbi. 
AÀ2. cum Sammuliftz dicant co nclufionE . 
fequi debiliorem partem ,loquuntur quoa: 
attributa propofitioais ad puram fxrmam | 
fyllogiími atcinétia, qualia (uat affirmatio, 
& negatio, particularitas,& vniuc alitas 
non autem curànt de attributis on 
bus materiam, qualia funt veritas , ' falfi- 


tas, contingeatia, & dee namforma — 
aluitur etiam - 


bonz confequentiz optime falu 
in materia fal(a5 quidautem dicendum fit 
etiam de attri^utis fc tenentibus ex parte 


materiz, di(putant Theologiin prologo de 


facra doctrina , & in. materia de fide: vide 


Cafil.cit.fusé de hac re difzréntem , & A». 


mic.tradt.2 .di(p.4.. 11. Ad s. negatur 
fumptum,potius.n. rese contra fc habct y 
uod cum duz cau(x fübordinatz ad cune 
m concurrunt effc&um, etfe&tus formae 
liter magis adimilatur inferiori , uamfu- 
periori , vtapad omneseft in confcfo , & 
notat Scot.pd 3. q 7. füb A a. & patet de 
Sole cum caufis inorioribes concurrente; 


paritas dc duopus pondus 
- 
















» 


- - 


fumpta noit valet , quia iftz funt caufz per 
accidens fubordinatz, nam quilibet illorü 
oteft aliquid illius ponderis trahere , at 

przmifz (unt caufz per fe fubordinatz , 
"quarum vna nequit fine. altera ctiam mini- 
mam conclufionisparticulam caufare . 

106 Quarta Regula eft , quod.medium 
nunquam conclufionem ingreditur. Ratio 
eit manifeíta, tumquia quilibét terminus 
bis tantum ponitur in fyllogifmo , ergo cà 
«medium eft bis pofitum in przmiffis , iterü 
in conclufione poni non valebit ; tum quia 
fi in ea poneretur, non differret conclufio 
à pramiffis, contra finem fyllogifmi, qui 

,vtex. coniunctione , quam habent duo 
extrema cum medio in przmiffis , infcra- 
tur connexio eorumdem exclufo medio . 

Sed obijcies, hi fyllogifmi tenent , cum 
-tamen medium etiam in conclufione ha- 
beant; omnis homo eft animal . fed homo 
eft homo,ergo homo eft animal . Item om« 
nis Angelus eft fpiritus , Michael eft Ange- 
lus, ergo aliquis fpiritus eft Angelus. Refp. 
in primo fyllogifmo: medium ingredi con- 
iam Íub. ratione extremitatis,nó fub 
ratione medij; ia fecundo conícquentia te- 
netex regulis conuerfionis per acc dens , 
nam conclufio particularis eft propofitio 
conuertens maioris, quz eft vniuerfalis af- 
firmatiua , non auteni tenet ex vi formz 
fylogitticm. - € 

* Quinta taadem eft, quod tàm in medio, 
Quam 1n extremitatibus non varientur pro- 
priefates terminorum excepta fuppofi- 
tione , quz prouenità fignis, vndé tàm 
sedium ; quim extremitates non debent 
effe termini zquiuoci , nec in vna propo- 
f£sionc amphari,& in alia reftringi,quia tüc 
retur à termino magis amplo ad cü- 

dem minus amplum,aut é contra:nec in có-: 
clufione diftribui debet aliquis terminus , 
aui nà fuerit in przmiffss di ributus ; quia 
tunc argueretur à non diftributo ad diítri- 
butum : vt verbi gratia , fi diceremus , 
omnis 5omo efl animal , nullus leo eft ho- 
mo,ergonullus l«o eft animal,nam animal 
in maiori non eft diftributum ,i. vniucrfali- 
ter fumptum,fed accipitur folum pro eo, 
quod elt in hominc. nam fignum vniuer(ale 
affirmatiuum non habet. vim diflribuendi 
terminos remotos,fed tantum proximos .i. 
fubiedtum non praedicatum, in conclufioae 
veró dillribuitur;& accipitur etiam pro eo, 
quod eítin Jeone , nam fignum vniuerfale 
zegatiuum vim habet diftribuendi termi-- 
nos proximoes,& remotos; Er ratio vnius 


De viguli [pecialibus gy) cnn figira:— 727 


falis huius regula cit quia fi oppofitum il 
lius,quod in hac regula przcipitur ,ficrcet , 
tunc effent in fyllogitmo quatuor termini , 
& dari poft antecedens verum , & coníc- 
quens falíu,quod eft formalitimum iudi« 
cium malz conícquentiz. 

107 Ex regulis generalibus c. praced, 
declaratis defuimitur pro vnaquaque figu- 
ra fpecialis quzdam regula . Peculiaris 1ta- 
que regula pro prima figura eft , quod ia 
ghacinque iyllogifmo eius direct có 

ente,vt confequentia fit bona , nec 

debe: effe particularis,nec minor negati 

Ratio elt , quia fi maior efft particularis s 
medium innulla przmiffirum. ditribuere« 
turcontra preceptum datum in fecunda 
regula generali 5 non effzt diftributum im 
maiori;quia effet particularis, neque in mie 
nori,cum,n.in ea medium przdicetur,& fit 
vniuerfalis affirmatiua (alioquin foret ex 
puris particularibus) confequenter neque 
in ea diftribuitur.quia vniuerfalis affirmat 
uanon diftribuit , vifi fübiectum , &ideó 
hzc confequentia non tenetjn prima figu- 
r2,aliqua fubftantia eft angelus, omnis ho- 
mo eíl fubftantia, ergo aliquis homo eft ane 
gelus . Item minor negatina cffe non de- 
bet;quia runc ia conclufione ditribueretur 
aliquis terminus , quinon eff:t diftributus 
in przmiffis,& argueretur a non difltributo 
ad diftriburum contra quintam regulam ge 
neralem, nam maius extremum. non diftri« 
bueretur in maiori , quia effet vmuerfalis 
affirmatiua , ia qua przdicatum non diftri- 
buitur , in conclufiorie autem diftribue- 
retur , que effet vniuerfalis negatiua , ir 
hiv perfignum negatiuum diftribuitur tà 

ubicctum,quam przdicatü, quia negatio y 
vt aiunt,eft malignantis nature, X negat de 
fubiecto,quecüque inuenit poft fe , vt nul« 
lus homo eft lignum aut quidam bomo nà 
eft lignam, i neque hoc lignum neque illud 
lignumyneque iftud, & propterea vniu 
lis negatiua conuercitur fimpliciter. , noa 
autem vniuerfalis atfirmatiuajhac igitur de 
caufa hec confequentia non tenct ia prie 
mà figura,omnis angelus eít(ub(tantja,nule 
lus homo eft angel nullus homo eft 
fubftantia, Aduertendum tamen , quod 
conclufio effet indirecta , poteft interd 
maior cíf- particularis ,& minor negatiua y 
quia tüc ccffant rends, vrinfra 
conitabit de quibufdam modis primz figus 
rz indirecté concludentibus 

einbici Bare fyllogi(mum effe bos 
num, & i 


tin prima figue 


.28 


r3 maiori exiftente particulari, v.g. aliquod 
rationale difcurrit,omnis homo eft ratio- 
7 nalis ,ergo aliquis homo difcurrit . Refp. 
concludere, tátum ratione materiz , nam fi 
cócluderet ratione formz,hoc etiam aliud 
argumentum valeret fub eadem forma;ali- 
quod animal eft irrationale , omais homo 
eit animal ,"ergo aliquis homo elt irratio- 
nalis.. — 
Regula pro fecunda figura eft, quod ex 
ris affirmatiuis nihil fequitur, vt patet ia 
foc fyllogifmo , omnis homo eft animal , 
omnis equus eft animal,ergo omnis homo 
eft equus : Neque ex maion particulari , vt 
patet in hoc alio;aliquod viués eft animal , 
nullus Angelus eft animal , ergo nullus Aa- 
£gclus eft viuens . Ratio eft, quia fi ambz 
przmiffz effent affirmatiuz , cum in hac fi- 
e medium fit predicatum, in neutra di- 
ibueret contra przceptum datum , quia 
in propofitione vaiuerfali afirmatiua qu - 
ies funtillz, przdicatum numquam dillri- 
buitur, quia cum dicitur , omnis homo eft 
animal, non eft fenfus, quod fit omne ani. 
mal, fed tantum illud animal , quod eft ad 
humanam pce coritra&tum;vel aliquod 
animal confuse. Si veró maior eft particu- 
laris, tunc in conclufione diftribueretur ali- 
quis terminus, qui non effet diftributus in 
pramiffis, nam vt patet inallato exemplo, 
maius extremum noa diftribuitur in ma- 
tori , & dillribuiturin conclufione , & fic 
daretur antecedens verum , & coníequens 
Regula tad i gura et 
R tandem pro tertia H 
conclufio parzicularis eff: debet , & eid 
affirmatiua;Nam fi conclufio non effet par- 
«icularis, iam aliquis terminus diftribuere- 
tur in conclufione , qui in przmiffis di(tri- 
butus non effet ,vt patet in hoc fyjlogi(mo , 
omnis homo elt rifibilis , ois homo eft ani- 
mal,ergo omne animal eft rifibile , vbiani- 
mal diftnbuiturin conclufione , & non in 
premiffis . Sic etiam idem fequitur incon. 
ueniens,(i minor fit negatiua, vt patet hoc 
alio fyllogifmo , omnis homo eft animal , 
nullus homo eft equus, ergo aliquis equus 
non eft animal, vbi animal diftribu tur in 
conclufione virtute negatienis ante copu- 
lam pofitz, cum tamenia maiori ditriba. 
tumnon fit , quia eft vniuerfalis affirmati- 
ua, inqua przdicatum nunquam diítribui- 
tur; & hz regulz funt valdé nocatdz , quia 
iuuant ad cognof(cerida vitia [yllogi(morü 
inutilium , ia quibus fccder innétür ali- 
qusdefedusdillrbugonis. — —— 1— 


. Pars Prima Inl. T afl IT. Cap.VAI.- 


CAPVT VIII. 


A ffignantur midi cuiufecunque fgurd 
cum eorum exemplis , 


108 Corde modis poffunt in qualibet 
figura propoítiones fecundam 
quantitatem , & qualitatem. variari , nam 
fecundum quátitaté quattuor fuat cóbina- 
tiones,poffant .n. ef: am5z przmi(fe vni- 
uerfales , velambz particulares, vel maior 
vniuerfalis, & minor particularis , vel ma« 
ior particularis , & minor vniuerfalis; & 
ruríus harum fingulz poffuat fecundum 
qualitatem quadrupliciter di(poai in fin» 
gulis figuris , aut .n. funt ambz przmiffz 
affirmatiuz , autambz negatiuz , aut ma- ^ 
ior affirmatiua, & minor negatiua , aut de- 
mum maior negatiua, & minor a 
ua. Ceterum ex hac tota multi tudine fo- 
lum nouemdecim moi vtiles funt ad re- 
&é inferendum,fexad 3s. figuram | 
tes, quatuor ad 2.& nouem ad 1. quorum 
primi quatuor diredé concludunt , alij 


quinqueindiredé ; ille autem modusdicie - 


tur diredé concludere, in cuius conclufio. 
ne maior extremitas de minori ic 


tur, & é contra ille concludit indiredà, in. 


cuius conclufione minorextremitasprzdi-. ^ — 


catur de maiori : porró omnes , & finguli - 


modi tiles cuiufcunque fizurz his verfie —— 


bus comprehenduntur . : 
Barbara ,Celarent, aro Ferio,Baralsptom, — - 
Celaentes, Dabitit, Fapefm2, Frife fom»romz 
Cefare, Camefires, Feflsno, Baroco, Dara. 


pui, 
Felapton, Difamis, Datifi , Brocarda , Feri 


em. 

Quorum fenfus difficilis non erit ,fi re- 
colantur , quz fupra diximus tra&. prz« 
ced. cap.s. vocalem fcilicet A vniuerfalem 
affirmatiuam denotare, E. vni nes 
gatiuam , I particularem affirmatiuam , - 
O particularem negatiuam 5 ille igitur 
dictiones fingulos iadicant modos fyllo- 
pilipomm cuiufcunque figurz , & voca» 
es contentz in tribus primis fyllabis des 
notant tres propofitiones fyllogifmi,qua« 
les, & quantz effe debeant , fi quz verà 
aliz vocales fuperfunt in qui i 
&ioni ntur metri gratia . Primi 
duo verfus explicant nouem modos vtis 
les primzfigurz , quatuor primifunt di- 
rade Auouc alij indirc&i : quatuor pri- 
mz dictiones tertij verfus indicant qua- 





tC Démodistiofue fps. ^ pp 


modi tertiz figurz . Erit igitur fyllogifmus 
1 Barbera, fi medium t uio fabi jeia- 
tàr, & in minori przdicetur , fintque tum 
przmiffz, càm conclufio vniuerfales afür- 
mátiuz, vt omne animal eft fubítantia,om- 
iíis homo eft animal, 2 omnis homo eft. 
fubftantia. Erit fyllogifmusin Ce/are , ac 
iii fecunda figura, fi in vtraq; przmiffa me- 
dium przdicetur, & maior fit vniuerfalis 
negatiua, minor vniuerfalis affrmatiua , & 
conclufio vniuerfalis negatiua , vt nullum 
vitium eft amandum omnis virtus eft amá- 
da, ergo nulla virtus eft vitium; Erit deni- 
que fyllogifmus in Derapri , ac in tertia fi. 
ra, fi medium in vtraque nm fubij- 

catur, & przmiffz ambe fint vniuerfales 
affirmatiuz , conclufio vero particularis af- 
firmatiua, vt omne animal eft viuens, omne 
animal eft fübitantia, ergo aliqua fubftantia 
eft viuens ; & in tribus figuris tria protul f- 
fc exempla in primis cuiufque modis fuffi- 
ceret, fed ad maiorem Tyronum cómme- 

. ditateminfingulis modis afferre exempla 
iuuabit;in primis itàque quatuor modis Pe 
32 gd dites cóucladentibusità fyllo- 
gizatur. : 

: ;* . 
. Bar Omneanimal eft fubftantia ; 

bes Omnis homo e(t animal , 
r« Ergoomonis homo eft 


" z 
Ce Nullum animal eft lapis , 
1« Omnis homo eft animal, 
rent Ergo nullus homo eft lapis 


 B« Omnis homo eff: rationalis , 
r5  Aliquod animaleft homo, . 
j  Ergoaliquod animal eft rationale 


E 
Te Nullus fpiritus eft corpus, 
rj Aliqua fubftantia eft pirkus s 
&»  Ergoaliqua fubftantia non eft corpus . 


103 Hac allata"exeipla funt pro qua- 
tüor modis primz figurz directé concludé- 
tibus, vbi vt vides, primus continet tres 

3 Lo. pars vniuerfales afrmatiuas ; fe- 
s conítat maiori vniuerfali n:gatiua;. 
, minori vniuerfali affirmatiua , & conclufio- 
ne yniuerfali negatiua; tertius habet ma- 
iorem vniuerfalém aflirmatiuam, minorem, 
& conclufionem pirticulares affirmatiuas 5 
* quartus denique habet maiorem vniuerfa- 


firmatiuam, X conclufionem particularem 
negativam ; in alijs vero quinque modis 


huius prima figurz indireQé concludenti., 
bus ità yllogizatur, vt in fequentibus: 
exemplis . * 


1 
B« Omnis fpiritus cft fubftantia , 
r& OmnisAngelus cil fpiritus, 
li Ergo aliqua fubftantia eff Angelus 
z 


Ce Nullum animal eit lapis, 
l«n. Omnis homo eftanimal, 
tet. Ergonulluslapis cfthomo, 


3 
D« Omnisleo eft animal , 
bij  Aliquod rugibile eftleo , 
tis Ergo aliquod animal eft rugibile . 


4 
F4 Omne animaleft corpus, 
Pf Nullum elementum cit animal , 1 
m» Ergoaliquod corpui nó elt elementü. 


$ 

Fri Miu homo eft muficus, 

fe Nulluslapis eft homo, ; 

[e  Ergoaliquis muficus non eft lapis. 
Exemplanunc adducta funt quinque mo- 

dorum in prima figura indirecté concluden- 


tium, vbi vt vides, primus conftat ex majo- - 


ri, & minori vniuerfali;2ffirmatiua,conclu- 
fione veró particulari affirmatiua ; fecundus. 
conftat maiori vniuerfali negante , minori 
vriuerfali affrmante, & conclufionem vni- : 
uerfalem negantemzcolligit ; tertius conti« 
net maiorem vniuerfalem affirmatiuam,mi^ 
norem particularem affirmatiuam, & fimi- 
lem omninó conclufionem deducit;quartus 
habet maiorem vniuerfalem affirmantem , 
minorem vriuerfalem negantem, & conclu- 
fionem particularem negantem ; quintus 


tandem conftat maiori particulari afhrmatie - 


ua, & minori vniuerfali negatiua , & colli 


- git concluftonem particularem negatiuam. 


Modi fccundz figurz funt quatuor fe- 
uentes,qui tantüm vtiles (unt ad colligen- 
dis conclufiones ncgatiuas, & in eis iti] fy. 


Togizatur . 


1 
Ce Nullumligoum eftanimal 
[4^ Omnis homo eft animal, — 
re Ergo nullus homo cftlignum 


KuND 
C4 Omnishomoeft animal ,. 
»ef Nullum lignum cft animal , 
tres. Ergo nullucitignum eft homo; 


3 - 
Fe: Nullum ligaumn cft animal "ex 
fi  Mhquishomo cft animal 
má Ergoaliquis homo pon cft lignum 


| 3 rwn Wu CC MSRP P 


E ^. lemnegatiuam, minorcm particularem af- 


U 
' : B4 — 
Mo C A" 


- v é 


MA - 
— S. 
- . A 


$0 


4 
"7« Omnis homo eft animal 
v? Aliquodlignumnoneftanimaf, — 
«€ Ergo aliquod lignum non eft homo. 

£xempla nunc adduéia funt modorum 
fecundz fieurg, vbi vt vides, primus cone 
ftat ex maiori vniuerfali negante, & mino- 
xi vniuerfali affirmante, & conclufione vni- 
ucríali negante ; fecundus habet maiorem 
vniuerfalem zfirmatiuam,minorem vniuer- 
falem ncgatiuam, & fimilem prorfus con- 
clufionems tertius continet maiorem vni- 
uerfalem negatiuam , minorem particula- 
rem affrmatiuam , & colligit conclufionem 
particularem negatinam ; s denique 
conftat maiori vniuerfali afirmatiua,mino- 
ri particulari negatiua , & fimili prorfus. 
conclufione . 

Moditertiz figurz (unt fex fequentes, 
qui omnes 'tantüm vtiles funt ad elicien- 

am conclufionem particularem, ac ih eis 

ità fyllogizatur . 


Li 
Omne animal fentit; . 
Omne animal eftcorpus; — 
Ergo aliquod corpus fentit; 


D« 
v4 
pn 
" F e 
6p 
gon 
"Di 
fs 


mi 


É 
Nulla planta cft fenfitiuay 
Omnis planta eft corpus , 
Érgo aliquod corpusnon eft fenfitiuü, 


3 
Aliquod animal eft homo , 
Omne anímal eft fubftantia ,. 
Ergo aliqua fubftantia efthomo - 


Pea: J 

JD« Omne animal eft fubftantia 

125  Aliquodanimal eft viuens, 

Jf ^ E:go aliquod viueas eft fubftantia. 


^ 9v s 
Aliqua plantanon eft lapis , 


Omnis planta eft viuens, - 
Ergo aligjtos yiuens non eft lapis 


Bro 
ear 
do 


6 
Te. Nullum inima! c(Mapis, - 
*i . Miquodanimaltft corpus , 
fin 'Érgo aliqdod corpnsnon cftlapis. | 
Hzc modó ad funt exempla , vt di- 
€ebamus tnodórüm tertix &gurz,vbi vt vi- 
des, prinfüs conftat ex maiori , & minori v- 
niue;fali affirmante,& concluftoné particu- 
lari affirmante 5 fecundus cofif'at ex maiore 
vninerfali negatiua,zhinore vniucríali afr- 
matiua;& colligit conclufionem particula- 
yem negantensstertius habet maiprem paz- 
tícularem affirmatiuam, & minoré vniucr- 
em a f firmatiam ; ex quibus colligit có- 


" 


-maiorem particularem, & qui 


Pars Prima Inffit. Tract. III, Cap.V11r. 


clufionem particularem affirmatiuá ; quar, 
tus gaudet maiori vniuerfali affirmante , 
minori particulari affirmante;& fimili pror. 
fus-conclufione;quintus contiaet maiorem. 
particularem negantem minorem vniuer- 
falem affirmantem, & conclufionem parti- 
cularem negantem. Sextus denique conftat 
maiori vniuerfali negante, minori particu- 
lari affirmante, & deducit conclufionem 
particularem negantem : Hos autem omries. 
trium figurarum modos effe legitimos ex. 
€o conítat,quod i ijs nunquam dari poteft. 
antecedens verum, quin etiam confequens: 
verum effe deprehendatur ex vi anteeeden.. 
tis: qued fi detur aliquis argumentan 
modus, in quo ex antecedente vero fequae* 
turaliquid falfum, noneritlegitimus. — '' 
110 Sufficientia veró horum modorum: 
in ftmt figura facile deducitur ex re. 
ga 1s earum affignatis tàm gencre ous,tüm — 
pecialibus, nam in prima figura ex. fexde« 
cim cogibinationibus reijci debent omnes. 
quatuor purz negatiuz, & omnes quatuor" 
purz particulares ex duabus primisregulis 
generalibus,& ex peculiari 
gurz rejjcidebent omnesmodi,qui habent — 


noremncgatiuam,.vndé quatuor modi 
taxat remanent legitim: in prima figura di-- 
redté cencludentes ; quia veró diximus re- 


gulam fpecialem prine Gigure folum r. uie " 


riad concludendum direct2, idcirco adhuc. 
in ea poffunt admitti alij modi indire&é e. 
cludentes, in quibus etiam interdum poffit. 
maior effe particularis; aut minor negati- 
u2, vt patet in-Fapefmo , € Frifcfomorum ,— 
Sic etiam in fecunda figura ex duabus pri-- 
mis regulis generalibus excluduntur octo 
combinationes, .f..ex puris nezatiuis , & 
puris particularibus ; & ex peculiari eiufdé 
regula exchiditur combinatie €x vtraque 
prami(fa affivmatiua, vel ex majore parti- 
culari, & vtraque ifta combinatio poteft bis* 
fieri, .f. vtraque affirmatiua cá maiore par- 
ticulari, & minore vniuerfali ; vel é contra, - 
& vtraque maior particularis exiftente pri. 
mapramiffa affirmatiua, & fecunda ncga- 


tina, ve[ é coatra , vndé remanent tantum. 


quatnor modi vules fecundz figura. Sic 
denique in tertia figura ex us allatis 
regulis generalibus o&to excluduntur come 
binationes etiam ab alijs figuris exclufa : 
& ex fpecialiregula eiufdem , quod minoti 
exiftente negatiua nibil conclud'tur fiue 
maior fit particularis ,& minor vniuerfilis 
fiuc € conu , & fic c. i 


- 


come — 


prümgü. ^ 
habent mie — 
AU 


y E. 


tur alim dum — 


& 
^ mnznnmdb s SRM 


$1 























voc Demodiscuinfque fegura 


combinationes, vnde fex tantum rémanent 
modi in tertia figura,ex quo tandem fequi- 
tur modos vtiles fyllogizandi effe nouem - 
decim,cateros vero inutiles,& vitiofos,co 
rima eis aliquis dcfe- 
diftributionis ; de hac fufficientia vide 
Scot.1. Priorum q. 22.23. & 24. 
Contra fuficientiam modorum primz 
figurz obijcies, Primó quod fint plures af- 
tis, tum quia poffunt in ca dari alij 
: modi direc? concludentes;v.g. Barbari , & 
Celabo , quorum primus ex przmifüis vni- 
verfalibus affirmatinis concludit particula- 
larem affirmatiuam , alter veró ex maiori 
vniuerfali negatiua;& minori vniuerfali af- 
firmatiua concludit particularem negatiuá: 
Tum quia cum quarta fi ex dicis non 
fit diftin&raà prima. , eius modi , qui funt 
Y. Bamana,Camene,;DDimari; Fimeto, ad ipfam 
- pertinebunt,cum bené concludant, Deinde 
vrgcbis ex alia parte, quod fint pauciores ; 
or Arift. 1.Priorum c. 5. folum duos mo- 
s indirc&tos enumerat in prima figura , 


- Refp.adprimam duas illas combinatio- 
nes contineri in Barbara, & Celarent, quia 
fub vniuerfali particularis contin etur: hinc 


14 m 


nec Petr. Hilp.horum meminiffe. modorü , 
quia Arift. ait, quod omnis fyllogifmus, qui 
poteft inferre. conclufionem vniuerfalem., 
poteft etiam in i riub 
alternationem iflius ad. illam . d AR 
Od monet Scot.r. Priorum q. 22. diuer- 
firatem modorum attendendam effe penes 
p -premiffasnon autem penes conclufionem, 
vt patet. ex multitudine combinationum 
allata. Modi autem pro-quarta figura in- 
uenti- nen differunt à modis prima , nifi 
ex fola tranfpofitione premi me 
sréiticoMi, ix dues talis Stanfpoliio 
non diuerfificat c iter quartam ngu. 
ram a»prima ex ditis t.e DÀ nds i 

.. Égura variabit cffentialiter modos . Ad 

- : fieoskerm parte Tatar. 1, Prierum q 

fe 


- o - 
Ta 
ME 
» 
LJ 


p-fig.art.1.6. primo fcsendum.,quem 
Conimb.ibi c.7:q.3. art; 1. inquit 
Arift.enumeraffe tantum modos, qui dif ad 
untur à directé concludentibus non fo- 
m in conclufione, fed etiam ex parte pez- 
miffarum ,quales funt tantum illi duo; alios 
tres non enumcrat ,quia non multum dif- 
ferünt rw , cum illis fint áamiles in 
miffis . a 
.. Deindé contra fufficientiam modorum 
fecunda, & certig figura obijeics,quod.in 
es 


»6 






ux 


S 


notat Sotus lib. s.c.4 lec.vn.not.s:nec Arif. - 


-: 


ipfis poffunt affignari modi indire&é con- 
Cludentes non minus; in prima , ergo. 
funt multó plures enumeratis; probatur af- 
fumptum , tum quia nedum Scotus cit. & 
cüeteri communiter ità docent , fed ctiam 
elt expreffa Arift. doctrina 1. Priorum c. 8, 
ibi n. loquens de duobus modis primz fi, 
gurz indirecté concludentibus Eapcfmo , 
& Frifefom,fubiungit fieri poffe confimili- 
ter, & in alij5 figuris , hoc eft poffe pariter 
in illis indire&é-cóncludi , vt ibi Aucrrocs 
exponit; tum quia ipfa experientia vrget , 
vt Doctor oftendit loc. cit. nam 1n Cefare 
& Cameftres in fecunda figura , Darapti , 
Difamis, & Datifiin tertia cum eadem di- 
Ípofitione , & ordine przmiflarum poteft 
conuerti conclufio , & à conuería ad cou- 
uertentem eít bona coníequentia, in tali 
autem caíu minus extremum pradicatur 
de maiori, quod eft concludere indirc&té; 
Cocteri ctiàm modi earundem figurarum, 
.f-Feftiuo,& Barocco in. fecunda, Felapton, 
Brocardo, Ferifon in tertia poffunt indire. 
&& concludere per tranfpofitionem prz- 
miffarum; traa(pofitis.n. przmiffis.conclu- 
fio , quz prius erat diretta, ficindirecta, 
ergo Xc. e 
Refpondent aliqui , quibus confentire 
videntur Fonfec. lib.6. Inft. cap. 13. & Co- 
nimb. t. Priorum c.7.q. 3. Poncius difp. 20, 
Log. q.5. n.$5. negando affumptum ; quia 
Bis indie etenocudineumy radicatur 
minus extremum de maiori, fcd id. contin- 
ere nequit in fecunda, & tertia figura, in 
is:n figuris defignari nequit maius , & 
minus extremum ex coniunctione cum me- 
dio in przmiffis, fed tantum in cenclufione 
ex coniunctione ipforum adinuicem , quia 


jn illisvtrumq; fubijcitur in fecueda fgu 
1 ga,vtrumq. pradicatur in.t siu ego 
uris, in 


erit maius cxcremum jin his fig 


«onclufione pradicat inus , quod in 
ead. m fubijcitur ;quareimplicabit in adie- 
&o;dicere poffe n his figuris minus extre- 
müm przdicari,& maius fubijci; Confirmát 


Ad ex Arift. qui 1, Priorum c. 6. hoc pacte 
videtur in his figuris maius, , & minus ex- 
eremum defigr fodumak is extremi. 
in fecunda gura effe, quod eft magis pro- 
pinquum medio, minus, quod cft m " 

s. di- 

ro- 


motum ,.& é eontra sesedqe 
.€,j maius extremam effe, quod Jongi 
ftat à medio, minus, quod cft m. Ü 


inquius.Con rmant tandem,lga 
eioxrue fSu non hab dielioncs 
i modos indire pier Op 
05; 


indicantes modos. T 


4 v4 ": " , [DN X ^v. 
$22 Pars "Prima Toftit. Tra. TIT. Cap.VIIT. 

&tos, ficut in prima , fignum euidens non — fiogis fimplicis.Si vero concludatur iadire" 
dari incis modos 1ndire&é concludeptes , été per tranfpofitionem pramiffarum , vt 
ficüt in illa . in cateris modis fecundz,& tertiz figure» 

111 Oppofitü tamen verius eft,vtoften-— adhuc modu$ indircctus non erit effentia- 
dit ratioallata in argumento ; & funda- — liter diuerfus à dircéto, quia ordo pramif- 
mentum eorum falfum eft , maius .n. & — farum non fufficit diftinguere modos fyllo- 
minus extremum generatim loquendó de- — gifmorum:Itaq;ad argumentum principale 
fignantur in przmiffis ex coniunctione cü concedendum cft affumptum , neganda Íe- 
medio, non in conclufione ex coniundio- quela ob rati onem modo allatam. E31 
ne corum inter fe, vndé illud dicitur maius n 
extremum , qe digniorem d C * CAPV T IX. 
in przmitfis , .f. in maiori cum medio, i . 
SU extremum , quod obtinet minus di- De Reduttione Preis snper fallen, 
gnum f. in mipori ; tà docuimus ex com- ivt x 7^ 
Le e STR c.s. ergo etiam infecüda,& — 11a A EETOEM c.1.in fine. diftin- 
tertia figura dillin&io maioris , & minoris guit penes formam duo fyllogif- 
extremi fuméda eft ex ordine premiffarü, morum genera, perfectos, .f. & imperfe- 
nó veró'ex fubie&tione, & predicatióné ip- — &os,illos appellat perfectos;qui nullo indi- 
forü in cocluf. Neq. oppofitü docuit Arift. gent, vt eorum vis, ac neccíliras i conclu- 
cit.nam longe diucríus eft fenfus verboó- — dendoappareat, & huius generis funt tane 
rumi ciu*ab eo, quem, Aduerfarij praten- tum quatuor modi prime figurz,in. quibus 
dupt,vtibiexpoait Sueffan com. 45.ab A- — euidentiffima eft «is cónclufionistiniperfe- 
uerfa rclatus q.2 5 fe&t. 8. & textus ; vtíó- tosécontrdyocateos;qui indigent "n 
nat jit obícutus eft ,vt non magispro'eis, probatione,vt corani nélefh - 






pronobisaddnciqueat.Non fuitau- diéuidemtérappareat, &huiu$generissüt ——— 


^ 
m 


c 
- 
4 








dicantcs modos indirectos fecundz,X ter- — concludentes,quam cete figura- 
tizfigurz ,vtfa&tum eftin prima , quia vc. rum , elle dirctte concludant , nam c. 'üm 


vem neceffe diftinétas dictiotiesaffignarein — tám reliqui modi sees eder o 
riakarum 
notat Auerfa cit. longe maiorem habent — neccffitas cencludendi non eft ttà i 













, 


differentiam modi indire&tiyrimz figurz a — drfin indi&eat aliqua probátione 3 Ex. 
directis,quarnin caters; rationem affignat  pdttt fyllogifimum imperfectum hic n 
Scot.cit; quia fi concludatur ind reci? per zceipi cá modo ,quo dicere folemus Enthy 
conuerfionem conclufionis , vt ft m Ctfa-— menta effe f eni imperfe&un:,, ! 
5e; & Canieílres fecündz figutz , Darapti, nimirum cric pars intrinfecá,S effcotia- 
Difamis  & Datifi tértiz , fuf&étupt ijdem — Irs ad fyllogifiunrneceffaria. , pur, 
"modi,nam frin fecida fizura fic condiada- — fenfu fyllogifmi cuiufcunque figura funt ^ 
mus indire&é, Nullus lapis eftáimmal,om- perfecti, igiturin prz£ nti üllogifmusime — 
mis homo cft aninia! , ereo nullus lapis «ft. perfc&ns pro eo fumitur: , cui Squid eui- 
fiomo;adhuc ite fyllo jmuseftin Cefare, déptis de ; vtiudicetür enide:ter con- 
fic etiam fi in tertia fiZura fic conéludamus ludere: ; hataiitem elt imperfcttio qu 


Du - 


44 
(4 




















E 


Fatal éftviucns , omne dam áceidéralisdummtaxit, itànótàcTatar. — 

















eft fubfizntia , sd bucifte (yllogifmus ctin. fie.Solia atormodrprim figura. 
"Darapti: & ratio eft quia vt docct Arift. 1. dicuntür perfcáti;& euidenter ce $5 
"Priorum de fyllogifm. poteftatibus , ficut vt'ait Tátar.Ge, .4sdraiur C cundo quia fo. 
ogifius inferens conclüfiooém vniter- —?i ipfi regulanturimmediaté per Lenin ME 
l«m poteft etiam inferre particularem — dies de emwi , C dsei de mullo , qua inc 
'€x vi confequentiz fübaltermationis , ità  ejsfit eai applicatio eorum, quz di- 
quiinfyrt vnam conctufionem inferre pote cunras vel aegantur vn:uerfaliter , adea. , 
nit ftm vides ex vi cónfequentiz "quz — rere ra p reno 
conücrfionis , Cefare infertdire- pam in eis perfecte diftribuitur me 
$0 illam mio rae tiegathaleh e 


Sadiré*e , omne 
"animal cft fubftantia, ergoaliquod viueris Sel aem a rüfilendumjnfi- —— 


» 


potent -jnyieri jn qua flat vniucrfiliter cy parte b» 


uertntem, & fi— fobic&ti; cü pofteain minori przdicetur, — 


Darapti fest duci illam: larem hecipfo emdcnterofteoditurillud, dequo — — 
d tiwfer-  pradieatur contineri fübeius «miuerfalitas — 


fusmqonuertentem ex legibus conuer- — te,& confequeptcr conuenire illi id qm 


B. 3 I M ! 
—— LER z: ! 


"I " £ 


2, A 





De redaélione modorum impevfz&lusad pevfePlus.— 9.3 


de.t4li medió. vniuerfaliter pofito przi. 
eabatur i maiore, vel ne ur , quod eft 
immediaté regulari per dscj de omms & disci 
de nullo; alij veró modi dicuntur 1mperfc- 
, €i, & minus euidenter concludentes, quia 
fon immediate regulantur per hoc princi- 
pium, nec in eis fit euidenter applicatio fu» 
pron: ad ea , quz fub ipfo contiaentur, 
fed regulamtur mediate, & idco reducuhtur 
adillos modos perfectos , & per cos pro- 
tur? vndé vt monet idém Tatar. aliqué 
modum reduci ad alium non eft de vao fa. 
cere alium, fed eft confequentiam, vel ine. 
üidentiam vniusoftendere. per confequen- 
tiam , vel euddentiam alterius, 

,113. Duobus autem modis imperfe&i 
[roni adpe eas reduci poffunt,pri. 
mó en Ey Kinda 4. impoffibile; pri- 

reductjo dicitur oftéftua , quia per eam, 
apum nd dimus, & 3 ide 
monftramus fyllogifmum aliquem regulari 
' dici de omni, X dici de nullo;altera di- 
itur ad impoffibile , quia per eam dedyci-. 

1 conlequenciam fyllogií(mi 








vallée dior olopofi 
Pes VU ARSQUTSDENS VL IDPORCICSK 
gulatio per dici de omai , & denullo. ... 
. Vtautem ácilius, & line frere ges 
Ulis red Aia exercinnta g [unt litere. 
initiales fingulorum Let ur nia 
^n. oftcafiue illi fylogi 


finrad modum pri- 
ma figurz, qui a ; 


m litera incipiunt ,, 


. . xtParalipton ad Barbara , Cefare ad Cela- 
bon aia 2d Datis [tina 


t, Darapzi ad. ino ad Ferio,& 
fic de 5; aduerteniz funtinfüper qua- 
tuor aliz confonantes , quiz in medio , y 
fiae nominis fingulorum imper. 
iegoctpn rgeg enun vt S.P.M, C- gam li- 
tera S cat propofitionem indicatam 
Mn fibi immediaté przcedentem 
conuertendam effe fünpliciter , P perac- 
cidens, M defignat conuerfionem | non fuf- 
ficere, fed przmiffas tranfponi, debere. fa- 
ciendo de maiore minorem, & € contra. 
C demum. " 


dendi aliquod impoffibile, 
Me eder des ed 
ararur :Aeduetto Miua fit per cóuer-. 

gensis sepe Miner fi 
wif matis Worms mem. 
e deo. "RES »* I : 
Me. suben utjunca cono re 


quatür per conuerfionem 
* t Isa. 


$ vult fimpliciter perti, D vera p v acct, 
COM wult tranfponi , C pr tmp[fibile duci. 
Q 1^ad adhuc vlter us exemplis declara- 
tur, Cefare qui eft primus mo jus imperfe- 
&us fecandz figurz reducitarad Celarét, 
vt indicit litera initialis C conuertendo 
fimpliciter propofitionem indicatam per, 
E,quzimm:zdiaté pracedit S , ni nirü ma- 
iorem yniueralem ncgatiuam, vt v.g. hic. 
fyllogifmus factus in Cefare, aullum ignit 
elt animal , omnis homo efl animal , ergo 
nullus homo eítlignum , reducitur ad Ce- 
larent, fi dicamus in maiori propofitione y 
nullum animal eít lignum . Darapti, qui eft. 
primus modus imperfectus tertiz figurz,, 
reducitur ad Dari] , vt indicat litera initiz-, 
lis O fada conuerfione. minoris per acci- 
dens , vt denotat litera. P. quz immediate 
equitue minorem, vaiuerfalem affirmati-, 
uam, vt denotat litera A , vt v.g. hic fillo-' 
i(mus fastus in Darapti omne animal eft 
ubítantia , omne animal eít viuens , ergo 
aliquod viuens eft (ubítantia, reduciturad 
Darij, fiin moon dicamus, aliquod viuens 
elt animal. Baralipron , qui eft modus indi- 
Lus primz figurz reducitur ad Barbara, 
vt petit litera prima conuert endo conclu- 
onem per accideus , vt poftulat litera P , 


quz reperitur poft vocalem I pofitam in. 


tertia fyllaba, cui refpondet cóclufio, & ita. 


hic fillogifmus fa&tus in Barálipton, o 


ducitur ad 2; fi in conclufione dica. 
mus, omnis horto eft fubítantia : vbi tame 
notandum eft cum Tatar. tra&t.5. conclufio- 
nem d* Baralipton non poffz in hac redu- 
Gone dici proprié conuerfam per accidés, 
quia particularis affirmans ex. regulis con- 
uerfionis fupra traditis non comuertitur int 
vniuerfam a em , fed in particulare, 
fed pocius reductam ad fuum ftatum natu- 
ralem, quem feruat conclufio de. Barbara 
quz cum fit vniuerfalis affirmatiua, o timé 
conuertitur per accidens in particularem 

tem , conuertitur vel potius 
reducitur conclufio. de Baralipton in vni- 
Bev pec aou 
nam cum iint ezdem O0 
lipton, & ad c à de Biburs fes 






ralipton fequitur particularis 
12, a ARN id (equitur ad confe 
[ep Wurepuy uitur etiam 
antecedens ; ex his exemplis 


auno Ambien B BLA LLL oochab!OssBrlb LIL,LUL. .LNAT"ouscob. a 


84. 


difcere redu&ionem aliorum modorum , 
nam Dabitis efficitut in Darij conuerfafim- 
pliciter conc'ufionc , vt petit litera S, Fa- 
pefmo manet in Ferio maiori conuerfa per 
accidens, vt petit P, & minori fimpliciter , 
vt petit 5, & facta prxmiffirum tranípoft- 
tione, vt petit M. & fic de fingulis . 

Bonitas vero reductionis oltenfiuz per 
conuerfionem propofitionum,vt notat 1dé 
Tarar.fimdaturinilla regula generali fupe- 
rius tradita, quicquid fequitur. ex: confe- 
qucnti bonz confequentiz, fcquitur etiá 
ex anteccdente, cum ergo fit bona confe- 
quentia à conuerfa ad conuertentem;quic- 
quid fequitur ex conuertente fcquitur ex 
conuerfa, t-lis au'em conclufio fequitur ex 
conuertente, vt patet in fyllogifmo perfc- 
&o, ergo eadem conclufio bcne infereba- 
tur ex conuerfa, q erat przmiff fyllogifini 
imperfc&ti,& ob eandem rationem infyllo- 
gilmo rines non femper infertur eadem 
omninó conclufio, quz fuerat in imperfe- 
&o, fed conuerfa illius vt in Cameftres,nam 
cum conuerfa poffit inferre conuertentem, 
füffcienter hoc. modo probatur conclufio' 
jniperfcati fyllogifmi: Diximus autem omn-' 
nes modos imperfe&tos poffe reduci often- 
Ímé ad perf-&tos exceptis Baroco , & Bro- 
cardo, quia cug altera pramiffarum in eis 
fit particularisnegatiua, quz conuerti non 

contrapofitioné, 


teft, nifi in fei x d 
altera vniuerfalis affirmatiua, quz taptü — ri 
fireducere- 


conuertitur per accid.ns, 
tur oftia , fieret Mog; 


Ts 


$ ex puris 
ticülaribus, — ' poen 
"114. Reduétio per impoffibile fit cum ne- 
gàta confequentia, feu conclufione fyllo- 
£iími ab Aduerfario (fub pratextu, quod 
rion fit informa ) fit ptopofitio contradi- 
&oria conclufioni negate, cx qua cum alte- 
raex propofitionibus conéeffis fiunt tales 
pramiffa,ex quibus inferátur concl.fío có- 
tradistorta alicui ex pramiffis iam concef- 
fis, vnde cogrrür Aduerfarius vcl ticgare; 
quod 1anr concefferat , vcl cohcedere düo 
contradittoria fimul cffe veras & fundati r 
bic reducendi modus in illo principio, /» 
Vena con[équemtia ex contradiflorio confequ£- 
gis fequitur contradsclorium. antecedentis : 
& hoc genere: reductionis pcffunt. reduci 
ogincs modi imperfedti cumfcunque fuc- 
zintfigure ad perfc&tos,vt docet Tat.tract, 
sin apenidn- fecuridz Brei tris 
u e 1e figi $.Quarrs ,X ra- 
tio eft , quia in omni modo vtili ;1n quo nc- 
gatur confequentia, debet concedi comtra- 


E 


Pars Prima Infiit. Tratl.1ll. Cap. Ix. 


antem, Darij, O particularém negancer 
EXON U. 


W 


«.* » 9 


dictorium e us, quod negatur, ex qua con. 
trádictoria conceffa, '& alcerà przsuffa co- 
ceff; cquitur contradictoriü alterius; fpe- 
cialiter tame: Baroco, & Brocard» dicun- 
tur per impoffibile reduci, quia alio mo 1o 
réducibilss non funt: Vt autem rité calis re- 
ductio fiat; hoc datur zenerale preceprumj | 
vt fempcr atteodatur ad conclufioaem illa- 

tam, & famatur cóntradi&orium eius,deia- : 
dé ponatur illa pro vna e prmiffis cit ale 

tera, & inferatur conttadittóriut,vel cona 

trarium alterius przmiffx conceffz , fic .n. 
deducetur Aduerfarius ad impoffibile ; 
qued eft duas contradictorias, vel contra- 


rias concedere. 

Sed vlrta hoc Umum przceptüm tra« 
dit Tar.cit.etiam Merian regalas pro fin- 
gulis fizuris, vndé ait, quod modi [ren 
figura reducuntur per imp ^ffibile fumendo 
contradiétoriàm concluftot;s pto minori, 
& retenta eadem maiori infertur contra- — 
ria , vel contradictoria minoris conceffa; - 
modi terti figura, reducuntur pet imp« 
fibile fumehdo contradi&torium concla 
nispro máiote, & retenta eadeth minori 
fertur contradi&torium, aut cgntrafiüi mae - 











nbn iem d gaitcu 
r ntc étianrreduci pi : 
le fikicódo nca Anda ) 
ro maiori, & ponendo maiorem t 


i 
* 








oris conceffe . Vt autem dignofcatur 
ad im: ipepiiore inn Eme 
beat reduci per impoffibile , n ft habendá 
cao tnitialis Ski eru fuperic 
eias Moy fire. ocardo,quí 
reducantur dd Barbara, fünreridó conrradi- 
Proeraetee UA hr ser 
falis affirmatiua) fed'obferuande fiut qua-— 
taor dictiones à Dialecticis inuenta, Me- 
feiebatir, Od iebawi, Letare, Romanis in qui- 
bus quatuor vocales reperiuntur A, que fi- 
gnificat modum perfectum vniucrfalém 
alfirmantem, .f. Barbara, E vniuerfalem ne- 
gantem, .f. Celarent, I particularem: affir- 















di 
icm iind ime lee 

y entibus: qua : 
focndg quis eoa ic oer eb 
focinde Sgurg crtias Pei 






» 





 cóficeffic, non quideai i 


animal etl rifibile fi 


- De'velullione modorum impefadpof. — $3 


libusjque fex tertie figure nodos defignit, 

itaqüe modus impettectus refpondens vo- 

«ali A réducitur ad Barbara; rcfpondens E 

ad Cclarent, refpondens I ad Darij.refpon- 

densO ad kerio ; Vt Vcró regu.e tradite 

pro fineulis figuris memorie mandeatur , 

notanda fant quatuor carmina, Quorü duo 

prima feruiunt prin e figure 

* Maior fit mimór , frt contrádiflio mor , 

CC Dempto'Celantes iniquo conuertitur érdo , 
eruat maiorem , "variatque feewnda ii- 

norem » J " » 
|Tertia maiorem *ariat, feruatque mimo- 


-- Vbi variare maiorem,vel minorem eft lo- 
co maioris; vel minoris fubftituere contra- 
di&toriányconclufionis i di if- 
mi; uxtà ML po zm leni 
in quacunque figura 5 ic -fyllogif- 
Pis i» Ralipton , Omne animal eít (ub- 
ftántia;oniínis homo eft animal, ergo aliqua 
fubftantia eit homo, fi negetur coaclufto , 
fümatur c ofitio'lli contradicto» 
peti eritnlla fubftantia eft hómo;tunc 
Jllatur: níj&or , & pto'ea fubrogetursmae 
ior, & fic inferaturin y 1 
ftantia eft homo; omne animal eft fublan- 
tia, crgo nullum animal eff homo; iam jftà 
 propofitio contradi&oria eft minori, quam 
mmediate , ne- 
— beh : Iyltoa m romero 
accidens. 'Fiathic efare 
Nulhis honio eft rudibilis, eni dioesed 
ruéibilis, ergo nallus afintts efthomo,fi nez 
k f- conclufto , affumatur €ius €ontradi- 
"Qhoris; que eft; aliquis afinus eft homo ; & 
fétenta piajore ponatur i(là propofitio pró 
mirióre , deindé inférütur conclufio in. Fe- 
rio, hoc Pacto, nullushomo eft. rüdibilis 


aliquis afinus eft homo; ergo Mi quisafinue 


tionc ft rüdibilis; qua conclufio eft conrra- 
 di&toria minori taii cenceffz;. f. omnis afi- 
ris eft rudibilis. ' Fiat tandem hic Mare. 
musii Darapti , omine rationale eft rifibile , 
émie rationale éft'animal ; ergo aliquod 
erhzc conclufio, 
fumatur contradictoria eiusque erit, nul. 
]um animal eft rifibile, & ponatur pro ma- 
jore retenta eadem minore, & fic inferatur 
—s ori Nullum animal elt rifibile, om 
rationale eft animal, ergo nullum ratio- 
nale cft rifibile, que conclufio eft contraria 
maiori conce(fz , & virtualiter contradi- 
squia fub vniuerfali continetur parti- 
eularis: exempla de Baroco, & Brocardo 
^os adducimus , tum quia yeffim adducun- 
^p 


türab alijs, quáfi non agnofcant alios mo- 
dos per impoffibile reducibiles ab iftis; 
tum quia; & tpfi feruáat leges pro f:cunda, 
& tercia figuraaffignatas. ^? 
Denique Arilt, i "Prionit- c:6. docet ali 
modum probandi fyllogifnios imperfe&os 
f. per expofittonem, fer perredactionem 
ad ívlloci(munr expofitorium; qui folá iu. 
feru:t sis modis tertiz fizure , & pra&i- 
catür fic,vt docet Tatar cit. fub medio có- 
muni fumitur terminus fingularis ( qni eft 
médium ir éxpofitorio,vt poftea dicemus) 
cui vtrumque extremum tribüitur, indé- 
que elicitür eadem conclufio , qui erat in 
Íyllogifmo ex medio communi , vt v. g. fit 
xalisfyllogifmus in Darapti , omnis homo 
eft aninial, omnis homo eft rationalis, erga 
aliquod rationale eft animal ; fi quis hanc 
cónfequentiam reget, próbari potcft fu- 
mendo aliquod fiogulare fub! homine hoc 
modo, fi omnis homo eft animal, Petrus eft 
"animal,fi omnis homo cft rationalis, Petrus 
eft rátionális , tanc fic ar&uitur, Petrus eft 


"amimal Petrus eft rationalis, ergo aliquod 


rationale eft animál ; & quia quicquid fe- 


wuitür ex confequénte , etiam fequitur-ex 
antecedente, eum conclufio bene fequatür 


"ex pramitfis fiagula ribus ;qua inferebán. 


tur ex vniuerfafibus, e itur eandem con- 


élufionem bene fuiffe illatam ex pramiffis 


—iniüerfalibus , & hac de caufa hic modus 


ndi fyllogifmos vocatur per expo 
tione RAN: oftchdituf valere confe ii- 
'ttia qiodammodoad fenfum, quia (ub ma 
"dio cotmmuri fumiturfingulare fenfibileg 
"defe ruit antem hic niodas determinate pro 
terti : gis ,quia cum hzc habeat omnes 
'conclufiones particuláres , & propofitio 
particularis bené inferatur à fingulari, v.g. 
Petrus currit;ergo aliquis homo currit, fa- 
tis congruenter per fyllogimum expofi- 

Toriumprobatur. ^ ^ EEUBMI 

CAPVT X | 
De varijs fpecicbus fyllogifmi catbegorici, 
1$ A IK n E Re TER DR Ípecics cà» 

- " thegorici fillogi(mi . iA 

theg 


- Prima fpecies eft eoruin , qui € 


23 


^ medio, Motmceiie, communibüs, 
hucuf gi Orcs re» 
See fint eradites Megdeo uifq: 1fto- 
rum dicitur fyllogifmus commdüois.. ^: 
Vipeve eg sus Tihy ondes 
ex medio ,&alijs cerminis fiae fin 
po 


$6 


pofitorij', eft autém (yllogi&mus expofito- 
rius, vt notat Latar.tra& 4.affiznando ino- 
dos tertiz figurz;& i. Priorum q. t. $. Dw- 
kitatur tertio, ex Doctore 1.d.2,q.7. Li. in 
fol. ad i.prin.pro 4.4. euius milium efi ter- 
minus fingularas fingulariter , &p wniuscé 
tentu: , & idco diftribui nequir,nec vniuer- 
[alizari, (cd otius perfe&te dz bet fiagula- 
rizari, nam fi perfcdté, & complete non fic 
fingularizatus , vitiofus eric fillogifmus , q» 
maximé obferuandum elt , ne ecipiamur 
fillogizando in terminis diuinis ad abíolu- 
tà pertinentibus,vt v.g. funt De»; e effen- 
tia dinina,quia.n. non funt completé fin- 
gulares, (ed zquiualent communibus , eo 
quod reipia p pluribus perfonis communi- 
,cantur , ideo non funt apti ad fillogiflmum 
.expofitorium, yt fupra c.6. docuimus cum 
Do&. cit, & tenet Auerfa tra& 4. cap. 15. 
& ideo non valet , hic Deus eít Pater, hic 
Deus eft Filius , ergo Filius eft Pater , quia 
medium non rfe € tur , vndé 
tendum eft illo tanquam termino commu 
ni ,& perfc&é diftribui , vt confequencia 
ponet. bac mado, omne quod eft Deus, 
icquid eft hic Dcus , eft Pater , quic- 
dud eít hic Deus,eft Fi ii ergo ef * Y 
qol cquestia tenct, fcd przauifz 
Íz; quz etiam eft communis dei 
miftarum Sot.lib.5.5.p. c. 1. Bannes Ti 
c.9. Complut. fuma. lib.5. Ioan. de S, Thé. 
lib.a.cap 8. Season pq. 24 art 3. qua- 


T. 


.xe hac erit r tin filloz . 
Mk avo ro V a dia. 
seiete di diltribui ex (upradictis,ità bo- 


€quentiz Js ifmo expo- 
yos ri uar ace mediü, effe per- 
fe&? fingulare, & incommuaicabile, Dici- 
tur autem hic fillogifmus expofitorius (vt 
cn Mn quid nominis explicemus ) eo quod 


Ípicuus , ac euidens , quia elt de. 
pice 1 ; 


s nobis notis, vt. rem veluti an- 


te oculos exponere videatur, 

116 Duplex vero eft expofitorius fillo- 
gifmus, a. tiuus , cuius .f.ambz prz- 
milfz funt afirmatiuz tiaDA , cuius 
"f. altera prziniffarum negatiua eft,& con- 
fequenter concluíáio; principium regula- 
tiuum pro afüirmatiuis, vt notat Tatar. cit. 
yes psp (eidem fint es- 

ipfa snter fe funt eadem, tt. 
uis eft aliud, $««cunque ne, prónepi od 
"tertio, illa megantur de fe inuicem, &idim. 
merità nezaat Conimb.i.Priorá c.6. q. va. 
art.1. quos vga rou 3. Ct; 
'um quiahac cit d ina veterum 3um- 


9. ; " 


. Pati Prima Infli. TF. rac LE Cáp, X. Y 


mulift, communiffima, tum qnia C6 (tens 
dimus vim illius geminati- principij i 
apparere in fillozifmo expofitorio denn 
in alijs, vbi etiam íolutz (untdif&cultates —-— 
in oppofitum . Quamuis autem poffit hic 
fillogifmus fieri in. quacunque figura fer- 
uata femper affirmatione , vel negatione , 
uam defignant moi,nam in prima poteft 
1C fillogizari)hic homo eít Rex ,, Petrus eft 
hic homo, ergo Petrus eft Rex 10 fecunda 
fic, Petrus eft hic homo Paulus non efthic 
homo, ergo Paulus non eft Petrus »frequé- 
tiustamen,& congtuentius fit. in tertia; in 
qua medium fubijcitur , q maximé.con- D 
uenit terminis fingularibus fubijci in pro- 
pofitione;vt Petrus eft albus;Petrus 
mo, ergo homo eft albus, acideo Arift.de —— 
hisin hacfolafigura meminit. r., Priorum 
c7. Cauendam tamen eft , cü fiunt in ter» 
tia, ne minor fit negatiua iuxta regulá ter« 
tiz figure , vndé non valet.,Petruseít ho« 
mo, Petrus non eft Paulus , ergo o - 
eft homo , variosauté — 
di hunc fillogifmnat in 2 S 
recenfet Auerfa trad. pd 
bone y j gom ; IM 
i i a sonum. y ,quiconfant 
x t ^ 2t 
d & vtr pé tts quadam f M. 2x 
pns ilbrequia talis tien 
differt ab ib eoisinien - dor i 


ras aas 5 
MA gaps vd vriqieen e 
lare,vel vnum fit cómune,& ali TX 

,; & quidem in omniu L s e 


CR. icfformari , in prima 

mi efformari , in Veg 
omnis homo eftanimal , Petrus ud : 
ergo Petrus e Dem imd nep 


homo eft xat hone 2 


Hw sooneilais 

" d are cadres vi 

Pene Petrus ; in tertia [1 ata 
nis homo eft animal,quidam homo ci Pe- 
o Petrus elt animal: videatur Auer 

fa facit vbi Cap.16. etiam varios modos 
gnat conficiendi hunc fillogiímum. in fin- 
— figuris . 
MÀ fpecies eft eorum , im, quorum ali» 
, vel M pa int c 























P 


* 








| /CoDe fptebis Syllügifi cadagiria, — $7 


Lent ed t fe famptus, poffit fubijci , vcl 
 przdicar; , omnis propofitio ex obliquis 
conítans ad ipfammcet ex re&tis conftantem 
reduci debet; & tünccláré patebit;an recté 
Bloginne cx talibus propofitionibus con- 

atus concludat, id , quod Arift. docuit z. 
Priorum c.357. v.g.hac propofitio, hic liber 
eft Francifci ad hanc reducitur; hic liber cft 
aliquid poffeffum à Franci(co , & hic fillo- 
£iftus,omni calori contrarium eft ee 
quzdam*qualitas.eft calor , ergo cuidam 

ualitati contrarium eft frigus, ad hunc re- 

ucitur, Omnis calor habet contrarium 
frigus , quzdam qualitas eft calor, ergo 
quzdam qualitas babet contrarium frigus, 
vel potius , calor & frigus funt contraria, 


. quzdam qualitas eft calor, ergo quedam 


emer Uia funt contraria ; itaque 
uiufmodi fillogifmi ex obliquis reducun- 
tur ad 1ectos, & intantum bené concludüt, 
inquantum confici poffunt in terminis re- 
€tis; aduertetamen in his, & fimilibus fi'- 
logifmis obliquis feruari debere regulas 
F^ age ; & formari poffe in qualibet 


i17. Quinta | fpecies dicitur fillogifimus 
modalis ;& eftille qui e vtraque pra- 
miffa modali:,: ve! altera tantum , fiue fit 


modalis diuifa , fiue compofita , & confici 


poteft fecundum omnes quatuor modos 
nempe de poflibili,contingenti impoffibili, 
ac neceffe, &in quacunq. figura,vt v. g..in 
prima , neccffc eft omnem hominem effe 
auimal,néceffe eft omne rationale efft ho- 


« minem € oniris homo eft rationalis. , er- 


| gont cffc cftomne rationale effe animal ; 
mi fecunda figura neceffe eft- nullum lapi- 
dem efft animal. , ncceffe cft omnem homi- 
pem e(feaninz] , vcl omnis homo cft ani- 
mal ergo üieceffe cft aullum hominem effe 
Japidem 'ititertia neceffe eft omnem ho-- 
minem cffe atítiia] , neccfc cftomaem ho- 
^mmnem-effe füb(rantiam , vel omnis homo. 
[ubftantia, ergo néccffe eft aliquam fub-- 
Nin ef animal ; frequens ramen. vfus 
huius fyllogifmi eft cum altera: moda!i tà-- 
tum,vt omnem hominem currere eft pof- 
fibile , aliquod animal eft homo  , ergo ali- 
boe einmerin ett -— M eft. 
éritia; y ratio eft; quia maior 
propófitio serere huic ,onin;s homo po: 
teft currere; cum qua , & minori, & coníe- 
quentia conficitur fyllogifmus in Darij , 
vndélicet totum:diétü dicatur à Dislecticis 
efft-fübie&ü foli ram bom reipfa eft fubie 
poffibilis curfus .. 


..— Gum, dequo pradicamur 


LU 


' Poffunt. antcm. tiones modales 
cum alijsde incffe ad conftituendum fyl- 
logiímum modalem quintupliciser 'com- 
binari,vt notat Tol et.lib.4.c.16. primó cum 
vtraque, propofitio eft de modo neceffa- 
rio. Sccundó-cum vna eft de neceffario jal- 
tera deineffe , Tertiócum vtraque eít. de 
contingenti. Quartó cum vna cft de contin 
genti , altera de ineffe: ;Quintó demum 
Cum na eft de contingenti , alterade ne- 
ceffe,& iuxta diuerfitatem combinationum 
diucrías feruant regulas ,immó eadem có- 
binatio interdum in diuerfis figuris, & etia 
in diuerfis modis eiufdem figure peculia* 
res habet rezulas;cx quo factum ett; vt fe- 
rétot regula congerantar pro fyllogifmis 
modalibus,quot fürit modi figurarum,quas 

roindé recenfcre nimia foret prolixitas.& 
1deó breuitatis gratia paucas quafdam ge- 
nerales,& aliquam fpecialem magis neccí- 
fariam adducemus ; Et prima eft;quod fi in 
fyllogifmo iu quacunque figura confeéto 
ambz propofitiones fint modales, conclu- 
fio quoque miodalis erit, vel faltim calis de- 

duci poterit , nam fimiles propofitiones 
confimilem inferant conclufionem; fi vero 
altera tantum fit modalis; non fequiturne- 
ceffarió conclufio modalis , vt docet Do- 
Gor p. d.55. ad 1. argum. z. q. vbinotat ex 
vna de ineffe, & altera de poftibili i, vel con- 
tingenti non neccffarià inferri conclufio, 
nem de poffibili , vel contingenti ; &hoc 
preíertim verum elt. , quando maior cftde 
ineffe, quod manifc fto oftenditur exemplo 
in prima figura,fi maior fit deine(fe;& mi- 
nor de neceffe fic arguendo , omne animal 
curric,neceffe elt omne hominem effe ani- 
mal, ergo omnis homo currit , ac etiam in 
fecundaarguendo in Cefare cum maiori 
ncgatiua de ineffe, & minori affirmatiua de 
neceffe tali paéto , Nullus angelus eft cor- 
pus, neceffe eit omne coloratum effe cor- 
pus,ergo nullum cóloratum eít angelus: ex 

uo patet hallucinari, qui dicunt effe de c(- 
entia fyllogifmi modalis, quod inferat có-. 
clufionem modalem , & ad hanc neceffzrió. 
inferendam fufficere fi aliera pramiffarum 
fit mod:lis.Secunda eft qvod in quacunque. 
figura,fi vtraque prznuffa fuerit de 
fe ,conclufio poe neceffe , regulatur- 


.n.talis f^ i rprincipia de cmn 
dde isi Piedicaum M NEN ineit. 
omni medio, & mediü neceffario inell omni. 


. fubie&o,& praedicatum quoque ncccffarió: 


incrit omni fubic&to,& hoc patet in cxcin- 
plisfupra allatis.de neceffe. in. cS eia 
PM 


$8 


D 


figura Tertia demuff eft, quod ex vtraque 
dc contingenti in fecunda-fgura non bené 
concluditur, vt patet fic arguendo, contin- 
git nullum rifibile ambulare , cótingit om- 
nem hominem ambulare , ergo contingit 
nullum 'hominem effe rifibilem : alias fpe- 
eiales regulas pro fingulis figuris,& fingulis 
earum modis vide apud Tatar. 1. Priorum 
tra&t.];. q. de confequentia ex modalibus , 
Conimb. i.Priorum c.8.& deinceps , Tolet. 
cit.Cafilium lib..trac..c. s.vbi breuius, & 
clarius, quam alij, eas recéíct,& docet mo- 
dum.reducédi imperfe&tos ad quatuor per- 
fe&tos primz figurz. 

Sexta demum fpecies cft fyllogifmus ex- 
ponibilis in quo.f aliqua propofitio expo- 
fibilis,vel plores reperiuntur , v. g. animal 
rationale tantum cít rifibile , homo tantum 
eft anima) rationzle,ergo homo tantum eft 
zifibilis, ad quorum fyllogifmorum boni- 
tatem percipiendam conducit multum ex- 
ponibiles przmiffas ad exponentes redu- 
cere modo fup.declarato c. vlt, tract.przc. 
indé enim facilé patebit benitas;vel praui- 
tas fyllogiími exponibilis. : 

Quzres, an detur fyllogifmus conftans 
€x propofitionibus non fignificantibus , .i 
cuius partes fiot termini non fignificantes , 
ac proindé nec fint veranec falfa ?Qui exi- 
flimant poffe dari enunciationem conzan- 
tem terminis nó fignificantibus, confequé- 
tér affirmant poffe dari fyllogifmum ex ta 
libus propofitionibus conftantem , contti- 
tuuntque huac fyllogifmum omnis fynda- 
píus eft mindria,fed Dac eft fyndapíus, ergo 
Dac eft Mindria; quod etiam confirmant ex 
Arift.quiin lib. Priorum omnes ferc fülc- 
giímos efformat in elementis , & terminis 
non fignificantibss , igitur admitti debet 
hzc alia fpecies fillosifmi, & ità (entit Tat. 
1,Priorum q.1.8.Dsbrtstur primo.Qui veró 
non admittunt enunciationem conftantem 
terminis non fignificantibus, confequenter 
negant talem iem fillozifmi , & quia 
banc opinionem magis probabilem iud:ca- 
uimus tract. 1.c 1 .nam cum dicimus Dac eff 
fllabs , ve veta fubiedum huius enuncia- 
"tonis non eft D«e (ed alius terminus figni- 
ficatiuus fubintellectus.Chzc vox , hzc di. 
€io , Dac autem cfl res fignificata, vt ibi di- 
ximus, 1deó confequenter ad hunc dicendi 
modum neganda erit hzc fpecics fillogif. 
mi; Arift.autem vtitur literis,fen clementis 
in efformatione fillogi(morum ,| non quod 
«elicfillogifn um ex elementis confectum 


«E: veré fllogifmum , fcd vc oftendat fe 


cs Past Pria Infit. Trafi-IIT, Cap X. 


non agere de fillogi(mo certi materig 2p2 
plicato . 


CAPVT XI. 


De 8 yllorifmo b ypethetico, C ali: f'yllogife 
morum fpeciebus . — 
118. QCYllogifmus hypotheticus dicitur y 


ui ex propofitionibus hypotheti» 
cis,vel (alim iqua bypodesiq en » 
& quia propofitionis hipotheticas tres süt 


fpecies principsler; Le oN Hi dox ME : 


iua, & copulatiua , vt patet ex c. 6. trac, 

rzced. hinc triplex etiam erit fillogi 
feponeritus s vnus conflans ex conditiona- 
libtsalr ex difiunctiuis,& alter ex copie. 

tiuis . i 

Sillogifmus conftás ex conditionalibus 

eft duplex;alter ex toto hypotheti i 
nimirum propofitiones omnes , €x qui 
conftat, funt hypotheticz;, altcr ex parte 
quia non omnes funt hypotheticz, fed alte- 
ra tantumifillogifmorum ex to 


ticorum quaraor folent confitui modi à - 


Summuliflis.Primus,gwe'ex /ffente quid cff vt 
fi es homo , esanimal, fi eslogicus , es ho- 
mo ergo fi es logicus es animal , per 

explicatur ly que ea iffente quid eff , nam ali- 
quis exifiés homo cft animal. Us quo 


exiflente quid non eff , vt ficshomo;non es ? 


brutum, fi eslogicus, es homo , ergofi. es 


logicus,non cs brutum; Tertius ,gwo mop exg- — 


fente quid est ,vt fi Gabriel non cft corpus 
cft fpiritus ,fi Gabriel cft angelus , non eft 


ritus Quartus, qwo nc». exisfente quid 

effi es, ipe non cs fapiens , fi vagaris , - 
non ftudes ergo fi vagaris, non es fapiens; 
& huiufmodi fillogifmi d k iam foli K 
argumentationes à primo ad. vItimum ;. 
facile-reducuntur d cathegoricos perfe- 


&os prima figura, nam primus , & tertius — 


atfirmatiué concludentes ad Barbara. redu- 
cütur conficiedo ex illis hypotheticis 
vniuerfales cathcgoricas,vndé primus 
modo piacinr pns homo cít animal, 
omnis Loc icus mo, omnis 
cus cft animal,tertius s emi 
corporcá cft fpiritus,omnis angelus eft in- 
forpouubcNgo omnis angelus eft fpir tus, 
Secundus veró ,& quartus,qui pegatiué- 
cludunt;reducuntur ad € elareot; 
hoc medo, Nullus homo eft brutum omnis 
logicus cft bomo, crgo nullus logicus ki 
brutum; quartus hecruodo , Nullumnoa 
ftudens cft fapicps. , emne- vogoos ci nte 
gu. 


corpus,ergo fi Gabriel eft Angelus eft fpi» 
num 


^ 


- 





pt oct - 
zx. 


bo e TM d 
ss ! 
n Wee. A br s 
ew & 


L -w 
Oei qs 


4 H 
val m 


e e E 
- 


T 
i^ 





De Syllogifsmo bypotbet.eoalij fillog.pecieb. 


fludens,ergo nullum vagacs eit fapiés.Syl- 
logiími ex conditionalibus Bipetietid £a 
parte dicuntur , qui conftant ex maiori hi- 
pothetica, & rcliquis cathegoricis ,& ho- 
rum Uus MS duo conítituuntur mo- 
di , vnusà pofitione antecedentis ad pofi- 
tionem confequentis. , altcr à dcftructione 
tis ad deftru&tionem anteceden- 
'tisantecedens in propofito eft illa prior ca- 
thegorica,ex qua conftat maior hipotheti- 
ca,confequens eft pofterior cathegoricain- 
. ttgrans cum prima hipotheticam vt in hac 
rone fi eft homo , cítanimal ,. e£ 
! dbomo dicitur antecedens,e animal dicitur 
-&onfequens ; pofitio fit per conceffionem 
antecedentis,fiué fit afirmatiüum , fiuene- 
gatiuum, deftrudio fit per negationem , fi 
propofitio eft afüirmatiua , & per affirma- 
.tionem, feft ncgatiua ; esce pim primi 
modi , fi eft homo , eft animal, logicus eft 
- homo ergo logicus eft animal,exéplum fe- 
adi,fi et homo,e(t animal,lapis nó cft ani 
mal,ergo nó eft homo ; & facilé fyllogifmi 
- xtriuíq;modi ad cathegoricos reducuntur , 
nà primus reducitur faciédo maioré cathe- 
goricam illi port zquiualentem , 
omnis homo eít animal, logicus eft homo , 
ergo, Xc. fic etiá proportionaliter fecüdus. 
. .319 Secunda fpecies hypothetici fyllo- 
giími eft conftans ex difitictiuis, cuius 
cipué duo affignantur modi,vnus à fuftcie- 
rtium enumeratione cum deftru&ione 
vnius vel plurium partium pro conflitutio- 
ne remanentis , vt veles ciidos , veltepi- 
dus, vel frigidus, non es calidus ,. nec tepi- 
dus;ergo frigidus;vcl es mertalis,vel ater- 
nus, non es zternus,ergo mortalis. Alter 


modus eft , dum propofitio difiun&iua-eft 


de oppofitisnon natis de eodem verifica- 
ri,tüc.n. arguere poffumus à pofitione vni* 
ad ceftru tionem alterius, vt numerus , vel 
€[t par vel impar,eft par , ergo non eft im- 
par; & etiam hi duo modi facilé reducütur 
ad cathegoricum, quem femper includunt 
implicite ,vt. v.g ifte fecundus fic debet re- 
duci,oppofita de eodem verificari non pof- 
funt, fed par ,.& impar funt oppofita circa 
gumergade codem numero verifica- 
non poffunt atque ità fi quis numerus eft 
iequit P dmpax ». Et ad hanc fpeciem 
"logilmi hypothetidi pertinet. illa. fre- 
quens , & elegans argumentatio bicornis , 
P^ dicitur Dilemma , de qua mentionem 
ecimus fupra c.2. Notandum 'amen quod 
ái lla , vel teneretur difiunctim 


non elt ncxus propolitionum , fed partium 
vnius totalis ueni Gibiedi, vel przdi- 
cati ex diclis c.4-fyllogifmus hypotheticus 
non tenetyram fic arguere non valet, vnus 
vel alter equus requiriturad equitandum ,. 
bucephalus eft equus , ergo requiritur ad 
equicandumyitem hic,vel ille oculus cft ne- 
ceffarius ad videndum , oculus dexter eft . 
hic ,velille oculus , ergo oculus dexter cit 
neceffarius ad videndum ; neuter fyllogif- 
mus valet,nà ly vnus, vel alterequus hic, vel 
ille oculus, qui cft medius terminus , zqui- 
ualet a/i29: Bc fic cum przmiffz fint parti- 
culares ,nuuquam eft diftributus , ficut aon 
valet hic , aliquod animal eft equus, homo 
eft aliquod animal,ergo homo eít equus. 
Tertia fpecies hypothetici fyllogiíni 
€ft,qui conftat ex propofitionibus copula- 
tiuis,cuis duo praecipui affignantur modi, 
vnus pro copulatiuis ex affirmata copula , , - 
vt v.g. omnis homo;& omnis equus currit, 
Sorteseft homo, & bucephalus equus, er- . 
go Sortes,& Bucephalus currüt ; qui fyllo- 
giímus duos continet cathegoricos in Da«- 
fij, & ad hunc modum fpe&ant regulariter . 
fyllogifmi ex propofitionibus complexis y. 
vt arpumentationes à pari , $icut fe habent; 
duo ad quatuor ita quinque ad decem , fed 
duo funt pars dimidia quaternarij ; ergo 
quinque funt pars dimidia denarij , & aliz 
confimiles , namin huiufmodi argumenta- 
tionibus femper 1mplicantur plures fyl]o. 
gifmi cathegorici 5 & hicetiam eft aduer... 
tendum;quod fi ly e accipitur copulatim , 
tunc non fumitur diftributiué,& confequé-. 
ter debet repeti ly é in minori v. g. Pe. 
trus, & Paulus funt duo : hic homo, & hic 
funt Petrus, & Pau'us,ergo hic,& hic funt 
duo; fi autem fubfumeretur ,hic homo eft. 
Petrus, ergo hic homo eft duo , malé con- 
cluderet , quia medius terminus in maiore 
accipitur copuladm,in minore acciperetur, 
diuifim, & fic non effet totale extremum .. 
Aker modus. affignatur. pro 'copulatiuis. 
negatiuis, in quo ponitur vna pars propo-- 
fianie cvi alteram dà ALES 
citur ex negatione copulantis cum pofitio-- 
ne vnius partisin minort ad deftructionem. 
alteris,vt non homo currit fimul, & fedet. 
(accipiendo ly non in fronte , vt negar to- 
tam propofitionem, non autem vr infinitae. 
terminum Ape quia fic propofitio affirma- 
tiua foret de fubieto infinitazo ). fed cur-. 
Bipergo non fedet, vndc illa maior zquiua- 
thuic di » vd non currit ,. 
v&l ficurrit, non fedet.: Yieanas à P ns 


5d. aduidemb a 


90 
eft fimul fapiens , & ignarus, Socrates cít 
fapiens, ergo non eft ;gnarus; & hic mo- 
dus reducitur ad fyllogi(mum cathegoricü, 
velut fecundus modus fupra aífignatus fyl- 
logizandi ex difiunctiuis . Ex his apparet 
huiufmodi fyllogifmos hypotheticos , cu- 
iufuis fint fpeciet, fiue fint ex parte , fiué ex 
toto hypothetici ; non concludere imme- 
diaté ratione debitz difpofitionis , & alia- 
sum legum fyllogifmorum , fed folum me- 
diaté, eo quod implicent vnum ,vel plures 
fillogiímos cathegoricos , & ad eos redu- 
cantur, cum non habeant ex fe regulas lo- 
gicales iam tráditas . s. 

' Denique aliqui prater fyllogi(mum ca- 
thegoricum, & hypotheticü addunt quod- 
dam tertium genus fillogiími , quod appel- 
lant mixtum,co quia fit argumentatio que- 
dam ex fillogifmis cathegoricis, & hypo- 
theticis contexta , ab alijs vero dicitur fil- 
logifmus ducens ad impoffibile;conftat au- 
tem ex tribus difcurfibus, nam primó ac- 
cipimus contradictorium illius, quod pro- 
bandum eft,& ex eo infertur aliquod aper- 
téfalfum. Secundo ex conclufione aperté 
falfa infertur falíitas eius principij . Ter- 
tio demum ex falfitate illius principi) con- 
cluditur veritas illius , quod erat proban- 
dum; v. g. probare volumus , quod «ila 
glanta eos fillogifmo mixzo, feu ad im- 

ffibile ducente , accipiendum eft contra- 
i&torium illius propofitionis , quod erit 
hzc piorotii ed planta. fentit,ex hoc 
inferendum eft aliquod manifcíté falfum , 
v:;g. fi aliqua planta fentit;ergo deleatur, 
Secüdo ex falfitateifttus confc quentis co- 
cludenda ett falfitas fui princip: , fcu ante- 
cedentis hoc modo , at falfum eft plantam 
aliquam dele&tari, ergo falíum cft plantam 
aliquam fentire. Tertio tandem ex falfitate 
huius contradictoriy inferenda eft veritas 
rima propofitionis , qua huic contradi- 
rié opponebatur , hoc modo, falfum eft 
Lic lantam fentire, ergo verum eft 
nullam plantam fentire , cum à con- 
ditoria rum ea fit,vt vna fit vera, altera 
falfain quacunque materia; fed quia hic 
modus fillogizandi rarus elt , & valdé per- 
pléxüs, ipfum innuiffe tantumfaterit. — 
110 Qustres, quanam fint allat£ diui- 
fiones fyllogifmi in cathegoricum, & hypo 
theticum; cathegorici in communem ,ex- 
pofitorium em ,&c. & vndéfint 
tendz ? Refp.cum fillogifmus habeat fuo 
modo materiam , & formam ex ditis. 5. 
& materia fit duplex, vna ex qua; vt tcrmis 


Pars Prima TIoflit. TraCLITI. Cap.XI..— 


ni, & propofitiones , altera circa quam, ve 
res,& obiecta pcr terminos, ac propofitio- 
nes figaificata ; ex vtroquecapite poffunt 
defumi duifiones, & diuidi poteft if- 
mus per duplices differentias , vt notat T2- 
tar. 1. riorum q.t.$.dwbitatwr primo, f. per 
formales; feu formam fillogifmi confequé- 
tes & per Rz iacy coe nempé materianr 
cófequuntur, vndé fillogifmus ratione ma. 
tcriz ex qua, .i. enunciationum,ex quibus 
componitur , diuiditur in fimplicem 
feu cathegoricum , & in hypotheti- 
cum , feuconiundum , & rufuscathez- 


quee in communem , expofitorium, ab-- 


olutum, modalem &c. ratione verà formae. 
diuiditurin fyllogifmum prima fetundz y 
& tertiz figura idq;varijs modis,vt fupra. 
Denique ratione materiz circa quam di 


diturin fyllogifmum demonftratuum , feu — 
neceffarium , topicum feu probabilem , 8 


fophifticum,feu apparétem , dc qua diuifios 
ne agendum in pofteriori parte Inffitutio- 


num: ex quo patet diuifiones hucüfa; allaa 
tas petitas c(fe ex parte forme fyllogifmi, 


aut materia ex qua . 


Quares, vurfus an diuifiones fylogifmig 


que cx his tribus capitibus peti 


nes fint cffcntiales. Refp. Tat.cit. videtuf — — 
velle,quod diuifio fumpta ex parte forme - 


in diuerfas figuras,& modos fic effentialis, 


vndénon tantum fyllogifmum vnius figure. À 


fpecie dillinguità fiilogifmo alterius. , fe 
iun fyllogifmum vnius modi à fillogi 


alterius modi in eadcm figura.Sed quamuis. — 


primum dictum poffit vniuerfaliter admit- 


ti, nimirum quod en voius figurz - 


fpecie diftinguantur à fillogifmis alterius 
in forma fillogiflica, quia habitudo: medij 
adextrema in vna 


ue figura eft c(fcn- 
tialiter diuerfía;& i co vis inferendi ,Kiu- 


dicium illatiuum in diberfis figuris videtur — 


effe diuerfa fpccics, ex quo oritur aha acci 
denralis differentia pocnes maiorem , vc 
minerem cuidentiam illationis , vt diximus 
cap.9. alterum tamen jim at E 


fillogifmi in diuerfis modis exwídem 


effcntialiter diferant,non eftvniuerfaliter — — ( 


admittendum;fed tantum: fi vnus fuerit af 
firmatiuus, & alter negatiuus , quia mod 
eft debita difpofitio propofinenum | in 
uantitate, & qualitate , at quantitasnon 
Yfünguit cffentialiter propofiticnes , fed 
fola qualitas iatrinfeca ,vt «ft iid 
ncgatto , ex dictis tract. z.c. s. ergo fi dut 
modi eiufdem fieurzità fe habent , 


conftent propolitionibus in bera 3 

































De Syllogifima bypotbitico, eovalijs fyleg[pec..—. 91 


| uerfis , erunt effentaliter diuerfi in cadem 
cfigura , ficut Ls sen ri ex quibus con. 
: flant , atfi conitant propofitionibus fola 
- quantitate differentibus,non nifi 
- taliter erunt diuerfi, Y 
121 Diuifioncs fillogifmi ratione mate- 
riz ex qua in afirmatittum , & negatiuun , 
cathegoricum,& hypotheticum funt cf sé- 


accidca- 


- . tiales;ratip eft, quia ex didis trac.z. cap.s. 


* 





* 


L4 


)S n 


^ 
* 


f 


"*ueE 
^ k^ 


eT uo» 


x- 
H 
H ! 
f.v4 


x3 






pe 1 


^ 


— munis , & expofitoriusnon. differunt , nifi 


! quibus po 


- -seritatem com 


|» pofitiombus 
i 


| quin affirmatiua fpecie effentiafi dif 


negatiua;& cathegorica ab hipothe- 

- tica, ergo pariter fillogifmi afürmatiui, & 
negatiui;cathegorici;& hipothetici eodem 

- modo differunt inter fe, quia conftant ma- 
teria diuerfa fpeciei,atque ideó prefate 
uifiones erunt effentiales,& penes in fpe- 
cics. Dinifioncs veró fillogiími in commu- 
:nem,& expofitorium,in abfolutum,& mo- 
- dalem,in obliquum ; & re&um , funt acci- 
- dentales ; ratio eft , quia fillogifmus com- 


ratione quantitatis propofitionum , & có- 
munitatis , ac fingularitatis medij ex füpra- 
dictis; at propofitiones penes quantitatem 


non d'fferunt effentialiter , quia effentia 
fitionis confiftit in copulatione ex- 


n 
Qe ees affirmando, velaegando; quan- 
titas vcro dieit extéfionem fubic&i ad ea, 
us poteft conuenire przdicatio ; vndé 
fupponit enunciationem conflitutam,& eí- 
'fentiam propofitionis significantem ipfam 
reritat plexam;quz per copulatios 
nem extremorum conflituitur. ftem pro- 
:positio modalis, & abfoluta , fei deineffe 
. non differunt, nifi accidentaliter, quatenus 
in vna przdicatum abfoluté tribuitur fubie 
&o, & in alia. fpzcificatur modus , quo ei 
, conuenit ex dictis tra&t..c.,4: fic ctia pro- 


— pofitio conftans ex terminis obliquis tan- 


tum accidentaliter differt ab ea , quz con- 
ftat ex redlis, quia idem effentialiter eft fen 


.*. fus vtriufque, ergo fillogi(mi ex his pro- 


 conftituti non nifi accidentali- 
er erunt inter fe diuerfi ; sillogifmus verà 
bilis à non exponibili poteft interdü 
accidentaliter tantum,interdum ét 
taliter iuxtà ditferentiam propofitio- 


ex quibus integratur , nam exponibi. 

lis propofttio à non exponibili differt qua- 

oque accidentaliter cantum, vt homo tan- 

. tum eít rationalis, ab iita , homo eft ratio- 


bo 


. malis,quia idé effentialiter eft fenfus vtriuf- 


m.n. rationalitas fit diff rentia ho« 
 minisconftitutiua, ipfi foli conuenire po- 


..  teft;atsi expoaibilis sit de przdicato có- 





ingenti, quodalijs conuegire poteft , vt 


di- dif 


homo tantum currit,cunc ft eidfcatiali- 
ter differreà non expoaibili, vadé iem iu- 
dicium erit ferendum de fillogi(mis ex his 
propositionibus conflatis , 
122. De vltima diuisione sillogifmi fum- 
A ex parte materiz circa quamin demó- 
ratiuum ,probabilem, & elenchum ait Ta- 
tar.cit. effe effencialem , & generis in fpe- 
cies, fi per (ophitticum sillogifmum intel-' 
ligamus illum, qui vantum in materia pec- 
cat ,quia fophifticus peccansia forma re 
veranon eit sillogiímus . Oppositum tenet 
Fuentes 5.part.Summul q. :. dif. 1.art. 2. 
Poncíus di eo Mos q.4. Amic. tra&. 15. 
p:2*q.3.dub. 5. Niph. 1. Prierum cap. r. 
& alij, quorum ratio eft quia hzc diuisio 
datur per ditferentias penitus materiales , 
nam ifti sillogifmi eandem proríus forma 
participant sillogifticam, nec differunt;nift 
quia diuerfas connotant materias , in qui- 
bus formantur, & videtur mcas Scoti lib.r. 
Priorum q.6.quia igitur hzc diuisio nó da- 
tur per differentias formales , ideo negat 
Fuentes e(fz effentialem cum Do&ore ibi- 
dem. Refp.tamen facilé cx Tatar.cit. quod 
sillogifmus plures poteft habere fpecies , 
g dam;quz conftituuntur id differétias 
ormales ,.i. eonfequentes formam sillo- 
puo ; feu difpositionem propositionum , 
quafdam, quz conftituuntur per ditferé- 
tias materiales ,.i. conf: si- 
tiones ipfas,quz tamen adhuc dici [A 
& poffunt differenti effentiales,(olet siqui 
dem effzntialis differentia actuum intellc- 
&us,qualis eft difcuríus sillogifticus , prz- 
fcrtim peti ab obietis ex 2.de Anim. Ad- 
uerte ramen ( inquit Tat.) quod fpecies , 
quz conf(lituuntur per differentias mate- 
rialcs, mcludunt , feu przíupponuntalias 
fpecies formales, nam non pot«it effe sillo- 
giímus demóltratiuus, aut dialecticus,quin 
sit in modo, &in figura; & id forte vulc 
intendere Doctor cit. in lib.Priorum, quod 
f. diuisio sillogifmi per ditferentias mate- 
riales non eft omnino prima diuisio , nam 
przfupponit diuisionem priorem datam 
per D diede formales ; fed quicquid sit 
de hoc, Scot.in illis libris (si funt eius ) te- 
nué facit auctoritaté,vt dicemus in q.proh. 


CAPVT XII. 
De arte. inueniendi Medium , ac bene 


difputand; , 


entes pro 


ed 
123 Via difputatio inter duos verfa- 
tur,quorum vnus arguens , alter 

M i — dcn- 


91 
defendens appellatur, munera vtriufq..hoc 
vltimo capite funt aperienda,vt difputatio 
bené procedat 5 fpropofita igitur à defen- 
dente conclusione diíputáda debet argués 
adinuenire medium , quo/cam impugnet ; 
Artem adinücniendi medium ftradidit Arif, 
1.Priorum c. 9. quz à Summuliftis Pons 
afinorum vocari confueuit , fumpfit appel- 
lationemà ponte , yt notat Casil. lib. s, 
tract.2.cap. 9. eo quod sicut pons -eft ratio 
connectens vtramq; partem ripz,ità mediü 
cft ratio conneétens vtrumque, extremum; 
& dicitur afinorum;quiain inuentione me- 
dij difcernuntur ingeniofià rudibus , nam 
ingeniosi pollent folertia,quam dieit Arift. 

x.Poft.:7. effc fubtilitatem inueniendi me- 
diumin non perfpe&to tempore,& qualibet 
propositione posita, & negata , extrema 
per illam negationem quasi interrupta ipsi 
illico per mediü quasi pótem connectunt ; 
Et quainuis antiquitus hzc ars inueniendi 
medium difficilis admodum iudicaretur,mo 
dótamen ad facilem methodü redacta eft . 

Duplex itaque affignatur- via indagandi 
medium ad aliquam propositionem probà- 
dam,& fyllogifticé inferendam, vna eft ge- 
neralis non determinatis regulis innixa, fed 
folo lumini, & iudicio intellectus, ex cuius 
dictamine femper pro medio id affumendü 
eft, quod eft caufa, & ratio , cur predicatü 
conueniat fübiefto, vndépro concludenda 


affirmatiua conclufione pro medio affumé- 


dum elt id, cum quo extremaidentifican- 
tur , & pro concludenda n:gatiuaid , cum 
uo vnum extremum identificatur, & aliud 
ecernitür, At Complut. lib.z. c. vlt. & Io. 
deS.Th. c.9. hanc viam generale reijciunt, 
vt prorfus inutilem , & manifeflé princi- 
pium petentem,nam hoc cft;quod inquiri- 
mus , quid fit illud,in quo extrema identi- 
ficantur , vel vnum eorum focernitur ; & 
quid eftillud , quod eft oratio , & caufa, vt 
LS sene coüueniat fuübiecto. Sed fané 
dit regula generalis inueniendi mediü , 
quam docuit Arifl.cit. r.Poft. c. vIt.nam ibi 
hominem folertis ingenij , & fubtilem in 
inueniendo medium appellat , qui ftatim 
digno(cit , & penetrat propterquid coaclu- 
fionis,& cauíam,cur przdicatum conueniat 
fübie&o, & quamuis hac via in particulari 
non doceat per regulas fpeciales,quodnam 
medium fit affamendum pro hac , vel illa 
propofitione probanda , non idcircó petit 
principium , fed tantum in generali docet , 
quodnam pro medio fit affumendum pro 
quacunque conclufione ; relinqugns dein- 


Pars Prima Inflit. TracETIE. Cap.XII. 


224 — 


ceps explicandum: regulas fpeciales 
quanam media fpccialia íumi debeant pro 
certis conclufionibus , & hzc docentur ab 
alia via fpeciali determinatis regulis inni- 
xà . Altera igitur via fpecialis docet inuen- 
tionem cert; mcdij pro certis coaclu&oni.. 
bus inferendis,quz in vniuer(um effe 

funt, vel vniuerfalis affirmatiua, vel vniuer- 
falis negatiua; aut particularis affirmatiua, 
aut part icularis negatiua , & quatuor prz- 
cipuis innititur regulis ex Ariit. i 
1 Priorum c23;vt notat Delphinus c. de ar- 
te inuen.med, 

Prima regula eft: ad concludendam vni 
ueríalem afnrgatiuam , quod folum fit in 
Barbara, pro medio fumendus eft terminus 
coníequens ad fubicétum, & antecedens ad 
przdicatum illius propofitionis comae 
dz; terminus conlequens ad alium ille di- 

citur" qui exillo alio infertur & lic fupe- 
rius dicknr coníequens ad inferius,quia ex 
ipfo infertur, & é contra ille terminus die 
citur antecedens refpedtu alterius, qui illü 
infert, & fic inferius dicitur antecedens ad 
fuperius,quia illud infertz; in terminis ver 


' zqualibus,& conuertibilibus , quia fe mue 


tuo inferunt , poteft quiuis refpecu alte- 
rius dici antecedens, & confequens ; igitur 
ad condludendam vniucrfalem affirmatiuá 
det (umi pro medio aliquis. terminus cou- 
fequens ab fubie&um , & antecedens ad 
przdicatum,.i.qui inferatur à fübie&to ., & 
inferat icatum ad concludendum v.g. 
omne ee aee (umi poteft cer- 
p»: pro medio, fic o , omnecorpus 
eít (Sbftantia, Mmi d cem eft ie 
omne animal cft fubftantia, vel fumi 
aliquod conuertibile cum fubicdto,.f fenfi- 
bile,ficarguédo,omne fenfibile eft fubftà- 
tia, omne animal cf fenfibile, ergo 
animal eft (ubftantia , in quibus eei id 
confhat medium effe confequensad fubie- 
G&um,& antecedens ad catum, ^. 
Secunda regula , quia particularis affr- 
matiua concludi poteft in prima, &tertia — 
figura (in fecunda nequaquam) ad cam .có- 
cludendam in prima, .f. in Darij fufficit idé 
medium,quo ytimur ad concludendam vni 
uerfalem , quia fub vniuerfali continetur 
particularis, f. terminus confequens fubie- 
&um , & antecedens przdicatnm , vndé ad 
inferendum in Darij , quod «/jqwed: animal . 
eff fubliantia , adbuc inferuire poteft pro 
medio /enfibrle, quod infertur. ex animali , 
& infert fubftantia, & fic argeuendum erit. 
Omne fcnfibile eft fubítantia, aliqnod ae . 









X L 


t. 


Iu Saee m 























AT 


"* 


! ilo 


* E Tx 












.. .Jusapis.el 


o tecede 


0 
JT onera i iE 


CT 


hal eft fenfibile , ergo aliquod animal eít 
-fubflantia. Sed ad eandem concludendam 
án tertià figura neceffario fümendus eft 

pro medio terminus antecedens tàm fubie 
dus; quam przdicatum , vndé ad conclu- 
dendam candem , qaaddam amimal eft [ub- 

- flantia, in Darapti, aut Difamis con ucnics 
medium erit mo , quod infert vtrumque , 

. f. animal; X fubítantiam , & fic azguetur in 
Darapti ,omnis homo elt fubftantia ,omnis 
homo cit animal ,*ergo aliquod animal cít 

fubftantia. ; 

Tertia Regula eft,ad concladendam vai- 

: werfalem negatiuam fumendus eft pro me- 
- dio terminus confequens ad fubiectum , & 
. extraneus ad przdicatum, aut é contra có- 
"fequens ad.przdicatum & fubie&to extra- 
peus, ille autém terminus. dicitur alicui 
extraneus ,quod de illo affirmari non. pc- 
«eft ,vt homo refpectu equi: v-g.ad conclu- 

. dendum in Celareat,& Cefare, quod nullus 
"homo eft lapis fumendum eft medium con- 
Áequens ad fubie&um, & pra-dicato extra- 
- neum, vt ánimal,vel rifibile; fic arguendo , 
Nullum aaimal eftlapis ; omnis homo ett 
«anmal;ergo nullus homo eft lapis, vcl nul- 
animal,omnis homo elt animal, 
'ersónullus homo elt lapis ; ad concluden - 
dum verà eandem in Cameflres, vcl Cclan- 
tcs indirecte fumendum eft mediam ext. a 
-geum ad fübiectum , & confequens ad prz- 
dicatum , v. [3 imanimatun: fic arguendo , 
omnis lapis eft inanimatus,nullus homo eit 
"jnanimatts; ergo nullus homo eft lapis, vcl 
"nullum inaniinacum cít homo , omuis lapis 
eft inattiratus , ergo nullus ion:o cft lapis. 
o Qwarta Rcgula , ad iaferendam particu- 
farem negatiuam fümerdum ett medi an- 
nsad fubretum , & extraneü prz- 
,& hzc regula valet pro quacunque 
. vt notat Delphinus, vnde fiin prima 
volumus inferre hanc particularem negati- 
iiam ,4/iduod animal non eff bom: , conuce 
- miens medium erit rato» ,quod cítantece- 


- dens ad animal, & homini repugnat,& in Fe. 


- rio fic arguetur, Nulium brutum eft homo ; 
imuod animal cft brutum , ergo aliquod 
3nimal non eft hon:o 5 in fecunda fic in Fc- 
$tno,Nullus homo c& brutum;aliquod aui- 
gal e(tbrütum , Pliquus amnalnon 
apton , Nullum 
brutum. rano omne e. ox us " 
'ergo aliquod animal non no; 
séialzs. shemoriter tenendas eric 
Summuliftz quafdam dictiones vno , aut 
alio carmine comprehenfas, quz plané dif- 





De arte inutmiendi sedium, ac beni difgur- 


25 
ficiliores funt, vt memoriz manden tur,qua 
ipfe regulz;videri poffunt apud Ta t.1 .Prio- 
rum, & alios. His itaq.vijs adinuét o medio. 
124 Munus Arguentis eft argumentum 
(uum proponere in formam fillogifmi ,aut 
quod magis fapit,in enthymemate;quod ci 
breuius , & concifius procedat. , & minus 
manifeltet vim latentis illationis , maiore 
vtique re(pondenti incátit difficultatem, tí 
quia eum tenet jncipiteg ; tum quia parü 
temporis ei concedit ad cogitandum re- 
fpon(um; dum autem impugnat propofita 
conclufionem v. g. Cegic« cff feientés , de- 
bet initio difputationis aliquam i1 ante- 
cedente affumere propofitionem , vndé iu- 
ferat oppofitum conclusionis , qui impu- 
gnare contendit,non .n. l'icet ftatim oppo- 
fitum affumere in antecedenti dicedo £ega- 
ca n2n e(l. fcientia ,ergo felfa. concloffo , nam 
hec cff:t manifefta petitio priacipi) , quia 
afi meret pro vero, vcl cóceffo, quod pro- 
ponizur difputandum ; Et quamuis Tyra- 
nibus coaceJatur non ftatimn difputatio- 
nis initio cardinem diflicultatis proponere, 
fcd liceat per quandam veluti argumentorü 
féricm, & catenam longius inchoare, vitá- 
dz tamen funt pueriles argumentationes , 
v.g. illad non eft afferendum, ex quo fequi- 
tur inconueniens, fed ex propofita conclu- 
fione fequitur inconueniens,ergo Xc.Pro- 
batur minor , tunc fequitur inconueniens , 
quando féquitur aliquod falfum,fed &c er- 
go Xc. Viriliterergo proponat argzumen- 
tum, & quantum fieri poteft in difficultate 
propofíca persiftat profequendo femper ide 
medinm per fuas caufas , & principia, vel 
sd inconueniens deducendo , non vero di- 
uertac ad alind mediá , nec repetat proba- 
tionem feme] propofitam, aut eifdem ,aut 


"alijs verbis hoc .n. indicat ingeni] fterili- 


tatem, & valde tzdiofum eft auditaribus. 
Cum vero fuerit illi negata aliqua pro- . 
pofitio, ftatim eam probare tenetur , itaut 
negata propositio sizcoaclusio noui fyllo« 
gifmi, vcl confequetis noui enthymematis, 
vt si propofitio ncgata fithac Perrws cwra 
rit , sic erit probanda omnis homo currit 
o Petrus currit; & omaino iaful(um 
ad probandam propositionem negatam in- 
fere ergofa'fa zia vt vero qui 
promptus sit ad negata probandum , | 
conducit , antequam in arenzm defcendat , 
priuazo ftudio affucícere adsingulas pro- 
positiones probandas , nam inte ac- 
ccdens ad difputationem noa (cma harc- 
re, atque perplexum effe cogcpitqueq S 


794 


dé indecorum eft. Si veró defendens argu- 
métum foluerit diftinguendo propositio- 
nes , debet (latim. arguens parte dittinótio-. 
nis negatam,quz faluit coaclu donem, im- 
pugnare,vel probare ,diltinctionem allatam 
mon valere fic. n.femper 1mmediaté arguet 
contra refponfionem , quam refumere aon 
debet, antequam impugnetur, vc aliqui fa- 
cit nam ex ipfa impugnationeillico con- 
flabit , nam arguens refponfionem datam 
pereeperit , necne 5 Licetetiam arzueati 
intcrdum a refpondente petere rationem 
ncgationis alicuius propofitionis , aut in- 
ftantiam in aliquo. fingulari , fi prztendat 
propofitioné affumptam effe vuiuerfaliter 
veram , & aliqu ctiam explicatronem 


alicuius diítinétionis,velrefponfionis, ac . 


demum quoque intelligentiam zn con- 
fionis vt eamimpugnare poffit in fzafu 
defendentis,&in his ca(ibus ténetur refpa 
dens arguenti in omnibus fatisfacere qua 
maiori potuerit breuitate,& claritate. 

125 Munus Defendentis eft audita argu 
menti propofitione illud integre , ac fide- 
liter repetere , ad quod multum coaducet 
gero quando argumenta repetenda 

unt plura contra plures concluftones) ob- 
feruare medium, quo vtitur arguens con- 
tra hanc,velillam conclufioné , quia ex me- 
moria, & intelligentia medi facilis eft to- 
tius arguméti repetitio;interim veró dum 
argumentum ex integro prima vice refi- 
mit, perpendere debet qualitatem przmif- 
farum, aut antecedentis, fi eft enthymema, 
&illationem conclufionis , aut confequen- 
tis, fi bona fit, vel mala; femzl ex integro 
oarguméto przuii tali animad- 
uer(tone, repetit iterum argumentum non 
"ex integro , fed refpondendo ad fingulas 
eitis partes,negando maiorem, vel minore, 
aut antecedens; fi (unt fal(z, concedendo, 
fi ant verz, diftinguendo;fi (unt dubiz, vel 
zquiuocz, permittendo per verbum tr«s- 
Jeatyvel vare fit de hac , fi fintimperti- 
nentes ad inferendam coafequétiam, dein- 
dé ad conclufionem deueniendo, fi eft con. 
cedenda,dicat,concedo confequentiam , fi 
neganda, dicat, nego confequentíam , non 
autem conclufionem , quiailla propofito 
dicitur conclufio , quz neceffarió infertur 
ex premiffis ratione formz , & fic negari 
non potett (ub nomine coaclufionis;fi auté 
eft diftinguenda,non dicat, dillin zuo cófe- 
quentiam, fed coa(equens, (q0d etiam in 
eathymemate bo uid debebit) coníe- 
t 


-quentia.n. cus confiftat in ipfa illationca 


Pars Prima mut. £ract 4L H. Cap. XIT. 


vcró in affertione veritatis, nost poteft di- 
ftingui, quia diftinctio cadit fuper zquiuo- 
cationem ; aut ambiguitatem pfopofitio- 
nis,quatenus habet diuerfos fenfusin figni- 
ficando, (ed tantum negari, vt mala , & in- 
conueniens , vel concedi , vt conuenicns, 8c 
bona; aduertat tamen nunquam diftinguere 
confequens, nifi prius diftinxerit aliquam 
ex przmiffis ,'vt faciunt quidaminexperti, *.— -- 
ui concedunt maiorem, & minorem, & di- 
[tinguunt confequens ; quid autem interfit 
inter con fequens, & confequentiam dictum 
eft c. 1. huius tract.ex quo etiam magis pate 
bit confequens , bené poffe diftingui , non ; 
autem confequentiam; Si argumentum có- 4 
ftet propofitionealiquahypothetica, vtv. —" — - 
. fi corpus naturale. eft opie&tum totius $1 
hilofophiz,etiam in lib. de anima obiestü 
effet corpus animat ,cofequens eft falfum, zi 
ergo &c.fi illahypotheticanoneftvera,nó . ^ — 
debetabíoluté negare maiorem,fedfeque- — — - 
lam maioris , quod fi poft integrum d 
mentum fuüb(umeret limbs heiss ul 
propofitionem,vtindéinferretaliam cófe- — 
quentiam , tunc toto priori argumento có- "t 
ceffo poteft illàpropofitionem negare füb — 
nomine fubfumpti , vel minorisfubillate , — — 
& talis nuncupatur , quia pro maiori —— — 
inferuit illi totum przcedens argumen- - 
tum. v 
Debet autem prz omnibus curare de- — 
fendens,vt fit fuccin&tus in refponfionibus, 5. 
& quantum fieri poteft , formz À 2 
alligatus quod facileerit , fi duo obferua- — 
bit,primum eft, vt nó fit follicitus reddere — — 
rationem de armen sn dicit,nifiabip- — . 
Ío piove petatur , fedtotum onüspro- — — 
bandi relinquat arguenti; Alterum eft,vt sé 
per ante oculos habeat commune i 
inter dilputanres fes? mega, rarbdilingat, — — 
nunquam copcede,primuni& fe (Art E 
Cumentum nos monenttutiuseffe negare  — 
ropofitionem , fiin omnifenfu veranon  " — 
t, quàmillam diftinguere,necaddiflin- ——— — 
&ionem effe recurrédum, nifi manifefta vr — — 
geat neceffitas, aut di(tin&tio calis fit, quae 
lum argumentationis omnino adaerfario 
przcidat ; pertertium veró documentum — . 
non prohibemur concedere propofitiones 
veras,& quz nihil obfunt, fed tantum pro». 
digalitatem vetat in concedendo : interdü — 
enimeuenit,vttantz liberalitatis defendé- — — 
tem peniteat , dum videtíe ex conceffisab — — 
ria: Hin cea ; Quod fi obiedta — — 
erit aliqua auctoritas , quam negari non 
licet, cam breuibus explicare tencturapes — — 
Diu. ——— 



















E 





E. 
S Tw 
- 


* 


* 
: 
E 





Ww 


^ -turtria tantüm 
- Logica f. Dcfinitionem , Diuisioné , & Ar- 


LU effentia, 
^ :: mi 2 


(0 Déait inuéniendimedum e lent difpu: 


sriendo mentem Auctorisin fenfu , qui (uz 
-eonclufioni minimé contradicat , 


| * Poftremó munus Patroni, X Prafidentis 


difputauonis eft attété totum progreffum 
argumeati & difputationts.comprehendc- 
- fe, providé rcípondenti fuggerere,nega- 
tioneni, concefionem ,explicationem , aut 
diftinctionem propofitionisiiple vero pau- 
ca, & cum grauitate loquatur , certus fuum 
Defendentem plus honoris adepturum ex 
Afhítentis filentio, quàm cx multiplici eius 
interpellatione,& colloquio cum arguente, 
nam ita indicabit illum ita fe gererq in con- 
clufionum ,VtA e non egeat 5 


ü rà quia fupponitur difputationis Patronü 


virum 54€ proinde de fuis par- 
tibus omnino certum , alia de 
addenda non funt. 


CAPVT XII. &vlt, 
T De Modis, fef Imfrumentis femnai 


326 amuis de Modis, feà Inftrumen- 
. tis fciédi fusé acturi fimus dif. 1. 
Log.per totam , attamen ad calcem huius 
primi Tra&atus ad;jcere placuit hoc Capuc 
de Modis;& Inftrumentis fciendi, vt de ip- 
fis vt poté qui pracipué a4 facultatem Lo- 
gicam fpc&tant, Tyroues etiam in hac par- 
ua Logica aliqua przlibare poifint :. quaré 
hic veluti compendio: complicabimus de 
hac materia , quz loc. cit. fusé dicturi fu. 
mus; nomine itaq. Modi ;fzu. Inftrumenti 
Íciendi intelligi folet in fcholis via diftin- 
&é cognofcendi id , quod anté confuse co- 
Ese ,; vnde à Summuliftis definiri 
olet, quod fit eram manifeflatiua «l icuius 
ignoti, fiué id faciat via illatonis , fiué alio 


eius munere 


. modo per quod excluduntur voces sim- 


lices,& incemplexa quia fufficientes non 
unt ad explicandam rem diftincl?,& expli. 
cité, fed tantüm confusé fignificant,vt tra- 
didit Arift.in prohem. Phyf. Hinc deduci- 
effe inflrumenta. fciendi 
gumentationem,vt docet Scot lib.s.Prior. 
4-2. quod breui , & evidenti difcurfu ità 
fair: iadet Tatar.quarit. i. prramb. Logicz;mo- 
dus fciendi eft oratio manifeftatiua igno- 
tí. hocautem vel eft complexüm, velincó- 
plexum, stincomplexum , vel id cft effi ntia 


.. reiintegra , & hzc per dcfinironem expli- 
— €xtur, vel partes cius, & bz per diuisionem 


tur,vt v.g. siignoretur hominis 
manifeftatur hac definitione ef 
TAtjon4le, 


si ignorentur partes cius; 


95 


manifeitantur hac diuisione , bomum;; «lj« . 


Cu 


pars efi aminta «lia corpus si vero quod E iis ; 


ratur eft quid complexum,vt v.g. quo 
ma fit rifibilis ttatim manifeftatur per hanc 
argumentationem , Omse «mimal rationale 


ejt rifibile, omnis bamoeff animal rationale, 


ergo omnis bomo eft vifibilis , ergo) sicutnul« 
lumaliud datur ignotum , quod manifefte- 
tur ,ità nullusalius datur modus fciendi , 
qui manifeftet . Alij ad hzc inftrumenta 
fciendi Enunciationem addiderunt  & alij 


methodum fumendo methodum pro ordi. .. 


ne, qui in fcientijs obferuari debet , vt di- 
ftin&ée tradantur , & sine confusione. Sed 
vt dicemus in quzftionibus , enunciatio re 
vera non eft initrumentum fciendi;quia de 


ratione enunciationis , vt sic , eft tantum . 
enunciare vnum de alio, non autem ignotü ; 


manifefkare diftin&té;, in quo consiftit radio 
modi (ciendi ; neque propositio valet hoc 
munus obire, nisi virtute definitionis, di- 
uisionis,& argumentationis, si nimirum in 
illa tur definitio rei , vel per illam ef- 
fentia rei in n Ueton vel de- 
nique per eam difcursiué procedatur ad co 


t 


gnitionem rei; Methodus autem, fiué ordo 


in fcientijs tradendis; quamuis valdé iuuet. 


mentis ionem, non tam eft inftrumen 
tum ab illis tribus ANULUM CÓ. 
munis illorum re&a quadam diípositio , 
vt bené dirigant cognitionem noftram , vt. 
ibi declarabitur; maneat ergo tria tantum 
effc inftrumenta fciendt proprié loquendo 
Definitionem, Diuisionem, & Argumenta- 


tionem , & horum quidem przftaotius , & . 


efficacius effe argumentationé ,vt poté que 
procedit per vim illatiuam ad manifeftan- 
dumignotum , de qua xa fusé tractatum 
eft inTuperioribus,alia hi 

tet,íed folum de definitione, ac diuifione. 


127 Dcfinitio diuidi folet in definition&. 


quid rei, & quid mominisilla explicare con- 
tendit rei efsétiam, & quidditatem vel per 
effentialia, velfaltim per accidentalia, hzc 


veró non tam explicat rei effentiam, quam ; 


ipsius nominis cthimologiam, & sicuifica- 
tiopem , & per hanc indicat à longe , & 
confufo Diod ipfami rei effentiam , vt cum 
definitur mulier, quod sit mollis aer , lapis. 
quod ledit pedem &c. itaq. dim ffa defin:- 
tine quid nomini: , vt parum explicantecf- 
fentiam rei , definitio quid rei tur ab 
Arift.i.Topic.cap 4.& z.Poft. cap.ro quod 


sit oratio quod quide]? effe vei fiesiff CAD, o 


oratio explicans e(fentam,& naturam rei & 


eratia, quia neceffarió plurcs c x 


c addere nó opore , 


COMNIS 


96. Pas Prima Init. Trati.IT.Cap.XHL 


fios vocales , vel mentales continere de- 
bet , vt nimirum cx vi vnius definitum cum 
alijs conueniat , & hoc habebit rationem 
eneris, vel quasi generis , & ex vi alterius 
atacar ab alijs, & hoc habebit ratione 
diffcrentiz,vel quasi differentias sic in ho- 
minis definitione, quod eft aximal. ratima- 
4e, nomen animal ,vel conceptus illi corre- 
fpondens commune eft omnibus brutis , ra» 
tjonalem autem animali coniunctum ef 
differentia ipfum difcernens à quocunque 
alio ,' quod non eft ipfum ; dicitur autem 
qnod quideft e[fe res fignificams , Nt per has 
particulas fecermatur definitio à cgteris 
orationibus effentiam rei non explicanti- 
bus, & ab alijs fciendi modis ,à diuisione 
idem, quia ipfa non explicat integram , 
totalem rei effentiam, fed partes ; ab ar- 
mentatione ver^ ,quia neque hzc mani- 

at naturam rei , fed an aliqua proposi- 

tio sit vera,vcl falfa . Quia vero per defini- 
, tionem poteft effentja rei dupliciter expri- 
mi,nimirum vel per partes effentiales , fci 
principiaintriefecé rem conttituentia vel 
per proprias pathiones,& accidentia extra- 
nea; definitio quid rei diuidi folet in effen- 
tialem.fcà quidditatiuam, & accidentalem, 
fe deícriptiuam ; definitio effentialis di- 
citur, quz dátur per partes effentiales,que 
si fucrint physicz , «t quod homo elt 1d , 
uod conftat ex anima , & corpore, dicitur 
deftitio effentialis physica, si fuerint mc- 
taphysicx nempé ecnus , & differentia, erir. 
definitio effentialis,.& metaphysica , vs cit 
dicimus , quod homo cft animal rationale ; 


"definitio accidentalis cft cum effentia rei 


per extranea exprimitur, & circüfcribitur., 
:1328 Rurfus dcfinitio cffentialis; & quid- 
ditatiua duplex eft quzdam puré quiddita- 
tiua, alia vcró per additamentum dataipri- 
ma dicitur puré quiddiratiua , quia. omues 
in ea contenta discüte , & per fepri- 

mo pertinent ad quidditatem definiti , irà 
"definitur homo, quod fit anlmal rationale , 
ac paritcraliz fubltantie éompletz, quia 
earum entitates adeóabfoluuntur ab ordi- 
ne ad aliud extrinfecum ipfis , vt perfecte 
in fe cócipi poffint abí q.vlla tali babisudi- 
, me, alia vere dicitur quidditatius non pu- 
1€ , Ícd per additamentum data , quia ad 
perfc&am rei notitiam pariencam vltrà 
effentiales partes. definiti additur in dcfi- 
nitione aliquod extrinfccum, ad quod dcfi- 
nitum dicit ordinem (3ltim tranícegdcnta- 
lem, que paéto materia definitur ptrordi- 
nem ad formam, anima. ad.corpus. ai de A- 


: Doctor i,Priorum q.5.X 4. d. 1. qa. & doc 







































nim.accideas per ordinem ad. fubieGum ey. 
.2Metaph.& alia huiufmodi, cum etim sí 
entitates non omninó completz', fed eiiín- 
tialiter imperfc&z in fuo conceptu perfe- 
Go, & adzquato pendent ab aliquo extrine 
feco , de qua duplici definitione videatur — *«- 


12.q I. P.& Tatar q.1.de genere, $./e/eme— 
dwm. Dcinde defimtioaccidentalis quoqe. —— 
poteft fubdiuidi iuxtà varios modosexprie '—— 
mendi effentiam per extranea ,nam expri 
mi poteft per proprias paffiones,vtdicene. — | 
do,quod homo eft animalrisibileevel etiam — .——— 
peraccidentia communiaquidem;sifeore.. —— | 
sim fumantur,fed propriasifumanturcóe — 
junctim, vt si dicatur quod homo: eft ani-- 
mal bipes , habens.caput ercétum &c.. 
definitio dicirur puré accidentalis , quia. — — 
peraccidentia communia affignatur? po- —— — 
teft deniq.rei effentia cpi ^ 
extrinfecas.f. afficientem,& finalem,vt.di- — 
cendo quod ^ 3 animal — d 
Dco propter beatitudinem , qua definitio. — 
dicar calis extsnlécá gia dauir VIP 
caufas extrinfecasdefinito. — ^3 —— 
€onditiones quzdam bonz , ac legiti-- 
mzdcfiitionisfolentaffipnari ,quz prz — 
fertim ad quatuorreducuntur;;prima,aC: —— — 
inter omnes precipua eft, vtconfletgenee — 
re,& differentia, vel faltim:fupplente vices 
illorum , quod additur obdefinitionem ac-. 
cidentalem , in qua genus ,. ac differentia: — -. 
[oes non reperitur, & ratio eft Ub i-am 
upra inauimus , quia ex vi definitionis de 
bet definitum conuenire cum: omnib. quz- 
cum ipfo fub.eodem genere continentur ,.— 
& ab.3lijs omnib:difcerai , qua funt füb di-- 
uerfisgenerib. primum habet merito gene» 
ris,aliud veró merito differentiz 5 fecunda. - mo 
eít;vt conuertaturcumdefinito ,jtaut de — 
quocumq.dicitur definitio dicatur & defi-. 
nitum ,&é contrà, sic animal rationale. — — — 
conuercitur'cum homine, & écontrà, ratio: — 
huiusconditionis eft, deducitur ex prece. — | 
denti,quia definitiotaliseffe debet ,vtper .—— 
ipfamdefinitumadzaquatéexprimatur, ac —— 
ccernatur à quocunq.quod non eftipfum, ——— 
arnonsicexprimerct, necdiftingueretil- ——— 
lud si cum ipfo nonconuerteretur,fed'alijs — 
prater ipfum conueniret ;. vel é contràter- —- i 
tia conditio eft, vt sic cla»ior dc fmito 
iunvit Arift. 5. Topic. cap.s. loc. 17. v 






5 ito i 
A bidie — —- 
definitionem tradidebere per priora, & — | 
notiora ; & ratio huius condit;onis deduci- E 

3 


tur ex ipfo definitionisconceptujipfacnim 
datar ad explicandam éifntid sci een. 


b. 
: Es 


ibeqes confuse folum , & indiftin&té per 
sdefinitü importatur ex probem. Phyf. tex. 
- 4«ergo debeteffe clarjor definito . Quarta 
denique conditio cft, vcnon fit diminuta , 
néque fuperfiua ; non diminuta , quia tunc 
mon explicaret totam rci cffentiam , vt. fi 
'dcfineretur hemo;quod fit animal, non ef- 
fct bona definitio , quia non explicatur al- 
tera pars effentiz , qua per ditferentià im- 
»portatur; neque debet cffe fupcrflua cuius 
-defc&lu non eft bona hominis definitio Jg» 
fit animal ratioriale mortale ; alie folent 
addi conditiones , fed ad iftas quatuor fa- 
-&ilé reducuntur , & in illis virtualiter con- 
tinentur, vt difcurrenti patebit. Quz auté, 
& quot fint conditiones rei dcfinibilis ex- 
plicabitur infrà difp. 1. q. s. art. 3. interim 
videstur Doctor 4. d. 1. q. 2. vbi quinque 


- &xigitconditignesad hoc, vt aliquid poffit 


gehairi definitione císentiali, & proprie 


mentum logicum, à diuifione phyficano- 
men traxit , nam diuilio. phyfica eft quada 
partium feparago, qua antcà vnitz totum 
conftituebant. , vt cum lignum in duas fe- 
catur partes, dicitur diuidi; ex hac itaque 
diuifione Dialectica diuifio fupe. eft,que 
ell oratio tstum im [nas partes difiribuens , 
4i.oratio dil) ibuendo manifeftans multi 
plicitatem , (cü confufionem totius , talis 
eft actus, quo mente , vel voce diuidimus 
animal,vt totum potentiale, in hominem , 
& brutum :dicitur era£/o , vt fecernatur à 
diuisione physica , que Rt re , & in effc- 
&u, non autem mente folüm, vel voce , vt 
fit diale&ica diuisio 5 additur dfiribuems 
fotum. dm [uei partes loco differenti, quia 
per hoc ditlinguitur ab alijs inftrumentis 
fciendi. nam definitio explicat quid res fit, 
"argumentatio quis sit , .f. rei proprieta- 
tem;ícü rei qualitatem, diuisio vero quan- 
«ta res xy quantitatem .i.quantüm con- 
tinentia fua fe extendit per partes; vndé 
.efto diuisio etiam vidcatur per partes ex- 
plicare rei císentiam;hoc non fit per fe pri- 
mà virtute ipsius , quemadmodü facit de- 
finitio,fed coníequenter; & diuerfa quo 
modo id per vtramq. contingit, quia def 
nitio pxplicie tfsentiam rei etus partes có- 
iungcn 0,K totum componendo : diuisio 
vero id facic disiungendo il as , & feparan- 
do, vnde dirccté, & per fe ordinatur ad ex- 
plicandam confufionem , & multiplicitaté 
partium totius, non autem quidditaté cius, 
^^ Quamuis aotem varia diuifionum gene- 


Apt 


didaJ . " 
7219 Diuifio, Mus aliud inftru- 
I 


N- s : 


Dé iri ipiéniendimedii eren fp; — 93 


ra affiz mari foleant. , triplex tamen diuifio 
przcipué traditurà Philofophis, prima diz 
citur totius potentialis in fuas partes fuz 
biectiuas .i. fuperioris in inferiora v. g. 
generis in fpecies fpeciei in indiuidna: vni^ 
ueríale namq.refpe&u fuorum inferiorum 
dicitur totum potentiale,quia non illa actu 
continet,ráquà cóponaturexillis,fed poté- 
tia,& diuiditur in illa ,táquá in partes fubie 
&iuas prx dicando de qualibetillarü;altera 
dicitur totius actualis in fuas partes.a 
les,.i. acu in eo contentas , fiucha m" 
integrales fint , vt manus , & pesreípe 
hominis, duo palmatia refpc&u ligni , fiué 
fint effentiales .i. non fpectantes tantüm ad 
rci integritatem , fed efentiam quoq. & 
quidditatcm,vt funt partcs hominis phyfi- 
cz anima, & corpus, vel metaphyficz ani- 
malitas.f,& rationalitas;itaq.diuifio totius 
a2&tualis in fuas partes eft oratio , ex vi 
cuius diuiditur totum, in partes quas actu 
continet , fe ex quibus actu conftituitur , 
fiue illz partes fint integrales , fiue effen- 
tiales,fue phyfica fiue metaphyfica: s vt fi 
diceretur , partinm hominis integralium 
alia eft caput, alia manus, &c. effentialium 
alia eft aninia;alia corpus ionihdo phyfice, 
aliaanimalitas ; alia rationalitas loquenda 
Mctaph. Tertia tandem dicitur diuifio fu- 
bic&ti in accidentia , vel proprius fubiecti 
per accidentia, vt fi dicatur hominum alius 
eft albus;alius tiger , in qua diuifione plura 
aifignatur fubieéta eiufdem rationis varijs 


 accidentib. afcéta , & fit fuo modo diuifia 


alicuius totius in fuas partes,fic enim diui- 
ditur tota hominum collectio , vt aggrega- 
tum qu ,in fuaspartes;ex quibus ag» 
g'egatur , ac 
Solent prztereà plures affignari condi- 
tiones bona diuisionis , quz ad tres redu- 
cuntur; prima cft vt singula membra diuie 
sionis sint minora toto diuiso ; fed simul 
fumpta illud adequent , quod alijs verbis 
dici folet totum d:nifum latius patere sin« 
gulis membris diuidentibus, non tamen 
omnibus simul fumptis;ratio humus condi" 
tionis eff lumine naturali nota, nam totum 
eft naiusíua parte. , ergo totum diuifum 
debet neceffarió excedere singula. fua mem 
bra sigillatim fümptas item totum prafcr- 
tim sincathegorcmatice fnmptum, quo s&- 
fu fub ciinpoe caditnihil Ac irà om 
ncs partes simul iumptas , ergonon patct 
furipa iis simul foibpds 5 hac dec nbA 
bené diuiderctur animal in esee d 
à sibilc, cuntéighla mpesibra vidue) : 


; 


»$ 
tul (umptá tiófi adzquent diuifum ; cum 
dentur aditnalia ; quz riec fünt rationalia j 
ncc nidibiliá neq € cohttà beé diuidere: 
tur in fensitiuum,& ittationale,quia feüsi- 

juum a qué patet,ac ahitnal ipfum, cum sit 
fferentia ipsius cohflitutiua j Secunda có- 
ditio eft,vt tietmbta diuidentia aliquo pa- 
€to adinuicem opponahtut .i, sit ità ifiter 
fc diuería , ac diftinta, vt in eo fehfu , quo 
funt membra diuidetitia non inuicem coiri- 
cidant vel vnum iricludatur in alioi & ratio 
eft,quia tubc nori cffcnt membra diftindla , 
Tettia conditio cft, vt ditiisio tradatur pet 
membra proximiora, quantum fieri poteft, 
ne getietetur cófusio, vt cum díuffum plu« 
rà (ub fe contitiet mernbra. prius diuidatur 
in propirqtiora , & hac ruríus in alia , vt 
animal it tationale,& irrationale,& hoc in 
aquacile, volatile, & terreftte , & hac rur- 
fus in alia inferiora magis remota , de quo 
fusius in quzftionibus.. : 
130 Sed pis nou midus diftinctio , quà 
diuisio valdé iuuat ad manifeftandam rerü 
thultiplicitatem,& confusionem,in fine hu 
ius capitis non eritabs re aliqua de diftin- 
&ionibus ,& identitatibus fubrungcre,quá- 
tüm fert Tironum capacitas ,«xacta namq. 
de his tractatio ad Metaphysicam fpe&tat . 
Thomtftz paffim duas fo'iim.affignant di- 
ftin&iones realem .f & racionis , illam effe 
dicunt , qa inter plura reperitur prater 
opus intellc&tus , fcü nullo intelle&tu cogi- 
tante , vtinter hominem , & equum , Pc- 
trum,& Paulum ; diflinctionem veró ratio- 
nis aiunt illam effejquz inter plura repe- 
ritur per folam intellectus operationem 
quz diftinétio si aliquod habuerit funda. 
mentum ín re,dicitur diftin&tio rationis ra- 
tiocinate , siué cum fund; mento , & tunc 
contingit, quando intelledus rem fimpli- 
ciffimam diftinguit in pláres cum funda- 
mento quod habet in ipfa re propter aqui- 
ualent iam ,quam babet cum multis , & sic 
diflingui dicimus in luce folari virtutcm 
calcfactiuam ab exsiccat.-ua , quatenus ea- 
: dcm virtus s;mpliciffima lucis zquiualetil- 
Iis duabus, quas hic in iene videmus diltin 
&us ; Si vero diftin&lio illa ratienis nullum 
habuerit in rc fundamentum , illam vocant 
diftincttonem rat onis ratiocinantis, & ità 
difiinguere folzmus 11em à fe ipfo abfq. 
fundamcnto in re:n pradicatione identica 
dicendo , Petrus«tt Petrus , consideratus 
en:m fub fecüda intendione fübieéti difin 
guitur à fcipfo considerato fub ratione 
pradicati.. Modo difficultas cft , an écbcat 


Pars Prima Inflit.TracLlII. Cap.XIlF. 


,opusintellectis, propriétamenloquendo — — 


n 
.es, & modus realiter , ac entitatiuné 


dari aliquod tertium geritis diftinctienis.; 
quod tiec proprié sit realis nec rationis , & 
amuis Thomiftz id conftanter negent , 
$uarcz tamen diíp.7.Metaph.fec.1.cum cz- 
teris Recentiotib.fua Societatis tertiam 
quandam diftinctionem affignant mediam 
intcr realem , & rationis , quam appellant 
tnodalem, & reperitur inter rem , m 
fei ; homitie autem modi intelligunt. minie 
mam quaridam entitatem vltimó determi 
nantem fubiectum quz non poteft effe si- 
ne tali fubiecto,bené camen fubieccum sine 
illa;& hoc genere diftinctionis difinguitur 
fcffio à (edente ; actio ab agente , vnio à re 
vnita &c.. hancautem dicunt poni de 
tnediam diftinctionem inter realem , & ra9- 
tionis,quia certum cft illa enumerata pluse 
qun ratione abinuicem diftingui,quiá abe 
oluté loquendo vnum effc potcít siriealio y 
licet non é contrà ; nec etiam dici poffunt. 
diftingui realiter,quamuis enim poffet dici —— 
didlinctio realis,vtexplicaturà Thómiflis ,.—— 
proilla quz reperitur inter aliqua prater. 
de diftin&tione realiacentitatiua,nequeü£ — — 
muc mo ^ édiline. — — 
guiquia difin&tiorealis proprié dida vers —— 
aturinterrem,& rem;.iinterea,quzTede —— — 
liter Ac de poffunt,& vtrumq.fefoloexí ^—— — 
fterefaltim per Dei potentiam , quopadla — — 
difunguuntur duo homines,amma, & cote — — 
pus. Nc. ) e 9 2G 
. Verüm efto cum Recentioribus iftis fae —— — 
teamur neccffüitatem diftin&ionis mediz — — 
interrealem proprié didtam , & rationis; — — 
nequaquam tan€éad hecmducimurexfun — 
damcnto ipforum,nam inprimis fa'fum eff, — 
quod i dicunt , ad diflinétionem realem. 
interaliqua opuscffejquod sintabinuicem — 
lcparata, vel fcparabilia hoc enimmeq.in 
creatis,ncq.in diuinis verificari poteft ncn 
quidcm. in diuinis, nam perfonz diuinz nó. 
poffunt feorsim feparatz cxiftere; com.vna. 
sitin a'teracircuminceiionem;,vt inquiunt. 
Theologi, & tamen realiter diflinguuntur 
necctiam in creatis,quia hie multarealiter.— 
diftinguuntur diftinctione rcali proprie di- 
€a qua tamen nequcunt abinuicem fepa 
ran,vcl feparata exiffere; sic aiunt Sconltz j 
totum pscunuk eius partes vnitas rea» 
liter d ftingui inter fe, non tamen vnum 
Íc ab alio feparari , sic ctiam Thomitta fue 
bic&ur: à p. fione realiter diftinguunt ,ine 
ter quz tamen ncecffariam agnofcunt con» 
ncxionemindifpenfabilem;Deindé,quando 
«Gan hoc totum concedercuir requiri ad 
rc 








2.5 


-Demollis,feis infirumentis find à 


gealem diftinQtionem, vt.(.vnum fit (cpara- 
bileab alio, adhuc tamen falfum eft hanc 
feparabilitatem deber effe mutuam ex 
parte vtriufq.extremi ,t.f hoc fine illo,& e 
contrà exiftere poffint;nam fufficiens ftgnü 
diftinctionis realis , ac entitatiuz inter ali. 
ua dito eft,quod vnum poffit ab alio diuel 
iyquomodocumq.id ier cis vndé crea. 
tura adhac realiter à Dco diftinguitur,ctiá- 
fi fiae ip(o exiftere nequcat, & actus vitalis 
realiter diftinguitur à potentia, & tamen in 
fententia prafertim Recentiorum nequit 
ab ea diuclli;& fe folo conferuari;non erze 
ad realem diftind;onem ncceffaria eft mu - 
tua feparabilitas cxtremorum;atq. ideó di- 
ftinctio illa,quam ipfi ponunt inter rem , & 
modum eius extrinfecum (nàm de diftin- 
&ione reià modo fuo intrinfeco) aliter sc- 
tiendum optime reducitur ad diftin&tioné 
realem , cum abfoluté loquendo res poflit à 
fito modo feparari,lic:t non &contrà; tum 
uia vt ait Doctor a.d.p.q.5.9. qwod ff ad-^ 
c, licet modus re extrinfecus , vt feffio , 
vbi,vnio, Kc. non fic ità res,licutilla, cuius 
eit modus, non camen nuila res eit, ficut 


nec vllum ens , quia tunc nihil effet , quod * 


repetit quol.5.ab initio, vnde concludit 
. ibid, hanceffe de nomine contentionem, 

num f. dillinctio inter reni , & talem mo- 

dum fit dicenda realis n us modalis , quia 
iuxtà varias entitatis, & rei acceptiones po 
teít hzc diftinctio vocari realis , sica d 
lis, vt fufius in.quzilionibus . 

- 131 Ex alio itaq. folidiori fundamento 
admittenda. nobis cft diftin&tio quadá me- 
dia inter realem fimpliciter didam; & ra- 
tionis,cum Scoto t.d.z. q.7.:$. Sed bie re- 

fat, & d.8.q.4. qua dici confucuitin noftra 
fchola diftinétio ex naturà rei formalis '; 
dicitur quidem diftin&tio ex natura rei , vt 
fecernatur à diftin&tione rationis , quz fit 
opus intclle&us ; dicitur veró forma- 
Low fecernatur à diflinctione reali , ac en- 
titatiua proprie dida ; quz ve inter 
rem,& rem, at hzc media, de qua loqui 
nv ae — ;& o, 
malitatem,quaz plerumq. in eadem re phy- 
fica snae mda indin per sedie Me: 
titatetn , qua ratiene etiam alio nomine di- 
cuntur realitates deriuato à re vocabulo 
cum diminntione , vt oflendatur illas non 
cffe proprie rcs diucrfas, quia non habent 
dmerías exiflenzias, fed potins plures ewf- 
dem rci realitates, & aliquitatcs, quz cum 
adhuc habeant diuerfas rationes concepti- 


«vt per hoc oftendaturnon c 


.99 


intelledias , non «pim «ffe in intellecta. éac 
illiseationem formalem quidditatiuá , fcd 
taleri habent à parte rei , vt habct Doctor 
wol.1. lic. Q. confequenter ctiam fundare 
dicuntur diftinctionem ex natura tei for- 
malem ,n aioreim quidem diftinctione ra- 
tion:s, quia habet etf: przzer opus intdlz- 
&us, (z1 minocem ditbindhione reali, quia 
non elt inter rem, X rem rinter aliqua duo, 
quibüs diuer(z corre[poadcant exiftcatiz, 
fed inter realitatem , & realitaeem , quz li- 
€t habeant proprias rati»ncs formaies co- 
cepubiles , noa camcn hab :pt diucrfas exi- 
ikteacias , fed fürulz vnica cxi fluat exiften- 
tia , hirnirum ilitus rei , cui 4dcncificantur . 
Confirmatur adhuc , & magis explicatur* 
hzc communis doctrina Scoriftarü ex Do- 
&ore defümpta z.d. 5. q. 1. nam in vna, aé 
cadcm rc phyfica. multa reperiuntur for- 
malitates, X realitatcs immcríz per 1den- 
titatem,vt v gn homine rstio -fubftantie, 
corporis, animalis, rationalis, rifibilis &c. 
quz etiam dici folent gra dug netapby fici, 
proprié res 

diuerfas,fed potius plures eiu(dem rci gra- 
dus; itli veró gradus in homine licet pto- 
rias non habeant cxiftenzias, fed omncs, 
fagul cxiftant ad-exiftentiam ipfius fio- 
minisideoq diucifz res dicrnequeant,nec 
proprie fun Járe difhioctionem realem , ac 
entitatiuam; adhuc tamen habent. díuerfas 
rationes corceptibiles,& definibiles, vt có- 


"ftat deanimali, X rationali, neq. enim 


duo diuerfas habent. rationes , quia ficap- 

rchcadunturab intellectu , fed potius ab 
"intellectu attinguntur, vt in fuis conccpti- 
bus diuerfa , quia tali1funtà parte rei , vt 
aiebat Do&tor quol. 1.Q. ergo inter tales 
réalirates , & formalitates rationabiliter a- 
lia diftin&tio poni non poteft, quam fo rma- 
lis ex natura rei; non enim «ffe. potefl di- 
ftin&tio rationis , quia ditlinguuntur citrà 
omnem intelleétus operationem , neq. di- 
ftinétio realis,quia non elt inter plures res, 
fcà plura entia propriam exittentiam ha- 
bentia,erit ergo di(tinctio media inter vtrá» 
que. Neque viles quod od folent dicere Tho- 
miftz inter hac fufhcere diftindonem ra- 
tionis ratiocinatz , & cám func to in 
re; Quia hzc diltin&tio non datur actu , & 
formaliter à parte fei , fed tantüm funda- 
mental:ter,& virtualiter; completur vero, 
S actuatur ede se intellectus; at aradus 
metaphyfici praedicti , panter fübicctum , 
& paflio diftinguuntur actualhter prater 


i —» 


- — 


biles, & definibiles (cclufo quecunq. opere Mei scpusc usteucenigt esae 
p " 2 


100 

tellectus operationem alia formaliter eft 

- ratioani nalis , alia ratio rifibilis, vel ra- 
tionalis, 

Dicer dumitaq. quod fi per diftinctione 
realem intclligamus illam , quz immedia- 
té, &à toto generc feccrnitur à di(tinctio- 
ne rationis, vt nimirum eft illa , qua datur 
€x natura rei , & prater opus intellectus , 
fic inter diftinctionem realem , & rationis 
nulla datur media diftinctio , quia diftin- 
ctio formalis ex natura rei continetur fub 
diftinctione reali fic explicata , vt quedam 
Ípccies ; At fi per diftinctionem realem in- 
tclligatur illafic proprie dicta , Te vere 
fatur nimirum inter rem,& rem ,ícü inter 
extrema diuerfas exiftentias habentia , fiue 
abinuicem feparari poffint , fiuénon ; fic 
vtiq. inter diflinctionem realem , & ratio- 

[] 








C aunpoffibilis ,vtdixgm 


Pars*Prima Inflit. Tract. IIT. Cap.XIIL, 


nis adn iztcnda eft diftinctio medía ; quae 
verfatur. inter plurcs realitates,feü forma- 
litates eiuídem rei modo iam explicato à 
& fic dantur tria genera dillinctionum , ad 
quz alia omnia excogitabilia red..ci pote- 
runt, nempe genus diftinctionis realis , di- 
ftinctionis formalis, & d:ftinctionis ratio 
ni5; diftinctio realis conftituitur in fuo ef- 
fe per diuerfitatem , fcü alietatem exiftenz 
tiarum in fuis extremis; diftinctio forma- 
lis per diuerfitatem. rationum forimalium y 
Ícü conceptuur obiectiuorum; & tandem 
diftinctio rationis per diuerfitatem confi- 
derationis noftrz, fiué cum fundamento in 
refiué non: & hzc attigiffe fufficiat pro 
capacitate Tyronum , de quo fuséagemus 
infrà difp. 1. qu. 5. art, a. & fufius adhuc 
difp 6. Metaph. d a 





, 
H 


I. 






» 


trei 


potradi.3.e 


dutem nec Petrus. Hofgan. nec alij : ummulisia im Leeieis im/ist, de fyllori/mo wp Vice 
Jf mij 4. my 


agere félexnt, tam dic; 


eft 5m rrolog, ad bes !nfistdbec min fugff- mifierinm ,' fei 


«t3. ides in boc vefljeus corum nem efi herendum,fed [pecialis quoq. dehet smflitui traitutus de 


Jyllsifmo demsnfratimo , ficur 
ro dmt Dial: trae 7 Erde 


TRACTATVs L 
' auae fyllogifmo demonfratiuo. 


De pracognitionibus , et precognitis, 
C 4p. - I. : 

1 Nter omnes. filloeifmi fpe- 

: ciesprincipem locum obti 

net demonflratio , vt poté 

X qux ia mat.ria neccffaria 

j «conficitur , & quia ex tcr- 

minis, & propofitionibus coafat, ficut ca- 

teri fillogifmi,non tamen ex quibufcüque , 

n erit dc condition;bus terminojü, 


enfissitwr. de Topsee jew Ele ncho , vtbené aduerso, Cao— 
& propofitionum dcmonflrationem inte — 


Brantiuni,ac de ipfa demonftratione, eius- 


que cfícóhn ,qua eft(cientia;& jurc merie ——— — 


t6,nam omnis doctrina , & omnis di(crplina 
difcurfiua, inquit Arift. in prin. Iib. Poft. fit 
€x przcxiltena cognitione, ideft omnis co- 
£aitio illatz propofitionis, & conclufionis 


prefoppont cogaitioué alterius propofis 


tionis inferécis, ftcut süt przmiffz, in qbus. 
virtualiter cótiaetur céclufto, cü difcurfus. 
fit illatio alicuius ignoti cx notiori; quapro 
ptér ad exactam cognitionem adipifcen- 
dam conclufonis demonftratiuz aliqua - 
pracognoíci dcbent , vt functermini, & 
premiffe cxillis formata, —— cit. 


l9 pi 


DIALECTICARVM INSTITVIIONY 
PARS POSTERIOR. 


De attinentibus ad materiam [yllogifmi. & 


Va ad, firmam filleeiflica fpeBl at explicuimurs reflat,vt v. 
qua confres folct epfe f'slopi[mms , qua. vatione materia circa 
run. upatur declaremui.Cr quomiam thsplex ejl , mece[far 4 « , contim 
uid yup. tra 2. c. vnde dam 
eres fillogifmi ratione rnateria puta filloeifnus demonjiratiuus in 
TI& vcce [aria topicus immateria contingenti, C fophictieus , vel 
ret in materia falf' feu impc[Bbsls, vtimnuimus 1 Min 
1deireo pars ifla 3m tres Tradfatus pariformiter. (ubliuiditur , Guamuis—— 


* 
e i.v 






























b 


4 


73 


1 


- 
a 


zo 


- 


igkur primó,que debeant effepracognita, 
& quid de illis przcognofci. 
2 Precognitio fumi poteft duplicfter , 


- velformaliter,& fic dicit cognitionem ali- 


cuius neceflario. prarequifitam ad cogni- 
tionem altcrius , vcl obicctiué , & eft 


. obiedum tcrminans talem cognitionem , 


quomodo fignificat modum. coguofccndi 
rem aliquam ab intellectu, & ficiamitur in 
afenu. Quinque autem funt modi cogno 
Ueiprimus edt quid nomini: , fecundus , 
n res [rt,certius quid re: fit,quartüs, quali; 
res (it, Quintus propter quid res fit , quorum 
pofterior przfupponit priorem, vt .n. fcia- 
mus,quod homo fit , debemus przcogno- 
Íccre, quid importctur per hoc nomen 4o- 
m?,vnde quia modus przcedens refpectu 
fequentis eft przcognitio , & fequens eft 
quaflio , fit quíod primus modus , q»d no» 
minis , dictus femper erit przcognicio, X 
yltimus modus crit qu&ítio,nunquam prz- 
coguitio;quatuer igitur in fpecie erüt prz- 
cogritiones ,fed poffunt ad duas in genere 
reduci, vt facit Arift. 1.Poft.cap. 1.94 eff, 
«ed eft, primus modus fubdiuiditur 1n 


^ Suid eif nimimii,& Quid ejl rei ; ctenim de 


vy 
LH 
$e 


XT 
Ns 


- dnos fignificat - 


re aliqua duplicem pofumus habere defi- 
nitionem,& conceptum, confufum (cilicet, 
ipri icitur Quid 


& dif pru ' 
] porm sire Secunus modus fubdi- 


uiditor,i 


di 
pa gii ica p 


cntiz , fiue aptitudinalis,fiue actualis... & 


20 $n Quod eff compofitum ,Uy complexum, figni- 


ri 
- 






ficans «critatem propofitionts ; & przmif- 


. farum . 


. Dices quatuor süt quzftiones ex z.Poft. 


- €aergo quatuor füppofitiones.fcu przco- 


gnitiones , quia quallio vnum quarit , & 
aliud prxfupponit ;Tum quia tria funt prz- 


- ' cognita cx t. Pofl.c.1.ergo tres prxcogni- 


tiones,quia pracognitio , & prxcognitum 
funt rclatiua. Rcefp. cffe quatuor in fpecie ; 
& duasin genere. Ad z.negatur confequé- 
fia; ad probat. dicimus przcognitum , vel 
dicit denominationem ex actu, cognitionis 
proucnientem,& fic cognitio, & obic&tum 


- €ognium poffunt dici relatiua , & tot effe 


a&us , quot obiccta cognita 5 vcl dicit rem 
coguitam,& przcognitio modum cogno- 
fÍccndi,& fic proprie nan funt relatiua ,nam 
idcm modus pot«ft pluribus re&us conucni 
rc, & eidem r&i plures modi . 

me itum dupliciter fumi po:eft , 
Primo,vt dicit obicctum termipans 
przcognitionis , &hoc medo Qvid ef , & 


7 De Syllogifmo demonftratiuo . 


rÓI 
Quod est, przcognita dicipoffunt; fecvn lo , 


vt dicit rem illam quam intellectus conci- 
pit fub modis cogno(cendi aflisnatis, X de 
cu percipit Quid eff ,& Quod «4 , &inhoc 

«nfu fumitur in przfcna ; & funttria fu- 
biectum.paflio,feu pradicatü, & dignitas , 
fiue principium ; ratio huius clt, quia con- 
clufio demontlrationis potiffimz (de qua 
loquitur Ar:ft.dum przcognita enumerat) 
conflat ex fubiecto & paífrone-, erzo quia 
cognitio terminorum przfupponitur co- 

nitioni propofitionum,fübicétum, & paf- 

o ante conclufioncm debent przcogno- 
fci: & quia conclufio ex principijs infertur 
etiam przmiffz debent effe pracognitz , 
quz dignitatis ey modo dicuntur , di- 
gnitas.n.proprié de primis principijs di- 
citur . 

Inftabisante concluf. debent przcogno- 
fci conflruétio demonflrationis ii modo , 
& figura, visillatiua,& medtum;ergo plura 

recognita quam tria. Tum z quia fubie- 
vei A paflio integrant principia , ergo à 
funt prxcognita ab illis diftin&ia. Tum 5. 
aliquando in deniomftratione concluditur 
aliquod przdicatum «ffentiale, vel accidé- 
tale per aliam caufam tanquam per mediit, 
vel per paffioné ipfam, ergo páffio non cít 
femper przcognitum. Refp.ad 1. hic loqui 
de przcognitis ad materianidemonftratio- 
nis pertinentibus, non ad formam , is 
eitconftruétio in modo, & figura , & vis il. 


latiua: Medium autem , cum fitin demon-.— 


ftraticne potitlima definitio fubicéti,potius 
erit przcognitio , quam przcognitum, vt 
dicenius. Ad 2. quamuis integrent. princi- 
pia, non tamen eadem pracognitione pre- 
cognofcuntur vt in principijs vnita, & eor 
fim fumpta, vt ftatim declatabimus. Ad 3. 
affignara przcognita funt demonftratiohis 
potifima , in qua paffio femper per fuawa 
caufam cócluditur de fubiecto.V el dicimus 
idcirco 2tlignaffe nos fecundum ptacogni- 
tum tffe paffionem, aut przdicatum ; nam 

r iftud intelligitur omne id , quod dcfu- 
Dicto in conclufione demonttratur . 

4 Applicando przcognitiones przco- 
genitis; dicimus primó . de dignitate nó dc- 
bere prxcoenofcinifi Quod frt complexum; 
I. quod fit vera; ratio elt . quia X fi digui- 
tas , vt icit vnam fecunéam intentionem 

pofitionis ; fit quid incomplexum  & 

abeat quid nominis , & qu d rci: attamen 

fi exercire fümatur , vt dicit ageregarioné 

illorum erminorum per copulam vnito- 

rum; non id et fiuc aominis , fiu 
rei, 


La 


|o 3021 


tei, neq. Quod eft fimplex , hzc .n. omnia 
incomplexisconuemunt , &in tali acce- 
ptione fum;tur, cum inter przcognita nu- 
meratur, quia vt fic inferuit conclufioni, nó 
veró vt dicit illam fecundam intentionem, 
ita Do&or 1. Poft. qu. y. neceffe cft igitur 
przcoenofcere, quod principia demoftra- 
tionis fint vera, & etiam principia illa có- 
muniitfima abomnibus conccffi, qualia funt 
De quolibet verum e affirmare , vel megare, 
neceffe est. quodlibet vel efe vel nón effe; ad 
quz principta,omnia alia refoluütur,vtra- 
que.n, intellexit Arift. nomine dignitatis. 
De paífione certum eft, non debere pre- 
Cognofci Quod frt complexum, neque Quid 
rei, quia in definitione paffionis ingredi- 
tur fubiectum,& explicatur inharétia paf- 
fionisin fubie&o, hoc autem concluditur 
pcr demonítrationem 5 deinde certum eft 
pracognofci de ipfa Suid nominis, hzc .n. 
eft prima omnium prz fuppofitio , neq.po- 
tcfít dealiquo vlla quzftio moueri, nift fal- 


tim confusé cognoícatur,quid per tale no- . 


mcn intelligitur . Dubium tamen eft,an de- 
beat pracognofci €«o4d fit incomplexum , 
fcu ipfius cxiftentia: & quidem in aliqua 
demonítratione eft euidens przcognofci , 
vtcumà Rut, & per fenfum cogno- 
fcimus effectum, v.g. echlypfim, & poftea 
per caufam à priori demon(tramus ; atta- 
men noneft hoc femper in omni demon- 
ftratione neceffarium , eo quia poteft ali- 
quando dubitari de paffionis exiftentia , & 
tamen de fubie&to demonftrari,vt eft ater- 
itas motus, diuifibilitas quantitatis in in- 
pitum,Kc. qua ratione Arift. affcruit de 
affione Quid nominis pracognofci ,, quia 
tus eft de przcognitione, quz in om- 
nibus interuenit demonftratíonibus , non 
ncgauit steiquia aliquando etiam «» frt 
de paffione przfupponatur . 

Dices, de fubiecto in tantum przfurpo- 
nitur an fit ,quia nemo quarit , an ipfi t. lis 
pafio conueniat , nifi ipfum fupponeret 
pron ;trgonemo quzreret , an paffio 
ubie&to conueniat , nifi vt pefibili pra- 
cognofcatur . Tum quia quid eft prefuppo- 
nit an fit , ergo fi dc paffione przíupponi- 
tur Quid cft ,etiaman fit . Tum 3. in maiori 
propofitione paffio vnitur cum medio ter-. 
mino , ergoanteconclufioncm przfuppo- 
nitur exiftere. Rcfp.ad 1. hefiade parita- 
tem;quia (ubic&um eft id , de quo quzri- 
tur , €ideo przfupponidebet habere ali- 
quod effe;at pafíio , feu pradicatum cft id , 


quaritür , an conucniat, fubie&to , 


- definitio hominis , quz eft animal rationa- 


Pars Secunda Inflit. Tra&Ll. Cap.I. 


tura,eo vel maxime quod exiftentia paffio- 
nis eft inexiftentia in fubie&o , vndé nó 
teft rc&té pra fupponi effe, nifi in fübietto 
Ad z.affumptum eft verum de Quid eft reí, 
non de quid eft nominis . Ad 5. talis cogni- 
tio non conuenit paffioni in fe, & abfolnté, 
fed in ordine ad propofitiones , & pramif- 
fas , ideoq; non d: bet affignarivt przco- 
gnitio propria paffioni , vt diftindum eft 
pracognitum à przmiffis.Expeditius tamé 
erit affercre de paíhone debere etiam «m ff 
przcognofcere (alt:m confuse,& Arift. td- 
circo przterijffe, quia in demonftratione 
diftinde oftenditur, & p: rfc ipfius inexi 
ftentia in taltfübicéto ; quod etam malti .: 
tenent, vt Morif.difp.z.Log.q.s. & iafinüát (d 
Complut.difp. 17. q.2. « 
5 Tandem de fubiecto non prafi e 
tur,quod fit complexum,fed quidnomini$; - — 
deindé quod fit incomplexum & V tein LS 
flentia,namanficprecedit qualéfit;& pro-——— — 
pter quid fit ; tum quia fübic&tum eft bafis, ——— — 


: ! * 
E :4 H 
», . 


& recie 2 n Mm 
€rgo pt oni debet exiftere-. a 1 
FIRMME Quote Qujd rei in demon(lratio- —— | 
ne potiffima , nam in hac medium eft quid. x 
ditas,& definitiofubic&ti ,vtdicemus,ers — — 
go debet ante przcognofci : nom w$ 
tamen,quin in demenftratione à pofterio- — 
ri,& quidditas, & exiftentiafübietti poffint — —— — 
effe quaftiones,vt dicemus in difputaties ——— 
nibus, cum de conditionibus fubie&tifciem — 
tizloquemur, "V 
Poteft igitur hzc tota do&trina exer 
declarari : fi quzreretur,an homo fitrifibis — - 
lis , vt talispropofitio probetur,oportet . 
pracognofcere -quíd- fienificetur per ifta 
nominahomo, &rifibilis& quod homofit — — - 
ens v vil flbile;deindéquiamedium — — 
demonitrandi rifibiliratem de homine eft: 


ideoque poteft lubirarian fit inrenimmaz — — | 


"EQ UO UE 


















V do 


le, ideo dcbet etiam de homine przcogno- 

fc quid rei . His przacceptis intcllc&tus 
procedit ad formádam demonftrationem: 
demonftrando conclufionem per premi 

fas, de quibus debct effe certus, quodfint-— 
verz,& non falfz,nam ex falfis nequit oft&-«— 
di verum, ex diclis p.p. tra&t. 5. ! 


C A-P-V- T OH. 99d 
De fcientia demenfiratenis effetfn, m^ 
6: wram, &preprietatesdemore — ^ 
Mime 


is cogno ipi 


fiitequod c& notitiam parcic 








De Scientia. 


nueftigare debemus . Ft primo, quod de- 
tur in nobis de nouo notitia certa, & fcien- 
tifica de aliqua re , probatur aduerfus fo- 
phiftas omnem fcientiam negantes, & con- 
tra Platonem admittentem quidefn fcien- 
tiam, fed non de nouo : putabant .n. anitmá 
moftram ab initio fuz creationis omnibus 
Ícientijs fuiffe decoratam , at in infufione 
in corpus ex coníortio fenfuum omnium 
oblitam , fed paulatim indé fuccedentibus 
occafionibus ab externis excitari, & eorü, 
uz Íciebat;teminifci , vndé inferebat no- 
fen fcire effe quoddam reminifci. Quod 
detur, probatur experientia, áliqua n. cer- 
to fcimus etiam per caufas , cognofcimus 
€tiam certo aliqua principia , ex quibus 
deindé alia euidenter deducere poffumus. 
Tum quia habemus naturalem appetitum 
ad cognitionem rerum per caufas,ergo nó 
Gebet cffe totaliter fruftra , vt nullain no- 
bis detur fcientia. Tam quia, vel hoc, quod 
tít nos neícire omnia, certà fcitur, vel nó , 
f (ccundum , ergo non dcbet rotaliter ne. 
MNA primum , ergo iam in nobis 
certa,& euidens notitia noltrz igno- 
rantiz, & confequenter fcientia, quia « fct 
notitia alicuius per caufam. Deindé quod 
dcnouo generetur , prater quam quod eft 
de fide quia anmmanoftra in coinftanti , in 
quo creatur, corpori vnitur, vt determina- 
tum fuit- in Conc. Later. fub Loore X pro- 
batur adbuc , nam quorum reminjfcimur , 
non folum recordamur de illis , verum etià 


-— fzpé deipfo cognitionis actu , at nunquam 


ínacquifitione primaria notitiz rerum re- 
cordamur habuiffe. de illj*: cognitionéali- 


quam . Tum quianullus poff-t cffe errorin . 


intellectu , quia phantaíma folum excitaret 
fpecies ab initio infufas , quz non nifi verá 
cognitionem neri poffent . Qua propter 
intellectus nofter à p pee tanquam 
t: bula raía , in qua nihil cft depictum , fed 
in fenes ad omne intelligibile , ficut ta- 
bula ad recipiendam quamlibet picturam ; 
& potcft vel totaliter ab intrinfeco, & jp- 
prijs viribus acquirere fcientiam alicuius 
rei,vt cum ip(e folus per inuentionem ali- 
qua cognofcit ; vel partim ab extrinfeco , 
uando .f.non eft bene difpo(itus.&indiget 
Dore tanquam excitante , & applicante 
rincipia ad igferendam conclufionem. 
Obijc. quód non detur rerum fcientia, 
Tum quia (ntcllectus mouetur à fenfa; fen 
fus autem Fillitur , vt patet. Tum 2. quia 
fcientia e(t de ztemis, & certis , res verà 
funt corruptibiles , Tum 3. quia nonattin- 


105 


m naturas rerum , fed potius per quaf- 
am fimilitudines illas percipimus,ergótió 
habemus veram de ipfis notitiam . Tum 4. 
ww de omnibus dubitari poteft etiam de 
illo primo principio .f. Quodlibet neceffe 
eft effe,aut non effe , nam multi boc nega 
runt, vt refert Ajift.4. Met.9. Refp.ad 1.nec 
femper fenfum falli circa proprinmobie- 
&um , quando eft bene difpofitus ; nec in- 
tellectum neceffarió fequi apprehéfionem 
fenfus. fed proprio lamine, & aliorum fenz 
fuum ope poffe errorem alicuius corriges 
re. Ad z.non concludit vniuerfaliter ,nam 
dantur res zternz , & adhuc dicimus nó re- 
uiri ad fcientiam zternitatem rerü in exi- 
endo, fed in effentia, puta, quod propofie 
tiones fint fempiternz veritatis , vt infra. 
Ad s. rti intelligibiles funt rerum fi- 
militudines- naturaliter reprafentantes , 
ideoque es ipfas veré naturas rerum attin« 
gimus. Ad 4. non debemus ob aliquorum 
imperitiam ,1mmoó petulantiam negate ome 
nem notitiam certam , & euidentem . 
Obijc.2. quód non detur fcientia deno- 
105 nam cum aliquid quzrimus , vel illud 
fcimus, & fic nil de nouo cognofcimus, vel 
illud ignoramus,& fic nunquam poterimus 
cognofcere, ficut fi feruus alicuius aufugee 
rit , fi quifpiam antea illum nouiffet, inue 
niet,fi occurreret , at fi nullam habuit dioti« 
tiam;etiam occurrentem non cognofceret, 
Tum quia fi conclufio fcitur per prarmif- 
fas, aut fecundum fe, aut applicatas in mo- 
do, & figura; non primum , quia fic fcien- 
tia nen habere er demonítrationem , 
nec fecundum , quia talis applicatio , vell 
eft nota ante demonftrationem addifcenti , - 
& fic ipfi nota quoque erit conclufi», vel 
ignota ergo non poffet ducere in cognitio 
nem couclufionis. Refp. ex Arift.1. Poft. 1; 
quod conclufionem ante demonftrationem 
nofcimus confusé , & imperfe&? in fuis - 
principijs, in quibus virtualiter cótinetur s 
& virtute luminis intellectus fitnota per- 
fecté , & diffincté, ficut res, quz non eft, 
virtutéalicuius caufz producitur in effe. 
Ad s. conclufio fcitur per przmiffas appli- 
catas, quz applicatio fit nota intellectui 
prius natura, quam conclufio, ftatim .n. ac 
iwinor additur majori , intellectus deduci- 
turconclufionem , & pramiffz not fiunt 
ex terminorum cognitione 5 omnis n. do- 
ctrina, & difciplina difcurfiua ex pracxi- 
ftenti fitcognitione. — 


EA 






| —— ^ HCM 


104 


vem per cau(atopnofcere , propter q «amres 
, quod sllies ejf caufa, P non contingit a- 
iter fe habere 5 hac eit definitio fcientie 
qproprijffima dicta , fcire .n. tripliciter po. 
teft accipi, communiter ; & dicit euidenté 
comprehenfionem veritatis, quomodo ad 
contingentia fe extendit,vt cum cognofci. 
tur Petrum currere,fecundo proprié,& di 
cit euidétem comprehenfionem verz pro- 
pofitionis,qua nequit effc falfa , & fic (olü 
neceffaria Íciuntur 5 tertio proprijffimé 
pro cuidenti cognitione alicuius veritatis 
neccffariz per cau'am , & fic fumitur in 
praíentisly eegno/cere tat loco generis,ex- 
tenditur.n.ad quamcunque cognitionem , 
etiam fenfitiuam , additur ger c«w/am , ad 
differentiam corum quorum cognitionem 
non habemus per caulam , vt eft cognitio 
principiorü,& cognitio à pofleriori , & P 
effectum; additur propter quam re; eff , quia 
multa iuntcauíz , fed adícientiam folum 
€ücurrere débet illa caufa , quz cft propria 
illus rci; & proxima ,qua pofita ponitur ef- 
feétus,& qua remota remouctur , (ubditur 
quod silins e eua , quia nedum oportet , 
quódilla caufa fit caufa proxima, fed requi 
ritur quód intelle&us fciat effectum à tali 
caufa pendere tandem additur , € pon con- 
tjngit aliter fe baberequia requiritur,vt in. 
tellectus nullatenus dubitet de. cffe&tu , 
quod a tali caufa proces ; imó quód fit 
roríus impoflibi 
ientia nollra dicitur notitia certa,cuidés, 
er caulam proximam, & nata ficri per di- 
edi filogifmum. 
1.9 Mitam fcientiam Arfft, 1 Poft.cdt. fe- 
- Cernitab ali js habitbus intelleéis , Sc co- 
nitionibus jX primo differt à. cognitione 
tiua,quia fenfusctt (ingulariuai5 (cien- 
tia veró yniueríalium,quz fub fcnfu non ca 
dunt. Secundo dilfertab opinione , quia 
fcientia eft de ieccffatio , quod non poteit 
alitcr fe babcre, cftque affcnfus conclufio- 
nis fine formidine de oppofito, opinio ve- 
ro cft de contingenti, quod poteft aliter fe 
habere , & dicitur affenfus conclufionis. cü 
formidine de oppefito. Vcrum cft tamen, 
quod licet idem intejlectus nequeat fimul 
habere fcientiam, & opinionem de eodem 
16,1cfpcétu eiufdcm,quia implicat fimul exi 
fimare aliter,& nen aliter fc poffe habere; 
teft tamen idem obiedtum effe. fcibile , 
k. opinabile diucría ratione , vt homo cit 
fcibilis fecundum rifibilitatem , opinabilis 
fccundum Auftitiam, D.fíert.etian ab alijs 
hab itbus jntellcctiadibus,quii que .n, funt 


-| 
) 






- T 


Part Secunda Inflit. Tract.1, Cap. IT. E 


- fcientia, prudentia;& ars,ars cít circa facti- 


evt aliter fe habcat: binc 

















habitusintelle&tus.Clntelledus;fapientiq —— 


bilia,& externa opera, prudentia eft. circa 
agibilia iri eodem DonrYh recepta,vt vel- 
le,cogitare, &c. & ift: habitus verfantur 
circa contingentia;cateri circa neceffaria 
quz vel (unt deducta ex principis ; vt funt. 
conclufiones,& eft ícientia, vel (unt princi. 
pia,& hoc dupliciter,vel funt principia de- - 
monitrationistih , & cognitiohorum vo» — . 
catur intelledus , vel funt principia etiam 
entium, & ficeft fapientia, quz nonfolum ——— — 
principia complexa communiflima conté- : 
platur , fed etiam altiffimas cauías confi- 
derat . Tu. 
Quia veró habitus fpccificantur ab a&i- 
bus,& actus ab obie&is , hinc fcientia fuas 
conditiones,vt vnitatem,certitudinem,nos —— 
bilitatem, &c.fumit à rorric ob T 
vt vnius obie&ti,vna imtia,& quzeft — — 
de scr gia Sagio magisà materia — 
fenfibili abftracto , nobilior ,& certioreft. ; 
ca,qua circa obiectum purae ; 
& minus à materia fenfibili Cumvets ——— 


faturi fic EN mathematica certi 


^ 





* 
































süt naturali philofophia proptet Mes 
magis abftradum ip i5 P ede itas, & 
aritmethica cft certiór mufica, quia illa có- 
fiderat numerum fimpliciter , hecnunie: 
fonorum.Et quia obicdtialiafunt.difpara- ———— 
ta;alia vero fubordinata ad 1uicem , hinc | * 
etiam aliz fcientiz funt omninse nM E 
vt arithmethica,X medicinazalize die —— 
natz & quz cft prior, dicitur fubalternás 5. 
quz poferior , dicitur fübaltermata , illa - 
probat principia int E "n 
accipitiua principiaabilla, quibus proce» ——— 
dit ad alias conclufiones demoni E A 
fcd dc hisomnibusfufiusinquaftionibus. —— — 
9 Verum quia oppofitorum eadem eft. : 
difciplina,& quod x Íc pofita magis clu. 
cent, cum 1gnorantia fcientia E piat eni TOC 
eius natura, & caufz erunt explicandz,vt — ^ 
facit etiam Arift.in 1.Poft.c. 12. & 13. Du-- 
plex eft ignorantia;alia pura M persi - 
efl priuatio, & carentiafcientihcz cognis — — 
tionis;alia prauz difpofitionis,Sceft Mi nia 
va; & praua mentis afíc&io , qua opinamur 
oppofitum veritati ,& vocaturcerror . Haec 
caufatur in nobis,vcl per erroneá apprehés 
fioné,vt fi quisapprchendat. auricalcum ;. 
vtaurum, vcl perfophifticum fillogifmiü 
vt cum quis faifz affcntitur conclufioni $ 
Ignorantia purz negationis Joterdum can- * 
aturob defectum alicuius fenfus à natiui- 


tatc ,nam Cacus natiuitate licet poffit ha- 
bcre, 







n 


 prior,per - : 


Dese piaté primal terim, ep md. per 


obere notitiam aliquam imperfe&tam,& có- 
E ,nüquam tamen perfectam, 
& diftinctam, ratio eft, quia fcientiam non 
habemusnifi per ínductionem , vel demon- 
'ftratiotiem,& vtraqsa fenfu dependet , nam 
áanductio procedit cx fingularibus, qua fen- 
fu cognoícuntur'; demonftratio ex vniuer- 
falibus , quz per fuas fingulares intellizun- 
tur, ergo deficiente aliquo fenfu , deficit 
fcientia perfe&ta obie&iillius fenfus. Hinc 
deducitur illud axioma , N/bil eff im smielle- 
din, quod priui non fuerit aliquo modo in fem- 
f95 & dicitur aliquo »odo, quia non requiri- 
tur , vt resiu feipfa fenfu percipiatur , fed 
t vel per fuos effe&tus , quomodo co- 
goce per creaturas, vel per fimi- 
tudinem ; vt Petrus abfens per Paulum 
prifentem eiusfratrem , vcl per partes , 


. quas intelle&tus poteft coniungere ; vt qui 


viditmontem , & aurum, poteft effingere 
montem aureum vel aliquo alio modo , de 
quo Do&orin p.d. 5.4.1. - 
o2 ATP VTOTIL 
De nece ]fitate principiorum , ybi de modi: 
utri n s PREIAHAUS - 
10 TyRinci demonftra 
- 1X turab Arift, 1. Poft. c2. 
propofitio jmmediata,qua.f. non 


Uu 
* 


tionis defini" 
fit 
altera 


omne animal: rationale eft rifibile ; quod 
principium eft duplex, vnum dicitur digni- 
.Ia5 , alterum dicitur pofitio , dignitas eft 
propofitio immediata,! & indemonftrabilis, 
quam neceffe cft nofcere,qui aliquam fcie- 
tiam vult addifcere , tales funt propofitio- 
nes per fe nota : dicuntur dignitates , quia 
propter naximam evidentiam , quam con- 
tinent, digniffimz funt,vt ab omnibus tan- 
quam verz — wm eai etiam ma- 
xima, quia ad pro uáplures pro 
fitiones infermüt, huiufmodi font in M. 
phyfica De quilibet p erum affrmare , * 
megare de mullo ambo fimiliter in MR 
"tica omne totum eff mains [ua parte fi abaqua 
libus a47alia y qua anos sip 
li«, Pofitio eft propofitio immediata,& in- 
demonftrabilis ,quam (cire non cft nece ffe, 
— v ken inftituit , 
ed fufficit,vt à Mag iftroillam accipiat , vt 
addifcens philofopisianon eft opus,vt fciat 
diffinitiones naturz,motus, corporis natu- 
ralis.&c.Veriim eft tamen quod pofitio nó 
folum hanc propofitionem indemonftrabi- 
Jem,fiu£ afiymatiuam, fiue negatiuam figni 


R3 
7 C 


ivre, 


y05- 


ficat;fed etiam definitionem;quae r-: q4:--, 
ditatem explicat abíq.affirmatione , 5: mc» 
atione definitio .n. etfi vt in propofitione 
umitur , affirmat , ycl negat , attamen fi in 
feipía fpc&etur,nullam dicit afirmationé, 
vel negationem,fed tantum genus, & ditfc- 
rentiam , vt definitio hominis dicit a»imaz 
faticnale; dicitur quoq; definitio pofitio , 
e in initio fcientiarum ponitür ad inftz 
uppofitionis , qua poftea vtendum cft in 
nmm lg 

11 Pracipua proprietas principiorum 
deuoüfltationis ^ squod Aia neceffaria 
nam fi conclufio,& fcientia eft de neceffa- 
rijs, etiam principia , quia licet ex rzmiíf- 
fis falis contingat coll;gi conclufioné ve« 
ram,& ex non neceffarijs ncceffiriam , at» 
tamen id fit non tanquam ex falfis , & non 
neceffarijs, alioquin effectus nob'tor effet 
fua caufa , fed propter formam fillozifticá . 
Hanc neceffitatem, & proprietatem d 
rat Arilt, c.4. ponens tres conditiones , vel 
potiustres gradus neceffitatis concurrene 
tes ad conftituendam neceffitatem princi- 
pij demoaftratiui . 

Prima conditio , Ícu primus gradus nez 

- ceffitatis eft, vt fit de ema , propofitio de 
omni eft,in qua predicatü dicitur de quo- 
libet contento fub fubiecto , & pro quo- 
libet tempore , vt omnis homo cít colorae 
tus , ifta vero omnis homo difputat, omnis 
homdó comedit, non funt de omni , nà pri- 
mz deficit prima conditio , & fecundz íe- 
cunda; vnde licet ad propofitionem de ome 
ni prioriflico fufficiat vniuerfalitas fubie- 
&orum , tamen ad propofitionem de omni 
pofterioriftico vitra illam , requiritur vni» 
ucríalitas temporis. 

Secunda conditio , feu fecundus Meidw 
neceifitatis eft,vtfit per /e5 pro o per 
fe eft , in qua przdicatum perfe conuenit 
fubiecto, non per accidens , quz conditio 
vtexplicetur,adnotari debent quatuor mg 


wel didictndi per fe ab Arift.c.4. "— 


prius fupponendum , quod pradicatio eft 
duplex, alia directa, & naturalis,& cft cum 
id, quod à pa:te rci fubijcitur, eft etiam in 
propofitione fjbiectum , & quod a parte 
rei incft illi , eftin propofitione przdica- 
tum,vt homo eft animal ;: indiredta,& 
«pon naturalis,cum é conuerío ,quod re ve- 
ra fubeit, in propofitione przdicatur, & 
quod incft, fübijcitur; & ratio huius eft 
uiain propofitione pradicatum tribuitur 
fübicdto, illigj conuenire ennnciatur, ergo 
fabiecium fe tenet in peine perm 


E 


106 


dum abentis, & continentis , & przdica: 
tum per modum habiti , & contenti, ergo 
illa propofitio erit dircéta, & naturalis, qua 
Conformis etit rebus; vt fc habent a parte 
rc), & vt funcofdinatz ; Rurfus accipien- 
dum ex Doét.2.d. 5.q. 4.fup.E.& $,d.7. q.1. 
D,& d.33.M4.d.1:.q. 3. FF. € quol.13.A 5. 
quód quando aliqnid eft i fe tcpugnans , 
vcl ens per accidens , non poteft de aliquo 
dici perfe , nec deipío aliquod pradicatü 
pcríe poteit. enunciari , vnde itg propo- 
fitioncs nort erunt pcr fe ; hotno irrationa« 
lis eft animal, homo albus cft. tationalis ; 
homo efl animal coloratum , &c. & ratio 
cft,quia quod in fe «ft rcpugnans , vel pet 
acctdens,femper erit talc cuicumque com» 
parctur j nam comparatio non tollit re1có« 
parátz,quod intriníece , & formalier illi 
conuenit , ergo fi cft impotlible , i repu- 
grians ,vcl per áccidens , nihil deipfo dici- 
tur poífibile, & perfe; Verum cft tamen, 
quodillz propofitiones, in quibus explica», 
tur natura horum impoiib:lium , vel en- 
tium pet accidcus , rcdué&tiue poffunt dici 
per fe,vt chymcra eft impoflibilis , vacuum 
elt nihil, homo-albus cft cns per accidens; 
ratio cft, quia ficut ifta ertia dicuntur ha^ 
bere propriam náturam , habita compara- 
tione ad vcra entia , € fimilitudivanrie ica 
«tiam fuo modo poffunt in, ipfis ficri prz- 
dicationes pcr fe , His przaccepus. 1 
11 Primus modus dicendi per fc eft , cü 
adicatutm «ft dcfinitio,vel ingrediens dc- 


itionem tubicéti ,ex que aliqui deducunt: 
omnia pra-Jicata, quz definitionem ingr c». 


etiuntur tàmin recto;quàm in obliquo, fiue. 
fiat de cffenuia dcfioiti, fiue aliquod addi- 
tum,per fc predicari in primo modo de de« 
finito , vnde concedunt. has cffc pcr fc pri- 
mi modi , home eft animal , hómo conftat 
exanima,& corpore, quz funt partes císé- 
fialeshomiais in obliquo c ipo pradican- 
tcs, rifibile cft bomb petecalt fi.j patcr, & 
fimiles, nam h omo ingreditur , vefubicétá 
dtfinitionem r fibilis, & filiusvt corrclati- 
tum in defimtione patris ; & probant ex 
ipfo Arift. qui atferens excn. pla primimo- 
di,ait, vt cun: linea pradicaty dc. triangu- 
lo,& punétun: dc linca; at quamuis linca fit. 
seffentialis trianguli, & inclliquo de 
pfo dicatur , punctum tamen non-cft pats. 
«ffertialis, nec de cffentia linca  & foli de- 
fiiitionem linex. ingreditur tanquam tcr- 
niints,i quid cxtiinfecum , ad quod effci- 
tial n: dieit habitudinem;crgo quia quod- 
hbet accidens effcntialem dicit ordincm ad 


Pars Secunda Inffit. T'ra£L4. Cap.IL 5 


Íubiectum per quod dcfinitut,& relatiuut 
ad correlatiuum, fta propofitiones erunt 
in primo modo. Infuper quia non efl.maior 
identitas , quàm Pr fit ad feipfum , hanc 
propofitionem homo «ft homo, in primo: - 
modo collocant ex Arif. $,Met.25.X 1, Desi 
ber. c.4- vbi bonum diciteffe per fe bonit, ] 
& citatur Scotus 1,Poll.q.19,& Tromb.ca —— I 
Formaliftisin tract.de Form.art. 3.Tandem e 
quiá natutz communcs funt de cffcntia fin 
gularium , de ipfis praedicantur etiam it 
primo modo , m" - 
Alij ex oppofito non. folum negant, - 
quz in obliquo definitionem ingrediun 
ad hünc modum pertinere ; fiue fintds ei. 
fcntia, fiue quid extrinfecum, verum eti 
Segapt tranícendentia. in - primo. ] 
dus cani dcinferioribus,quianonfehae —— 
tad modum formz inexiftentis, pro-- 
pofitiones quoqueidenticas eadem ratios — 
ne,&quianoníuntpaturales, neque de» —— 
monftrationi poffunt. inferuire, cum non 
explicent as can cur przdicatum fübies — — 
Goconueniat, & demonflratio procedat — 
ex caufis: predicationcs itein p rfaliüt | 
de fingularibus femouént ab ifto 'm 


quoniam non funt de omini, cumfintpartis — 
culares,omnis autem propof:tio periedes 
beteffe de omni poflcrioriflico ficut fees. 


dus gradus neccflitatis prafupponit 
mum,folum ergo popali en aS 
Mene finiaue artes dc finitionis in re« ) 
o pradicantur de propro:defimto; v& — — 
funt genus, & dtxudpei petia Ípeciis — 
inhoc primomodo reponunt, |: 5 
.; 14 Dicimus tamen ,quod proprieloqué-- 
doillz propofitiones crunt per fe prinmymo 
din quibusptzdicata funt de effentia fue — 
bicéü vniuerfalis fiue in re&to;fiue in-obli- 
quo , fiue p radicamentalia finr, fite trans 
fcendentra; at quando non funt de cffantia, 
quampis ingrediantur definitionem ,-non 
confciunt propofitionem pcr fe: reductiué 
veró ad hunc modum fpectant przdicatioe 
nes vniuerfalium de fingularibus , ciufdem 
de fc ipfo , & propofitioncs negatiua , in 
quibus remouentur à fubiccto pradicata: 
oppofita pradicatis ill: conuenientibus in 
primo modo : explicantur, probantur fin 
gula; & primo quod pradicata cffcotialia 
in rccto per fe m primo modo pradicétury 
atetcx communi coofenfu , S ex Arift, 
Ic, & cx Doct. 3.d 7.q.1. D. & 1. Poft: q.19.. 
€o quia hac cft vaior necefitas, quz pof 
fit intcrpradicatur: » & fübiectum repe 
fübieéti 2 








































PX 


De necefsitate principiorum , dt. [er 


de prádicatis effentialibus in obliquo di 
cendum,& de tranfcendentibus etiam,qua- 
le efteus, quod veré in quid de fuis infc- 


. rioribus predicatur, vt docet Do&or 1. 


d.8.q. 3. Y. & veré ens concipitur adinodü 
dique fermz Metaphyfice inclufa in fuis 
inferioribus quidditatiué, ficut cetera pre- 
dicata quidditatiua . 

Secundo quod quando non funt de ef- 
fentia, licet ingrediantur definitionem , nó 
faciant propofitionem per fe priini modi , 
habetur expreffcà Doctore i. d. 3.q. 3. G. 
vbincgat ensin quid , X ia primo modo de 
fuis paffionibus dici » quod probat , quia 
Sradicibni in primo modo eft de effzntia 


flecti, at fubiectum non ponitur in de- 
finitione paffionis vel accidentis, nec cor- 


gelatiuum in definitione relatiui tanquam 
quid effzntiale, fed vtadditum , & extrin- 
fscum; eo vel maximé , quod (pé funt al 

zcrius fpecici,imo& predicamenti . Tum 
quia x U'oft.s s. pradicatio per fe aon con- 
ucrtiturin przdicationem per fe , f«d paf- 
fio per f praedicatur dc fibiecto. , ergo 
fübiecim aon pradicabitur per e d : paf- 
fione. Tum quia in tántum prz-dicatum per 
fc dicitur de fubiecto, quia in. fubiecto eft 
caufa, & ratio formalis inhzrentiz. predi- 
chti Cum fubiecto , qua ratione tunc fit di- 
recta, & naturalis praedicatio , quando id', 
quod ineft, przdicatur, & cui incll,(ubijci- 
tur; fed in paffione nou. eft talis ratio , nec 


fuübiectumineft paffioni, nec correlztinum - 


rclatiuo, ergonon poffant conficere pro- 
pofitionem perfe. Solum poteft inferri, g» 
cum paffio, vel accidens dicat efcatialem 
prdinema 1 fubiectum , qu ordo circum- 
Ícribit nobis effentialem differentiam ,id- 
circo non fubiccrum , fed ralisordo vt fic 


. circeamícribens diceturin primo modo de 


acc denti 5 & in hoc feníu intelligen Jus eft 
Arift. dum hic affert exemplum dehnea ex 
puuctis conflante, punctum .n. cum non fit 
parscffentialislincz: fed terminus neccffa- 
rió requificus, non dicetur de linea, neq. in 
obliquo in primo modo , fed habitudo li- 
nez ad punctum ,vc explicans dif:rent am 
eff.ntialem ipfius , erit praicatum in pri- 
mo niodo . Hinc colligitur ; quod non füffi- 
cit dicere;praedicacü primi moj :tt, quad 
ingreditur dcfinitionem fubicct fed requi- 
ritur adhuc; vt inzr«diatur tanquá aliquod 
€ffentiale, non tauquam additum ; infuper 
quando vna icfinitio ef«nt:alis prg- 
catur de altera eiu[Je d.fiaiti , eft ve- 


ra przdicatio per fe prizi avodi , vt animal 


167 
rationale eft.ens fu ftantiale coiporcum - 
conflat ex corpore 4 & anma , rimlicc, 
vna d. finitio non fit de conceptu altcrius , 
fuiEcit, vt fit de effentia definiti, pro quo 
fupponit . 

14. Tertió, quod illz propofitiones enu- 
meratz in coaclufione po ad hune mo- 
düm fpcctare taltim rcdu du? , probatur ;, 
non.n. proprie fpe&tant , vt patet ex didis 
referendo opintonem oppofitam dc praedi- 
cationibus ciufdeni dc feipfo,& vnmerfalis 
defiagularibus: quod ctiam dicendum eft 
de propofitionibus negatiuis , quia iN ets 

radicatum remouctur , non Arn fu- 
icdlo,ergo non poffunt dici propric in pri 
mo modo ; tum etiam quia ncgatrones'ne- 
queunt eff: de effentia , & conflituere ens 
pofitiuum . Reftat igitur,vt folum reductis 
ué pertineant, quia vniuerfalia funt de cí- 
fentia fingularium,& fi 1fta dcfiairencur, no 
nifi pcr vniuerfalia ; ergo iftz pra dicatio- 
nes crunt m primo nodo, & ncceffariz. Si- 
militer fi perfcitas propofitionis eft , quia 
radicatum eft in fubicéto non per aliud , 
itaut quantà fübiectum eft minus aliud à 
rzdicato , tanto magis propofitio eft per 
c, vnde niagis eft p fe jppofitio, tm qua tota 
d«fiiitio przdicatur de definito , d fi pars 
zdicarctür,cü nó fit maior idétitas, quam 
tiufdé ad fcpfum , identicz propofiriones 
poffunt dici per fe, & non nih in primo E 
do. fnfoper quod propofitiones negatiuz, 
&c.ad hunc modum reducantur , patét cx 
di&isin Phyf.difp.,.q. i.art.1.vbi cum Do 
&ore qaol. 4.E offendimusnezationes prz 
dicitoium ftmpliciter repugnátium alicui, 
S conflitutiué non pertineant ad ef- 
entiam illias rci, confcqutiué tamen. ípe- 
élare.quatcnus neceffario confcquuntur ad 
pradicati propria effzntialia , crgo quia 
negatio irr2tionabcatis v. g. confequitur 
in homine ad rationalitatem quz ri primo 
modo dicitur dé homine , etiam talis negri- 
tio ad talem mo lum reduci debet , vt hzc 
homo non eft irrarionalis,fno modo fit per 
fe p po aov Doctor,cum 
1. poft.q.: y. affcrit',; quo atn pro 
bed ci ded puimój. per fe fed raa en- 


4 tvrabaffigmatiua.Et ex his breuiter diluci- 


da fiunt,qua fuse dilpatant Formal no- 

*ftri trac. Formalit. part 5.a:t.3. 3e diftinstio- 
ne formali , circa propofitioncs fpe&taotes 
ad primum hunc modum dicendi per fe ,vbi 
prafcrtim contenduut de pradicauone 
1dentica,& vniuerfalis de ting'ilzri , de quo 
plura Aretin uni Aper qinn ex di- 

1 ctis 


Aa A , 


P 
" 
E: sl. 


"S" Z * 
108 
€is breuiter conciliari poffunt. 

15 Dubitaii tamen poteft de modis in- 
trinfecis, an in primo modo pradicétur per 
fe de re, cuius tunt modi , quales funt infi- 
nicas , & neccffitas refpectu Dci , finitas , & 
contingentia rcfpectu creaturz , intenfio , 
& remiffio graduum in qualitate; non.n.vi- 
dentur fpectare ad 1. modum , in quo paffio 
dicitur de fubiecto,vt infra, quia modus in- 
trinfecus intimior eft ipfa paffione, nec fa- 
Cit vnum conceptum per accidens cum re , 
cuius eft modus, vt facit paffio cum fuübie- 
cto,cx Doct.quol. s. C. Refp. cum Smifinc. 
tract.2 difp.1.pu 4.vbi citat Tat. & Pofnan, 
ob rationcm allatam modum proprié non 

ertinere ad 2.modum,fed ad primum mo 

um,quia aliquo pacto pertinet ad quiddi- 
tatem rei,quatenus perfecté , & adzquaté 
quidditas nequit concipi non intellecto 
modo intrinfeco; non tamen attinet ad pri- 
mus gradum perfíeitatis primi modi , nam 
intimiora funt rei przdicata quidditatiua , 
quam modi intrinfeci . Vndéin hoc primo 
modo dantur gradus , primus eft , quando 
totà dcfinitio przdicatur de definito, fecü- 
dus quádo pars definitionis pradicatur de 
definito, tertius quando modus predicatur 
de re,cuius eft modus, & ad quartum gradíi 
(usine pepe tn des quz reductiue in 

oc primo modo collocantur. 

Dices, animal non eft de ratione ratio- 
nalis,fed hzc propofitio eft per fe,rationa- 
le cftanimal , & nó nifi ad primum modum 
reduci videtur, ergo falfum eft przdicata 
primi modi debere effe de effentia fubiecti, 
min.prob.quia eft ncceffaria,& non per ac- 
cidens;ergo per fe;tum quia bené fcquitur, 
omnis homo per fe c(t animal,omnis homo 
per fe eft rationalis , ergo rationale per. fe 
eft animal,quia ex propofitionibus per fe 
non fequitur nifi propofitio per fe, non per 
acc dens.Refp.ex Sco.4.d.ij.q. 3. FF. quod 
nec gcous de differentia;neq; ditferétia 
fe predicatur de genere,quod ctiam docuit 
3X.Potl.q.2 5.quia neutrum per fe includitur 
in altero;aliter vnum ipforum effet tota de- 
finttio,& licct fit neccffaria, non tamen per 
fe propter carentiam inclufonis, fed folum 
eft neceffaria propter jnclufionem/in ter- 
tio,.f.in fpecie.Dicitur quoque per accidés 
logicé,vt i0nuit Doctor in 3.d.7 q.1.D.qua- 
tenus przdicatum ef extra conceotum. fu. 
biecti, non ia iM quafi q vnü acci- 
dat altcri,vel ambo tertio. Ad aliam proba 
tionem refp .Tat.hic negando con(cq. quia 
non cft neceffe;quod fi extremitates vniun- 


Pars Secunda Inflit. Tra&l.Y, Cap. VIT. 







































tur cum medio fub aliquo. modo fpeclalc 
radicandi ,feu cum aliqua determinatione 
los denotante, quod etiam fic vniantur ine 
ter fesimó committitur fallacia accidentis, 
quatenus non Quicquid conuenit przdica- 
to, dicitur ctiam fubiecto conuenire , eo 
quod przdicatum non eft omnino idem cü 
fubicéto, vide Do&orem p.Poft.cit, plura. — —— 
circa hoc docentem . n. 

16 Secundus modus dicendi per feeft, 
cum fübicctum eft de definitione przdica- ———— — 
tij fed hoc non fufficit , aliter hzc propofie- 
tio animal eft bomo effet per fe , cum anis 
m4l fit de definitioone hominis,quod tamé 
eft falíum,vt habet Doctor 1.Pofl.q (3.8€.— 
in 4.cit.eo quia eft przdicatio innaturalis 
non ia(eruiens demoriltrationi , & faciuat 
ad hocque füpra diximus oftendendo hác. 
propofittonem, rifibile eft homo , non effe 
per fe,Quare requiritur adhuc,quóàd fübies 
€um fit de definitione predicati , non vt. 

ars effentialis,fed vt additum . Sed E 

oc fufficit,aliter accidens commune in ft 
cundo -— de fubtecto erac ,&fa- 
ceret propofitionem per fe , non 
Feld va Ari ic £uapropver ex 
etiam,quod inter illa fit neccetfaria: 
do caufz ad effectum , ita vt fubic 
cauía omnei habitudo, vt 
faria,non debet effe in genere Y ; 
rialis , nam hac datur refpe&tuaccidenti 
communis , & quia hac indifferenseft ad —— 
formam,& priuationcm recipiédam ,quá« — 
tum eft de fc,vt habet Doctor in 1.d.33p 74 
S,& 2.d.15:C.fedingenere caufz efücien. ——— 
tis,non cuiufcunque;fed Wires 1 
nationem caufat, & propriam refultantiig — — 
vtexplicauimusin Phif.difp.7.q.2.quale — — 
eft füb:c&umrefpectu propriz paffioniss ———— 
cateri.n. cffe&us non habent neceffariam s" 
connexionem,& habitudinem cum fuis cau " 
fis.quam doctrinam tradit Scotus :.Poft.q. 
1 5. hinc alij breuius dicunt icationem 
fecundi modi eff , cum paffio de propria 
fubie&o prazdicatur. 1d 

Ex quibus deducitur primo ,quód fi paf- 

sio przdicatur dedefinttionefuübiecti, vel ——— 
vid ciue conflitutiua,talisprzdicatio — - 
eritin fecüdo modo, quia expMicité aflignas 
tur ipfius caufa,tta Doctor 1n s.d.1 1.q.5.B. 
Secüdo, quod paffio inecundo modo prz — — 
dicatur de inferioribus proprijfubic&i , — 
vr cum paffio generis dicitur defpecie; 8 — — 
pafsto fpecici de indiuiduis;licetnoimmee — 
diaté,& primario, (ed mediate , & fecunda- 
rio; X hoc fibi vulc Arift.cum 1. Poft.12- ait 


—- 


,inhz 





De ntcesitate princip. eo modis pe[italis. — eo 


ionem generis per accidens conuenire 
'eciei,. iion immediaté: ratio elt, quia in 
inferiorib. veré reperitur cau(a ilhus paí- 
fionis. t ertio quod páffio inferioris nullo 
modo przdicatur per fe de fuperiori , ita 
Doctárcit.vynde hzc non eft per fc, animal 
&ft xifibile , quia non conuenit illi definitio 
huius fecundi modiineque ifta eft per fe, nu 
merus eft par, linea ett recta0b eandem ra- 
ionem.Quartó,quod pafsiones inferiorum 
fub difiuné&tione per fe in fecundo modo 
pradicantur de fuperiori, vt numerus, vel 


. elt par,vel impar,linea, vel re&a, vel curua, 


quoniam hzc duo fic accepta, cum (int im- 

m«diat neceffe cft alterum incffz,fe habec 

enim,ac fi contradiStori&'opponerentur,& 

fimul cum difianctione fumpta conflituunt 
vnum proprium de genere enunciabile;idé 
dici poteft de ifta propofitione,animal, aut 
£ft rationale,aut irratioale , quia diuidi in 
fpccies per differentias eft proprietas ge- 

neris . 
Dices accidens femper przdicatur acci- 


. dentaliter;ergo per accidens , non per fe . 


p.fi lyaccidentaliter determinat inhz- 
rcns jidelt denorat przdicatum effe ens ac- 
peirisy ,ett Mise vuÁ—À & fed "es: 
confeq quia bené potcft aliquod accidens 
neceffario conuenire fübiecto;fi determinat 
zrentiam , & coünexionem ; . 
confeq. Solent hic s notari dif- 
fcrentiz inter primum , & fecundum mo- 
dum dicendi per fe & M enumerat Are» 
tin.cit,com.7.fed per hoc: brcuiter- diftin- 
gui debent,quod predicata. primi modi süt 
eifentia,& quidditate fübie&i ,non auté 
przdicata(ccundi-rhodi ; & ideo illa funt 
priora fubiecto , vt conftitutiua illius : ifta 
veró funt pofteriora,ex quo oritur alia dif 
ferétia, quà hic affignat Lynconienf.quod 
przdicatum.primt modi eft caufa. fubic&ti 
quántum Ad; effe , quia eft conftitutiuum 
ciussfed icatum fecundi modi eft cau- 
mt biecto,quia dimanat , & pullulat 
ab eo .. 
37 Tertius modus communiter dicitur , 
nonffit modus pradicandi,fed modus 
per fe edi ,& varie explicatur à Docto- 
ribus ; Quidam .n. dicant effe modum per 
fe effendi , hoc eft folitarié exiltendi, quo 
fcnfu potelt etiam. conuenire- accidena , 
euando non eftin fubiecto ; quam expofi- 
tionem recipit Doctor quol.9, A. Alij hunc 
modum per fe effendi magis coarctant; vt 
excludat modum effcndiin alio;vt in fubic- 
cto, fiuc actu fiuc aptitudinc , quo feníu 


competit cantum fubftantijs tàm primis, 
quàm fecundis. Alij adhuc magis coarctár, 
vt excludat modum effendi n alio,non fo- 
lum vt in fubiecto, fed eriam vt in inferio- 
ri; quomo :o cancum primis fübftaatijs có- 
petet ,nam fecundae fuat ini primis tanqus 
in inferioribus , vnd& Arift. de iftis tantujs 
exeniplificauit . Zab. verólib.r. de propof. 
neceff. contendit hunc effe quoque mo. 
per fe przdicandi, à vc eff: , féu exiltere 
per fe dicatur de fubftantia in propofitio- 
ne de fecundo adiacente, eo quia Logica 
non confiderat modos effcadi , qui funt 
reales, (cd modos intentionales , & przdi- 
candi, qui demonftrationi inferu unt , qua- 
tenus per fe eff? enunciatur de fubftantia 
in pepe ; quz omnia probabiliter 
futtineri poffuat . s 3 
13. Quartus modus per fe ab aliquibus 
appellatur: modus mon per fe prz.licandi , 
fed per fe caufandi : at Arift.in tex.& Doct, 
1. Poft.q. 5 z. clare illum enumerant per ma 
dos per fc przdicandi fundatum tamen fu- 
per modam per fe. caufandi, & vt ait Doct; 
3.d 7.q;1. $. uuinto videndum , quando ia 
fabiecto includitur proxima ratio inhzren- 
tix przdicati,licet inter ipu fubiectum; 
& przdicatum non fit neceffiria hiabitu- 
do,fcd contingens, vt cum dicitur , volütas 
vult,iugulatus interjit : ex quo deducitur 
contra Caict. hic non (umi caufam , & effa- 
ctum potentialiter , fed in actu nam fi 
tentialiter famerentur , effet in illis necef- 
fariahabitudo, nec à fecundo modo ditfer- 
ret , vt fi diceretur , voluntas eft volitiua, 
calor eft calefactiuus; bac .n.przdicata süt 
aptitudines, & pailiones fubiectorum 5 & 
quamuis etf«&us inactu cótingenter vnia- 
tur propriz caufz in actu' quoad efi , per 
fe tamen vnitur quoad caufanr, quia abip- 
fa! effzntialiter dependet , & hec (ufficit ad 
conftituendam propofitionein noi omninàó 
per accidens, fed aliquo mo perfe ,/Dez 
ducitur etiam per caufam hicintelligi non 
intrinfecam , & cff:ntialem , quales funt 
materia, forma refpectu compoliti ,quia 
iftz pertinent ad primum modum, féd' ex- 
trinlecam,fiue efficiens, fiue formalis, fina- 
lis,aut materialis fit: etenim forma accidé- 
talis, vt albedo dicitur caufa foralis ex- 
trinfeca hominis al5i , pro qianto tion elt 
deeluseffentia ; & ifte modus fecundum 
Scotiftas habet tres gradus 5. primüs eit, 
ando effectus formalis pradicatur de 
fübiécto mediante fua caufa formali ,vt ho ^ 
mo albedine eft albus, albus .n. eft e Deegi 
or- 


^. 


4710 


formalis albedinis, & ip(a mediante dicitur 
' dc homine. Secundus , quando actus cgre- 
diensà fua caufa formali prxdicatur de cf- 
fectu formali illius caula illa mediante,vt 
album albedine difgregat , interfectum in- 
terfectione interit, interire .n.eft actus in- 
«terfecticnis, ficut diíeregare e(t actus al- 
bedinis, & cffectus interfectionis cft nter- 
fectum effe,vt album eft effectus albedinis. 
"Tertius, quando etfectus predicatur de fuo 
immediato principio, vt intellectus intelli- 
git, voluntas vult . 

At hic oritur difficultas, quia tunc quar- 
tus hic dicendi modus non videtur differre 
à fccundo, nam fupradictum eft; quod cum 
paffio przdicatur de definitione fubiecti , 
yt cum dicimus , quod animal rationale eft 
rifibile , hzc eft propofitio fecundi modi 
dicendi per fe, fcdin hac propofitione ef. 
fectus przdicatur de (uo immediato prin- 
cipio productiuo. nà rifibilitas eft effectus, 
& animal rationale cius immediatum prin- 
cipium productiuum,ergo hic quartus mo 
dus non videtur differre à fecundo;Lynco- 
nienfis hic videtur concedere quod primus, 
& quartus dicendi modus inuicem confun- 
dantur in quibufdam corum gradibus 5 
"ITrombeta veró tract. Formal. art. 5. $. pre 
declaratione , vt affignet horum. modorum 
difcretionem adinuicemità difcurrit; pre- 
dicatum aut eft incrà conceptum formalem 

" fübiecti, aut .xtrà , fi primo modo , fic eft 
radicatum pertinens ad primum nodum 
licendi per fe, pain tali modo przdica- 
tum eft dc intellectu fubiecri; fi veró pra- 
tum eft exrrà intellectum fubiecti, aut 
habet caufam intrinfecam in fubiecto , aut 
non; ft primo modo, aut illa caufa enuncia- 
tur faeéu difticté,feu ex plicité , aut 
non; fi primo modo,fic habetur quartus mo 
dus dicendi per fe , quia. in illo exprimitur 


caufa praedicati , vt dicendo interemptus 


intesijt perimteremptionem s. fi vcro cau- 
fa.non enunciatur exprefsé, fic habetur fe- 
cundus modus,vt dicendo,homo eit rifibi- 


lis , vbi refpectu rilibilitatis non exprimi 


tur caufa; qua cft animal rationalc.Sed hzc 
doctrina dificu'tatem nó foluit, quia etiáfi 
exprimatur talis iminediata caufa rifibili- 
tatis dicendo, animal rationale elt rifibile ; 
adhuc propofitio pertinet ad fecundü mo- 
dum dicendi per fe., aon ergo. bene per il- 
lud fecernitur hic quartus modus à (:cun- 
do. Hinc idem Tromb. ibid.qu.fi hanc dif- 
ficultatem friatunca am drea 

[ubdit iater quartam, & fccun- 


—— e 


Paré. Secunda Inflit. Tracl-I. Cap. Hf. 


diim dicendi per fe , nam in feeundo modo 
in fuübiecto non tantum includitur proxi- 
ga ratio inharentiz formalis praedicati ad 
uera 5s : Pisae ge —— inhzren- 
tiz cft (impliciterneceffaria refpectu 1 
dicati: fed in quarto modo hoer ici 
in fubiecto proxima ratio inhzrentiz , illa 
tamen propofitio non eft neceffaria , fed 
contingens, & ifto modo dicimus , quod" 
illz propofitiones , calidum calefacit , vo- 
luntas vult, funt per fein quarto modo;vbi 
pradicatum non neceffario competit fübie- 
cto, fed contingenter, quam folurtionem 
recipit Aretin.com. 2 cit. & aiteffedoctri. — 
nam Scoti loc cit. 3.d 7.q. 1. vbi ait, quod 
propofitiones huius quarti modi benéfünt. 
per fe, (cd non femper neceffariz,& exem- 

lificat deifta, voluntas vult , calidum cas — 
feacie , quz funt contingentes, voluntas " 
enimnon vultneceffarib,fed contingenter, —. — 
quam doctrinam rurfus habet Tromb. 5. 
Me. q.2. L 
Scd neq. hzc folutio fatisfacit,& doctri- 
nà jn ea contenta, quamuis innuaturà Do- — 
Hier 9 vam ietm viec. Mee intelli 7 

enda*eft, quia omnis perfeitas min 
fert berebtatoml ,nam perfe escis "t 
accidens,quod importat conting: ntiam , fi. — 

- 
u 


ergo propofitiones quarti os Ma d E. 
Y 





uo pacto per fe, debent quoque ei 
ena neceffariz ; & quidem hoc negari m 

otcít quia vt dicebamus contra Caiet. 

muntur caufa , & e jn hoc quarto 

modo potentialiter ; nec caufa potentiali 
ter, & effectus actualiter, fedambo fumui 
tur in actu adeoóut effectus: cóparetur 
fae, vt ftat fub ipfa cav(alitate, vt conftat in e 
exemplis allatis , calidum calefacéi S 


HU 


ione ca. 
lefacit, interemptus per interemptionem — — 
interijt: quamuisergo incaufiscontingene — 
tibus, & liberis etfcctus neccffariam non 
habcat connexionem cum caufa abíoluté 
fumpta , habet; tamen neceffariam: conne- 
xioném cum ea, vr ftat fub cau(alitate;quia 

vtait Arift. z.Phyf & s. Metaph. caufa in — 
actu, & cff cctus in actu; fimul funt ;, & non 
funt, & ideo fuprà dicebamus , quod licet 
effectus in actu contingenter vniatur caus 
fx inactu quoad effe; per fetamen , & ne- 
eeffario vnitur quoad caufari , «ndé etiam 
ipfa voluntas, vt ftat fub volitione , dicitur 
neceffario M irsiooe ^ ergoin propofitionibus 
quarti modi per critür ropor- 
tionata neceffitas , t pedi it Amic. 
tract.26.difp.1.q. 12. in lib. Poft. Itàq. ad 
propefitam difhcv)tatem o ccurren dum 


do 





Y 


£x modo dictis, quodinifto quarto modo 


üsin actu przdicatur de fuo imme. 


. diatoprincipio productiuo, non autem cf- 


fectus in potentia, velin aptitudine,fi enim 
inet.ad fecundü modum dicendi per 
, & ideo illa propofitio animal rationale 
e(t rifibile, ad fecundum modum pertinet, 
pon ad quartum, & hanc potiffin:um diffe- 
«rentiam inter fecundum, & quartum modü 
dicendi per (e inter alios adnotauit Vene- 
tus,quem fequitur Amic. cit.q. 11. dub. 3. 
& Arctin. cit. 
-.39. Quari hic etiam folet, an propofitio 
r fe conuertatur in propofitionem. per 
€,& difficultas procedit przfertim de pro- 
pofitionibus primi,& ecundi modi , quo« 
modo inuicem conuertátur. yecon vniuerz 
laliter Scotus i. Poft.q. 18. & 1.d.5. q.5.lit. 
G.Trombet 3.Mer.q.s. & trac.Formaht,loc; 
cit.Faber theor 8. & alij Scotiftz paffim ; 
Caiet.autem 1.Polt. cap.4. ait aliquas con- 
uerti,& aliquas non couuerti ; quando ter» 
mini non reciprocantur , ait ipfasnon con 
uerti vtifta eft per fe,homo eftanimal;non 
tamen hac, animal eft homo; at quando ter 
minj.reci, tür:, inquit propofitionem 
perfe conuerti in deo cwm per fe, li- 
cet non in codem modo, addunt aliqui fed 
Pes funt primi modi cü cóuertuntur, fiunt 
«cundi modi, & € contrà,v.g.enseft vnum , 
homo cll rifibilis , funt ofitiones per 
fc íecundimodis qucd ficonuertantur di- 
cendo ,vnunveftens,rifibile eft homo funt 
propofitiones iam primimodi ; funt quidé 
propoficiones per fc, qu'a funt propofitio- 
ncsneceffariz;& omnis propofitio neceffa 
ria cft per fc;fpe&tant vero ad primum mo- 
dum; quia inillis conuertentibus przdica- 
tm eft de ratione fubiedti , eo quia fubie- 
(inm cadicin definitione pafsionis ;:& hoc 
cfl totum Caiet. fundamentum : 
fitum tamen cum Scoto tenendum 
loc.eit quod aperté docuit Arif.ipfe ex pro- 
feffo 1-Poft.cap. 1$.dicens:in propofitioni- 
bus per fenon dariconuertentiamineq.va- 
let dicere. Arift.efle intelligendü,quod pro- 
pofitio perfe non conuertitur in eundem 
modum,bené tan in diueríum;nam Arift. 
ibfoluté loquitur & non cemparatiué, & vt 
€o pofteà' foluendo amecntum 
€aiet. falíum | ef! etiamin hoc fenín vnam 
propofitionem per fe poffe conuerti in 
aliam; Dcindé probatur ratione ex Tromb. 
cit. cuiufcumq. propofitionis przdicatum 
de pendct à fubiecto quantum ad rationcm 
formalem intzinfecam fubic- 


inhazentiz intii 


Dt fiecefiruti princip. 6) mod. pesféiinis, — tia 


&o, fübie&um ipfius non poteft confimily 
dependentia dependere à przdicato;fed i. 
ena fitione per fe icatum 
c dependet à fübie&o,ergo € contrà fübie 
Gum non potcft fic dependere à pradica- 
to, ergo perfe non conuertitur in perfe ; 
maior patet ex Phyficis , vbi probabitur nó 
daricirculum in dependentia effentiali in 
eodem genere caufa probatur minor,quia 
ifta dependentia videtur cffz ad aliquid in 
ratione priné;pij formalis , quia omnis de- 
eese quz cft fecüdü rationem forma- 
em intrinfecam, reducitur ad genus caufz 
formalis.Nec rurfus dicas;non fequi circu- 
lum ; quia propofitio perfe conuertitur in 
per fein codem modo, fed in diucrío , nam 
mox patebit id effe falfum,tum quia quan- 
do etiani id concederetur , adhuc daretur 
circulus in dependentijs effentialibus in 
eodem genérecaufz , quia fiué jore 
fit perfe primi modi fiue fecundi , perfei« 
tas , & dependehtia effentialis pradicati à 
fubiecto exercetur in genere caufz forma- 
lis, Demtim jamfüpra dictum eft, concedi- 
turq. abipfo Caict. predicationem per fe 
debereeffe dire&tam , & naturalem ; fed 
propofiionés conuertentes áffipnatz ab 
ipfo continét predicationes indirectas , & 
innaturales;vt conftat , ergo &c. Conf. ad 
hominem.quia ipfemet Caret.ibidem ea ra- 
tione negat effe propofitionem per fe, cá 
inferids przdicatur de füpcriori , vt cum 
dicituf, animal eft homo , quia hzc przdi- 
catio;eft contra naturam , fed tales quoque 
funt propofitiones ab ipfo affignatz , cum 
fübiectum predicatur d. fua P ssicey Ur 
fpccies de differentia , namdifferentia , & 
paffio infunt fpeciei, nó é contra, ergo &c. 
Fundamentum veró Caiet. facile labitur; 
falfum cnim clt propofitioncs illas conuer- 
tentes ab ipfo adductas , rationale cft ho- 
mo ,, rifibilc eft homo, cffc propofitiones 
períe ad primum modum  fpeétantes ; nom 
enim in primis funt bcn per fe , 
uia aon funt naturales , & directz ; neque 
pectant ad primum modum , quiam de 
nitione paffionis fubiectum non cadit , vt 
de cius quidditate , fed vt additum ex 7, 
Met.tex. com. 17. & 19. quod eft eff ex- 
traneum à ratione etus formali , atq. ideà 
propofitioilla ad primum nequa- 
uam fpectare poteft . Cum veró aiebat 
Caiet.1 las propofitiones cffe n. ^ 
atque ideo effc per fe , ueganda eft confc- 
uentia, quia propofitio de omni eft necef- 
furia & tamen non eft per fe;cuia p 
10 


W 


ditm 
i 
dicit vlteriorem gradum necefítatis ; neq. 
ab codem habet propofitio neceffitatem , 
K períeitatem, s ex diuerfis capitibus , 
wt i notat Tromb.5. Met.q.2.ad r, prin. 
nam propofitio dicitur neceffaria , quando 
extrema ipfius funt immutabiliter «nita 
in quocunque effe concipiantur, fiué in re , 
fiue inintelle&u , ita quod neceffitas pro- 
ofitionis oritur ex immutabili terminorü 
abitudine: fed propofitio eft per fe,quan- 
do in fubie&o includitur ratio formalis 
inhzrentiz pradicati ad ipfum ; modo ftat 
aliqua extrema propofitionis effe immu- 
tabiliter vnita, & habere neceffariam habi- 
tudinem adinuicem , & adhuc vnum non 
includere rationem formalem inharentia 
alterius. Dices, ilz propofitioncs no funt 
per accidens , inquit Caiet. ergo per Íc. 
Reípondetur Doctorem loc.eit.1. d. 3. q.3. 
concedere illas effe per accidens , vbi tame 
tiotat Bargius id intelligendum non effe 
jn toto rigore,quoniam propofitjo per fe, 
& per accidens proprie loquendo diuidunt 
gropofitionem naturalem,quando .f.fubij- 


citur quod dcber fubijci,& prgdicatur ,q»- 


debet iv vt habet Doctor q.penult. 
vniuerf.& x Poll.q. 18 in folutione ad ar- 
umenta, vbi per totam qua onem bcné 
eclarat, quo pacto propofitioncsille di- 
cantur per accidens; breuiter tamen dicen- 
dum cffc per accidens , nonquidem ratio 
ne obiccti, quo fenfu hec dicitur per acci- 
dens, homo cft albus , fed dicitur per acci. 
dens ratione modi connectendi , vt docet 
Aritt.1.Poít. 35. & 34: & Them. com. 35. 
2 przdicatur qued doberct fubijei, & 
contrà . 
Ex oppofito totidem modí per accidens 
pradicandi asignari poffunt ; Primus «ft , 
quando pradicacum non cft de effintia fu- 
^ picéti, & elt oppofitus primo modo dicendi 
p:t fe;quo feníu hzc propofitio homo cft 
rifibilis poteft dici per accidens. Secundus 
oppofitus fecundo do przdicatü ne- 
dumnon cft de effcntia fubie&ti , fed nec 
proprietas cius, vt funt propofitionesom- 
nes in quarto modo. Tertius oppofitus ter- 
tio ( juxta ponétes illum inter modos pre- 
dicandi, quamuis ab Arift.non numerctur) 
«ft, quando effe predicatur de accidente , 
vt albedo efl . Quartus oppofitus quarto 
«ft, quado cffcétus non pradicatur de fua 
per fe caufa, fed dealiquo per accidens fibi 
coniunéto , vt muficus zdificat , accidit.n. 
a dificateri,quod fit muficus , nec zdificat 
vtmnuficus, fcd vt edi&cator . 


E 


-. Pars fecunda Inflit.Tra£]. I. Cap.1IT. 




















20 Tertia demum conditio , feu neceffi- 
tatis gradus eft, quod principiumdemon- 
ftrationis non folum fit de omni, & per fe , 
fed quod vniuerfaliter pradicetur ; predi- 
catum vniueríale cft ; quod dicitur de oni- 
ni, per fc, & fecundum quod ipfum;vbi hot, 
quod vniuerfale non. fumitur hic pro tere 
mino multis communi ,vt in lib. przdicalb 
fed pofteriorifticé, pro illo .f. predicato:, 
rag erae conuenit fubiecto , & fecundü 
ipfum, ideft adzquaté , & conuertibilitet: 

in hoc .n. fenfu fumitur ly primó, non ve- 
ró vt fonatacimmediaté) vteft rifibileres — - 
fpedu hominis, vel ciusdefinitionjs 5:at —  — 
hzc, homo eft fenfibilis, non eft predicato- À 
vniuerfali , quia fenfibilitas non conuenit 
homini, quatenus homo c(! ,fed quatemr$ — — 
animal, neq.ifta, homo eft animal; quia — 
non conuertibiliter, & ada quaté dicitur de - 
homine. dii soc oefs MCA E 

Vt auté clarius percipiatur menor u- 
Reeve ; debemus cum Arift. 5; 
Poft.c.5. patefacere errores,quos j 
committere circa przdicatum vniuesfale i 
vtillos perder modis poffu- — 
mus errare ; Primo hi ext vno tantum? Ze 
indiuiduo vniais fpecici,putaret quis,quod - 
€f predicatum pcr fe,& vntuerfale fpeciei, — 
conuenire huic indiuxitto enus« ft tale IZ. 
indiuiduum, verfi quiscxiftimarethuicLu- ^— — 
nz quatenus hzc Luna clt ;conüenire ecl 
pfari,crraret, quia etiam altexie iret, 
dori pi am hocprzdicatum noncon- —— — 
uenict Lunz, quatenus n "d 
ticulari (ed qpatenus. merfal, — 
Sécundo, quando funt pluresfpecies, qni- — 
busfecundumrationem communem eon- — — 
wenit przdicatum, quz cum fit incognita, — — 
putaret quistale przdicatum illis comes ——— 
nire fecundum proprias rationes peculia- 
res,vt fi quis exiftimaret localiter moueri 
yationcs fpeciales ,cum tamen cóueniat fe-— 
cundum rationem cómunemanimalis per^ ——— 
eh ae fupponitur innominata . Tertio, 
fi quod eft fpeciei , putamus conuenirege- 
neri, vt fi effet tantum homo in rerum na- 
tura, & quis putaret homini conuenire effe 
rationale,quia animal, erraret . Quos erro. 
res,vt cuitemus;affignat Arift.cit.hancre- — 
gulam , vtverum vniuerfale przdicatü co- , 
gnoícamus.$i pofitis omnibus non 
talc przdicatum , & ablatis nen au. 5 - 
pum cft pradicatum illud non conuenite — - 
febiecto fecundum illasrationes: Sedíecíts — — 

À : eu d] 





[t^g 














"m 


uim cam rationem erit prz 


M. 


7De emonflratione propter quid. — 


gerfale.fec dum quam primo, & conuer- 
uertibiliter ità conuenit ; vt illa ablata ab 
jntrinfeco, & per fe aufertur tale pradica- 


- fum, & illa pofita ponitur , vt pofita ratio- 


nalitate in homine ponitur rifib litas , & il- 
Jaablata, hac etiam aufertur . 

- Hi funt neceffitatis gradus, quos requirit 
Arift. ad principia demonfi ratioriis , quorü 
vltimus prafupponit fec undum, & prim& , 
Loy n. de przdicato vniuerfali eft 
perfe, & de omni , fecundus prafupponit 
primum, fed non contra , vt patet intuen- 
ti. Verum eft tamen, quod non omnes mo- 
di per e demonftrationi inferuiunt, fed fo- 
Tum primus, & fecundus,in quibus pradi- 
catum nunquam poteft fubicéto nó ineffe , 
quamuis etiam quartus poflit aliquando 
infernires tertius veró modus, quando exi- 
ftentia demonftratur de fubie&to, dumtaxat 
infcruit. : 

- Dices, bonitas, fapientia &c. demonflrà- 
tur de Dco, & tàmen iftz propofitionesnó 
funtde omni, epe fingularitaté fubie- 
Gi: item eclypfis de Luna demonftratur,in 
qua coneluftone non adcft vniuerfalitas t&- 
poris ; demonflratur etiam in hyeme effe 
nlues,in aftate grandinem fieri , &c. quz 
nullam habentpeccflitatem , ergo falíum 
efl,quod principia demonftrationis debent 
hcs gradus neccffitatis habere. R cfp.quod 
vniuerfalitas fubiectialia eft pofitiua , vt 
quando fubiectum eft commune pluribus , 

uibus omnibus conuenit pradicatum ; a- 
Jia eft negatiua- , vt.cum efto nihil fit fub 
fubicélo , tamen nihil cft fumere fub illo 
etiam per impoffibile , cui tamcn non con- 
ueniat pi edicamum: item plures dantur gra- 
dus neceffitatis, quzdam .n. propofitiones 
dicuntur neccffariz ,quia vt plurimum ve- 


- yificantur , fed/falliblliter , vt quód dentur 


E 


nióes in hyemes quzdam aliquando , fcd 
infallibiliter, vt qnod tali tempore.& pofi- 
tis talibuscaufis eclypfisLunz contingat 5 
quzdam, vt fint fcmper, & infallibiliter na- 
turali potentia, vt quod oriatur Sol queti- 
dic,& occidat; quadam femper; & infalli- 
biliter fecundum omneni potentiam , vt 
quod homo fit rifibilis :ad arg. refp. quód 
propofitiones dc Dco peffunt dici dcom- 
ni,quatcpus fibic&tum potcft dici vniuer- 
fale vriuerfalitate negatiua quatenus niil 
effet fub Dco, fi effet poffibile, cui nó con- 
ueniret bonit;s & it: alix propo- 
fitioncs fccundum quod funt neccffaric;di- 
cuntur demonftrari , & magis funt ne- 
ecffariz;co perfcóliori tionc de- 


b 
- 


*"» 


ft5 
monftrantur , & quia demonftratio potiffi- 
ma eft €— prre ,& ^e ipfa 
pracipue loquitur .qua propofitiones 
maximé neceffariz dran iui tdcirco 
dixit principia demorftrationis effe debere 
taliter neccffaria, vt fint de omni, per fe; & 
fecundum quod ipfum . 


í CAPVT IV. 
De demonfiratione Propter Quid, 


21 Emonftratio ab Arift. r. Poft. c:102- 


diuiditur in demonflrztionem 
pter quid , feu potiffimam , & in demonftrae 
tionem , qw; , prima eft , que per caufam 
proximam, & adzquatam procedit tanquá 
per medium ad démonftrandám douciatas 
nem, fccunda , qua à nontali caufa proce- 
dit; prior dicitur potiffima, & à priori pro- 
pter perfe&tiffimum modum proccdendi,8a 
perfeéiffimam fcientiam , quam parit : de 
qua Arift. c.z. duplicem dat definitionem. 
Prima definitio cft ifla , Demenf/ratio ef 
fy llegifmas faciens fcire,leu eft fyllopifmus 
ym us dcfinitio conftat ex genere, 
quale eft /!logifmw:,& ex differentia , quà 
circumfcribit nobis ly faciem: fcire , per 
quod a topico , & elencho diltinguitur ; & 
confe quenter poteft dici hec definitio for- 
malis,quatenus datur per caufam formalé, 
ualis cft differentia ; geret quoque dici 
nalis , quia datur per fincm demonftratio- 
nis, qui eft ícientia, propter quam cít infti- 
tuta, Verum cft aduertendum;quod fi. fcire, 
hic fumitur lato vocabulo , vt ét ad fcire à 
pofteriori extenditur, fic talis definitio erit 
demonftrationis in communi , non demon« 
ftrationis propter quid at Arift. per faire 
intellexit fcientiam proprijffimam ; quam 
fupra. dcfinierat,vndé in tex.9.ait fcientiam 
demonflrasiuam effe ex prioribus; & 
conclufionis . . : ! 
Secunda definitio , quz materialis dici 
folet,quia datur per conditiones principio" 
rum; & ex definitione fcientia illam de 
xit Arift.cft ifta, Demonlratio efl llogsfmus 
confans expert, primis, 1mied 1Af i5 , not ito 
ribus , pruoribus , C ceu[is conclufiomis . Ab 
ifta dcfiniticne parum differt fecundum ali- 
s ia quz 1. Top.c.i. traditur, e& /l- 
i[mus conslani ex principis verit aut prio 
mis aut Talibus ,qua cx promis na copPilite 
mi: - pfere principium ; (cd melius dice- 
tur dcfinitioncm competere demon 
flrationi communi ad propter quid,& quias 
vt omnis demenftratio à s Lapin topi 
" c 


hcm 


II4. 
€o fecernatur, fignum huius erit, quia da- 
tur per difiunctionem veri; , «uf primis, nà 

rincipia demonftrationis €»ws« (unt vera, 
Do non prima , necimmcdiata : pto de- 
claratione igitur huius definitionis fingule 
particula font expendendz. : 

21 Prima conditio cft , vt fint przmiffe 
eera , quia conclufio eft vera, ergo & pra- 
miffz, nam licet ex falfo aliquando fequa - 
tur verum ; hoc eft per accidens , & ratio- 
ne forma fyllogifticz,non per fe,& ratio- 
ne materiz, imó quamuis conclufto illa fe- 
cundum fe fpcétata fit vera, attamen vt de- 
duca abillis pramifüs eft falía, quia vt fic 
includit vim 1illatiuam, & caufatiuam prz- 
miffarum refpectu conclufionis , quatenus 
conclufio eft éffcétus , & pramiffz cau(z ; 
at falfum cft conclufionem veram effe effe- 

um falíz premiffz , non cns.n. quale eft 
falfum, nequit effe caufa entis , quale cft 
vcrum, quapropter hoc totum.f. conclu- 
fio in íe vera cum relatione cffe&tus ad pre 
miffas falías vt caufas cft quid folfums tum 
quía noncns non poteft fcir: , falfum. eft 
on ens, ergo nequit fciri , & illi affentiri 
intelle&us ; hzc conditio conucrit ctiam 
fyllogifmo tepico. 

Diccs,ex aeternitate motus,quod cft fal- 
fum, Arift. colligit &.Phyf. exiftentiam pri- 
mi Motoris, quod eft verum, & in demon- 
flratione ducente ad impoffibile vita pro- 
pofitio eft falfa .'Tum quia de infinito ,va- 
«uo, & ente zationis multa demonftrantur, 
qua funt non eitia, & falía . Refp. ad v. pa- 
tct ex dictis,cohclufionem Arift. de cxiften 
tja primi Motoris fequi pcr accidens ex 
motus aternitate , vel quod etiam conclu- 
fio fit falla modo explicato ; in dcmonttra- 
tione autem ducente ad impofibile conclu 
litur tcgatiué, & pramiffa fal(a affumitur 
fub conditione, fi effet vcra , tunc autcm 
non deifta demonflratione loquimur; fed 
de oftenfiua, & "pre ter quid. Ad 2. denott 
entibus, & falfis datur fcientia negatiua , 
quatervs cognofcimus infinitam non dori, 
vacuum non exiflere, ens rationis non effe 
vetüm cns , fed falfum, non veio fcientia 
pofitiua afbrmando de illis aliquid verum, 
&rcale predicatom. 

Secunda conditio eft , vt fint froma , & 
dm mcd sata, Viae .n. particul& , quamuis ab 
aliquibus diftinguantur, communter tan 

.protodcm fun.untur , & in tantum Arift. 
appcftit ly pmmedsanis , vt infipuarct , non 
fumi in codem fenfu ly primis, er griri- 
bv;, vnde tex.10. I 13. candem fignifica- 


b. d E: 


Pars Secunda Iflit.Tratl-I. Cap. TV. 


tionem ambobus tribuit; hec igitur condi- 
tio denotat, auod principia demonflratio- 
nis debent effe immediata , feu i ne 
firabilia per aliud medium à priori, & in 

codem gencre; dixigus 4 £rir;, quia non 

officit, quodà pofteriori, & per effectum: 
demonitrentur : diximus s» eodem gemere 
tiam poteft vna cauía demonflrari per alia 
alterius gene:is,& tamen dicetur prima,Sc 
immediata in Eon genere , & ratiohu- 
ius conditionis eft , quia f principia effent — — 
demonftrabilia,& cuidentia peralia, & illa. - 
peralia,procederetur in infnitum, quod —— — 
eft cuitandum ,ergo ftandum eft adaliqua t 
principia immediata indemonftrabilia EV 








aliud medium prius , & intimius fubieét EC i 
Verum eft tamen,quod aliqua dicuntur in- —— P 
demonftrabilia formaliter,quiafeipfis süt.——— 
taliz,alia virtualiter ,fi.f.euidentiam hae.— —— 
beant abalijs principijs prioribus ,per ———- 
uepoffintdemonflrari,conficienstamem — 
demcnílcilionem cit illa re. Fnprio 0 





ta principia ; quamuis autem ad 
fimam demonttrationem requirantur prirr 
cipia formaliter immediata, tamenad pere 
etiam demonftrationem fuffciunt prince — 
piz virtualitcr immediata , aliter siis la 
retur fcientia fubalternata , We e ge ^ 
men priora principia fint nota fcienzi, ali^ — 
ter non effct demonftratio , fed c 
topica in:pfo , Hviufmodi propofit 
poffunt effe tàni affirmative, quàm 


ug,affirmatiue precipue erunt,que no 
bent caufam , cur MI 
&o,vt quando definitio € jat 


rim genus, vcl differentia predicatur de 
Hefinitoy 8c cutm prima palla de defnicione S 
dicitur,& vhiuerfaliter quando effe&üsdis —— — 
citurde fua proxima caufa, v homo eft —— | 
animalrationale, bomo eftanimal, eft ra^ —— 
po er dna ra onse en «^$ 

ifcurfiuum,&c. at hec dert ; "D 
non dicitur immediata, qua po reüd á 
peranimaldemonftran. Negative eruntjjn -—— 
quibusextremaíeipfis difünguunturl,non — — — 
peraliud medium, vtanimalrationalenon - 
eil hinnibile,hec veró]homo noneftpláta, — 
non dicitur immediata, quiapoteftoften- — 
dt per animak. Et ifte due conditionescó-- 
ucniunt premiffis in [c,abtoluté, & 
pofitiones junt , fequentes veré in 
adconclufionem , vc principia illius. — 

.13 Addit dcinde Arift. tres alas condi- 
tiones corucnientes principijs compara- 
tis 2d conclufionem nud T priorións, 
notioribus , cau foue conclmfiom , epe A 

















^ tea 


3 


— tantüm in cognofcendo poteft 


De demonfiratione propter quid 1 


mb vltimam explicat ,à qva coetere pro- 
ueniunc, debent igitur effe caufe conclu- 
fionis , quia (cire eft rem per caaíam co- 
guoícere , vndé medium debet eíse caufa 
inhazrentia praedicati cum fubiedto in con. 
clufione , ergo przmiffe talem caufam de- 
bentcontinere. Pro cuitis notitia commue- 
niter dicitur,quod cau(z alia eft in cogao- 
fcend»,qua (.eft racio , cur aliquid cogao- 
Ícatur,quo fenfu cum per effe&tum cogao- 
fcimus cau(am, efe&tus refpe&tu cam(z di- 
citur cauía in cognofcendo,alia eft cau(a in 
effendo;à qua aliquid in eff cau(atur , que 
etiam caufa in cogno(cendo dicetur , fi per 
ipfam cogno(cimus effe&um ;j& hzceft du 
pleit formalis , feu propria , qua.f. veréeft 
cau(a effectus, fiué phyfica,fiué metaphyfi- 
€3j1lia virtualis quz propri non eft caufa , 
fed taliter fe habet in ordine ad aliud , 

td fi illad cau(aretur,non nifi ab illa cau 
a proueüiret, quomodo ticompreheafibi- 
litas Dei ab infinitate ipfius prouenit , & 
quia hic definitur demoaftrario propter 


tid,per caufam non intelligiturilla , qua ^ 
Fare ondes eítin dudhoftendo * fed in: 


imeffeado,& fecundum rem , fiuà formalis 
fit,fiue vircualis, vt demon(tzationes , quz 
fiunt de Dco,verz poffit d. iones 
dici,quod confonat Scot.quol. 1.art.z, 

Sed hoe disum de caufa virtuali non 
placet Amico tra&t.36.q.6.dub. 1, vndé ne- 
gat demonftrationes de Deo, & aliquas ma- 
thematicas fub demóftratione hic definita 
contineri, co quiacaufz virtuales nó funt, 
nifi (ecundum nos, non áparterei , ergo ft 
intelligitur res ab illa caufa caufari , in- 
tellizitur falfum : Tum quia etiam caufa 
dici caufa 
virtualis,& fic demonítratio ab effe&a ef- 
fet demonfiratio propter quid : Tum etiam 
quia de principijs daretur ícientia,nam ap- 
prehenfto terminorum pote& dici caufa 
vircualis cognitionis principiorum , quia fi 

offet caufari, ab illa caufaretur, 

Verum tantus rigor non placet ; fi.n. pef 
caasa virtualem intelligitur id ,à quo pro- 
prietas aliqua dimanat,& pullulat abfq.alia 
dependentia , & imperfe&tione , quo fenfu 
Patres Grzci nomen caufz admittunt in 
diuinis, & conuertitur cum principio , po- 
teft pro medio affumi in vera , & propria 
demonftratione propter quid , quia fufficit 


Exec pent Q9 , & parum re- 
ert, q» veri dependentia, e. 
&iont. Nec obiectioncs aliquid valent:non 


NES virtuales ctiam a partc 


115 
rei funt tales, quatenus à parte rei vnum 
pullulat ab alio , vnde non intelligitur 
tfalíum , fi à dependentia preíciadatur. 
Non fecunda , quia caufa non prouenit ab 
effe&u ideoque effedus non erit caufa vir- 
tualis. Non tertia, quia hiceftfermo de 
caufa inhzrentiz przicati cum fuübiecto , 
bo^ fenfu apprehenfio terminorum nequit 
ici caufa priacipiorü,neque termini prin- 

cipioram habent aliam caufam,cur adinui« 
cem connestantur,cunt fint prima,& imme 
diata;quare de ipfis nó erit (cientia. Verüm 
eft tamen,quod Arift.przcipue intellexit de 
cauía proprie dicta , vndecft feré quatftio 
de nomine. A 

24 Exhoc probatür,quàd przmiffr fint 
priores (quz particula ditfercà ly primis , 
dicuntur.n.przmniffz prima ,quia non habéc 
alias priores;dicuntur priores refpe&u có- 
clufionis) co quia mL elt prior ordine , 8 
natura ipfa concluüone,(icut quzlibet cau 
fa prior dicitur fuo effcóta, Ec quia funt cau 
fx 10 effzndo,& cogno(cendo ipfius conclu 
fionis euidentiam.n.,& certitudinem con- 
clüfio habet cx praemiffis , fequitur , quod 
nótiores fint ipfa conclufione,quod probat 
Aiift. per illud axioma, Pregrer qud vssm- 
quodque tale, illud magis , vt ivolumug 
medicinam propter fanitatem, magis volu- 
mus fanitatem , fcd affentimur e aera 
propter przmiff;s ergo magis affentimur 

rzmiffis . 


Pro exacta tamen cognitione huius axio 
matis multa folét à oribus afferri,vt ip 
fius veritatem faluent ,quamplurefque co- 
ditiones, & limitationes ad ducuntur:breui- 
ter tamen dicimus, quod ifta propofitio cft 
caufalis, vnde verificatur in his,qua fe ha- 
bent,vt caufa, & effectus; & fundamentum 


fumit ex hoc,quod nulla caufa producit ef- 


fe&um feipfa nobilierem;fed femper caufa 
totalis,faltim vt caufa, & iadependens eft, - 
dicit maiorem perfs&ionem , quàm effe- 
&us,nam independentiz dicit perfectione, 
dependentia imperfectionem ; hinc. condi- 
tiones reqiifitz ad veritatem iftius axioma 
tis,przcipuz funt, quz ad faluandam ma- 


^ jorem perfe&tion&cau(z refpectu effzctus 


requiruntur, Prima igitur conditio elt, vt 
caufa fit totalis,& per fe refpectu illius effe 
&us,qua ratione naa valet, compofitum eft 
ensin actu propter formam , ergoforma 
eft magis in acta, nam compoficum eft eas 


* in adu fubfiftens forma elt a&tas informis, 


nec forma eft totalis caufa aztualitaris eó- 
pofiti fed ctiam propria i s : funiliter 
1 DOR 


x 


E ed 


a* 


116 
1o valet, celiinfluunt propter motü , ergo 
motus magis influit co quia motus n6 cít p 
fc caufa influxus fed p accidés, Sinftrume- 
talis.Secunda, vt pra-dicatü;t quo fit cópa- 
ratio,conueniat formalizer ca.n caufa ,qui 
effcctui,vnde nà valet,aer elt calidus prop. 
tcr Solem, ergo Sol eit magis calidus ; Pe- 
trus odio habet peccatum propter Deum , 
ergo magis Deum odio habet;homo deam- 
buiat propter fanitatem,ergo fanitas magis 
deambulat.Tertia,qua ex prima deducitur, 
vt id,quod effc&um denoiinat calem,cau- 
fctur à caufa quatenus tali,qàa rationenon 
valet, domus cft alba propter edificatoré , 
ergo adificator elt magisalbus, quamuis ip- 
fi etiam albedo cóueniat , quia albedo zdi- 
ficatoris non eft caula albedinis domus . 
Quarta, quód forma,in qui comparantur , 
fuícipiat magis, & minus , hincnon fequi- 
tur, Petrus eft homo propter Franci(dit;er- 
go Francifcus eft magis homo Fílius in di- 
uinis fpirat Spiritum Sanctum propter Pa - 
trem,ergo Pater magis fpirat ; Fàdem quàd 
ly mazis,& minusmon neceffarió dicit (em- 
per intenfionem,& remiffionem graduum, 
fed aliquádo maiorem perfectionem quo- 
ad mod pe talem formam, quia.f. 
magisindependenter , & àfortiori, vt fi 
aer vt quatuor calefaceretlignum vt qua- 
tuor,fi inferretur, ergo aer elt magis calid?, 
ly magis nó diceret maiore intenfioné calo 
ris in aere,quá in ligo ; quia ambo funt vt 
quatuor; fed perfectiorem modum poffi- 
dendi,quia magis independenter , & nobi- 
liori titulo poílidetur calor ab acre, quia ett 
caufa, quàm à Hino - Cà his co3litionibus 
intellectum i'lud axioma femper ett verum 
in qnocu1que genere caufz , vc bené hic 
aducrtunt Tatar. & Io-de Miriftris. 

lices,ràám obicdtam, quàm fpecies ip- 


fius (unt mcelligibilia, &tamcn noa fequi- 
tur obiectum intelligitur propcer fpeciem, , 


ergo fpecies mais intelligitur; infuper fi 
iter, Se filius effent parui , aon fequitur fi- 


ius cfl paruus propter patrem, er20 pater. 


elt magis paruus:ité conclufio eft fini: pi &- 
miffirnm,ergo funt propter conelafione , 
ergo concluíto erit magis euidens, & nora 
Refp.fpeciem nec cffe caufam tocalem intel 
Jedtionis obic&i,nea; cocurrere,quatenas 
eft iucclligibilis vt Quz, (:4 potiuswt Q ia 
reprz(cotando f.ob:cstan, vnde deficit pri 
ma, & tertia contio. Similiter fzcundo exe 
plo d*ficit prima conditio, paruiras.n cum 
fit 1«fectio,& nezatio,non eft «tízccus per 
Íc, fcd per accideas productus: D.mum cer 


Pars Secunda In[lit. Tra&l.I, Cap. 1V- 


"tur circulus ia demonflrationibus;idem ef- - 


peer noa 


tio exemplo deficit tertia conditio , aam 
cenclufio vt finis non caufat in przmiffis. 
nofcibilitatem, & euidentiam , Li appe- 
t:bilitatem , vade fi przmiffe folammo- 
doproptcr couclufionem , & non ex alie. 
capte amarenrut , mags Cif.t amata 
conclufio. Jd 
25 Sedcircanofcibilitatem principiori 
duo füeruat errores antiquorum ,quos re- | 
fert, S rcijcit Arift c5 nam aliqui negarüt - 
fciri poff- , aliter fcircntur per alia princi ,— 
pia, 5c id infinitum ; alij dixerunt fciri 
per demonftrationem circularem,vt.ficoms- — — 
Clufiofciaturperprincipia , & hecdeinde .— — — 
persondighonemae non eft in ME E 
ocedendum.Primum errorem,quiaeui- — ^ — 
Dis elt, nou confucat Arift. fed (lá foluit ; "S 
rationem ipfius,nempé quod quamuss noti ,—— — 
tiaprincipiorumnon fitnobisiudita á pa- ; — 
tura, &intellectui noftro congenita , €o 
quia intellectus nofter e canquam tabula 
ra(a;in qua nihil elt depictum, di&untur ta- -: 
men lumme naturz cogno(ci, & no per alia. . 
principia y quatenus percipimus fenfibilia . | 
per fenfum , ex fenfu fiunt inaginationes s; 
& phantafmata, ex quibus efficitur. mento- ; 










C Tu 


rja,& ex multis mempofijs experientid, ca 
dem ab experienta pluriem fingulari 
colli zit intcllzétus propofitionem vg 
lem,cui vi ]umiois natüralis,Scindatztd 
nationis à natara clarum, certum prebat 
affzofum,& inhoc principio wins "T 
tcllectus noa procedens vlcerius , | j 
tius cx co colligens conclufionessvnd Mh * 
eít coznitio fcientifica,& per canfam, fed à 
fimplici apprehenfionc terminorum origis 
natut,at de notitía primum principiorum. - 
plura vidc difp.5 .Mét.q.2.Secundum erfo- 
rem refpuit quia cum d«moaftratio circu- 
larisia hoc differat àregreffi, vtilla fem- - 
v ead.m via procedat,.f pronti quib M 
caufa ad effectum,hic vero. diuerfa via ,'- 
primó a pofleriori. & ab effectu fecundo 
priori, & à caufa; fi omnia per. dem lel 
tienem propter quid fcirentur , itaut 


fet notius , & ignotius natura refpe&tu . 
ciufdem,quo4 contradicit; prebatur. feque 
lanam demonitratio propter quid proce- 
dità notioribus natura, & in fe , qu fuat 
principia,ad igaoziora natura, quz «il con 
Clafioserzo fi principia deinde per .cenclu-- 
fionem demosft farentur demonttratione.. . 
propter quid,iam conclufio cfctnotior na 
tura, in ferefpedtu principiórü:qua pro« - 
cit admittendus circulus y M e 





3 


. experfeinharen 


: | De demtonslvatione propter quid . 


refus, ita vt cum ocipiidenionftramas 


'couclufionem 5. calis demóftratio nó cft 
poer quid,& à priori,fed quia, &à no- 
erjori per c mnobis notiorem , fcd 
ignotiorem.natura, ad-eaufam notiorem na 
tura, & nobis ignotiorem 5 Notioranobis, 
funt fenfibus propinquiora , ignotiora à 
fenfibus rematiora , queriam noftra co- 
itio ortum ducit à znfibus ; & quia ef- 
fedus vt plurimum funt propinquiores 
fenfibas, cau(z veró remotiores (intecdum 
An.res é contra fe habeat , vt patét de Sole, 
i propinquior eft fenfibus quibufdam cf- 


ias ipfius in vifceribus terra) illi erant 


nobisnotiores,iffz ignotiores; notiora na- 
turaé c o,quz funt minus fenfibilia, . 
vt vniuerfalia , igaotiora natura , quz funt - 
magis fenfibilia, vt fingularia, de quo vide 
dfp.s. Metaph. qu. 9. art,. vbi de hac re: 
agitur ex profeffo.; /— 2 T 

- 26 Ex hispatet definitio demonflratio- 
nis materialis, & códitiones przmiffarum , 
ex quibus aliz códitiones oritur, vt gp fint 
neceffiriz,necefficate in pracedea cap. de- 
clarata,quz à doctoi;busponitur potius vt 
patfio cónueniens przmiffis ratione termi- 
norunex quibus conftant, quam conditio 
ipfaruni.vt przmiffz (unt ; item,quod fint 
;ex vniuerfalibus ;& . 
«ternz, non quidem zternitate incomple- 
xa,vt eit Deus, fed complexa , vt nimirum . 
fint propofitiones zternz veritatis; & tan 
dem quod fint propriz,non communcesiná 
principia alia funt propriz,que ad ptopriá, 
& dctérminatam (cientiam fpe&ant , ália : 
non propria;vel quia aliena:omnino, X alte : 


- rius fciotiz vt principia Geometriz refpe :: 


&u Medicinz;vel quia cómunia omnibus. , 
aut pluribus fcientijs., principia ergo de- 
bent eff propria , nonaliena ;,: qitia cau(z 
os ANKE ad certos piotdt , ergo 
roprias :caufas ,*X*non per 
de ert e cona debent; non debent 
€ffe communia, quia iftanon faciunt (cire 
fccundum quod ipfumx.vedictum cft4upra, : 


ta terminos fpeciales:, & proprios 


iuícunq; fcientiz'contrahantdr ., vt hoc 
priacipium,fi ab € qualibus zqualia demas, 
quz remanent,fuat zqualia , eft commune 
Geometriz lineà confiderarit, & Arithme « 
ticz;que eft de numero , potcit fieri pro- 
prium Artthmeticg,fi dicas, fi ab anqualibus 
nuyeris; Xc. proprium Gcometriz,fi ab e- 
bus linetsy&c; Hinc fi fcientia funt.di- 
fparatz,non licet de(cendere de: generein. - 
;hoc eft,non licet per principia vnius 


ES 


117 


fcientia oftendere conclufionem alterius, 
quia fcientiz fuam. vnitatem fimunt ab 
obiectis, & obiecta harum fcient arum funt 

omnino diuerfa , & diftincla , at fi ícientiz 

fnt fübalternz , licet quodammodo tran- 
fcedere de generein genus , quia conclufio- 
ncs fubalternantisinferuiüt pro principijs 
in fcientia fubalternata propter fübordina- 

tioné obiedtorum. Haxc-onnia tradit Ariff 

t.Poít.v(qiad ro.cap. : | 


CAPTYY Vi 
De Dem: nfiratione Suis. 


27 Tyra Quia eft illa ,quxà d 

] caufa propria, & adzqrata proce- 
dit ad demonitrandam dub s , qua 
ratione:dicitur,demonftrationem propter- 
quid tacere fcire propter quid res fit, nang 
perfcété quietatur intele&us per ipfam , 
demonítrationem vero Quia folum facere 
Ícire quod res fit, nam licet euidenter de- 
monttret przdic atum conucnire fubiecto , 
noü tamen perfede quietatur ihtelleátus , 
fed vlterius procedi ad inucüigandame 
propriam caufam . 


Multipliciter antem poteft Reri hzc dej 
moniratio,Primo quádo per effe&£tum de- 
meéllratur effe; circa quod. eft not. 


quod effeQtus quandoq; eft cum. fua, cauía 

conuertibilis,& tunc ex negatione , vclaf- 
Éirmatione effc&us potcft concludi ncga- 
tio,vcl affirmatio caufz,, & poffumus dein- 
de progredi per demonfirationem proptec 
quida caufa ad effe&um, ità fe habent rifi- 
büe.X rationale;quandoq;non eft conuer- 

tibilis; fed inadzquatus , vel quia excedic 
cau fan, fi poteft ab alia produci , vt calor 
refpectu igois, qui poteft a fole quoq. gene 
rári , vcl quia exceditur à caufa, vt fieffc- 


&us quando elt, femper à rali caufa prouc- 


niat;non tamen femper ab illa caufetur, ità 
fc habet reípiratio refpeótu animalis , nam 
Bintznos doloidpn, non tamen refpirant , 
c fénfibilitas refpectu viuentis, animal.n. 
eft caua réfpirationis, & ratio viuentis eft 
caufa fenfibilitatis, non tamen funt caufe 
adzquatz: ab effectu, qui exceditur à cau- | 
fa,poteft fieri demonftratio affirmatiua, vt 
rcípirat ergo eft animal, non tamen negatis 
ua;non rcfpirat,ergoaon eft animal:ab ef- 
feétu vero excedente caufam potett esci: 
demoaflratio negatiua,vt non eft calor,er. . 
gonon eft affirmatiua ; ctt - 


Los o B ghus. Hac daponffbelie dh 
ergo .Haxc m ( l5 
citur quoque deronftratio Li E d 


11$ 


quia procedit pe aliquid poftcrius ia re , 
qualis eft effcétus in ordinc ad caufam , 

Secundo, quando per caufam remotam", 
& non propriam demóllratur cffectus , per 
caufam remotam intelligitur caufa inadz- 
quata,& cunc fi excedit cffeéctum , à nega- 
tione caufz concluditur negatio effectus , 
vt non eft animal ,crgo non refpirat: ft exce 
ditur ab effectu, concluditur afirmatiué à 
pofitione cauíz ad pofitionem effcétus, eft 
1iguis,ergo eft calor.Hac demonítratio po- 
tef dici àpriori, quia procedit ex priori- 
bus , quales funt caufze 5 hinc quande dici- 
tur demonftrationem propter quid effe à 
priori, & demonftrationem Quia à pofte- 
riori,anthonomafticé hoc debet intelligi , 

uatenus omnis demófítratio propter quid 
a à priori, & omnis demóftratio à poíte- 
' piori eft demonftyatio Quia , non tamen eft 
vniuerfaliter verum , quia datur demon- 
ftratio à priori, quz non eft propter quid, 
fed Quia, & demonftratio Qyia , quz non 
eftà pofteriori. 

Dices datur caufa remota,à qua per de- 
móftrationem propter que proceditur ad 
effe&um, ergo falfum eft demoní(trationem 
Quia P cre à cauía remota ; dntec. 
prob.hzc eft demonftratio propter quid, 
. omneanimal rationale eft rifibile , omnis 
homo eft animal rationale,ergo omnis ho* 
mo eft rifibilis, & tamen incer animal ra« 
tionale, & rifible mediat effe admiratiuü , 
quód elt caufa proxima rifibilitatis; & vni- 


uerfaliter quando eftordo inter paffiones ,- 


& effcétus,ita vt pofteriorà priori proue- 
niat.Refp.caufam remotam poffe fumi du- 
pliciter, vel vt diftinguitur ab immediata , 
& proxima , quo fenfu animal rationale 
erit caufa remota rifibilitatis,íed adzqua- 
ta, &conuertibilis ; vel vt diftinguitur ab 
inadzquata , & non conuertibili , quomo- 
do animal rationale non erit remota catt 
fa rifibilitans ,in hoc fenía fumitur in de- 
finitiope demonftrationis Quia, vnde nega 
tur anttc.cum fua probatione.Verum eft ta- 
men,quóàd aliqui per caufam remotam vtrà: 
que intelliguat , vnde ncgant demóítratio- 
nemallatam effe propter.quid, fed oppofi- 
ta fententia eft commuaior , & eft quaftio 


nomine . 
Tertio, poteft fieri à figno aliquonatu- 


Hd furiam habeat connexioné 
cum alio x s inuicem fe confequütur , 
non tamen fe t vtCauf2. , & ctfcétus , 


vnde dici folet à concomicanti , vt cft ie- 


bile, crgo cftaifbde; & hic modus, quan- 


Pars Secunda In[lit. Tratl.l. Cap. V. 






















uis exprefsé nonlaffignetur ab Arift. tamen 
quia eít certus;euidens, & ncceffarius,. 
ratione hzc propofitio , flebile eft rites. 
non eftomnino accidentalis , fed reducibi-. 
lis ad fecandum modum perfeitatis, quate-- 
nus rifibile dicitur de homine , qui datur - 
intelligi per ly flebile; hinc poterit dici 
modus demonílratiuus reducibiis ad mo« ^ 
dum arguendi à non caufa. Ad'rítum modis | 
quoque reduciporeft Inductio, quz eft à 
particularibus [ufficienter wr 
funt pofteriora , ad vniuerfale , quod.eft 
prius. Demonítratio veró ducens ad im- | 
poísibile eft reducibilis tàm ad demonftra- 
tionem propter quid, quam ad demonítra- 
tionem Quia ,nam fi procedit àcamía pro«. 
xima,c(t demonftratio propter quid , vt-fi 
equus eft rationalis, eft rifibilis, fi verà à — 
à tali caufa nón procedit,erit demon(lratio - 
Quia,vt fi equus eft rifibilis, eft rationalis 
27 Ex his deducitur demonftrationem | 
ropter qud à demonftratione Quia dif- 
erre multipliciter, namilla procedit fem- 
perà caufa proxima, adzquata,& à priori, ; 
polieciadi dii pestinst ai dam UT 
eriori: illa pertinet ad Ícientia d- 0 
hrec d dee , cum fic funeri EN M^ 
caufam principiorum fcientiz fubaltema-.— — — 
tz,& ca probatà priori;ifta veró fpe&tat 
ad fcientiam fubalternatam, quz epiusab 
effectu procedit: illa nobilior eft, : 
pliciter magis facitícire , & à quod j 
ipfum. Infuper deducitur demonftrationü — 
aliam effe a! tiuam, aliam negatiuaim ,,- 
fed illam perfectiorem effe,quia d i 
tio iua non iadiget pro ic 
negatiua, z demonliracio negate didiget 
"affirmatiua Propose uer E Do o 
gatiuis nihil fequirur;ficetiam demonfira- — — 
to oftenfiua.dignior eft demonflratione ^ — — 
ducente adimpoffibile, namilla procedit — 
ex propófitionibusveris,iftafaleemex vna — 
falía. Tandem colligitur, quod interfiguras — 
fillogifmorum tertia non eít "it 
ftrationi , nam fcientia eft vn 


apti deme 

» 

tertia autem figura particulariter i 
dit; fecunda quamuis poffit inferre des — — 
monítrationi negatidz , aptior tamen et —-—— 
primafigura , &jinter omnes modospri- ^ — 
museftaptiffimus, nam prima figura non ^ — 
ndiget alijs, fed aliz figurzindigent pri-.— 
ma , qua ratione nobi - 


rimus modus concludit 
quomodo: 
. monítrat;e propter quid. ^- 


Av £i i238 pos 


D 













«D 








































I wm www» 


hut 


OCAPVT VL 

Par mt mio demonfirationis , 
28 pyRacipia difficultas conficiendi de- 

Ti daadoqen confiflit in inuen- 
tione medij termini , per quem conclufio 
dc atur , hinc non immerito Arift. 
totum feré s. lib. Poft. confumpfit , vt ex- 
plicaret methodum , & viam inueniendi 
medium demonfrationis , quod innuit in 
fine primi libri , dum definiuonem foler- 


tiz a(lignauit , dicens , quód folertia eft 


ilit«s inueniendi medium im nom perípe- 
4o tempore, idcfteft vis velociter penetrá- 
dià cauía adetfe&tum,velab etfcétu ad cau, 
fam in paruo tempore, nam omnis demó- 
ftratio procedit, velà caufa ad effectum, vel 
é contra. Vt igitur tractationem med;j ag- 
ediamur,cum;pfo Arift. numerum quz- 
€ debemus przmittere . 2i 
* «Quatuor igiturfunt genera queftionum 
e neeirii mda (9 infinitz fint quz-: 
iones, ficut fcibilia(unt numero infinita 
an fit "x » quid fit res , konras res, Md 
qualis fit res, & propter qui res , vc de 
homine. Primà dnetitur an fic; an .f. habeat. 
aliquod effe . Secundo quid fit in epo 
illud effe,quod habet. Tertio quale fit,ideft 
quam proprietatem babet in fe. Quarto 
proprietas, prima dua 


tali 
tur fimplices, quia fiunt per Sita t - 
cuntur 


de fecundo adiacente; 

pofitz, quia fiuntin tionibus de ter 

tio adiacente, & verbum eff determinatur 

- ad peculiare erzdicatum . Sufficientia veró 

aser j affignari poterit, quia de 
se aliqua;vel quaritur entitas, vcl proprie- 
t25; fi primum , vel qugritur de entitate rei 
in generali, & in vniuerfali , an res exiflat , 

. & habetur primaquzflio , vel in fpeciali , 

quam ficilla entitas, & NE 

: ritur proprietas , vel quazitur in- 
Meis ip in fubicóto, &c labetür ter- 
tia, vel caufa tális inhzrentiz , & habetur 
quarta quaf!o . » 

. Dices Aríft.1.Top.alias affignauit qua- 
fliones iuxta numcrum pradicatorum , .f. 
gencris,definitionis,proprij,& accidentis , 
ergo quafliones plures quam quatuor. Yü 
quia in on.ni quaflione quar itur predica- 
tum , & fupponitur fubicéium; ergo fi eft 

fubic&ifemper eft precognitio ; nunquam 
queílio . Refp. duas primas qua flones ibi 
affignatas contineri in quaflicne quid cft 


dps 


- jus Tract. 


AX De médiodeniwfrarionig: ^ vay 


ditatem rei, reliquas cótineri in tertia qug- 
ftione ; Ada. tum cffe verü de alijs 
queltionbus non de prima ; in qua queris! 
tur ipfum effe dere , à ifti preíupponitur- 
folum quid nominis,vt diximus eap. 1.hu« 
29 Omncs ifte quzftiones, inquit Arift; 
reducuntur ad vnam ,.f. ad quzftioné me- 
dij, eo quía omnis queítio eft queftio me- 
dij,quod probatur , nam omnis queflio etf 
propofitio dubitabilis ,fi .n. non dubitare- 
tius de aliqua re, non effet inquifitio de il- 
lare,fed euidentia , & certitudo ; aromnis 
ropofitio dubita lis per medium demó- 
atur, & quando meditm fecimus, Ue 
mur; & ceffat omnis inquifitio, quod patet 
(e nam 1dco de edypí unz 
uerimus anfit , & propter quid fit , quia 
cem caufam, at Michsiopra NR 
& videremus ipfam intrando vmbram ter- 
re deficere, nec quereremus dc. eclypfi an 
fit, nec propter quid fit,quia perillud me- 
dium.f. per ingreffum in vmbram terre hec 
omnia nabis mnotefcerent ; quapropter 
omnis queftio eft de medio, pcr quod pof- 
fit illa propofitio dubitata demonttrari . 
Verum eft tamen, quod folum quarta que- 
ftio explicità, querit medium , ac coetere 
quefliones faltim implicite , & virtualiter 


$ querunt medium,quatenus omncs ca 


runt , uam poffint oflendi. 
P Cunifitir omnl queflio querat cau. 


— fam, per quam tanquam per medium de- 


monftreturs fcire an.eft rcm per caufam co- 
gnofcere, vt clarius pateat ; quenam caufa 
poflit in den; tione pro medio infer- 
uire,aduertendum , quód caufa eft , à qua 
res accipit effe,& que dat eff? rci , eft qua- 
truplex,dua intrinfece,due extrinfece, in- 
trinfeca caufa eft,que conftituit caufatum y 
tanquam pars in caufato inexiltens , & vna 
eftmater;alis , ex qua aliquid fit tanquam 
ex fubiccto in fc rccipiente alteram parté , 
JL formam;st corpus eft. materia bominis 
quiain ipfo eft , & animam recipit ; altera 
caufa intrinftca cicitur formalis , & defini» 
tur, quod fit quod quid erat effe rci , ideft 
quz ita dat cffc rei, yt eonftituat eam actu 
jn certa, ac-determigata renum fpecie ,ita 
babet apima rationalis refpeétu homi- 
nisscaufa extrinfcca eft qua caufat effcétüs 
fcd in illonó manet,& vna dicitor cfficies , 
quz £. producit cffc&um , fed vt ait Arift. 
qua aliquid primum nonet, vt Deus dicis 
tur caufaeff cicns omnium , altcra eft fina- 
Jisin cuxus gratia aliquid fit; fic (anicas di- 
citur 


E 


126 
gitur caufa finalis deambulationis . 

30 Ex/quolibet iftorum generum póteft 
fumi medium pro demonfltratione , & ma- 
ximé ex genere caufz formalis , nam in-de- 
monfítratione potiffima medium eft dcfini- 
tio fübic&ti , quod fufius declarabimus in 
difp.folum hic aduertendum,quad illa cau- 
fa debet pro medio infeiuire,qua tempore. 
ncn antecedit cffcétum,aliter ex caufa non 
inferretur nc ceffarió effcétus , eum poffit 
effc fine illo, licet ab effcétu poffin: us argue 
re caufam , vt diximus c. praeced. Infuper 
fiot.illam caufam debere poni pro medies 
quz in quzfito quaritur, non vero quz cf 
ex vi quxfiti nota vt fi p quzrerct,qua« 
vé pulfantur campanz , ft reíponderemus: ; 

quia trahuntur,vcl mouentur , non fatisfa- 
cimus quafito , nam illenon quzrit cau- 
fam mouentem,& eflicientem,fed finalem, 
quia v. g.aliquis Sacerdos eft celebraturus . 
Deducitut tandem cx ifta doétrina;quod 
cunt idem effectus poffit habcre plures cau. 
fas , poterit per plura media, & plures de- 
moníirationcs oftendi ; & quia multe res, 
mutuo fe generant , etfi non ceádem numee 
xo faltimfpecie,fequitur poffe admitti de- 
tnonfi rationes aliquas circulares jin quibus 
femper à caufa ad effe&um precedatür , v. 
g.cx terra madefaéla fit vapor , ex vapore 
mubes;ex nube pluuia,ex pluuia itcrum tcr 
ra madcfaéiio, vnde valet infcrre cf. terra 
gnadcfactio, ergo cft pluuia , à cauía ad cf- 
fcBum , & deinde eft pluuia. , crgo tcrra 
madcfa&tio,etiam à caufa ad effectum, que 
demonftrationes quamuisnon- fint potiffi-. 
y» € ncceffariam cbonexioncm 
«auíz ctm effectu,non fnnt tamen vitiof 2, 
seque ja illiscommirtitur proprie circu 
fus , quia non redituz ad idé numero,fcd ad 
ide fpecie, vnde nó fequitur idé oino fimul 
effe prius, & poftcrius refpeétu eiufdem .- 


Quoniam veró mcdium in demonflra-« 


tione cít definitio,tra&at Arift.in a. loft. de 
definitione, docetque modum eam-ycnádi, 
& covftrucndi;ícd quia de hoc fusé agimus 
infra difp. 1.9.4. hic al'anon addimus zd fc- 
«undum Poficr fpe&tátia , hzc cnim omnia 
ibj cx profeffo tradenius. A 


TRACTATVS II. 
De Syllogifmo Topico . 
pe materia tüm rcnicta tiia proxima 
fyllogifmitopick, ^ Cap. I. 
ft tractatum de fillogtimo: demon 
firatiuo, de fillogilino copico occur 


Par: Secunda Tn[lit.Tratl. V. Cap.V'T, 


"wisteram logicam fignificet ,peculianter —— 


rit fermo, ficut.n. demonftratio eft ceteris. - 
nobilior, quia fcientiam generat , quz opi 
nione ,& errore eft przftantior, ita fillogif- 
mus topieus debet clencho , & falfigrapho. 
praferri;quia opinio, quz effe&us eft topi 
ciJongé fuperat errorem , qui ab elencho 
generatur; Sillogifmus topicuseft ,qwiex. —— 
probabilibus collisitwridelt q xexpramuffe —— 
non neceffarijs; fed ProWbi libus infertcó-. - 
clufionem etiam probabilem; vnde nó Íci&: 
tiam,quz eft cognitio certa, & cui : 
opinionem parit , quz eftadhafio intellezs———— 
ctus alicui propofitiont cum- formidine 
oppofito;non requiritur auté,qnod vtraqs. 
pramiffa fit prebabilisfed fufücitvnayquià — — 


lufio fequitur femper debiliorempar- — 
t 
t 
b 




















;ficut ad inferendam conclufioné fal« 

, fatis eft vna pramiffarum falfa, Pros 
bilis propofitio cft, quz videturvera,veb — 
ornibus hominibus , ràm rudibus quàm: 
fapientibus,vel plurimis, vel fapientibus fb«- 


]om,& his, velomnibus, velmaioriparths — — 
vel preftantioribus: hec antemapparentid: — 2 J 


veritatisnon fe tenet ex parte rei ; k 
detur aliqua propofiuo , qurinfemec — — 
veritatem habeat, nec falfitatem , hoc n, 
implicat,cum veritas, & falfitas « 

&orié oppenantur ,'fed prouenit ej 
intellcéus,eo quia veritas, vel falfitas) 
propofitionis mon 1ta cuidenter percipi 
ab intelle&u , quapropter vpi- int 
propofitio illa propter: voi 
parct vera, alteri vcrivcx alijs cap 
paret falía; hinc pót cffe, ? i 

tio fit in fe neceffaria , fc 

non cuidepter percipitillam ne« 
nexionem , ignorans caufas illis ne 
tis, fed tantum ex vorifim;li quadam. 
arenti ratione mouetur ad affenti 

















ET tn,necdiecturia pros —— 
fitio neccffaria fed probabilis. Ex qui» — — 
s pstet; quomodo fy llogifmus topic dosi 
demonfiratiuo differat, & ab -a 


enim ex fitionibus veris , certis , & 
cuidenti s procedit; ifle ex p io- 
nibus in fefa!fis ,.quz'verz. irpo non 
fapientibus ,neq. cum aliquo fundamento - 
veritatis; at to procedit ex probabie - 
libus apparentibus veris ipfis fapientibus 
proptcr fundamentum aliquod , & confi- 
milcm rationem veritatis; dicitur ifie fyl- 
logifmus dialeéicus, nà dialectica ,quam- - 


tamen huic parti aícribitur , «o quia hac 
paite nidi de ebnsomuijuspirbabi 


1 De materia Jllogifsn) Topic... 


fibus , £ incertis copiofam difputationcm 
infituere acte ip tit Prud topicus, 
nam £pos apud gracos fignificat idé quod 
: focusspud latinos , & hzc pars logicalis 
locos omnes tradit , à quibus media defu- 
mimus ad probandas probabiles propofi- 


tioncs , de 
- Materia huius fyllogifmi, ficut &aliorü, 
duplex eit, remota, & proxima ; remota süt 
termini, proxima propefitiones, de vtraq; 
agit Arift. | Top. hanc ait effc problema dia 
Je&icum,& propofitionem dialecticam;;l- 
lam ait effe pradicata topica , non quod 
propofitiones dialecticz ex folis Ue lca- 
tis conficiantur, conftant .n. ex fubiecto , 
copula , & przdicato , fed de przdicatis 
tantum mentionem fecit , quia ex diuerfi- 
tate predicatorum fumitur problematum 
dinerfitas, vt infra; prius igitur de materia 
remota, dcinde de propinqua agemus. 

32 Pradicata topica quatüor affignátur 
ab Arift, i. Top.c.4. Definitio;feu terminus, 
genns, proprium, X accidens. Dcfinitio eit 
oratio explicans effentiam rei , & dicitur 
terminus, nam ficut terminus agrorü,quic- 

uid pertinet ad a2ros jin fe claudit,ita de- 
nitio continet quicquid eft de quidditate 
dcfiniti,de qua dcfinitiope ex profcffo age- 
mus infra difp.1.q.4. Genus elt; quod de 
pluribus differentibus fpecie in quid, * len 
dicatur : Proprium eft. quod nonindicat 
ei effentiam, foli autem ineft , & conuer- 
pradicatur; Accidens eft, q» nec eft de- 
finitio,nec genus, nec proprium, fed pcteft 
ineffc; & non ineffe rej , ex quo loco süpfit 
Porph. dfinitioncs przdicabilium. 

Ex quibus definitionibus colligitur 5 vt 

re&té notauit Auería q 55.fe&t. 5 .malé Ru- 
-uium zfferuiffe hic n. 8. & 9. przdicatum 
accidentis omnia illa fub fc comprehende- 
r6 , quz de fubiecto quzruntur in proble- 
mate , ie €o quod cxplicité quzratur 
modus, fi .. conueniant fubic&to tanquam 
gehus, vcl definitio, aut proprium , v. g. fi 
-quisquareret yan animal conueniat homi- 
ni tanquam genus, tunc animal contiretur 
füb przdicato generis, fed fi abfoluté quz- 
yeret, an homo fit animal ; ait Ruuius, ani- 
mal tunc continer: (üb pradicato acciden- 
tis. Hoc autem cft falfum ,quia przdicatum 
accidentis fecundum Arift. poteft non inef- 
. fe, animal sutem, definitio , & proprii ne- 
O4 non ineffe;quaprojter quam;uis ali- 

, 2x explicite nó quzratur modus pre- 
cati, implicité tá queritur , & fic animal 
'séper fub pracicato gencris cotincbitur . 


Tig pim 
ki 


LEX: 

Sufficientia horum przdicatorum tangi- 
tur ab Arift.cit. nam omne pazdicatum vcl 
conuenit fübiecto conuertibiliter , vel in» 
conuertibiliter fi primum , aut eff.ntisli» 
tcr, & fic eft definitio , aut accident. liter. 
fic et proprium, fi fecundum , aut cffentia- 
liter, & fic cft genus; aut accidentaliter, & 
fic eft accidens. 

Dices, tot funt predicata, quot przdi- 
cabilia, fc habent enim vt actus, & poten- 
tia, przdicab le eft, quod poteft predicari 
pradicatum ,quod actu przdicatur , fcd 
przdicabilia funt. quinque. f. genus , fpe- 
Gies, ditferentia, proprium, & accidens, er» 
go, &c. Tum quia tranfcendentia , &indi- 
uiduum non continentur fub iftis praedica 
tis, & tamen poffunt de aliquo praedicari. 
Refp.Tat. hic , & cum co fcré omnes Re- 
centiores, przdicatum in communi differ- 
re à przdicabili, vt atum & potcutiam;at 
przdicatum topicum habere vltra hoc, 
quod de aliquo pradicetur,modum illum 
predicandi conucrfim,, vel non conuerfim, 
quapropter fi m dan fpccifica confide- 
ratur in ordine ad- fpeciem, & generica in 
erdine ad genus, non erit przdicatur di- 
ftin$tum à definitione , quia vtr3q; pradi- 
catur conuertibiliter, & effentiafiter, fi ve- 
ro camparantur ad inferiora, reducuntur 
ad genus, ad quod reducitur etiam fpecies, 
& tranfcendentia , quia ifta omnia przdi- 


,cantur effentialiter non conuertibiliter : 82 


quamuis dcfinitio non aifigactur à Porph. 
inter przdicabilia , hoc etl, quia nemis de 


incomplexis omnino in ordine ad catheg o- 


rias mentionem fecit,in quib.dcfinitio non 
collocatur, Arift.veró locutus eft de przdi 
€tis in ordine ad problemata topica 5 Sed 
plenius adhuc fatisfsciédum eft huic dübio: 
infra difp.4. q. 5;nó inficiamurtamen ,quin 
aliz poflint fubdiuifiones fieri, & fic multi- 
pl:cari pra dicata aifignando differentiam , 
& fpecies, vt przdicata diftincta.Indiuidnü 
tandem potius natum clt fubijci , quà prz- 
dicari, de trafcendentibus non (unt fpecias 
lia probl.cx Sco.1. d.8. q. 3.5. 

35 Problema dialecticum eft quaftio dg 
vtraque parte contradictionis, vel contra- 


. rietatis, vt an homo fit animal , an non , an 


terra fit frigida,vdl calida;propcfitio diales 
ctica cft interrogatio ce vnà tantum'parte 
quaflionis . «tan terra fit frigida , vnde 
ppebicma, & propofitio dialectica d'fferüe 

cut pars, & totum , nàm problcima GM 
cité vtramque partem quarit , propofitiá 
alteram explicité;alterà im Bee E 

à por 


121 


poffunt primóà iuxta. diuifionem przdica- 
torum, vt aliud fit problema definitionis , 
in quo definitio quzratur de dcfinito;aliud 
fit problema generis,&c. Secundo diuidü- 
tur juxta diuerfitatem materiarum , quzin 
fcientijs pertractantur , vt aliud fit proble- 
ma morale aliud fpeculatiuum;aliud phy- 
ficum aliud metaphyficum; &c. Tertio di 

uidi poffunt c x parte illorum;qui illis afsé- 
tiuntur,nam aliud eft;quód eft equé incertü 
tüm vulgaribus , tüm fapientibus quoad 
vtramque parté , quia nulla ratio vrget pro 
aliqua illarum,vt an numerus ftellarum fit 
par,velimpar 5 aliud, in quo vulgares opi- 
nantur contra fap:entes, vt fitne Sol maror 
terra,an non 5 aliud,in quo etiam fapientes 
difcrepant,vt an celum conftet ex materia, 
'& forma vel non; ybi aduertedü ,q» ad hoc, 


staliqua propofitio dicatur, dialectica , &' 


roblcma dialecticü,requiriturs vt fit pro- 
abiti per rationes aliquas generales , nom 
demonftratiuas .Dicütur aatem problema , 
& propofitio dialectica materia proxima 
fillogifmi topici;mon qnod ipfum formali- 
ter ingrediantur ,non.m. fillogifmus conftat 
ex propofitionibus interrocaciuts , fed vel 
affirmantibus ,veI negantibus ; fed materia 
dicuntur , quatenus continent duo extre- 
m cx quibus conficitur conclufio illius fil 
logifmi,qua erit altera pars , vel affirmati- 
vu vc) negatiua problematis , vt fi quara- 
turn tcrra fit altior mari, fillogifmus con 
£ludct,vel quod fit altior, vcl nó fit altior. 


CQATPSVUPMIL 
De locit Topicis . 


,34 Dus problema cffc materiam fi] 
4A 7 logifmi copici ,eo quia in fe conclu 
 fcncm continet , & duosterminos , qua- 
propter cum fillogifmus ex tribus terminis 

' «onllare debeat,medinm terminum imieni 
re oportet ad probandam conclufionem ; 
, ro cuius inuentione quzdam affignantur 
2 Doctoribus loca topicanuncupata , ex 
quibus,tanquam st ptomptuarijs , media 
extrahimus ad offendendam conclufioné . 
.Definitur n.locus topicus,qwed fir fedes ar- 
qnmenti vel illud, à quo cemneniemi elicitur 
argumentum ad propofitam quefiiemem , per 
argumentum hicinteligitur medium topi- 
cum;in his.n.locis reponütur quzdanrma- 
.Ximz , & vniucrlales propefitiones tantz 
, dignitatis vt ab omnib.concedüir , in qui- 
bus aliz propofitiones virtualiter continé. 
tur , & accipiunt vim inferendi conclufio- 


» 


Par: fecunda Inflit. Tratl, I1. Cap.I1. 


riem , ficut locus naturalis dicitur habete! 
virtutem conferuatiuam locati. 

Solet a Summuliftis diuidi locus in locü 
maximam ,& in locum differentiam maxie - 
mz, locus maximus eft propofitio illa vni- 
uerfalis, qua nulla eft prior, & notiorin illo 
genere, fed eft ex terminis nota , ipfique — 
multz argumentatiónes innituntur , vt Pe 
quocunque dicitwr definitio , dicitur etiam 
definitum, De quocumque pras icatur [peciet y 
pradicatur etjam genus , quibus innituntur 
1ftz argumentationes , animal rationale eft. ^ 
rifibile, ergo homo eft rifibilis, Petruseft 
homo,crgo eft animal : locus differétiamae 
ximz funt termini jlli , quibusavaximz 
differunt inter fe, & ex quibus conficiücur, 
fic definitio, & definitum,genus , & fpecies 
dicuntur loci differentiz maxmmz ,-per * 
quos terminos maxim a inter fe diftinguüe 
tur, vnde prima dicitur cffe inloco a defini 
tione ad dcfinitü,ilteraà fpeciead genus ,——— 

35 Iniftismaximis duos terminos repe 
rics,quorum vnus dicitur inferens; &cít 

ui folum in antecedenti ponitur, nó in. c&- 

cquenti, aliter dicitur illatus,qui cóf: 

ingreditur fic in'exepl:s adductis terminian 
fcrétes süt definito; & fpecies, termini illa- 
ti definitum, & genus, animal rationale erit 
inferens,homo eritillatussterminus vero , 
qui tam in anteccdenti;quàm in confequé- 
ti penitur;dicitur terminus communicanss 
locus differentia maxima non fumit fuam 
denominationem , nifi a cerminisinferen- 
te, & illato;ab inferéte vt à curan" |» 
abillato,vt à termino ad quem , vnde folet 
dicilocusà definitione ad definitum,à (pe- 
cie ad genus,&c & quando ifti termini di- 
uerfimodé denomrnantur,& diuerfis nomi 
nibus,terminus inferens ponitur in ablati- - 
vo jillatus inaccufatiuo, vt patetinexem- — 

lis adductis,quando veró ij(dem nomíni- 
lus denominantur,ambo ponuntur in abla- 
tiuo plurali, snde non dicitur locus ab op- 
pofito ad oppofitum,à repugnante ad re« 
pupeiae fed ab tis a repugnan- 
tibus . Ti 

Locus differentia maximz prima fui di- 
vifione triplex cft, intrinfccus;extri s 
& medius,quorüquilibetaliaspatitur (bs — — 
diuif£cnes , dequibus omnibus breuiter 
agendum 5 ex his diuifionibus habentur 
drifiones loci maxima nam maxima diui- 
duntur ivxta diuerfas habitudines,quasha- —. 
bent ititer fetermini , vt alia -eft habitudo 
inter definitionem,& definitum, & alti sn- 
tcr fpeciem ; & genus, & amc ^ 






















s De lids inten 


itas habitudines variz formantur maximz 
illas explicantes 
n CAPVT IIL 

De lecis inirinfecit. 


»6 Ocus intrinfecus eft. quando argu- 
dL, menta fumuntar ab his , quz ad rei 


" Áubftantiam, feu effzntiam pertinent (fub- 


ftantia .n. hic aon accipitur pro przdica- 
mento;íed pro rei quidditate, quomodo ac 
€identibus ctifm conuenit)vel fubftant'am 
Comitant ur;qui locus e(t duplex, vel à (ub- 
flantia , vcl à comitantibus fubítan- 
tiamr. Locusà fub(tantiaeft , quando ar- 


gumentum fumitur ab his , quz ad. effzntiá. 


artinent;& conucrtibiliter fe inferunt;talia 
fun: definitio, definitum.Diximu$ comaer- 
tibilirer fe inferunt , quia fi folummodo lo- 
cus à (ubRanua explicetur , quód fumatur 
abhis,q ad effencia attinet, vt facit Ruuius, 
fic (ub itto loco non tantum locus à defini- 
tionc.fed à gencre,à fpecie,à partibus, &c. 
comprehenderegtur,cum tàmen a Summu- 
li&istfta loca; füb. loco à concomitantibus 
fubftantiam ponantur,eo quia non explieàt 
eff:ntiam coauertibiliter, vt igitur à com- 
muai fententia nó rccedaznus , locus à fub 
ftátiaproprié cítlocusà definitione ad dc- 
finitum,per definitionem non folum poteft 
iatelligi definitio proprie di&ta, qug per ge 
nus , & diffcrentis folum icat effen- 
tiam réi,verunretiam defcriptio , & incer- 
pretatio nominis; deferiptio-eft oratio ex4 
plicans e(fentiam rei per genus,& accidens: 
proprium, vel plura accideritia communia 
circumícribentia propriam ditferentiam ,vt 


' homoelít animal rifibilis , homo eft aai- 


mal bipes ad. beatitudinem ordinatum , 
interpretatio e(t explicatio nominis , X 

duplex: quzdam , quz cum interpre- 
tato conuertitur , vt theologia eft fermo 


dc Dzo, quzdam quz noa conuertitur , vt 


lapis.i.lzdens pedes,nam multa lzdunt pe- 


 des,qua non (unt lapides ; in przíenti de 


prima cf (crmo. : . 

;37 Locus igitur à definitione ad dcfini- 
tum eft habitudo idéritatis,feu coauertibi- 
litatis ipforum ad inuicem . vnde quatuor 


: maximz ab iítis eruuntur,duz affirmatiuz, 


& duz negatiuz.Prima eft De 4. pra. 
dicutmr definit » pradicatur dcfimium,vt pe 
trus eft animal rationalc,ergo cft homo . 
Secunda affirmatiua eft Qucqmid pradse atur 
de definitieme predicatur de defimto , vt ani- 
malratioaalc cít mobile ergo homo c(t mo 


Um 


lent modal: 


113 


bilis . Tertia negatiua ; A'4wsc«maue reme 
utitur definitio , Cn Acfinitum remonetur ,vt 
albedo non cft animal rationale ergo albe 
donon eft homo. Quarta ncgatiua uie- 
quid remonetur à defimitiene , vemcuztur. 
definito , vt animal rationale non cit lapis , 
ergo homo non eft Jzpisinprima,& tertia 
definitio eft pre ficatum , in fecunda , & 
quarta eft fubicctum .. Idem dicendam de 
interprctatione,& interpretato, de deíczi- 
prione, & deícripto . 

Qaoniam autem dcfinitio , & defiaitum 
conuertibiliter dicuntur , p funt alie qua- 
tuor maximz formari à dcfinico ad defini- 
tionem , dicendo De 4»ocum2ue pr adscatwr. 
lefinitum,pradicatur defrmitio , Kc. itavt 
definitum fit inferens , & definitio illatum : 
propter quam conuertentiam fimiles ma- 
ximz confici poffunt à difcrentia fpecifica 
ad fpeciem, & a proprio ad fubiectum , & 
€ contra mutatisnominibus . 

Not. cft tamen , quod duo przcipué re- 
quiruntur,vt itz maxim verificencur, pri 
mum, vt termini non fupponant njateriali- 
teraut fimpliciter, fed tormaliter, & abfo- 
luté,vel perfonalitcr, vnde non (equitur ani 
mal rationale eít oratio, ergo homo eft ora 
tio;animal rationale efl dchaitio,ergo ho- 
mo eft definitio: (ecundum,quod non acci- 
piantur in propofitionibus ,; in quibus in- 
uoluitur actus interior intcl!e&us 5 vnde 
non fequitur , Í(cio P. trum cffe hominem , 
ergo fcio Petrum effe animal rationale , 
hoc n. poteft ignorari, ità Tat. ia Summ. 
tract.4 item quod accipiantur in propofi- 
tionibus deincffe , non vero inillis propo- 
fitionibus , quz fecundum aliquos zquiua- 
s , vt demon'lrabile eft ho- 
minem effe rifibilem , ergo demonftrabile 
eft animal rationale effe ritibile, hoc cft fal- 
fum , quia eft principium demoaftrationis 
iramediatum,& indemóftrabile : ita Nicol, 
dc Orb. in tra&t.de locis . 

Ruríus hic aduertendum eft hunclocum 
à definitione non folüm eff* topicum, vade 
«f. poffit argumécum probabile deduci, fed 
etiam deronftratiuum ; & idcó dicendum 
eft hunc locum tuac deferuirc topico fyl- 
logifno, quando vel non conttat eíse ve- 
ram, & propriam rei definitionem, vel de- 
fcriptionem;quz pro cali afsumitur, vel n8 
conítat pra dicatum conclufionis conueni- 
rc definitioni: fubieezi , auc definitionem 
pradicati corclufionis conuenire fubiedto 
ciufdem, quod etiam proportiorialiter in- 
telligendum eft de alij1ocís topicis, à qui. 

Qi bus 


124. 
bus deduci pofsunt argumentaneccísaria, 
38 Locus à comitantibus fubltaneia de- 
famitur ab illis terminis , qui non conuer- 
tibiliter idem important, fed vnus incladi- 
tur in alio alique modo císendiin , & funt 
oto, toto, À partc, A caufa, Ab effectu , 
A generatione, À corruptione , Ab vfibus , 
& A^ communiter accidentibus ; nam pars 
eft in toto, & totum dicitur effe in parte , 
effectus etiam dicitur effz in caufa, &ideo 
fumuntur duolocaácau(a, & ab etfectu : 
generatio dicitur effc in re genita ,quia cit 
via in formam , & corruptio vnius eft ge. 
neratio alterius , vfus etiam dicitur finis 
rei, & res eftin fuo fine, & candem commu« 
niter accidentia funtin fuo fübiccto . 

Totum quia r:latiué refertur ad partem, 
quot modis dicitur totum , tot etiam dici- 
tur pars, vndé locus à toto, & à parte diui. 

iturad diuifionem totius, & partis.Totum 
eft multiplex, .f.vniuerfale,integrale,quan- 
titatiuum, in modo,feu modalejin loco,feu 
Jocale, & in tempore,fcu temporaneum,to- 
tidem etiam diuiditur pars . 

39 Totum vniuerfale efl omne fuperius, 
& magiscommune in linea przdicamenta- 
Vi, pars huius totius eft inferius , & minus 
commune, & dicitur pars fubrectiua ,à to- 
to vniuerfali ad!partem fubiectiuam valet 
arguere deftru&tiue, feu à negatione fupe- 
rioris ad negationem inferioris , &eft ma- 
xima , 4 qwecumqne remoueiur totum yni- 
uerfale, quelibet esus pars remouetur, Xt non 
elt animal,ergo nec homo, nec Leo, &c. 
ratio cft, quia fuperius effentialiter inclu- 
diturin inferiori, vnde vbi non c(t fuperius, 
nec inferius poteft effe; & hoc cft verum, fi 
totum fe teneat ex parte przdicati; at fi cit 
fubic&um, non quicquid remouetur à toto 
vniueríali remouetur ab omnibus eius par- 
tibus , nifi in propofitionibus negatiuis in 
primo,& fccundo modo perfeitatis 5 vt ani- 
mal non eft lapis, ergo nec homo cft lapis, 
nec lco ,3Xc. in alijs vero propofitionibus 
remouetur non ab omnibus partibus, fed 
ab llisfub difiun&tione acceptis, vtanimal 
non eft racionale, ergo aliqua cius fpecies 
non eft racionalis, f. vel equus,vellco, &c. 
A toto vniucrfali ad partem fubicétiuà af- 
firmatiué non valet, nifi in propofitionibus 
per fe,fiue fit fubicétum,;fiuc predicatum,in 
alij «nonaifi fub difiunétione , vt modo di- 
cebamus, vt animal eft fcnfibile , ergo ho- 
mo eft (cafibilis,Ico eft fenfibilis , &c. ani- 
ma! currit,ergo vel homo, vel leo currit:vn 


dc diccbat Azilt.z. Top.c. fi genus przdi- 


Pars Secunda Inflit. Tracl.IT. CapJITl. 


catur dealiquo , neceffe eft aliquam eius 
fpeciem de codem predicati ,vt hoc elt ani- 
mal, ergo vel cit homo, velleo , vel equus; 
ex quibus patet , quod à toto vniueríali ad 
partem fubiectiuam non poífumus habere 
rcgülam generalem nifi primam; toto fete 
nente cx parte ptdicati , at alio mod sé- 
pcr illa regule timitantur,figaum euidens, 
quod nou teneat gratia formz , (ed gratia 
matcriz . Dos 
A^ parte fuübicctiua ad totum vniuerfale: 
non ten.t deflru&tiue, fed conftructiuée , feu 
affirmatiue, fiueiaferius fe teneat. ex parte 
fabiecti,fiuc ex parce przdicati, vndefunt 
duz maxima: Quicquid predicararde infe- 
esori ,predacatur de. fuperiori, vt homo cure 
rit,ergzo animal currit : de qu» d;cirur jnfe- 
rins dicitur [mperiu: , vt Petrus eft homo, 
ergo eft animal : ratio ell, quia inferius feme 
per continet in fc fuperius , nec fincillo re« 
met potcít, at ne dann potett elf- fine a- 
iquo inferiori , vnde non v let, nod eft hos 
mo,ergo aon cít animal,quia animal poteft 
faluari in alijs fpeciebus . vet. 
Dices,valet;et ens,ergo eft Deus , eft nu«. 
merus,ergo elt binarius , ergo à fuperiori 
ad inferius tenet confequentia. afirmatiue. 


Tum quianon valet, SocratesdiffertàPau. — 


ep differt ab homine, Socrates incipit: - 
effc albus, ergo incipit effz coloratus , füp- 
fito, quod prius fuerit niger, ergoabin-- 
eriori ad fuperius non tenet à tiué. 
Tum 5.quia valet dicere homo non currit,: 
ergo animal non currit , ergo ab inferiori: 


a1 fuperius nó folum afürmatiué tenet , fed: 


etiam negatiué. Refp.ad 1.illam - 
tiam Mee ia ERE Mw ver 
» Fn eft omnis entis creati — vel. 
ens fupponat pro ente in vntuer(ali,tenet 
gratia tior rot fummam Dei necef 
fitatem in effendo,non gratia formz, exem 
plum de aumero valet per locum à toto in- 
tegrali , vc infra. Ad s. propofitiones illae 
funt virtualiter negatiuz;nam eft fenfus So- 
crates non cft Paulus, Socrates nunc eft al« 
bus,antea nonerat , ideo non tenet confe- 
uétia. Ad s valet illa confeq; vt.notat Yat. 
uobus feruatis, primum quod ier coní&- 
flat , ideft quod veré à parte rei fit illud 2n- 
feriusa^íq. tali przdicato, wndé ft dicere- 
tur Adam non eít albus, ertobancatent 
€onfrftentia 


albus,non valet ,quia non 


artis nam Adarn non folum non eft albus , . 


ed neq; exiftit : fecundum, 


quod tótum non 
diltribuatur pro omnibus , & finculis infe- 


— 


0 














M De locis intrinfecis 


"poteit procedià parte fubie&iiua ad totum 
negatiué. : 


4o Totum integrale eft corpus conftans 
€x partibus quantitatem habentibus, vt do 
mus, aut huic corpori fim le , vt eft totum 
phy ficum refpedtu partiá effcritialium; par- 
tes integrantes fuat partes cóponentes hoc 
totum,qz funt duplicis gcneris,aliz priu- 
cipales , fine quibus totum nequit confi(te- 
re, vt caput, cor, refpectu hominis, paries, 
tectum refpz&ta domus ; aliz rainus princi- 
pales,fine quibus cotum poteft effe , vt £e- 
neftra in domo, digitus ia homine. Locusà 
toto integrali ad partem, & à € ad hoc 
cotum cft habitudo ipforum : & à toto ad 

artes principales conet affirmatiué ,argué- 
de cft 2.a iacente ad eft z. adiacens, vcl 
arguendo de przdicatis neceffarió confe- 
entibus eft z. adiacens, non in alijs prz- 
icatis,vt bene notat Tát. cit. vt eil Lun 
ergo eft paries, domus eft siquidiergo pi- 
ries elt aliquid,quia ly 4l4»d, cum fit trá- 
dens,confequitur ad pit 1.adiacens,non 
tamen fequitur, domus valet centum , ergo 
paries valet centum. Maxima ett ifta , Po/rr 
toto jmtegrals, ponitur quel ibet cius pars prim- 
cipilir; nam minus principalis non neceffa- 
rió T— Non tanien tenet negatiué , nó 
eft domus, ergo non eft paries, quia licet 
ad pofitionem pofterioris euo pofi- 
tio prioris , non tamen ad deftru&tionem 
pollerioris neceffirió fequitur deftructio 
prioris . : 

A parte integrali ad totum tenet nega. 
tiué jn eifdem terminis , quos retulimus 
de toto integrali ,vt non eft paries , ergo 
noá eft domus,non tamen fequ'tur, paries 
fion valet cencum, erzo neq; domus Maxi- 
ma eft Dejfru^1a parte integrali. principsli, 
defirwitur totum , quia ad deítructionem 
prioris fequitur beteyy c7 Moe id it 
matiué veró non tenet, nifi popáturipartes 

omnes , & vnitz , vt (unt paries , tedum , 

& fundamentum inter fe vnita , ergo cft 

domus . 

41 Totum in quantitate eft terminus có- 
munis cum figno vniuerfali , vt omnis ho- 
mo nullus lap:s , pars in quantitate'eft ille 
terminus cum figno particulari , vt aliquis 
homo, vel inferiora contenta fub illo com- 
muni termino ,ex fequitur,quód totü , 

, & partes huiuímodi Íupponere. non 
materíaliter,fed perfonaliter,vt optimé no 
tat Orbellus: à toto in quantitate ad partes 
tenet confequentia tàm affrmatiué , quam 
ncgatiué fiue fit fubiectum , Subqe dicas - 


Ns 


'fub termino communi , fcu 


125 


tum,co quia totum hoc diftribuit pro om- 
nibus,& fingulisinferioribus; & formantur 
dux maximz in genere ,'vel quatuor in fpe- 
Cic Quicquid affirmatur , hei ee 4e toto 
in quantitate armatur, vel ncgatar deom- 
nibus ^p (Pm uls; partihus , vt omnishomo 
currit,ergo Socrates currit , Pctrus currit 
&c. Secun la, D» qu2n/fie matur vel megatur 
totum in qnantitate ,affrmantar vel wegame 
tur ein: partes , vt lapis nullum hib:efen- 
fum,ergo nec hahet vifum,nec audi: ü, &c. 

Dices,non f-quitur,omnes Apoftoli funt 
duodecim,ergo Paulus eft duodecim ; item 
omae animal futtin arca Noe , ecgo Buce- 
phalus fuic in arca Noe — R.ex ditis r. p- 
tract.i.c.10.K tra&.s. c. 4. quod defcenfus 

illatio có(equé- 
tiz àtoto in quantitate ad parces , debet 
fieniuxta. fuppofitionzm illius termini in 
tali propofittone;hinc quiain prima fuppo 
nit collz&tiué , debet illatio fieri ad partes 
fimul fumptas ; & quía in fecunda fuppotit 
diftr butiué pro generibus fingulorum, de- 
bet inferri defceníus tali fuppofitioni ac- 
cominodatus, 

A partibus ia quantitate , fi omnes fimul 
fumantar, t: netad totum tàm affirmatiue , 
quàm negatiué,tàm à parte fubiecti, quàm 
à parte przdicati, & funt lux maximz , vt 
de toto diximus, Quicquid affirmatur , vel 
nesatur de omnibus partibus famml fumptit 
affirmatur vel necatur. de toto im quantitate , 
Vt Socrates currit, Petruscurrit , & fic de 
alijs; erm&o omnis homo currit. Secunda , 
De quo afjirmátur,vel negátur omnes partes 
fémnl [umptg , affirmatur. pel negatur totum 
gn qu imtitat*,vt Petrus habet vifum, gufti, 
&c.ergo habetomnem fenfum, 

42 Totum in modo elt terminus com- 
munis fine aliqua écterminatione fumptus, 
vthomo, Philotophus,pársin modo ett ter 
minus communis cum aliqua determina 
tione acceptus,vt homo albus; homo dici- 
tur totum,quia ad plura fe extendit , quàm 
modi per album , vnde totum vniuer 
fale diftinguitur à toro in modo , quia illud 
refpicit inferiora effentialia,:ítud inferio- 
ra accidentalia, vt homo, vt totít vniuerías 
le , refpicit Petrum ,' Francifcum , &c. 
praícindendo ab accidentibus » fed folum 
vt homines funt; homo veró vt cotü irj mo- 
——Ü quatenus ditermina- 
ta & diftincta per aliquas accídenrarias de» 
Ro eres deg hominem album , homi- 
nem nigrum, 3 

cans 


126 


* eans terminum communem eft triplex;alia 
eft diftrahés,feu alienas quz repugnat (uo 
determinabili, & tollit rationem fui dcter- 
minabilis, vt homo mortaus, pictus ,irra- 
tionalis,&c. alia eft diminuens,qua: nó tol- 
lit omnino rationem :lltus ,cui adiungitur, 
fed partim diminuit,vt homo cognitus ,al- 
bum (ecundum dentes;alia eft contrahcns , 
feu reftringens,& eft,quz non tollit;auc.di- 
minuit fignificatum termini cominunis , 
imo ipfum M mee facic camen (tare pro 
paucioribus fuppofttis , vt homo albus;vt 
re&té arguarur à toto in modo ad partem , 
& é contra , modus debet fumi in tertio se- 
fu, nam non fequitur, cadauer non cft ho- 
mo,ergonon eft homo mortuus, Petrus nO 
eft homo mortuus, ergo non eft Homo; ne- 
que fequitur ,rofa eft cognita;ergo rofa eft; 
zthyops eft albus fecundum dentes, ergo 
eft albus. Attamen vt recté arguatur à toto 
in modo ad partem fecundum. determina- 
tionem contrahentem , requiritur adhuc , 
quod copula zqué primario afüciat tàm 
terminum, quam modum à parte przdica- 
ti, & ratione vtriufq; per copulam tribua- 
tur fübiecto,vt Petrus fit homo doctus,er- 

fit homo non valet, quia ly f/ non affi- 
cit hominem .fedly do&tum ; his obíerua- 
tisà toto in modo ad partem , tenet aega- 
tiué tàm in fubijci,quam in przdicari, vt Pe 
erus non eft lignum , ergonon eftlignum 
album , homo noneft lapis , ergo homo 
albus non eft lapis , non tamen af6rma- 
tiué , vt Petrus eft homo , ergo eft ho. 
mo albus , homocurrit, ergo homo albus 
currit;nifi in ordine ad przdicata primi, $c 
fecundi modi ,vt homo «(t rifibilis ergo ho 
mo albus eft rifibilis; quz cófeq; tenet gra- 
tia materiz quamuis propofitio non fit per 
fc, vnde maxima Dojrudle foto.1n modo,de-. 
férmitur qualibet ess pars, 

A parte in modo ad totum tàm fubijcié- 
do,quàm przdicando tenet conítractiué , 
dummodo termini non (upponant fimplici- 
ter fed perfonaliter,vt homo albus currit , 
ergo homo currit, Socrates eft homo al- 
bus, ergo efthomo: Maximz (unt i(tz, 
£wicquid prpdicatwr de P aec medo, Ira- 
dscaturde fmo toto : & de quecunque pra- 
dicatur parr sn mido , predscatur, C [uum 
ferum . Diximus , fi fuppofitio non fit 
fimplex ; nam non. fequitur , homo 
bus eft ens peraccidens , ergo homo eít 
ens peraccidens ,ly homo fupeonit 


fimpliciter pro illo aggregato 5 & ide om. 
jio diccidbe ic) 7-4 p snm diximus dc 


, 


fam efficientem. Peffta, vel ramota cam fmefe 


Pars Secunda Infiit.T'racllI. Cap.IIT. 


loco à par:e fubiectiua ad totum vniuerfa-- 
le, quomodo fcilicet po!lit ctiam negatiué 
procedi: . : 
431 Totum .nloco eft di&io comprehen 
deis aduerbialiter omnem locum , vt vbi- 
que , nullibi , parstotiusin lococit dictio 
comprch:ndens aliquem locum aduerbiali- 
ter , vt hic , illic; Similiter totum in tem- 
pore eft dictio aduerbialis comprehendés 
omne tempus, vt femper , nunquam , pars 
totius in temporc eft dictio aducrbialis fi 
ees aliquam partem temporis, vt ho- 
ie, heri , &c. abiftis totis ad partes tenet 
coníequentia tam affirmatiué, quam neza- 
tiué, vt Deus eft vbique ,ergo ctt hic, Anti 
chriftus nullibi eit, ergo non eft hic, Deus 
eft (emper, ergoe& hodie, Deusnunquam 
fuit malus, ergo neq. hodie eft malus , & 
funt duz maxima . Cwicwnue conuenit. tos. 
tum in loco , velín tempore , conuenit etiam 


(pars: quoeung.remouctur totum jn loco, vel. 


4n tempore, remouetur etiam pars , ? 
i A partibus veroinloco, & ia tempore 
ad totum femper tenet negatiue , vt Cafar 
non eít hic, ergo non eft vbiq.non eft hodie, 
ergo non fuit (emper: & fit hzc maxima. ,.— 
d quo remouetur pars sn loco, vel im tempore , 
remonetur tatum in locoyvel in tempore hzc 
tota poffunt reduci ad totum in quanrita- 
te, & eifdem regulis omninó poffumus vti . 
44 Locus à cau(a ad effz&tum,& ab effe- 
Quad cauíam eft habitudo, quam habét ad 
inuicem hi termini,& ficut caufa eft quadru 
pes eficiens,materialis,formalis, & fina- 
15, vt diximus tad pri M 
loca poffunt à caufa , & ab effe&tu iy. 
& primo à caufa efficiente ad effectum fit 
argumentatio refpectu horum przedicato- 
rum efi. ff?,bemum, & ma«lum,proportionali- 
teraccomodando iuxta cxigentiam habi-. 
tudinis caufz ad effectum, & é contra, ideft 
fi eft (crmo de cau(a in potentia , arguatur 
ad etfe&tum ,.xt potcft effc. , fi de cau(ain 
a&tu;ad effectum, vt eft in actu, & fit,ve Phi- -- 
lofophus eis cigo poteft docere , docens 
actu eft,erzo-diícens actu eit: , domificans 
eft bonus,ergo domus fit, vel erit bona, eft 
e erit mala; quod non eíl intelli- - 
gendum de benitate, aut malitia morali,vel 
entitatiua , nampezccator potelt effc opti- 
musartifex ; fed debonitate 5 & malitia 
cauíz, & effectus iin quàtü caufa efficiens 
eft, & nó addit impedimétü ex alio capite ; 
& dátur maximz á caufa cfficiéte ad effc- 
&à, & € cotra aliz duzab cffeóta ad cau- 


fiein- 





iemte im putensa vel in ado, pemitur , yel 
vemiuetur cfe tui im petétia vcl in adiu; Sc- 
cunda Poft cam[a efficiemte bona vel mala , 
ponitur effechbus bonus vel me«lu:;ex parte cí- 
fe&us Pofito,vel remoto effect» im potentia , 
gel im adiu, ponitur vel remauerur can(a effi- 
ciens im patentia vel im «(tusSccunda , Pefito 
bono effe&im,vel malo , pomumr caua efficiens 
bona vel mala . 

Caufa materialis ell duplex, vna perma- 
nens,vt zs'in ftatua znea alia tranfiens , vt 
femen in arbore, farina in pane;abifta caufa 
fumuntur duz. maxima , 1. Pofíf« cew fà 
materiali, pofi bulis eft fuus effectus vt pofito 
ferro bilis cft gladius , 2. Remofa cena 
ped yremouetur effeitu:,vt remotis lapi 
dibus,lignis &c.remouetur domus, Ab cf- 
fc&u quoq; ad iftam caufam duz maxima 
fumuntur,t.affirmatiua , Pefifo effectu. poni- 
tuy materiam permanentem effe Cr tran(eune 
gem fu iffe: 2 .negatiua, Remoto effeftu, rema- 
wetur e ufa materialis inactu , moutamem im 
potentia . ' 

N caufa formali in au funt duz maxime 
ad effe&um;& econtra, inferütur.n. ad in- 
micem, Pofifa ,vel remota caua itpduqer 
tur vel remonetur effectus formalis, vt albe. 
do eft, crgo album eft;albedonon eft, ergo 
album non eft ;ab etfcétu quoq; fimilis ma- 

ird Pofito vel remato effectu, po- 

itíér , vel remouetur ca (a formalis, vt albü 
eft, ergo albedo eft;diximus à caufa formali 
in a&tu;quia peteft effe aliqua forma fepa- 
rata quz nullum a&u effectum caufet , vt 
anima fcparata, & accidentia in Sacramen- 
to altaris a qua caufa non valet inferre cf. 
fectum. ) us 

A fine ad cffe&tum fumitur locus in ordi. 
ne ad ifta pradicata bonum,& malum;& te 
net affirmatiné;& negatiué ; idem dicendáü 
delocoabtffectu adhanc caufam: , vnde 
funt ifta maxima, Cw: fimis efi bomu:r , vel 
malus ,effeus efl bonus vel malus,K fi effe- 


—- 


dui efl bonus ,vel malwsfimis esus erit bonuss | 


vel. malus;vbi nor. quod effectus finis prz- 
cipué funt media ad confequendum ipfum , 
* que funt duplicia, alia; que ex fua natura 
habent proportionem, & ordinationem ad 
3 rs. air att. fecundum rectum di- 
"&amen rationis, vt operationes meritoria 
ad confequendám beatitudinem, medicina 
ad acquirendsm fanitatem; alia,qua Here 
cidens,& non fecundum prudens dictamen 
rationis ordinantur ad finé, vt fi quis eger 
potum aquz affumcret ad lánitatem acqui- 
rendam, aut furtum propter cjemofinam ; 


127 


regulz datz intelliguntur de primis , non 
dc íccundis . is 

45 Locus à generatione eít habitudo 
generationis ad genitum, generatio hic ca- 
pitur pro acceptione cuiuícumque effe , fi- 
ué fubftantialis finé accidentalis , & fitare 
eec reípeétu przdicaterum boni , 

mali,& eft talis maxima. Css gemerateo 
bona efl genitum bsnumeeff , cusas generatio 
mala qo malum cff , & éconuerío 
poteft arguià genito ad generationem ,v 
aurum eft bonum , ergo generatio auri 
bona;generatio furis eft mala , ergo fur 
malus, & hoc fequitur, quia generatio ter- 
minatur ad effe rei, quare fi illud effe erit 
benum;bona erit generatio,non mala . 

Corruptio cft deperditio alicuius effe & 
quia non terminatur ad cffc rei , fed ad non 
effe, hinc defumitur talis maxima Cw» cov 
ruptio eif bona corruptum esi m.lum , & cu- 
$us corruptio efi mala,corruptum cfü bonum 
nam fi effe rei eft bonum;carentia ipfius 
mala, fi malum,erit bona, & codem mode 
arguiturà corrupto ad corruptionem, vt 
hzretici funt mali,ergo illorum corruptio 
eft bona,Doctores ecclefiz funt boni,ergo 
conim corruptio eft ecclefiz mala. 

Dices,mors Chrifti fuit bona ecclefiz, er 

o Chriftus fuit malus ecclefiz,quod eft fal 
m;ergo fal(a illa regula. Refp.hanc regu- 
lam vntuerfaliter valere,quando ex oppofi 
toab effe geniti arguitur generatio mala , 
nam tunc re&é infertur , quod fi generatio 
eft mala, corruptioillius e(t bona , quando 
vcró ex bonitate corruptionis nequit argui 
malitia generationis,fignum erit, quod ta- 
lis bonitas corruptioninon ex fe,fed ab exe - 
trinfeco prouenit, vt eft in cafu , in tantum 
.n.mors Chrifti fuit bona ,quia fuit à Deo 
ad noftram falutem ordinata;fic Sancti funt 
boni, & tamenipforum mors dicitur in 
Pal. pretiofa , quatenus à Dco ordinatur 
yt meritoria vitz zterrz.. 

NÍus cft exercitium alicuius rei, qug res 
dicitur vfitata,& ab vfu defumitur locus,vt 
à caufa finali refpectu mediorum in ratio- 
nc boni,& mali . Cus.. v (us bonus eff , tP- 
fom bonum efisquare nihi] de nouo occurrit 
dicendum. : . 

Tandem communiter acci funt 
duplicia;alia,qua non femper fe con ps 
tur,vt effe album, do&tum,alia,qua fe in- 
ferunt faltim vc plurimum , & hoc duplici- 
ter,vcl pro eodem tempóre vt cft interpo- 
fitio terrz, & eclypfis Lunz , vcl pro alio 


tempore, vt funt imors, & vita, partus , & - 
con- 


129 


ceptio ; à primis non poteft defumi 
locus, fed à fecundis, & fi adinuicem infe- 
runtur pro eodeni tempore , tunc ab vno 
adalind tenet confeq.tam affirmatiue,quàm 
negatiué, & é contra, vt in. exemplo addu- 
€to de eclypfi; atfi pro diuerfis tenpori- 
bus fe inferunt , tunc afürmatiueé 2 pefitso- 
me poftersoris fequitur pofitio prioris , non 
contra , vt peperit mulier , ergo concepit , 
mortuus eit, crgo vixit ; torquetur, €rgo 
commifit errorem ; Negatiue veró argui- 
tur A deflructione prioris ad defiruchyonem 


pofierioris, nó vixit, crgoneq. mortuus eft, 


Dices penitcre fupponit delictum, & ta- 
mtn non 2c ; Ghnflurcyit penitentiam, 
ergo deliquit. Refp. penitentia proprie eft 
dclor de peccatis à fe commiffis , & hic do- 
lor fupponit delié&um , quam pgaitentiam 
non habuit Chrifius . - 


CA TU T IV 


De locis estrinfecss 

46 T Ocusextrinfecus eft,quando termi- 
nusinferens non cft; in illato fecun- 
dum aliquem modum effendi in , fed omni- 
no eft extràillum,& funt ifti, Ab oppofitis, 
A maiori, A minori , A fimili , A proportio- 

ne, A tranfumptione , & Ab authoritate. 
Locus Ab oppofitis cft habitudo vnius 
oppofiti ad à]iud; & quia oppofitto eft qua- 
druplex ex diclis ». p. traét. z. c. ». fcilicet 
rclatiua,contraria, priuatiua , & contradi- 
Coria, ab hisomnibus fümuntur loci , & 
maxim. Attamem de oppofitis in commu- 
ni funt duz maximz ommbus conuen étes; 
Prima , De quocunque afffvmatur vnum oppo- 
fitorum, megatur alterum v. [jen eiufd m , 
C fecundum idem, quod ponitur , quia idé 
p eff: filius , & pater rcfpectu diuerfo- 
m, idem poteft cffe mobile , & mouens 
fcípectu ciufdem forma: , vt cum aqua fe 
fcducit ad pr flinam frigiditatem ,fed non 
fecundum idcm,nam 2qua cft moucns,s t cft 
in actu virtuali, & potcntiam habet actiuá, 
eft mobilis , vt «ft in potentia formali , & 
piffiua . Secunda , Op/offra — conue- 
minnt,ytfi pater cít fuperior, filius eft infe- 
rior;fi virtus cft bona,vitium eft malü. Tria 
veró ex Morif. hic requiruntur ad veritaté 
buius rcgulz,pr mum,quod propofitio an- 
tecedens fit pcr fe , vndenon valct , album 
eft dulcc, ergo nigrum cftamarum ; fccun- 
dom,qued quando termini antceedentis fe 
habent vt inferius ,& fupérius, in cófequen 
ti eppofitum à e contradictorium 
ponatur à parte fubiecti ,vt homo efl ani- 


Pars Secunda Iofin. Tabl. Cap.IV. 


mal,non fequitur, ergonon homo eftaos. 


animal, fed non anima] eft aon homo; Ter-" 
tium , quod illa contraria non oppenantur 
fub eodem genere per exceffum , & defe- 
&um, vt non valet, auaritia eít , ergo 
prodigalitas eft bona . : re 

A rclatiué oppofitis arguitur tam affir» 
matiué , quam negatiué quoad verbum elt 
de fecundo adiacente , vnde eft maxima 
Pofíto vel remota ymo relatiuo , ponitur , Sel 
remouetur alterum, vt fi pater eit, filius ci, 
fi pater non eft, filius non eft . 

47 Contranorum alia funt mediata,quae 
medium habent fecundum formam ,.vt al« 
bum;, & nigrum inter quz funt medi) coe 
lores 5 alia immediata , inrer quae for. 
ma mediatper participationem extremo- 
rum , fed (olü fubie&tum vtriufque capax» 
A mediatis tenet atlirmatiué , Po[rte ymo con- 
frariorum 1n fnbselo, vemouetur alters , Nt 
eft album,ergo non eft nigrum, non tamen 
é contra , non cít nigrum ,, ergo eft al- 
bum, quia potefteffe viride , Ab ia- 
tis tenet etiam negatiué, vk Kemoro ymo 1n 
fobiedlo e xiflente, Qr capaci. ponitur ulteri, 
vt non eltfanus;ergo cll zger; diximusin 
fubie&o exiftente.quia requiritur c 
tia fübicéti ; vnde nó fcquitur Antichriftus 
non eft anus,ergo eft zgers diximus in fu- 
bicé&to capaei , quia fi non cft capax , nec 
etiam valct,vt lapis non efi (anus, ergo et 
zocr; & hoc quia ifta contraria annexa hax 
bent oppofitiorem aliquampriuatiuam, 

A priuatiué ep pofitis tenet c affir- 
matiué,vnde Poffto vno in fubicdlo , remme- 
tier «lterum, negatiue tanen.non tenet nift 
fit conítantia fubie&ti , etus capacitas, vt de 


immediate contrarijs diximus, & tépus de- — 


terminatum , quia Catulusante nonü diem 
non efl vidcns , nontamen cft cecus , quia 
non habet determinatum tempus à natura 
ad videndum. Sed e& hic not.quodaali 

do priuatie negat a&tum;vt tencbra;aliquá 
do negat etam principium illius actus , vt 
cccitas, à Prima valet femper arguere'ne- 
gatiu? Remoto yno. prinatiud ponitur 
iei m vt aer non ft lucidus , ergo efl te- 


nebro(us; à fecüda vcró non valet arguere 


à fimplici negatione actus ad priuatienévt 
Petrus nó vi v mehwpare «i terra o 

4$ ContradiGterié oppofita, alia süt in- 
complexa,& funt tcrmint, quorum vnus cft 
epe teh . homo,& non ho- 
mo;-aNa complexa , vt funt propofitiones 
affirmatiua, recu deeifüen: nini 
in primis potcft dari medium irf propofi- 


tionis | 











" 


De loci s extrinfecis . 


1219 


&jonibus fumptis cum aliquo fincathego- go,& ys nam quamuis videatur arguià 


remate, vt cum Do&t. diximus p.1. tract.a, 
€.7.& 10.& ideo non valet femper arguere 
à pofitione ,vc] negatione vnius ad pofitio- 
nem ,velnegationem alterius : in fecundis 
nullum potcít dari medium , & ideo poteft 
in ipfis argui tam conflruétiué , quam de- 
fi ru&tiué refpe&tu horum przdicatorü ve- 
ri, & falfi; vnde cft maxima 5; »nwm contra- 
di lerium eji perum ,alterum eft. fal/um 5 vt 
falfum eft me legere , ergo verum eft me 
non legere. 

Prater ifta oppofitorum genera dantur 
etiam difparata, quz ad inuicem nó poffunt 
verificari,vt homo,& afinus, ab iftis argui- 
tur affirmatiué; vt eft homo , ergo non eft 
afinus, non tamen negatiué , vt non cít ho- 
mo;ergo eft afinus ; Sed debent adeffe dux 
conditiones,vt notat Tat. hic,prima, quod 
ifta difparata non fubijciantur in propofi- 
tione ,aliter non femper recte arguercetur, 

vt homo eft animal;ergo afinus non eft ani- 
mal; fecunda, quodin accidentibus argua- 
tur in terminis abítractis , quamuisin fub- 
ftantijs poffit argui ctiam in terminis con- 
eretis, vnde non valet , lac eft album , ergo 
non eft dulce . 

45 Locusàá maiori ad minus, & à minori 
2d maius eft habitudo iftorum terminorü, 
vbi not, cum Tat. hic per maius intelligitur 
illud,quod habet maiorem apparentiam, & 
probabilitatem effendi, & conueniendi ali- 
€ui fubiecto ; per minus intelligiturid , q» 
habet minorein apparentiam conueniendi, 
v.g. facilius eft fupcrare decem, quàm mil- 
le , facilius eft expugnare vnam ciuitatem , 
quàm regnumyideo illud dicitur maius,hoc 
minus , & potcft tripliciter fieri compara- 
tio,vel vnü przdicatü ad duo fubiecta cópa 
ratur, vt dcbellare prouinciam refpe&u ve- 
gis, & militis, vel duo pradicata ad idem 
iubicctum,vt fcrre centum, & ferre decem 
in ordine ad eundem hominem , vei tertió 
duo przdrcata ad duo fübiecta vt ferre cé- 
jum.X fcrre decem refpectu hominis adul- 
ti,& paruuli : A matori ad minus tenet ne- 

tiué ,& fit maxima, Si sd, quod magis vi- 
[9m smeffe,mon ineft , neq. quod mini ui- 
detur ineffe , erit, vt ft homo adultus nequit 
ferre decem , n«q; paruulas poteri: ferre 

«entum . A minori ad maius tenet affirma- 


, tiué, & eft ifta maxima. Si 4wed minu: wi. 


detur ineffe , € inefl , ergo quod magis wi- 
detur ine [Je merit , vt fi miles poteft ciuita- 
tem debellare, ergo & Rex ; in hoc tamen 
tion fcquitur, milcs potcft facerc decem,er^ 


minori ad maius propter maiorcm Rcgis 
potentiam, re vera tamen arguitur à majo- 
ri ad minus , nam probabilius eft militem 
XY maiorem laborem fullinere, quà poí- 
t Rex; quia vt diximus per maius , € mi 
nus intelligitur maior , vcl minor probabi- 
litas, vcl facilitas rei, 

49 Locusà fimili parum differt loco à 
proportione , fi accipiatur fimilenon pro 
conuenienua folum in qualitate , fed pro 
quacunque, & tenet tàm affirmatiué, quàm 
negatiué, fi arguatur quoad illa, in quibus 
cft proportio, & fimilitudo,& eft maxima, 
De. (imilibus, dr proportionalibus ei idem 19 
dicium, vt ficut fe habet Rex in regno, ita 
Generalisin religione , fed Rex debet effa 
prudens, & fapiens , ergo & Generalis, di- 
ximus, ff arguatur illa , &c. namnes 
valet , Rex debet habere milites , crgo; € 
Generalis . 

» Ab iftoloco fumitur modus arguendi à 
commutata proportione , in quo funti(lg 
rcgulz, vt notat Doctor in 1.d. 36. K.in 4. 
d.43.0.3.G. Prima , quód accipiantur qua- 
tuor termini , & primus comparetur cüm 
fecundo, tertius cum quarto . Deinde com- 
mutando, vt primus comparetur cum tere 
tio,& fecundus cum quarto , vt ficut fe ha- 
bet duoad quatuor , ite tria ad fcx , ergo 
commutando ficut fe habet duo ad tria;ita 
quatuor ad fcx; fed duo ad tria cft ptopor- 
tio fexquialtera, quia includit duo,& mee 
dictatem ipfius, creo quatuor ad fex eric 
proportio fexquialtera . Secunda regula 
eft, quód quando fit in alijs rebus à quanti- 
tate,fiatin terminis conuertibilibus,& có- 
tradictorijs, nec vnum fit fuperius alterum 
inferius, & hoc vult dicere Doctor ibi , cü 


ait argumentum à commutata proportio- 


ne tenere in omnibus quantum adcontra- 
dicere, & conuerti, inalijjsnon neceffarió 
tenet, vnde non valet. ,/ficut fc babetfuper- 
ficies ad hanc luperficiem, ita color 3d ile 






colorem, ergo commutando ficut fe habec 
feperficiesad colorem jita hac fuperficies 
ad bunc colorem , erficies nequit ef- 


fe fine colere , €rgo neque hac fuperficies 
fine hoc colore non valct , quia termini nà 
contradicunt,fed funt pofiaui : fimiliter n& 
valct, ficut fe babet homo ad non hominé , 
ita animalad non animal; crgo commutan- 
do ficut fe habet homo ad animal , itacon 
homo ad non animal, fed quod eft homo ,. 
eft neceffario animal, ergo quod cft nóho- 


mo, cft neccífario non m » non s : 


4 


quia licet termini contradicant, fe habent 
tamen vt fuperius,& inferius , vnde in hoc 
cafu, inquit Doctor , non debet comparari 
fecundus cum 4. fed quartus cum z.quia ab 
inferiori ad fuperius non tenet negatiuée , 
fed bené à fuperiori ad inferius, hinc extre- 
ma contradictoria non habent eandem vim 
Íe inferendi ad inuicem, ficut fua oppofita, 
wt patet cx dictis quando ergo feruantur 
iftz duz regulg, valet commutata propor- 
tio non folum in quantitatibus, verum etià 
in alijs rebus, vt ficut fe habet homo ad nó 
hominem , ita p ad non rationale , 
ergo ficut fc babet homo ad rationale , ita 
non homo ad non rationale , fed Brunellus 
&ftnon homo, ergo eft non rationalis. 
$o "Iranfumptie eft duplex,vna,quando 
aliqua vox fumitur ad fignificandum figni- 
ficatum alterius vocis propter quandam fi- 
militudinem, & analogia in illis rcpertam , 
& diciturmetaphora,vt cum rifus tribuitur 
fiorere pratorum; altera.quando vnum no- 
men minus notum declaratur per aliud ma 
is Rotum;,& hoc modo fumitur hic, & dif- 
L ànominis definitione , quia definitio 
nominis conuertitur cum definito , & in 
Pe accipitur expofitio nominis , vt philo- 
ophus..;. amator fapicntiz, at in tranfum 
ptione folum accipitur nomcn notius, vt fi 
quis pro Philofopho vtcretur fapientis no- 
mine;K tcnet affrmatiué, & ncgatiue, eftqs 
maxima, flwicquid alicut comuemit , vel di- 
féemuenit [45 nomine magis moto , conuenit, 
! gel difconue nit ill [ab momine minus noto, 
st fapiens fiudet, ergo philofophus ftudet : 
€x quo dceucitur , propric bunc Jocum nó 
effc cxt fecum, quia hac nomina eandem 
zem figmficant. 

Tandem authoritas cft iudicium fapien- 
tui in propria fcientia , & locus ab autho- 
ritate habct hanc maximam ,Cwieungque ex- 
gerto im fua f[cientiaesi credendum; & quo 
magis cfl expertis, cominus falli poreR,& 
&onfequenter maiorem inducet probabili 
fatem , & qui? Deus non poteft falli, aut 
mentiri,idcurco authoritas diuina maxinià 
inducit certitudinem at homincs;quia funt 
fallibilcs, quamuis fapientifimi, non indu- 
«unt firmum teft imcnium,nifi aliqua ft ra- 
tio illud comprobans : locus iflc tenet af- 
firmatiué, vt Mlirologus ait coclos mobiles 
«ffc,crgo funt mobiles ; negatiut tamcn nó 
tenct ib authorirate ncgata , vt Arift.mon 
dixit cxpicffe animan, rationalem cffc im- 
sortzlcm , ergonon eft in mortalis ; non 
tenct,valctautem ab author jtate ncgatiua; 


Pars Secunda In[lit. Trati.IT. Cap. IV- 


uando exprefse ab aliquo fapiente negs- 
Ra quid , vt Arift. negauit NER 
go non datur. 


C. .A.P.VLUERVSV. 


De loci: meds: . 


$o Toe medius eft , quando termini 
inferens , & illatus partim conuee 
niunt, & parcim differunt , vcl fe habcnt vt 
membra diuidentia , & funt tres.f. A cun- 
iugatis, A cafibus, & A diuifione . I: 
Coniugata quaft idé jugum ducentia süt 
denominantia. & denomimatiua , quz idem 
habent fignificatum principale , licet: in 
modo fignificandi differant, Ab his parum 
differunt cafus , nam coniugata funt nomi« 
na ab vno prouenientia, vt fapiens à fapi&- 
tia, cafus verà funt fiué nomina, fiué verba, 
fiué aduerbia ab vno deriuantia,vt bonum, 
bené à bonitate ,fapiens,fapicnter à fapien- 
tia . Abifliscrgo coniugatis, & cafibus ar» 
uitur tàm affirmatiué ; quàm negatiué per 
illam maximam-Q wrcquid comwenstvel repm 
gnat Gui coniugatarum ,vel cafum , cóuenit, 
vel repugnat reliquo, K.Cmiinefl , vel mom. 
sne[) ynum comragatoruw, C cafuum , ineft, 
vel ncn inejt reli2ws 7, vt album eft colora- 
tum,ergo albedo cft color , iuftum eft bos 
num , ergo quod iufté fit , bené fit. ! 
Pro veritate tamen huius argumétatio- 
nis affignantur plures regulz ; Prima,quod 
nó fiat in tc rminis, vltima abflra&tione ab- 
flraétis, vt notat Doct, 1.d. 5.0.1. vnde non 
valct,albedo eft color, ergo albedimeitas 
eft coloreitas: homo eft animal, ergo huma... 
nitas eft animalitas, Secunda , quod fiat in 
przd catis Y fe , maxime fi afürmatiué ar- 
guatur , vcl fi ncgatiué ab abilra&tis ad có- 
creta, vt Ron valct, album eft dulce,ergo al-.— 
bedo cft dulcedo, vcl albedo non.eft 5- rni 
do, ergo album non elt dulces quamuis à 
concxctis ad abftracta negatiue Và- 
leat: Tertia, vt non fit factum ali mira- 
culum circa formam, idcft fi albedo effec à 
fubic&o fcparata pom valet,albcdocftco- —— 
lor,ergo album cft coloratum, tunc .n. non. 
datur concretum ad fubiectum. Quarta , ge 
fiat in diuerfis pradicatis : & nominacum - 
nominibus, aduerbia cum aduerbijs copu- 
lcntur vnde non valet , album eft coloratü,, 
crgo albedo efl colorata,fedalbedoeftcos -— — 
lcr,& ivflum eft bonum , ergo tuílé agere - 
bené elt. * 
Diuifio eft deplex pronunc,yna,que dae. 
turpernegationem, vthoc veleft ens ; vel — —— 










A 


) 
eh at 


non 
- ; Ct 


e P" 
- * 


De lids mdi . 


fion ens, (ed aon eft ens , ergo eftnon ens, 
& datur maxima, $/al/24« duo dimidunt «li. 
« quod tertium, fi s tertio tnefl vnum eorum , 
pios ine[! «lteru vt patet in exéplo adducto. 

Altera diuifio eft, quz datur per atfirma- 
tionem , & eft duplex, alia pzr fe , alia per 
accidens, prima eit triplex , vel generisin 
fpecies pec differentias ,vt animalium aliud 
rationale, aliud irrationale, vel totius inte- 
gralis in partes, vt domus ia csctam, parie- 
tem,&c. vel vocis in fua fiznificata , vt ca- 
nis alter celeítisalter cerrettris,Alter mari- 
nus . Secunda diuiftc eft etiam triplex alia 

. fübiedti in accidentia, vt animalium aliud 
album, aliud nigrim , alia accidentis ia fu- 
bieda , vtaliud nix , aliud papirus; Tertía 
accidentis in accidentia , vt dulcium aliud 

album, aliud nig cun . 

Locus à d:ut'toae tenet tam conftru&i- 
ué,quim dzftru&iue,& dátur ifta maxima 
Mb aff matione dimi(i de alique cum negatio- 
ne alterins membri em , velomnis dem 
pro vsiad affiemationg alterius t*netconfeq; 
dicitur 45 4ffirmatione dimifi de aliquo , quia 

- fübiectm debet contineri f'ib Jiatfo,& fub 
illo z2nerc,vne non valet, lapis nó eft ani- 
mil rationale , ergo eft ania irrationile, 
dicitur, vel ogsmium dempto v»?,quia fi diui- 
fum liabet plura membra;à negatione vnius 
non equitur affirmatio alterins vt eft canis, 
& non elt celeftis, ergo marinus. Secunda 
Poffto vw) membrorum diuidentium im aliqno 
fobbiedlo rt myuetur a!t*rum , vt homo eft ra- 
tionalis,ergo àon eft irrationalis; dummo- 
dó tamen membra non coincidant,fed om- 
nino fint diuerfa. - 


TRACTATVS IIl. 
De Syllogifmo Sophyftico. 
De fallacysingenere. Cap. I. 


Sg Emanet [^ complemento 
harum laftitutionü Logi- 

dM calium , vtde fyllogifmo 
Me | litigiofo, feu ophi(ticoa- 
EE gamus.nó quidem vt po(- 
einde .utputando aliquem fal'ere , 
ignum eft.n. fcientifico viro, fe vt fcia- 
mus infidias, & fophiftarum captiones cui- 
tare; cuius notitiz canta cít vtilitas, vt no- 
fter Ocham in 4. p.partis tertiz Lozic.c. r. 
afferuerit , neminem fiue naturalem philo- 
/flue moralem,ius ciuile,aut cano- 


| Theologiam per- 


















aed 


13t 


fcéte acquu'ere poffe finenotitia fallacià- 
rum, imo neccffada ifta ignorans in multos 
rolabitut errores ; nequit.n. euitari ma- 
um, fi non coznofcatur. ] 
Syllogifmus itaq; fophifticus cft fy'to- 
fms dcceptorius cx apparentibus cóclu- 
cns errorem,q ae tamen vera noa sut; vn- 
de ficut in r:bus dantur celores apparétes, 
vt ia collo colum5z radijs Solis expofitze 
fimiles veris coloribus, ita fyllogifmus ap- 
pen non eft verusfyllogifmus, fed fimi- 
is illis quapropter fyllogifmusille ,qui ex 
euidenter falfis coníitat,non diceturíophi- 
fticus propter non dpparétiam Tripliciter 
auté hic fyllogifmus poteft dici à vero de- 
clinare,vel quia peccat in forma, quia .f. fà 
fit in modo, X figura; velquia peccat in ma 
teria,fi terminos zquiuocos cótineat, quz 
deuiatio implicite arzuit primam , nam cít 
terminus zquíaocusfit ous i nó vnus, 
confequenter nullus fyllogifmas ralis erit 
ex tribus terminis,fed ex quatuor ; vel tan- 
dem, quia peccat in vtroq; de defectibus 
circa formam fatis diximus in i. p. tract.5. 
dum regulas veri fyllogifmi atfiznauimüs , 
reftat , vt defectus circa materiam aperia- 
mus,fallacias communiter nuncepatis. — 
$2 Fallacia igitur, quiuis multas habeat 
acceptiones , in prafenti fumitur pro loco 
fophiftico, (cà illa | eoi in qua fut 
dantur frllpsitmi eptorjj , & qui cófe- 
uentiz fal(z oftenduntur,vt verz,ficut .n. 
"dantur loca topica,quz maxima, differ&- 
tia maximz dicuntur? quibus probationes 
ecauuntur ad inferendam conclufioném pro- 
babilem,& dicuntur locus à fubftantia , lo- 
cus à dcfaitione, &c.fic dantur loca fophi- 
ftica & ab illis maximis denominantur,vnde 
dicitur tallacia zquiuocationis, fallacia am 
phibologiz &c. & in qualibet iftarum da- 
tur caufa apparentiz,quz mouet ad crede- 
dumillud, quod non eft , & caufa deceptio- 
nis,quz facit creditum effe faifum, & latet 
in cau(a apparentiz, - 


Fallacia in communi diuiditur in fallacia is 


in dictione,& in fallaciam extra dictionem, 
fallacia in dictione eft, cuius caufa apparen 
tiz fumitur ex parte dictionis , quatenus.f. 
ijdem figois non fiznificatur vnü, fed plu- 
ra, & dicio hic accipitur tàm protermino 
incomplexo,quà pro cóplexo, & oratione: 
uius fpecies [unt fex, f.fallacia € quiuoca- 
tionis,amphiboloziz ,cópofitionis diuifio- 
nis,accécus,& fi yurz dictionis Fallacia ex- 
tra dictionem eft »qua& caufam apparenti 
Íumit ex parte rerum v sonam 
2 plu. 


"uU Ww oc€w 


132 


Plurium habitudinum, quas habent ad inui 
Cem,non quidem vt fic, (ed vt tales res per 


- voces fignificátur, X explicantur, vnde pri- 


ma fümit caufam apparentizex parte mul- 
tiplicis fignificationis dictionis.fzcunda ex 

arte multiplicis habitudinis rerum figni- 
anos ; & huius funt feptem fpecies .f. 
Accidens, Secundum quid ad fimpliciter , 
Ignorantia, Elenchi, Petitio princtpi), Con- 
fequens, Non caufa vt caufa , & secundum 
plures interrogationes vt vnam , 


C AT VT IL 
De fallaci t in dictione . 


$3 T)Rima fa'lacia in dictione eft fallacia 

zquiuocátionis, quz eft idoneitas 
decipiendi ex vnitate vocis diuerfa omni- 
no fignificantis, vnde caufa apparentia eft 
vnitas vocis , caufa deceptionis eft plurali- 
tas fignificatorum, & tripliciter potcft co- 
iungzere,primo quando aliquis terminus eft 
zquiuocas à cafu,vt cum plura immediaté 
fignificát abíq; analogia, in via przmií- 
faruríi pro vno fupponit, in altera proaltc- 


' Yo,vt in communi exemplo de cane celefti, 


& terreftri,omnis canis currit , fydus cele- 
fteefl canis , ergo currit; vt premi ffz fint 
verz, in maiori ]y canis fupponi debet pro 
terreftri,ia minori pro celetti , & (ic argu- 
métum eft in quatuor termini,vel fi pro al- 
tero tantum fupponit;vna illarmm eít fal(a 


Secundó poteft contingere,quando aliquis . 


terminus elt zquiuocus à coafilio , & cum 
analogia admixtus plura fignificans ordine 
quodam quatenus vnü proprie fignificat , 
alterum verb per tranfumptioné ,& metha- 


,phoram, vtquicquid currit habet pedes , 


aqua currit,ergo habet pedes.Tertió quan- 
.do vna dictio per feacccpta vnum fignifi- 
cat;fcd fumpta cum alia plara fignificat, vt 
mortale fignificat,quod pót mori, at süptü 
cum prapofitione /» potcft fignificare , vcl 
€» p5t non mori ,quonrodo negat acl. mo- 
riendi,vel quod non potzft meri ,quomodo 
negat actum, & potentiam ad moriendum , 
fi d ren pad age eft zternum , 
quod poteft non mori,c(t immortale, crzo 
quod poteft non mori, c(t xternum, in ma. 
immortale negat actum , & potentiam , in 
mi.negat actá;ité ois iniuftus eft pani&dus, 
ps eit iniuftas,ergo puniédus in ma.ly in« 
iultus dicit nó càtü negationé iuflitiz , fed 
€t priuationé iuftitiz,imó habitü pofit.uum 
imuftitiz,in mi.dicit fimplicé ncgaticné 5 
huc fpectat equiuocatio jpueniés cx amplia 


T ^ 


Pars fecunda Inflit. Tra&l.IIT. Cap. IT. 


- 


tione nominis, fi cum in yna terminus 
pter copulam de praterito fuppoaat pro 


his,qui fuerunt,in altera qopear copulam 


de przícni fupponat pro his, qui nunc süt, 
vt quicquid currebat, fedet, ambulans cur- 
rebat, ergo ainbalans fedet,nam ly ambu- 
lansin mmn.íupponit pro his , quinunc am- 
bulant, & qui prius ambulabant, at in con- 
cluf.(upponit pro his, qui aunc funt ambu- 
lantcsracioneprafentistemporis —— 
$4. Amphybologia differt ab zquiuoca- 

tione,quos zquiuocatio dicit multiplicita- 
tem fizaificati cum vnicate vocisjamphybo 
logia veró pertinet ad toram orationem,vt 
cum vnica cit oratio fecundum materiam, 
& formam,fed multiplicem habet fenfum, 

ropter vnitatem orationis elt apparentia 
dinis fallaciz,propter multiplicitatem sé- 
fuum eft deceptionis cau(a; & poteft etiam 
tripliciter euenire, vt in zquiuocatione, ná 

teft e(f- , quod oratio aliqua ex fe plures 

abeat fenfus, vt hic liber ett Arift. peteft 
.n. dicere ly eft, vel habitudinem poffeffio- 
nis,vel habitudinem caufz efficientis, & c 
fe&tus,vnde non valet, quicquid eft Ari 


poffidetur ab Arift. hic liber eft Arift. erzo 


poffidetur ab Arift.z. poteft cotiugere per 
tranfumiptionem,& prouerbialiter,t late- 
rem lauare fecandum propriumadeafum 
et aquam in lateré immittere , fed impro-. 
prie , & prouerbialiter fignificat etiam in 
aliqua re operam inutiliter perdere , hinc 
non fequitur, quicung; lateré lauat, infun- 
dit aquam inlaterem , quicunque infanum 
docet,laterem lauat, ergo &c.Tertió tande 


. fi vna oratio ex fe habeat vnum fenium,fed 


cum alia aliud fignificet , vt hzc propofitio 
3d cognof(cit, fi Pes » fumatur in nominati- 
uo, facithunc fenfum , quod fit aliquod 
cognofcens , fi in accufatiuo, facit alium, 
nempé quod fit aliquod obiectum cogni- 
tum , vnde non valet, quod quis cogno- 
fcit, 1d cognofcit , lapidem Petruscogno- 
feit,erzo lapis eiprot ,nam vt maior fit 
vera, ly £4 (umi dcbet in accufatiuo , fed in 
conclufione infinuatur quod fumeretur ir 
nominatiuo . : 

sf Fallacia Pur vprt s , & diuifionis 
cadit in illis propofttionibus , quz poffunt 
admittere séfum composi ld ifum,ita- 
ur fecundum vnum fenfum funt iro 
dum alium fenfum funt fal(z,nam fi fecüdü 
vtrun3;feníum cffent verz, vel elis onpal 
fent decipere, quia vel nó haberent falfita- 
tem, vel non haberét apparétii: cópofitio 


ergo ad fallaciam rcquilita eft corum,quz -— 
ia debe 


sr 
A SUE 





t 


- 


De falladfi- 


"deberent feparari , falfa vnio, & diuifio ett 
corum,qux deberent vniri falía feparatio ; 
fallacia compofíitionis eft cum ex oratione 
vera in séíu diuifo infertur. conclufio falía 
in séfu copofito,fallacia diuifionis eft cü cx 
oratione vera in scfu cópofito infertur fal- 
fain sé(u diuifo, caufa apparentiz eft ma- 
terialis 1dentitas propofitionis ; propter 
uam videtur vera in quolibet feníu : cau- 
4 deceptionis eft multiplicitas fenfuum, 
quorum vnus eft verus , alter falíus . 
Tripliciter auté cotingere poteft propofi 
tioné aliquà hos fenfus admittere , vel quia 
eft modalis & de ifta ià diximus in «.p.trac. 
2.C $.quomodo .f.expl icétur modales in *é 
fu cópofito, vel diuifo , & in iftis poteft có- 
mitti fallacia cópofitionis, vt qu&cüq; pof- 
fibile eft eff? albü,poffibile cft, quod fit al- 


. bus,poffibile eft nigrü effe albü,ergo poffi- 


bile eft,quod niger fit albus;procedit à mi- 
nori vcra in sé(u diuifo ad cóclufioné falsá 
in.séfu cópofito : cómittitur etii fallacia 
"Wuiftonis,vtimpoffibile eft fedétém ambu 
lare,Petrus fedet,crgo impoffibile eft Petr 
-ambulare,;procedit à maiori vera in «cfu có 


. pofito ad concivfioné falsi in fenfu diuifo . 


Poteft ctiam Secundo eif2 , quod aliqua 
propofit:o a 3mittat hos fenfus, quádo cius 
partes cojulantur fimilibus coniunctioni- 
bus & particulis , &, vel, mec, «st, Xc.quz 
particulzfi determinant vnum extremum 
propofitionis , fumuntur coninn&im , vel 
difiuuctim,& faciunt vnam: propofitionem 
cathegoricam de fübiedo , vel praedicato 
compofito, vnde fi1ciüt Compofitum fens íi; 
fi veró determinant totam propofitionem , 
fic fumuntur coputatiué,vel difiunctiué , & 
faciunt plures propofitiones hypotheticas, 
& fenfum diuifum,v.g.emne animal ratio- 
nale,vel irrationale eit homo,fi ly vel cadit 
fupra fübiectum,fumitur difiunctim, & fa- 
cit hunc fenfum compofitum,omne animal, 
fiue fit rationíle,fiue irrationale , eftho- 
mo, tft falla propofitio,fi cadit fupra to- 
tam propofitionem fumitur difiunctiué, & 
generat fenfum diuifum , .4.vel omne ani- 
ial.róngle eft homo, vel omne animal irra- 
tienale eft homo; imiliter,duo, & tria funt 
quingue,ly etf (umitur copulatim.facit sé- 

1 compofitum verum ,nam elt fenfus , 


» iscmid tria fimul süpta faciunt quinq; - 


fumitur copulatiué, facit fenfum d,uifum 
fitfam,elt.n.séfus,quod tám duo cít quinq; 
quam tria eft h ico en non valet omne 


'animalrationale,vel irràti eft homo , 
animalirrationale,ergo eft homo; 


. * * , 
indilliont. — . t33 
duo,& tria funt quinq;duo,& tria funt pas, 
& impar,ergo quinq; eft par, && impar. 
Tertio poteft aliqua propofitio ytrrum« 
que fenfum admittere,quádo aliqua dictio, 
íeu aduerbium potelt cum diuerfisconiü- 
gi & fi corangitur cum illo,cum quo jprius 
videtur conftrui,facit fenfum compofitum, 
fi cum illo,cum quo minus apté, I conge- 
nienter conRruitur, facit fenfum diuifum , 
aptius tamen , & conuenientius eft przce- 
dens, quàm fequens, & proximum , quam 
remotum;vt quicquid viuit femper eft ,fi ly 
fimper coniungatur cum ly vit, facit (en- 
fum compofitum, & eft vera propofitro, f£ 
cum ly eit; facit fenfum diuifum , & eft fal- 
fa:quicunque litteras fcitnunc didicit eas, 
fi ly mene conftruatur cum ly /eii: eft cópo- 
fitio vcra, fi cumly didicit , elt compofttio 
falfa, vnde non fequitur , grammaticus fcit 
litteras,ergo nunc didicit eas. 
$6 Accentus hic capitur pro modo pro- 
ferendi,vel (cribendi didi onem aliquam, & 
quiaex diuerfitate huius moii aliquando. 
prouenit diuerfitas figniRcati iilius dictio- 
nis,hinc committitur fallacia accentus,que 
eít deceptio proucniens cx identitite ma- 
teriali dictionis, qus: cft cout apparentiz , 
& diuerfitatc figniticati illiis di&tionis ex 
modo diuerfo proferendi,vel fcribédi,qua 
elt caufa erroris variatur autein dictio, vel 
ex variationc aípirationis ,vt ara fignificat 
altarejhara vero cum afpiratione fignificac 
porcorum ftabulum, vnde non val*t,ara eft 
'in templo.fiabilum porcorum elt hara, er- 
go eft intemplo: vel ex variatione diphton 
gi,vt aquus fignificat iuftum , equus verà 
gaificat animal innibile,& non valet;equi 
funt innibiles,s3cti funt zqui, ergo fantin- 
nibles, vel ex variatione accetus , & quan- 
titatis |y li3barum, vt populus fi habet pri- 
mam longam fignificat arborem, fi breue , 
fignificat gcntem,;hinc non fequitur, omnis 
populus eft arboc, gens. Itala cft populus , 
ergo gens Itala ett arbor; vel tandem,quan- 
do ea io modo profertur vt «na ,. 
modó vt plutes , vt inuité fignificat coacté- 
vt vna dictio,vt duz dictiones fignificát ar- 


borem vitis, hincnonre&é infertur , nihil, 


fit à Deoinuité, racemi fiunt in vite, ergo 
raceminonfiuntàDeo. — 5. 
$7 Fallacia figurz dictionis eft. o 


proueniens à fimilitudincapparenti dictio" — 


num,vcl in voce, K definentia, velin fiam- 
— vel in modo figni - ier in ali- 

uo alio , cum tamen;re ve erant ; q» 
Gipliciter effe potcft; Pria fi Wiégedi 


à 


134 
ret d'ctiones omnes fimiles in voce , vel 
definentia cffe ciufdem generis, vcl inafcu- 
lini , vcl foeninini, vel ncutri,vt o.nnis füb- 
ftantia cft bona, poeta cít fubitantia , ergo 
pocta ett bona bd quia tam fub'tantia, quà 
poeta definüt in a,poff-t quis credere eiuf- 
dem generis foe minini eff: ; idem poteft in 
verbis contingere, vt calcfacere cít agere, 
calcficri eft pati,ergo intelligere, & videre 
eft agere , intelligi, & videri eft pati. 

Secundo contingit , quando fub termino 
diftributiuo vnius przdicamenti fubíumi- 
tur terminus alterius predicamenti ,vcl fub 
termino diltributiuo fpeciei vnius przdi- 
camenti fubfumitur terminus alterius ípe- 
Ciei ciufdem pradicamenti; pro quo nor ex 
Och.& Orbel. hic, quod ficut diuerfg inter- 
rogationes conueniunt diuerfis przdicamé 
tis, fic ctiam diuer(a diftributiua illis com- 

tunt , v. g. fi de Petro interrogetar fub- 
acá. & quidditas , interrogatio fit per 
quid, dicendo, quid cft Petrus ? & refp. per 
terminos explicantes propriumgenus, & 
propriam differentiam; fi quzratur magni- 
tudo, interrogatio non fiet per quid, hac .n. 
propria eft przdicamenti fubilantia , fed 
per quantum, .f. quantus eft Petrus ?& re- 
fpondetur per terminum zxprimenté quan- 
titatem continuam, non diícretam,quot n. 
eft interrogatio ad quancitatem diícretam 
attinens , quale ad qualitatem ;quando ad 
przJicamentum quando , vbi ad przdica- 
mentum vbi , €c. vnde fecundur g^ fiunt 
incerrogauonés debet refponderi per ter- 
minos proportionatos, & conuenientes : 
pariformiter diuería funt diftributiua,nam 
diftributiuum fubflantiz cft 28/c4254 , quils- 
- Let, diftributiuum quantitatis continuz eft 

quantumcusg; quantitatis difcretz , qwar- 
«una, qualitatis , qwelecung; radicameati 
vbi hoc fiznum sb;cung; pra diciméti 2e 
do , quan Gcn»4; &c. Verum eft, quodly, 
wiequid , nontolum eft diftributiuum fü 
anti, fed cuiufeunque termini abfoluti , 
- etiam fi accidens fit , eo quia correfpondet 
interrogationi fa&z per quid, qua ctià fit 
- deaccidentibus in cermiais abíolutis, & fi- 
ne ordine ab (abiecta , quomodo explican- 
tur quidditates ipforum, non in terminis 
connotatiuis, K inconcreto. — . 

Quiádo crgo fub diltributiuo alicuius pre 
dicaméti fub(umitur terminus alterius prae 
dicamenti , vel fub diftributiuo vaius fpe- 
ciei lubfumitur terininus altcrius. fpeciei 
eiuídem Lio yocp ; comnuttitur falla- 
cia figurz diclioais , eo quia propter funi- 


». Pb N 


&. 


Pars Secunda Inflit/Tvacl. LI. Cap. II. 


litudinem illarum dictionum credit. quis 
licité a-gu.nentari poffe in illis terminis,vt 
Quicquid emiíli comedifti,carnem cru 
emtfti, er?o carnem crudam cemedidti , ly 
uicquid eft diftributiuum fubititiz, quod 
Cbfumitur, cft terminus complectens vnü 
terminü fignificantem rem (uam per modà 
fubltantiz , & alterum per modum qualita- 
tis..ly arudim. Item Qicquid Deus facit 
medijs caufis fecundis poteit fe folo face. 
re, Deus cum caufis fecundis facit actd me- 
ritozium, ergo fc folo poteít facere acti me 
ritorium, quo eft (alíum ; quia Deus non 
meretur, cuin noa habeat legem aliquá. fu- 
jesioduón cóformetur,vndé committitur 
zc fallacia,nam fit tranfitus à diftributiuo 
pradicament i fubftantiz ad. terminum de 
przdicamento relationis , qualis eft ly me- 
ritorius: fimiliter , quandocunq; fuitti Ro- 
mz,fuifti homo bis fuifti Roma, ergo bis 
fuilti homo , fit tranfitus à przdicamento. 
Quando ad quantitatem difcretam:Vbi ad- 
uerte ex Tatar. híc, quod huic diftribuciuo- 
qusndecunque zquiualet interdum E : 
«un1; i íumatur pro qualibet temporis dif 
ferentia, fed interdum fignificat partes té- 
porisdiícretas ,& interruptas,quomodo eft 
dittributium quantitatis difcrctz 5 item 
quanto(canq dígitos heri habuifti , hodie 
habes,decem dig tos heri habuitli, ergo de 
cem hodic habes, quod «fct falíum,(uppo- - 
fito quod vnum amifetit,eo quiain maiori. 
cit (ermo de mole , & conzinua quantitate - 
digitorum jin minori de numero ipforum , 
debet ergo fub(umi terminus aptus ad fa- 
tisfaciendum interrogationi illius predica- 
menti v qualecunq; currit, difputat,fi fub. 
fumatur fortes currit , ergo difputat , non 
valct,íed fubfumi deber, album currit, ergo 
dilputag rurfus quandocunq; eft pater, eft 
filius,Petrus eit pater ,ergo eít filius, noa 
valet, (ed debet (ubíumi , in hoc tempore 
eft pater, ergo in hoc tempore cft filius . 
$8 Tertio committitur hzc fallacia , vt 
hàbet Sco.:.d.z 3.7. HL. & quol.s. d. quan 
do qualequid mutatur in hoc aliquid , vel 
é contra, vc quando commune , quod di- 
citur qualequid,mutatur in fiogulare quod 
eft hoc aliquid vel cótra, quo cafu variae 
tur fuppofitio illius termini; non camen ad 
variatonem cuiuslibet fu tionis có- 
mittitur hzc fallacia, aliter hic fillogif(mas 
non effzt rectus , omnis homo eft animal , 
Petrrus eft homo,ergo e!t animal : vbi ly 
homo in wa diftributiué in. min, 


determinaté, ícd folà quàdo vaziatur gr 
po 





pe fallaci extra diclionem 


pofitio ma terialis in formalé , vel fimplex 
in perfonale, vel cófufa in determinat, vn- 
de non valet ifti fyllogifmi,homo eft dictio 

ifyllaba, animal rationale eft homo , ergo 
Sc.hic homo in ma.fuppooit materialiter, 
in mi.formaliter;hon:o cft fpecies , Petrus 
«(t homo , ergo &c. híc homo fupponitin 
ma. fimpliciter ; in mi. perfonalicer; ín ifto 
alio eft eadem variatio , Socrates eft alius 
ab homine, Socrates efthomo , ergohomo 
eft alius ab homine : omnis homo eft ani- 
mal: ergo ois homo eft hoc animal , ly ani- 
mal in antec. fupponit confusé , in confeq; 
determinaté, Committitur ctiam. hac fal- 
lacia, quando arguitur à pluribus determi- 
natis ad vnam determinatam ,ideft quando 
in antec.terminus communis fupponit de- 
terminate cy omae partium totius in quàá- 
titate;qualia [unt inferiora termini commu 
- Bis, in confcq; veró fupponit dcterminaté 
reípe&in totius z-quantitate, quod cft ter- 
minus communis cum figno vniueríali , vt 
animal cft Petrus , animal eft Paulus ,. & fic 
. dealijs , ergo animal eft omnis homo , ly 

animal fupponit pro vno determinato in 
antec.in confeq;pro pluribus inatis . 


C AR. V,T. LIT. 
NUT TED fallaciis extradidlionem , 


59 TNtcr fallacias extra diclioné prima 
cft fallacia accidétis,vt pote ceteris 
efficacior ad decipiédü , pro cuius notitia 
not.quod triü terminorü fillogifmü ingre- 
di&tiü medius dicituraccidens , no gua fit 
sép quintü prz dicabile,nó.n.taliter fu- 
mitur accidés,íed fumitur jp,extraneo, qua 
tenus eft ex parte idé, & cx parte diuerfum 
«um alio termino,cui coiungitur,& de quo 
pradicatur , & fic tàm fuperiora dicuntur 
accidentia sefpeétu infertorum,quam infe- 
riora refpeétu fuperiorum,propter inddz- 
atamidentitateminteriila;minor extre- 
mitas dicitur res fubiecta, & maior dicitur 
attributü,eo quia minori extremitati attrj 
buitur in cóclufione. Fallacia igitur accide 
tiseft deceptio proucn:és ex iradzquata, 
partiali idétitatc acciaéus cá re fubiecta , 
qua identitas cft apparentizin fillo- 
gifmis athrmatius , & diucrfitas eft caufa 
erroris; in negatiuis é contra , itaDoctor 
in p d.1.4.5. 1 I. à : 
ribns n:odis poteft hzc fallacia commit 
ti;primus eft, quando cx ccniunéi;one cx- 
tremitatum cum medio in przmiffis, infcr- 


^ tur coniunciio i in 


mando vnum dealtero |, vt effentia diuina 
eft pater,filius cft effcntia diuina , ergo fi- 
lius eft pater , committitur fallacia accidé- 
tis,quia inquit Doctor ,maior identitas có« 
cluditur in conclufione, quà fuerit in pra- 
miffis affumpta ,in premiflifi.n. erat ferma, 
de identitate in cffcnt'a , quz fi conclude. 
retur in conclufione;effet vera, filius .n. et 
idem cum Patre cffeatialiter , at concludi - 
tur identitas perfonalis; qua propter expli 
canda «ft illà propofitio £ua unt eadem 
qni tertio [unt eadem inter fe,.[ cadcmice- 
titare,qua in tertio conucniunt;huc fpectát 
fillogiini in fecunda figura ex puris affir- 
matiuis, vt homo cft anima!,lco eft animal, 
ergo leo cft homo. 

Secüdus modus , quando cx nó idétitate 
extremitatü cü medio in przmiilis argui- 
tur nó idétita: ipforà in coclufione,vtc quà- 
do arguitur cx paris negatiuis , nullus ho- 
mo elt afinus,nullum rudibilectt homo,er- 
go nullum rudibile eft afinus , nullum ani- 
mal eft lapis, nullus homo eft lapis , ergo. 
nullus homo cft animal, arguitur maior di- 
ftin&io in conclufione inter extremitates , 
quam fit in przmiffis cummedio. 

Tertius modus eft , quando ex aliquibus 
diurfim acceptis in przmiris infertur inde- 
bira coniunctio ipforü in cocluf. vel quàdo 
áb aliquibus coiurctim süptis in przmitfis 
infertur indebita diuifio in coclufione , vt , 
ilte cft albus, & cft monacus,ergo cft mona- 
cus albus , ifte canis eft pater, & cft tuus , 
€rgo eft pater tuus;ifte cft homo mortuus, 
ergo cft homo, & clt mortuus : diximus /». 
detta conimndl i2, ucl dimifío , quia à. diuifis 
ad coniuncta valetinferre , & € contra, v6 
ifteeft animal & cft rationale, ergo cit ani- 
mal rationale jifle eft animal album ; ergo 
eft animal & eft album , quapropter cft vi- 
dendü qfi fit indcbita coiunétio, & diuifio, 

6o Not.igitur ex Tat z Periher. c.2. q. r. 
6.5 JGiendum, & vr nimiis. arguere à 
diuifis ad cótunéta elt arguere ab antec. in 
quo ponuntur duo predicata mediante par» 
ucula coniunétiua ,6n,ad cofequens, in quo 
przdicata reponuntur fine aliqua coniun 
&ione,N ad des tria requiruptur,primum, 
quod illa pr&dicara diuifa fc habeant vt de- 
tcrmipabile ;& determinatio, fcu vt fubilan. 
tiuum, N adicéiunm, fic fe habet animal 


| rcípectu rationalis a! bi mufici, c. defectu 


cuiusnon fcquitur,ifte eft monachus, & al- 
bus, ergo elt monzchus albus, quia albedo 
nó eft determinatio illius przdican n.ona- 
&à ; fecundum quod determinatio nó fuu.a- 
tur 


t36 
tur zquiuocé,& fignificatum varietur, qua 
rationc non valet, ifte canis eft genitor , & 
eft ruus,ergo cít E tuus , namly tuus 
in antec.denotat habitudinem pofftfiionis, 
in confeq habitudinem effe&us ad fuam 
«caufam efficientem; tertium , quod non fe- 
quatur negatio, neque fiat oratio impro- 
ria,vt Petrus eft homo,& animal , ergo cft 
ro animal, vel eft homo , & rationalis , 
ergo eft homo ration:lis . 

Arguere vero à coniun&tis ad diuifa , eft 
arguere abantec . in quo ponátur pradica- 
ta fine coniunctione ad conf. in quo fint 
predicata cum copula coniunéctiua;ad quod 
«tiam duz conditiones requiruntur ex Or- 
bello hic; Prima , quod determinatio nó fit 
diftrahens, vnde non valet, Sortes cfl homo 
mortuus , crgo cft homo , & cft mortuus, 
«hymera eft ens impoffibile , ergo eft ens , 
& impoffibilis; Secunda,quod vnum prsdi- 
catum ex fe ,& fimpliciter conucniat fubie- 
&o;non rationealterius przdicato ,vt hz 
confeq. non valent, Camaldulenfis eft mo- 
nacus albus , ergo eft monacus , & albus , 
quiaalbedo conuenit illi ratione habitus . 
Francifcus eft bonus artifex , crgo cft bo- 
nus, & artifex , nam bonitas illi competit 
ratione artis 5 cffcntia diuina eft pater ge- 
nzrans, ergo cft pater,& eft generans, ge- 
nerare .n. dicitur dc illa ratione paterni- 
tatis . Quandocunque igitur deficiunt ifta 
condciuoncs;fit indebita coniunétio, vel di- 
uifio ,& committitur fallacia accidentis . 

61 kallacia-defecundum quid ad finijli- 
titer cít afiniscum przcedenti , pro cuius 
notitia recolenda funt , qua: dixiv:us tract. 
praced.c.s.de toco,& parte in medo, diétü 
n. fimpliciter cfe t«iminus cezn:unis fo- 
litaric iumptus,& diciturtotum in modo; 
dictum fccundum quid eft terminus ille cü 
determinatione, qua dicitur pars in modo; 
fedin propofito vt cemmittater hac falla. 

. £12requiritür , vttorüm fit determinatum 
ab al.qua determinatione , vel diitrahente, 
vcl diminuentc, nó veró reftringente, vnde 
non valct, cadaucr eft liomo mortuus,ergo 
«Íc hopo, cthyops cft albus fccüdum den- 
tes, eigo cít albus,valet autem, Soites eft 
homo albus,ergo eft hon:o,co quia ly mor 
tuus cft determinatio diftrabens ,1y album 
fccundum dcates: cft dimmuens,& ly albus 
eft reltringens : quapropter fallacia ifta cft 
deceptio proueniens à conuenicntia appa- 
renti d.&i fecüidum quid ad di&um fimpli- 
 &iter; & poteft etiam € conucrfo fieri falla- 
€ia à $mpllicitez ad fccundum quid,yt Soe- 


«9» 


Pars Secunda Inflit. Tratt-1TI. Cap.1IT. 


tes eft homo, ergo eft homo mortuus. 
Hacfallacia multiplex eft iuxta multi- 
plicitatem additi diminuentis ;nam vel eft 
diminuens fecundum totum qualis eft có» 
ditio diftrahes, vt exéplificauimus de mors 
tuo homine;vcl cít diminuens ssh parte, & 
hoc eft tripliciter, nam vel hzc determina- 
tio eft (ccundit maiorem partem, vt cü par 
ies fecundà maiores partes eftalbus,vcel fe- 
cüdü certà,& determinató parté,d fit pro- 
rià fubiectf illius coditionis, vt fimitas re 
pe&u,ná fi,& cx iftis valet arguere à parte 
ad tot ,fequitur.n.partes fecüdum plures 
rtes eft albus,ergo cít albus ; Sortese 

mus fecüdü nasü,ergo e&t fimus,negspro- 
prié dicitur coditio diminués;vel eft fecüdü 
parté minor£ nec determinatà, vt gthiops 
cft albus fecidü détes ,nó fequitus;ergo eft 
albus:vel tertió eft diminuens fecüdum lo- 
cum,vt nó licet in mari audire facrum, non. 
fequitur ergo nó licet audire facrum;quar- 


to vcl cft diminucns fecüdü tempus,vt non 
licet vefci carnibus in quadragefima, nà va 
let ,.ergo nonllicet vcíci carnibus tandem. 


vel eft diminuens fecundum vfum , vt male 

vtentrnon expediunt fcientiz,nom valet;es. 

gononexpediuntícientiz. — 
62 Dices , in ifla propofitione Petrus 


eft perfectus latro,cil monachus alus,&c. ——— 


ly perfc&tus,& ly albus funt códitiones rez —— 
ftringentes X tamen non fcquitur, € e 
perfeétus , ett albus , ergo malédicisur 
quod à conditionc rcitringente nó commit 
titur hzc T sd ka paite eft ho- 
mo mortuus,licetn offit inferri , crgo 
eit iE , poteit wen inferri ergo eft 
mortuum,crgo arguendo à conditione « 
ftrahcnte non committítur hac fallacia .. . 
R cfp.ad 1.non fequi confequentias illas,nó 
quia committatur hzc fallacia , aliter nun-* 
quam valerct arguere à termino determi" 
pato per conditionem reftringétem ad ip- 
sá fimpliciter, fed quia committatur falla- 
ciaaccidentis; quatenus non ad(unt omnes. 
conditiones requifitzad hoc vt poffit fieri 
bonus proce fus à coniun&tis ad diuifa, v& 
nuper dicebamus, vcl dicédum , quod licet 
in iftis cafibus non fequatur,eo quia vnum 
predicatum conuenit propter aliud;in alijs 
tamen fequitur. Ad 1.concedimus,qua 

elt determinatio diftrahens, poffe fieri pro 
gicffum ad determinationem , nontamen — 
ad ipfum determinatum, quodfehabetvt 
fimpliciter dictum; quádo verà eft condi- 
tio rcftringens ,poteítfieri progreffus ad 
vubq; dümodo adíint coditioncs af&g nata 

in 





De fallacijs extra Bibi, 


it tertio modo przcedenus tallacie . 

^ ^ Quod di&ü eft fccüdà quid , &fimplici- 
tcr, yt fe tenét ex partc przdicati , propor- 
tionaliter eit dicédà deipfis , vt fe tenet ex 
párte fubiecti , vc homo mortuus eft cada- 
ner;non Ícquitur, ergo homo cít cadauer , 
xofa cognita eft1n intelleétu, cr; o rofa eít 
3n intellectu; at fi eft conditio reítiingens, 
tenet coníeqs vt homo albus currit , ergo 
homo currit , dummodo non comparetur. 
ad aliquod przdicatum conueniens illi toti, 
wt totum eft , & conf-quenter facicnsillud 
toti fupponerc fimpliciter , vt homo albus 
eít aggregatum per accidens , ergo hoaio 
eít aggreg;tum per accidens,non valet . 


Specialiter autem poteft hzc fallacia 


comnutti,vt aduertit Ocham in p. 4. partis 
tertiz fuz logicz c. 5. quando arguitur ab 
eff: de z.adiacente;ad ipfum de 3. adiacea- 
te, vel écontrà.tàm affirmatiué,quam nega 
tiué;tunc ab «(fe de z. adiacente ad effe s. 
adiacens atlirmatiué fit hac fallacia, quan- 
do additum non neccffaiió competit fubie- 
€to,vt homo ct, ergo cft albws;at fi neceffa 
i9 conuenit , cít recta illatio , vt rofa 
» o eft ens , eit. poffibilis &c. 
tunc negatiué fit hac fallacia , quado addi- 
tum eft przdicatum neccffarium conueniés 
fübicéto,fiué exiftzt,fiué non , vt rofa non 
eft,ergo non ett pv flibilis ; fi vero additum 


fic pradicatum fupponeas neceffarià exifté 


tiam fübiecti,recté arguitur,vt rofanó eft , 
non vidctur-E coritrà ab cffc de rertio 


adiacente ad ipfum de fecundo affirmatiué 
cov mittitur hac fallacia,fi additü fit prz- 
dicatum neceffarium; noo committitur , fi 
fit przdicatüm centingens prafupponers 
conftantjam , fea cxiftentiam fubiecti , vt 
fequitur ,' Sortes eft albus, ergo eft, non 
fequitur Sortes eft poffibilis,ergo eft. Ne- 
gátiué vcró femper committirur hac falla- 
cia;przterquam in przdicatís, quz exifté- 
tiz opponuntur;nam fequitur chy mera nó 
eft poffibilis.ergo ecd eio tamen fequi 
tur homo non cft lapis;non eft albus , &c. 
€rgo hon:o non cft. 1 
65 Fallacia ignorantiz elenchi prouenit 
€x deceptione , qua putat quis elencur fiL 
um habcr- omnes conditiones,fillo- 
ifmus elencus eft. fillogifmus: eontradi. 
orius;ideft oftencés contradictoriü etus, 
eft à rcfpondéte conccffum, vndé re- 
quirit primó omnes conditiones optimi fil 
Ími in modo, & 1n figura. 0, quod 
conítet cx propofitionibus veré contradi- 
ctorijs;ad quas requiruntur quamor €on- 


157 
ditiones, quod fint ad idem, fecundum idem? 
fimiliter, & eodem tempore. , quibus addt 
potcft identitas loci , nifi velimus hanc re? 
ducere ad fecundam. Poteft igitur ignorari 
clencus fillogifmus , vel quo ad prirfarias 
conditioncs,fi.(. quis putaret illum fillogif« 
mum cffe in modo, & in figura, cum tamen 
non fit , & fallacia huius ignorantia eftmis 
mis ampla omnibus fallacijs coueniens; vel 
potcft ignorari quo ad (ecundarias condi- 
tiones fi cxiítimarct aliquis propofitiones 
illas effc veré cótradictorias, cü non fint, & 
dc iita eft fermo,quz tot modis poteft eue 
nire quot funt códitiones contradidtoria- 
rü, vt quinq; eft med etas dcnarij , gon eft 
mcdietas binarij,ergo elt medictas , & nom 
medietas,non valet, quia nó süt ad 1€ : lie 
gnum ctt alteri quale, fe-undum loagitut- 
din, nzquale fecudü laitudiné, ergo elt , 
& nó eft quale, nó valct, quia nó süt fecüt-* 
dü ide : homo clt fpecies , nullus homo eft 
fpecies, ergo eft,& nó cft fpecies , nó fcquie 
tur,quia non eft fimilis,& eade fnppofitios 
Petrus hodie nó currit |; cras currit , ergo 
currit; & nó currit,nó valer,qa deeft idéti- 
tas téporis; Petrus audit Sacrumia téplo,: 
noi audit in cubiculo,ergo audit, & nó au» 
dit, eft déf-&us idencitatis loci, dica 
'64 F.llacia petitionis principij eft, quá. 
do id per feipfum protitars boc iyf- 
dem omninó verbis, & dicitur petitio priu 
cipij ftarim,vt hono ETRAS homocus 
rU hzcnoa eft in vfu. vel fub alijs verbis, 
& hoc multipliciter vt qu quis vtere- 
tur fynonimis verbis, vt gladius cadit, ere 
go efifis czdit, ve! cum parti&ularis probas 
tur per vniuerfalom ,& € contra , vel cum 
definitum oftéditur per definitionem & vni 
uerfaliter quando id, quod debet probari , 
oftenditur per ignotius, vel zquenotum 3 
Vérum cft tamen , quod proprie — . 
& ex natura rei in his catibus ron spe 
: committitur petitio principi], nà & 
tio notior efi m fe definito, & totum partis 
bus; aut écontra ; poteft tamen committi 
ad hominen,fi.f.refpondenti zque ignota 
fint definitio, & dcfinitü, totü, & partes 8 
tunc rcfpedu ipfius refpondentis cómitti* 
tur petitio principi) quia zqualiter negabit 
Cc v Sce affümptá ad probationem, 
h qua v. g.ponitur definitio, ficut antea ne 
gauerat antecedeps in quo e;at tum, 
quia zqué ignorat vtrumque. . 
65 Fallacia cófcquéris elt d 
ueniés cx apparéti conucrtibili 
conícquentiz cum prima jit $ 







^ 


| ápcétànt fim 


Tr 
158 
eft bona,ita putetur effe fecüda ; ex quo in- 
fertur,quod ad hanc fallacià seper (unt dug 
confequentiz, vel explicite, fi arguatur en. 
thymcmatibus , vel implicite, fi arguatur 
€x maiori hypothetica conditiormli, & pcr 
antecedens , & confequens hie intcllfgitur 
gropofitio,i qua affumitur inferius in or- 
dine ad fuperius, vcl é contra; hzc enim fal 
lacia fit in terminis non conucrtibilibus,vt 
funt fupetius,& inferiussidcirco tüc com-e 
mittitur huiufmodi fallacia quando nó re- 
€ à fupcriotiadinferias , vcl é contra ar- 
gümétamur j duobus aut& módis nó recte 
arguitur , ficut duobus etià modis cpun.é 
intcrtur,nà à fuperiori ad inlerius stf1ma- 
tiué ó valet,fed e cótra ; ergo à pofitione 
€bícquéus ad pofitioné antececetis cómit- 
titur hzc fallacia , quáui$ arguédo à pofi- 
tiotic antecederitis rccté pofitio conícqué- 
stis inferátuf; pofitio cft affumptio eiufdem 
propofitionis , defttuio cft sffumptio cé- 
ttadictoriz pofitionis, vidé in hoc difcuríu 
€ft homo, crgo cfl animal, cft animal, ergo 
homo, comtoittitur fallacia conícqucn- 
tis, quatenus fecunda conícquentia putatur 
zcéta, ficut prima, & cft à pofitione confe- 
quentis, f. ab affumptione illius confcqué« 
tis eJ «mimal, ad affumptioncm antecederi- 
tis. Dciride à upetiori ad inferius negati- 
né tehet, noi é cóntra , ideo à deftrüctione 
antecedentis ad defiru&tionem confequen^ 
tishoti valet,vt fi efl homo,eft animal , noa 
€ft homo ; ergo non eft animal ; hüc etiarb 
iles (yllogifmi, Qui dicit te effe 
» dicit verum, qui dicit te cffe afinü , 
dicit tc effe arimal ; ergo qui dicit te cffe 
tn, dicit verum , in hoc arguitur à po« 
fitione confequentis ad pofitioncm ante- 
ccdentis,fci à fuperiori ad inferius afirma« 
fjué, ab cffc animal, ad cffc afinum. 
$6 Fallacia fecundum non caufam , vt 
aufam eft deceptio prouehicns ex aPp4- 
tentia, quam liabet vna propofitio ad infe- 


-endam aliam , ac fi cffet vere illius caufa , 


teft dupliciter euenire , primo 
Lo ax dupkci progireffus , vnus ig quo 


: | Fou 


«plemento Inftit. Dialc&l. vt facilius 


Pars Secunda Toflit, Tra&i.IIT. Cap. 111. 


concludirur conclufio falfa , alter', in qua - 


affignatur pro caufa falfitatis conclufionis 
aliqua pramiffarum , quz veré noncítcau- 
fa, Secundó vt colligitut ex Sco.1. d.3. q.7. 
R. quando infettur falía conclufio ex vn&- 
propofitiorie , qua tanquam caufa affumi- 
tur illius falfitatis , cum tamcn rcucra non 
fit vt vinuth ibcbriat, crgo cft cbrius , ines 
brafe cnim non «ft caufa ebrictatisin vie 
no, fcd in alieno foppofito. 


67 Vltiva fallacia eft fecundum plures - 


intcrtogationes vt nami quatrupliciter ne 
potcf fieri ihterrogato : Primó, quando 
vnum dc vnó quaritur, vt eft ne Sortes ho-. 
$0? 4, quando vpum quaritur de pluribus,. 
vt cfl ne Sottes, & buccphalus rationalis? 
3. quarido plura quaruntur de vno , vt eft 
ne Homo anirhal, & albus ? 4. quando plura 
dc plutibes quatuntur conunéüim , vt an, 
homc; & talpa funt videntes , vel cocci? ia 
his 6m ntbus modis committitur hac falla-. 
Cra, prater qnam in primo . & fit cüm vnica - 
rc(ponfióne tatisfit plutibus ipterrogatioe. 
nibus apparenzibus , ác fi cffent vna intere. 


tógatio. cüt tamcn pluribus durquSn : 


tum illud refponficn;bus, vt fi effent duo - 
hotnihes,vnus coecus;alter furdus; & quae: 
feretur an effent cocci, vel furdis hrdpon- 


deretur; quod funt ceci, ergo furdus érit — 


€gcus ffi furdiergo cecus erit fu 
duplici rcíponfione dcbet huic qu 





tisheri, .(. ifle cft cecus, & ifle eft furdus, &&- 
dittin&tione vten 
qued licet rcfpondens affirmatiué. fe(pone 
eridó ducatut ad inconueniens ,vt patet in 
acus etae fi tamen ncgatiué re« 
fpohideat dicerido,noh funt ceci eianuiune. 
i , folum apparentet ducitut ad ue 
ticns,nen enitn fequitur ,erZo nullus eft c&« 
cus, & riullus furdus,nam fcnfus illius tefpós 
fionis eft quod nec ambo funt ceci, aec am 
furdi; & hzc di&a fufficiant pro com- 
TO- 
ncs ad Logicam magnam, & hanc quz'flioe 
nibus contextam gradum faccre pollins » 


PP oW " 


Ww X 


- 


* 


- 


d 


des 


gus 


im . Hic notat Odd 








mÍDUxLÁUT.-.1 


UV E 


Ad vniuerfam A 


emm Hilofophia olim fapié 
| tia vocabatur,&qui re 
3| bus cognofcédis incü- 
Cx] bebant, fapientes : at 
"l| quianomé hoctumo- 
| rem,& iactátiam pre. 
, fcferte. videbatur , vt 
Scotus refert 1. Met.fam,p.cap. 2. Pytha- 
rs noluit fe fapicatem appellari , f: 
hilofophum, ioc eft, fapientiz amavo- 
rem, hinc nomen fapientis in nomé Phi- 
lofophi eft matatum,& doctrina, qua (a- 
pientía dicebatur, Philofophia caepit nà- 
eupari; Dcfinitut ab Acift. 1. Met. cap.3. 
Cognitiorérum vt Junt fiue per [uas 
- €dufa5 ; cum egim omnià crcata habeant 
: ele per caufas; tunc vti funt, intel- 
— liguntur, cu;n per fuas caufas cognofcun- 
tur) & hac ratroncaíebar Plato in Thezt. 
& Arift.1: Met.c. 2. homincs ex admira- 
tionc philofophari ccepiífe , hoc eft, ex 
notitia cffe&uum, & igaoranria cau(arü 
inae(tigare cepilfe rerum caufas ; ex quo 
deducitur. Philofophiam effe reram co- 
gnitionem per fuas caufas, X Philofophü 
eife, qni rerum cognitionem hoc modo 
cít afiecutus . 

: Diaidi folet in hac amplitudine fum- 
a in Naturalem,Moralem,& Rationa- 
m; Naturalis Phy (icam comprehédit , 

& Metaphyficain , quibus addi folet Ma- 
thematica; Moralis Echicam, Rationalis 
Logicam,(cu Dialcéticam; hzcq; trime- 
bris diuifio Philofophiz non foiu cói cal 
culo Stoicorum , & Platontcorü recepta 
fuit , vt; videre ett apud Eufeb. lib. 2. de 
prz par. Euang. Alcim. de doctrina Plat, 
€-3.Cic. lib. 1.dc Orar. ad Quint fratré, 
fcd Aritt.1pfe eà amplexusceit 1. Topic. 
€:12« vbi faa diuifionc problematü in 
..— Naturale, Morale,& Logicum, fübdit ad 
philofophbiam igitur sm veritatem de bis 
iandum cjl dialettico autem modo. 
«d opinieuem Bam quoq. amplettitar 


-— 





STIO PROOEMIA 


13$ 
LIS 
rift. Logicam . 


De Natura Logica. 


D. Aug.lib.8.de Ciuit.Dei c.4. & eius fuf 
ficientiam. ex profetfo probat , P'hilofo- 
phia namq;ad hominis fcelicitatem ordi- 
natur, quam in hac vita confequt potcft, 
hacautem tum in contemplarioae veti« 
tatis conliftit, tum actione veritatis con» 
fitit tum a&ione virtuti confentanea, vt 
docet Ari. lib.1. Nichom.c.7. & 8. fta- 
tuenda igitur eft fcientia,qoz cerum caus 
fas,& arcana natare (cratetur ,& conté- 
plationi folius veritatis incübat , & hzc 
erit Naturalis philofophia Phvficam, & 
Mctaphyficá comple&tens: Altera dein- 
de pars Philofophiz eft a(fignandi, quz 
incumbat moribus in(lrsendis , & sdci-- 
uilem vitam intítuendam, & hec ck Mo 
ralis. Quia veró hzc omnía non nifi di- 
fcutrendo,& differendo comparatur, & 
intelle&us nofter (pé decipitur, X errat 
in dicur(a , conftitacada deniq ; eft aice- 
ra Philofophiz pars, quz mentem dirigat 
io fuis operationibus , & hzc eft Ratio» 
nilis.Hanc denique trimembrem diuifio- 
né recipit, S. T h. initio Ethic ad Nichom, . 
& quicunque tenent Logicam effe fcica- 
tiam, & partem Philofoph:z ,Conimb. ity 
prooemio ad lib.Phyf. Mori( initio Lo» 
gicz, Complut.difp. 1.3.6. Amic.tract.t. 
q.4.dub. 1. & alij quamplures; Verum 
tamen cft;quod notar Pat: ualig. ia Mete 
1.p.difp. 4. (e&t. 3. pote haac trimembré 
diuifionem reduci ad bimembrem, .(. ad 
Naturalem,& Moralem, accipiendo na- 
1üralem non prefikc,vt dicit fi o mess 
plationem de natura, (ed largé prout có 
ple&itur res omnes intra ordinem natu« 
rz Dom (ab quacunq. abftra&io- 
neilla fint , fic.n. accipiendo naturam, 
res à Logica conlideratz non erüt extra. 
ordinem naturz , arque ità fpe&tabit ad 
philofophiam ipfam naturalem . 
Vuiuer(am itaq; Philofophiam iyxtà 
"Scoti principia , & Arift. dogmata, vb 
ücfire non obuiant fidei, contexere inc& 
-— LEN i. S NN 


' »- 


^ 


A&Ww"wwW€.YaXm rl." 


140 


dentes: ab ea parte , qua. liationilis dici- 


tnr;exordiom fummis, quia hec ipa pars. 


philofophie eft inftrimentum refpectu 
Cceeterarum,part ium Nataralis nimirum , 
& Morilis, quz non nifi diierendo, & 
difcurtendo acquiruntur ; modus aü: di(- 
ferendi, & difcurrendi à Logica docetur. 
Hanc igitur prooemialem quett.de nata: 
ra Logica ditierétem in plurcs dittribuc- 
mus articulos , vbi de varijs Logice no. 
minibos, & acceptionibus diileremus, de 
cius Bincyobic&tg,clientia, qualitate, ne- 
cc(litate,partitione;ac deni]; de eius vni- 
tatc, & à ceteris facultaubus dittictione: 


ARTICVLVS PRIMVS. 


De varijs Logice nominibus, & 
acceptionibus . 
2 Voad ptimum;facultas, quam ag- 
gredimur explicandam , Logica 
patti m appellati folet,& quidem Logica 
dicitur quaf fermocinalis , vel rationalis 
facultas cx co , quod fermonem verá vel 


fal(um contiderat, vel quia ratiocinari do - 


Cet, logos.n. vox graca vtrumque figni- 
ficare poteft,fermonem, .(. & rationem, 
melius tf , inquit Scotus e. 1. Pre d:cam. 
dicetur Logica fcientia rationalis à ratio- 
ne,quam fcrmocinalisà fermone, quia p 
hunc loquendi modum figuificari vide- 
retur Logicam veríari circa fermone, & 
voces, tanquam cius obic&ü, qued falsü 
e(Te mon(tcabitar infcà. Dialectica euam 
coníucuit appellari, hoc cít facultas di- 
Éceptatrix , vel difputatrix quatenus dit- 
fcrere, ac di(putarc docet , eít .n. nomen 
gracü deriuatü à verboydialegome,quod 
Aynificat differerejac difputare:quamuis 
auté apud antiquiores. Philofophos Dia. 
le&icz nomeu víurpatum fuerit pro ca 
nt 
x ap) 


M" 


rel. tradit lib. 1. de natufa Logi- 
€ c.9. & Arilt.ipl * non femel infinua- 
uit,qut 1. Topic. 1-Elench.3. Met. & aubi 
per Dialecticam intelligit (là par- 


Queflio Probem. de Natura Eogica . 


tà Logica patte ; quz dicitur Topi- 
enia de (yllogiimo probabili , vt tu- 
5 


runtur argu:menta, abfolatd tamen figni? — 
ficat quocunque modo difzurrere , & ex 

notis ignota manifc(tare, & quide apud 

etiam Acift. réperitur hoc nomen Diale- 

Guce vniucríaliter víarpatum pro tota 

Logica,vt videre eft 1. Rethor. c. 1. 1. 
Met.tex.8.& àlibi (epé,vc Fonfec.notat | 
2. Mct.c. 3. q.i. feCb.3. Deni Atift.opus 
fuum Jogrcuin, vti conflat ex .vulgari in- | 
(criprione ,Organür nuncupauit;ad (igni- 

ficandà logicam veluti inibrumentüinfer — V. 

uire ad aliarum fciéuarum acquititione . 

3 Quoad 2. Logica in primis diuidi 
folet in naturalem; & artificialem, N'átü- 
ralis cft ipfum naturale lumen nobis có- 
genitum di&tans modum re&é apprehen 
dendi, iudicandi,& difcurrédi, fiu iflud . 
naturale lumen, fit nuda potentia incel- 
lectua , fiué intelle&us cum  habicu: 
principiorum , quzfüntnaturaliternos ——— » 
tàvt Complut. contendunt difp. 3. Log, —— 
q.1. Aruficialis auté eft habitus ftudio. 
comparatus,quo«ntelle&tus in(trutur, S — -—— 
dirigitur , ncerretin fuis operaiombus " — — 
exercendis; traditar autem hc diuifioab. 

Arift. etb.c. 1. & 1. Elenc.c,8:& i 

ab omnibus eft recepta. ucfus arti v 
lis diuidi folet in vniuer(alem, & particue- 
larem,quam diuifionem tradidit Aucr.2, ——— 
Met.com.r$.& rElench.q 1,& 2,vtno .— 

tar Maurit. nofter q.1.praedicab. Vnigers.—— 

falis dicitur4qug docet przcepra cóia om . 

nibus (cienc;js, vt quod dcufoftratio có . 

flare debeat cx nece flarijs , defintiotras —— 

denda fit pe: eilentialia, Particularísdis —— 
Ciur,qua tradit przcepta applicata ma ——— 
teriz huius, vel illius fcientiz , vt quod ig 
Mct.definicndum (it per genus , & diffe- 
r&uam,in PhyCper materiam,& formas — 
alio modo cxpitcatur hzc d:uiioàZab,. — — 
lib.z.de nat.log.cap. 1.fed allata cxplicae | 

tio communtor efl,& magis congrua. - d» 

4 Frequentior t adhuc, & magis fa- A 
mofa cft illa diuitio logicae arcificialis in, - E 
docentein,& vcéteintàm apud Latinos, ae 
quam apud Grgcos,licet (üb alijstermi- — -—— 








temtopicam: modo tamen communiter — nisdocentem,n. vocantlogicamà rebus. — — 
toti Logicz tribuitur; quàmuis .n. dific- — auulíam, vtentem veró rebus coniun , y 
perc, & dilputare proprié figmificet ex — vt lhilop. refert in praefat. ad lb. Prior. — 
grobabilibus difcurrerc , cum nimirórpro — Logicam docentem vocant ipíammet do 

s US qufbonis qum prooibiMKado,. api NgUNAUE Fürst Je ndia. 

Sa^ « 
gie Pe Y 
[ , k we " ;* fr x x - r Dg 





^ 


& 


De varijs Logice wominib. eo acceptionib. crt. I. 1 4 


- K certas regulas in; quacüque fcientia ob 
faandas in definiédoyliudendo, & di- 
fcarrendo, vtentem vocant earunde regu 
larum víum , & exercitium. , fcu potius 
à ntenmquatenus.in v(ir pofi- 
tam, & huic, vel.llfcientig applicatà per 
a&uale exercitiü definitionis, diui(ionis 
& argamentationis. Hinc aliqui deducüt 
logicam vtentem non. effe proprié logi- 
cam;led fcientiam ipfam deterfninatam;. 
Phyficamnimirum.Metaph. Moral&vel 
aliam; cuius c(t materia diícur(us , & (ic 
dcfinitio,diuifio, ycl fyllogifmus in. mate: 

ria phy(cadicitur logica vcens,eo quod 
tunc vtamur regulis, & pracepxis logica 
docentis ; ex quo tandé interunt non eífe 
proprie aliam logica,quam docentem. At 
Afti manifefté fallücur , tam quia ficucin 
materijs aliatü iciétiarum datur vías lo- 


ica, itd*etiam in ipfa materia logica;dcfi 
. niendodidendo & arguendo , ergo fal 


... timinhoc(en(u,cum nimirum (eipía vti- 


ex 


tur; dari debet proprie logica vtens ; tum 


^. quia ctià quando exercetur ip alijs (cien- 


. Vijssquamuis actualis ví(us fyllogiimi v. g« 
quoad materíá (pectet ad illas (cientias » 
adhuc tà quoad formá , & modü ad logi- 
cam attinct;tü denique quia adhuc in alio 
&níu magis proprio przfatam diuilioné 
€Xplicabimus,stn quem neceffarió con- 
cedendus eft habitus , qui proprié dica- 
tur logica vtens. it 

Sed circa allatá diuifioné daplex ori- 
tur dubitatio. Prima eft,quomodo diftin 
guantur logica docés,& viés,an.f.impor- 
tent vnum,& cundem habitum,an potius 
plures fpecie;& numero diuetfos.: com- 
munis fentéca Thomiftarü affirmat cífe 


* vnü, & cüdemre&liter habitum ex diuer- 


fis munetibus ti, & diuer(is contidera- 
tionibus hzc nomina fubcürem,vndé di- 
£üt;quo d idem logica: habitos, quatenus. 
: tradit precepta dcfinicndi , diuidendi, & 


- difcurrendi, dicitur Logica docens, qua- 


tenus veró- alijs (cicoc;js applicatur per 
LS praceptorum , & regularü 
|: oec coat pers vtenSita Có- 

if p. r-Log.q.4.$.2. Soto q. 2.proc- 
mnia. Sáchez lib. 1.Log..6. Mafius fcét- 
1-q. 4. Didacusà Icfuq. $. Ioan. de S. 
Tho.p.2.Log.4-1 art. $. Aucría q-1. Log» 


(c&.2.licet concedat actus logic doce- 
tis ,& vientis e(fe realitet, & c(Tentialicer 
diftin&os. Ruuius q.3.proem.& alij paf 
fim; Sed preter Thomiftas videtur ctiam 
cómunis opinio Scoriftarü,nà (atis aper- 
téeà inlinuat Do&or q. 1. ptedicab.vbi 
nó nifi cx diuerfa. cófideratione videtue 
fecernere logicam. docentem , & vtene 
tem, & (equicur Faber Theor.t.c.1. Pon 
cius difp.2. Log.4.6.Fuentes q. 4. diff. 2. 
art. 1, & alij patlim. 
$ Dicendum ti eft, quod (i de logica 

vtente proprie fit fermo , importat habi- 
tum realiter dittin&um , & fpecie diuer- 
fam ab habitu logicae docentis . Conclu- 
fio hzc priusexplicatur 4 deindé proba« 
tur, Logica niqi vt ens,vt notant Mauri- 
tius q-1.vniuer(.$.6. difficultas , & Tara« 
rct.q-t.prohe m.Log.$.1. ferendum ;. 
teft accipi dupliciter ; vno modo pro ha* 
bitu (ciétifico logico. per demonttratio- 
né acquitito)quo vtimur in fingulis fcié- 
tijs definiendo, diurdendo,argucdo ; alio : 
modo pro habita acquifito. cx trequentt 
exercicio definiendi, diuidendi,arguendi , 
ex iftis .n.actibus frequentatis. generatur 
in ioteliectu promptitudo quzdam ad li- 
miles actus elicicndosquia sin Do&oré 
3.d.33.ex oL actu voluntatis . velintclle- 
Gs potett generari habitus, vcl prompti 
uxdo;; (i logica vtens primo modo fuma- 
turno eft diftinctus habitas a logica do 
céte, fed e(t ipfamet logica docensin víu 
pofita, & alijs fcientijs applicata,ynde in 
hocfeníu improprie dicitur vtcns, cum 
potius dici deberet vía fcü vlitata,vc no- 
tat Maurit. cit. & Anglicusq. 1. voiuerf, — 
& ità loquitur Auerr, 1. Phy(. com. 35. 
Acin z-[eofuett habitus procíus diftin- 
us à logica docent, nam docens cftha 
bius fpeculatiuus, & cótemplatiuus, vtes. 
veró practicus,& operatinus, ac proinde 

roprié dicicur vtens aQtiué, nam eftta«. 
15 habitas,quo quis inftructus prompte 
& taciluer vutur logica docente , ciufq; 
rcgulis;& precepus,& dittindtiologicg 
docentis, & vtétis in hoc feníu coincidic 
€um ea» quam alij craduntin logicam co» 


"templaciuamy ra&tiuamycontemplatiua. 


4D.cft docens factiua vero vtcns. 
6 LHocautem modoexplicaia conclu. 
' $5 fo^ 


» ] - 





amxT Ys 


141 


fo facile fuadetur ex co,g ait Scot. q. 4. 

Prclog. in folot. ad 2. & 3. Bb. docec.n. 
ibi , quod vbi cognitio aliquorum nó cft 
propter fpeculari fimpliciter , fed ét ali- 
quo modo. propter opcrari, tüc refpeétu 
corü duplex cft neceffarius habitus in in- 
telleétu noftro, vnuserit vniuer(aliü , al- 
ter vcró particularium ex. particularibus 
a&ibus genitus , fic rerum operabilium 
fcientiam moralem habemus, quz ett co 
guitio quzdam vniucríali,& prudétià , 
quz cft particularis quidam habitus gent 
tus cx pluribus egiffe; & quo in parricu- 
lari cognofcimus,quomodo talis aio fie 
ri dcbcat; cum igitur cognitio inftrun &- 
torum logicalium nó fit propter [zipfam 
fimpliciter, fed ad dirigcndas opcrationcs 
intellectus ,. fic duplex refpeétu cius po- 
ncndus cft habitus in mente noftra, vnus 
erit vniucr(alium , quo generalc$ regulae 
dcfiniendi,diuidendi, & arguendi agno- 
fcimus;alter vetó particularis habitus qui 
dam genitus cx ftecqucti applicatione om 
mium illarum rcgularum ad certas, & de- 


.terminatas ma:ciias in particulari, vnde 


ántellc&us habilis, & promptus redditur 
&d defi nicndum,arguendü & c. Con£ta- 
tio excói natira omriium facultatum or- 
ganicarü cius n. natui& funt omncs ifta, 
vt quzlibzt diuidatur in docentem ,. & 
vientemyfic «n.diuiditur frene£a&tiua in 
Érencfa&iuam docentem, & vtentéj(cri- 
ptoria in docentem, & vtentem,medicina 
dimniliter , & alie confimiles facultates; 
fed in his omnibus facaltas docens reali- 
tet áb vteme diftinzuitur, & diuetfos im 
rtant habitus;crgo fimiliter in Logica, 
difciplima organica ctt;dicGdü crit; 
tobatur minor,quia v. g. fcriptoria do- 
«ens cít habitus ille, qui tradit regulas 
benré fcribendi , vtensett ,qui acquiritur 
€x frequenti fcriptionc , ficut Gt medicina 
docens cft habitus trades regulas, & prg- 
&cpta medendi , & (olet dici Thcorica zs, 
gtcns cfl alter habitus, qui acquiritur ex 
actuali vfu mcdicinz docentis, & dici fo- 
lct Pra&ica , vndé fempcr prius acquiri- 
tur babitus facultatis docentisyqdá vten- 
tis, ilc acquiritur ex aud:tu Magittri  & 
fludio regularum, X prz ccprorujifle ve- 
1 ex a&uali v[u4& cxezciuo illorum; fic 


Quali Proem.de Natura Logic, — ^ ^7 


igitar etiam de Logica dicendum erit, d 
decens cft habitus ille, qui acquiritur ex 
auditu magiflriy Icétione librorum , &c, 
vtés vero cft; quem deinceps acquirimus 
cx frequentatis aGtibus definiendi;argué- 
di, &c. & multoticsfuenit , quod aliquis 
habct Lcgicam docenrem,& non vtenté, 
vt patet 1 Tyronibos, q regulas logicales 
raxiné callent,fedin coficiédis (yllogit- 
mis (ont adhuc imcxpesti, & incxcrcitatie 
7 kx hine rüríusalia deducitor confit- 
mato . quia peflouam de recenti intelle- 
&us infiuctus cft habitu docentis Logie 
ca, dcfinit,diuidit. arbuit conformiter ad 
illas regulas,& przcepta,fed cumaliqu& 
difficultate,non expedite, & prompié: ve 
rum frequentanco hes actis acquirit fa- 
cilitatem quandam , & prompcitudinemn 
ad ilios promptius, f&tilius, & ere i 


fcium inditium habitus acquifiti, cüalie 
quid operamuür prompte , & cxpedité, 9 

prius difficulter efficicbamus ; Probatur 
aflumptum , quia eti Tyroncs optimà - 


ze : LEE M o 
Íciant defipitioncm conflare debere ex. ^.— 


gencre, & diff rentia, quod inc 
dis[yllogifmis medius terminus 


cien- 


dui E d 
prima 
figura debet habere locum pv m X 


ma. tf antequá fapius feexcrcucrint, dif* 
ficultatem fentiunt in conficiendis fyllo- 
gil is in hac, vel illa figura ; quare cum 
applicatio przceptorun Logicz ctiam 


poft cxa&am corum cognitionem bené;, » 


vel malé fieti. poffit , fané requiritur fpes 
eialis habitus inchnans ad eam rité. fa- 
ciendam, & hic erit Logica vrens. Hinc. 
aicbat Arift. 1. Priorum c. 28. non folum. 


sioruin canfiderare,qp fit per Logi 
cente, fed criam is eflatsm baberet fa- 
ciendi, & bic cft habitus Logicz vtentis« 
Rcfpondent negando intellectum Lo. 
ica docente imbutum indigere di(tindta. 


acilitate , & habitu propter a o 
nC,cognitis.n. rcgulis,& pra ar ogi 
ca: ,non eft vlla diffieultas.in applicatione, 
& v(ucarum adtalem,& talé imareriam 

fcd folam indiget appofitione matcriz'; 
ad quam ipía regula :finc noua difficul- 
tate Yincenda cx parte füi applicantur, & 


&7 P 
«t 


g 


oportere Logicam generationes fillogif — * 
cido- 


Ccx- 
- Cr 


$1 


cffi ciendos , ergo acquirit -— a 
ab illore.liter difüin&tü,boc.n.eftmanie — 


F 






ww 
. 


j 
| 


2 


Er 


* 
- 
v 


9t 


T 


-— 


extenduntur, vnde tota difficultas con(i- 


flic ín cogationc,& ordinatione regula- 


zum, qtia adepta applicatio ipfa non ha- 
bet (pecialé difficulraté , quia intellectus 
muraliter tendit ad obic&a femc! prco- 
: pofita,& applicatio ip(a fit »d res cogni- 
'tas per actus naturali repra(entatione,&c 
teadentia refpicientes obiecta ,nó mora- 
Ai,fcu voluntatia motione ,'vn4e cognito 
precepto logico,v.g. pa(Tioné przdicari 
debere de fübiecto , ftatim ac Phyficus 
dicirque'tit pa(fio, & quod fubiectum ; 
nulla difficultas remanet , cur fieri ne. 
» queat propofitio; Hiac Ioan.de.S. Th.ne 
gat paritatem affomptá in argurméto prin 
cipali de Logica, & Moralijqu:a in mora 
li poít iudicatum, & cognitü bonum, re- 
ftat przcipua difficultas in. applicanda 
voluntate proptcr eius libertate , fcu in- 
. ditfcrenria,vel cefiftentiam ad. bonüre- 
gulatü,vnde preter Syneíim,& Eubulià , 


-- quz bcné:udicát, & cólilianturyrequiri- 


tur diltinctus habitus ,. qui imperey  & 
. atur,& h:c eft Pradentia. Ad Con- 
firm.demü eiu(dem argaméci deductam 


* - ex natuta £icultatü-orginicarum cócc(fa 
iat Low ducis ncgat miaoré, citharzzdus .n.vcl 


muficus,fi poft artis perte&tá. cogniuo- 
nem digicbs moucre non , vcllin. 
"guam, & palatü;aut nonítá expedite, ad 
í xa c difficultaié vincendá noua artc non 


De varijs Log.uominib.g accoptionibodri.L. 145 


ruüt,ná poft exactiffi mà losicorü prece 
prorü cegnitioré adhuc manere difficul- 
tatem ad. iilis vcendum ipfa experientia 
docct in Tytonibus, (icit & facilitate ge 
ncrati ín eidem ex frequenti víu (yllogis 
zandi;Et parü refert,«uód intellcórus fie 
potentia na'urals , & naturaliter tendat 
ip obie&a propofitas qaia hibitus admit 
tuntur no. folü proptcr imdecerminatio- 
nem potcotiz (alioqui folum darétur im 
potentijs liberis) ied etíam ob. difBculta- 
tem , quam interdutn habent ad aliquas 
operauones,vt dicemas in lib. de Anim. 
Cum igitur hanc reuncat intellectus ad 
applicationem przceptorum logicalium 
edam poft cxactam corim cognitione s 
coníequenter nouo indigebit libitu ad 
cam tollédam. Nec valct,,quod ait Ioan. 
à.S, Th. hanc difficultate tolli excrcitia 
fyllogiZand;, non pcr genctationcm noui 
habitus fed per folam impedrméti remo- 
tionem, icut in Cithira0 pott apprehé 
fionemartis difficultas applicandi digi- 
tos intlromcnto paulatim collituc cxecci 
tio , non per generationem noui habitus 
in digiuis,fed périmpedimenti ablauoné, 
quod crat in digitorum nctu;s. Nó valet, 
tum quia in priiis lic refpondendo iam 
fatetur;poft apprehentienem. precepto 
rum log ce,& appolitionem materie ad- 
huc manere difficultatem , quz tollituc 


"s 


^ indiger, fed exercitatione corporalt , aut 

i- 5 goes qo tollatur przd:ótam impedi- 
e mentun,& itg qoi expedirus mouet digi- 
tos,no t nouam ariem;fed impe- 
«7 Mimétü eXerauj ciustollis(ic intellectus 


paulatim exercit io,quod prius negabat 
tü quia gf cciá facilitas adoperandum in 
mébris externis non eíiet proprie habi- 
tus,vt multi fuftinent; facilit:s tamea ad 
opcrádü in intellectu, & voluntate impor 


1 ainande excreerucin (jllogizándo circa 
-— «Xucrf: 


as materias, vcl (ciétias,nó acquirit 
nouam artem , (cuhabitum druecíumab 
ipfa do&trina logica ,/ed expeditioré vsü. 
d&uuius veco-negat paritaré,nà artes,que 


| per externa meinbra excrcencar, duplicé 


vtique facilitatem petunt , vnà in intelle- 
&u;in qdo funtytanquam in fubiecto), al- 
teram in mébro externo, per qtiod cxer- 


^, C&ur;ars veró logicae, icut nó exercetur 


memb:a cxtcraa,ted pec Colüiiniclie- 
Gtüyità nó petit niti faciliacé intcile&us , 
Mm sic a idein habitus,quo cogao 
ut regale logicz,& applicantur . 
8 Scd (olutiones iftz cx. dictis cor- 


ty 


- 


tat habitü $ffi cócm,ac magis receptá fen- 
tentis ü quia fi ad. difficulcarem tollen 
dàm,& expeditior vsü. initoducendam 
fola (atlicit icnpedimenti remocioyin nl 
'la potentia con(tituendus eric habitus. ad 
faciliter operandum,fed (ola tmpediinéd: 
ablatio ; Et per hoc ctiáre joie Raniif 
folutio-guis.n.ars log:ca pc: £01 intellc- 
&à cxercccatur, & no pccalià posean y 
qua difpon debear; jura iicelLiétas d 
plicca tentit didiculiacem , voa nin co- 
gao(cendo pracepta logicalia, akerd m 
applicandosiwa duplex ficilicas,vcl habi- 
tus in code debzbic ad niin, vaus, qao * 
priorzoliatur di iicultas; cr;clogicado 
$..4 Cceni 


144 
€ens, altcr,quo pofterior, & eiit vrens. 
9 Denique actus vtent s Logice mul- 
tiplicati generant aliquein h ibituay, non 
Logice docentis,quia nó (anc a&us (cié- 
tifici& (ic non g-ncrant, neq; augé: fcié 
tiam ,qualiseít Log ca docens , ergo al.ü 
à doccnie ditlinGt im. Ref». KC uuitss ipsá- 
mcet Logicam dócentém perfici ger excr 
citum c fliciédi (yllogi(imos, nà vt fcien- 
tiam,led vt artem, vulc.n. g» idémet ha- 
bitus Logic, prout dac regulus, & pra- 
cepta Logica, cít (cientia , & dicituc Lo- 
gica docens, fed inquantii cfficic (yllogi(- 
mos (ing ilarcs;eft ars,& Logica vtés vo- 
catur. At (latim cerjcicar hzc (olacio;cum 
quia implicat vaum , & eund hibirü effe 
fimul, & femel practicam, & (peculatiuüs 
cum he fint diffecentiz eifencialitec ha- 
bitum d uiden:cs,vt dicetur in Iib. Poft. at 
Logica docens hibitus eft fpeculuuuus , 
vrens practicam redolec,rum qaia per fe- 
cunlam rcg4là anteprzd. diuerforü ge- 
nerum, & noa fübalternatim pofitorü di - 
ucríg funt (pecies,& d'ffercariz » (ciencia 
vero , & ars diuer(acon(ticuunt gencra . 
Nec dicere iuuat , quod licéc Log:ca do 
€cns, ac vtens fint idem babicus , tà sm 
diuerías raciones cfTe poc ars, & fcientia, 
nimirum quatenus docens eft (cienciasars 
vcró, quatenus viens . Quiacum Logica 
interior (it ad fciéiam,vel artem, qui süc 
habitus (upcriores, plané per rationes do 
centis, & vtentis non poteri concrahi ad 
eife generis (uperiotis , ficut per rationa- 
le , & itrationa!c non. porc animal con - 
trahi ad e(fz« corporis , vel viacniis , ergo 
dcbc:mnas dicere Logicam docentem , & 
vtentem importare diuerfos eilcaualicec 
hibitus tub diucrtis generibus. colloca- 
tos,nimirum fcienciz, & artis. 
Rcefp.Ioan.de S. Th».q 2é&:s Logicae 


vtécis generant quanda taciliracé perqno-. 


du n diípofition;s, & expeditionis io ap* 
uoto materia, «quz nó cft nouas ha- 

itusy(ed aliquid iinpecfe&tit in tali genc- 
rc inicruicns velut difpolitio, feu ex,edi- 
tio quzdà iu ipfo exercitio artis; d cefpó 
fioué pluribus declarareconatur. »cd tcu 
ftrà pror(us,& Qttio euadic noaimalis, an 
ficilins de nouo gs nica cx actio* Logicae 
vienus habitus, vcl di po/itio dici dcocat, 


 Quiflio *Proem. de Natura Logica. 


fufficit nobis , vt noua qualitas generetur 
intclle&um reddens promptum , & cx- 
peditua ad definiendit, arguendum, &c, 

1o Conia hanc conclufionem obij. 
cics t. Auchorirarem Scoti qu. t . vniucrfz 
vbi inlinuat log:cam docenrem, & vren- 
tem non ni(i ex diaerfis muneribus, & có 
(id :radonibus dritingur. Tan 2. ratione, 
quia po(ito hibics logicae docentis, & co 
gnitione mater zin qua exerceri deber , 
nulla v:detar remanere difficultas, jua n 
po (Ii nus facilé deánire , diuidere ; & ar- 
guctc, ergo non ctt ponendus nouus babi 
tus ad eliciendos a&us logicae vcentis. Tü 
3:ad log cam docentem pertinet non fo- 
luii cónüdcrare cegulas re&z operatio- 
nis (ecundum fe, (e4 eciam iudicare ,an 
bene fint applicat hic, & nuac in hac, & 
illa materia, ergo faperfluic alius habicus 
ab ca. Tum 4. habitus v:ens idem fonat, 
quód habitus regulans , & dirigcus , fiue 


: 


quo inccllectus per modü regula vricums * : E 


ergo logica vtens non cft habitus fecun- 
dum rea diaec(us à docéte. Tum s. di 
Tyrones inci piunt argaere, definire, Sc ap 
plicace regalislogicas doceas 


uli ". 
mi a&us (unt logic vreaus, ums 
adhic genitus non e(t in illis nouushabi- — 


tus,ergo non cít à docente dilfinctus. Tà 
tanden hab:tus logicz. docentis inclinat 
ad defiaiendu m, & fyllogizandum , & fa* 


cilitac intelle&umn ad v(aa inttrumcentos 


rum logicalium facilior e(t enim 


&us ad :onficiendum (yll fmimgoll, 
àm cogaouit quid it, quow ) cà 


u 
tá debeat ,quam antca,ergo eft vnus, S 
idemhabitus , quia quatenus cradit regu« 
las, dicitar docens , quatenus docendo - 
ad víum (acilitat; dicicuc vtens;ita Dida- 
cusá Ic(u. 4 

Refp.Doctorem ibi loqui delogica.a 
Ntence in primo feníu ,quo modo non di 
ftinguicur à docte td eít ipfa in v(u po 
lita,q» 1! Doctor ibi(vt verius eft) perlo: 
£icain docentem fumit habitum procedé- 
tem ex necetfarijs, per vtentem fumit ha 
bituin procedenceg ex probabilibus,qua 
liseft f opica, au&oritas eft ad oppoti- 
tum , nam concludit dittin&tionem , aon 
idenutatein « Ad 2. negatur affumprad 


nam fuppolita logica docente 5. & cogni 


uone 


à 


r: 
' 


MR 





D: varijs Log.nmm:n.. eov 4ccep. e hit.T. 


tione materiz,v.g phylicz, remanct ad- 
Tuc difficultas applicátionis logicorum 
preceptorum ad materiam phy (icam,que 
per habitum logicz vtenus tolli dcbet. 

; Ad. negatur (equ. quia preter habitum 
facientem dignoicere errores , qui con- 
tingere políunc in operationibas intelle- 

&us , dcbet alter admitti reddens intelle- 
&um promptum , & cxpeditum ad recté 
hic,& nincoperandum . Ad 4. quod ctt 
Aueríz negatur affumprum.nam nifi ve- 
limus vocabulis abuti, habitus vtens non 
cit, quo vrimur, fed quinos facilitat ,&c 

proi» pios reddit ad víum logicz doccn- 
us. Ad 5. illi primi actus (ant logice vren- 
ti5 non quía procedant ab habitu? ;gicae 
vtentis;(cd quia funr gencraciui rlisus , - 

cut vniuet (alicec in moralibus actus dici- 
tur ad aliquam (pectare virtuité , quia vel 
generat ,llam;vel generaturab illa,illi er. 
go priorcs actus producunturab intelle. 
. € mudo cum (olo auxilio regularum lo- 
g'cz docentis, quz Lolumn regulauué có- 
currit ad eos, & idcó cü difficultate pro- 
ducuater , qua dcínde tollitur ab h.bitu 
logica vtenus, quae paglacim iliis actibus 
acquirituz. Ad 6. quod maus vrg«t, dici- 
mus omnioo dft inguendos elfe àctus,qui 
bus addi(cimus reguias;& praecepta logi- 
cc , & qu;bus ilis vamut definiendo, ar- 
* gaendo, Xc.aétus primi generis fant (pe- 

Culatiui ,fecundi Íunt operatiuiyprimi Süt 
gencrauui Ícienaz , fecundi: artis, logica 
itaque docens inclinat, & facilitat phvti- 
€ ad actus print genetis.[.ad tradenda s 
Peeptasad actus vecó fecundi generis fací 
litat folà idealiter, & dire&tiue, quatenus 
intellc&us,uo magis log:«ca docente in- 
firu&us cit , minus cxponitur ertoribus 
inarguendo , at quaacumais regulas cal- 
lcat io3icales ; (einpec a'iquam | patietur 
difficultatein , quouf:juc per exercitium 
aufcratur . 

. Sed dices, vt quis 5cnz arguat in aliqua 
fcientia particulari, v.g. phytica,non atto 
habita indigere videcuc, quam lomca, vc 
dirigente actum fyllogizandi& phyfica, 
Vtelicieace a&in , ecgo (apeclluit alcee 
hibitus,quia ad dirigen lum fufficit logt- 
€: docens, ad cliciendum Phyfica . Refp. 
faflicere vti ae illos dos habitus) vt bene. 


145 
arguatur in Phylica;at vt facilirec, & pr 
pte argaatur;cx igi alü habit, Serit log. 


"viens, concurrés ad illum actum, non quf 


dem dite&tiue, & idzaliter qu'a hoc gecit 
logica docens, fed elicit'ué , non quidem 
quantum ad materiam (yllogifmi,quia a 
hoc prz (tatar à Phyfica,1zd quantuimad 
formá iyllogitticam, & (ic inzalrcalüzres 
habitus «idem a&ui correfponderemha 
bitus logic docens concarrererregula- 
tiué, & directiué , habitus logica vcentis 
elicitiué quantum ad formam; & habitus 
Phyticz clictuué quanium ad macectam, 
qus quamuis ab/urdum cíle dicat P. Di 
ac.q. 1. Pcoz:n coucl. ?.14 tamen nó pro 
bat. Nitatur (u93 Poacius dilp.2.cit. qu. 
:6.a 04$ 9. noftram oppuanare lencencia , 
actationes dilaere; [cd 13m dif p.1. Met. 
q.3.à n6 j. omnibus eius infbantijs abun- 
dé (atisfactum ett ,adeour | lura h:cadde 
Tc non iic opus; Ec ex eadem duétiina oc- 
Curreadum eit Ouured., cóc:oucrf. 2. Lo - 
g C.punc.2.vbi cx eisden fundai&os n93 
iinpugnat , 
Expediterelia diffcultas. — — 
II Ltera difficultas, quae contigit 
: circa allaramn dimifionem;ctt, an 
hzc dittin&io cadat i omncs, tingulas 
logicz partes , an in quafdamtantum 5 
cui diflicaltari agíam prebuerüc Angcli 
cus, & Subtilis Do&or, ille (i:qu:dein 4. 
Met le& . j apertis verbis ncg utit in par- 
te demonltrauua logicam vcncem , ifte 
veróq. t« vniuerí. in corpore quactiti (olà * 
partem Topicam affirmatelíe viécem , vc 
notant Maarit, & Faber;quare Auctores 
quamplures ranta aa&ocicace (uffaiti ne- 
,gint hanc dimijionem tori logici conue- 
nire, & fingulis cius partibas,ità Coplut, 
qu. 4.prozn.Coninb.3.4.-art. 2, Fonícca 


2, Mec.c.3.q.1. (ect. 6. & Mauricius qu. 1. 


vniuer.qui in hoc maximélaadac dictam 
D.Th.fed his non ob(tancibus. 

Dicendam eft cam cóiorishic diuifio- 
nemtoc logicz cóuenice,& tn gulis cius 
pattibus , licec peculiari quo dà modo có- 
ucniat Topica quod dicatur vens ; cóc, 
hanc docuit $coc. ex peofeTo qu. 1. & 24^ 
Elench. & fequitur Auglic. q.1. vniuzr( 
& probabilein purac Marc cic. & eit paf. 
fim tecegia à Rscentiocibas- I auio , A- 

uccta r] 


- 


* 


146 
uer(a, Didaco, à Icfu, Ioan. dc S. Tho. & 
quidem logicam docenté reperiri in om- . 
ni parte logice omnes ferd concedunt. , 
quia non folum docet (cienufico modo 
conficere J'emonfltationem,(ed etiam fl 


logifmum probabilem , & apparentem , 


QQ iod ctiá in omni parte polfit dici vtés, 
piobatar , quia cecera: ícieotize vtuntur 
ncdii modo probabili arguendi à logica 
uadito in lib. Top.fed etiam demoníttra- 
tiuo,quem docct in lib. Poft. ergo ctiam 
in parte demonftratiua dabitut logica v- 
tés,& in primo; in fecundo fen(u huius 
di(tin&ionis ià explicato; Accedit, quod 
inipfamet parte demonftratiua non (olü 
datur do&trina de demonitrationc, verü 
etiam datur víus ipfius , quiz inexplicaa- 
da cius natura multas confici: demonftta 
tioncs. Denique logica sm fe totam dici- 
tr fcientia cois, vt docet Scoc.q. 2. vniu. 
& 1. Mct.tex. 15. quia in omnibus (cien. 
tijs exercemus partem demonitratiuam , 
. dcünitiuam,dilputatiuam, &c.ergo logi- 
ca viés per omncs partcs diuagatur im v- 
tro3. fenfu di(lin&ionis,ia primo quide , 
' quiaoibus partib? logicz vtimur in alijs 
fcientijs m 2.vcro, quia (zpius definien- 
do acquirimus habit operatiuü nos pró 
pros reddcntem ad confimiles a&us y lic 
dcmoftrádo,aut probabiliter diíputando. 
12. Addita $cot.q.1.Elench.quod li 
cét tota logica fit cois quoad do&triná , 
diuer(us t cft vfus do&trinz;qui traditur 
in Dialectica, 1. Topica, & in deinonftra 
tiua , nam Diale&ica cít ex coibus , &.in 
fingulis (cient!js ad proprias concluuo- 
ncs ex cóibus arguit,nam oflcadit , quod 
amor , & odium (unt in eodem (ulcepti- 
bili, non pet proprietatem amoris,vcl o- 
dj (ed per hoc meditím,quod contraczia 
mata (uni ficri circa idem,vndé «x coibus 
arguit ad proprias conclufiones, Hla aucé 
pars logicz, quz c(t demonttratiua , &fi 
1n do&tcina tradatur de cóibus , putade 
fyllogifmo demonftratiuo, & de attribu- 
tisad iplum, quz sit cóia cuilibet fcicn- 


tiz, cá 1n ungolis [ciennjs arguic per. pra- 
"prum mediaun,nam Geometra vtitur ra 


tione dcinonitratiua , vndé accipit pri- 
mas, & vcras caulas conclutioais ; & per 
proprium mediü argiutad propaa. coc. 


- ueflio "Proem.de Natura lorica - 


fed arguens diale&icé aliam, & aliam có» 

»clu(-in alia , & alia fcientia pec idem me- 
dium potcít ofteadeceyhzec Dockor. hac 
igitur de cau(2,inquit ipfe, peculiari quo- - 
dam modo Topica dicitur vcens, quia ti 
cocm attendimus loqueadi modüm;tunc 
aliqua ce vti poile proprie dicimas, uan. 


, do cam in hàc rem, vcl illam potfamus có 


fumere;vt bcne notauit P. Didacus, quía 
ergo hec indcterainatio, & hic indcHe- 
rens in hanc, & illam (ciéiam vfus folum 
in cebus Topicts, & probabilbus imucni- 
tur cx locis.n. Top.cis à dcfiaitione,d di 
uifionc,à coniagats,à totojà limilibusà 
paribus à diiCcaneis,ab oppofitis &c. pof 
fum.* argiinéca de (umere probabilia ad 
quamlibet concluü onem inferendam im 
fingulis (cienrjjs , quod uon inuenitur in 
rcbus accetlar;js,& demonftrabilibus , d 
ad vnà tatum partem determinata funt y 
hac rone nomea víus , (cu logicae vtencis 
peculiaraer parti Topice Mi pisi cn d 
.13 Contra hanc,conc'utioné obijciüt 
Complut. probando, quod in parte demó 
trauiua non detur l sica vrens; quia fi io 
gica haberet víam re(pc&tu paruisdemon 


Iteatiuz,vcleifecim materia neceiíatia.a- — 


ltarum (ci&iarumvcl'in imaceria propria, 
non primum, quia quzlibet (ciétia confi». 
cit (uas demo ttrationcs per directionem . 
logicam , vnde tales semonttrationesnà » 
procedunt à log;ca,(cd ab ipus fcientijs, 
aliás ii lola logica omnes cfficeret demó- 
firationcs, ipia (,la eífct (cientia, quod eít 
abfürdü. Neq. 2. quía vfus, de quo hic lo- 
quiaur,& à quo logica denoannarur, y« 
reas,debet eile di(tin&tus à do&trina , vt 
logica per ipum vüm formaliter nó do- 
ccat fed potius recipiat doctrinam, & 0» 
perccur iuxta illam;aliàs confi derationes 
logica docentis, & vtentis non etlenr. di- 
ueríz , (ed v(us in materia demonttratiua 
logica nó diftinzuitur à do&trinay(cd po 
uus per talem v(um formaliter docemurs 
Vt patct; ergo àb co logica nequit dici v- 
tcs. Tum quia fi logica re(pe&ta faz ma. 
terige necc(ariz dicerecuc vtens,iam non 
cilent idé logica vtens, & logica rebus co 
cretaj;neq. fimiitecdogica doces , € logt 
caa rebus auul(45logica.n.dum cit in ma- 
teria propria, & aou delceadit ad extra» 


neas ——— 





" ! 
OA ALL EDT UM TT 


w/riculus Secundus, de fine logica . 


itas materias, (emper cft a rebusauulfa. , 
ergo reípe&u proprig materie (emper 
docens, & non vtens. 

Refp.logicam habere vfum vttoq. mo 
- do refpc&u partis demonflratiue,cft vtés 
patfiué in materia aliarum fcienaarü , dü 
ille in (üis demonflratiopibus conficien- 
dis vtuntur przceptis à logica traditis in 
lib.Poft.cft etiam vtens actiué dü habitu 
operatio logico pexercicium fepius de- 
monítrandi acqui to cócurrit etiam phy 
ficó& clicitiue ad demoaftrationcs alia- 
zum (cientiarü quantum ad parté demó- 
flratiuam, vnde falfum eft, quod demon- 
flrationes aliarü fcientiarum non proce- 
dant à logica vtéte clicitiué; neq. ex hoc 
fequitur folam logicam efle Ícientiam , 

uia etiam alia (cientig concurrunt phy- 
dice ; & elicitiué ad proprias demonílra- 
tioncs.quantü ad materiam, vt (upra dixi 
mus , vnde demonftrationes illz ex parte 
materia ad illam particularem fcientiam 
Ípe&ant,fed ex parte formz (pectant ad 


147 
AXRNTRICVILVS IL 
De fine Logica. 
14 v1 obieétum logice docentis eivf- 
" quc naturà inucftigemus , cóínl- 
to exord!1mur à fine illius, (i.n.verum cft 
finem intrinfccum fciétiz coincidere cü 
Obicé&o ,vt notat Faber 7 heor. 1.in fine, 
& obiecti ccgniuoncm in praéticis maxie 
mé cx fine pendere, cum lcgica, etfi pra- 
Ct'ca non fit,íe camcn babcat ad modum 
pra&icz facuitatisvt poté quz difciplipa 
organica cft , maxime iuuibit quzfic rié 
dc eius fine pi emittere tàm fecundum fe 
& petits iadineia fuam confidera- 
taquam vt ab Arift.tradicz ; Fátétur om 
ncs fincm, fcopü logica,in qué tora col 
limat ,c(fe dirigere inteile&um in fuis ope 
rationibus, confentancum.n.erat vt que- 
admodum int ituta crat fcientia ad dire- 
tionem actionü voluntatis, que cft Echi 
Cà , à alia inftitueretur pro directione 
epcrationum intelle&us,cum non minus 


logicam,dire&iué ad docentem;clicitiud "^ fit errori expofitus,quà voluntas,prarfer- 


ad vtétem.Datur ctiam vfus parus demó- 
flratiuz in materia propriaydum cienti- 
fico modooftendit logica modum ftrué 


di demóllrationem,vnde negatur aflum- — 


"ptü etiam quoad alteram partem ;ad pri- 
má probatione, vel ibi fermo eft de víu,à 
quo logica dicitur vtens paffiué,& fic ve 
ra cft minor,quia ficut logica vtés in hoc 

— fenfu nó ctt habitus à docete diftin&us, 
ira hic v(usnon diftinguiturà do&tr:na,& 
pcr ipfum formaliter docemur;vel (ermo 
eft de vía, à quo logica dicitur vtésacti- 

. u&& fic tala eft minor; quia ficut logica 
vtens in hoc (cnfa ett habs operatiuus 
realiter à docente diftin&us , ità hic víus 
zcaliter dittinguitur à do&rina;nec p ip- 
sü formaliter docemur;(cd per ipfum ope 
ramur, & ab hoc víu proprié denomina- 
tur logica vtens. Ad dera probatione 
negatur confeq.nam logica etiamfi in do 

- €endo vtatur (uis regulis , & praecepus., 
Quia tamen hoc cít n;cré per accidens, & 
libi ipfi infcruit.ac fi penitus etfec diftin- 
€ta fciéa, hinc eft;gq; quamdiu ad extsa- 
ncas matctias aliarum (cientiarum có de- 


&endit, (emper ccofetur à ccbusauulfa , 


tim pro ftatu ifto in quo in rerum cogni 
tione dependet à fen(u ; quifzpé (zpias 
decipitur , ita notauit Antonius dc fantis 
-ration.art. 2. diff. 12. hzc autem cft 
logica,vt notat Scot q.4. Prolog.arc. r.8c 
Ant. And.6. Met.q. 5. quz hacrationeab 
Arift.dicitur smodzs [ciédi 3, Mct.1 5. &c 
definitur quod fit jcientia rationalis di- 
fcretiua veri à falfo. Verum cü tres fint 
intellectus operationes, fimplici appre- 
henfio,iudicium, & ditcuríus;di flicultas 
cft,an hzc dirc&tio per fe intenta à logi- 
ca fit omnium, & fingulorum operatio 
num,an folius tertiz ad quá prima, & fe- 
cunda ordinantur;& ruríus an hac dire- 
io tit pcr (e intenta*in quacunq. mate- 
riaytam .f. probabili, quam demonttrati- " 
ua, anpouusin demonfirariua tantum . 
Quanrum atunct. ad primam difficulta- 
tcm , multi tenent adaxquatum logica fi- 
ncm cte dirigceretantum tertiam operas 
tionem;qua cx notis inneftigarurignorüy 


ita opinatus videtur Zab. lib.i, de natura. 


log. cap. 18. & quicunq.tenent(yHtogil- 
mum cfe ada quatam cbicéum 1n logi- 
€ain tota fna amplitudine. Quantü acu» 
nct ad (ccundam, tenent quaaplurcs fin. 
LY logica . 


348 


logica eífe dirigere cognitionem noftram 
in materia tantum demonftratiua, ita fen 
fifIe videt &uic. p.p.log.cap.2. Ammon, 
pra-fat.in predic, Plilop-& Alex.pra-fat, 
in Prior, 

14 Dicendütí cft;quod fi loquamur 
dc lcgica intota amplifudine fua, finisa- 
daquatus cius eft dirigere omnes, & fin- 


-&ulastres intclle&tus operationes in qua- 


^ 


«uq. ma!cria; fiué probabili, fiué necefla- 
ria ; fi vcio fermo fit de logica ab Arift, 
tradira,vtique finis eius ada quatus eft tà 
Uim tertiz operationis directio .. Concil. 
cfi Scou r.Priorum q.3.6. Quantum ad 
tertium :& probatur primó quoad primá 
partem . quia o€s tres operationes funt p. 
fe dirigibiles in Qquacunq. materia,crgo lo 
£ica [ecundum (c ordimatur ad omncs , & 
fingulas dirigendasin quacunq. materia; 
FProb.afiumptum, quia qualibet indepen 
dcnterab alia proprium pore ft participa- 
IC ertorcm , quia li implicarec dati ter- 
tiam opcrationem,adhuc darentur prace 
pta de (ecunda ,vniucríalem v.9.negatiua 
dimpliciter conuerti affirmariuam in pat 
16,&c.& fi implicaret dari (ecundam,ad 
huc darétur przcepta de prima, v.g.quod 
ad difin&é quidditatem apprebendendá 
Oportet concipcre genus, differentiam 
obicéti . Et quáuis vna operatio indigeat 
maiori dirc&tione ,quamalia, vt tertia. , 
quam fceunda,(cconda,quam prima , nó 
tamen hinc fit eam , qua indigcr mmori 
dircctione, pct (c ad log:camnó pertine- 
Fcyquia hacc dircétioqualiícun;. t , non. 
ni(i adlogicam pcrtincre potelt 
Nec fatisficit dicere eum Aduerfarijs. 
perüncre vcque , fed indire&é , ac redu- 
»quatenus prima ,& fecunda reda- 
«untur ad 5. Nam licet prima conferat 
"ad 2.& fccunda ad 3. tf fingula pcr (c ha- 
bent fuam re &itudin e & (unt capaces di- 
xcé&ionis habcntque fuas regulas, & pre- 
cepa diffincta, Qd vcró- voa magis cá- 
pX lit, a jnd'zeus dircétionis , non c ffi- 
€it; quiu cmncs per fe ,& dire&é int à 
log:ca ditigendz per inflzumcnta pro- 
pria, (ed toium gv dircétio vnius magis 
principaliter intendacur, quàm glterius ;. 
vnde concedendum vitró ctt,quod. Log:- 


€à cti adz:quaté lt. inuenta ob dircátio- 


' Quaflio Proem.de Natura Logica. 


nem trium fimul operationü intelleGue 
in quacunque materia, principaliter tamé 
inuenta eft propter dire&ioné tertia opc 
rauonis& in mareria neceffatia,quia in. 
ter operationes intelleus ca eít diffici- 
lor,& idco pracipuos finis Logica etiam 
in tota fua latitudine erit dirigere dein 6- 
flirationem , .i. fyllogiímum 1n materia 
ncceflaria, non tamen ada quatus , 

16 Quoad alteram partem etiam pro- 
batur,quia vt ait Scor.cit. Arift. péfücic 


rauit de diuifione ; ncc egit de dcfinirio- 


nc; nifi quatenus inferuit argumentatio- 
ni, & dcmum totam fuam Logicá in 
tiam argumentationis compofuit , vt 

te inftrumenti caeteris omnib. perfe&tif- 
fimi , quod ctiam probat Do&or ibidem 
tali dituría » quicquid tractat. Arift, in 
fua Lozica;in grat;à argumétationis. (eu 
cius cft dire&io folius tercia opcratios 
nis; l'robatur a(lamptum, principiaenim 
cius.tám proxima , qvàm reniota in lib. 
Pradic.&-Petiher. declaratur, rationem 
cids in communi ,& quidditatem , quzué 
ipfi in communi accidunt; in lib. Priori 
manifeftauit , & tandem partes (ub;e&i- 
uas inlib.Poti. Topic. & Elcnch. quibus 
traclatibus tota abíoluitur Arift. Logica. 
Immo Arift. ipfe in fine. Elench. volens 
fc oftcndere inuentorem DialeGticz , di- 
xit fe dc fyllog:fmo tractafíe . quafi tra- 
&atio de iyllogifmo fit tota Logica ab 
Atift.contexta ; hine Do&or ctiam 
Prolog.ar. i. inquic finé Logica cffe 
gcreintelle&um in actibus di(currendi y 
liec? ením dici poffec ipfum de fine prz- 


-&ipuo Logice in fc tuifíc locutü,veritimi- 


letficft de Logica ab Arift. tradita verba 
fccifíe . Hic tà addendum eft , qnod etfi 
Logica Aiiti- tit ada quaté ipflitura pro 
dircctione di/curfus m quacunque mate- 
ria vt patct ex ciusdicto in fime Elench. 
nunc rclato , priecipaliter tü cfl inftjtuta 
ob dircttionem eius in. materia ncccíla- 
ria,vt claré cciligiut cx 1.Prror. c,5. vbi 
proponit Íc prupum .i. precipue tra 
rurür de demorfliatione , quod dicit fe 
issu in I. d - 
17 5cd quain dilciplinis organicis , 
dc qu«rünurcro eft Logica, aliji ue fa» 
culta- 


[yllogilmi zraétat , crgo adaquatus finis 


d 


^ 
& 





erticulus fecundus , de fine Logica . 


eultatibus adminiculatiuis duplex folet 
finis diftingui, internus nempé, qui attin 
gitur abipis, & externus,qui non attin- 
gitur ab iplis «(ed ab alijs facultatibus , 
quibus in(craiunt, vt pacet in fcenefacti- 
ua, qug famulatur equeitri , nam cius fi- 
nis inrernus cit Érenam externus veró eft 
directio equi , ad quam frenum ordina- 
tur,qua dire&io folü atingicur ab eque- 
ftri . In propo(ito dire&:o operauopum 
intellectus 1n effe exercito noa cft. finis 
iatcimlecus Logicz,(ed excrinfecas cancü 
quia etii Logica tit directiuay hoc non fa- 
cit eliciendo operationes ipfas dire&tas , 
quia hoc pertiner ad. particulares (ciécias 
fimul cum Logica vtente , fed «m elt di. 
reétiua exéplaricer, & idealiter, quatenus 
contemplatur in(lrumenta , ac tdcas , ad 
quaram imitationem fieri debent opera- 
tioncs ipfze,vc fint re&a; & quia finisin- 
ternus adhuc duplex cít , vt notat Scot.q. 
3. Prolog.(upra T.tormalis,.f. & obici - 
uus, vel vt alij lo.juuncur, Q«o,& Qo! ,vt 
patet In ipfa trznefactiuay in ip(a. finis in- 
ternus ob.e&tiuus, & Qu eft ipfam fcz- 
numyincernus formalis Q) i5 eft perfe- 
&a cognitio ipfius Ereni , & vniucrfaliter 
cognito perfecta fut obiecti in vnaqua- 
que tacuiace, vt docet Dot. cir. In pro 
puo finis Qao, (cu formalis mcriníecas 
ogicat in «oia fua lacitadiae eft cogni- 
tio modi, quo dirigantur omaes, & fing 


. "Ix opecaciónes «atellect? finis yerà Qiii 


& obicctiuus c(t modus iile cognitus, nà 
wniuerlaliter loguaendo finis fotmalis in- 
tnnfceus cuigícunqne.| habitus. eft cogni- 
tio , quz immediate ab co eliciemr circa 
proprium obiectum , fins vero. Qui ctt 
id;ad quod terminator finis quo , f. co- 
go1uo ipía; & fic demum feruata propor 
tione dici dcbet de Logica ab Aiit. tca- 
dita;quod fims internus eius formalis , 8 
Quoectt cojnicio dumtaxat argumenta- 

Íeu (yilogifini , finis obicctiaus, & 

ü eft [yliogianus ipfe « 

-A8 In oppofitum obijcitar Primo ad 
probandum dirc&ioné operationum in- 
icllectus nuilo aiodo etc potie finc Lo- 
gicz. Lum quia efficere QUOUoRs Hos 
ctas in cogniuione rerum; verumque à 
fo epu pettincs ad fingula fcien- 


| ng 
d49 

tias , ergonon ethic peculiaris Logicae 
finis, Tum quia (i effec hic finis Logicz , 
ergo foret quo.j; dire&tiua operationum 
fua.um ,quo4 faltum ett ; quia cunc pro- 
cc detetacin infinitum , 

Refpon..ex Batfolio q.8. Prol. art.2. 
quod efficere operaciones rc&as eliciti- 
ud, & in e(l Aexeccico vtiq; ad alias fcien- 
tias fpcétar circa propria obie&a , fed ef- 
ficere operationes rcétas exemplariter,&c 
idealiter; ac in e(fe qua(i fignato ad fola 
Logicam fpectat. Sic eciam dilcernete ve 
rüa falfo formaliter (pc&at vtique ad fin 
gulas fcientiascitca propria obic&ta, at 
difcernere verum à falío inftrameatali- 
ter ad (olam Logicá pertinet ; quatenus 
ipfa fola dat vegulas diguolcendi ercorcs, 
& euitandi.in quacunque opératiorie ín- 
telle&tiua v: norat Zab.lib. 1.de nar. Log. 
€. 3» Ad 2. negatur falficas conícquenus , 
& proceífs in infinitum, quia incellc&tas 
pet cadem przcepca,quibus dirig:c actus 
aliaram (cient iaram , dirigere eia potett 
actus Logica liae implicite, (iud cxplici- 
té ex.vi relexiua quam habet lupra fuos 
actus; vad preceptum fyi logifmi , quod 
habeat rres tetiminos, elt (afficiens ad di- 
rigendum intelle&um non (olum in inz- 
teria Phy áca , (ed ctiam Logica. 

Secundo argaitur ad probandi ,quod 
fi finis Logicz e(t dirigere, hoc cit cantü 
inordine ad 3 .operauonem, quz fola in» 
dige: directione, nam prima operatio cít 
apprehentio obicét: reprz(entrati per Ipe- 
ciem y quz neceifarió reprz(enrát «qua. 
rationc g22at Art. concing:re falticacé 
in prim operatione ; fecundi v.ro ope- 
ratio , vel e(t crcca obiectam aotü cx ter^ 
minis, itauc propolitio tit per fe nora , 


, non indiget dite&ione Logica, quia fads 


ett lamen intellectus , & apprchéüo tec- 
mino:um, fi vero iit ctrca obicztü igno- 
tü,iam nouficari debet ex vi teria ope 
rationis ,vndé non dirigitur, vc (ecunda 
fed vt teitia. Quin cà Logica nó haber. 
dirigetc ip(am tettiam operaciouen , mifi : 
in materia nzccífaria; nam Logica dicitur; 

inftrumentum íciendi, at (Zicucia habctur 
tantum per demonltrarionem . tss 
19 Reíp. negando atfumptum, oftca- 
dimus ,n. primam, d icemRip ciclo x 
- m 


1jo 


nem cffe per fe dirigibiles; ad probat oné 
dicimus, quod licet in prima operatione 
non rcperiatut fil(itas complexa, potetk 
tamen interuenire interdum faliitas incó 
plexa talis nempe defc&us; quo conci pit 
intellcétus rem aliter  .juum lit ; vt cum 
apprchendic anzclü.tapquá corporeum , 
vcl obícuré,& tmplicitéter aliquam ap- 
prehendit, non per fc cotiderádo omaes, 
& tingulos gradus e(lentiales cius, vcl in- 
dittincté, & cófusé cócipit vt vni quid , 
quz diftinguenda funt , propter quos, & 
fimiles defe&tus indiget intellectus dirc- 
€tione ctiam in prima operarione ; & cá 
dicitur , quod in hac operatione intelle- 
Gus necetlario coformatur cum obiecto 
repracfentato per (peciem , quia fpecies 
necefiario repra(eotat, verü.n eft (peeié 
ncceífario reprafenrarc , negatur tamen 
Séper reprafentare re&tà, (zpius.n.eX ma 
là contlitutione feníuum internorum, aut 
etiam aliquo defectu externorum protie- 
nit mala reprazfencatio fpecierü inrelligi- 
bilium; ex quo fit veritateasvel falfitaté 
incoplexà in hac operatione attédi debe 
re cx cbic&to non vt ceprz cntato, fed vt 
cft in fe, dc quo fuo loco agemus in lib, 
dc Anima; Secunda quoque operatio cít 
erroris capax, deficit n. (epe intelle&us 
in enunciationibus (altim noa per fe no- 
tis, & adhnc initlifmet indiget directio- 
nclogicasquae dat regulam ordinaté cop- 


— mc&endi prazd'carü cü fuübiecto,fiug có- 


nexio fit nota ,fmé ignota, talis .n. cónc- 
xio fit nó inurendo obie&tü ; (cd rcgulas 
logicales;qnod fi obiectü norificetur per 
tcítiam , adhuc tamen directio (ecundz 
elt diftin&ta à dircétionc tercia & pote ít 
infe re&ificari abftrahendo ab omni ter 
tia. Tertia denique opcratioyvt cft erroris 
"paa in quacüj; mazecia,ità dirigi babet 
à logica in omni materia, & non in necef- 
faria tantum , & quando logica dicituc 
infiramétü (ciendi , non fumitur verbum 
fciendi i rigore pro cogniuione pet dc- 
móftrarioné acquilitajíed pro quacüque 
cogsirione,quocü ]; modo fit acquifita 
ertió arguitur ad probandum finem 
etiam logic Arift. efie directione cuia- 
Ícüque operatiuais, & non foliustertiz , 
quia à cosa percurtatur Arilelogica vide 


Queflio Proem.de Natura Logica. 


bimus di(tin&os compofui(fe libros pre. 
dire&ione cuiufcun3; operationis ligilla 
tim;edidit.n.librü praedicamét. nc íntel- 
lcétus in apptehenione rerá cófiadere- 
turfed habédo ance oailos ferié omniü 
rcrüdi(tinctà diftin&é,ac fine confu(io- 
ne ré vnàquáque concipecet ad cuitádos 
auté crrores , quos potcft committere in 
córügé o terminos apprché(os datae funt 
rcguiz in lib. Periher.ad euitandostandé 
etrorcs in diícuríu contingere natos tam 
quoad formá,quá quoad mater;iá ceteros 
cópofuit libros Prior. Pott. Topic.& Elé- 
Ch.ergo finis logice Arift. no eft tárü di» 
rc&io tertic operationis)fed cuiufcüque. 
20 Rcípondetur concedendo Logi 
Arift, euam partici pofle iuxta tresintel- 
le&us noftri operationes , vt docet Ants 
And. initio Periher. & in lib. Przdicame 
& Perhier. deditfe regulas pro diredtio- 
ne primz , & (ccundz operationis , fed. 
quiaterminos , & propofitiones ibinon. 
confiderauit propter fe, (ed tantü vc (unt: 
parces,ha proximz, ille remotz fyllogif. 
mi, vt ibidé docec Ant. And. & Scot, cit« 
1 Prior.q.2.hinc ficquod fimplicicef, & 
abfolute inis adzquatus logice Ari «it: 
dire&io tantum tertiz operationis, —— 


Quarto obfjcitur ad probandumdi-. — . 


re&t;onem operationum intellectus efle 
finem logicz nedü extrinfecü y fed & ine - 


trinfecuio, Tum quia finis intrinfecus be 


bitus dire&iai eft dirc&io,fed logica e(t 
e(fentialiter babirus directiuus,etgo &c. 
Nec dicere fufficit logicam elfe Tnbirür 
directiuam idcalirer rancá,& in eíse fi- 
gnato,nonclicité , & ine(feexercito , 4c 
proindé quod finis intrinfecus etus ett 
dite&io tantum idcalis, quz non eft, ni : - 
cognitio ideg, ad cutus exemplar fieri de. — 
bet opetatio,vt re(ta fic. Non (uffici nà - 
conrra hoc eft, quod logica eflicit, & eli- 
cit operationesrectas in propria mare- 
ria, ctgo attingit dire&tionem etià ineffe 
exercito. Tum deinde probatuc exem- 
plo (zpius addu&to frzacfadtoriz , quae 
non folü refpicit inirinfecé cognitionem 
frenifaciédi,(ed ip(am quoque dire&io- 
né,qua c miytn rc&tü. Nec —— (uffra 
gatur,quod directio equi non refpiciatut 
liste iaiteé cd cies 


M 


Cac 


- 








€, quia frznefaGoyia non cft dirc&iua 
equi,cum hoc fr munus equeftris, at Jo- 

. gica eft dirc&biua operationum . 
Re(ponaáctur ad prin;ü folutione data 
inter arguédü , ad re plicá dicimus logicá 
per accidens. fciü Poi sg dircétione in 
. efle exercit: nó per fe, & quatenislogi- 
€a cíl,accidic.n. libi quod nrlogica inta 
licala; & hoc cxercct manus , veluti Eflet 
fci&tia diftincta: Cui accedicy.juod eram 
in prepria materia dircét'o in cíle exer- 
cito attirg tur à logica viétejn6 docéte, 
Ad alccrü rcípódeturs quod fi fienefacto 
Xia contiderecurs vt f! habitas in intclle- 
€ docés niodü rc&e faciendi (renum 5 
uo s€ía (pcétari debet, vt valeat paritasy 
filsü cft dircétioncm in efíe exerzito cffe 
'€ius finem intrinfccü; nó.n. artingitur ab 
ip(a, (cd ab alio habitu in potérjs exter" 
tiis rcfidétesqui dicitur Ereneractiua vtés, 
hz«c.n.eít, quz conficit frenum iuXta re 

. gulas à docente pra iccipias , 


ARTICVLVS TERTIVS 
De adequato Logica obieffo. 


21 f^ Onftituo finc huius facultatis tá 
-4 intcin(ccoquàm cxcrinfecostà a 
&ih [e cólideratasquá v: ab Arift. cófcri- 
piu ,ciuídé propri & ade uacü (ubrectü 
in vtraque cofideracione. venari. difficile 
nó ctit; At quia bomé fubicéi multas ha 
bet acceptiones,vt docet Scot. 1. Prior. 
Q4. qu&ádoque pio fubicé&o imha ions , 
qu&doque pro (ubiccto propouitionis, X 
alijs modis, futmiror im praeséti pro co, cir 
Cà quod vnaquaeque fcrétia verfatur, quo 
fcnfu 1. Poft. 25.vna fciencia. dicicur etie 
vnius genens fubicéti, & appellatur fubie 
€um confiderauionis, X età obiectum , 
ucd potétic, vel habitu' obijcitar cogoo 
cendum, quod cum'iteruu: lam. potat 
vel fusé pro omni re coniiderata n (G€- 
tiajaut arte; quo fc-bfu in medicina , v. g. 
non folum corpus humanum, v: fanab:le, 
fcd cttam omnia nm edicamé:a , & inflru 
menta dicuntur (ubicétü circa quod aris 
medicz & quicquid demü in (Cientia tra 
Ctatur; eius (ubic&tum vocatur ; vcl pto- 
prié , pro rc non quocunque modo , (cd 
pet ey primo cohderara in fcienua;lile 





efriculus Secundus, de fine Logica. 


151 


loquimur de ftubic&o cófiderationis in 
fccüdo fen(uj quod cum iterum diuida- 
tur in fübie&tum adzquatum,feu totale, 
& in lubic&tum inadz quatum, fcu partia 
lejquód deinde diu:ditur in principale, & 
cft principaliter pars fubic&ta earü, quas 
fub fe toiale (ubicétum cogprchedit , & 
minus pr.ncipale ; & eft pars tubicétiua 
inf.tioris condicionis eiufdem fubic&i 
totalis, lic loquimur de (obiecto totali& 
adequato, g cflita primo per fe confide 
rain (ci£aà,vc tota artificis cura in eius 
coréplauone fita fir , ac proinde cacera 
omnia in (cienria cofiderata reuocentuc 
ad ipfum, & habcant atiributtonen: y qp 
proindc fübe&ü attributions appellari 
confacuit , licctid à Modeicis quibufda 
fumatur pro fubicéto princi palitaus. 

1; Q'àvisáutcm fübicé: hoc modo 
furnpu vig» ac muluplices enumerari 
foleam cód.tioucs prac puz ramen , ad 
quas ciera ces rcducuntur , funt, quas 
enumerat L'o&or q.3.vniucrfal.quod de 
€o in (ciencia prae fü pponatur quid eít, & 
quod eft; quod jereiusquod quid cft de 
mouoftrentur affcétioncs de co in illa (cié 
tia , & tandem quod omnia determinata 
in (cientia reducantur ad 1pfüm , & pro- 
pier iptum contiderentur;vcl canquá.ciu$: 
principia vel tàquam partes, aur fpecies» 
vcl proprietates eius , vel alia coninnili 
ratioae,qua lub céti conditiones , veluti 
necetfiria& (uffici ntes recipiürur neg 
fiin ab Auctorib Complut .difp. 1. Pro- 
€n.q.2. Didac.à icfü q.3. Poem. & alijs, 
& exprcisé deducuntur ab Arrtt. 1. Pott. 
tex. 2, 25.vbi docet fubicétü efsc iliud 
cuius pripcipidpartes,& pa (fioncs in (cie 
tia 1nqutrütur;neceffitaté vero barücon- 
diionü cat; (ufhciéuá oftéderc no cft 
bu.us loci, nà cx profelso tractabitor in« 
fta di(p.de (cientia 12.q. 2. Et quia ét vt 
ibidé trademus,fibicctü adequacü e 
p.rte mareriali coll ac focmalt, re. . 
fiderata,& modo cótiderádi, cx quibus 
in eíse (cibiti cóponitur vnü fübie&um 
Quod iouus fc: Gcistsde vtraque parie fü 
bicéti logica: cric bic etia diiserendum 

Hac yiqanísa dottrima(quá ad pre- 
íens (ufficicnà de hoc fuse infca loc cit.) 


detusiri (ubisQé sie quot iclnu quae P^ 


"d 


t 


- 
x 


a 


4527 
dó defcendimus ad quzftionem pro pofi 
tam de fübicéto adzquato logice. Et 
quidem mirum eft, quanta fit Auctorum 
vatictas in huius facultatis obie&to affi- 
grádo;rà viginu& an plius fentétie te- 
citátur de hac rcjnos celebriores refere- 
mus;que ad duas claíses reuocatzi pofsüt ; 
Vna crit coi ü,qui ponütdogicà eísc [cié 
Già realé,ac proinde obic&ü reale ci atli 
gnàát; Altera eft eorü;qui eam faciüt (cie 
tiam rationalensac proinde aliquod cns 
ratiofiis obicétum eius ftatuunt 

13 Aué&torü prima cla(;s Prima Opi 
nio c(1 corumsqu: ftatuunt ob:edtum lo- 
gicz rcs onines , fiue omnia entitas 5 
non tamcn quatenus entia funt in [eipfis, 
& a patte rci, fic enim de cis agit Mcta- 
ph. fed quatenus fünt ab intellectu cogno 
fcibilia.Sccunda a(lerit nó es,(ed voccs, 
vt rerum fignificatimascflelosica obie- 
étum; qui opinio communiter tribui (o- 
cc Nominalibus,& c(t Aurcoliin prolog. 
art. . Tertia afferít rnodum , fcu intiru- 
mentum (íciendi reale etfe (ubie&ü in lo- 

ica, vari tamen auctorcs infltrumétum 
Ícicndi acceperunt; Q iidam.o.(umpferüt 
illud in toto rigore pro fola, demontlra. 
1ione,qua eft inftrumentum fcicntiz jp- 
dluctinum proprij(Tim? dicte jita mulu ve 
teres, Alij fümp(crunt latius pro fyilogit 
mo,vcl argumentationc, & quidé pro pri 
ana incention?,quo fenfu tancum (unt in- 
flrumenta realia. Alij démumlauflimé ac 
ccperunt inflrumcncum (cicndi re;le, p- 
ut.(. complectitur definiuonem , diui nio- 
nems,& argumétationem pro cóccpubus 
Obic&iuis,fcu pro prima intenuionc ; ita 
nimb.q. 2- l'rodem.qui cá procettauur 
fe loqui e logica sm fe conliderata , non 
prout ab A uft.tradicasita «n. folamargu- 
. Imentauoné aflignant pro fübieéto ada- 
quato; Quarta (encentia,qua cóis eft in- 
zer INcotericos, non ipflrumenta directi- 
uia,ícd potius opcracíoncs intelle&tus, ad 
quas hec ordipaptür;aflerit effe fubre&tü, 
vndé ftatuunt pro (übicéo,, vcl vrcsepc- 
rationes intclicétus..;wacenus dirigibiles, 
vcl vt (pecialiter loquitur Aucrf.q. 2. (ec. 
ifogoitioem inccllcdtiuum comprehé 
icm utes actus noflri iatclIcétusquate« 


vus dirig.bilemyjitaw illud tit materiale j- 


l.i 


"- 


LI 


Duaflio Proem.de Nara Lopicá:— 


hoc vcró formaicjità Auerf.cit. Amic. im 
log.trac. 1.q. $.dub 4. Blanch.difp.1.qu,. 
9. Didacus à Ie(ü q.3.proem. Arriag. dis 
fp.2.log.n.54.Oauied, contr. 2;log.punc. ' 
1. Ruuus q.6 .(ccuti Suarez p. tom. Meta: 
n t. lec.a. " í 


ó (unt pauciores opinionesinter Au 


&orcs fccundz claffisycorum.n.qui entia 
ratiohis pro obic&to afl;ignarunt,Quidam 
putarunt cns. rationis in fua cóitate (ume 
ptum debere ftacui obiectum . Alij hinc 
Opinioncm coaréctantes non omnc cns ra 
tioni$ponünnt obic&um logicz, Ícd rans 
tun: genus quoddam entis rationis uod: 
appcilan: ens raNonis logicun:, & fecun- 
dam in:éc onem, & eft illud ens rationis, 
qvod tignificari folet pafliminlogica p 
terminos logica!cs ger.us , fpecies, (übie- 
&um pradicatun «dc finiti. enünciatio , . 
& alios fimiles,ità 1 homifle omnes« a« 


ict.c.de gencre p.2.Scctusqu. f; Progme 


Mafivs hic (ec. 2.q. 1 3, Sanchez lib.z; qué. 
17.lauel.trac.1 log.c.3.Niger q.12. Cli 
peiComplut.dif:.1:.3.102n.de S. Tho, 
p.2log.qu 1.art. 3. G.lleg. Petronius, & 
alij» ur pro hanc fentenaa citant vcteres 


on.nes 1 homiftasAT:j 'ádem ad . 
gis fc rc ftingcntes;pcc interlog 
fcs& vt ab Arit.rraditam diftinguente$, 


fübicéctum legice ftatuerüt illud ensrario. — 


ni$, uod per orguinentationcm tporta | 
tur,vel ceré fyllogiímum, quam fenten-- 
tiam de fyllogiimo docuit Scotus cx pro- 
fcio q.3. vmuerf. & fequumur Scouftae. 
paflim in cum locü Mautit. Anglic. Bras. 
(aul. Sarnan.F aber. Theor 6. loccus que. 
roem. j. Fuentes q.3.diff 3, art.6. tàquá, 
Dottor ibi locutus fuerit de fübie&to. 
gicz quocunq.modo fumptz ; Faber ta-- 
men €. 3. inquit ibi Doctorem a(l; gnare. 
Íubieétum logic: Ariftotclicz , 


Refolutio dc obie&io lcgice Jariffotel. 


24 Icendum eft;in logica, prout eft 

D ab Arifi.tradi i b aliquid rea 
le eiie obic&um,fed ensrarionis;nó quis 
dcm in tota fua coaate;neq.vt loitatum 
adens rationis lcgicü, bué (ccundam ins. 
'nuopcmyíed quatenus ad a! gumemacio- 
nem, ícu (yllogifmum coar&tatr . Cona 
clufio eft Scori q. .vniuecí.& & i. Prior; 

] qa 


Pn 


€. 





- 


Deadeiuato log.obietlo e/Are YI; 


Ag. i.vbraliud flatuit (übiectam in logica, 
tab Arift.tradita ,& in tota amplitudine 
fua confideratur;eft communis inter Sco 
tiftas cw ditcrejáte vno Pu i6 

. cio qtii difp. 2:leg.g?s. parum curás Sco- 
vibra * aen Scotiftarum, 
aff;gnat logica etiam prout ctt ab Arift. 
siadiar P obic&um rcale  & fyllogitmum 
pro prim: intentione captum; & proba- 

, Mrquoadomncespartes. — 

: Primó quod in logica Arift. non fit ali 
quod reale fübic&um,fuadetur,tuim quia 
quzcunq. traduntur in logica Arift.(unt 
entia rationis,& fectinda intentioncsio- 

cales,vt Lie ANDR diea. ana- 

jprzdicamentü; propo itio, aqui- 
pollent amrecedens, mr » fyllogif- 
Anus, figura ,fübiectum,predicatum , &e. 
tum quia hac ratione dixic Boctius logi- 
.€am cffe dc (ccundis intentionibus appli- 
«atis ptimis, quia Ariftitotam logic [uà 
tradidit füb terminis fe cundarum inten- 
dusramócóld qe hac ratione dicia 
it (cientia rationalis,& (eclufa à nume- 
o fcientiarü realium;yt netat Scot. q. 3. 
Prolog.lit. I.S fuit perpetua;& conftans 
fentétia omniam Peripateticorür , qua & 
rone Grámatica, &R hctorica diftinguü 
tur conta fcienti les, quia tradüiur 
füb terminis fecund intentionum;vt 
fünt nomen, verb&sparticipium,&c- ergo 
ens rationis , no autcm ens reale fnbiectü 
'erit logiez Arift.quia per ens rauonisdi- 
Ringuitur à czteris (ciencije .- 
^ Reip. Auerfa q.2.fcc. 3.negando afsü. 
ru quia potius logica Ait. in ommi- 
us (uis libris, trattaubus agi deenti- 
busrcalibusinlib. Periher. i rreróm ,& 
&xuécbus perfe" agitur de a&tibus noflri 
intellcétus dc enunciatiene ,ditcur(u &c. 
ncc per fe quarinux [ecunda intcntio- 
nes;q cx illis actibus refuiiát; in lib. 
dicair..pcr fe conliderantur,& certis Tocis 
 difponuntur natura rcales cxclufisenti- 
bus rationis. In lib.ctiam pradicab.quam 
Wis ttaétctur de gcnerc,aificrenuay & 16- 
Jiquisquz videntur entia rauenis,tf tra- 
atur de illis , quaicnüs nnportant cnua 
scalià, & vmucríairier icà procedit 1012.5 
^Arilt. logicasca.niqua docet, verificaur 
de cnubus realibus,uon rawonis, docct.» 


LI 


CEN 
153 
genus predicari de [pecicbusfpeciem de 
ind: uiduis, at non valet vtique predicare 
dicendo fpecies cfl genus, indiuiduum eft 
fpecics , (ed bonio cft animal ; l'etrus cft 
homo ;docet prgdicacü affirmari de (obie 
&o0,at nó valet dicere fubic&tü c ft pdica 
t ,fcd bene Petrus eft albus,cft homo. 
Scd hec foluiie facil é rcfellitur, falfum 
m.cft;g in lib.Periher. & Frior.2gaur p 
Íc de actibus nof: ri intelleétus , nuncia- 
tionc;& difcurfu, (ed agitur de regulis, & 
przceptis, quibus opcracionesillz dirigi 
dcbent, & iig rcgulz caduntur per ter» 
minos fecur.darum mienuonü, oj pradi- 
catum affir matur de l'ubie&o, gp :n prima 
figura maius extremü przdicatur de me- 
die termino, mcdius ceri inus de minori 
extremo, & in cóclufione maius extremi 
de minori; falium cft in prz dicamétis na 
turas reales per fe confideruri , ná de tube 
ftatitia,enantitare,qualitatcsal j(q. predi 
camcotisagit logicus sth Q n c5 atténdi- 
tur fübijcibilitas,& pradicabilitas, vt ve 
ró fant partes entis realis peruretad Me 
taph. & fic & diccndii de naturis cóibuss 
quas im portát genus, & (pecicsceteraq.. 
pradic.: bilia, qj per (e ad legicum nó (ye 
Gant;ícd fccunda intent;oncs voiuetía 
tatis, quas fundant; Nec cft ncccfl'ey ca. 
docet infccüdis intentionibus verifi 
dc cifdé pdicationc excteita, trita eft «m, 
losicalis teguliquod qua bgnàátur in fe- 


cundis;excreentür in primis, non veró in - 


cildcm feciindis,& ideÓ-tota hac refpone 

fio falfacf , rà 
1$ Sccundo quod cns rationis in tota 
fua cóiate non fat fübie&tü logica Arifte 
telice;nulla indiget probationc;tum Quia; 
& Grammatica Foeticay& Rhetorica» 
fua babent cntia rónis , tà quia Complute 
ipfi teftzbtur ceruffimum efie cns ronis. 
vmuerfáliter fuv. ptum non cffe obicctum. 
logica, ncc aliqaero T homiftarum oppo 
Inum aflererc , am logica nó contiderat 
rclaionem rópis dextri , & bniflri in co» 
luna , ncc relationes ronis quibus Deus. 
ad creaturas refertur.Sed qp ncque fübie- 
Gum fit cnsrénis iog;cum ; fcu- fecunda, 
intentio qua cft veritaus manifeftatuay 
qualis cít fola (ccunda mtentio logica; p» 
batur; Tum quia in qualiber [cientia daltige 
T —— gkodum 


- 


»! 


154 


guendum cft fubieétum cóxatis à fubie- 
attributionis, neq.hoc coincidit cum 
illo fccanda aut intentio in lozica eft fu 
bicétum cóiratis , quia pra dicatur effen- 
tialiter de (übic é&o, pra:dicatn,copula,ge' 
ncrepropofiuone, & c.ergo nó cti fubie- 
&üactributionis. Tum quia iuxtà hac s 
tentiam non contradiflinguerencur in lo- 
ica principia,paffioncs,& (ubicéum vt 
docuit Arift.1.Pott. 26. quia hze omnia 
€onliderarentut ,vt fpecies,cum intrinfc- 
-€é imbibant conceptum entis rónis logi- 
€i & locunda intentionis. T ü quia Ct (1 A. 
zift.in fua logica confideraret. ocs(ccun- 
das intentioncs veritatis oftenfiuas(.uod 
.thnon fecit) non proinde dicédum toret 
con(iderari. omncs per fe, & dirc&é; velu: 
ti fpeciesobicéti totalis,fed indite&é , & 
xeductiué,& (ic de fa&o confidcrauit ter 
minos, & propofirioncs , vt principia fui 
obici, aliquas ver fecüdas;ntentioncs: 
vcluti affe Guoncs eius « : 
Hinc deducitur nom conucoire fecun- 


«az intentioni conditiones obiccti (cien- 


tia (upra recentitas, & à Compluc. cate- 
zilque Thomiftis receptas ,. nam vna illa- 
gum cft ctiam iuxca corum do&r iná , gq 
&ontincat omnia; quz tractantur in fcié- 
tia;ita vt adipfum omnia reuocentür ,vcl. 
aquam principiasvel partes,vcl (pceies ,. 
yc! proprietàzes cius;altera cfl, gp (it y de 
potifTima.cura e(E in tali (cientia, &. 
- 10 (fi aliqua fuerint ),tradantur prz- 
&cpta;j at prima conditio fecunda. inten. 
tioni non conucnitquia omnia.confide- 
rata in logica rcducuntur ad ip am; vt (pe. 
€ics,non vt principia fübiccti nc:.vt pro: 
ttate "fecanda ,quia:tota. A ift. cu: 
Ia fuit agerc de [yllogi(mo; vtipfe tefta- 
mur e-vit. 2, Elench.ciufq, regulas, & pra- 
ecpta diíerté tradidit, de (ccundis autem: 
Antenuonibus, nec peculiarem tsa&tatum: 
eonfccitncc pa(Tiones aliquas de ipis de: 
móltrauit,g tfi necetfarium cracyfi fecun. 
da inicntio tun.Cdacrat pio fubic&o; Ac 
€edit.gp de dcfinit.one,& divifione cx ;p 
fcio non egit, ergo fecunda intentio vc- 
niaus-oftcnfiua. non cftin. Arift. logica 
adaquatum (ubic&tü,cü non o€s talcs in- 
4 RUOncs inca conidercatur .- 
- Ref. Complut, Q quamuis Arift, cx 


Cuaflio Proem.de Natura Logica; à 


fo; 


-ta eft fermo; & parui rcfcrt 


' Kctatationc aliarara opinionur 







profcíio non c gcrit de definitione * 
uitioie, hoc Decr non cda e^ 
tur füb obic&ologiez,[ed vel quia dede — 

finitione iam egerat Socratesde diuifio. — 

Ane Flatoyac nuilusveTperfanétorié dear - 
te ÍyIlcuifkica y & lic eam fü Anft, —. 














fcipi 

eX prcfeílo ex plicrdemevxl bcd qs : 
vt inquit Laeztjus lib. $. in víta Arif. d E 

cfinitione, & dioiiionc nones tide 
rat volumina;quae tóuninria temporispe 
Lieruntjmmoó cunrArift.rcferente Laete 
tige logica fcripferit 1$ oc bre »fortd 

€ alijs intentionibus logicalip.ex; - 

dioe Sod lus folutionc ottendítur 

lim traétaius de defininone,& diuilione: 
cx natura rci ad.logicze obs Qum fpe tas 



















re in'totafaa amplitudine, gp grati - 
.cedimur;at hic L logica DAL cir 
naalia cdideric de dcfin tione,& diuifio- 
'Desqua pericrunt,quia qua ftio eft de 
Arift-quaz nunc extat, euifg. ip p 
Acntiquarimusobietum «,...... 
26. Tertio tapdcax, ginlogi 
fubic&om adzquacum ic iyllogilm 


argumentatio, probatum manct. cum c& 


dictisaruculo pracedenu, vbi 
tum ett finem logicat Alt I 
te 
Uonis, qp eit arsumentatio » v o5 
mus;finis autem ;mernus cospcidit c& o 
bicétestum.candem pacot ex ptigretiu ip 
pusAnft.conftai.n.fyllogmamineius — 
logica ommbus potiri códiuomibusad Os ^— 
bicétum fcientiz.defideraus, gaudet pris —— 
main rs fupponuure(ic,& DOG HS f 
€tationem de puipcipijsrcmous & prc - 
pinquisis lib. pra dicam, & Perer Ha. e 
tim ap lib. Prier. pramiut definituonem 
ciu5; 2audet (ccüdas quoniaman cifd lib. 
Fuor,muliz pa(Tiones de lodemólrá. .——— 
tur per predictam defimtionem, vt efie 
in modo? in figura y contare ca tribus 
term iniscoucluderc vniucríaliteryparti 
culatitcrnaffiimariué)& negauués gaudet 
d. niq.tcua;quandoquidem.omniasquae 
infccnuacraétiur, vel (unt principia byl 
leginiy& bc habentur lib pradicam. & 
Feiiher. ycl íani propiietaieseius, & i 









habétur libri Prioium,vel [pecies P^ 





WT, 


sbétar lib. Poft. Topic. & Elench.ita di 
curtit Do&or 1. Prior.q.1. 
.. Inoppofitü obijcitur Primo cü Nco- 
tericis p aliquid reale;& nó rónis; poni 
debeat obiectum in logica, Tài quia que 
Tibet fcientia realiter caufatur ab obicáto 
fuo partialiter,& ab codem in perfc&io- 


' nemenfurarur dicit.n. telationem ad ii- 


lud,yt ad mé(ürá ex Acift.c. de relat. (cd 
mullum ens rationis poteft cau(ure (cien- 
tiam,que cft realis qualitas, nec cius per 
fe&tionem menfüurare , cum fit imperfe- 
&ius illa, crgo'&c. Tum 2.quiaobic&um 
fcientia dcbet effe fcibile,& perfe intel- 
ligibilid autem enti ránis conueniceng 
eft, cum inzelligibilitas fit prima paf- 
Eu tealis. Tum 3 .quia fabie&tü de- 
bet continere virtualiter notitiam fuüarü 
a(fionum,qu£ f. ipfum formaliter con- 
leiduur cx Scoto q. 3. Prolog. at ens ró 


' misnó pot caufate notitiam füacam paf- 


L'A vpR une notitia cs alitas realis. 
à 4.quia li logica ageret de ente rónis , 
dco eller, quta tra a de genere fpecie , 
(ubie&o;pred'cato, & alijs fimilibus inté 
tionibus , (cd hac etiam dicunt entia rea- 
lia,quia in hac propotitione,bonmo eft a- 
mimal,a&us iütelectus corre(pondens il 
li termino bomo, oon tepre(entat naturá 
humanam pracisé , fed vt [ubrjcitur ani- 


' mali , ergo nón folum rcprzí(cntatio ho- 


minis,fed modus etiam reprafentandi il- 
lüm,vt id, de quo dicitur animal, eft quid 
rcale. Tut $. f1logica eft de fecundis in- 
tétionibus vtiq.no crit de ipfis in abftra- 
&o;fed in concreto,vtapplicate süt pri- 
rhis,atq.ita logica herét i 
gatum per accidens. Tü demü d 
uo;qnz efl fubiect i principale m Togica, 
confideratur in eà, vr quid reale ergo ctia 
fübic&um adequatum, füb quo contine- 
tür,reale erit; probatur affumptum, quia 
)nfideratur à logica,vt elt effec&trix fci 
ties fed vt talis non poteft effe ensrónis: , 


ergo &c. 
- 27 Refp.ad t«g ficut non eft dc efsen 
E. :&ti effe motiaumy& mehfuratiuü 





actus in perícctionc, ita no elt dc ro - ' 
ne (ctentizs Rd fot 
obie&to, & ab in co pe Ofie meiure- 
turyyt ex Do&tore: itat 4.1 qup. 


De adeguato Log. obiecto vArticulusTértius -. 7 fs 


fubjS.fed ui;de rónc [cientie caus, ua- 
lis noneftlogica,vt eft ab «r tt.tradita , 
& conicxta , quz caufatur non ab entetó 
nis,icd à fondamento, quod habet à par- 
te rci,'tà Maurit.q.3. vniuer(al.S.6. dubi 
tatur yin fol.ad es addit etià poni pof- 
fe totalem caufalitaté habitas logicalis ex 
parte intellcétus , nam licet ina bireéto 
obiectum fit caufa partialis, & hoc prima 
'riumyin a&u tf reflcxo porcfl totalis a- 
€tiuitas tribui potentiz , & quamuis ens 
tónis ncquceat cíIc menfura fcientize quam 
tum ad períc&ionem, pores ch effe mca 
fura foi a&us quoad vetitatemyquatenus 
notitiaintantum vera e(t inquantum exe 
rimit obiectum, ficut cft,quo séía dere 
ione men(urabilis ad menfaram vides 
tur Scotus loqui quol.1 3.M.& O.& pro 
prié dici folet relatio coformitatis actus 
ad obic&um. Ad 2.negatur minor, quam 
uis.n. non habeat intelligibilitatcmobie- 
&i primarij.bzc:n.cft paffio encis realis, 
habet ti intelligibilitatem obic&ti (ecua- 
darijj, quatenus ficut entitatem habct ad 
modam enrisrealis, ita fcibile cft ad mo- 
dum illins. Neq.dicas ex hoc fequi, quod 
WI ab Rp *- Mpdcer » Quia ficuc 
eius a in hoc fitaeít , quod cogno- 
Ícatur ad modíi entis edis per íccon 
ucnit illi, quod (ciatur ad modi alterius , 
dc quo fufiusipfrà di(p.5. 

, Ád 3.ait Maurit.cit. qiod contin£tia 
virtualis, cuius meminit Do&or ,'conue- 
nit tantü (übiecto fcienuz realis , dc quo 
jbiloquitur; vel quod conuenire potett ét 
enti ronis fundamétaliter; Sed ez peditius 


obiccto db »*dici poffet , quod ideo (ubie&tum d:citur 
Lr» 


continere virtualiter patfionces fuas quo-- 
«d c(Te cognitum , nó quiadubiectum i p- 
füm,vt fic,cau(et notitiam pa (Tionis, fed: 
quia (ubiectum, vr cognitum, fiué noci: 
tia fubie&i caufat nottcram palliopis,quo 
eft etiam competere 
cognitio cit cns rea-* 


fcnfu hoc mnaus 
entirónis,quia 


|— le. Ad 4.negatur minor,nà licec repraien 


tatio hominis in ea propofitione fir teas: 

lis, cà tá [übicétio in propofi cione nó eft 
uid reale, fed deuominatio € 

deccticta ab a&tu re&o intellectus , quae 

fit ens rónis, & fecunda intentio formalis. 


tct pec a&tum rcflcxum. A d 5.vti |. logica: 
TR dps" 


wr ? 

156. 
eft de fecüdis intentionibus in concreto , 
nimirum,vt applicatis primis, (ed non id- 
Circo eft dc aggregato per accidens, quía 
res prima intcnrionis non cadit in intel. 
le&u fecundz,vcluti pars,fed vt terminás 
re(pc&um co modojquo accidens , qua- 
do intelligitur dependere à (ubie&to, non 
intelligitur vti vnum per accidens. Ad 6. 
demonttratio poteft (umi, vel mareriali- 
ter, & pro prima intentione, & fic ett illa 
materialis collocatio propotitionü , qua 
medius tecminus ità ordinatur , vt in vna 
fubijciatur& in altera przdicetar;vel foc 
maliter, & pro fecunda intentione , & ctt 
relatio , vel relationes ab intelle&a fidt 
antecedentis, & cófequentisymaioris,mi- 
noris,&c. occafione defumpra ex illa rea 
li ordinatione;primo modo caufa: fcien- 
tiam realiter, & exercité , fecundo modo 
fignare,& fic confideratur in logica Ai- 
ftot.& ab co definitur, quod faciat fcire , 
Poncius cit. difp. 2,q.5.aducit cum Auer 
fa nonnullas rones quibus oftendere niti 
tur Log. habere obiectum reale imo có- 
trà coém negat genus(peciem,(ubie&tü, 
predicatum yllogi(mum, & alios huiu(- 
modi effe terminos (ecunda intentionis; 
Scd rónesilla non cgent fpeciali folutio- 
nc,quia ad fummum probant quod infra 
dicturi (umus art. $.logicà cx natura rei , 
& sin (e con(ideratam effe fcientiam rea- 
lem, at id non probant de logica , prout 
fuit ab Ariít.contexta, qui cam exprefsé. 
docuit (ub terminis fecüdaram intentio - 
num,in quo feníu híc loquimur, € quod 
ilii termini fint 2. intentioncs patebit in- 
fri difp.1.3.8.arc 1. & difp.2. Mer. q. 9. 
art. 1 m4. 


28 Secundqyobijcitur cum Thom. ad, 


obandum,quod cns róais fcu fecunda 
antentio fit fübie&ium . Tum quia log. di- 
citur (cientia ronális hac de cau(a,quia eft 
dc ente rónis , vc de obiecto , alioqui in. 
trinfccé e(t qualitasrealis. Tum 2.quia (i. 
cut datur vaa (cientia,quz tra&at de ca- 
tc reali in vniuerfum  & eft. Metaph. ita 
dabitur alia , qua tractet dc cnie rónis in 
vniueríums& ccit log. Tum 5. quia quz- 
«unq.tra&at logica, (unt entia róns;ac ia 
aentiones fecunda vt termini, enunciatio 


cs, yllogiimi)figure,&e«X bac roue aic 


Quaftio "Proem: de Natura Loglcaz.— 































bat Boetius, quod logica eftdefecundis — — 
intentionibus applicatis primis. Tü 4«uia, "n 
enti rónis , & fecandz intentioni conue- » 
niunt conditiones (übie&ti, qui& predicá ^—— — 
tur deomnibus,que in logica tra&tantut, — 
aliaj. ad ipfum reducuntur, veltanquam — —— 
partes,vel principia vel pa(fiones. Tüde- — — 
mum quia omnes fecundzin:étiones, de - — — 
quibuslogicattadtat, (unt veriradisoften — — — 
fiuz, & períe conducuntad dirigendas — 
operationes intelle&us ,ergo omnes in- — 
diffecenter cótinentur füb obie&o adz- 
quato cius, quod crit ens rónis logicam , 
fué Íccunda intentio veritatis oftenfiua 7. 
confeq.patet, nai omnes participant ró« 
nemobie&iuam ,perquamlog.fecerni- — | 
tur nó folum abalijsíciétijsrealibus, fed — — 
etiam rónalibus, quales süc Grammatica, 
& Rhetorica, quz confiderantfecundas — 
intentiones oftenfiuas congruitatis, vel — — 
incongruitatisfermonis,non autem veri- — 
tatis, & falfitatisità Complut.cit. — 

, Refpaad 1.logicam abíoluté dici fci&- 
tiam rónalem , quia efl diretiua rónisin 
fuis a& bus,logica veró Arift. àdhuc f 
ciali róne dicicur rónalis, ga nimirui 
dc ente róais , vt de obiecto , hoc. 
non cít fubic&um eius in quacui 
tein(pc&um;fcd vc (upponit pro; 


mé mg 

tatione; vel (yllogifmo.Ad 2.enstonisim A3 

communi pert (c primo, & dica dmi A 
mmm 


lam ícientiam pertinet,fed idi 


cm ou 




























&8,& rcdu&tiué pertinet ad Met. 
nus sif c('enciam füam eft eB ADDS X" 
quia ciufdem fcientiz eftcon(iderare id, — 
€ cít tale, & q videtur tale 4. Met. tex. 
4» Ad 3. concedimus totum, quia logica 


"Arift. 1radita cft (ub terminis fecu rü À 
intcntignum,& diciturefledeíecundisim — 
tentionibuseo modo;quo Philofophiadi — 
citur cfle de rebas naturalibus qd, cC 
quod omncs proprié funt (abie&tumátttis, — 
butionis. Ad acis a appe i 
non cft dc rone fubicéti,quod fircomma.— 


nc oibus in (ciencia confideratis per prae 

dicationem, (cd vrsmioncn, c, 
oiircducanturad illud veltanquam pat» —— 
tes,vcl principia , vel paífiones,at omnia — 

coníidcrata in logica; 
dam intentionem , vt 
nus, Ad j.conceíjo 


| Deadequato Log.obiello. c/Articulus IF. 


confe tia,nam fi prz:cipua condi- 
- obiecti (ciens cft , vt itid, de quo 
potiffima cura e(tin tali fciétiaj& de quo 
traduntur precepta; vt Complut, faten- 
tur,plané poxiffima cura Arift.fuit in fua 
logica clucidare (ccundam intentionem , 
eft veritatis manifeftatiua per virtu- 
tem illatiuam, vt conftat cx vcrbis ipfius 
Philofophi 2.Elench.c.vlt.hac aurem eft 
io, (cu fyllogifuus , de quo ét 

rareliquit pracepta «— 
agpéemerstinia, q obie&um adzqua 
tülogicz Arift.non bt fyllogiímus; Tum 
ía non folum egit Arift. de (yllogifmo, 
de czteris etiam (peciebus argumen- 
tationis,inductione, Enthymemate, & e- 
xéplo,cr, tius argumentatio in cói €» 
ric obiecta. Tum (ecundo;quia non fo- 
lum cgit de arguméatione,ícd diftinétos 
libros etiam-«ompofuit pro dircctione 
primz, & fccunda operationis ,vt lib.p- 
dicam. & Periher, & de definitione lacé 
tra&at 2. Poft. ergo potius modus (cien- 
di in cói, (cu in(trumeétum direétiuum in 
"fua amplitudine erit obic&um. Tum ter- 
tio;quia dicere non valet cerminos, & jp- 


pofitiones Arift.ibi non contidcraile pro 
fesfed tantum;vt funr partes fyllogif- 
mi; quia &fi ho€ modo fint confide: 


lest non obftat, quin etiam per fe, di 
rc&té contidcrentar (ait Auer(a fec. 4. & 
fuit argumentum Aurcol.in prolog. art. 
$. ) ficut in Phyfica , licet elementa con- 
currant ad conttirnédum mixtum, tamen 

: Fhyfica non agit per fe folum de mixus, 
- neq, corpus mixcü cft adequatum obie- 
Gum cius,(ed per fe eriam agit de clemé 
tis,& corpus cóc mixtis, & elementis cft 
obicétü Philofophiz. Tum deniq.quia;vt 
vrgent Complut. fi femel adaittimus. in 
obiedis particularibus alicuius (cientia 

, lbet otdmem vnius ad aliud exclu- 

dere illud , quod fic ordinatur , à ratione 
E iay& immediata obic&i,tam in qua 
fcientia obiectü principale e(let a- 
'daquatum po(lemu(.dicere Deum, aut 
igentias clic obiectum ade quatum 


i 
| 
| 


153 

ml ens, & quz in Philosophia, ad homi- 
nem» qui eft precipua fubftantia materia 
lis, & quein logica ad Demonftrationé, 
quz cít genuinum inflrumentum (ciédi, 
ergo licet intentio generis deferuiat defi- 
niuoni;& intentio pradicati propofitio» 
ni, & hzc argumentationi , non ideo in- 
tentioncs ifte debent excludiab obic&to 
per fe; & immediato Logic . 

19 Rclp. ad primf argumentation£ , 
& tyllogi(mum non dfferre,& induétio- 
nem,& cxempiü,ac Entbymema non có- 
ftituere fpecies à (yllogilmo eflentialiter 
di(tin&as,fed ad ipfum veluti imperfectü 
ad perfectum reduci,quia funt fyllogifmi 
imperfcé&ti habentes totà vim inferendi à 
fyllogiímo,vnde & in fyllogifmum tranf- 
ucru facile pofiunt,&-ad aliquam trium 
figurat ü reduci, vt Arifl.docet in poflrc- 
ma parte 2. lib. Pris erudité demone 


ftrat P. Faber Theór.6.c. 3. & nosoften-. - 


dimus 1.p. inftit.trdc. 3.c.2-Ad 2. ait Do 
Gor.1. Prior.q.2. terminos, & propofit. 
in illis libris cófiderari inordine ad fyllo 
giímü,cuius funt partes proxim z,vel re- 
moz ; de itione vero z. Poft. lo- 
quitur in ordine ad dcmoaftrationé ,qu& 
ingreditur,vt medium, vt omnes farétur , 
Ad 3.potuit vtiq. Arift.logicam (uam ita 
inüituerc,vt termini, & propoütiones p 
fe contidcrarentur , ita quod dire&té in- 
cluderentur in obiecto logicz, vcluti fpe 
€ics eius , ficut clementa confiderauit in 
narurali philo(ophia:fed nó ita fecit ;quim 
potius vt patet ex progre(fü operis, con- 
fidetauit ca indirecte, & redu&iué p or- 
dinem ad fyllogifmü;quem contt itaunt , 
uia folum de dire&tione difcuríus fuit 
ollicitus. Ad 4.concedimus nó quélibet 
ordinem vnius obic&i partialisad aliud 
excludere illad;quod tic ordinatur, à ró- 
nt propria, & imiediata obiecti, ted fo- 
Id quando ita có(ideratur in ordine ad ill 
lud,vt nullo modo propter fe, S direct 
confideretur, fed indircdté penitus, & in 
grati& alterius, quod nó cx natura rei pé 
ed. fed cx progrelta fcienua , & 
Au&oris cius, fic auiem ri tere 
piopolitiones,nimirum in gra» 

tiam M in ome a »vt partes cius,in 
logica MNT pota 


E tores , 


Bis 


" 


is 


&orcs, ipfe infine 2-Elench; Ne. binc 
€ onfunditur (ubicé&um adzqyationis c 
fübic&to principalitacis; vel via difcerné- 
di vnum ab alio przcluditur ; quia (ubie- 
€&um adzquauonis femper illud.erit , ad 
quod redacüxut omnia cóliderata in4cié 
tia,vel vt parces,vcl fpecies,vcl principiis 
aut alia cofimilí ratione , fubicétum veto 
p'incipalitacis erit. quod'e(t nobihus , 
pra ftazius cocentü fub-obie&o adarqua- 
tionis,quod vtique in logicaeft demon- 
frauio;quia ett fyllogifiusin materia ne 
eciTaría confeótus;ac proinde fciétiz ge-- 
neraciuus, S incer. omnes prae (Láci - 
3o Quarto tàádcmarguitur ad idé Tü 
T. nilul eft (abiedtum totius, & parcis. 
fyllogiímus eft fubiectü.in lib: Prior.. 
ergo; Tum 2. quianulla fciétia füü.cofr- 
cit (ubiectum;fed logica conficit fyllogif 
mi. Tüm3. nulium complexum potcft 
effc (übicctü, quia dc (ubic&o- prasfüppo- 
mitur,quod'etb incoplexi ,ac (yliogimus. 
&fi quid cóplexam; T ü4. quia.a (fi gnádo- 
fimpliciter,S&abfolucé (yllogifi pro fu: 
biccto;aflignatar táruni pars materialis. 
ergo dimiautas.efe Doctor nóatfigoado: 
etia formalé;nmmex vtrique: cosle(cere 
dbe:iubiectim adazquatum (cienuz. 
Reí pondetur ad primum cx: Doc.q.5.. 
Vnuaerí: maiorem efleveram codé mo- 
do;ac druerío idé etie poteft (übicétiü co- 
eius], & partis; cin propohro fyllogif- 
mus ctt íubiectum.in lib. lr: er& quoad 
T aisi writ ircialem.t«quame 
tüadproprierates ipfum formaliter có 
Écquentcs;eft vczó (übiectii cotiusquo- 
ad.có;incntiamvirtualem., & potentialé 
fimul ,..i. prout füpponit ét pro» (uis (pe-- 
€icbuss GCnop;pro feipfo- tant üi incom- 
muni. Ad'1.non eft Logica ducens, qua 
. «onficit fyllogifmum;led vtens,, illa tan 
vun regilas tradit, & praecepta recte có» 
jAccedisnó seper opusceífe.quod: 
fübicétü ur pnus (cientia«quácua ad-ef- 
fe a&tuale,ícd poffibile-Ad. 4. fi fyliogi- 
muscxercité fiunarur- pro- aggrcguto-.f. 
mera Jet Veg tare um ^m p de ipo» 
yretupponi nequic, g»etk (implex,nec fta. 
201 (ubic nura o fi lümatur pro 
; inrentione in ilio aggpegato fun» 


daa poicft oai (ubicGtü à dc ipfo fup- 


Quaflio Troezwm. de Natnra Logicá- 


poni,quo: fimpiex. inhoc enimséfü eff. 
uid incomplexum.. Ad 4. ait. P. Faber: 
or.6. c. 5,4u9d quando fubie&tü ma- 
teriale in Íciécia cófi deraur omnibus. mo É 
dis, quibus ett cóü icrabile, cunc nece(fa-. ' 
riaminon etfe addiuioné partis. formalis ,, 
ue (olim additur ad.settriogédam coli, 
"aar obiecti materialis, & ita imquig 
contingete de [yilogifmo.in logica quia 
confidetatur ab.ca omnibus. modisquis 
bus eft coniiderabilis.Sed forcé in. fylloe. 
giao aliqua s cóliderari poteít,.quag 
non attingitut à logjco , quia ratio.genee 
rali(fima € at uen cis ipfo: imbibita 
fpe&at ad. Metaph. & Iamitesdogicz ex« 
ecdit,ficur & cómunisracio-(ecüdz int&e 
tionis , quz etiam vagaturpet-Geámmas. 
ticam,& Pocticá; certibett logici pce 
fertim confiderare (ytlogi(imü qnarenus 
habet vim inamifcítandi ignota ex- notig — —— 
per vimallatiuam;, & hanc eile-tati eas 
formaléobicóniuacius, Itaqueratiofore — 
malis obie&baa in logica Acitt.a(Tis -—- 32 
dacrit, veinalijs(ocnjssvndemeutig —— 
Philotophia naturali pomuur-(übiedtam —— — 
corpusmarurale , quatenusimaturale, im —— 
Mzaph.ens , vc ensi Theologia Deus, —— 
vt Deusyitain Aci; Logica eric fyli P". 
mus^juaemustalis,..quacenushabet vim, —— 
dicigedi intelle&tüininueftigaioneigno — — 
rorü cx.notis.ira.n.Ípecificauur ratio fot» — 
malis,sri.quam có(deratur atque itaná — 
cit dimvnurus DoGtor, quia imtellexi (y] —— 
logi&nüquatenusfyllomfnd,cfféiubiee —— — 
Guun.Videaliaargamentaapud Do&, —— 


Refolutio de obietto Logicein Jg. | 
»r S! de Logicafécüdüíeloquamutk. — — 
proutadzquaté inítitui.poteft (e-- | 













Mn eh Mer peau cs : 
eius partes, ad quas fe excerdere dC pM 
cocti neqiie usct modastoéds d 
netu mint feni itii 
utota amplitudíne-(u» vt nimi SEM 
D tw cesiongme me mms 93s 
t'a ionem, & 6 quz alia funt inftrumenta . 
adhoc munasa (dc quo difjs.feq.) 
ka Scoc. x.Pri q»2- .en& Fonfec. 2. 
quic oaa, MT REI 
€m-Log, «fs Tat q.3.. T 
Áenüt Fabet c. 5 i& alij Scati grs etie: 
babi- 


, 


De ádequato Logica obieflo -Atrt.TIf. 


babilé patat P.Fuentesq. 3. diff. 3. art.5. 
q.26.& fi ratio quáibi ad hác conclufio- 
né probandam adducit, nihil concludarj, 
quia (ofum probat inf rumentum (ciédi 
effe iubie&um przzdication's . Quamuis 
autem P. Faber Thcor.6. cáp. 3. & alij 
Scoriftz negent illos libros: Priorü effe 
Do&oris, quia.nimirii plura cótinér,que 
rO (unt cofona di&is cius ini. Vruucrf.in 
Metaph. & lib. Sent. vbimaiorem haboc 
an&Gotitatem 5 Tamé vt bené norat Fac- 
te& cit.id non (t (ufficiens argumétü , vc 
ncgemus-cos libros.etie Doá&oris , quia 
£adem ratione poffemus dicece tracta ui 
Vniuerf. cffe alterius DoGoris , quia. q. 
41:cgitegs e(le vniuoci,q.3.ad 2.prin- 
£ipalc pomr corpus mobile fubiectá na- 


. turafis Philofophi 4 àmó in li..de Anim. 


& Met. habet quamplurima paflim diffo- 
na nue Sed docet in lib /Sent. wt yería- 
tis in eius]i.facilé parebir, NO crgo quia 
mula retractat Doétor in lib. Scnc. & 
quol.que dixerat in Lozica , & Mctaph. 
ocgire debemus eos. libros taiffe ab eo 


' «olcriptos, quia no ell nouum Authores 


cla(Iicos in vltimis,& maturius cótidera- 
tis lacubrationibus interdüsque antca di- 
xetát, revocare » fed potius regulà hinc 
vniucr(alé deducece debemus,g in fcho- 
la Sabtiliü liber duntaxat séc.& quol. au- 
Gotitaté facere dcbét irtefragabile, cz- 
teri veró Log. Anim. Met.nó ab(otuta fa 
cere debéc au&ocitaté,fed in his tátum, 

cólona süt (criptissét & hücin mo 
duin hoc opere vicmur auctoritate Doc. 


: ve wena itaque probatur noflra có- 


12:5 ? 


dcducta ex ipfa natura] 


* 
Mt 


conítru&ioncm docet, (cd logi 





^ 1 
inftrumentaria fimplicitcr,inftru- 
|n ara re quia elt de medo, ícu 
us (ciédi o, Vd 
fimphcitersquia dcferuit 
alatur alijs (cienti 1. Top 
.inacnt: bit pto 


áüté o 







ciendr mon poteft aue. 
T i per fe , &duc- 
ct 


tarte nat 


r$9 

&€ cenctur dirigere omn^s operationes 
intclic&tus , cum in omnibus poflit error 
contirgcre , ergoinon folum demon'tra- 
tioyfed.omnis (vIiogifaius . & argumétaa 
tio,non (ol arguimétario, fed ctia dcfini.: 
tioyX& diuifio,& fi quod aliud extet ifte 
mentumydcb:t pec logicam confidera- 
ri,& pertractari, quare cü logica fecüdie 
feampliors (it ambitus, quam prout fuir 
ab, Aritt. tcad;ta,inftrumérum fcicndi im 
communi, prout ab hoc,& io abflrahit'y 
aílignandum eric dli pro obic&o tocati y 
& adzquato; Maior probatucá fimili im 
omnibus facultatibus inftrumétarijs fias 
pliciter,omnes.n ità yersácur circa inftcu 
menta, vt nó.attingát.opus,ad quod (uae 
P natara ordináur cd hoc ab alia per- 
ficitur,cui ifta famulantur,quas pro:ndé 
minillras meritó nancupauit Ari(t. t. 
KEuhic.c.1.& 1. Folit.c.$-fi€ (chabet fre- 
na(actiua vcl pe&tu cquettris, quia verfa « - 
tur circa frznum ,quod eft initrament dá 
ordinatum ad cqui direction , &iracir- 
a illud verfatuc wc non attingaz opus, ad 
quod fuapué nacura ordiaatut,fed hoc ac - 
ungitur ab equeflri,cui ipfa fubfetuit, iic 
Íc arm ferraria refpeCtu lignarie ,, quia 
vetíatur- circa fertam , & dolabram, quae 
fünt inflrumenta ordinata ad conficien. 
doamífcamnum,vcl ftatuam,& ità circa il- 
laveríatur,vt non attingat fcamnim, vel 
flaruam , (cd perficiantur ifta à lignacia, 
eui ipfa (ubfeiuit: omnes igitar ciu(imodi - 
inttrumcntariz facultates (1(tant fm con- 
fiderationo,& con(tru&ione inttrumcen- : 
torum,nec tranfcunt ad opusyende ipfum 
infirumenuim eft , ad quod reducuntuc 
omnia quz. in tali facultate continentar, 
& ipíum non reducitur ad aliquod aliud 
intra candem contentum; immo li opus 
aliquo modo contiderat , ad qnod inflru- 
mentü,dcquo agit, ordinatur illud idcm 
confiderat in gratià talisinitrumenti , vt 
"f.illud bené conficiat yel regulas cet 
«óficiendi edoccat,vt fit idoneum ad tas 
le opasobcundum; Gc franca ctiua equi: 
directionem con(idce;at in ztaciá frani s 
vof. edoceat illud ità conficien- 
di,vc fit aptumad talemumss,diucc(a n. 
infiuméta cxigütur pro opcrum diucrfi 


yo dé 
^ 


160 
dé códucit ad tegulas tradédus de. inftcu 
méto conftcuédo ad cale opus ordinato 

Kefp.Auería (ect.4.in fiac falíum e(- 
fc logicam ita etfe facultatem | inftrumé. 
tariam,vt non attingat opus , ad quod or. 
dinantur inftrumenta ab ipía conlidera- 
ta, (cd in (implici inflrumentorum cou- 
teinplationc confiltat ; nam non folum 
cóficic & rimarur in(teuméra (ciendi , vt 
alijs (cientijs rradat , fed ipía logica pec 
(ua in(trumenta perficit. , ac dirigit ipfas 
operationes; Sed fal (icas iftius rerpon(io 
nis cx przcedéc articulo liquet, vbi ofté 
fum cítex profe(fo log:cá nó perficere 
operationes intelle&tus phy(ice , & elicici 
uéfeu incile exercit. y (cd idealiter can- 
tü,& veluti inetfe figuato,quatenus vra- 
dic regulas, & przcepca ceteris (cientjs 
bcné definiédi,diuidéedi, & d (currendi . 

33 Sccundó Modus (ciendi, (eü n(tru 
mentum redé cognofcendi (vocabulum 
namq;(ciendi fusc (umtrur) in logica fe- 
cuadum fe contiderata omncs habet codi 
tiones ad obiectum fciétiae requiiicascfk 
,n.id,quod per fé incenditur, & confide- 
ratur inlogica,cum finis intrin(ccus cius 
fit docere jnttrumenta omnia , quz no- 
firam cogfiioné coadiuuare poitunt ex 
ar t.preced.vndé fi tota traderetur, dc ip- 
fo przacciperet quid cít, & quod cti;cíft 
id,ad quod reducuntur omnia, quz con- 
fidcranda forent in logica fecundam fe 
fümpta,omnia namque ad hoc tenderét, 
vt re&as facere operationes intellc&us 
-docerenr,effenr.n. regule , & pracepca 
in(cruiéia pro dire&jone prima ; vel [e- 
cunda , vcl tertiz operationis proximé , 
velremoté 5 Neque ordinaretur ad ali- 


Tm vlterius in ipfa logica con(idcran- 
ui 


metfi.a. aliquo modo zranliret ad có- 
fidcrandas operationes intellectus , (ane 
illas no cófidcraret, nifi vt dirigibiles per 
ciufmodi infiruméra,hocauté non cft có- 
teinplari inftrumenta in ord nc ad opcra 
tiones,yt o conatür Auería , (ed 
Operationcs in ordine ad inftrumenta, vt 
cognita carum tura ac dirigibilicate ; 
idonca coficiàcur initruméta pro. cacam 
direGtione, Ikucíus habet partes , princi- 
pia, & patlioncs,nam infttumcacum (ci€- 
di in comuni diuiditur in dcüinitioncan 


Queflio Proem.de Natura Logica. 


diuifionem,& argumentation&,& (i qus 
alia (unt (ciendi inftrumenta, canquam in 
partes (übiedkiuas; habet (uam primaria » 
& adzquatá pa(Tionem , quz ett e(fe di- 
te&tiuü oycrationum intellectus, ha 
principia , ex quibus poflct logica dema- 
grare talem proprictatem,nimtrum dcfi - 
nicioné, alial; pofitiones , vcl fappotis 
tioncs ad talé (ciétà actinéccs;ergo nihil 
dc deratur vt fit obiectum logicz in fe, 
34 Denique probatur ceterasopinio- 
nes excludendo , in primis .n, nequeunt 
res omnes, quatenus intelligibiles poni (ü 
bicctum:tü quia iam omncs aliz fcientia 
fuperflucrent,vt-n.ait Scot. q.3. Pradic. 
sihi cft (ubicctum (cientiz alicuiüs , nifi 
(ub ratione (cibilis , vadé resquacenus.—— 
fcibiles nequeunt fpe&are ad Logicá ade 
quad; f'ü quia ad Mctaph.praz(erdmfpe — 
atconliderareresquatenus intelligibi- — — — 
les , cum bac (it przcipua paffio entis y Á 
quod ponitur ob:eétum in Metaph. Ne- 
quc obiectum logicz poffünceffevoces, — 
tü quia finuila e(íet, vel efic poffet voxg — — 
adhuc cffet operatio intclle&tus noftri, — 
que poffet dirigi , & regulari ab aliqua. 
icntia quz uon e(fetmíi logica, & An. 
gcli de facto perfe&tam poflent logica - 
fine vocibus; Tum quiavtnoxat Maurit — 
q-1.vniücrí. voces non pertinent ad E 
cum,niíi per accidens, quarenus per illas. 1 A 


conceptus e——| € 0 Y 
"pvp ar 


ere. Neque cadem ratione poteft ens uet 


rationisquomodocü fiui — — 
obicétum logicz in paene io x 6. 
effet, vel ctic poflet ensrarionis, adhuc - Am : 



















€iiet opcratio noftri intelle 
fci,& debere: dirigi ab aliqu. 
vtuque forct logica, cum fit 
adinuenta. Tí quia per acci quod. 
logica radar regulas, & przcepta petter — 
minosíecundarü intentionum ,cam etiá — — 


id ficri potuerit per Mens me , 
ergo «X natura rei pcti £t 





fcieodi reale, & ima imentione »,.  — 
pro ade qiso fabio dE c ef 
mus infra art. f. vbi s logicam ES 
fccunium fe effe (cientiam r » ac 
proinde petere obieétum reale. 

Icc dem fübiectum logica in d effe 


De adaquato Log. obietlo. frt. 111. 


pofsüt opcrationcs métis noftrz,quatc- 
mus dirigibics , vt autumant. INcotetici 
quibus (üb(cribic Pácius dif. 1. q-4 .có- 
€l.2. aut cognitio intelle&iua, quatenus 
dirig bilisetloquitur Auería, quia cum 
fübicdtum przfupponatur notum in fcié 
tia quoad quid cft,& quod c(t, debet Ar- 
tifcx io fna facultate exploratam habcre 
vndcqu.que naturam (ui obiecti ada qua- 
ti,& cx; licatam càm qucad «€ contüide- 
gatam,«;uàm quoad modum contideradi, 
fed ves contiderata fecundum hanc opi- 
nioncn; cft cognitio intelle&tiua, cuius cf 
fentia,& Goiddiree nonexplicatur inlo- 
ica,neque à logica (apponitur explicata 
in prior! fciétiayqua ipsá antecedat, hu- 
iu(modi.n.explicario ad [ciétiam de ani- 
ina fpcétat,vt docet Ant. And.initio Pe 
rihcr. crgo quoad ié cófideratà errat haec 
Opinio. Scd errat eriá quoad modti có(i 
dcrádi,quià fequeretur logica aliquo mo 
do (ubaltetnar! (cientig de anima, uia ad 
dit (upra operationes,quas có(idcrat ani- 
ma,condiuonem;s(eu differenuá acciden- 
talem, .f. dirigibilitatem ; Accedit quód 
ratio formalis obic&i debet e(Te indemo 
ftrabilis de (übiecto,quia c(t medium ia 
dcmonftrarione , quz de ipfo demó ftra- 
tut propria paffio , fed dirigibilitas non 
poteft efic medium, cii potus fir patTio 
de fübie&o ipfo demóftrabilis; Tandem 
obic&ü inftrumétariz facultatis , qualis 
eít lozica,no eft opus, ad quod inftrumé 
tum ordinatur ,fed inftrumétum 1psá ;& 
in ipa logica;aut non agitur de dirigibili 
tate cognitionis , aut certe fi operationes 
intellectus confi derantur , quatenus diri- 
gibesihor fit in gratiam inftrumentorü 
iendi,vt nimirum cogita eatü dirigi- 
bilitate,& indigétia,apta conficiátur in- 
flruméta pro directione, vt (üupradictum 
eft.Remanet igtur obicétü logice in fe ef 
fc inftrumétü (ciédi, vt coprchédit defi. 


161 


menta , ad qui cetera minoris momenti 
reduci poffunt,vt dicemus difput.Tequét, 

34 Vcrüm adhuc dubium remanet dc 
rattone formali , fecundum quam logica 
in fe confiderat inflrumentü [ciédi; qui- 
cunque noflram amplexaci süt fentétià , 
dicü: logicam illud cófideraresquatenus 
dircét.uü , ita vt dircétiviras fit obie&ü 
formale i6fironéum fciendi materiale, 
& ita có ügendo. partem. materialem cü 
formali,fub:cCtui adecuatum ficin(lru 
mentü íc:édiquatcnusdircétiuds qui di^ 
cendi modus cà dem ceníurá pacicur, qu& 
ilie,qui in Fhilofopha naturali ftacaic p. 
obiecto corpus mobile , quatenus mobi- 
le,.,uia nó eft cófüdéda ratio formalis fü 
bicéti cü paffioae ciufde , cü hec dcbeat 
per illà de (übie&o demoftrari; dircctius 
tas vcro, vt diximus , cft propria paffio 
infroméu fciédi ideo no bene có ügicur 
€ co, vclut ratio formalis; (fignáda cft, 
ergo ratio formalis obicctiua:ogicz ia 
fc, ficuc in alijs [ciéus,vt fupra diximus s 
vndc (icut in Í h.iofophia naturali ponitug 
fubieétü corpus naturalc , quatenus natu- 
rale;in Met.ens vt ens,in logica quoq.erit 
inftrumentü (cicadi , quatenus tale, hoc 
eft quatenus habet virtutem faciendi (ci- 
te,vimq. dirigendi, ità .n. (pecificatur ró 
formalis,sn quam cófideratur, & perg 
de ipío dirc&tiuicas,ve lut propriay& ade - 
quata -— poteft demonítrari . 

Scd adueríus pofitam conclufioncm 
obijcitur Primo ptobádo rcs ocs,vc! vo- 
ces,aut entia rónis cffc (ubiectuu: in lo- 
gica, Tum quia 1. Elench.c.ij.X 1. Rhet. 
€ 1. & 2.docct logicam non vcríari circa 
rem aliquam dcterminatam,lcd circa oCs 
te5,& 4. Met.tcx.5.ait Diaic&icam labo- 
rare circa omne ens, ficut. Mer, crgo res 
ipla fanc fübicétii T dcindé arguit Au 


reol. pro vocibusomneslibri logice in- 
choanrur à vocibus, liber jradicam.ab ——— 


jiuocis,& vmuocis,lib.de luterpà a0... 
minc,vcrbo, & oratione, lib. ve(olurorij «——— 
à definitione (yllogifmi pct orationC,er- — - 
go logica cft de voci gatenos cxyref — 


'". nitionem;diuif;ionem,argumentationé 
& li quzaalia unt infirnmenta rc&té co- 
isenim Door cit.enu- 
ics inftrumét fciédi Aes 


tantum tria reccnícat, non idcoexclude- — fiuis conceptoum . Tum demum ad | ro- 
dere intellexit alia minoris mométiinflru  bandum cns ronis aliquod effe lubicéui 
probari pot rónibus allatis pra ccdéti ac- 


mcenia , fed ita locutus eft , quia illa tria : 
$üt generalia & principalia quedà infttu — uc.quibus ofiésüeti logo pati HS 


[115 


tcale, fcd obie&um rat:onisexpofcere. 
3€ Refp.Arift.t, Elcnch.& Ehet.vo- 
luitfe (oluz» Dial ecticam quanti ad vsü 
yer(ari circa omnes rc$,X ad ni Dim cer- 
tum genus con(lringi,quia in oibus (cien 
ijs (yllogi(mi exercecur;& in bunc (ensü 
etiam explicari potcft 4. Met. s. laborat 
n. Dialcéticus circa omac ens , ga ojbus 
rcbus applicantur inftruméta logica,idco 
quc dicitur [cicntia cóis, ita innvar Scot-g. 
3.vniucrf. Ad 2. Arift. coníuluó inchoa- 
uità vocibus,quia voccs [uot inflrumen- 
ta manifcflatiua coceptuuim , boc autem 
non cí(t agcie per fe dc yocibus , fed. per 
accidens, 10 ordine ad aliud; Accedit, 
quod hic e(t (ccmo delogica (ccüdum fe 
confiderata,nop aurem v; ab Aufl, rradi- 
ta. Ad 3.rc[p.per idem , quod rónesalla- 
tz art. prz ced. procedunt de logica Arií 
4e cum tradita (it per terminos. fccun- 
acum intcorionum, vtiq. ex modo pro- 
cedendi Artíficis , fibi vendicat aliquod 
ens iónis pro obicdlo ,"non ramen ex na- 
tura tei,quia finc (ccuadis intenciopibus 
adbuc poffet logica inttitui. At rurfus in- 
ftat Aurcol.cic.pro vocibus;g cft primo 
fubicétum veri, & (alfi cit (ubicé&tü inlo- 
gicaquia verum; fal(um func pa tlyoncs 
gencrales à logico coniideraue , (ed ora« 
tio, vt cxprefhua conceptus ctt fübiectü , 
veriy& falíi ergo, &e Relp.ar ntum 
in primis euam contra Aurzo]. militare , 
quia gana vocem tantom complexam 
cie 


ictum in logica, nam hzce(ola ak 


poteft eflc fubic&um veri,vel falli, & ta- 
men Aureol. ccnet voccm jin cói ad come 
lexam,& incomplexan efie tubic ctum; 
indé maior cil fal(ayquia vcri, & fal. 
fum non (unt/paffioncs adazgaatz logices 
qua pracipue verfacur ; etiam cit ca 
mitasem diícucíus, ninor etiam eft man- 
€a , quianon conucniunt prin;ó orationi 
vocaliíed mentali cx p.p. Iuttit,n. $4. 


$ccüdo obijcit przieuum Aucrlapro fci 


bans ioncs intel lectusquatenus di 
Fapbilre -Ü ciciin Tü quia ficut opc- 
rationes uutellectus , quarcnus talcs 1.» 
€ant ad. phyücam, fic quatenus dirigibi 
lcs pectát ad logican;,f.d (1 in logica co- 
fid rant non vidciut quom. odo 1« duci 
uw ad initrumchte dice ctiuapüo 


OQ ; 


Soudflis Proem. de Nara Logica, 


peraciones (unt propter inftrumenta, fed 
inftrameata propter operationes, media 
ver reducuntur ad finem, & aon finisad 
media,ergo operationes,quatcnus dirigi- - 
biles crunt obie&um, Tum 2.quia in alijs 
facultatibus organicis cxperimut non 1a 
ftcumenta etie obicétum , fcd operatia- 
nc$,ad quas infttumenta ordinatur ; fic 
jn artc (cribendi non calamus;fed (cripta 
ra,ad quam ordinajir,cft obiectum, in ar 
1c pingendi nó penicillus,(ed pi&tura , ad 
quam ordinatur,in medicina nonpharma 
Cajlcd (amicas, vel bomo fanabilis,ergo pa 
ricec in logica. Táü 5-Ethicayqua tradit re- 
gulas,& praecepta dircétiua operationum 
vo].ntaris,no haber pro obicéto tales re- 
gulasu& przcepta, (cd operationes volun 
tatis ad quas ilJa ordinantur ergo pariter 
in logica. Tum tandcm; quia logicajdocet 
definue diuidere, & rócinari,[ed hac süt 
operationes intclle&tus;immo affercre de 
finitionemydiuifionem, & argumentatio 
nem cffe (ubic&um , eft ponere ipfafr 
opcrationcs intelle&tus,nam definitio, di 
uifio,& argumentatio mon funt, nifi ipfi 
met eucio ride apprehendendi iu- 
dicandi, & di(cuitendi, 77 
36 Reíp.concefio eriam opet 
intelle&us, quatenus dirigibiles, à. 
Mg Eqs cas,vt fic, 
menta, per qua: dir rccduci 
let A pina ng 3gica prii 
conlideratum ; quamuis. n, inftrumet 
fint propter opcrationcs inf 
i rese cotta fe. 













 Beadequato LogabieloAriiculus 111. 


ángratiam demonftracionis, Gc in li.Phy- 
fic.corpus naturale eft propter moueri. 
Quia habet principium motus, & quietis, 
nec tfi corpus naturile ponitur ad. motü 
ruso oria adobiedtum ibi primo: 
confi »X fic inmultis alijs .- 
Ad 1.facukatesorganica;alic (uot fim 
"s organicz qua nimirum ita. Circa. 
ftrumenta vetfantur , & nor attingant 
opus, ad quod illa ordinantur , fed facul- 
gatcs.i libi r » vti fc habet 
ÉKcencfa&iua reípeQtu equcficis. , fctraria: 
refpectulignariz; gnaria refpecturnauti- 
cz, & lic de mulcsa!ijs; alie sür,quia ita. 
dc inftrumentis azunt,vt etiam artingant 
opus, ad quod.ordinantur , quar proinde 
miniftre hmpliciter appellari non pofsüt, 
quíaalijsnon famulantur,ncc fimpliciter 
inttrumentariz, quia etti de inflrumentis. 
nt,non tfi vt alijsca [ubmini (t ré, fcd 
vicifdem ipíemet wantur ad illud. idem 
Opus perficiendüuità (e habenr fcri proria , 
i&ocizymedicina, &c..quamuis igitur in 
bcakgtibas orgamcis fecundi is nó 
in&trumenta,féd actiones, ad quas ordiná 
tur; nt obic&um; tfi in facultatibus pti- 
mi gencris in(trumenta folum funt obie- 
€tü,nona&iones,quz à rali facultate non 
ms cote La en apsedo! argu- 
mento a(fumpta , fcriptoria.in: à y 
medicina, &c. (unc arce chic * 
logica veró;primi: vt oftenfüm 
- Ad negari poffet operationes volun» 
tatis , quatenus dirigibilesetle obicéum: 
in Ethica; cum potius it homo;quarenus. 
bcabilis, vt innait Scot. q.3. Prolog.ad 3.. 
1.3.Conceffo tà hoc;,negari debet pari-. 
tas alfumpta:de Erhica,& log.quia Ethic. 
non (olüm-tradit regulas, &.pracepta o-- 
geracionum voluntaus, verumtiam elici-- 
ué attingit: operati i E" 
logica vcró: nonita fe gerit circa opera-- 
"DEM, lugiertoce denke, Guo 
kir ica. docer definire; diuidere. 
I& rócinart idecaliter ufi, quatenus tradit 
niirumentadire&bua apprchéiionisrudii 
PsC cmi usjqua st definitio, diuifio,. 
Catgumentatio; cx quo-equitur porius. 
T Burüri-cica diflmeicon vclüt 
obicctam,quam circa.eperationes; Cüm- 
vcrb dicitur;i flhzc non cffc nin ipfos a» 


ul 





4 
I 


facio conicepcus f. 


165 


&us intelle&us apptehédendi, iudicandi, 
&c.refpondemus dcfiniuionem , diuifio- 
nem,& argumétationem dupliciter fumi 
poffe,vcl formaliter quatenus funt actus, 
genus apprehendimus,iudicamus, & di- 
currimus;vel obicétiué, quatenus funt in 
ftrumenta quzdam dircétiua aGtuum in- 
tellc&us sin quod'munusterminare pof 
funt actum intelleé&us, & tanquam obice. 
Ga fcientiam conftituere, fi primo modo 
confidcrentur, vt/q coincidunt cum ope 
rationibus intellectus;fed nó fecüdo mos 
do;jin quo tantum hic de illis loquimur. 
Tertio adidem vrgct. Ouuied. contt, 
2.log. punc. r,à nu.18. probanslogicam 
primario , & per fc non agere de conce- 
ptibus obic& uis. fcd tantum fecüdario y 
quatenus hi funt obiectum formaliü'; lo- 
gica immediatiusagit circa cóccptus for- 
males, $j circa obicé&tiuos, ergo &c. Pro- 
batur atiumptum;conceptus obic&iui re 
fultant ex formalibus,& catenus potett il 
lis, aliqua regula przícribi,quatenus for- 
malibus prz (cribiturcum.n;in (cipfis nó 
fiantfed tátum in formalibus, ex quibus 
tcíultant, fic infeipfis dirigi non poflunt, 
fed tantum in formalibus,crgo immedia- 
'tiusagit S aes dc cóccptibus formalibus, 
"quam de ob:e&piuis. Conf. eatenus pote ft 
agere de concepubus obictiuis ,- vt füb« 
funt formalibus , & dc illis pracepta tra» 
dére;quatenusab ipía fü, ledc onccptug 
obicctiui:,. vt disci tantum fiunt à logi- 
Ca, quarenuszab ipla fiunt formales, ergo 
tantum agere poteft. de: conceptibus. o- 
bic&iuisvt füb(unt.formalibos,quatenas 
agit de formalibus, maior. Gemma 
tradereniur precepta. de illo: quod fieri 
nequit; & fin;iliter minor, Conf. rurfus y 
Conceptus obicctiui,vt dire étisfeu vc for- 
malibus füblunt,j'et tc noo fiuntled'tan- 
tum rcíuültant ex formalibus;.ficut deno- 
ginatio vifi refultat « x wfione,& catenus 
tancum poffunt bené,vcl malé fieri) qua- 
tenus bcné, vcl malé fiunuformales, ergo: 
tota dire&tio eó debet tendere, vcr 


fiant formalcs,. quibusrcété a&tisobie- 


Guuosefle dircóos ncecile eft.. Demum 
ivo esu per cwn do- 
ccor uod facio. à tantetn 
; Ass | —- i lo- 
gica 


s 


184 
ta doceor cir&a conceptus formales , 
um quia logica docemur dcfinire, diui- 
dere, enunciare, difcurrere , quz omnia 
confi (tua in operationibus nofi intel- 
lc&us. d 
Kefp.in hacargumentatione magnam 
effc confu(ionem, & vocabulorum abu- 
(um; tiam per conceptus obie&iuos intcl- 
ligit definitionem, diuifionem,& di(cur- 
fun obiectiué fumpta y. inepté vocat hzc 
inftrumenta directa,& regulaca per con- 
eptus formales, nampotius res é contra 
e hàbet , quod.hac fumt infltrumenra di- 
re&iua,& regulatiua conceptuum forma 
lium, vt conttabit ex infrá dicendis dip. 
1.q- 1r.cóceptus. m.obiectiuus eft,qui diri 
- git a&um pofteà eliciendum;(icut.n.qui 
bet artifex , vc opus fuum rcété efficiacy 
prius illud mente przconcipit , qualiter 
fit efficiendum cogitando rcgulas,& pre 
€cpta tale opus Wt fic iotelle&us 
yt rcé&té definiat, & difcurrat;confiderat 
zcgulas , & praccpia definitionis , & di- 
fcuxfus, &. virtute huiusnotitiz, & có- 
eeptus obiedtiui re&té deindé elicit, & ef- 
ficit a&ualem dcfimionem,& dilcurs ; 
non ergo conceptus formalis dirigit , Sc 
regulat obic&iuum, fed é concra ; Rurfus 
falsi eft coceptü obicétiuu refültare ex 
cóceptu formali , quia nÓ actus pracedit 
obic&it, (ed obiectu przferzim motiuü. , 
& meníüratiuum 'actus. pra&cedit actam 
ápfum;hoc animaduerté placuit,vt pateat 
uoncs ip arguméco alfümptas nó 
ellc abíoluié veras, vc proferuntur y t& oe 
«per folam negationem: propoficionü vi- 
dcamut velle argumentum ditíoluete, ad. 
emen per. conceptum obicdiuum doo 
iniclligi poffeyniaucte & entitatem i 
bici: dcnomipationem ip(am era 
- i & obiecti, quatcnus-a&u obicitur in. 
teilectui;sih primam conliderationé pla. 
*num cít conceptum obic&iuum prace- 
dcre formalem;quia hoc paéto iam.ficat 
obicétum conce pribile , (ed in alio fon(a 
vtid. cóc epujs-obic G iuusrefuitat ex for- 
mal: quia fignificat obicétam actu con- 
ceptum, Íeu.vc actu lubeft conceptu for 
mali;Cum ergo io ar gumento, ciak.j.can- 
firmationbus ait Ouuied. conceptum o- 
bic&iuum relultare ex formali jac per ip 


' Queflio "Proem.de Natwa Logica : 


(um regulari , & dirigi ; fi id intelligit de. 
conceptu. obiectinoin primo feníu, cff 
omnino falíum,fic.n. potius cóceptus for 
malis fit ex obie&iuo, & per ipfum men. 
furatur, ac dirigitar ; fi veró intelligit de. 
conceptu obiec&iuo in alio fe 
rum dicit,at non in hoc fcn(ü dicimus in- 
flrumenta (ciendi obie&iué fumpta effe 
fubie&um in logica;& per banc ini 
patct ad argumentum cum fuis confirma, 
tionibus, & dignofci poteft abuíus mal. 
torum vocabulorum, quam ibi habet hic 
Auctor , 

. Deindé folutio ipfa , q inibi Ouuied, 
innuit ad hoc argumentum, (afficere 
Íct,nam dici poífet co argumento proba 


ri a&us pra&ticos logicz tantum tendere 


Circa conceptus formales , daritamcen in 
cadem logica alios actus [peculatiuos , g, 


ver(antur immediaté circa conceptus o-.— 


bicctiuos, hac itaq.folutio fufficienseft y 
quia coníonat do&rinz (upra tradita de. 
logica docente, & vtente, nam] 
tens cít, quz a&ibus.(uis practicis. 


" 


immcediaré IcGasoperationcesinelledus — 
decens vero non elicit ilasoperationes, — 


Íed fitticin, (ola contemplatione regula- 
jumyquibusiliz dirigi valeant. Verü hác 
luioncm icijcit Ouuied.uia nullus a- 


€&us fpcculatinuszepcritur inlogica , & 
quando hi datéur in ipa , immediate fog. ea 


males couceptus intucbuntur, 9 fic pro- 
bat5logica non fpeculatur res ,lecundum: 
Ác [umptas,fed formaliter quatenus ditc- 
&ss,crgo idygy formaliter Ípeculato 

cai ü dire£tiosled directio ipfarünihil a- 


liud efi,g formaicscóceptus , à od 


bicéta cXtrinfccà directa dicüur crgo 
€p formalier logica immediate CE 


tur , tantum cft dire&tio conceptuum. 
o 


bicéttucrum;qua non diftinguiuc 
ceptibusformelibus, Scd hec ip(a impue 
atio rui fus confundit terminos , & nis 
i| concludit , fatum namq. afiumitdu- 


: Pettoquod [a dentur in logictacm 


cculauui , & quod ifti non immediat 
vcrientur circa conceptus obicétiuosin- 
fLrumeniocum fcendi ; vndé ad ant 
dcns dicendugi cft isetpiocdpete ue 
cula rcs (ccundum fe fumpta , nonta- 
men (pcculacui cas , quatepus dizeGras. y 
: proprié 


nüvtiq.ve. — | 


ogiav. — 


--. X h 







? 
ys 
nn 
$* 
e £A 
Al 
uh 
37 


^ 


De adesüato Logica olieflo, c/frtkculus H1. 


E loquendo, fed quatenus dirigibi- 
' les,fic idjquod immediate cótemplatur , 
funt inflrumenra (ciendi ; quatenus dice- 
€tias; & quando etíam concederetur , id 
iod immediaté contemplatur , effe dice 
Sion ipfam, falfum eft hanc effe dirc- 
ionem cóceptuum obie&tiuocum, quia 
vt di& am eft , dire&tio immediate cadic 
fnperipíos adus formales, & hec exetce- 
tur attendendo ad tegulas bene definien- 
di,diuidendi,& di(currendi, quz docen- 
tur in logica, vndé omnes fcré jppofitio- 
tics in argamento affumptz (unt falíz. 
37 Quartó obijcit P. Fuentes cit.ar.ó, 
agumenttio fola,teu fyllogifmas e(t ve- 
«6 modus, & inflrumentum (ciendi , quia 
habet vim ilatiaam,non autem deé&nitio, 
& diuifio, ergo folus fyllogifmus € fubie- 
«&ü in logica sra fe: Probatur a(famptá ; 
nam definitio, & diuifio, etiamfi fup 
nantut ad (cientiá, non camen modá (cié 
di tribuunt , nifi quatenus vi fyllogiftica 
diriguotur;patet in hac definitione , Ho- 
mo e$t animal rationale ,qua ticc (cien- 
tia c(t, nec poteft modum (ciendi tribue- 
rc,niti ia fyllogifmo con(tituatur hoc mo 
d awniététiGifeniial rationale,Pe 
£rus efl bomoyergo efl animal rationale , 
ergo definitio non eft proprie inftrumé- 
«am fciendi,R e(p.nos hic nó accipere in- 
ftrumentum(ciendiintanto rigore , fed 
iuxta communem loquendi modü Sum- 
muliftarum qui illad definiunt , quod fir 
oratio mapifefLatiua alicuius ignoti, quo 
modocüq;id fiar ,finé pec vim illatiua,fi- 
ue alio modo , & nominc modi fciédi in- 
telligimus viá quandá di in&te cognofcé 
di id, qp antea cognofcebamus confuse , 
quo fenfu definitio ,& diuifio fant in(iru- 
menta (ciendi, vt magis patebit difp. feq. 
ARTICVLVS QVARTVS. 
, PR | etit 
upeeffeutia Logic , Jn fit. fcientia. 
38 Q'Ex genera notitiz intelle&ualis ; 
i; u&s precipue dc habituali, tra- 
Ee Ari ea mre irme p 
notitia primorum principiorum ,qut- 
boeistails tus sfebtirar cx la termino- 
rü apprehenüone abfque difcurfu; (cien- 
tiam que cít notitiaccrra» & uidens de 


I- 4 
185 
obie&o neceffario habita per. difcurfum 
(yllogiflicü , fi proprie (amatur, vt de ea 
loquitar Arift. r. Poft. c2. Sapientiam , 
redis notitia rerum pra tanti (Timarü' 
maximé vniuer(alium, vnde Metaphy- 
(ica dicitar proprie fapientia 1. Met.c. r. 
Prodétia, que eft nouda directiuaactio 
gum humanarum, vt bené fiant in gene- 
te moris, & laudabiliter. Artem , qua eft 
habitus cü cationc a&iuus, vcl factiuus., 
& Opinionem ;quz nócfít notitia certas 
& cuidens ac de obicc&to neceffario , ft 
probabilis& ob(cura, ac dere contingé-  - 
ti. Vt ergo quidditatem,& nataram logi- 
cz atiidgamus,videndü c(t (ub quo horü 
habituam intelle&ualium. contineatur, 
Quod.n.quamplores a(ferüt,vtc Zab.lb. 
1.de mit. Log. Balduinus q.7 .Niacr q.ij. 
Chyp.Zimar.in Tab. verb. t bfurdum cft 
logicam ad mullum ex his generibus pcc- 
tinere, (ed efe. peculiare quoddà o 
notitiz,quam vocant habitum,feu facul- 
tatem inftrumentafem , & mod (ciendi, 
ex hoc ipfo rcfellitur,quod mácá faciunt , 
& infafficicnté diuitionem ab Ariít. cir. 
de €— intelle&ualibus vt fuse 
proícquitur Faber theor.1. cap. 5. 

; Neque ad rem cft ; quod pe^ exco- 
gitauit Auet(aq. t. Log. (e&t.s, vt aliquid 
noui videretur afferre, quod nimirü Lo- 
gica inaliqua fui parte eft e(sétialitec in* 
tellc&tus , qui continet quaedam princi « 
pia ex terminis ora, & per (e ftatim euis 
dentia, caq; tradit in otdine ad dirc&io- 
n€ noftra coguitionis ; & in magna par- 
tecít effencialiter opinie:nam ca, quz fa» 
fins, & acrius perira&átur in Logica,funt 
illa, quz in difputationem veniunt , qua 
au &oritatibus , ac rationibus probabili: 
bus tranfiguntnr ,& varijs opinionibus 
in partes contrarias refoluuntur , nec ha- 
betar certitado , & ctiidemia veritatis, 
ficut ad (cientiam requiritur, vndé in his 
omnibus logica eft opinio , non fcientia ; 
concludit randé effe vere, & i£ (cien 
tiam quantum ad illas vetitates ,*& come 
slu "erepti quas ccrtà ; & eui 
denter probat . Sane inurilispror(us e(t. 
hic labor Aucrfz, & minime noceffsri s; 
tam quia ita quo:] ; res fe habec inceteris 


fccntijs,qualibec.n. fua principia habet 
pe 


166 


erfe nota; & in quacunque plora proba- 
iliter difputátur 2b Aucteribos jp vtra- 
Que parc: tum Guía quando proponitur 
ueflio de aliqua facultate , anfit Ícien- 
tia, fern o inflituitar non de notitia prin- 
cipiorum primorum in ca facultate, fed 
de notitia conclufionü, & querimus,quo- 
modo proccdat ad probandasillas,& ex' 
tali yrocc(lu arguimu$,an fit (cientiayvcl 
opinio: tum tende quia códitienesfcien- 
tiz,quz ab Arift.infinaantar 1. Foft.tex. 
. & 6. Ethic c.3. ad tresreducuntur, 
rate fubie&um, quod illud (abic&um 
babeat paff;ones , & cy hae demonflrétur 
de illo pcr caufam,eirgo eo ipfo «p aliqua 
facultas habet hzc omnia, licevalia quar- 
dam quazfita minoris momenti in ea fa. 
«ultatc cadant fub di(putàtium opinione, 
abfolute ramé (acultasilla dici deber fcié 
tia,qna ratione etiam Auerfa loc. cit. có. 
claudit Logicam abíoluté dici debere (cié 
tiam,& ità cfl loquendü in caeteris (cicn 
tijs, etiamfi multas contineant cóclufio- 
ncs probabiles, vt bené notát Atriag.di- 
fp. 3.Log.fect, 2.& Onunied.cotr.2.puc. 3. 
^ —. $9 Extant itaque in. hac re quatuor 
placita,duo extrema, & duo media: Pri- 
ma fcntentia extrema cfl eorum , qui ab- 
fcluté negant Logicam tàm docété,quam 
etenrem cíle íÍcientiam Eo rcícrütur 
Simplicius, Amonins, Philoyonus , & a- 
lijvetcres,quos fcquitur Villalp.q.5 .pro- 
cem. nda extrema aflerit vtramque 
eflc (cientiá,'ira Murcia q.3. proc m. Di- 
dacus à Iefu q.5 .Cauero dilp.2 dub.4.& 
alij moderni . Tertia media vtentem 1L0- 
| ait efle fcientiam, nó quidé diftin- 
am ab alijs (cientijs , fed; eflewariasip- 
fas (cientias, docétcm vero, quz preprié 
eft logica ab alijs (cientijs vnd Sg dt 
e(fe (cientiamita Zab.loc cit.vbi tcftatur 
hanc ctíe comunem Grzcotáüjfententià . 
Qyuartatandé media, quz eft Latinorum 
A: coatra ee vtentem Logicam nó 
e(Ic fcientiam, (ed potius artem, bene ta- 
: mesdoli ita Scot. t.vniuer(. qué 
fcquontur $ z omnes Maur. Anglic. 
Sarnan. Brafauol.ibi, Faber thcor. 1, Fué- 
tcs d» f» diff.vn.ar.3. K Occus q. 1 prooem, 
& Tatar.tenet ctià D. Tho. 4. Mct.lcé&.4. 
cii (uis Sot. Sanc. Mal. Cópluc, Scd inter 


- 


Z)ueflio Proem.de Natura Logic —— 


iftos adhac quzftio eft , an Logctdoinr] f 
ulti namq, — 


fe 


quoad oés partes fit (cictia , m 
Topicam excludunt,co quia procedit ex 
cóibus ; vnde hac rauione nolnot cam ap- 
pellare docéteos, fed vtentem , & in hunc 
Ícn(am Scotiftz quamplures Scotíi inter- 
pretantur q.t . vniuerí. quando ait Logi- 
€á vtentem non efle fcienriá, quia proce- 
ditex comunibus, ita Sarnan, & Fab,cit, 
40 Dicendum ett, logicam docentem 
quoad omncs fuas partes effe (cientiams 
nonartem ,vtentem vero artem , nó (cié- - 
tiam: Ita Scot.q. 1, vniuer.& q. 5 .Elench, 
vbi Maurit. & Anglic. Probatur at pri 
mo , quod fit fcientia qnoad omnes par- 
tcs , quia Logica demonftrariué procedit 
ad fuas condlufiones probandas, non fo» 
fum in parte analyrica, fed etiam in topi 
ca, & loj hiftica,nà vt Maur.ait,ita pro- 
babilitas dc fyflogifmo diale&ico ,& ap» 
parentia de ophi ftico, & neceffitas illa- 


tionis de (yliosi(mo fimpliciterfumpro — 


demóftrátur per propria 
procedere cx. necceffarijs 


S rilogitia 


demóttratiuo , ergo quoad omnes partes 
efl veré fcientia. lrobaturaffumprumex ————— 


2" 


Scot.q.3. Elench.ita enim bene oftéditur 

apparentia de fyllogiímo fophiftico, tan 
uam eius pafTio , per ynitatem wocisin- 
allacia zquiuocauonis , tanquá per pro« 


prium mediü , (icut riibile dc homine p.— 


animal rationale, ita ctiam per propri 


mediü probabilitatem demonfítrat 
conftans ex probibilibus preniffis natus. 


eft infcrre conclu(ionem probabilem, fie. - 


cut conftans ex neceffarij$ patus eft in-- 
fcrre neceffariam, cá ergo do&tripa, quá. 
Logica tradit de (yllogifmo probabi 





E 


umc-— 
à probabilia ded 
logifmo Topico, quía omnis fyllogifmus N " 





) "ut í 


o 


ve 
x 
Net 


? 


apparenti in Topic.& .n0 fit. pro». 
bolilis Ac gitio( aed eerta euidens,ac — 


illa,quami tradit ip.patte apalytica de des 
monítratiuo , confequens eft ,vt Logica 
docens quoad raf pis fit (cicntia 
proprie dicta,quia fimili etià modo pro». 
bat qued vniuer(ale pra dicatur de pluri- 
basquia sd in multis, quod dcfinitio eft; 

ftatiua quidditatis rei, que coftat- 
egest deni Icio 
 Kefp.Zab.cit.c.3. quód licet doctrina 
Logica dicipotlit Siena cspicodo (ui£c, 


tiafh pto coenitione certa , & euid&ti ac- 
- cm ex vi fyllogifmi necefsarij; & cui- 
dentis;tamen nequit proprie dici (cien- 
tiajquianon elt de obic&to j 


10,8 


&terno,vt ad (cientianr cxigitur r. Poft 


€. 24quia verfatur Circa (ccundas intétio- 
fies,quz funt merécontingentes, & tan- 
diu funrjquandiuab intelleGu fiunt. 
'" 4r Fabercit.c.3 vt oft omo. 
do ctià cnria racionis fint íuo: modo. ne- 
celsaria; diftinguit tres gradus neceffita- 
tis,in primo ponit (ubftantiamyim 2.acci- 
dentiayin 3. intentioncs logica- 
les;quas intantam vültefse nece[sarias ;, 
inquantum fündamencunr habent in rc- 
bus,& mon perperam. finguntur ab intcl-- 
le&u noítro,in quo diftinguuntur à fig- 
mentis , quod ibi longo fermone decla: 
fat.Sed euaíio: Zab.varumvalet,& Fabet- 
laborem aísumit voltarium, quia vt do- 
cet Do&or 1. d.3. 4. 4. non exigitur. in. 
Obiccto fciétiz niece (Titas incóplexa, nec: 
dc tali loquitur Arift. alioqui nec Philo- 
fophia, mmo nec vlla cognitio: de rebus: 
ercatis poísec habere rationem (ciétia ,cü 
omnes (int corcuptibiles, & (oià de Dco. 
fcientia torct , fed (ufhicit neceffitas co- 
| plexa, .i.neceffiras connexionis. ajicuius: 
predicai cam eo,& talis neceffitaslocü 
quoque habet in entibus rationis ,. & (e- 
cundis intentionibus, namrdt ipíisenam 
formari poísunt propofitionesgrernz vc 
ritatis comungendo:cua» cis predicata , 
quz ipi: s necefsario competüt, & talibus: 
propotitionibustota logica eft plena ; vt 
quod Genusgradicatur de pluribus. fjpe- 
cic di ferentibus de quocunq; dicitur (u- 
bicétüm dicitor quoque pradicarü.Cui: 
accedit; nftàt ía Lab. procedit ecd. 
foltim fn logica Atift.qua ett de fecundis. 
. imeimiónibus, nonautem in logicá abío- 
liiéfümptas & ex natura rer. quo fen(ü. 
agit dc inl'rumencis fciendi realibus.. 
" Relp.alij;nonfüfficeread (aentiam ;, 
quod fit cogaitio-certa, X cuidens, & de 
Obic&o ncceísario habita per demóftra- 
tionem;fed adhuc eíse debet ob (olam ve 


titarem;in qua fittatur,at logica ordina-- 
1ur ad opüs.nimi 


nimirü ad cfliciendas rc&tas. 
eperationes intcllectus.Sed hec ecià cua- 


fo nulia eft, quia hzc nonett conditio. 


167 


fcientiz abfolaté (amptze, vt patet ex 17 
Poft.c. 2. (ed (antum fcientiz fpeculati- 
uz , & hzc.ip(a ordinatio ad aliud non 


 Ampedit , quinaliqua cognitio fit (cien- 


tia;alioqui nulla practica foret fcientia . 
41 Sccundo probatur logicá docenté 
nópofsc dici artem ; quia vt colligitür ex 
Arift.6. Echic.cap-4.ratio artis repugnat 
fcientiz, nà ats circa (ingularia verfatur ,. 
veríatur.m.circa gencracioné rerü, & ge- 
ncratioeft Gngularium,fcientia veró eft 
wiucrfalium;ars.agit de cótingentibus , 
fei&tia de rebus neceísarijs,ergo cum lo- 
ica docens (it fciétiayno potcft dici ars; 
um quia logica docenselt habitus fpe» 
culatiuus,arsomnis.auté c(t habitus pra- 
&icus,& operatiuus faltim prout pra&ti« 
ca diftinguiur à theorica,vnde D. Thi r. 
Mer. lec. 1. diuidit acté contra rationem 
y aye et llamq; ponitin parte pra- 
ica intelle&os. Tum tádé quia finis. in- 
trinfecus artis eft opus,vndé definitur, gy 
fit habituscü re&a ratione fa&iuus;opc- 
ratio vctó dire&ta nócft finis intriniecus 
logice docérs,fed tárüexirinfecus, vt pa 
tet cx z:art.nó.n.ipfa efficit fyllogi(mos s 
fed efficere docet, & in cali cotéplat. fiftit, 
Terti&» quod cx oppotito logica vtés. 
non (it fcientia,(ed ars; probatur, quia lo. 
gica vtens proprie lo-uendo cft habituss. 
quo inftructi facile coficimus definitio- 
ncs,diuifioncs, & (yilogifmos iuxtà prae-- 
hse docentis logicz cum ergo circa [in 
gularia verfetur, & resà nobis operabi- 
les,non erit fcientia, (ed ars;, quia ars cft 
hibitus.cum re&a rationc fa Guuus , cum. 
veró non efficiat opera externa,fed intet 
na,nou erit arsmechanica, qua "ba PrA 
bus exiérnis.confumatut , (ed li i5 in. 
bonum animi ordinata, & ità'cam appcle 
làuit Suarcz in Mct:difp. 44.in finc .. 
Refj. aliqui ad riuonem atus rcquiti s, 
quod: todugat opus cxcernum; tà. ndo 
cuitsc videtur. Arill. 6, Ethic. c. 4« atque 
idco i« gicam vienté non pofsc dici arte i 
Sed Cónuà,quia vt bené nocat. Blanc, 
difp.2.proeim fec. s.cx co,quod opis fir 
cxcernum , vcl jecraum , non tollitur ab. 
to ratio opcris. artificiólt , ergo nc]; ab 
habitu tolletur. ;atio:acas. ex. hoc quod | 
itlud;vcl iliud cficiat ; peobatur. als 
piumy-- 


rés Sueflio Prowem. de Natwa Logica ; 


ptü,quia proptia ratio operis artificiof f 
€o fiia cít, vt fit conformis regulis artisy 
pót aucem talis conformitas in opere re- 

periri,Gué fit externum, fiu&foternum  - 
Accedit quod fi ad rationem artis necef- 
faria forct cffectio externi operisgartes li 
beralcs amíttent rationéartis , cum inte 

rius praefertim coníumentur,vt pote quae 
ordinata funt in bonü animi, nó corpo- 
ris. Acift.auté eir. idco prasfertim habi- 
tui fact iuo, .1. cui opus exiernam cotrre- 
f[pondct,rribuit rationem artisquia ficat 
in opcre externo,wt potc fenfibiliori ma- 
gis apparet reecptio dire&tionis facta per 
regulas attisquam in interno, ita in habi- 
tu factiuo etiam magis apparct ratio ar« 
tis;noob id ramé abfoluté negáda c(t ra- 
tioartis habitut a&tiuo,& immanéti, qua 
liscftlogica vtens, nam Arift.6.Met.c, 
1.dimditartem in artem actionis , & ef- 
f£cGionis , vc notatidem Blanc. lib, 1..in- 
füt- Di«lect, fet. 4. 

43 Quarcsan logica faltim vtés paf- 
fiué (ampta nimirum pre logica 1pía do- 
cente cateris [cientijs applicata: , vtfic y 
poflit dici (cientia ?: Negat P. Faber c. 1. 
concl.2. quia tahs víus,& applicatio nom 
habet vim tribuendi logica ratione (cié- 
tiz, fed potius (upponit habitum logicae 
intali gcnere conftitutum, ergo füb tali 
fpeci catione recipere nequit denomina- 
tionem foentiz. Sed potiuscum Tat.q, 
S primo (eiendum,dicédum c(t 
e(lc fcientiam; quia in hoc fentu. non eft 
habitus diitinétus à logica docente . & 
fub hac fpccificatione adhuc dici potefk 
facnua. y imo hac ratione paffim logica 
dici 16ntià communist docet Scot. 
MU Laeinón crgo hae cóitas víus ,.& 
applicationiseius«uibulcunque ,fcienti js 
tollit.; quin adhuc iub tali communicate 
dicatur fcientia , & vt fub tali víu potlit 
dici fcientia,non efl necclTeyquód ab co- 
dcm v(u rationem fcientiz accipiat , w« 
Faber velle videtur , fed fofficit vt ratio 
fcicntiz , & vfusmon pugnent in codem 
Babita,& ità clt in propofito, 

Soluuntur obictriones -- 
I oppohitum obijeics 1.au&t. Arift.g, 

Logica docens non fit (cicpua nam 1. 

EK:hic c. 4«ait tollere naturam logicee,qui 


cam non vt facukatemy fed vt (ciétiá traà 
dunt,& 1. Topic.c-9.enumcrás tría pro» 
blematum generasdeect,quod alia per fe 
refpiciüt cle&ionems& fugà,vt funt proe 
blemata aétiua, alia per íc t€.tüt ad. wetie 
tatem y & feienciam , & (unt ípeculatiuag. 
alia demum ait vtrique parirauxiliari,.86 — 
funt preblematalogica . Et» Met.ig, 
ait abíurdum efie quarere imul (cientids — 
& modum (ciendi,vbi per modum (cien - 4 
di intcliigis logicam fecundum omne$ —— 
expofiuenes,ergo cum diliunguat Arifte — — — " 
fcientiam à modo fcicndi noneri —— ^1 
Íciétia Er 4» Met, g.& inprincipio Rhet, —— 
airlegicam non tractare dealiquase de» ——— 
terminatacum tamcnícientiawctíaridoe —— — 
bcat circa obic&tum ccrtum 5, & ei pro- h 
prium. Ex demum 6. Met.c. pui Y^ 
Ícientias [peculatiuas logiczz non memi 
nit(cd:tantum recenfet. Mathematicam y hs 
na diinam, |... 07 ibi V 
44, -ad primam ,nonnegareibb& — — 
efleícientiam abfoluté, fed qualem ean, — 
aliqui ponebant, vt..non eet difciplina ———— 
organica, & alijs fcientijs premit "A" 
reprehendit enun cos y. quiin Dialectica. "12 
de materia omnium íeienuarum promie — — 
fcué difputabà& monceteá debere pre- —— 
mitti alijs (cientijs Ad 2. inde Dacis. GN 
giturnon effe (cieniam, fcdefiefcientii; — — 
Organicam,non autem prorfus gratia fulg — 
vt luncalz icienüz mecéfpeculauuz »« — — 
Ad3.air Doét.q.i.vnia ogcamdie —— 










€: iódum fcienditnó£ormaliter,& inre» 
éto,ícd materialiter tác & in obliquos, — 
quatenus cft de modo fviédi , tanquam. 
de eene Obicito ipe MN pus rs 
inteiligit fcientias qua: (unt de rebus , S 
non dc modu fnb » & quia priusdebeg- A 
€ognofci modusíciendi,quàm re$,1deO-————— 
ait Acificabturdum cie. virumque final. ———— 
Quaccic. Ad 4-logica quantum ad dotis ———— 
namcftdecerta ro,& determinatoobite ——— 
&to,quod cítinttrumentum (cienduinto ——— — 
ta logica abfolute sápta, vel fyllogimus 
in Logica. Ariítot, fed quantum ad vium 
verlaiscirca omnia mdeterminaté, quia 
ov nibus (cienujsapplicatur.vode dicitur 
Ácientia communis. Ad $,.iam füupra.ftae 
tuimus logicam clle pan Pisloopbue , 
aique idco piter etas o 
Iüm, - 





"- 


Wrum, preterquam quo locüs ab aucto- 

fitatc cena nihi! probat . 

- Secüdo arguitur ad idem rónib.fcien- 
tia cf dé neccilari]s,& perpetuis vt do- 
cet 1. Poft Arifl.c.a.& 7. fed logica do- 
€€s cft de contingenubus, naui tt de fe- 
cundis intentionibus , quz fiunt ad libicü 
noftrum . N«c valet folutio fuperius al- 
lita in conclutione probanda, f: in fecü- 
dis intentionibus ipueniri etiam fuo mo- 
do neccflitaté cóplexàá.i. neceffariá con- 
nexioncm quorundam prazdicatorum cü 
iptis,& hanc ad fcientiam fufficere; & ar- 
gumentum ad (ümmum concludere de 1.:- 
gica Ari(t.qua vtiq. eft de feceadis inte- 
tionibus;oon dc logica in fe; quz cít (cie 
&ía rcalis . Neutra folutio valet , nonlpri- 
fa, quia cxttema propofitionum logica- 
lium funt corrupribilia,ergo ctiam cóne- 
xio, qua fuper ilia fundatur , quandoqui- 
dem deftru&o fundamento labitur quoq. 
fandatum,neq.(ecundasquia ctiam logica 
in fc tractat de inftiumentis fcicndi, quae 
funt resà nobis operabiles,ac proinde. » 
contingentes, 

- 4$ Kefp.optimam cfle [olutioné alla- 
tam , ad impugnationé dicimus cx Scot. 
1.d.3.qu. 4.duplicem effe neccffitatem, & 
imutabilitarern connexionis, vnam fim 
pliciter, qu compctit cxtremis defitioni 
non obnoxijs,alteram fecundum quid, d 
cadit inter extrema |, quz licet in fe iint 
cotruptibilia ; hibitudo tameb inter ca 
nüquam mutari poteit infalsa,& hac ne 

"€ellitas reperitur in propofitionibus Lo- 
gicalibus. (v ficit ad ícientiam, alioqui 
argumentü yrgcret euam in propofitio« 

"pibus Pbyficalibus,& M aremaricis, qua- 
rüm cxtrema funt corruptibilia. Nec euiá 
argumentum concludit de logica in fesga 
licct intirumenta illa quoad exiftentam 
fint rcs contingentes, & à nobis operabi 
ks, neccfíaria camen fut quoad poflibi* 
litaiem , & in hoc fcn(uconflituuntur o» 
bicétum logica in (c . i 

oo. Tertio probar, &p (alim in omni fua 

partic non ii fcieniasvt doceps,nà inlib. 

Top. inftituit modum , quo precedi pof- 

fit ad«onclutiones in fingulis (cientrjs p 

babilitcr ofiendendas, vnde T ojica dia- 

Vr procederc cx «oibus;ideo Do&t.qu. 1. 

2o Logica * 


wh fit fientia crticulus Quartus ; 


169 
vniuerf.negat effe fciétiam;In lib. E éch. 
inftituit modü,quo poffimus decipere; & 
fophi(mata efformare , vnde vocatur ars 
deceptoria.K or(us non omnes actus pro- 
cedentes ab habitu logicae docentis funt 
fcientifici,imó potius generant fal (itaté y 
nam fi bic cóficiatur [y llogiímus in Bar- 
bara, On:niscaniseft afinusjomnis homo 
eft canis,crgo omnis bomo eft A finus;fa 
tetür logicus cffe dilcurfüm bene confe- 
&um io Barbara , & tamen generat fal(i- 
tatem. Demum logica non acquiritur pet. 
demonítrationem; quia tüc ante logicam. 
danda cflct alia logica, per quam illa de« 
monftratio effet nota,& fic daretur pro« 
ce(ius iminfinium , crgo Xc. : 
46- Reíp.ex Scot.q. 3. Elench. g licet 
logica inftituat modum, quo proccdi p 
fitad cóclutiones probabiliter, & etiam 
fophifticé oflendendas, hoc totum tame 
den:oflr itiué tacit cx proprijs principijs 
oftendédo prcbabilitatem de fyliogifmo 
Topico;apparentiam de Elencho; Topi« 
ca veró dicitur procedere ex cóibus, quia 
quando applicatur ad alias (cientias , vti- 
mur fuis locis coibusà definitione;à có« 
iugatis , à wac- ade quo fcn(u vtige 
non cfi fcientia, Ad 2. poreft in eo, & fi- 
milib.fy!logif mis ccnfiderari conícqués, 
& con(cquentia, & licet non detur in cis 
a&us fcientiz confcquentis, quod jo 
riam concernit ; datur tamen vcrafCiens 
tá confequentiz, quz refpicit formam 
& cum ab habitu logicz depédeát quoad 
formam, & fccundum formam fint opti- 
mé difpofiti in modo;& figura , fequitut 
fcicnuficum effe habitum logica, & ad a- 
&us (cientificos inclinare. Ad 3.logica.» 
acquiritur pcr aliquam vnam demonflra- 
tionem dirc&am;& regulatam à logicazas 
naturali,v«l artificiali imperfe&ta . 
Quarió arguitur; quod logica docens 
fit ctam arscum Ioan.de S.] h. p. 2. log. 
Q. 1 att. 2.& Aucrí, cit, quiaars eft reéta 
16 opcrum faciendorum , talis autcm eft 
logica docens in ordine ad operaciones 
intclicétus. Tum 2.quia duo requiruntur 
ad ari&yex parte matcrig y «p bt capax re» 
gulaaonis,cx parte fortia; qui ic habet 
vc regula dirigens, q» tiac directio per cer 


i deicrminatas regulas, v ruing. ad- 
ta, "s gu v là 


w 


* 


Cue emm 


1205 
elt in propofito , nà opcrationcs intelle- 
&us, licut (unt capaces erroris, ita, && dire: 
&ionis , & cem habet certas , & detere- 
minatas regulas, ergo nil deficit,vt ars li- 


. Beralis dicatur. T 3. quia ró artisnon re 


pugnat cum fcientia ,nà licet.ex parte ap- 
plicationis hic, &,püc faciende ats fit de 
fingularibus,& contingentibus,tamen ex. 
parte regularum eft de neceffarijs,& vni-- 
ueríal ibus,illa.n.süt certae, & determina-- 
tz- in vniuer(ali. Tü 4.quia, vt ait Auer(a,. 
preter noritiá vniuer(alem logicam da- 
tur particularis, & determinata ad hoc o-- 
p eiocri cta hic, & nunc; ergo faltim ta. 

is notitia dircétiua, quz (pe&tatad logi- 
cam docentem;erit propriéacs. Tum de- 
niq.quia falsü cft omné arté cffe habitum. 
practicum,id.n. verum ett, quádo cius o- 
pus cft praxis,non autem quando cft pu.. 
£a Ípeculatio;vt cf in propofito .. 

47 Rep. negando a(lumptum, 9 illa. 
fit complcta ró artis, nam 6. Ethic.c. 4.de 
finitur , quod (it habituscum recta rone. 
€i üctus ad c (ficiédü idoncé, ex quo col; 
ligiturartem integrari cx habitu cogniti- 
«o in intellectu, & operatiuo in potentia: 
excquente,(iué fit ab intelle&u diftin&a, 
fiue non, & r6 eft , quia finis intrinfecus. 
artis.non cft fola cognitio modi, quo ope 
rari dcbemus;(cd etia ipfum opus , modo. 
logica docens íiftit in fola contcmplatio-- 
nc rcgularum,;non auté cfficit rc&as ope 
rationcs intellc &us;(ed hzc cft logica v-. 
tcnsquz 1dcó dici potcft ars.Ad 2; pra. 
Ter ila duo requiritur adhuc, vt habitus , 
qu didtutart;phyfci, & excrcité.intto» 

it formam in materiam capacem di-- 
tc&ioais, quod non facit logica docens, , 
qua tantum deceunon autcm cfficit: Ad: 
geneguns affümptum , ad probationem: 

ndüm artem przícindi noa poffe ab; 
aprlicatione ad opus bic, & nunc exercé. 
dum, cá fit habitus (uapte natura cffti-- 
wus cuius. proindé finis exiríníecus.cft o-- 
pus; & ideó 6. Bihic. c. 3.ait Ariftartens: 
"werjart.circa. generation mrerum.. Ad. 
4 «9 ctiam potis arciculáris e: 
poteit propriéarscadé rone;quia.f. phy-- 
ficé non attingit opus y. quod cft crm 
artis, fcd raptum idealiter , & dirc&tiue, . 
Ad 5, ais ois dicitur habitus practicus: ;. 


-Queflio PioemdefNamraLofiez ———— 00 


uatcnus cft operatiuus,& effectiuns,nGk — 
Mibin fimplici contéplatione cófiftes. 
etiamfi operatio , quam attingit, non fit 
praxis. Hac tamenratione negant Come 
plut.q.6.etfe proprie artem,quia nó ope«- 
ratur ca intentionc,yt opcretursfed vt co, 

noícat,& D. Thom.vocat artem fpecus. 
[Dem 2, 2,0.47:att.2.. 

Quintà tandem obijcitur ad proban«- 

dum;quod log.vtens fit (cientia; quia sm. 
cóionem eft idem habitus cum docente, 





cum aüt ex natura rei, & non ex'coníide-- C 
ratione no(ítra habitui cGucniar effe (cié- - ? 
tificum;vel nó.effc, plané (1 docés eft fci&- ^ 
tiayerit etià vtéSalioquin de codem cons . t 
E 


tradictoriaex natura rci verificarenture- 
Refj.hoc argumentü faus moleftum effe. $£ 
ponenubus logicam docentem, & vréem: , 
eundem liabitü realiter importare, vndé: t 
valdé laborant Compl. pro cinsfolutio- - 
ncdifp.i.prozm.q.6.Fuentesveró mira: ———— 
biliacffütit indigna plan&quereferáturg; ——— 
Didácus q.5:prozm..vt confequenterlo: — 
quatur;conccdit logicam vtenié etie (cié: 
tiam; nobistamenargurnenummihilfa. — 
cefTit negotij; quia concedimus importa . 
re diueríos realiter habitus, immo hac- 
eratvnaraio,quaid probauimuSart.T.. — -— 
«, ^4 í 1 L^ M 
ARTILCVLYSOMMMS 
De qualitate Logices 4n fit fcientiavea: — 
lis, fpeculatiua s. 0 0000— 
48. pr Itcaqualitatemiftius(ciétie dus. ——— 
C plex occurit difficultas;Prima as» » 
eft;an fit fcientia rcalis,vel rationalis;nec - 
cft difficultas de logica intrinfecéconti- - 
derata;& formaliter;in hoc.n.(enfuy cum 
fit vera qualitasde prima fpecieynnlli da. - 
bium ett efle (cienuam realem , (cd d'ffi-- 
cultas cft de logica extrin(ecé & obie&i 
ué contiderara. R cc orc sjquamplures , , 
& przfettimsqui arc.3, afl gnabant , 
ca-obicdtum operationes inteileétus; de . 
fcndünt logicam effe [ciétiam realé, Qui . 
vcro ftátucbant obicétum cns: rationis 9» 
aut.(ccundam intentionem », vel'aliquid. 
confimilea(icront coníequéter effe (cic- . 





tiam rationalem, & ita (u viden-. 

turThomittz,& Scotifla $ excepto ; 

P onco difp.a.à. fe ! Di $ 
ir 


" 





^ 


x 


e fit fcientia vealis, e» fpeculatiua stet V. T 


"'Dicendumlnobis eft corifequenter ad 
iibi didta;g logica cx natura rei eft (cien- 
3tia realis,(ed prout efl ab Aciít.contexta 
*eft (cientia rationalis. Pcobatuc autem có 
*clufio euidéi(fimis rationibus: Certü eft 
fcientiam pendere in fuo cffe, 
uari ab obie&o, nam fcientia eft alicuius 
ffcibilis (centia, vnde impoffibili exiien- 
te aliquo obiecto, impoffibilis quoq. eft 
"fcientia illius obie&i;fed fi impo fibile.fo 
"ret ens ronis, & quzlibetKecunda inten- 
tio, adhuc extaret, vel po (fibilis fotet illa 
"fcientia, qua logicaimuncupatur ,'ergo ex 
nacura rei cít ícientia.realis; probatur mi 
anot;ti nullum daretur ens rattonis ;ad huc 
ántelle&us nofter poffet operari,quia ne- 
que incelle&tus, nec eius operatio pendet 
bs ente racionis fed € contra;& eius ope 
itatio poflet adhuc dirigi » & regulari pr 
aliqua pracepta,ícientia vero tradens hu- 
iufmodi przcepta efTet logica,qua in hüc 
finemzit ad inuenta;vt dirigat intellectü, 
inc etret in operando . Bu 
Refp.coutrarij, quod cum regule diti- 
gentes aátus imtelle&us tradantur in actu 
fignato,vt patet cum dicitur genus predi- 
«cari de fpecie,fpecié de indiuiduo;& 
:modo affignari nequeant, nifi pet termi- 
anos fecu intention , idcircó ni(i 
-iftz poffibiles forent,nec illz regula pof 
- fent ab aliqua (cientía tradi, & fic amotis 
fecundis intentionibus remouctetur logi- 
*cayin qua zranduntur huiufmodi regule . 
Scd contra,quia huiufmodi regule poísét 
tradi etiam in a&u fignato per terminos 
'primz intentionis,ergo &c. probatur aí- 
umptum,vbi.n.nüc dicitur genus przdi- 
cari de fpecie , & per hanc m diri- 
itur intelle&us ad bené apprehendenda 
peciei quidditatc,& de illa re&é iudicá- 
dum, & enunciádum , poífemus per ter- 
minos primz intentionis candem alli gna 
re regulam dicédo,quod natura cóis íem- 
per includitur inferioribus,quz regula nó 
minus infcruict ad bene apprehenácnda 
inferioris naturam,& de illo re&té iudicá- 
dum, q illa per terminos fecunda inten- 
tionis tradita,vt patet conlideranti, & idc 
iudicii de alijs regulis, quas niic in terii 
nis (ecüde intentionis habemus'in logica, 
cft facicndum. Accedit, g ficuc Ethica in 


171 
flituta ad dirigendas operationes volütá- 
tis tradit fuas regulas pcr tecminos prime 
intentionis, poffet fimiliter logicaalias re 
gula vcl ea(dé tradere per rerminos eof 
€ dirigétes operationes intelle&us; Nec 
vnquam contrarij fuffi cienter oflendent, 
vndétantam habeat logica nccefTitatem 
fecundarüm intentionum ad dirigendas 
'operationcs intelle&us [ola vilitas ofté- 

di poteít;vt poftea dicemus. 
. 49 Dcinde adhuc efficacius arguitur 
inftrumenta fciédi,de quibus agit logica. 
i& przfertim demóftratio, quz eft oium 
preftantifimum, fümpta pro'prima inté 
'tione; vel habent vim faciendi fcire;ac di 
rigendi;vel eamnon habent;fed accipiüt 
à EU ee Msenpeleie ;non 
sin,quia ens rónis talé vim cati reali con- 
'ferrc non poteft,& cü demóftratio fit vc- 
'ray/& realisccau(a (cientizdici ncquit ,'q» 
producat effectum realem per ens rónis., 
tanquam per rónem caufandi ; tum eciam 
quia fecunda intentiones logicales babéc 
Ifundamétü in primis;atq.ita-vim faciendi 
fcire pra(ünponunt in primis,ergo primü 
'concedcadü cft;fed.fi in(irumenta logica 
lia vim habent dirigendi ,'& faciendi fci- 
re antecedenterad (ecundas intenciones, 
confequens cft;vt etiam antecedenter ad. 
'cas on nt conflituere fcientia logicalé - 
e(p.P.Ioan.de S. Th. p.2.log.q.1 .art. 
3: cffe&tiua,& phyficacauf(alitas;qua a» 
étus demonfirationis gepeoeicieguan 
non pertinct per fe ad logicam dirigenté, 
fed ad fcientiam dire&am,& hzc effe& 
"ià gencratio conuenitiilli róne a&uü rca- 
liam,quibus demonftratiojconflat .. Per 
fe autem pertinet ad logicam confiderare 
in demonftratione etam dífpofitioncm 
fyllogifticam veritatum, & conucnientiá 


mmatcriz.í.quod T aprire (rnt necef 
faria per fey& ree di(pofitz, que funt 
«conditiones ex parteobie& requititee;vc 
proceffusicientificus ordi ,,nOn aue 
tem tales conditioncs funt virtus ip(a ef- 
E eta a eff, quod in primis cá- 
'$0 Sed contra in i 
fitas , non eft aliquid rationis , ergo: 
hac per i 


fc ad L 
tur lic Auchoc, di 


oum 

erp cmi 

id reale ccon- 
Pide 


mv - 
171 
fi derabit, (ed probatur etiam, quód con- 
ueniétia forme , .i. re&a di»otitio pro- 
politionum fit aliquid reale, nam certum 
cft demonítrationem generare (ciendàa y 
non quomodocüque, fed inquantum ett 
recte d.(pofita ,quia ex eiídem propoti- 
tionibus non ordinatis , vcl generatur er- 
tor , vcl (alim difparata cognitio, ergo 
cum etiam hzc ordinatio concurtat ad 
generationem ícientiz , crit quid reale, 
non autem pura relatio rationis cum ef- 
fc&us realis. dependere nzqueac c(sétiali . 
tet ab care ratiónis, & cam hecad Logi- 
cam per fe (pe&et, plané Logica ex natu- 
fa rci fcientia ccaliserit. Cont. hac ratio, 
idco enim dicimus Muficz proportio- 
ncs5,& coordinationes efTe aliquid reale, 
Quia aurium Ooble&amentum caufant , 
qui eft cffc&us realis, quod vtiq. tine oc- 
dinc nó caufarent,ergo fic in propofito. 
Refp.Complut.diíp.1.q. 2.n.2 $ nó ex 
co, quod inter ipfos actus requiratur. ta- 
lis ordo;aut difpofitio,vt generent fcien- 
tiá, ideo ordo ille debet dici realis, quia 
ifte non eít forma con(titutiua actuum 
in cffc caufee (cientiz , fed tantum condi- 
tio (inc qua non , non repugnat auté ali- 
uod .ens rationis interdum effe condi- 
tioné alicuius caufz realis, nam in Sa- 
cramentis nouz legis fignificatio eft quid 
rationis , & tamen eft conditio fine qua 
non caufarent realiter gratiam, & quod 
ccttíus e(t , voces (ignificatiug veré , & 
realitercaufant in auditu fpecies inten- 
tionales rerum, quas lignificast, cum ta- 
men fignificatio, (ine qua talcs fpecies 
non caufarent ; fit quid rationis reiulcans 
inillisex impolitionc humani. 
$1 Sedquamuis verum fit prefatam 
a&tuü ordinationé concutterc ad gencrà 
dà (cientià non velut róaein cagsadi, (ed 
vt conditione caufantis, & relationé rca- 
lem pofle pet modü conditionis fine qua 
non concurrere ad effectum realé abío- 
Tntü,vt Scot. docet 3. d. 2. q. 2. fub F. de 
apptoximatione caufarü extrinfecará , & 
vnione inttinfecatum ad cócm effectum 
producendum , nam cauíz nequeunt cf. 
Pan prodacere , ni(i approximate , & 
vaitz. Ex hoc tamen non ícquiur pra ía- 
tam actyum difpotiuoné ia demonttra- 


I 


Dueflio Proem.de Natura Logice. à j t LE 


quod ab A duer(arijs contendimus , 
- effe nimirà Log 


'tionibus, vtpfis amotis Logica tota fun- 


.pládo inflruméta fciédi pro prima intétio 
,De,& regulas tradédo ja terminis ciatdé . 


tione e(fe refpe&tuzn rationis, ímó cüiffe 
ordo inter przmiifas ad inferendam cós. 
clutionem fe habeat , velati a »proxima- 
tio caufarum, vt cffe&ü producant, ficut 
hzc in cau(is eft relatio ccalisjita & ordo 
ille inter przmitfas , quo vna collocatur - 
fub alia,erit ee(pe&us realis. Necfequie — — 
tut , (i relatio tealis potcft effe conditio 
caufz realis, ita effe poffe relautonemtras | 
tionis, nam non videtur vnde a(ignati — 
poffit in effz&u reali talis , ac tam necef- 
faria dependentia ab eote rationis; e fà | 
a(lignabitur, tandem reduci debebit in .— — | 
aliquá cáu(amy(cu conditionem realé, ex — -—— 
uire(ultatillude(fe cations, vripfimet —— 
omplut.ibi tatencar; ex quo paretillud — — 
eífc racionis mere concomitanter ,& per 
accidens fc haberc ad. productionem rea- 
liscffe&us, & itaeueait inpropofitoia — — 
illauwooe conclutionisex przmiffisytins —— 
Éca declatabicar ex profetfodifp.3, Ex&- — 
plaveró addu&ta à Complut.moníuntad — — 
rem ; namfàkuüm eft facramenta nous - 
legis phyfice caufare gratiam , ci 
cau(enc moraliter,vt apud no: 
teria de facramétis habetur & 
fare phytice (pecies intention 
ditu , exercitium fijuidem. fi 
nis vocis; cü .. ingerit audienti 
rei lignificatz , non fic px 
























n 
CAU alt 


phylicam, fed per quanda 

veluci moralem , qua vox moralite AE 
tat mentem auditoris, vt ad prolationem — — 
vocis cuius (ignificatum fcit ,ftatimeli- — — 
ciat rei lignificatz conceptam, vt fas 
dicimus difp. de Vocibus ex . in 
24d.42.ad 2q. i& 4.d.1,q. 5. B. i 5X den i 


Hz rationes adcó. fuot euidentes , vt 
P.Ioan.de S.Th.loc.cit. in fine tind£' fa- 
teatur, quod eciam [i nou refultarent en-. 
tia rationis formaliterQ7 Jecidu exifté 

tia obieiliuam , adbuc daretur logica y 

qu& illarim rationes cofideraret [altinz.— 
€x parte [ui fundamenti,plané boc eft, — 


icam ex reiitàcü- — 
ncxam  & depeadentem à fecundis int£-- 


ditus ruat y cum bené feruaa pollit coré- 


$2 Qu 


p yniuerfum rei 


. ftducere ad faciliorem methodü po 


n fis [cientia realis eofpeculatiua.eAfr.^— 323 


$31 autem Logica Arift (quod 
attinec ad fecundam conclufionis patt€) 
fit (cientia rationalis, patet ex di&is art. 
3.cum.n.Arift. data opera logicam fuam 
tradiderit füb terminis feeundarum inté- 
tionum; yt funt genus ,/pecies, fübie&ü , 
povpony antecedens,copfequens,&c, 

inc fa&um eft,vt logica; quz (uapté na- 
tura (cientia realis cft , ex intentione Ac- 
tificis cuaíerit rationalis. $i autemquz- 
ratur, cur Arift. Logicam fuá inftituerit 
fub terminis (ccundarum intentionü po- 
tius, quam primarum , dicendum hoc fc- 
ciffe ob faciliorem method, facilius fi- 
quidem,& cómodius dantur intelligi res 
logicales fub terminis fecupdarü inten. 
tionum, primarü, vbi .n. multa dicenda 
forent de re , quz in propofitionc affir- 
matur,vel negatur de alia, fimiliter de re; 
de qua alia affirmatur , fub iftis fignis in- 
(ubic&i , & pra dicati bre- 


tentionali 
witer onis res sofhpretendkor, que de 
alia dicitur, & de qua alia dicitur; füb no 


mine generis comprehenditur animal , 
lantaycolorg&c,íub nomine fpeciei leo ; 
| apr es 5 & lic de alijs; per hanc re- 
redicatur de fpecie, 
igi, quod homo eft 
alico cft animal,atinus ef! animal, 
&c. & ita vbi multa. neceflaria forent ad 
docéda logicalia fub terminis primarum 
intentionum , pauciffimis id fit vtendo 
terminis fccundarü; & hoc fuic in caufas 
eur Arift, qui maximé cupicbat ops 
- 

lem;eam inftituerit füb terminis fccüda- 
tum intentionum , & ità vbi fuapte na- 


pue erat, rationalem fecerit ex mo 


am, quod 


. do, cam contexendi . 


;,$3 In oppotitum obijcit P. Fuentcs 
q. f. d. £I. v mart-4. DoGorem q.1, vniuer, 
in finc, vbi Logicam vocar rationalem;vt 
coiradiftinguitur à fcientia reali  & in 6« 
Met.q.1. Ícientiá fpeculatiuam diuidit in 


- realem; & rationalem , & fub hac Logica 


€opftituit, & in prolog.fent.q.3.& 2. 
ier. x Bs didis ide] bes ? .breui- 
Scotum, & alios Auctores, cü Logica 
Erie eat ielsnbRi er 
Amyiplos joqui dc Logica ab Arift. conz 
(152,q!4 omncs yumurnon anié de Lo 


gica infe , & vtex naturarei poffet infti- 
tui , vndé DoGor 1. Prior. q. a. affignans 
fubic&ü Logica: in fe nequaquá cam ibi 
dicit ícientià rationalé , & fic ctiá intelli 
gendus eft Boetius , cóait Logicam efse 
de fecundis intentionibus. Sed inftabis ét 
Logicam in fe dici (ciencantirationalé , 
ergo &c. Reíp. Logicam infe dicitatio- 
nalem, non vt centradiftinguitur à reali , 
(cd quia eft dire&iuarationis ; hoc eft , 
intellc&us in actibus fuis . Sed rurfns in- 
ftabis, Logica Arift.eft pars Logice infe, 
& obie&um illius continetur füb obic&o 


iftius,ergo fi Logica Arift.eft rationalis, | 
vt dift 


inguitur à reali , & obicé&tum eius 
aliquid rationis,talis erit ctia Logica in 
fe, & fecundum totum ambit. Refp. ge 
ficut tota Logica cx natura rei rcalis eft, 
& petit fübie&tum reale;ita etiam illa pars 
dc argumentatione,quz tradita cft ab A« 
rift.in (c, & cx natura rei rcalis cft, & pe- 
tit fübie&ü reale,& ficut hzc parstradi- 
ta c(t ab Arift.(ub terminisfecundarü in- 
tenrionüita poterar inflitui tota, & lübie 
&um vnius femper eft (ub fubie&o alte- 
rius, fi vtraque (pe&etur vniformiter; at 
difformiter, minimé, vndé nunc fyllogif- 
mus,quia eít íübie&um Logice Ari(t.fe- 
cundó intentionaliter captus ; vtique non 
continetur formaliter fub inftrumento 
Íciendi reali , fed fundamentaliter cantü . 
Scd iterum vrges, nócft in AuGtoris arbà 
trio fciétias immutare, ergo fi Logica ab 
Arift. tradita eft rationalis , talis erit ex 
fc , non veró quia Arift, ci afIignauit 
obicctto aliquod ensrationis , quia nó ftat 
in Au&oris arbitrio affignare obic&tum 
fcientiz cum quzlibet determinatü obie 
&ü (ibi vendicet ex natura rei. Refp.quod 
quamnissrh rem non poffit Au&torícien 
tiasimmurare, & diuería obie&a tribue-- 
rc ad libitum fuum , pot tá immutare sim. 
modü , & ità cótiugit in. propofito , quia. 
cü. inttcümenra fciendi ,. & regula bené 
cognolcendi fint obie&a Logicz ex na- 
tura rei , & cü hzcuradi poflint per ter- 
minos prima & fec i ionisypla- 
Fic apes Sos hoc (ecüdo: : 
idco Logica ciuscít rónalis,& quáuis. 
vatur terminis fecüdacum imentionum 
ad liguificandas res rares im 
: X 3 


-" 


Uz& | ÉEndlioProen de Natura Loiice2, ^. 5 


atu fi gnato'pet terminos (ccundarü, vt 
exerceantur in primis;hinc tamen dedu: 
€erc nó debemus cà: Neotcricis ét Arift. 
Logicá agere de (ecundis intentionibus 
tantum pcr accidens, fed potius statera: 
. proximam;circa quam per fe verfatur,cf- 
fc fecundas.intent; ones primas veróyqui- 
bus easapplicat;c(ie materiam remotam. 
f4 Secundo obijcit iüc a&us.enücia- 
tion'selt ordinatus , quado vriü extremü: 
concipitar,vt fubie&ur, & aliud vt pre- 
d:catnm, tunc actus difcuifus eft ordina. 
tus,& rc dilpofitus, cum vna propofi- 
tio cfl antecedens,& alia confequens,fed: 
ےlc (ubic&um , & praedicatum , antecez 
dens, & confequens-funt entia: rationis y. 
ergoordo a&ualis in enüciationc; & di- 
fcur(u neceísarió cft ens.cationis. Conf? 
quia propofitionem císe maiorem y vcl 
minorem; primo, vcl (ccundo loco poni,. 
vnum alveri (ubijci nih;l' ponit in rebus: 
rcale,& totum hoc rcs liabent ab'intelle-: 


prima principia obie&ti illius feiehtla à. - 


uibus procedit ad cóclufiones demon- 
fiaadécde obie&o , vndé fi obieGü cft 
ens teale nece(sarió principia debent ef 
fe realia;(ed Logica non habet Li o 
ma principiarealia, ex quibus: proc 
ad coriclufioncs de (uo fubicéto.demons 
flrandas; ergo eiusobie&um non poteft 
efie ens reale , & confequenter nec ipía 
fcientia realisymaior patet, probatur mi« 
nor; quia'in omni opinione tota ars(yllo 
giftica innititur daobusillisprincipijs di 
€i de omni dici de nullotvel illisque 
cnuque fit eadem Ynitertioy [unteadé 
inter [ey quecimqs [amt eadem: inter 
fé ydiflingunntur ab vno-ztertio, fimiliter: 
ars dcfiniendi,& diaidendi innititor im^ 


tenticnibus generis;di fferentiz,& Gimis 


libus,quz omnia cóflar efse entia rónis ; 

Refp.negando minorcm de Logica im 
fe,concedendo de Logica Atift.fimiliter 
dicendum'ad probationem, quod 


a e 





se US 
ue 


Guergototunkhoc cftcns rationis atqj; Fogica Arift inimtitat illispeincipij d itn, 
ita logicaíermntameréri&onalis. — : plicatis per terminos (ccundamm:iptene 
Kefp. negando'maioré,tunc.n:aQtus  rionüsat Logica in fe potett alijsanniti y - 
enunciati onis eftordisatus; quando vni! & etiam eifdem tradiistamenan ce 
& alio affirmatur, velincgatur licctad- gis primarum inrentionum.,vt fupt, 
buc termini nondenominentur ànotio- claratüm cft; imino princip: illud: qu 
nibus (ubic&i, & pradicati ,& fic ctiam inci 







dicendü: de a&wd;(cusfus, quod co-ipfo: 
eft ordinatus; cum vna propofitio infcr- 
taf cx alia, licetnó denominentar adhuc 
propofitioncsà notioni busantecedét:s ,: 
& co i55qug poflca fiunt per a&tüt 
quare cum antequam terminis: 
veli propofitiones dcnominenur àfecun: 
dis intentionibus, ynusterminusde alio 
afhractar,.vna propofitio feratur ex a- 
à »qui reperitur inter fübie &ít, & 
pradicatumy mtcr antecedens, & confe: 
quedrtadcticcus. Ex hoc patet. ad: 
n firm.g; quais efse fübig&tü,predi-: 
«arümaiorcmyminore, &c. fincrclatios 
nesratienis; thi melle&usà parte rei fine: 
vliafi&ione vni affirfnagde alio, vel ne- 
gat,& collocatio miporis (ab maiori vc- 
fà cílaciscalis,& nomfi Gta, & & habet in: 
gmiffis,vcluc ap imatio in caufis; 
Lone prev dirimi baril 
; "Tertioatgpunt: Complut. difp.1. q. 2: 
2x9- la qualibet (cientia/damar aliqua: 
E o€ A : 





cnr.q; [unt eadcm. &7c, elt. prit 
reale ^ affignatum: pet: "terminos. 
intenrion;s.- QI eva 


/$5 Atlteradifücultasde qualite Záy — 


ica eft yan fit ciencia pra&tica;vel (pea- 
iat cuius exa&a c TC den 
pcndcat cx dicendisinfca difp.de (ciétiag. - 
vli expédemusquomodo liabitos diuid. 


tur per practicum,, & fpecalatiuü,& de — 


natura viriufoue di(íetemus lic tamen 
beni emis pereat at 
c " 


thic:q. apud! Maurit.q. i.vuiuecf. qui af 
feruitnon effe practicaap, (pe 
dos, fed' eontra i eique 


das vtrafques fequitur Zab. lib, 1. denats. 
Eo «rA rs Dons Nige dusarés - 
BUCO 1 docena rea i 


Qi quia Arift demere aud 
diui inclus pude, 
culitiuumi;& 6: Mét«c. 1 [ciet dm ip ord. 
licita, S (peculatitam  umriia eo pal 
no 


uot furit fentécia. Ptimaifüit 
hoftti Gerardi Mae ie NM 


— 


jo pra&tica, & (peculatiua rationes com- 
€radi&torias prz(cferunt , «cl enim (ftit 
iv'fola contemplatione veritatis , & fic 
:eft fpeculaciua,vel non fiftit, fed ordina: 
tur ad'opus , &tic ef jraGtica , vt Acitt. 
docuit 2. Met. c. z.dicens fpetulatreg fi- 


(0 "Wists veritasprafiice:veró opus,ergo 


on datur medium ncque per. participa- 
- tionem extremonimi, neque per abaega- 
tionem, ita aotauit Do&or q.4. Prolog. 
ar.1.& Anton.An 1.6. Met, q.2. Alia (en- 
tenti é conrra docet logicam effe timal 
pra&icam,& fjeculatiuam, ita V 2q.p.1. 
"difp.8.c. c. & difj.9.c.3 . Suatez difp. 44. 
"Mer. in fine Rauius bic.q. s. Hurtad. 
«ditp.3- (ecc 1 Caucr.difpi . dub. 5. Loma- 
3üicnf.q. 15.in Porphir. Tolet.hic& alij, 
quz op! vede vmm EN " 
a ptzcedens,nam pra&ticum, & . 
, "vá vel (unc diffecéciae erar (ils 
. tia sy elcerué eas nobis circam( cribunt 4 
-vt.rooner Dot. cit.vnde implicac eindé 
«ognir? e fimul pra&ticam,X fpe 
-€ulatiuam, ficar implicat.cundem nume- 
rum effe imul parem, imparé , (.uic- 
-. qnid in oppotitum dicat Poncius ditp. 2. 
Toss» 91. quem: impugnatum vide 
ifp.1. Mcraph.n.72. )& «quia prafeferüc 
ratones penitus contradidborias, ticut nó 
patiuntür medium pera io5C extre 
morum s itanec admamar medinm per 
ipairicipauonem quae omnia:ex 
diíp de (cient; probao:ur. Hinc ett, quod 
cateri Au&orcs communiter logicam po 
imunbaat abíolucé praóticam, vc Nomina 
les palim Ocham iu prolog.(enr.vb: Ga 
briel q-41. Greg. 4 $.ar.2- Aurcol. & alij 
antiqui, juos ex modernis fequürar. Fol: 
i1. traG c4. ]-3«fec..4. Conimb. q. 4-pro- 
mar. $. Auería q. 1. (ec 6 Murc.duj. t. 
1.4. Ouuied conr. 2. Log.panc. (. Atria 
:ga dilp. 5. (ec. f.aut abfoluté fpeculatiuà , 
vt D. Tho.cum fuis apud Complit. difp. 
A:q.6 EcScousq 4. /rolog.vbi Bargius, 
Li-het. Vigct- & alij Expoutores , à 6. 
Met.4.140 (ol.ad 1. Anc. And.r. Met. q. 
24Mauriti]-1, vaut. vbi Sarnan- Brafa 
uol,& aij ciccicumlocam; Ratio difcci 
mins n.cer hos Autores ex nomine pra 
xis, & noticie practicz ortum duxit y nà 
aliqui omnem operationcm dirigibilé, vt 


e/fn fiefeieniavealis/ e) fpeculariune Ae. V. 15 


fic, contendant e(fc praxim , & notitiam 
dice&iuam «ius appellant pra&icam , co 
quianon fit 1n fimplici comemplatio- 
nc obicdti , (cdvecíaturcirca iHud modo 
operabii, & teadit.ad illudefficiendum s 
vüde.cum ita ver(etuc logica «itca opes 
tatíoncs intefle&us,& inftrumenta fcie- 
düplané practica fcientia etit « Alij vecà 
non:omnem operationem dirigibilem va 
lunt ee praxim,ne-.omaem d'ce&tiaam 
pra&icam ,fcd operationem dirigibilem 
tanrum per di&tamé prudcatiz ; yl artis 
ingenere moc's vocant praxi m,vnde có 
fequenter volun: cffc operationé ab eles 
&wne voluataiis pendétem, alio.|ai nom 
Éoterlaude,aut vituperio digaa,& omn&- 
cognitionem. huitfmodi epberauenum 
diredtiuam cenfent effe practicam , quia 
per ipfam remoueturerror pra&ticus ; &€ 

uia bei ita dirigit opecatiónes.iniclie 

us,vt tanti inrendat ab. eis cemoueco 
errorem [peculaciuum qui eft fal (cas va 
dc tota itta ditectio e& propter (cire , Sc 
€irca. vci wer(acae y quodeftobicctam 
intellectus ideo fcientia (peculatiua czn- 
fenda ett ; & hi abíquedibio melius lo- 
quuntur, magis proprie declarát natu - 
ram praxis, & notitize pra&icz,& fpcca- 


latiaz , vt inferius fao loco dicemus j & 


hic eftienfos b. Avift.incenuis 1.Mcr.c. 
2.dum aic aem fpeculatiuz e(le verica- 
1cim,pra&ricz opus,ita namque hzc vetba 
exponit Cominentcon: 3. Per fpecula- 
tinam fcimus, vt Jcésnus , per pradlica 
veró (umus [cientes,vt operemur , qw;a 
pra&ice fin:s opus; quantamcunue er- 
go logica dirigat operaciones Int-leéxus, 
Cü talcs duntaxa: dirigat ; vt Íciamus,s- 
finis eius ett veritas, & per coníc jucs 
cientia fpeculaciua cít;na n qae pcc eam 
Ícimus,aon vt operemur fed vc fciamus , 
qua in wr tam actio dirgois , quam 
direda ett (cire, & veritaus cozato 
$6 Dice dum igitut eft;quod licec pec 
tandam analogiam , & fecand:in quid 
dogin dici pofíi fcicntia Tome ,fin- 
plicitez camen , & abfoluté io jucn4o ctt 
ípeculaiua: Conclunoett Sco iin tei- 
minis 6. Mct.q. tad t.ptin. vi» lic 1o jut- 
1r de logica licer dici polfiz y quod eft 
praética,quia ni efl cami p p )cire yro- 
V 4 —— prium» 


adlltnm cmd di a. LLLA GM AL. ooonss,e9aa Lu A DN 


rx 


176 
priis, fed diretL iuii in aliquo atín, exté- 
dendo nomen; quia tamen atlus ,in quo 
dirigit, no efl nifi [peculatio deo logica 

roprié no e$t pract icayfed |peculatiua , 
[de explicatur conclu(io,ná co- 
gaitio pra&tica poteft (umi lat , pro no- 
titia ./. cuiufcunque operationiscontin: 
gentis,que (it ercoris capax, fiue pra&i- 
ES fiae [pecalatiuiy& non cít puré cócem 
platiua naturz proprij obiecti (ed etiam 
effc&rix ilius, & (ic Logica dici potett 
fcientia pra&ticanam fcientia Logica nó 
fifticin [e »vttantum cogno(camus na- 
turam (yllogi(mr , fed tradit regulas, & 

cepta illum re&té cóficiend;: ;(ed quia 
Boc nd (uffcic ad notitiam practicà pro- 
prie didam, fed e(fe debet directiua pra. 
xis,nimirum operis ab ele&ione penden- 
tis, & quod lit capax erroris praQtici , ac 
proinde imputabilis ad laudeay,vel vitu- 
perium, ideó proprie loquédo logica nà 
clt practica;fed (peculatiuasquia ipfa di - 
rigit a&us. intelle&us , nc contingit in 
eis faliitas, qui. eft error fpeculatiuus , & 
totus cius finis e(t veritas,& (cire,nó aüt 
operari, nam non folum cognitio naturz 
fyllog (mi,verum & illius conftructio ett 
propter (cire,& Logica efficit in(tromen 
tà (ciendi , non vt operemur; led vt recté 
cognofcamus; Et vc modo ab(tineamus 
ab ca conccrtationc, erede intelle- 
€tus dici poffit. praxis , de quo inferius 
loc-cit. hoc omnes fateri cenentur, 9p li- 
cet actus intelle&us in ordine ad bonita 
tcm moralem dire&us rationem praxis 
habere poffit 5. tà quatenus dirigitur in 
ordine ad veritaté non habet rónem pra- 
Xis , quia tunc finis illius dirc&tionis cft 
veritas,& non opus;modo lozica dirigit 
opcraciodem intclle&us,nó vt participat 
itaté moralem à voluntate cóicatam, 

fed vc verfatur circa verum , qp eft pto- 
ium intclle&us, & hoceft przcipuum 
mentum, cui bac innititur (cntétia, 

$7. At refpondent contrarij, & prefer 
tim Aucría cit. parum referrequod cogni 
tio fpeculatitia , que dirigitur per Logi- 
Cam , filtat in contemplatione veritatis. 
Nam ipía Logica nó fiftit in contempla- 
tione veritatis de ipfo (uo obic&o, (cd 
ordinatur ad illud efficiendum , atquc 


Queflio Proem.de Natura Logica. 


adco non eft propter —  & gratia 
ui in quo có(iftit ratio (cientie pra&tie 
cz, illa autem cognitio e(t fpeculatiua y 
uz liftit in contemplatione veritatis de - 
uo obic&o, quod contidetac , & tic-eft 
gratia (ai,& propter feipfam. Et quando 
dixit Arift. (peculatiuz finis e(t veritas, 
pra&;ca opus,non intellexit dc finc ope- 


rationis directz, (ed de finciplju(metca . — - 
gnitionis, quz dicitur fpeculatiua , vel. 


ra&tica, ee quód fpeculatiua ita cogno. 
cit veritacem (ur obie&i, vcalio veritas - 
tem non dirigat ex modo cogno(cendi, 
Jf precipiendo , & dictando de obicáto 
cognito faciendo,alioquin nó rrct meré 
«ogmo(ciciuá , & omm:;no non filléret in 
notitia veritatis, fed o. 
pra&ica . Tota hzc rcípontio fal(z inni» 
titur intelligentiz naturz cognitionis 
practice, & Ípeculatiuz,faltum tiquidem 


c(t qualécunq; ordinem ad opusfLétiam — 
exiahercà ratione (cientiz fpeculatis — 
uz,&itainfimplicr, & nuda cótempla- — 
Uuonefar obicéti fileredcbere,vtnequas —— 


quo ad illius effcétionem ditigere pof 


qd P.Didacusq.6.proaem:& Compl. —— 


-— 
NM 


i 


manifeíto demonttrant excmpló , Geó- 


mcetria namq; Aftcologia , & Mathemae — 
tice (cicntig fpeculatiuz func, & tamen. 


non e(t contra fpeculariorié earü aliquid 
riynimirum Bare corned 


jum; opus etiam nume 


. , * 
meníurandi (jeótatad illas, &/tanien eas 


nó extrahit à ratione fjeculatiuz, nó alia 
ratione , niti quia horam inftrumentorü 
conftructio ordinatur ad cognitioné ve- 
ritatis, neque per illam ititendunt fciéciae 
huiufmodi opus ipfum fa&um fed veri- 
tatem,rgo cum Logica nó folum omnia 
ordinet ad cognitionem veritatis,(ed ip- 
(um opus,quod dirigit, cognitio veritatis 
fit,plane ordo tal;s ad opus à ratione (cié 
uz fpeculatiuz! ipfam mon extrahct ; Et 
hac de cauía ctiam proprer (ei inn 
cctur, & non proprer aliud, quia etiamfi 
dirigat inopus,ramen in hac ipfa actuali 
directione, immo, & cffe&ionc oper & 
non intendit opus, vt fic, (cdivericatem. 
Poncius ctiam difp. 1.Log, q.8 n. 85. 
hanc probationem inficiatur,& ait facilé 
folui poffe dicendo, quod licet finis pro» 
ximus 


atiurfortt &.—— 


A 


Lok : 
LE 





&- 


X 


- 
" 


-1* ,. 


'eitadi c(fet fpeto 

- *&o: Mcdiciria, quit trádit modum recupe 

' ande memoriz,& difponendi caput inor 
. "dine ad acuendumi ingenium dicitur fpe- 


- eun fit fcientia vealis, eo [peculatiua. ert. P. x77 


xi mus pra&tica fit opos,non veritas, tamé 


' vetitas potcft efle finis cius remotus , & 


fic in propofito dici poterit Logicá cffe 
pra&ticamsquia licet remote ad veritarem 
ordinctur, proximé támen ordinatür ad 


. opus .fad confe&ionem fyllogifmi, & a- 


Tioram inftromenroram (ciédt,quod fuf- 


"ficit, vt abfolaté , & fimpliciter practica 
"s. dicatur; quod enim hoc opus ylterius or- 


dineturadveritátem. cogno(ícendam im- 


- .. zipertinens eft ad Logicam (inquit) nàm 
77 fi fcamtium ordinaretur, per fe.etfentiali. 
. Xt ad acquifrtíoneme(Ciegriarü,non 


Jeered fcientia ttadens' modum illud fa. 
latina 5 (icit'nec de fa- 


«ulatiua ,licet recuperatio memotiz , & 
acuimen inrelle&tus ordinentur ad ícié- 
tias habendaz; Ád illud de Mathematiea, 
qua docet conficete wiangulum,& rame 


"ett fpeculatiuajait don e(ie prachicá, quia 


non oftendit adzquaté, quomodo trian- 
"gulus ficti polfit, (i ebim fic oftenderct, 
plaoé practica non foret, Hinc tandem 
'n. 87- ipfe probat conclufionem , quod 
Logica non (it pra&ica, ted iua. 
ia in omnibus eius partibus dirigit 3- 
intellectus , non autem actum alte- 

"rius potentiz ab intelle&u , qu (ola eft 
spraxis,vt docet Scot. q. 4. Prolog. Hac 
tamen füa ratio parümvalet, quia vcl fal. 
fum, vel faltim dubium aflumit ; quod .f, 
mulla operatio intelle&us dici poffit pra- 
xis, oppofitum namq. probabilius c(t, vt 
infrà patebit difj».1 2. 2? f»átt. 1. & tenet 
etiam Ponciusi pfe difp,cit.n.80.& ide 
"libenter ab hac rationc ab (lin uimus;quo 
vq; infra melius declaretur; Quare pr- 

- ftat adhibere rationcm à nobis adductá, 
"qua non eft ità facilis folurionis, vt Pon- 
cius arbitratur , fenfus namq, illius axio- 
matis, quod finis (péculatiuz (ic veriras , 


- pra&tice veró opusyverus,& gcnuinus cft, 


quem ycrba ipfa prafcferunt, non autem 

uem ipfe commifcitür , ncmpe quod fi- 
nis pcr fe imentus à fpeculatiua ett veri- 
ta5; pra&ice vcró opus bonum 1n genere 
n.oris, velattis; & (i interdü (peculatiua 
opus attingit ; aut practica veritatem , id 


e(Te meré per accidens, & propter aliud 

nam fpeculatiua opus attingit, vt v. g. itt 
propofito logica (y Mogifasum ,non nift 
graca veritatis , vndé illud afumit pro 
medio , non autem pro fine à (c intento ; 
fic Aftalogia docet conficere,& conficit 
fi/herá materialem ad eum modum , quo 
C«los effe inter fe difpotitos exiftimat 


.tamen quia hoc opus non propter fc com- 


ficit, fcd in ordine ad veritatem aflequcm 
dà de fituj& moribus Orbium, nó amit- 
tit rationem (peculatiug; Q) 10d aüt (üb- 


. dit de Medicina di(ponere caput ad acué- 


dum ingenium , & arte lignaria fcamni 
confcó&tiua , quod ordinari poteft ad ve- 
ritatis ftudium fedendo fuper ipfum, val- 
dé eftabs re noflra ; quis enim non videt 
fy!logifimum opus elfe magis aptum pro 
veritate a(equenda,quá fit ícamnum ? & 
quo pacto fieri potett, vt (camnü per fe 
effentialiter ordinetur ad acquilitionem 
fcieniarum, vt ipfe füpponit 7 nonne hzc 
eft ridicula fuppofitio? fic pariter quis 
non vidct; quàdo Medicina remedia tra- 
dit memori recagerandz , & difponen- 
dicaputad acacadum ingeniü, finem ab 
ipfa per (z intentum effe capitis purgatio- 
nem, acquifitionem verà fcicnttarum , & 


: vetitatis mer&yer accidens ad ipfam at- 


tincrc? non exempla illg ad rem fa- 
ciunt,ncquc ronem noftram labcfactaat, 
Deniq. omninó falfum eft , quod aicbat 
hic Au&or Mathematicam non adzqua- 
té docere, quomodo triangulus ficri pof? 
fit, imó yaicus Mathematicg [copus cít 
docere modum formandi huiufmodi fi- 
ra$ mathemarjcas , vt videri pot apud 
uclid, quod fi Mathematica id adequa 
té non docet , debebat hic Auctor facul- 
raem a(lignare, quz plenéid doceat. — 
|. $8. In oppotitum obijcies r.prgcipuü 
"oppofita (cnt.tundamentum, Habius di- 
rigens aCtiones. voluntatis ett practicus , 
ergo & habitus ditigens actiones incclle- 
étus. Nec valet ncgare paritatem,co quía 
optcrauo voluntatis eft praxis, nà LR 
"tio 1ntellcétus, Hacc namquc oon ctt fuf- 
ficiens ratio, vc iile habitus dicatur praóti- 
cus, ifte fpeculaciuus quia prudeücia. cft 
habitus praéticus, & cum hit omnili dire- 
Griua virtutum, etiam dirigit operattoncs 
aliquas 


4538. « Queflio Proem.de Natura Logict... 5. 


aliquas intelle&tus qui ad victates perti. 
ment,ergo quod Logica dirigat operatio- 
nc5 intelle&us, non obftat, quominus fit 
fcientia practica Nec etiam dicere valet, 
operationes intelle&us, vt à prudéria di- 
rc&as , habere ratione praxis , quia vt 
fic; pendent ab cle&ione voluntatis,& süc 
capaces etroris practict, ac proinde im- 
itabiles io gcnere aioris nó autem ira 
k habere, vt dirigatur a Logica,quia no 
cadunt fub directione Logica, miít vc süc 
capaces erroris (peculatiut f. Ealiiraus & 
idcó non (unt praxes , (cd mera: (pecula- 
tiones ..Nà contra vrget, Valquez ;quod 
etiam in operibus Logica: principiam cít 
elc&tio, fi quidem libere fiut, € voltas 
mouet intcellc&ü ad (uos actus, ficut ce- 
1eras potentias, ecgo Logica vcre ett fcié 
tia practica a£iua , yt pocé qui verfacar 
€irca opera ,cnius ptiaci fi ett eleGuo . 
Refp. quicquid fit de prima folutione, 

uz pendet cx alia difficultate , an opcra- 
tio intelJectus poffit habere ronem pra- 
xis (videtur .n.habere poffe quatenus be- 
.m, vel malé moraliter ficri po: ) de qua 
Anferius fuo loco.fecüdam folutioné om- 
ninó (ausfacere pro negarione paritatis . 
Kt impugnatio Vafquez , quamuis apud 
Mauritiü alicuius videatur momenti,eam 
4n.adducit,& nó foluit, it& tamen friuola 
eft, vt eriam Coplur. aduertunt , quod (i 
uid probat , probat quoque nullam elfe 
Dre fpeculatiua fi ;uidé omnes actus 
cuiufcungs (cientia funt , vel Glrim fieri 
poflunr à poftro intelle&u liberg , & me- 
dia motionc yol(icatis , cum igirur ait A- 
rifl.6, Met. c.1. [cientià a&turam verfari 
.circa ca,quorü Pocipiin cit cic&io,in- 
tclligit de operationibus , quibus perfe 
conuenit procedere ab ele&ionc, & rales 

' funt ,aciioncs vittucis moralis,omnes .n, 
tales àut funt actuscliciti aut (a/tim im- 
perati à voluntate , at operationibus in- 
tcile&us,vt à Logica diriguntur , mere p 
accidés cóuenic libertas, icü volütatis im- 
perii, quia antecedenret ad quamcunque 

- Wolütatis operacioné po: inteilectus erra- 
rc in (uis actibus, & per rcsulss, quastra- 
dit Logica dirigi, & ideo aótus eius, qua- 
tenus à Logica dirigürur , nó funt praxes. 
$ccü 4o cbijciant rauones ex Aurcol. 


[| iv -- 
uia Logica eft dc obie&o operabili 
aed eCEE NER Mica t 
ytyOcanscompofitiuo,& nom meréfpe- — — 
culabi', &refolutorio,mom.n.contempla —— 
fürtan:um mitüram delimidonis,& argu- ——— 
menrationisfed traditregalas, & przce- —— - 
prabcoéila.conftruendi, &huic arga- — —— 
menco inniitur Oauizd.loc. cit. Tum 24 -— 
quia agit de operariomibus inrelle&us , ——— 
quarenusilliussürnature,vtbem&,velma — .—- 
le Gcri poffiat, & tradit mod, quo ben ; 


fiant,ac detegit vitíaygua. cotingece pof- -*— . 
(uat n exercitio acra gii ee dc "7e 
fant (cieatiz paca [am fra ne hase 
eliciunzur à Logica, quomodo ficride- - 
beat definitio enunciario,fyHogfmus, —— 
&c. non fuat propter folam verita: 2s 
qptionem,rt ibi fi(tamus, fed ex nat 
uareferunturad v(nm,vtdefiaitiónes- — — 
ncerrorefaciamus. T 4, Logicaettha- —— 
bitusnontantum cogainuus, fedét ope- — — 
ratiuus,vndé diuiditur in docente, & vt. 
tem,(cd omnis ralis babirus eft practicus, — 
Tum $5. habitus fpeculatiuus eft propt 
fe 1.M et.c.z. fed Logicanoneft propter 
fe,fed propter alias(ciencias. Tu 6. q 
tunc eflet nobilior fcientiJs p 


dee 



















4^ *w 










* 
^ - 4 









95^ 
1, 4 
E 


tamen falíum ett, quiajipfa eit. 
tionisyilz de ente reali, patet cofeq«q 
fpcculatiua quzliber nobilior eft qt 
«ung; practicaex 1. Met, c, 2. Tum« 


mim, quia £ogia Nae ji 
gifinos (peculatiuos, fcd etiam pta 


ct. T » i 

















«ergo faltim ex hac parte, pra&tica. 
$9 Kefp. ad primum vtig; dir 
Ad Logic perrinere, hinc tamé nó fequi- 
tur císe pra&icam,co quia in ipfamet di 
reétionc, im & operatione "i gen, x 

nili veritatem, omnis namque Logica« e. 
1c&po ad veritaté red indigidum rdi- Et] 
natur, directio veró practicanonordina 

tur. ad hoc,vt recté camus , fed vt 
boni efficiamur, vt verbisexpretfis docet. e 
Arift.i.Etbic.c.i.endé moduscópofiti. —— | 
uus Logicz diuerusett ab co,quo vtütur y 
practicz . Ad 2. Logica agit de opetatio- 

nibus intellc&tus, quatenus bené vel ma 
fieri poflunt (peculaniué, non pra&ticé, 
*tegit etiam vitia fpeculatiua, que inip 
fis contingere potant ; proprium autem. 
Ícicntiz practicz cft darcregulasad cui- 
- ran oc 







opio rati 


lesnon (unt regula logjcales, qua folum: 


. dantut ad fugandam suere iol 


modus przceptiuus eft proprius. (cientiae 

a&ticz, nifi ordinctur ad alium finem;. 
q ad veritatem. Ad 3, dicitur adhuc fiftc- 
rc in ip(a veritatis contemplatione , quia 
ipfemet víus inftrumentorum logicorá 
ad hoc inferuic , vt fciamus, pon vt boni 
efliciamur;& cendit ad fugandà;ignoran- 
tiamnon prauitatem,vel errorem practi- 
€i contra regnla$ prudentiasvelartis. Ad 
4. cui prz(eztim innitirur Arriaga cit.falsüi 
eft Eogicádoc&£ , dequahic e£ fermo, 
attingere operationé, nam ipfa folum cft 
directiua operationum , illas aucem face- 
ze dire&tas [pe&at ad alias. facultates au- 


.xilio logicz ventisvt patet eX 1. & yare 


& quando etiam clicerer operatione di- 
rté&am , non poflet adhuc dici inrigore 

a&ica, quia nom ditigeret praxim , cd: 
in ordincad veritatem; quod'elt mariüs 


fcientiz fpeculatiuz,non practica; Logi- 
caveto vtens , qnia eft effe&trixoperis » 
induit rationé attis, & dici pot habere ra 


tionem practici, quatenus eft operatiua ;: 
fpeculatiui veró,quia opus.ipsü;quod ef^ 
ficit cft fpeculatioynon praxis. Ad 5.non 
v ur remit 
Karin norn tiu principalis, 
fed pocius miniftra;& inft rumétalis, Ad. 
€. Arift. ibi loquitur del peculatiuis prin- 
gica, & verü 

óimmem fpeculatiuam effe praética no' 
do procedendi circa illud, &cinhoc fenfu: 
Logica dici poteft nobilior pra&icis. Ad: 
7 Logicaetíá (jllogtfmos pra&i- 


cos; fei ivtatione veti, f : aute 

in tatione boni, & idéó: 

cnsjll (peéatariütas ;. hec igitur, 

pocmpriacn ges folait Aat. And-- 
folum. ptohant, quod: Logica habet 

pod pra&tic), at quia omnis i fta dire- 
; i eere ordinatur , & ad re- 


lationisopus,fumpli-  fimp 


: E [eei (d& Ariffau& 

t € ua ; -- 
v ERBEE t. dun áit Dialeticam cííe 
mali tig ffünc;& 3. 






eft habitus pra&i: 


(000 ador ieniarea e eai Ap, Ie 
» Lud abra in genere moris, qua 


ait logici nófolü confidetare trà, logicam. 
nerationé (yllogifiorü ,verü , X^ clic ue- 
potétiam habere,& alias fimiles:qi vlicia 
6. Mct.c.1.fpeculariuá diuidit in Mathie 
maticá, Phyficam, & Mcetaphyticánul-. 
lam logicz mentióncrh faciens,vel locu- 
tus cft de (pcculatiuis princ;palibüs ; in 
ter quas logicanon eft, vcl ipfam iubin? 
tellexit fub iecundo mebro, cum fit pars 
Philofophiz. Ad hunc cttamarticalü de 
qualitate logicz fpe&tat qua ftiuncula il- 
la , an fit fcientia communis , quam quid 
difficultate vacat, brcuibus refoluit ; 
Gor q.2.vniuerf. dices , qubd eft (cientia 
communis comunitate nimirü vfus, & ap 
dicem S aerea n in ea tractatur 
unt emnibus a pplicabihia facultatibus , 
& fic logica ctt icientia cómunis quoad 
omnes partes ;. verum tamen cft Topica 
peculri ratione dici pe pr el 
nus nimirum locos arguendi' 
Communes tradit idi eréhter ad quodi! 
libet probandum applicabiles .- : 
"ARTICVEVS SEXTVS. 
be nece[ftate » & »vtilitate Logica y, 
sooo eiufque partitione. 
6o «y Ogicamad omnes (cientias, & fa: 
3 Totam peracilet nemo da-- 
bitatjid enim oftentant variz:citts appel 
lationes;& encomia,illudl prefertim apud" 
omnes recepti fimum, quod eft. trs ar«* 
tiumy/cientia [cientiarum: y ad'oniniuns 
Metbodorum principia viam. habens 5^ 
fed dubitatur aneciam fit neceffaria ; & 


is nondefuerint;quifimpliciter,&' 

abro uer efi: iccsfbicilto dixerut ad aliam 
(cientiás qnomodócunqüe comparandas: 
ctiatiinget feto modia Ros Qmm 
Arauxo 2. Met.q. 3.art. leg. hic có-: 
trou. r. Blanch;difp, 3- Q3. & Amice 
trac, 1.q; 2.dubiz«ar 3. cócl.6. Frequés ta. 
men », & communis opinio veterum y. ec 
Kecentiorum dittinguit ; & ait non effe 
pliciter neceffarià adralias fciérias vt« ^ 
cunq; cópatandas, p ite nimirüm 
Scie ili enimdh uod oe 
cam partialem,,j.a Ctusmal fciétie 


in. 


ficum pót quis: clicere'in aliqua. fcientid 
i flo lurbibe dabunt. "* iiid enteros 


330 4 J"Quaflio "Proem. de Natura Lorica. 


án Batba (Te neceffaciam » problemata 
ali athematica cfle certa; , vt (1 ab 
us aqualia demas, ua: remanét , 


fynt zqualia ; manifeftum etiam cft alias 
"Tcientias (inc logica imperfe&o quodam 
£odo acquiri pole, tà quia ante logica 
hucnionem extierunt. fcientia natura- 
lis, & Philofophi ; tumrquia modo vide- 
mus multosin Theologia;iure, & alijs fa 
eultatibus cognitionern quádam fupet- 
ficialem,& imperfcé&tam coníequi fine 
logica. Vcrüm ad eas totaliter ,& perfe- 
&«c acquirendas aflerunt efie fimpliciter 
peccilariam , non enim quis poteft per- 
fc&té (cicntiam aliquam comparare, nifi 
fciat conclufioncs omnes refoluere víque 
ad prima principia ; cognofcatque boni- 
zatem 1llationum ncce(litatem ; & códi« 
tioncs pra miffarü, deceptioncs, quz cir- 
€a cas folent contingere, & alia plura,que 
fola logica artificialis docet ; Tum etiam 
uia nullü vidimus abfque logica in alijs 
ienti js confumatum euafiffejcum tame 
folius Dialectice: du&u abí. alio magi- 
ftro plures fciétias multi comparauerint. 
Hinc Arift. 1.lhyf.c. 3.1. Met. 8. & 22, 
& alibi fzpe téttatur veteres Philofo- 
phos ob Drale&icz ignorantiam in mul- 
t05, & turpcs fuiffe prolap(os errores ; & 
PPlaio 7.de Repub.ait, I9p« Jib ile eft in- 
teliciium fine dialellica exatii vem ali 
quam attingere, crgo logica ad alias (cié 
tias toxaliter,& perfe té acquirendas cft 
fimpliciter neceííaria; a tenent Cóplut, 
dif. 1. 9.7.Sanch.lib. 144.2. Didac. difp. 
2,9.1- Ioan.dc S. Tho. q.1.art. a. Maius 
fec.3.q* 3. Auería q. 1. fec. 4. Morifan. 
olog,$.Rocchus q.4. progm. Tolct. 

| es -J. Kuuius q. 1.& citat pro hac fent, 
Jamblic. epift. ad. Sofipasr Alexand. in 
: Vlog Tepi D. Tho. opufc. $8. & 70. 
Acgid.1. Poft. Albert.trac.1.Leg.c.3. — 
-61. Dicendumtamen cft Logicam arti 


ficialem (de hac enim eft queftio) nequa. . 


«uam ncceffariam eflc fimpliciter ,& ab- 
folu A Prada aliarum (cien- 
iiaruüm 5 ur yt experientia 
docet r] & muli Thcolo ; MR 
»s enam Fontificium — » aut 
parua faltim cognitione rc um logi 
sali. Quod vcro inquit codnunis "à 


nio hos nó acquirere facultates illas totas 
liter, & pfc&e, ideoque adiillas fic 

rendas iimpliciter ncceffariam céferi de- 
bere ; Sané id non probat neceffitatem 
logicz fimpliciter ad illas fcientias com» 
parandasíed neceffitatem fecundü quid, 
& cx loppofitione, illud enimdicitur ne 
ceffarium fimpliciter, & abfoluté ad ali- 
quem finem,(:ne quo finis abfolute obti 
neri non poteft ; illad dicitur neceffariü 
fecundum quid, & ex fuppofitione , ine 
quo,licét finis abíoluté poffit obtineri 
non tamen certo aliquo modo , v. g. non 
£qué commodé,nó zqué facile,nó zqué 
€itó,quare neccífitas ifta potius (peat. 
ad modum acquifitionis,quàm ad fübflá. 
tiam finis obiinendam; Cu igitur abíque. 
logica abfolute poffint aliz facultates ob. 
tineri, eius neceffitas ad carü acquifitio- 
nem fimpliciter nó erit, & abfoluta , fed 


tantü fecundum quid;& ex füppolitioney — 
finelo | 


nam quód aqué facile, S& lo 
gica obuneri nequeant , pertinet ad mo» - 
dum acquifitionis,nó ad lub&andiá nis, 

ur exemplo , nam ad falutem 


anima ncce(farius fimpliciter eft flatus — 


Chriftianus,hic autem duplex eft,laicalis. 























P 







vnus,rcligiofusalterp & quidem religios — 







adhibendo longé tutius , atq; períeétius. 
acquiz itur hic finis; quem. ligie. 


tur cx boc inferre oos valet. ftatum reli-—— 

giolum e(letimpliciter neccilariüiadami- — — 
ma (;lutemjita cx hoc, quód logica me- ——— 
diátc perfc&ié , & coraliter aliz (ciencias. 


acquirantur non bene infertur eius. 
fitas Suit & xA ad illas ac». 
quirendas, m crtinct adac- 

aifitionem finis n m us Jas 


O , non bcne ecnícrasnecelari plis: 


citer aene xipsbils finis, ie 

sib quid, & ex tione , cum nó pcer-- 
tincat ad (ubantia acquifitionis eius fed, 
tantnm ad modj;(cd Logica ex opinione 
cói allata non pertimet ad (übftantiam ac». 
quifuionis aliarum fcientiarü , (ed tif ad. 


modum,vt . f.rotaliter,& perfe&é acqui. 

rantur,crgo Logica nó cft neceffaria fime 

pliciperadillesacquirendas wid 

1 In oppoiitum obijcies Pri. 0-. 

bádo, Br nerit fosplsidn a ame 
cientja 








Ite re 


(000 Bevilitate eooiecefitate Loplea /&Aet.VT. /I 484 — 


fcientia etiám in effe imperfe&o eft vere 
fcientia, ficut animal iinpertectum cft ve 
rum animal , fed noo pót comparari vcra 
fcicntia (ine Logica , veta enim fcientia 
habetur per demonfitrationem,& hac pet 
Logicam arvificialé. Tum 2. quia nullus 
habet veram fcientiam;nih (ciat illam re- 
foluere vC jue ad prima principia ex Actif. 
1. Pofi.c. i; Sed (ine Logica nullws feit re 

folaere etià imperfe&té. Tum 5. ad fcien- 
tiam requiritur cuidentia illationis. «i. c 


.. cognofcamus- euidenter conclufioné in- 


"ferri ex praemiflis , atqui fola Logicado- 
€et,quando conclutio inferatur ex princi- 
;pijs: Tum 4.quia licec quis ex lumine na- 
'vurali allentirt po(Tit vni , vel akterr.coa- 
clu(ioni proxima principijs lumine nitu- 
'r& notis,ille tamcal(Ten(us rion eft (cienti- 
»ficus*üne certitudine confequentizr, quia 
'euam in prima figura poteft error cótin- 
gere, vnde nemo certus eft fe non etrare 
"fine íliqua reflexione, quàd feraaucric re 
;gulas mm quas docet Lo 
'gica artificialis .. Jum demü quia ipfa cft 
modus fciendi 2.Met. 1 y. Rep. per folam 
"Logicam naturalemcófici pofi aliquam 
" demon(trationem, quia in fcientijs fant 
"alique coaclufioncs ita proximé inniten 
'tes principijs lumine naturali notis , ex 
ibus adcó euidenter fequitur conclu- 
fio , vt explicatis terminis conficiantur 
'abf4. difficultate tales demonftrationes. 


" Ad 2. in (cienujs aliqua refolutio inpri- : 


"ma prircipia)& aliqua illatio confequen- 
- tia cffe poteft ita per (e nota; vt fine arte 
"poffit attingi certe, & ab(que formidine. 
" Ad 3 naturale lame, (icut propria virtute 
"fc extédit ad a(sentüm principiorü,ita ad 
"vnam, velalterá concluíionem principijS 
-proximà fe excendere poteft fine arca, ad 
'greras veró remotiores vtiq. fe extédere 
4 itynili ex arte & magna rcflcxione. 
; Aeg iinbuiu(modi demóftrationib. 
!proximà innixis primisprincipijs haberi 
nó po ffe certitudine coiequentig (ine ar. 
ione , nametiam(i in aliquo 
modo primz figura pollet error conun- 


gere » imprimo-tamen confzquencaa cft 
Fei lids vé méostiun. Ad s. 
Bees armani ueri & per- 


P^ ab 


^ 61 Secüdoobijcies &contrá, logicam 
artificialem nullo prorías modo ciíic ac- 
cetlariim ad aliarum fcietiarit acquilitia 
nem, nam ad ime [unc nccce(i 


ria, & quod ad fint principa per (e nota , 


— 


» s 
"o. 
T. 
z Ps 
P 


— 


- 


" 2 


quibus przbcacor a(fenfas ;. & vtexillis . —. — 


€etta deducatur cobiclufio; (edad primi 
fu fficit lume naturale;& ctiam ad (ccun- 
dàm;nam necceflfitas coal cquenuae cciam 
fundatur in principijs per fe notis; f. dict 
de oimni,& dici denuilo. Tum .li effet 


^ 


m. 


gp 


nece(faria maxime id c(fet propter defi- ^ 


nitiones,& d'uifioncs, (ed qualibe: (cie 
tia habet fuas definiuoncs, diuifioncss 
ergo. Tum 3. nam qui(íque percipit,nuas 
recté intelligat ex obiecto , cui operar 
cótormatur,yel nó,& fciétia qualibet co 
gnoícit (num obiectum Tum 4- quia f£ 
cft nccelfatia ad alias (ci&ias (alti. per- 
fecté acquirendas, pati racione neccílaria 
forctad fcipsá perfecté. acquirendam , 
quod impoftlibile videtur, Tü 5 «uta (al- 
tim ad practicas (cientias non videiur ne 
»cefl'arià nam practice (olum rcfpiciunt 
tccritudinem operis , nonautcm ipfam 
"indagationem veritatis, vndé folum indi- 
nt prudentia,velarte, Tum demü quia 
itus naturalis non datur ad (implici- 

'ter poffe, fed ad facilius pofle , crgo liae 
:Logica artificiali poterit etiam. perfecte 
inteile&us confequi alias (cicntias , licec 
cum maiori difficultate . e 
Rcfp. per illud probari folum lumen 
'naturale extendi pofsc ad vnam, vcl alte- 
ram conciulionem princij»je pec Le notis 
proximá ; ad caeteras tamca remotiores 
cxtendi ncquit finc arte, & reflixioac ad 
regulasartis, & in iftis neccilias conic- 
quee non poteft certà cops /cr ne 
Ogica . Ad 2. licet (ciencia. paruculares 
habeant definitiones ; & diuifjoncs cer (is 
materijs applicacas illarum tamcn bonj- 
t5 ,.& certitudo cx przceptis logicis de 
dcfnitione, & diurhionedignofci dcbet . 
Ad 3.paict cx di&tisarc 2. in fol. ad pa- 
1.um, Ad 4. concedimus logicam eiiam 
tibi effc neceffariamsficut luae, quod.cit 


. medii ncceülariü ad quodlibet videndü y 
«fl cuà libi ipfi neceitarit, vt vidcatur, c 


revera logica libimet, iefciait: por oppli- 
atiuRC Yoius aliam , nà ila pars 
qua 


^ 
a$i 


i agit de terminis fimplicibus ad dire- 
ionem primz operationis atcins, iudac 
ád cognitionem alterius partis , quz agit 
de enunciatione, & attinet ad dire&tioné 
fccunde, & hzc pars ipfa iuuat ad illam , 
quz agit de difcuríu , .& tora ip(a Logica 
ruditer , & imperfecte rradita in inftitu- 
tionibus pro Tyronibus eft necetaria ad 
feipsá poítca perte&é tradédam , & pro 
dignitate . Ad 5. licet id. gratis concedat 
Joan. de s. Thom. id tà admittendum nó 
eft,quia pra&icz quamplures (cientificé 
rocedunt, & (uas demon(trationes có- 
ciunt,vndé (altim ex hoc capite Logica 
indigent. Ad o.negatur coní(cq.quia licet 
femel,atq. iterum poffimus bené operari 
in p materia; perlogicam natura- 
Jem, & naturz lumen.circa noftras opc- 
rationes reflc&tere,id tamé nó poteft fie- 
ti (emper, & in qualibet mareria fine regu 
lis artis. Dices, ergo ad (ciétias faltim fic 
acquitendas, .f. perfecte, erit [implicitec 
nece (Taria. Neg.con(eq. imó.e(t implican 
tía in adiecto, y.n. fic pertinet.ad modum 
acquirendi (cientias,non ad (ub(tantia ,& 
(idco non re& infertur indé neccílitas 
logice (impliciter,quia (ine logica acqui- 
ri poteft aliqua fcientia quoad fubftan- 
tiam habitus , nam hoc fit per quamlibet 
demonttrationem , (cd tantum neccfíficas 
fecundum quid,& ex (uppofitione; vt dc. 
£latarum cit in concluiione probanda .. 
63 De partitione Lozicz ( quz «erat 
altera pars huiusarticuli) varij cxcant. mo 
di dicendi. Tatar.q. 1. proaem. Logicam 
itur in veterem , & nouam, vetus cít 
illa , quz de paribus argumentationis tà 
propinquis, quàm remotis tta&at, noua, 
quz cftde argumentatione ipfa, ciufque 
cere fübic&iuis. Maurit.q.3. vniucrf. 
Logicam fecernit in cam portionem,que 
eit de partibus áncegrancibus (yllogifmü, 
& cople&titur libros pradicabilium, prae- 
dicam.& Periher. & in illam 1 quz c(t de 
partibus fübie&tiuis. Conimb. cum alijs 
Auctoribus padim n procem. Log. íe. 
€ant Logicam in tres partes (um ta diui- 
fione ex paricobiciti, in eam, quz c(t dc 
delinitione,n cam , ps de diuifione, & 
inca:n, quz agit de diicu: (u iuxca nume- 
Um initcuiieatorum tripus opceationi« 


-Queftio Proam-leNamraLogis. ^ 0 


busintelletus deferuientium 
Dicendum tamen, quàd Logica infe, 
j& in totalatitudine fua in duas diuidi 


bet principes partes , in quarii «na deia- - 


ftrumento (cicadi, in cóijagatunin altera 
de (pecicb*, & parcibus fubicótiuis cius, 
& prima pars fübdiuidi poteft in illa, in 

ua de principijs,liue effendi, (iuc.cogno 
Ícendi modi (ciendi in cói agatur ,& in il- 
lam,quz tractet de affe&tionibus cius, vt 


fic; fecunda etiam/ubdiuidi poteft iuxta — 
:numeti (pecierum modi fciendi,quz : 


Átantiores (altim , ad quas coeterz reduci 
potlunt, tres recenferi folent, definitio, 
diuifio,& argumétatio. Ratio huius pat.- 
titionis facile deducitur íupponédo,quc 
:qR fcientia diuiditur, débet primo diuidi 
án partes principales ,:nó autem in minus 
frondes » Ille vecó dunt partes principa 
es in cientta , quz per fe , «& dire&té.ad 


illius (cientig texturam,& integritate (pe — 


«ác, & propter fe expetuntur,& non om 
ninó.in ordine ad aliud,fcu ad aliam par- 
tem , alioquin cum illa con(titueret vnam. 
partem principalem, nó auté in fe talis ef 
fet; fed filogica contexeretur sr totum 


ambitá (aum, vtique traétatus acie d 


mento Íciendi in cói dire&té,& pet í - 
ftirueretur tractádo dceius principijs.&c 
pallionibus,& propter Íe expetereturs 
militer tractatus deipeciciun DE 
&c. maior o(téditur exemplo, mmamlib. 
& 1. Phy(Cnon pem ioi) diftin-- 
&am principalé à ceteris lib. Phy(. licet 
jnillis de priacipijs agatur;in iftis de pa- 
fionibuscarporis naturali alia certé 
irationcnifi quia omnes ordinátur ad co- 
guitionem corporis naturalis in cói ; Mi- 
nor patct, quia quilibet tra&atus direi 
pertineret ad Logicz confiderarioné,nec 
'vnu$ ita alteri Di. Aon i elfer ,vc nc- 
quaquam propter íe expeterctur; nàá ma« 
tctia tradira. in vnoguo que, digna. fort 
propria, & peculiari co(i 
precio ordinevaius adalium. — 

. 64 At fi fermoit dc Logica Arift.hec 
in duas diuidi debet principales partcs,in 
Qquancu:n rama agitur def;llogi(mo , in 
aitera de icio iig » illa conunebit 
libros pradicabil:á , praedicaméta. Peri 
& rriorálta libros Poft, lapin ^ 








Füstio huius partitionis eftquia lib. prz- 
dicam.& Perilier.non propter fe ex pecü- 
tur , fediri rede proríus [yllogitmi in 
€ói , ergo n ime conftituere partcm 
rincipalem.fed cü lib. Prior. vbi de ipfo. 
yllogrfmo agitur. vnam parcé principale 
conftituent, quod pariter eft de. fecunda 
dicendum: Adliuc tamem paries eiulmo- 
di principales in alias minorcs fecari pol- 
funt;prima in duas, in cam -f. qua c(t de 
principijs inte rantibus fyllog;faiumyque 
adhuc (ubdiuiditur; vel cnim tunt: princi- 
3ia remota; & fie elt liber predicam. cut. 
in(cruit liber icab. vel (ünt propins 
qua& fic cft liber Periher. & inca, qua" 
eft de quidditate , & affeGionibus ipfius. 
fyllogi(mi in cói,& fic süi libri Prior. Al- 
ttta vero diuiditur. in urs minores partes. 
iuxta tres fpecies [yllogimi , nam vel € 
démonfttatio , & ita habentur lib. Poft. 
vcl (yilogifmus probabilis » & fic habGuir: 


DISPVTATIO PRIM 
De modis , fes inflrumeniis fendi .. 


Proan..merito primum locum pofcit bac Difputatios cii 
fciendiyfeu inflrum&étum cognofcendi Statutum fit obietl i 
Logices plané bnc Logica debet incipere, »t ab initio exatiam pra- 
mittat. jui obietii cognitionem y btc autem non folum de: modo [cien- 
di im communi agemus ed: ctiam ad quadam iftrumenta particu 


oft Quaji. 


n. modus 





Deneal[siiate, eo otilitate Lopica frt. T. — 183 


lib. Topic. vel deceptorius , & fic haben« 
tut lib.Elench. qui difcurfus integer col» 
ligitur ex Do&t. 1. Prior.q. 2. Nos quam- 
uis Logicam intota latitudine fua ad ni 
miam prolixitatem cuitandam contexere 
non intendamus,cuia tamcn ampliorem 
contcxerc volumus;qaàm reliquerit Arif. 
altius initium; Difp. petemus; nimirum ab 
ipfo inflrumento fciendi in cómuni;paus 
latim poftca. dcícendédo ordincm ipfius 
Arifl.capiemus: Aliasqua(dam difficuls 
ficultates de vnitate Logic ; fubalternas 
tione ; &c. quia non (unt. Logicz pecue 
liares; fed alijs quoque fcientijs commue 
nes, hic libenter mi(las facimus, & víq.ad 
Pott.lib.differrimus ad Difp. dc (cientias 
nam ibi de vnitate habituum,fubalterna- 
tione fcientiarum , alijfq? communibus 


* earum attributis fumus acturi ; & cx ibi 


dicendis facilé- patebit. carum rcíolutio «; 





A »« 


laria deéfcendemus, ad eomimirum , quorum notitia eft' Preis nece[faria ad. c gte« - 


vorum captumy C [e babent-velut clauicula qu&dam»ad a 
Soro lib. 1. [umm. c: 4: Auería q. 4.Log. - 


QV &STIO.PRIM A.. 


Quid , & quotupléx fii modus y. feu in-- 
; rumentum fciendi . . 


E natura inftrument: Logici , q? 
D modus Ss cn 
tionibus varié.Jóquütur Auctores; Zaba- 
tel. iníuis lib. de methodis per:totü; qué: 
ftquitur. Faber T heor:; 16: cótendit de ra- 


tionc ow (ciendj ciie.vim illátiua, , 
ira d folum dicatarápftrumentü : 
qued habet vim nou ficádi igno : 

turm ex noto. A jij mitius: ag&tesanquiunc 
ead initiumentum. logicü ; quod ' . 


mitius 
fofficere ad. ; 
habeat vim mam fe ftandi ignotum, fiue- 
idiasia rilagonisp fub ab moUoyita- 


ES 
'*€ 
" 


liftarum, qu 


-. Hi 


la aptrienda e 


fc&.1. Complat. in przamb. ad fümm. 
Cafil.ibid. c. 1. & eft cóis opinio Sümue 
ui arodum (ciendi dcfiriiüt , qp - 
eft crario tranifeflaciua alicuius ignoti «. 
Alij demum perimodü fci iter 
non (olüm,quod habet vini manifeftands 
ignotumfed quicquid quo quomodo iu« 

uare poteft intelle&tum indiri-- 


endis operationibuseius", ita loqui. vie 


dentur jdem Compluc.difp.procem.q.3, - 
cs namero ntmenrorm lo 
gicorum varij exorti funt modi dicendi, 
gomentationcm inftrumentum logicum : 


appellant; &ecam prciputy qua-elt in. 


A 


$4. 
matcria neceffaria , qualis eft dcmonflra- 
tio, hzc .n. parit (ciennam proprié dicta, 
vndé in toto rigore meretur nomen in- 
firumenii fciendi . Auct.2, fent. licet ma. 
ior pars corum tria a(fignent in(trumenta 
logica;Dcfinitionem, Diuifionem,& Ar 


gumentationé, tamenaliqui hunc nume- ' 


rum minuere aggreffi func fübftrahendo 
diuifionem, «o quiaró fit ab alijs in(Lru- 
menus condiftintts, ità Hurtad.diíp. 19, 
fcé&.6.Valliusimit. Pott. q.1,cap. 3. & fuit 
fent. Algazcl.imtua Logica, Al1j € contra 
numero rernário non contenti addiderüt 
Rcíolutionem, quz cft progretius à par» 
ticularibus ad vniueifalia;à pofterioribus 
ad priora jità Euftrat.in (ua prafat. fuper 
2. Poft. An.mon. fuper proem | Porph, 
Damafc. c. 1. fuz Phyl.. Alij addiderunt 
enunciationcm, vr Auerí.cit.& quamplu 
zcs methodum , fumendo methodum pro 
ordinc;qui in fcientijs obferuari debet, vt 
diftin&é radantur , & fineconfufionc. 
Au&orcs-deniq.3.fent.lati ffimé vfürpan- 
tcs modum íciendi appellantj initruméta 
logica omes fccundas intentiones , de 
quibus logica tratar, fiquidem omncs il. 
lz (unt aliquo modo veritatis oftentiuz , 
& conducunt ad directionem operationü 
intellc&us;qui cft vnicus logice finis, ità 
Complur. loc. vlt.cit. " 

..à Dicendum ett, quod licét flri&i(fi- 
mé loquendo pma fciendi, & intiru 
mcntio logico (ola argumentrauo poflit 
dici modus (ciendi , v: pote qua fola ex 
noto ignotum manifcftat pcr vim illati- 
vam ; & illum fuse (umendo srn tocar 
extcnfionem , quam poteft habere ; om- 
ncs (ccundz iniemioncs logica dici pot 
fini intlramenta fciendi, .1. rcété cogno- 
Ácendi , vt peté qua omnes fuot ali 
modo veritatis ofleofiuz , & intellectus 
dircétiuz, tamen proprié loquendo mo- 
dus ÍGcndi , & infttumentum logicum 
eft illud , quod habet vim manifcttandi 
ignotum quomodocáüq; id faciat , cumq; 
id folum conucniat cum omni proprieta 
1e Defniuont, Diuihioni, & Argumcnta- 
tion! , hactria propriéeiunt inilrumcn- 
*à logica non plura,nec pauciora. Concl. 


1 Scoti q. 2. lib. 1- 1 rierem quam tenet. 


Tat.q1.przamb-legice,& Symmulifl 


- 


^Difpur. 1. De infteumenis [ciendis s. 1. 


quO- gargumentationem , vel d 


omnes . Et quantiim fpe&at ad a(fignaf 
dam rauoné modi fciendi,feu inftruméti 
logici probatur brcuiter y quia. vt docet . 
Scot;4.d.1 . q.2. fignificata vocabulorum, 
probare nó poflumus,fed oportet ea (ups . 
ponere ex comuni víuloquéziü, vt apud 
logicos nomine modi fciendi.con(ucui; 
intelligi via di(tin&é cognofcédi Moduoq 
anté confusé cognofcebatur, vndé inftru, 
mentum Íciendi à Summul. cóiter dcfinis. 
tur,quod fit oratio manifeflatiua alicus 
ius ignoti , per quod excluduntur voces. - 
limpliccs, & incomplexa quia (a fficiens, 
tcs non (unt ad explicandam rem diltin-, 
&é & explicité,fcd ranrum contus fn 
ficanbergo abíq. fufficienti rationc Aur 
&ores prim (cnt. nimis coarétant rone. 
inftrumenti logici, fcu modi fciendi, vt. 
folum ab illis orationibus participetur ». 
ua habent vim mamiífc(tandi, ignoti per. E: 
aüienem, & mimis ampliant Autores ——— — 
3 cnc. dum volunt cam conuenite etiam nem s 
vocibus fimplicibus& quibufunquein- ——— 







e 
D 


T" 


tentionibus logicis., T WE 
3 Dendé probatur exe amisvne — 
denomeninflrumenti deductumett ,nà — — 
in eis non (olum appellatur inftrumentüs, 
feu modus conficiendi artesactum illa 
tia difpolirio , (eu applicatio snatet 







€x qua immediare  rcfaliat ariefactu 2 
fed ad quamlibet parcé artefa&ti feorfiae — 
facicndam datur euam quor. 


& facilétalis parscfficiatunfedquianom — — 
ità cernitur modus rc&é operádi in qua- 
libet minutiffima parte arcefacti efficié- 

dà, ncc certum inftrumentá illi cortefpOs - : 
det, fed in pricipalioribuspartibusilliuss ———— — 
ita hac proportione teruata logici nomerr : 
modi. (ciendi non reítringunt ad folam 






DELI S 
atére(ü ientifica cognirió, i 
ampliant pt ie i rt nd; ifi 
tentrones. logicales, fed tribuunt illud 
incipalioribus quibuídam intentioni« 
u$,.f. Definitioni Diuifioni,& Apees ; 
pectcec e generalia quedam infira 
menta (ctendi, in quibus clucet vis manis 
fcftandi ignotum, vndé proxime ;& ims. 
mediate ditigunt intelle dorm ed 
rauonibus ; ac proinde fpeciali moda 


— Que. I. Quid, e) qunwplew fitinftrum.feiendi.. 183 


€onuenit eiscfIc veritatisoftentuas, 

Hinc facilé probatur altera pars con- 
clufionis,quod tria tantüm fint inít rumé 
ta logica: Deliaicio, Diuifio, Arguméta 
tio; nam vt difcurrit Tatar. Modus (cié- 
di cft oratio manifeftatiua ignou hoc au 
tem, vel eft complcxü, velincóplexum,(i 
fucrit coóplexum; man;feflatur per argu- 
mentationé;fi veró incóplexum, vel igno 
ramus cffcntiamn, & banc explicat defini- 
tio, vel partes cius, & has manife ftat diui- 

o,vt v. g.in homine fi cffentiam igno- 
res,manifeftatur hac definitione efi ani- 
mal rationale,fi ignores partes cius,ma- 
nifeftantur hac diuifione Hominis alía 
pars efl animasalia corpus, & fiignores 
propriam pa ffionem , Qua de illo praedi. 
catür, dicendo bomo : rifibilis , mani- 
feftatur per hanc argamentationc Qme 
animal rationale eji vifibile , omnisbo- 
to cfl animal rationale, ergo omnis bo» 
amo efl vifibilis , ergo ficut nullum aliud 
datur ignotum , quod manifcflctur , ita 
nullus alius datur modus fciendi,qui ma- 
nifcilet . Tum 2. quia & fi aliz intentio- 
ncs logicalesconducant ad cognitionem 
rerum acquirendam , & intclicétum iu- 
uent iníuis operationibus ; tamen pro- 
ximé, & immediaté id non efficiunt ; (ed 
mediantubus illis tribus,ergo illa tria pro 
prie funcinftrumeria logica, & ad ca re- 
duci dcdent cztera, quz ad modum fcié 
di quoquomodo pertinent. 

4 Viaterea numerus hc cernarius nó 
potcft rationabiliter augeri , ncc minui ; 
€rgo initruméta logica n funr plura, nec 
pauciora sribus;probatur aflumprü , non 
potcft io primisaugeri addendo Ix cfolu. 
tioncm ; vt inflrumcntum ab illis tibus 
cendiftinétum , nam re(olutio fa pe (2-. 


gius cum Diuifione coincidit , nar diui- - 


dendo reioluimus » & reducinuus rem in. 
fua principia , vnde & Arift. in progem. 
Phy: Rcloiutjonem appellatdiuijoncm 
tcX.3« Pofjerius autem eX. bis nota. fiut. 
elementayG. principia idu bac diutz., 


«ieioluunt;interóum cuam coin», 
- MdRani D-butigne t De iid 





pe ., quando nimirum reloluimus dcfi- 
niédo monftrádo;dcfin &do quide 
ial ecuas iniunvin iuapria 
T oweqo P s i 


— 


cipia definientía, demonflrando vero, cli 
pcr demonftrationem à poftceriori, feu à 
figno;qua dici foler Methodus refoluti- 
ua,cffectum refoluentes caufam inueni- 
mus cx Acerb.lib. j.9.q.Perip.q. 1. Nec 
debet augeri addendo Énanciationem cá 
Auería,quia de ratione enunciat! onis, vt 
ficscft táàtum enunciare vnü dealio', non 
autem manifcflare ignotá, in quo confi». 
ftit ratio modi fciendi ; vode fecundum 
quod eft propofitio, nó neceffario affert 
rcs notiorcsícd folum id evenit , quando 
coincidit cum definitione, aut diuifiones 
vt cum dicimus bomo efl animal rationa 


lejbominis alia pars efl animasalia cor- 


pus quo cafa enunciauo manifeftat igno 
tum Don rationc (ui,/ed definitionis ,vel 
diuifionis,que in ea continerur crgo ená 
ciatio,vt ic,non cft modus fciendi códi- 
ftin&lusà ceteris , quia per eam abfolute 
profercur vnum de alio , fed nullo modo 
oftéditur veritas illins;quod per enuncia 
tionem afferitur: N ec demum augeri de- 
bet addédo Methodum,fcu ordincm fer 
vándum in fcienujs tradendis , quamuis 
enim hic ordo maximé iuuct m&is dirc- 
&ionem,valdeque condtcat ad ícientia- 
rum acqu/fitioncm,nam ordo confufio«- 
nem climinat ab intelle&u, nó ob id ad- 
dendyus cít y vt infirum;entum ab illis ttje 
bus condiftip&um, fed y'otius dici debet 
illorum communis qüzdam rc&ta. difpo- 
fiio , vt bcne dirigant cognitionem no- 
flram,g :ta probatur; nullum inftrumé- 
tum ad fuum onus ztüaan oi priug 
fit rc&é difpofitum, & accommodatü 
Kos E be pe o cte ern 
obtufa, fcd prit sad cotem acuitur ,non, 
vumur calamo ad fcribendü nili prius ak, 
tcmperaro; & fane acumen boc in fecus. 
ri , & calamo gon eft ipftrumentum . 
fün&um à (ccori .& calamo » fed. Lt 
difpofitio quzdam neceffaria ad inftru- 
Werl » vi bene fum n ünusexciceat à 
at Methodus  & erc » cie j 

Susi li 
ur 


wlis 
difrolitio cómup us inftru 
VUPTPIIME ERU. 





D icf Be beca 
EMESE "ct 


^ 


176 
priiis fed diretliuii in aliquo atíu, exté- 
dendo nomen, quia tamen atius ,in quo 
dirigit, no eft nifi pen ,rdeo logica 

roprié nà eft prac icayfed |peculatiua . 
| been explicatur conclu(io,ná co- 
gaitio pra&ica poteft (umilaté , pro no- 
titia ./. cuiufcunque operationiscontin- 
quete (it eccoris capax, fiue pra&i- 
ci,fiue [pecalatiui, & non eft puré cócem 
platiua naturz proprij obiecti (cd etiam 
cffc&rix illius, & (ic Logica dici potett 
fcientia pra&tica,nam fcientia Logica nó 
fiftic in hoc ; vt tantum cognofcamus na- 
guram fyllogi(mi , fed tradit regulas, & 

cepta illum ce&é cóficiend:;(ed quia 
Pocos inficit ad notitiam practicà pro- 
prié didam,fed effe debet directiua pra. 
xis,nimirum operis ab ele&ione penden- 
tis, & quod (it capax erroris pradtici , ac 
proinde imputabilis ad laudeas, vel vitu- 
perium, ideà propri loquédo logica nó 
e(t practica;fed (peculatiuayquia ip(a di - 
rigit actus intelle&us , ne contingit in 
eis falíitas, qui eft error (peculatiuus , & 
totus cius finis e(t veritas,& fcire,nó aüt 
operari, nam non (olum cognitio natura 
fyllog;fmi,verum & illius conftructio ett 
propter (cire,& Logica efficit inlttumen 
tà (ciendi , non vt operemur; led vt re&té 
cognofcamus; Etvcmodo ab(tineamus 
ab ca conccrtationc, an opcratio intelle- 
étus dici poffit. praxis , de quo inferius 
loc.cit. hoc omncs fateri cenentur, p li- 
cct aus intelle&us in ordine ad bonita 
tcm moralem dire&us rationem praxis 
habere poffit 5. t& quatenus dirigitur in 
ordinc ad veritaté,non habet rónem pra- 
Xis , quia tunc fimis illius dircctionis. cft 
veritas,& non opusmodo lozica dirigit 
operacioaem iptelle&us,nó vt participat 
itaté moralem à voluntate cóicatam, 

fed vc verfatur circa verum , qp eft pto- 
rium intclle&us, & hoceft przcipuum 
mentum, cui hac innititur (cntétia, 

$7 At refpondent contrarij, & prefer 
cim Aucría cit. parum refecre,quod cogni 
tio fpeculariua , que dirigitur per Logi- 
cam , fiftat in contemplatione veritatis. 
Nam ipía Logica nó fiftit in contempla- 
tione yeritatis de ipfo (uo obic&o , (cd 
ordinatur ad illud efficiendum ; atque 


graria (ai,& n": feipfam. Et 


Queflio Proem.de Natura Logica. 


adco non eft propter. feipfam , & pratia 
fui, in quo có(ttit ratio (centi pra&tie 
cz, illa autem cognitio e(t fpeculatiua s 
t liftit in contemplatione veritatisde - 
uo obie&o, quod conftidetac , & fic-eft 
quando 
dixit Arift. (peculatiuz finis eft veritas, 
pra&t;ca opus,non intellexit de finc ope- 
rationis diredtz, (ed dc fineipliu(metca , . 


gnitionis, quz dicitur fpeculatiua , vel — ^ 


ractica, ee quód fpeculariua ita co gnoe 
is veritacem (ur obie&i, vt alio veritas 
tem non dirigat ex modo cogaof(cendi, 
Jf. precipiendo , & dictando de obic&to 
cognito faciendo,alioquin nó rret mere 
«ogno(ciciuá. , & ommn:no non fillécet in 
notitia veritatis, fed opératiua fortt', & 
pra&ica . Tota hac refpontio falíz inni» 
titur intelligentiz nature cognitionis 
practica, & (peculatiuzfallum tiqurdem 
cít qualécunq; ordinem ad opus.fLiétiam - 
exiahere à ratione (cienuz. fpeculati- 
ug , & ita in fimplici , & nuda cótempla- 
tonc ut obicéti fi(Lere dcbere,vt nequa- 
Jue ad illius effc&tionem ditigere pof- 
15q0d P. Didacusq.6.proeem:& Compl. — 
manifelto demonttrantexempló, Geó- — — 
metria namq; Aftrologia, & Mathema- — 
tic& (cicntig fpeculatiuae (unc, &tamen 
non eft contra Lei sdb aliquid 
ri,nimirum triágülü, (pha ram; aut 
finta iin; opus etiam numerandi , vel - 
meníurandi fpeótatad illas, &Ctamen eas 
nó extrahit à ratione fpeculatiuz, nó ilia 
raione , niti quia horam inttrumentoráü 
conftru&io ordinatur ad coguitioné ve- 
ritatis, neque per illam intendunt (ciéciae 
huiufmodi opus ipfum fa&um, fed veri- 
tatem,crgo cum Logica nó folum omnia 
ordinet ad cognitionem veritatis,(ed ip- 
fum opus,quod dirigit, cognitio veritatis 
fit,plane ordo talis ad opus à ratione (cie 
Liz (peculatiug! ipfam mon extrahet ; Et 
hac de cauía etiam propter (eipfam di- 
cetur, & non proprer aliud, quia etia 
dirigat inopus,tamen in hac ipfa actuali 
dircctione, immo , & cffc&ionc oper & 
non intendit opus, vt (ic, (edyveritaters. 
Poncius ctiam difp. 2. Log, q.8 n. 85. 
hanc probationem inficiatur,& ait facilé 
folui poffe dicendo, quod licet finis pro» 
ximus 





- en fit [Gientia realis, eov fpeculatiaa, e frt, V.— 177 


xi mus pra&ticz fit opos,non veritas, tamé 
"wetitas potcft efle finis eius remotus , & 
fic in propofito dici poterit Logicà effe 
pra&icam;quia licet remoté ad veritatem 
Ordinctur, proximé támen ordinatur ad 


. opus .f.ad confe&ionem fyllogifmi,& a- 

. Tioram inftromenrorum fciédi,quod fuf- 

- ficit, vt abfoluté , & fimpliciter practica 
^. dicatur; quod enim 
: »- dinetaradveritátem cognoícendam im- 
5": pertinens eft ad Logicam (inquit) nàm 
Uo ffcamrium ordinaretur, 
8^ D-din vii irse UE deis 
VN fa. 


hoc opus ylterius or- 


fc.etlentiali- 


ereà fclentiattadens" modum ill 


- ""wiitodic fet fjxttülua i cii net! de fa- 
. Aio Medici 
' tande memoriz,& difponendi caput inor 


» quie trádit modum recupe 


dire ad acuendum ingenium dicitur fpe- 
«ulaiiua licet recuperatio memotiz , & 
acumen intelle&us ordinentur. ad'ícié- 
tias habendaz; Ád illud de Mathematiea, 
oa: docet conficete wiangulum,& came 
"ett fpeculatiua;ait aon e(le practicá, quia 
nori oftendit adazquaté, qnomodo trian- 
"gulus fieri poflit, (i ebim fic oftenderet, 
plané practica non foret, Hinc tandem 
n. 87. ipfe probat conclufionem , quod 
Logica non flt pra&ica, ied fpeculatiaa. 
iia in omnibus eius partibus dirigit 4- 

15 intellectus ; non autem actum alte- 
"rius potentie ab intelle&u ; quz. (ola eft 
tpraxis,vt docet Scot.q. 4. Prolog. Hac 
stamen fua ratio parümvalet, quia vcl fal. 
fum, vel faltim dubium aflumit ; quod .f, 
mulla operatio intelle&us dici poffit pra- 
is, oppofitum namq. probabilius cít, vt 
infrà patebit difj».1 2. q» f, art. 1. & tenet 
etiam Ponciusi pfe difp.cit.n. 80. & ide 
"libenter ab hac ratione abflinmus;qtio 
- wq; infra melius declaretur; Quare pre 
ftat adhibere rationem à nobis adductá, 
"qua non eft ità facilis (olurionis, vt Pon- 
€ius arbitratur ; fenfus namq, illius axio- 
matis, quod finis fpeculatiuz (ic veritas , 


- practice veró opus;verus, & gcnuinus cfl, 


quem vcrba ipfa prefcferunt , non autem 
quem ipfe commifcitur , nempe quod fj- 
mis per fe imentus à fpeculatiua ett. veri- 
ta5, p'ra&ticz yeró opusbonum in genere 
n.oris, vel attis ; & (1 interdü (peculatiua 
opus attingit aut practica veritatem , id 


e(Ie meré per accidens, & propter aliud 
nam fpeculatiua opus attingit, vt v. g. ift 
propofito logica b logifmum , non nift 
graua veritatis , vndé illud a(fumit pro 
medio , non autem pro fine à fc intento ; 
fic A ftalogia docct conficere,& conficit 
fi/herà materialem ad eum modum , quo 
Cotlos effe inter (e difpotitos exiftimat; 
.tamen quia hoc opus non propter fc conm- 
ficit, fed in ordine ad veritatem aflequem 
dà de fitu, & moribus Orbium, nó amit- 
tit rationem (peculatiue; C)10d aüt (ub- 


- dit de Medicina di(ponere caput ad acué&- 


dum ingenium , & arte lignaria fcamni 
confc&iua , quod ordinari poteft ad ve- 
ricacis ftudium fedendo fuper ipfum, val- 
dé eftabs re noftra ; quis enim non videt 
fy!logifmum opus cffe magis aptum pro 
veritate a(íequeada,quá (it camnum ? & 
quo pa&o fieri potett, vt (camnü per (e 
efTentialiter ordinctur ad acqui fitionem 
fcientiarum, vt ipfe (üpponit? nonne hac 
eft ridicula fuppofitio? fic pariter quis 
non videt', quado Medicina remedia cra- 
dit memori recaacerandz , & difponen- 
di caput ad Maciqun ingeni, finem ab 
ipfa per (z intentum effe capitis purgatio- 
nem, acquifitionem verà fcientrarum , & 
vetitatis mer&yer accidens ad ipfam at- 
tincre? non ergo exempla illa ad rem fa- 
ciuntncque ronem noftram labcfactaat, 
Deniq: omninà falfum eft , quod aicbat 
hic Au&or Mathematicam mon adequa- 
t& docere, quomodo triangulus fieri pof? 
fit, imó vmcus Mathematicg [copus cft 
docere modum formandrhutufmodi fi- 
i mathematicas , vt videri pot apud 
uclid, quod fi Mathematica id adzqua 
té non docet , debebat hic Auctor £:cul- 
tatem a(lignare, qua plenéid doceat. — 
$8 Iu oppotitum obijcies r.precipuü 
"oppofitz (ent.fundamentum, Habitus di- 
rigcos aCtiones voluntatis elt practicus , 
ergo & habitus dirigens actiones intelle- 
étus. Nec valet ncgire paritatem;eo quia 
optrauo volunraus eft praxis, nó apera- 
"tio 1ntellcétus. Hac namquc aon ctt fuf- 
ficicns ratio, vc iile babitu dicatur practi- 
cus, ifle fpeculaciuus , quia prudeücia cft 
habitas praéticus, & cum hit omni dire- 
Griua virtutum, etiam dirigit operattoncs 
: aliquas 


498  : Qusflio Proem.de Natura Logis. 5. 


aliquas intelle&us , qui ad virtutes perti» 
nentergo quod Logica dirigat operatio- 
$ intclle&us, non obftat, quominus fit 
Ius pra&tica Nec ctiam dicere valet, 
operationcs intelle&us, vt à prudétia di- 
rc&as , habere ratione praxis , quia vt 
fic; pendent ab ele&ione voluntatis,& süt 
capaces erroris practict, ac proinde im- 
tabiles in gcnere aioris , nó auteq ira 

fc habere,vt dirigaatur a Logica,quia nó 
cadunt fub dircétione Logica, niát vc süc 
capaccs erroris (peculatiut f. faliicau s & 
idcó non (unt praxes ; (cd mera fpecula- 
tiones ..Nà conira vrget,Valquez ,quod 
etiam in operibus Logicz principium e(t 
electio, fi quidem liberé fiufic, € volütas 
mouet intclIc&ü ad (uos acts, ficut ce- 
teras potentias ergo Logica vcr ett fcié 
tia practica a&iua , vt pocé qui verfacar 
€itca opcra ,cnius ptiaci pii ett eleGuo . 
Refp. quicquid fit de prima folutione, 
quz pendet cx alia difficultate , an opcra- 
tio intellectus poffit habere rónem pra- 
xis (vidczur .n.habere poffe quarenus be- 
né, yel malé moraliter ficri po: ) de qua 
Anferius fuo loco.fecüdamn folutioné om- 
ninà (arisfacere pro aegarionc paritacis . 
Et impugnatio Vafquez , quamuis apud 
Mautitiü alicuius ni inomenti,eam 
4n.adducit,& nó foluit, ità tanien friuola 
eft, vt ctiam Coplur. aduertunt , quod fi 
uid probat , probat quoque nullam eife 
cientià (peculatiua , ficuidé omnes actus 
cuiu(cung; (cientia fiunt , vel Gltim fieri 
poflunt à noftro intelle&u libet, & me- 
dia motionc yol(icatis cum igitur ait A- 
rift.6, Met, c.1. (cientià acturam verfaci 
circa ca,quor( principii cft clcé&tio,in- 
tell:git de operationibus , quibus per. fe 


conucnit procedere ab ele&ionc, & rales — re 


' funt ,actioncs virtucis moralis,omnes .n, 
tales aux font actuseliciti ; aut (a'tim im- 
perati à voluntate at operationiBus in- 
tcileétus,vr à e dirigumur mere p 
accidés cóueni libertas, (cü volütatis im- 
periá, quia antecedenrer ad qüsmcunque 

- Nolütatis operationé po: intcilectus erra- 

rc in fuis actibus,& per rcsulss, quastra- 

it Logica dirigi, & ideó actus eius, qua- 
tenus à Logica dirigürur , no funt praxes. 
$ccü 4o cbijciunc rauones ex Aurcol. 





















uia Logica e(t dc obiecto operabili , & 
r2À ilie vetíatur modo opcrabili , & 
yt vocan compoflitiuo,& non meré (pe- 
culabi! , & re(olutorio,non.n.contempla 
tuc tancum mitacam deliaitionis & argu- 
menrationis/ezd traditregulas, & przce- — - 
prabcoé ila conftruendi, X&huic arga- —— 
mento inatitur Ouuisd.loc. cit, Tum 2« 
quia agit de operationibus intelle&us, | 
quarenus illius sütnaturg,vtbemd,vclma —— — — 
le&cri poffint, & radit modá,quobené — — 
fiant,ac detegit vitiayqua cótingere pof» — 
(uutinexercitio tar, arqui lec propria — — 
fant (cientiz pra&ice Tam 1:2 b 
€liciunrur à Logica, quomodo ficri de- 
beat definitio  enunciatio jf£yHc 


750g 


er oGÁmui — 

Ac. noníuat propterfolam verias co» - — — 
gnitionem, vt ibi fi (tamus, fed ex natura 
fua refc runtur ad v(um.vt definitiones &- 
ne ercorc faciamus. Tii 4. Logica et ha- 
bitusnontantum cogaituus, fedét ope- — 
FaEinuE vndé djuidApc ie e pe vul i 
tem,fcd omnis ralis babirus aducus, — 5— 
Tum $. habitus fpeculatiuus ef M UR 
fe 1.Met.cz.(cd Logicanoneftpropter ———— 
fejfed propteraliasciencias. Tü quia —— 
.tunceffet nobilior (cientijs pra&ici$ d — 
,tamen falíum ett, quiajipía eít de ente, E m E. 
tonisiilz deentereali, patet cófeq.quia —— 
fpcculatiua quzliber nobilior eft qua-- 
«ung; practicaex 1. Met, c, 2. Tum de- 
mum, quia Logica nó d fy 
girarfjeruiaton (ed eam ridicog z 
ergo (altum exhac parte pra&icacft, — — 

$9 Re(p. ad primum vtiq; dire&ioné 
Ad o pertinere, hinc tamé nó fequi 
Jure 
r 




























pra&ticam,co quia in ipfamet di- 1 
onc,imó & operatione non quzrit y E 
veritatem, omnis namque Logica di- ,- 
ioad veritaré redté indagadamordi- — — 
natur, ditectio veró pra&ica non ordina 
tur, ad hoc vt re&é cogno(camus , fed vt 
boni efficiamur, vt verbis ex preffis docet 
Arift. 2. Ethic.c.2. «nde modus cópofiti- 
uus Logicz diucr.us ett ab co,quo vtütur 
practicz . Ad 2. Logica agit de operatio 
nibus intellcétus, quatenus bené vel male 
fieri poflunt (peculatiué, non pra&ticé,& 
dztegit etiam vitia fpeculatiua, que in ip 
fis contingere potfunt ; propriu n autem. 
fcicntiz practica cft dareregulasad cui- 
tàn- — 











" "v 
-— ? - 


^ ied 
- "bw 


tn fit fcienia realis, e» [peculatiusveArt-V.— 179 


tandam prauitatem in gencre moris, qua 
kesnon hast regne logicales, qua folum: 


^ .. dantut ad fügandam ignorantiam; neque 


modus przceptiuus eft proprius. (ci enti 
a&ticz, nifi ordinctur ad alium finem, 
q ad veritatem. Ad s. dicitur adhuc fite 
re in ipfa veritatis contemplatione , quia 
ipfemet v(us inftrumentorum logjcorá 
ad hoc inferuic , vt fciamus, non vt boni: 
efliciamur;& cendit ad fugand&ignoran- 
tíam,non prauitatem,vel errorem prati. 
€i contra regnla$.prudentiasvelartis. Ad 
4.cui pra (estim innititur Arriaga cit.falsü: 
eft Logicádoc& , dequa hic ct fermo 
attingere opcrationé, nam ipfa folum cft 
dire&tiua operationtim y illasaucem face- 
ze directas [pe&at ad alias. facultates. au- 


.xilio logicz vtentis,vt patet eX 2. & 3.are 


& quando eciam cliceret operationé di-- 
rectam , non poflet adhuc dici inrigote: 
a&ica, quia nomdirigeret praxim , fed: 
in ordinead veritatem, quod eft muriüs: 
fciéniiz fpeculatiue,non pradtica;Logi- 
cavéro vtens quia eft effectrixoperis y 
indüit racioné attis, & dici pót habere ra 
tionem pra&ici, quacenus eft operatiua j: 
fpecülatiui veró,quia opus ipsü;quod ef- 
ficit,cft fpeculatioynon praxis, Ad 5.nom 
probat,quod non fit fpeculatium, fed fo- 
Jain, non fit fpeculatiuz principalis, 
fedi potius miniftra,& inftrumiétalis, Ad 


€. titt. ibi loquitur def atiuis prin- 
Epio nein gica, & verü 
| Gimem fpeculatiuam efe practica no: 


ltliorem;fi now cx obie&o, faltim ex mo: 
do procedcodi circa illud; &cinboc fenfu: 
Logica dici poteft nobilior pra&icis. Ad: 
nup Logica etiá (y llogtfrmios pra&i- 
cos, fei ihitatione veti prudentia: auceay 
e qr d d 
xetlariuas ; bac igitur, & alia: 
jue addücit;& folait Ant. And. 
ét. folum. ptobaor, quod: Logica habet 
poni practico, at quia omnis i fta dire- 
o àdfpec um ordinatur, & ad re-- 
&btandiss fpctulitionis opos  limpli- 
et equ Aman 
t € paret adiquafd& Ari 
PO EO 
f ^ Dené,v 
ire polis Lio fed zv 


eft habitos pradti 


ait logici nófolü confidetare dcbcce ge« 
nerationé f yllogifinorü ,ver ü , &-faciédii 
potétciamhabere,& alias fimiles: qf vcro: 
6.Mct.c.r.fpeculatiuá diuidit in Mathe- 
maticá , Phyficam, & Metaphyticá,nul- 
lam logice mentióneth faciens,vel locu 
tus cft de (pcculatiuis principalibüs , irr. 
ter quas logicanon eft, vcl ipfam jubinz 
tellexic fub iecundo mcbro, cum fit pars 
Philofophiz. Ad hunc ettamarticalü de 
qualitate logicz fpectat qua ftiuncula il- 
la , an (it (cientia communis , quam quid 
difficultate vacat, breuibus rcfoluit ; 
Gor q.2.vniuerf.dicés , qubd eft (cientia 
communis comunicate nimirü vfus, & ap 
deesse S omgiut ue in ca tractáturg 
unt omnibus a pplicabifia facultatibus , 
& fic logica cft (cientia cómunis quoad 
Omnes partes ;. verum tamen cft Topica 
peculiari ratione dici communem quate 
nus nimirum locos quofdam a:guendi' 
Communes tradit idiTeréhter ad quod. * 
libetptobandum applicabiles . : 
'ARTICVEVSSEXTVS. 


De ueceffitate € vtilirate Logica 5, 
eiufque partitione. 4 


60 y Ogicamad omnes (cientías, & fa 
^. LL ortrateseffe perutilem nemo da-: 
bitat,id enim o(tentam vari-cítts appel: 
htiones& encomia;illüd pcefertim apud" 
omnes rcceptiffimum, quod eft. frs ar-* 
tium»jcientia [cientiarum:» ad'oninium 
Metbodorum principia viam: babens 5 
fed Wueaba com fit cons ,& 

is nondefuerint;quifimpliciter, &* 
abfoluce-effe Rieceflariam dixerüt ad alias 


Íciebittas qnomodocunqüc comparandas 
etiam'impetfc&o.modO , quos fequitue 
Arauxo 1. Met.q. 3;arr, 3, Galleg, hic co: 


trou. r. Blanchodifp, 3: e&t 3. & Amics. 
trac. 1.q. 2,dubizxar 3.cócl.6. Frequés ta. 


men , & communis opirió veterum y. 


Kecentiorum dittinguit ; & ait non effe 
fimplicitet nece(lacid ad alias ital yt: 
cunq; cóparandas; partiali nimirüm:, 
& immpcriedté;palam enimeft;quód feiée 
cám partialem,,i.actum'alíquem fciétis 
ficum pót quis: elicece'in quorti 
(alo Jurine Garry v. confes 


Vo in. 


EpO————————  ——RPCTTRREERUETNT TEM ^ 9$ 





p 






c nece(fariam , problemata 
athematica cfle certa; , vt (1 ab 
us aqualia demas, ua: remanét , 
zqualia ; manifeftum etiam cft alias 


| S RIA finc logica imperfc&o quodam 


£nodo acquiri poffe, tà quia ante logicae 
Sinpucntioncm extiverunt. fcientia natura- 
lis,& Philofophi ; tunrquia modo vide- 
mus multosin Theologíayiure, & alijs fa 
cultatibus cognitionem quádam fuper- 
ficiaiem,& imperfc&am «oníequi fine 
logica. Vcrüm ad eas totaliter ,& perfe- 
€&c acquirendas afferunt efie fimpliciter 
neccilariam , non enim quis poteft per- 
fc&té (cieniiam aliquam comparare, nifi 
fciat conclufiones omnes rcfolaere vfque 
ad prima principia , cogrofcatque boni- 
zatem 1llationum ,ncce(litatem , & códi« 
tioncs przmiffatü, deceptioncs, quz cir- 
€a cas folent contingere, & alia plura,que 
fola logica artificialis docet ; Tum etiam 
uia nullü vidimus ab(que logica in alijs 
ienti js confumatum euafiffe;cum tame 
folius Dialectice: du&u ab(. alio magi- 
ftro plures fciétias multi comparauenint. 
Hinc Arift. i.Phyf.c. 3.1. Met. 8. & 22. 
& alibi fzpe teítatur veteres Philofo- 
phos ob Draleé&ticz ignorantiam in mul- 
tos, & turpcs fuiffe prolap(os errores ; & 
Plato 7.de Kepub.ait, spe fibile eft in- 


telicum fine diale(lica exatli vtm ali: 


attingere, crgo logica ad alias fcié 

tias toialiter,& perfe Qté acquirendas cft 
fimpliciter neceííaria; Ia tenent Cóp!ut, 
edifj.1.q.7.Sanch.lib. 1.4.2. Didac. difp. 
2,9.1- Ioan.dc S. Tho. q.1.ait. a. Maius 
$244 Auer(a qy 1, fec. 4. Morifan, 
olog,$.Rocchus q«4. proeem. Tolet. 
|o -J. Ruuius q. 1.& citat pro hac (ent, 
Jamblic. epift. ad Sofipatr. Alexand. in 
 grolog.Topic.D.Tho, opafc. $8. & 7o. 
Acgid.1. Foft.Albert.trac.1.Leg.c.3. — 
61 Dicendumtamen cft Logicam artí 


f$«ialem (de hac enim cft queftio ) nequa. . 


«uam ncceflariam eflc fimpliciter ,& ab- 
folutà ad acqui(itionem aliarum (cien- 
tiarum ; & Probatur quia , vt cx perientia 
'docei, & muki Thcologiam acquirunt 
ns ciuile, & Pontificium cum nulla, aut 
faltim cognitione regularum logi. 


parua 
taliü. Quod vcro inquit comimunis opi- 


nio hos nó acquirere facultates illas totas 

liter, & pfcó&e, ideoque adillas fic 

rendas timpliciter neceffariam céferi de- 

bere ; Sané id non probat neceffitatem 

logicz fimpliciterad illas fcientias com» 

parandas;íed ncceffitatem fecundü quid, 

& ex loppofitione, illud enimdicitur ne 

ceffarium fimpliciter, & abfoluté ad ali- 

quem finem, (ine quo finis abfolute obti- 

neri non poteft ; illud dicitur neceffariü 

fecundum quid, & ex fuppofitione , ine 

quo,licét finis abíoluté poffit obxineri ,. 
non tamen certo aliquo modo , v. g. non 

£qué commodé,nó zqué facile ,nó " 

€itó quare neccífitas ifta potius (pe&at. 
ad modum acquifitionis quàm ad fübftá. 
tiam finis obtinendam; Cü igitur abíque. 
logica abfolute poffint aliz facultates ob. 
tineri, eius neceflitas ad carü acquifitio- 
nem fimpliciter nócrit,& ab(oluta fed 


tantü fecundum quid,& ex fnppofitioney — . — 
nam quód aqué dedic per De fine I 
ncerinequeanr, pertinetad mos —— 


Bica obti 
dum acquifitionis,no ad fubftantiá finis, 


. Cofirmatur exemplo , nam ad [oec ^ 


anima neceffarius (impliciter eft ftatus 
Chriftianus,hic autem duplex eft,laicalis. 
vnus,rclizioíusalter, & quidem reli 

adhibendo longe tutius, Wat 


t: €x boc inferre oom valet. ftatum 
giolum e(le fimpliciter i& ad ani-- 


ma (;lutemjita cx lo 
diáte perfedié , & ae iens 
acquirantur non bene infertur eius necef 
fitas fimpliciter , & abfoluta ad illas ac«- 
quirendas, Tandem quod pertinct adac- 
mo-. 


diiose finis tátum boc, vel illo 





" 


acquir itur.hie finis; aee - 


B Tm 
ca me«- de 
enug- —— 


, Don bene eeníctur neceflariü fimplis — 


citet ad acquificioné illius finis, (cd'tantit- 
sr quid;& ex (uppofitione , cum nóper- 
tincat ad (ubftantia acquifitionis tius fed. 
tantnm ad modjii(cd Logica ex opinione 
cói allata non pertimet ad (übítantiam ac». 
quifiiouis aliarum fcientiarü , (cd uin ad. 
modum,vt . f.rotaliter,& perfc&é acqui. 
ranturyergo Logica nó cft aim. 
pucipen adilasacquirendas. | — |. 
,61 In oppoiitum obijcies Prim, pro-. 
bádo, g, fit neceffaria &mpliciter ad alias 


IT 


b 


" 
" 





?r 


"v 
J 
Uwe 


FL 4 


» e£ 


^0 DBewilliatt es oecefitate Loplea /€Avt.VT. //& 


fcientia eriám in effe imperfe&o eft vere 
fcientia, ficut animal iinpertectum cft ve 
ram animal , fed non pót comparari veca 
fcientia (ine Logica , veta enim fcientia 
habetur per demonftrationem,& hac pec 
Logicam arsificialé. Tum 2. quia nullus 
hibet veram (cientiam;nih (ciat illam re- 
foluere vue ad prirtia principia ex Aci. 
1. Poft.c. 1. Sed (ine Logica nullus fcit re 

folaere etià imperte&é. Tum 3. ad fcien- 
tiam requiritur euidentia illationis «i. cp 


. cognofcamus- euidenter conclulioné in- 


"ferri ex praemiflis , atqui fola Logicado- 
«cet,quando conclufio inferatur ex princi- 
;pijs: Tum 4.quia licer quis ex lumine na- 
'turali a(lentiri: poffit vni , vel alteri .con- 
clufiont proxima principis lumine.ntu- 
'r& notis,ille taméa(Ten(íus ron eft (cienti- 
"ficus*tine certitudine confequentize, quia 
"euam in prima figura potcft error cótin- 
- gere, vnde nemo certus eft fe non errare 
"fine iliqua reflexione, quód feraaucric re 
gulis bonejconfequentiz, quas docet Lo 
icà artificialis Tum demü quia ipfa cft 
"modus fciendi 2.Met. 1j. Refp.per folam 
"Logicam dotar cancel pofle aliquam 
" demonftrationem, quia in fcientijs fant 
"alique conclufiones ita proximé inniten 
'tes principijs lumine naturali notis , ex 
ibus adeó euidenter fequitur conclu- 
fio , vt explicatis terminis conficiantur 
'abfq. difficultate tales demonftrationes. 


"Ad 2. io (cientijs aliqua refolutio in pri- 


"ma priticipia,& aliqua illatio confequcen- 
- tiz c(fc potéft ita per (e nota; vt fine arte 
"poffit attingi certe, & ab(que formidine. 
" Ad 5 naturale laré, ficut propria virtute 
"fc excédit ad a(sentüm principiorü, ita ad 
-vnam, vel alterá concluíionem principijs 
" proxiimà fe excendere po 
'€greras veró remotiores vtiq. fc extédere 


"ncquit,nili ex.arte, & magna reflcxione. 
1 Adqasgligbeiutuodi mer ra 
!proximà ionixis primis principijs haberi 

nó po (fe certitudine coiequentig (ine ar. 
^téj&- réflexione , nametiam(i in aliquo 
'modo primsx figura pollet error conun- 
gere » inprimo-tamen con(zquencia eft 


*prorfus infalibilis ,& neceilaria. Ad s. 
: (olum conferre ad facilé , & per- 
:- iti: 


neart2,ad . 


/$i1- -- A 
- 61 Secüdoobijcies écontrá, logicam. $ 
artificialem nulio prorías modo clic uc» P o. 
cetlariam ad aliarum fCiétiari acquificia 7 
nem, nam ad fcientiam Nuo (unc nccce(ie 
ria, & quod ad fint principla perfe nota , —— 
quibus przbeacor alTenfüs 5. & vrex illis . —. —— 
Cetta deducatur coficlufio; fedad primü 
fu ficit lume naturale;& ctiam ad (ccun- $6 
dam;nam neceffitas conícquentuas euam Kt 
fundatur in principijs per fe notis, f. dict 
dc oinni;& dici de nullo. Tuma.lielfet (UR 
nece(faria,maximé id e(fet proptec defi- — "7 
nitiones,& diuifioncs, (cd quxlibe: (cié* 
tia habet fuas definitiones, diuifiones, 
ergo. Tum 3. nam quiíque percipit,nuas 
recté intelligat ex obiecto , cui operatio 
cóformatur,yel nó,& fciétia qualibet co 
gno(cit fuum obiectum Tum 4- quia fi 
cft nccelfatia ad alias (ci&tias (a!tiin. pcr 
fecté acquirendas, pati ratione neccílaria 
forctad Ícipsá perfecté acquirendam , 
quod impotlibile videwur. Tü 5 «quia fal- 
tim ad practicas (cienuias non videtur ne 
ice(farià nam practice (olum rc[piciunt 
tcctitudinem operis , non autem ipfam 
"indagationem veritatis, vnde tolum indi- 
nt prudentia,velarte, Tum demü quia 
itus naturalis non datur ad (implici- 
'ter poffe, fed ad facilius poflc , crgo liae 
-Legicaartificiali poterit etiam. perfecte 
intellectus confequi. alias (cicntias , licet 
cum maiori difficultate . x 
Ref]. pet illud probari folum lumen 
'naturale extendi pofscad vnam, vclalte- 
ram conciutionem ptrincij»js per fe notis 
proximá ; ad caeteras tamca remotiores 
cxtendi ncquit (inc arte, & rcfl :xi05c ad 
regulasartis , & in iftis neccílicas contc- 
"ree non poteft certó cops ici tne 
ogica. Ad 1. licet (cienuig. paraculares 
habcant definitiones ; & diuifjoncs cer tis 
materijs applicatas , illarum tamcn boni- 
tas ,.& certiuudo cx preceptis logicis de 
definitione, & diurtionedigno(ci dcbet . 
Ad 3.paict ex di&isare 2. in fol. ad pri- 
1.um, Ad 4. concedimus Jogicam ciiam 
libi effe neceífariam,ficut lum, quod elt 
. medii ncceilariü ad quodlibet videndü , 
« €fl.cuà libi ipfi neceilarit vt videatur, c 
revera logica, ibimet, infciuit: per oppli- 
atio n€ Yoius parus ad aliam , nà illa pars, 
qua 





* 


a$i 
o agit de terminis (implicibus ad dire- 
io 


nem prima operationis accinés, iudac 
ád cognitionem alterius partis , qua agit 
de enunciatione, & attinct ad dire&tioné 
fccunde, & hzc pars ipfa iuuat ad illam , 
qua agit de difcurfu , & tora ip(a Logica 
ruditer , & imperfect rradita in in(titu- 
tionibus pro Tyronibus eft necellaria ad 
feipsá poítca perte&té tradédam , & pro 
dignitate . Ad 5. licer id. gratis concedat 
Joan. de s. Thom. id tà admittendum nó 
eftjquia pra&icz quamplures (cientificé 
rocedunt, & (uas demon(trationes có- 
Dcesoidiléhim ex hoc capite Logica 
indigent. Ad o.ncgatur conícq.quia licet 
femel;atq. iterum poffimus bené operari 
in aliqua materiajX pet logicam natura- 
Jem, & naturz lumen circa noftras ope- 
rationes rcfle&ere,id tamé no poteft fic- 
ti (emper, & in qualibet mareria fine regu 
lis artis. Dices, ergo ad fciétias (altim fic 
acquitendas, .(. perfecte, erit [implicitet 
nece (Taria. Neg.confeq. 1mó.e(t implican 
tia in adic&to,l y.n. fic pertinet ad modum 
acquirendi (cientias,non ad (ub(lantia ,& 
íádcó nom re&é infertur indé nece ffitas 
logice fimpliciter,quia (inc log:ca acqui- 
ri poteft aliqua fcientia quoad fubftan- 
tiam babitus , nam hoc fit per quamlibet 
demonítirationem , (cd tantum neccíTicas 
fccundum quid, & ex (uppofitione, vt de- 
£latarum ci in conclutione probanda .. 
3 De partitione Logicz ( quz crat 
altera pars huiusarticuli) varij extant mo 
di dicendi. Tatar.q. 1. proaem. Logicam 
iur in veterem , & nouam; vetus cít 
3lla , quz de partibus argamentationis tá 
propinquis, quàm remotis tta&at, noua, 
quz cítde argumentatione ipía, ciufque 
p fübie&iuis. Maurit.q.3. vniucrí. 
Logicamfecernit in eam portienem;que 
eli de partibus incegrancibus iniogiad, 
& cóople&itur libros pradicabiliuim, prae- 
dicam.& Periher. & in illam 1 que e(t de 
partibus fübie&tiuis. Conimb. cum alijs 
Auctoribus patlim in prooem. Log. (e. 
cant Logicam ia tres partes (um ta diui- 
fionc ex paricobicdti, in cam, quz cá dc 
detinicione,in cam , quz de diurfione, & 
ancam, quz agit de dilcu: (ü iuxca nume- 
Aum initcuuieatorum tribus operation 


^ Queftio Proam.de Natura Logica. ^ | 


bus intelle&us de(eruientium? |... 4 
Dicendum tamen, quàd Logica infe, 
'& in totalatitudinc fua in duas diuidi de 


bet principes partes , in quaráü vna deda- - 


ftrumento (ciendi, in cóijagaturin altera 
de (pecicb", & partibus f(ubicétiuis eius, 
& prima pars fübdiuidi potett in illà , in 

ua de principijs,liue eflendi, (iuc.cogno 
Ícendi modi fciendi in.cói agatur ,& in il- 
lam,qua tractet de affectionibus cius, wt 


fic; fecunda etíamübdiuidi poteft iuxta.— 


numeri (pecierum modi íciendi,qua 


ftanciores faltim ad quas caeterz reduci. 


potlunr, tres recenferi folent, definitio, 
diuifio& argumétatio. Ratio huius pat.- 
titionis facile deducitur fupponédo,quod 
:qR fcientia diuiditur, débet primo diuidi 
án partes principales ,.nó autem in minus 
jede » lle veró (unt partes principa 

es in (cientta , quz per fe , :& dire&é ad 


illius (cientig rexruram,& integritaté (pe — 
«t &propterfecxpetuntur,€ nonom-s — — 


ninó.in ordine ad aliud, feu ad aliam par- 
tem , alioquin cum illa con(titueret vnam 
partem principalem, nó auté in fe talis ef 
fet; fed (ilogica contexeretur sr totam 


ambiti fuum; vtique traétatus de inftru- 


mento (ciendi in coi dire&té,& per fe in- 
ftirueretur tractádo dceius principijs.&c. 
pallionibus,& propter Íe expeteretur, ti- 
militer cractatus de ipccietuipliMMerg 
/&c. maior oftéditur exemplo, namTib.r., 
& 1. Phy(non conftiruunt part tin- 
«&am principale à ceteris lib. Phyf. licet 
inillis deprincipijs agatur;in iftis de pa[- 
fionibuscarporis nacuralis,non alia certé 
irarionesnifi quia omncs ordinátur ad co- 
gnitionem corporis naturalis in cói ; Mi- 
nor patct, quia quilibet tra&atus dire&té 


petüineret ad Logic confiderarioné,nec 
'vnu$ ita alteri D er pina »vt ne- 
quaquam propter (c expecercturj ná ma« 
teria tradita in v jue, digna. foret 
propria, & iari colidcratione, ctiam 
przciío ordinewnius adalium. 

. 64 At fi fermo fit dc Logica Arift.hec 
in duas diuidi debet principales partcs,im 
quancu:n jrima agitur def;llogifmo , in 
altera de f pecicbus.eius » illa conuinebit 
libros praedicabil:ü , praedicaméta. l'crihe 
& Knot ifta libros loft, Top. i& Elenche 


T e 


rem diftin- - 


E 





CSS 


Flstio huius partitionis eft;quia lib. pre- 
dicam. & Perilier.non propter fe ex pecü- 
tur , fed iri gratiám proríus [yllogitau in 
Cói , ergo nó poflunt conftituere partcm 

palem.fed cü lib.Prior. vbi.de ipfo 


conftituent quod pariter eft de. (ecunda 
dicendum: Adliuc tamemparies eiulmo- 
di principales in alias minorcs fecari pol- 
funt; prima in duas, in cam -f. qua ei de 
principijs inte rantibus (yllog;fmumyque 
adhuc (ubdiuiditur; vel cnim tunc. princi- 

iia remota; & fie elt liber praedicam. cut. 
in(craic liber icab. vel (ünt propin: 
qua,& fic cft liber: Periher. & inea, qua 
eft de quidditatc , & affe&ionibus ipfius 


fyllogi(mi in coi,& hic sü libri Prior. Al- 


teta vcro diuiditur. in trc$ mimorces partes: tiaru us 
ít. carum attributis (umusacturi , & cx ibi 


iuxta tres fpecies [yllogimi nam vel € 
démonfttatio ,. & ita habentur lib. Poft. 
vcl fyilogifmus probabilis, & fic habéur: 


inci 
fylcgiino agitur. vnam parié principale 


Denccéfiitdtt eo onltate Logica Me. — 383 


lib. Topic. vel deceptorius , & fic habene 
tut lib.Elench. qui difcuríus integer col- 
ligitur ex Doét. 1. Frior.q.2. Nos quam- 
uis Logicam intota latitudine fua ad i4 
miam prolixitatem cuitandam contexere 
non intendamus, quia tamen ampliorem 
contcxerc volumus;quàm reliquerit Arif. 
altius initium; Difp. peremus; nimirum ab 
ipfo infi rumento fciendi in cómuni;paus 
latim poftca. de(cendédo otdincm ipfius 
Arft.capiemus. Aliasqua(dam difficuls 
ficultates de vnitate Logic ; fubalternas 
tione ; &c. quia non (unt. Logica pecue 
liares; fed alijs quoque fcientijs commue 
nes, hic libenter miffas facimus, & víq.ad 
Pott.lib.differrimus ad Difp. de (cientias 
nam ibi de vnitate habituum,fubalterna- 
tione fcientiarum , alijíq; communibus 


dicendis facilé- patebit. carum rcíolutio ». 





DISPVTATIO PRIMA. 
De modis , fest inflrumentis [ciendi .. | 





Oft Qua[l. Proam..merito primum locum pofcit bac Difputatio; c 
.m. modus fciendisfeuinflrumétum cognofcendi Statutum fit obie£tis 
Logica plané binc Logica debet incipere, »t ab initio exatiam pre- 
mittat. jut obie£ii cognitionem s Dic autem non folum de modo [cien- 

» di in communi agemus » fed: ctiam ad quadam imfirumenta. particu 
laria défcendemus, ad eenimirum ,quorum notitia Lad i pet fie ad cete - 


vorum captum, & je babent-velut clauicula qu&damrad alia aperienda .. 


QV &STIO.PRIMA.- 


Quid , &z quotupléx fii modus y. feu in-- 


rumentun. fciendi 1t 


p E natura inftrument: Logici , q? 
D modus fciendi; sor ipe 


tionibus varié.Jóquütar AnGtores; Zaba- 


tel. in (uis lib. de meibdsperoni que: 


fequitur. Faber T heor; 16: cótendit 
uonc 


;&n (ciendi etie. vim illáuiua, . 


Soro lib.z.fumm. c; 4: Auerfa q. 4.Log. - 
fe&:1. Complot. in przamb. ad fumme. 
Cafil.ibid. c. 1. & eft cóis opinio Sümue - 
liftarum, qui rYodum (ciendi defüriiüt , qe - 
eft crario manifeflatíua alicuins 1 - 
Alij dene pehcaodü (emdiiore igütys 
eser S wiriena aer c 
ignotu ind quo qu iue - 
reponi le ERU Wodirmisüiliti 


iraq dfolum dicaturápfttument dese em Compladif proe 
i, quod babet vim nouficádí igno -.. Hincidé numero infttamentorum. 


foflicere ad inítrimentum logicü ; quod .nam Au&orcs prima (encentia folà are - 









tum ex noto. A ij mitius: uiunc: 
rs ir ieang dt e mg 


ué- gomentationem inftrumentum logicum : 
odo; ita- appellant, &&cam pracipué, qua ett in: 
ma- - 


gicorumvani eroni fun: modi dicendis 


uu 

184. 
matcria neceffaria , qualis cft dcmonflra- 
tio,hzc .n. parit (cieniam proprié dicta, 
vndé in toto rigore meretur nomen in- 
firumenu (ciendi . Auct.2, fent. licet mas 
Ior pars corum tria afiignent in(irumenta 
logica,Dcfinitionem, Diuifionem,& Ar 


gumentationé, tamenaliqui hunc pume- ' 


rum minuere agsreffi funt fubftrahendo 
diuifionem, «o quia nó fit ab alijs int cu- 
mcniis condiftintdts, ità Hurtad.diíp. 19, 
fc&.6.Valliusinit. Poft. q.1.cap. 5. & fuit 
fent. Algazcl.im (ua Logica, Al1) € contra 
numceto ternátio non contenti addiderüt 
Reíolutionem, qua cft progretius à par« 
ticularibus ad vpiuceiríalia;à pofterioribus 
ad priora jità Euflrat.in (ua prafat.fuper 
2. Poft. Ammon. füper proagm | Porph. 
Damafc. c. 1. fuz Phyf. Alj addiderunt 
enunciationcm, vr Auetf.cit.& quamplu 
ics methodum , fumendo methodum pro 
ordinc,qui in fcientijs obferuari debet, vt 
diítin&é tradantur , & fineconfufione. 
Au&orcs-deniq. 3. fent. lati fimé vfürpan- 
tcs modum fíciendi appellantj inftrumCta 
logica omnes fecundas intentiones , de 
quibus logica tratar, fiquidem omnes il. 
lz (ant aliquo modo veritatis oftenfiuz , 
& conducunt ad dircctionem operationü 
intellc&us,qui eft vnicus logica finis, ità 
Complur. loc. vlt.cit, 
..à Dicendum eft, quod licét flri&iffi- 
mé loquendo de modo fciendi, & intra 
mento logico fola argumentauo poflit 
dici modus (ciendi , v: porté qua fola ex 
noto ignotum manifeftat pcr vim illati- 
vam ; X illum fusé (umendo sin tocar 
extcnfionem ,quam poteft habere ; om- 
mcs (ccundz inienioncs logicae dici pot- 
fini initrumenta fciendi, .1. rcété cogno- 
Ácendi , vt poté qvac omnes fuot aliquo- 
modo veritatis oflenfinz , & intellcotus 
dircétiuz, tamen proptié loquendo mo- 
us Ícicndi , & infttumentum logicum 
cft illud , quod habet vim manifcitandi 
i quomodocágq; 1d faciat , cum; 
id folum o t €um omni proprieta 
1e Defniuont, Diuihioni;& Argumcnta- 
1ioni , hactria propriéeiunt inftrumen- 
ta logica non plura,ne pauciora.Concl.. 
x Scoti q. 2« lib. 1. Fricrem quam tenet 
Tát 2. pizamp-legiczyi Symaalila 


- 


 fcfiandi ignotum; vndé 


JDifpur. I. De infteumentis fiendis. «7 


omnes . Et quantum fpe&at ad a(fignati 


dam ration€ modi fciendi,feu inftruméti 


logici probatur brcuiter , quia. vt docet, 


Scot.4.d.1 . q.2. fignificata vocabulorum, 


probarc nó poflumus,fed oportet ea (ups . 
onere ex comuni víuloquétiü , vc apud. 
gicos nomine. modi fciendi.con(ucuit 
intelligi via di(tin&té cognofcédi id, quo 
anté confusé cognofcebatur, vndé inftru, 
mentum Íciendi à Summul. cóiter dcfiüis 


tar,quod fit oratio manifeflatia. alicus 
ius ignoti , per quod excluduntur voces. . 


limpliccs, & incomplexz quia füfficien- 
tcs non (unt ad explicandam rem diftin». 
&é & cxplicité,fcd rantum coníusé fig 

ficant;ergo abíq. fufficienti ratione. Aut- 
&ores prima (ent. nimis coaré&tant ron. 
inftrumenti logici, fcu modi fciendi, vt. 
folum ab illis orationibus participetur » 
es habent vim manifeflandi, ignotü pe 

illaienem, & nimis ampliant Auctores. 
3. fent dum volunt cam conuenite etiam 


vocibus fimplicibus,& quibufcunquein- - 


tentionibus logicis-. e^ 


, 
rd 


3 Dendé probatur exemplo amis,vne 


de nomen infirumenti deductum elt , nà 
in eis nof (olum appellatur inftrumentiüs, 
feu modus conficicndiartefactum illa | 
tiara difpolitio , (eu Agi atia ine i 
(edad quamibes jac ue ERA 
ed ad. qua t patté artefa&ti [corfi 
cic» daten RD E 
& facilé talis pars cfficiaturjfc 
ità ccrnitur modus tcd operádi in qua- 
libet minutiffima parte artefacti eficié- 






T 


da, ncc certum inftrumentá illi correfpOs 


dei, fed in pricipalioribus partibus jlliass 
ita liac proportione teruata logici nomerr 
fodi fciendi mon re(tringunt ad folam 
argumentationem , vel demonflrationé y 
qe cft vltima dilpolitio , ex quaimme- 

ampliant ad minuti ffimas quafcu 
tentrones. logicales, fed tribui hid 
p quibuídam intentionis 
u$,.f. Definition Diuifioni,& Argum& 
tationi, quia (unt generalia quedam infra. 
menta (ciendi, in quibus clucet vis marii 
mcdiaté ditigunt intellectum in (nis opes 
gauonibus ; ac proinde fpeciali moda. 
3 -€on- . 


y 


D j 
quia nom - 


até rc(ultat ícientifica cognifió, neque 


Ximé;&ims - 








.- 


DECENT EE 
VA Poe ups MON NN AER 


| Duafi.I. uid, &) quouples fit inffrum.ciendi. — 183 


€onuenit eiscíle veritatisoftentuas, 
Hinc facilé probatur altera pars con- 
clufionis,quod tria tantüm fint inítrumé 
ta logica, Definitio, Diuifio, Arguméta 
tio; nam vt difcurrit Tatar. Modus Ícié- 
di cft oratio manifcftatiua ignoti hoc au 
tem, vel eft complcxü, velincóplcxum,f(i 
erit cóplexum; manifcftatur. per argu- 
mentationé;fi veró incóplexum, vel igno 
ramus cífcntiam, & hanc explicat defini- 
tio, vel partes cius, & has manifeftat diui- 
fio,vt v.g.in homine fi cflentiam igno- 
res,manifeftatur hac definitione efi ani- 


mal rationale,fi ignores partes cius,ma- 


nifeftantur hac diuifione Hominis alia 
pars efl animasalia corpus, & fiignores 
propriam pa ffionem , qua de illo praedi. 
catur, dicendo bomo e(d rifibilis , mani- 
feftatur per hanc argumentationc Qnine 
animal rationale efi rifibile , omntsbo- 
to cfl animal rationale, ergo omnis bo- 
mo efl vifibilis , ergo ficut nullum aliud 
datur ignotum , quod manifcflctur , ita 
nullus alius datur modus fciendi,qui ma- 
nifctlet , Tum a. quia & hializ intentio- 
ncs logicales conducant ad cognitionem 
rerum acquirendam , & intelicétum iu. 
uent iníuis operationibus , tamen pro» 
ximé, & immediate id non efficiunt (ed 
mediantibus illis tribus,ergo illa tria pro 
prié funcinfirumerita logica, & ad ca re- 
duci dcdent catera, qua ad modum (cié 
di quoquomodo pertinent. 

4 Viaterea numerus hic cernarius nó 
poteft rationabiliter augeri , ncc minui ; 
€&rgo intlruméta logica nó funt plura, nec 
pauciora sribus;probatur affumptü , non 
poteft io primisaugeri addendo X: cfolu. 
tioncm ; vt influmcntum ab illis tibus 
cendiftinétum , nam re(olutio fzpe (2- 


gius cum Diuifione coincidir , nar diui- . 


dendo retoluimus » & reducinius rem in 
fua principia , vnde & Arift. in 

Phy(: Rcioiutjonem appellat diui(joncm 
tcx. 3 Pofjerius autem €x. hi5 mota. fiut 


elementayG principia 1s) bac dut. 


rmt yi-xcloluuntjinterdum cuam coin». 
n Dcfinitioney& io- 


dehnnum 


as 


exe 


iua pn 
4 . 


cipia definientía, demonflrando vero, cl 
per demonftrationcm à poftcriori, feu à 
figno;quz dici folet Methodas refoluti- 
ua,cffectam refoluentes caufam inucni- 
mus ex Acerb.lib. 5.9.9. Perip.q. 1. Nec 
debet augeri addendo Énünciationem cá 
Auería,quia de rationc enunciat; onis, vt 
fic;eft tàtum enunciare vnü dealio', non 
autem manifcftare ignotü, in quo confi-. 
ftit ratio modi fciendi , vnde fecundum 
quod efl propofitio, nó neceffario affert 
Ies notiores,ícd folum id evenit , quando 
coincidit cum definitione, aut diuifiones 
vt cum dicimus bomo efl animal rationa 
leybominis alia pars eft animasalia cor- 
p's quo cafa enunciauo manifeftat igno 
tum Don rationc (ui,/ed definitionis ,vel 
diuifionis,que in ea continetur crgo en& 
ciatio,vt f;c,non cft modus fciendi códi- 
ftincusà ceteris , quia per eam abfolute 
profertur vnum de alio , fed nullo modo 
oftéditur veritas illins;quod per enuncia 
tionem afferitur: Nec demum augeri de- 
bet addédo Methodum,fcu ordincm fer 
vándum in fcienujs tradendis , quamuis 
cnim hic ordo maximé iuuet mé&is dire- 
&ionem,valdeque condtcat ad ícientia- 
rum acqu/fitioncm,nam ordo confufios- 
nem climinat ab iptelle&u, nó ob id ad- 
dendus cít y vt infirumentum abillis ttje 
bus condiftin&um, fcd y'otius dici debet 
illorum communis qüz dam re&ta difpo- 
fiio , vt bene dirigant cognitionem no- 
flram,g ra probatur; nu]lum inftrumé. 
tum ad fuum gnünus epus sib priug 


fit rc&é difpofitum, & accommodat y 
Minacimnt fecuri ad fcindendum , £i et 
obtufa, fcd prit sad cotcm acuitur ,non, 


vuniur calamo ad fcribend ü,nità prius ak; 
temperato, & fane acumen boc in fecus. 
r1 , & calamo pon efl ipftrumentum die 
fun&ium à (cori ,. & calamo , fed eff 
difpofitio quedam necelfaria ad inftru- 


$ 


rd vi bene fuum vx €À— ceat s. 

4t Methodus , & erdo cftfruilis qu 

diliolio. VAR Mes 
nitionc joári 










Peg dieron [: amdcd 
pa c dada 


omnia ordinaté tenetur faccreone confuse 
an 


186 
fitumentum diftin&um ab illis . 
$ Atneque dcbet minut hic numerus, 
mon.n. minui potc(t (ubtrahendo Argu- 
teniationem,quia ad dirigendü diícur- 
fum plané cfficacius inftrumcntum exco 
gitarincquit ; & licet. inter argumenta- 
tionis fpccics demonflratio dignior fit , 
ac praecipua , atque ideo per excelléciam 
'foleat appellari modus (ciendi ex. Arift, 
1. Poft. c.3. non camen ipía (ola abíoluté 
loquendo dici dcbet in(irunicnium logi- 
€um, & modus fciendi, quia hic nonacci 
pimus nomen fcientig in rigore,(ed fuse 
vt inflrumeütum fciendi idem (onet , 
cognoícendi. Nec minui potelt (ubtra- 
hendo Definitionem, trum quia ad cx pli- 
candas rerum quidditates , & earundem 
grojtictares inueniendas ex cómuni om 
niü (eniu maximé confert; (à quia Acift. 
ipfe 1.de An.8.& 1. Met. 48. inter inftru- 
m&a cognofcendi eá connumerat fimul 
cuni demonftrauone ,& 6. 1opic.c. 1. 
3.ait definitioriem facere , vt cognoíca- 
tur [obítantia quod repetit 2. Poit. ca.2. 
INec demum minui poteft fubtrahendo 
diuiionem , tü quia Aritt.1. dc An.tex, 
E Methodos, .i. inftruméta cogno- 
endi (imul cum demontiratione coniü 
git diuiionem; tum quia de Íe patet, quá 
ium dijuifio iuuet ad di(linctos conceptus 
rérum « fformandos , ad difcerocd ü quid 
affiimari«cl negari debcar; in.Ó tanta cft 
€fficacitàs ciug i veritate u an; fc landa , 
vt Ariftai. Priorum [edt. 2.63. cam ap- 
ptllauctit paruam quamdam iyllogifini 
uculày& veluu anbecillé lyflogitaiüg 
tandem in diffolucodis d; facultatibus, 
& rebusdeclarand:s in dübinm. verxend- 
bus nil fcqucocus vumur;quam diuitio- 
3c,& diltinctionc,erzo cü caam diulio. 
fit manifcttariua »goou y ibter inftzua.€- 
tà logica ip(a quo;jue ctt computanda. . 
Saluuntur obieliones .- 


6 TN oppofituro obijcitur 1. quod fola. 
,. A argumcnrario (it modus (ciendi, & 
infltumeniu; logicumyoà omne infiru- 
Ancntuum pos aba cse noto ad 
ignotam ntrinfec e includit vim illati 
Wi fcd d Bnitio j& diuifio non includunt. 
vimyíeg &atio,crgo &c.min.. 


x 


: donis, fiuc a 


Difput.1. De Inflrumentis fciendi. 


patet,mai.probatur,tum ex sinh pne 
facultatis logicaslogica.n. dicitur à logos 
«Là ratione, & di(curíu , ende ipfa eft fa- - 
cultas di(caríiua ,ergo ipftrumenta logi- : 
Ca, vt vcre talia dicantur, debent include - 
re di(curíum à noto ad igaotum ; tü etià 
ex ipfa ratione aíTignata modi fciendinà 
ti in hoc fita eft,v: fit oratio manitettari 
ua ignoti, neceffarió illationem includit , 
nam nihil ignotum ex notis notum reddi 
tur, nifi bencficio illauonis ; & hoc eft. 
vuicü fumdamétü Zab.lib.3. de Meth. c. 
73-X Fabr.cit:Quod cófirmari potet au 
orit. Aci qui 1. Poft. 1. & 1. Topic. 
10.6. Ethic. 3. 1. R et. 2. loquens de inftru 
mentis (ciendi meminit ci (yllogifini,& . 
indn&ionis , & plan non (uflficicnter 1. 
Pott.1. probaret omnem doctrinam fieri 
ex przexiftenti cognitione, co quod fiat 
fyllogifio,& inductioney& cex.33. dum 
probat deficiente fenfu deficere omnem. 
fcientiam illius fen(ibilis , quia noname--- 
plius fit indu&io, & demonftrato, De-.— 
mum ft de ratione modi (crendi focet , vt. 
fit iznoti manifeftatimus quomodocune 
queyunc etiam tcraini,& voces fimplis — 
€cs infltumenta logica forent appelladas. 
۟ nobis aliquid (ignifigent ,& declarents. 
quod prios :gnorabamus ; & fi quis dices 
rct alicui Indias e(Te , quas 1fte nunquam. 
vidit , foret talís oratio modus fciendi s 
quia cfiet manifcftatiua alicuiusignoti . 
Relp.negando maiorem, ncque .n. hic 
fumere debemusinftramencum logicum 
ad libicum Zabarcl. (ed iuxta communem. 
lo;uendi modum , quo víi funt veteres. 
Sunmulifiz:, pro. medio aptoad mani» 
fcftandum j xov liue id fiat via illae. 
10.modo;quo fen(u nomine 
initruméu vius eft yr yen 1.Met.48. 
vbi definitionem appcllat inftrumentü y, 
quo omnes fcienug vuntur ; ad primam, 
probationei maioris logica dicitur fcien. 
tía rationalis, quia ctt dire&tiua rationis. 
inompnibus actibus luis, vndé contidera- 
re tenetur. inftrumenta dire&tiua. cuiufz 
cumque operarionis. intelle&us,, & non: 
tantum diícurfus , verü quia inter omnes. 
adus,dilcuríus eft diguror, ab.ifto aGtu 
logica dicta cft fcientia diícurtiua. (ame 
p'à denominatione à nobiliori ; adalterá. 





— Quaf.1. Quid,ey quotuplex fit inftrum.fciendi. 


pe ncgator abfoluté non po(- 
c ignotum fieri notum, nifi via, iliatio- 
nis, nam ficri potcft componédo pcr dc- 
finitionem, & refoluendo per. diui(ioné . 
Ad Confirm. fi Aritt. ibi non meminit de 
finitionis,& diu:fionis , meminit alibi, & 
1. Poft.tex.1, loquitur de doctrina difcur- 
fina vt patet ex tpfo cótextu, & tex. 55. 
loquitur de obicdto complexo ignoto , 
vtique manifeftatur per diícursü . Ad A d 
teram Confirm. eft de róne modi (ciédi , 
vt manifcftet ignotum nó quomodocüq ; 
fed diftincte,& explicité , & ideo nomi- 
nà , & voccs dici nequeunt infltumenta 
logica, quia rem notificant confuse tan- 
tum; & implicité , vt docuit Arift.in pro- 
cm. Pbyf .qua etism ratione eratio illa , 
quod Indiz reperiantur, & alize confimi- 
lcs nequeunt dici inftrum&ta (ciendi,quia 
rem confusé folum , & indiftin&é figni- 
ficant , vndé enunciationé abíoluté (s 
ptam bac ratione cxclufimus à numero 
inflramentorum log:corum , 
7 Secundó, obijcitur , quod definitio 
pon fit in(trumepncü Logicum,nam fi cf- 
fciintttumeniü à demonftratione diftin- 
&um;logica non hiberet vnü (ubic&um 
ncc confequentcr c(fet vna , quia defiai- 
tio nó potcft ad [yllogilinum reduci, qui 
eft adzquatum logicz obie&um , Dcin- 
dé quando fuerit claré cognita natura ho- 
minis,hec definitio animal rationale nó 
erit modus fciendi, fiquidemtunc non 
monifeítat ignotum . Tandem in(trumé- 
tum dcbet diftingui à finesad quem ordi- 
natur,íed dcfinitio non diftinguitur ab il- 
la cognitionc,quz eft finis eius, quia defi 
nitio cft (implex quidditacis rei intuitus , 
neqoe alia cognitio (equitur ad illum in- 
tuitum, ratione cujus fit in ntum : 
Immó hac rationc Bianc. lib. 4. diale&. 
inftit. (c&. vlt. negat vniuerfaliter Def. 
Diuif. & Apes cífe inftru pu logi- 
Ca;quia potius funt opera ipfius logica 
ivre 1. in Logica abfoluté confi- 
derata in toto ambitu fuo , non fyllogi(- 
müfed inflrumentü (ciendi. efle adzqua- 
ein » Ad 2. idcm argumentü có- 
fici poffetcontra argumentationem , 
non manifcítet ignotum illi , qui iam e. 
) o 


137 


(cebat, dicendum itaque 10d licét dci. 
nitro non mauifeftct ignotum ei, qui tany 
claré dcfiniti naturam agnouit, camen ex 
natura (ia cft manifetartoa , & hoc fuf- 
ficit;ad rationem modi fciendi. Ad 3. ide 
ctiam argumentum vrgeri potcft contra 
argamentationem , q» nó dift:nguator 2b 
iplamet notitia difcur i;ua,at.jue 4deó c(Te 
nequeat in(trumentum cius; vt vrgcbac 
dc fa&to Blanc. cit. itaq; refjodet Amic. 
trac.vlt, Log.q.6. dub. 1. dupliciter. defi- 
nitionem pofle dici infrumentum fciédi, 
primo rel pe&u ipíius (ciencig,& ità cer- 
tum cft non e(le inflramentü , quia cífet 
inftrumentum (ui ipfis, qaia per defini- 
tionem non habemus aliam fcientia, Lu 
cognitionem quidditatis,quz cft ipti íli - 
ma definitio. Secundó,vt fit in(trumencáü 
rc(pc&u quidditaus cogniti, & irá bené 
dicitur inftrumentü, & fic intclleótus cft 
principaleagens , cognitio dcfinitiua ef 
inflrumentü , quo apprchendit obicirü y 
ficuc manus dicitur inftrumentü corpo- 
ris,quia per cam aliquid apprchédit . Sed 
hzc reípoofio non fatisfacicnon.n.obic- 
&um,fed cognitio re&a obiecti ett fias 
inlLruméti logici , ergo malé cóccdit dc. 
finitionem e(le inftruentü obie&i cuf , 
non aüt coguitionis. Quad (i dicat, cia 
Obiectum,quarenus rccte cognitum, tt&- 
tui pofle finem lcg:ci inftrumenii ; hoc 
nihil eft,cum .a.cíic cognitum in obiccto 
nihil ceale dicat , nifi cognitionem tpsà » 
vt ad illud terminatam , plané dicere dc- 
finiionem effe in(tcumcotu:n obicdti 
quatenus cogniti, eft idem, quod atkere- 
re effc inftrumentum cognitionis 1puus 
atque ita redit integra d fficulcas . 

8 Potius ergo dicendum, quod dcfiai- 
tio, ficut etiam diuifi» , & argumentatio 


poffunt (umi dapliciter, vcl tormaliter, - 
vel obie&iué ,'primo modo funt ipfünet | 


actus definiendi,diuidendi, arguendi; fz- 
cundo modo (ünt obie&a , quz. per hos 
a&us menti obuct(antur ,cogaofcit. n.n« 
tellectus per 
& precepta bonc 
&«c. & fic cognoicit, 

dum fit , diuidendum , &c. & hoc odo 
fumpta przcipué habent rümein inllcü- 
menti logici,vt Tice o P RUN 

A LAU C E d 


— 


icam in(lructus Sy 


dAldadd. dH E 


185 


Auería (e&. 2. conceptus .n. obic&inus 
€(t,qui dirigit a&tum poftea cliciendum, 
ficut.n.quilibet artif. x , vt opus fuü re&é 
efficiat , prius illad mente praconcipit , 
Qu fit c fliciendü cogitando regulas, 
recepta rale opus efficiendi, fic intel- 
lectus,vt rete definiat  difcurat &c. có- 
fiderat regulas, & przceptà definitionis, 
& diícurfus, & virtute huius notitiz, & 
conceptus obic&tiuty qui in propofito eft 
di(cur(us regulatus , vel definitio efficit 
fübindé actualem difcurfum , vel dcfiai- 
tionem , 1n propofito itaque licét defioi- 
tio formaliter fümpta non dittinguatur à 
notitia ipfa quiddiratis , obie&iué tamen 
fümpta diftinguitur, faltim quoad modü 
cífendi, ficut diltingui folet res obie&iué 
concepta à feipía,vt ex ttit realiter à par - 
terci, & hac fola diftin&io fufficit ad (al 
uanda, quz cunque dicuntur de cognitio- 
ne dicigibili , & inftrumento dircétiuo , 
& per hoc patet ad inftantiam Blanc.for- 
maliter fumpta fünt opera logicz , (ed 
Obic&tiué (unt inftrumenta . Sed dices , 
definitio, & areumétatio (ic fumpta pro 
Conceptu obie&iuo rei efficiédz nó (unt, 
nifi Idea, & cxéplar definitionis atualis, 
& diícurtus, at idea non dicitur ihftrumé 
tum,funt n. caufz dittin&z idcalis, & 
inttramentalis, & domus in méce Archi- 
te&i non folet dici inftrumentam zditi- 
cádis(ed tale dicitur malleus,fecuris, &c. 
ergo hoc modo infpc&a definitio nequit 
dici inftrumentum, ep. ideam in logi- 
Ca habere rationem ilt raméti , fic ctt 
pac ratio de alijs actibus fa&iuis , & logi- 
€a quia in illis cum exerceantur per actus 
" trapfcuntes habcotür infl rumenta. cxtet- 
majquz proprié tali no:inc noncupatur, 
gica cum exerceatur per actus 1m- 
manentes , & opus cius dirigibite fit co- 
gnitio iptelle&iua, nil altud habct, quod 
ita proprie fortiti poffit rarionem inftra- 
menti dircétiui , quàm ipfammet ideam 
Operisfacicndi, — ^ 
9 Tcrtió obijcitur , quod diuifio non 
fit inftrumentü logicum ; tum quia 1. de 
 An.tex, E.hibetor, quód omnis ratio,vel 
cit dcfinitio;aut demóftcatio, & 1.Mct. 
5. omnis difciplina , aut efl pec dcaion- 
Türationcm,aut per definitione; tui quia 


- Difp. I. De Infrume ntis fciendi. 


2, Poft.in principio proponésPhilof.nnz 
meiíi quzrttioniü (cientialium, tanrüqua- 
tuor cnumetar,an fir,quid (ic, &c. nullam 
faciens mentionem de quotuplex fit ; er« 
go fruftra fingitur Methodus ifta diftin- 
Ga ad (atisfaciendum illi queetito , tü de» 
nique quia idé cogaofcimus per hanc de- 
finitionem bomo eft dnrmal rationale , 
& per diuifionem eiufdem in partes Me- 
taphyficas , ergo diuitio non elt inflru- 
mentium coadiftinétumà definitione . 
Refp. in primis duobus locis Arift.lo- 
qui de cogaitione ipiiusquod quid cft; 
& ctiám de illa cognicone, quz proprié 
fcientia appellatur , has namque cogni. 
tiones maxime azeftimauit vcluci princi- 
palesin qualibet facultate, & in ordine 
ad iftas , tanquam intlrumenta precipua 
conftituit definitionem , qua cft genera- 
tiua primae, & demonftrauonem;quz al- 
teram generat , & non allignauit diuifio- 
nem ; quia hzc non cít ita neceffaria , vt 
dcfiaitio , & demonfítratio ad perfectam 
tci notitiam aflequendà . Ad alterá de 2. 
Pofl, Arifl.:bi enumerat tantum illa quae- 
fitaquz pertinent ad remin fe , & infoa 
communitate infpectam ante diuilionem 
in plara ; vel quae itum quoruplex res fit 
reducitur ad quafitit qualis fir, quia fpe 
cics non funt de e(leatia generis, led ve- 
loti eius accidentia, quia inferiora acci- 
dunt füpetiori. Ad 3.6 interdum per de- 
finiiionem,& diuifionem idem eX primi- 
tut obieétum,id tamen non fit codé mo- 
do ,quia definitio componit etfentiá cei 
quam diuitio refoluit in pattes, differunt 
ergo illz dus propolitiones non rationc 
Oobicé&tsfcu rci figaificata: , fed modi fi- 
gnificandi, & mauniteftindi eandem rem, 
qui diuctíus cfi in definitione; ac diuifio- 
ne;quia primus eft modus compoliciuus, 
alter diorfiuus,quod (ufficic ad diuertica- 
tem illorum inftrumentorü;quod adhuc 
magis cxplicabitacinfraq.$. art.1.— 
10 Quarto detiiim obiJcituc , tp lint 
plura tribus, nam (icut argamentatio có» 


muni confenfu inter inftrumenta logica 


numetatur ; quia mediancibus regulis de 
ijfatraditis eit api fimum inltrumérum 


ad ditcétioné dilcurlus, ita patitér cnun- 
*xiatio 'tit a i inlrimentua ad. 






Kj 


Quefi.I. Ouid,e) quituplex fit inffrum. [ciendi. 


-dire&ionem iudicij, quia & ip(a habet 
proptias regulss,& pracepta, quitusob- 
feruaus nom n.inus bcne dirigitur iudieiD, 
quàm regulis argumentationis. feruaiis 
dirigatur difcurfus. Confirm.quia fi igno 
rant: naturam hominis dicatur, Hofio cfi 

anitiai , vcr€ manifcftatur rli. aliquod 

ignotum , ergo veré cít modus fcicndi . 

reterea omnes fecunda; intentiones lo- 
pun funt aliquo modo veritatis oflcn- 
ug , & fingulz 1unant. ad. acquircn- 
dam Ícientiam , & dirigendum intel. 

letum, crgo omnes funt mod; fciendi . 
Demum Arift.2. Mct.c.vlt. Mcthodum, 

Ícu modum procedendi in tradendis 
fcienujs appellauit modum, (ciendi ,ergo 

nonbene «xcluditur . 

Relp.hzc,& fimilia arguméta proba- 
re dumtaxat inflrumenta [ciendi effe plu 
ratribus , 11 modus (ciendi latius vforpe- 
tur, & iccundum on.nem exienfioncm 
pro quacunque noi ma rc&té intelligendi: 
at non fi proprié fumatur pro cratione 
manifeflatiua igooti,vnde Ad 1. nó ideó 
pracisé orgun;entatio ponitur infirumé- 
tum logicüs qvia habet proprias regulas , 
Quibus dilcurfum dirigit, nà pari rationc, 
nedum enunciatio, fed ctiam termini fim 
pliccs inier infirumenta logica. forent 
con putanda,cum etiam de fübiedto;co- 
pula,& pradicato propriz tradaptur tc» 
gulg;quibus obíeruatis dirigitur apprché 
fio in ordine ad iudicii; fed ideó dicitur 
proprie modus (ciendi , quia maniteftat 
ignorum ,jucd cnüciationi non cOuenit ; 
qua :alis cft. Ad 2.aiüt Compluc.in pra- 
amb.ad fumn;.negando , quód cnuncia- 
tio cx fc bit mamifettatiua 1gnoti; nam ip- 
faíclum «num de alio enunciat. , ad hoc 
guten, vt vcré manifeflaret rgnotum, dc- 
bcret oít édere Gc cic; licet percalé pro- 
policionemn ati err, quod ramen nó fit 
peripfausíed perargen«mauoncm . At 
ità tcl pondenco pl« ne concedo nt de ra- 
tionc infiruméa logici , & nodi tcicndi 
€lle yim: jrobatiuam ,& illauicem, quod 
tamcp,X ipli neganc. Licendun igiiur, 
quod enüciàádo vnum de alo, (20, olitio 
Mtku€ aliquod ignot nrfboamile 
nob quanton; ic ttciftad dede 
cft mjapitcfts 







189 


& explicité quod nó facit propofitio,ni- 
fi vcl comcidar cü definitione (vt eft in 
exéplo adducto in argumento)vcl cü di- 
uifione , vel per argumentationcm illata 
fit , cuius propriü a.unus eft manifeftare 
diflinété,& esplicité ignotum cóoplexü . 
Ad 3.& 4. concludunt folü o€s intétio- 
ncslogicales,& methodum ipsá effe mo- 
dos ícicndi,,& inflrumenta logica süpto 
Kicndi modo fecüdum omné extéfioné . 


QV&STIO SECVNDA. 


Qualiter inflirumenta prafata: diretlios 
ni cognitionis deferuiant . 


Ertum cft cognitionem intelle- 
&iuá per illa inftrumenta dirigi 
poflc ied aliqua difficultas cft in explicá 
do, quomodo in ea talis dircétio exerce- 
ri pollit ; nam clari eft talem dire&ioné 
nó excrceri circa cognitioné in commu- 
ni abftrahécem à recta , & indirecta , fed 
circa cognitionem in particulari, logica 
.n. vtens, vt fupra diccbamus,verfatur cir 
ca particulares difcurfus , & particularia 
iudicia ; omnis autem a&us cegnitionis 
particularis, vcl eft actus verus, & rectus, 
vcl indircétus, & falíus,aut.n.eft confor 
mis., aut difformis obiccto , nec dari po- 
teft medium,fi cognitio eft recta, & ve- 
ra;iam nonindigct directione, (i verà cft 
indirecta, & falfaynon poteít ;ipfamet ea- 
dem permanens dirigi,& reta fieri, iudi 
cium.n.quo hominem effe animal irratio 
nale afferitur , nullo prorfus modo idem 
perrhanens poteft fieri verum , fed debet 
€ rente tolli , & oppofitum introduci. 
non.n.fecundum (c eft capax directionis, 
& veritatis,& ità vmuerfaliter cft de pro. 
pofi cionibus necetíarijs; quod fi in con» 
uüpgenubus poffit mterdur idé iudiciü 
mutari de vcro in falfum, hoc certé fieri. 
ncquit , nifi per müationcm obic&i , at. 
dirigere hoc modo non fpe, ad logi 


cam , quia ipla non habet vim dir? 


cognitionem ubtando obicétumsied fos 


lum mvtádo cogiitioné iplam; Accedit s. 
quod tolum de ncceülarijs Siam qe 
logica prafeitim adinucnia efl wr dirigat 
in co; niienc fcienatica acquirenda « 


— Autrla indua.Log.q. 34 ect. 7 explicat. 
: X53 pol 
^ b — -—" 


i9o 
pofíc dirigibilitatem cQuenirc cognitio 
niindircétz, & falíz , 6 cuc Theologi in 
mareria de peccaris. explicare folent in 
a€tibus nialis priuaucnem bonitatis , & 
€apacitatem oppolitz rc&titudinis , 1n 
actu. n.falfo duo confidcrandaiumt. (in- 
| & «quod fit actuscognitionis, & y 
t indirc&tus, quatenus crgo indircdlus; 
cit vtique incapax reétitudinis ,quarcnus 
fal(us,cft incajax veritatis)quia arrcétitu 
do, & fal(itas rc étitudini, & veritau re- 
pugnagts cftq; illi incompoffibilis ; qua- 
tcnus vctó actus ccgnivonss ett, ic fccü- 
dum ipiam cócm rauoné retinet. rcétitu« 
diis capacitatem, & vt fic eft dirigibilis, 
reducitur autem hac capacitas ad actum 
non quidem faciendo, vc idé actus mute- 
tur in vcrum fcd copucrtitur in aliü act ü 
verum realiter diuer(um, & oppolitum , 
€onucnpientem tamen cum ilio in rauone 
Communi cognitionis circa tale obiectis, 
& tandem (ubdit Aucría hoc gens apu- 
tudinis , & capacitatis fuifle ab Arift. af- 
fignaum $. Met.c: p.22.dum ait Talpam 
elic capacem viíus , non «quatenus Talpa 
eft, (cd quatenus animalcít , & hac ra- 
tione dici coccam . UD. 
12 Scd hic dicendi modus patitur in 
primis omnes difficultates, quibus. pre- 
mitur fcntéria Theologorum tencnuum 
a&unodij, & blafphemiz deberi rcctitu- 
diné sm genus, & ha« rationc clic lerma- 
' litec malos, quz plané magni iunc póde- 
ris . Deindé £alfitasmaximan: ponit im- 
perfe&ionem in. a&u, fed priutio fccun. 
dü gcnus-nullà dicit impeifcétionem in 
talier priuato. , «t bene Scot. oftendit 1. 
d.28.q.2.ad 1. nam priuatio vilus. in plà- 
ta cfi quodammodo priuatio cx Arifl. $- 
Meta. & non importat imperíeétior.é 
in planta, alioquin priuatio- fenübilitaus. 
lapide , & infnita pertcCtionis in ente 
€rtato. idctiam facerc , quia lapis , qua 
fubfiantia,cft capax feníationis, & quod 
Wib«t ens creatum, quatenus cns,cft capax 
infinitg perfcéionis, ergo falbtas, & ir-. 
1c ét udo cognitionis non benc cxplica- 
tur. per priuationem rc&itudinis in. atu: 
fecundum genus... Ruríus faisó (upponit. 
Aucría cognitioni intel ética vc fie có- 
: debeti rc&bitud : 


2 


mjquiaco- i 


-Difp.I- De Inftrumentis fciendi- ^ ^ n 


gnitio intclleGiuas vt fic , abflrahit à re. 
Ga, & indircéta , ergo vt fic neutrum ei 
conuenit, vcl dcebctur, ficut nec animali , 
vt fic, debetur rationalitas, vel irrationa- ) 
litassquia ab his abftrahit. Confirm.nam: 
rcpugnat in terminis actui falfo. sm gra. 
dum gcncericü deberi recticudinem,quam 
non potefi habere sr fpecificum ; nam fi 
debetur gradui generico , debetur euam 
omnibus inferioribus, vel f1 cis omnibus 
non dcbcetur ; nec debetur gradui 
co, (cd aliquibus (peciebus illius generis 
ficut quantitas debetur fubftantiz corpo: 
rez, non autcmfpirituali , & ideó nó.de* 
betur gradu: generico (ubftanciz: in com 
muni; alioquin. fi deberetur generi , de« 
beretur etiam omnibus fpeciebus, Et per 
hoc patet ad exemplum de Talpa; nam fi 
Talpz repugnat vifus sin (peciem , falsü 
erit vilam deberi gradui genericoanima- 
lis, vndé tenendo. Talpam noncarere vis - 
fu fecundü fpeciem, nO eft fimpliciter cg 
Cavcl priuata , fed tantum sri quid, fei - 
fccundü genus , non quod eius generi, .i. 
animali debeatur vifus, (ed quia ei no re» 
pugnat; qua doctrina cft Scot. loc.cit. v-. 
bi ait careniiam rationisim boue effe pri 
uaiionem fecundum quid , quia licet ra-- 
tio repugnet boui,qua bos; non repugi 
tamen aoimab , & ait hanc privationem 
nihil dicetc impcrfe&tionis in priuato ob. 
rationcm allatam, ità intelli cft 
Arift.cit. dum loquitur de Talpa .. : 
si Refpondeat Auerfa füfficere , quod 
rectitudo. faltim non repugnet gencri a- 
€tus,licctei non debeatur, quia hoc fuffi- 
cit, vc cognitio intcile&tiua in communi 
dicatur dirigibilis. Cótra hoc eft;quia.die. 
rigibilitasab ipío ponitur paffio cognitio. — - 
nis intelle&uua) ergo nom erit mera nom 
repugnantia , fed tum , & aptitudo. 
addirigi .. 

13 Alijproindefatentur dire&ionem 
vtiq. non deberi a&ibus elicitis nec fecüs 
dum fpeciem , necsrh genus ,. fed:deberi: | 
aGibus cliciendis, vt (ic enim nensüt re« 
&i nec errat, í 





Qwefl, 1T. Quomodo direHlioni inferuiant. 


erat in potétia obicétiua, vt docet Do&. 
3d. 16.q.vn. A. cx Ariít.9. Mer, ergo (i 
cum exiftit non. potelt idem numero di- 
rigi,crgoneq; cü exiflere poteft, idé .n. 
numero eft actus elicitus, & eliciendus. 
14. Dicendum itaque cognitionem in- 
tellcctinam intantum dici dirigibilem; & 
dire&ionis capacem , inquantum intcllc- 
Gus cognofcens , & operans poteft diri- 
g5& corrigi tranf: ab a&u falío ad 
vcrum, Probatur , quia fi hoc modo ex- 
plicetur capacitas directionis in cogni- 
tione, vt .f. re&itudo debeatur potentiz 
intelle&iuz ,non aé&ui cognitioni sfacil- 
limé vitatur difficultas in principio pro- 
polita & vniuerfaliter dcfenditur omné 
cognitionem , fiue fit de obie&to conüin- 
genti, fiue neceffario cffe dirigibilé , rc- 
&itudinifque capacem, quatenus intelle- 
&us in onihi cognitione mas dirigi ,& 
- emendari .. Accedit , quód quando dici- 
mus fiam logica eife dirigere opcratio- 
-nes intellectus, aliud non intelligimus, q 
intelle&um pet logicam dirigi potíe , & 
- debere in fuis operationibus, ergo rc&i- 
tudo debetur potentia intclle&iua opc- 
ranti, non ipfi operationi. Denique licet 
- modus dicendi Aueríz , gy re&itudo de- 
- beatur operationi, fuftineri in illis 
- contingentibus actibus ( fi tamen dátur, 
de quo in lib.de An.) qui ijdem numero 
manentes po(funt de veritate ad faliitaté 
migrarc,& é contrà ; nullatenus rf (ufti- 
-neri poteft de actibus neceffarijs, & alijs 
contingentibus, ergo vc detur. vniucrfalis 
rceula , quomodo cognitio inteJle&tiua 
: fit capax directions, reftat diccre,quod 
fit capax illius mediaté, non immediate, 
, le ratione intelle&us dicigibilis , non ra- 


"^-tione fuzencitatis , (iue fpecificé. confi. 


deretur , fiuc generic , 

Acn cótrarium obijcies, directio, vel. 
indire&io conuenit inrelle&ui mediate 
cogaitione,ergo, & dirigibilitas, qaia eft 
"eadem ratio ; probatur atiumptum , quia 


-tunc intellectus eit rectus,quando eítye- 


rus, indirectus,quando ett tal(us, fedve- 

titas, & fal(itas rminediaté conuenit co- - 

B csevtAc tem ioteliectuis 
,» 


veram,vcl falsá.Rur- | feruit, 
m Paodicin medi sinana eo wr 


9t 
ergo etiam immediaté dirigibilis ; Con- 
feq.patet, quia a&usin (übiedto , cui in- 
cít,(upponit potentiam ad ipfum. lte(p. 

1, negando parítatem , quia directio , 
vcl indire&io refpicit a&ü (ccundum, & 
fumitur immixliaté ex conformitate, vel 
difformitate ad obicétum , qua fundatac 
immediaté in a&u , (ed dirigibilitas re- 
fpicit atum primum, & fumitur ex pofit, 
vcl non poffe elicere aótum re&tü . Ad 2. 
in atu eft potentia logica ad directio- 
nem, .i. non re antia ad dirigi , 
fen(u Deus dicite habei potes 2d 
feaon autem potentia phyfica,feu (ubie- 
Gua , quz dicitur contradictionis , fed 
hzc in intelle&u folum reperitur , & de 
potentia ad dirigi in hoc (en(u loquimur 
in propofito , 

15" Sedadhuc vlteriuspro maioti na- 
titia famulatus horum inftrumentorü du 
bitari (olet,an przfata fingula ioftrumen 
ta fingulis dc(eruiant operationibus , vel 
potius equaliter oibus . Pro decifione 
breuiter dicendü eft , quód licct omnia, 
& (ingula a(fignata inftruméta oibus , & 
fingulis inferuiant operationibus, nao và 
oibus zqualiter famulantur; & quidé pri- 
mum facillime probatur difcartendo per 
fingula. Definitio enim maxime iuuat ad 
— primam operationem; pía,n. 

lante Tité cócipimus e(lentiam pro- 
priam rerü; hinc etiam valet ad directio- 
né (ecundz ,cum .n. nos dacat in cogni- 
tionem quidditatis, docct caníequeoter, 
quz przdicata effenrialia de ip(a eoücia- 


- re debeamus, & quz negare, valet tandé 


ad dirigendamtertiam , quía.cx cadE de- 
finitione concluduntur illariné propriae 
paffiones, & atttibuca, & repugoácia ex- 
cluduntur , nam medii demonitrationls , 
per quod paffioné oftédimus de fubiccto, 
eft ipfius fabiecti definitio. Diui fio fimi- 
liter tendit ad dire&ionem cuinícunque 
operationis intelle&us , per diuitioné li- 
ittin&é : Wim 


























ea Cauet 
edi m 


X8 


Nod wA T - 


*f92: Difpu.L De InWramentis fciendi. ^ E 


fufficientidiuifione,& preferiim perpul- — in(trumentum à coeteris condiftin&uns 
€her ille arguendi modus, qui diciturdi- — vt liquet ex q. przced. (ed potius com- 
lemma,io diui&onc fundatur. Argumcn- — munis quz dam conditio , ac veluti cuiuf- 
tatio denique iuuat & ipía omnes,& fin- — cunq; difpotitio,vt bene (aum munus ge- 
gulas intelleGus operationes, dedifcur(a | rat, & cognitionem dirigar, confequen- 
tcs de fe patct, de iudicio probatur quia — ter non eit cenfendum in(trumentumhli- 
fi interdum intellcétus enunciádo decipi cui certz operationi affixum,fed omnes, 
tut, tr':buendo .f. praedicati aliquodtei, - & fingulas indifferenter coadiuuans. 

Q» vcré ei non cóucnit, non melius corri- 

gitur, & in notit iam - cie omm LN Q V£ESTIO III 

t argumentationé; dirig:t étapprchen- ; 

Dlooé quit ad inueniédam períc&am re1 Quodnam borum PA aa um 
quidditaté non femel vtimur fyllogiímo. fit. perfetlius . 

16 Verum quamuis hoctotü verüfit 17 q^ Tiamíi exacta huius quati ine 
omnia,& fingula hzc inflrumcnta omni- Ttisenis fupponeret particula 
bus , & fingulis famularioperationibus, — ré tractationem de vnoquoq; corü fingil 
vt probatá eft , nóti omnibus zqualiter— latimy;placuit tamen, & v:ile vifum eft id 
inferuiunt,fed certum inftrumentü certe — in przrfenti inucftigare , vbi de omnibus 
operationi eft (pecialiter applicatum, & . promifcue tra&amus,& vnü ad aliud có- 
addictum,& proximé, ac directé ad cam — ferre: Et quidem in primiscertü e(t apud 
rc&ificandam ordinatur, g» pariter pro- — omnes, & ab(q; controuerfiareceptü Di- 
batur difcurrendo per finzula,& fingula | ui(ioné elle imperfc&ius inftrumeniá «e 
cóferendo fingulisoperauonibus& qui- ter s,vc Scotus docuit lib.r. Prior.9.2.vn- | 
dé Definitio quamuis ;uuet,& dirigat fe- — de (ola remanet difficultas de Definicio- 
cundd,& terti operationé , vt diximus, ne, & Argumentatiooe. Euftrat. prafat. 
tfi pcr fe primóà valet ad dire&ioné pri-  in2.li. Poít. Balduin.q. 9. Smigl. & alij | 
mz , quia obie&um propriü prime ope- | quamplures tenent Definitioné efle per- 
rationis aflignatur quodquid eft rei ab — fc&tius , nobilius inftrumentü coereris 
Arift. 3 Met.8.& 3 deAnim,26.&alibi onmibus. Ac Scot. cic Faber. Theor.16. 
fzpe , (cd verá rei quidditatem noícimus . Zab.Philop.Simp. & Graciromncs afic- 
per definitionem 1.Met.Sum.3. c.i. er- rüt argumenrationé przíertim, qua fit in 

0 dcfinitio per fe primó valet ad dite- — materia neceffaria ; praíti itionís 
ionem prima operations. Diuil;io at — & fequitur Amic.tract.vlt;q. s. dub. 3. &c 
licet ét primz.& tertiz operationi de(er — fi ratio, qua id afferit, (it in(ufficiens fun» 
uiat,fecanda t fpeciali modo adminicu- | datur.n.in hoc, quod definitio non fit in- 
latut;quia per diuifioné prefettim digno | ftrumétü refpe&u cognitionis; (cd poti* | 
fcimus,quid affitmádum (it, vel quidnc- — refpe&u obie&ti , qua doctrina (uperius 
pene de re quam inquitimus. Acce- — explofa eft q. 1. haius difp.in fol.ad 2, - 
it, quod (ecunda operat;o cofiflitin af- .— Dicendum breuiter cft argumenta 
» firmatione , vcl nergatione predicati de | tionem,& cam prafcrtim,qua fit in ma- 
Íubicéto , hzcaüt atbrmatio fundatur in. reria ncceffaria,przftare coeteris inftru- 
idcatitate praedicati cum füb:e&to , ficut. - menus logicis , etiam definitiont ipliin 
negatio in eorum diuerfitate,at per diui» rationc inttruméa .. Concluflo cft Scoti 
fionem potiflimü deucnimus in notitiá loc.cit.vbi in corpore quzrfiti ait,g» argu- 
huius idenitatis,vel diuerfitatis,erso pe^ mentatio eft modus (ciédi perfcétiffimus | 
culiari modo deferuitfeconde operatio- inter alios,& quod ideo Arift.fecit quafi 
ni . De Argumentationctandem certum .. totam (uam Logica de argumentationc« 
- eft apad omnes,quod licet primam,& (c- | Probari auté poteft , Tum quia inter in- 
ionem iuui Íe tamen | ftrumenta logica (ola ar. ntatio vim 


. — gtimó inftituta eft ad di ze&ioné tertig. | probatiuá& illatiuá pofidet,ergo perfe — 
: i, crimen fit peculiare . Devi modo dirigit ; & manifcitat igno- ! 
d C pw. tum H 







"TT | ] f 


- 


——CQuefR. TIT. Quodyam borum fit perfettius. 


Aü,nam nc g;ri ne juit,quin virtus illatina 
inmanifeftatione ignoti ex notis maxi- 
"mà habeat energ.á . Tà 2.quia tüc inftru 
mé cenfetur perfeé&tius in arte quanto 
*illimitatiot eft eius famulatus ,& ad!plu- 
Ta deferuire poteft, at argumentatio non 
folü inferuit dire&ioni difcur(us fed etiá 
'fudicij,& apprehéfionis;nam & (i hoc fic 
cómune fingulis ioftrumentis, quod om- 
nibus,& fingulis operationibus deferuire 
poflunt,vt patet ex q.preced.negati tame 
n6 poteft,quin perfectiori modo id cópe 
tat arpamentationi; fj,n.'intcllectus (alfa 
opinione dctincatur, (Latin argumétatio 
ex notis ad ignota procedédo cius erroré 
*couincit. Tü etià cfficaciffima cft ad in- 
^ueniéda rci eísctia,& coceptü eius quid- 
 diratiuü ,cü.n.definitio eft ignota, inue- 
"ftisatur per difcur(am à pofteriori,& me 
thodum re(olutruá,qua vel eft demóitra 
tio quia, vel indu&io , vt docet Faber cü 
Zab.thcor.17.ergo cum definitio ipfa (z 
pius arguinétatione manifcftccor, plane 
' jn ratione inftrumenrilogici  .i. ignoti 
| manifeftatiut deficiet à demon(lratione « 
18 Confültó autem di&um eft in có- 
' clufione definitionem /n ratione infliu- 
-menti logici excedi ab argumentatione , 
quia fi in ratione cognitionis confidcre- 
' tür,res écotra fc habet, vnde notatiimus 
loc.cít.q. t.in fol.ad 2. poffe definitioné, 
& argamentationem dupliciter fumi , vel 
'formaliter pro ipfis a&ibus dcfiniendi 
' & argucndi, fcu pro ipfa cognitione dcf 
nitiua, aut demoftratiua rci. , vel obie&i- 
- ue, quo fenfu prafertim induüt. rationé 
inftruméti logici, vt ibi declaratum ett ; 
quàuis ergo in ratione inftruméti argumé 
tatio dcfinirioné excedat , in rationc ta- 
" men cognitionis definitio excellit argu- 
mentationé etiá in materia neceffaria .i. 
' cognitio dcfinitiua rei excedit demóflra. 
tiuam, quod facilé probatur ; Tum quia 
definitio ex genere füo circa lübftátiam 
' rei feines demoodébn circa accidens, 
eibeec «n. "EDS 'inhzíionem 
onis cum fübic&o ; ergo cum perfe- 
Gto efsétialis cognitionis ex obiecto for. 
i méf(uretur, plane ip ratione 


s LOc case &ior erit de- 
 móíti ia eft circa nobilius obie 


193 


€um ex genere fuo; Tum etià quia; & & 
interdü accidat,vt definitio, & demóoftea 
tio fint circa accidens aliquod , adhac ta- 
men dcfihitio ex genere (uo eft circa ef- 
fentiá,& quidditaté illius accidentis , de- 
monftratio aut circa pa ffioné etus, qua 
eft pradicatum extra quidditaté exiftés , 
ergo vniuer!im loquendo defiaitio in ra 
tione cognitionis (empcr perfectior eft 
demonftratione. Tá preterca;quia etiáft 
cótingar,quod definitio, & demonflratio 
fint circa tdem prorfus obiectum, adhuc 
perfc&tior erit cognitio definitiua rei v 
quàm demonflrariua, quia hzc eft cogni 
tio habita per difcurfum,illa per fimplicé 
quafi intuitum, ceteris aurem paribus no 
bilior eft modus attingendi obie&tum fis 
ne difcut(uyqaà cum di(curfu , qua ratio - 
ne hic intelligendi modus Dco tcibuitur. 
Tum demü quia hac catione ait Ariítat. 
3.Mct.3. & 7. Mct. 4. quod dicimur ma- 
g's (cireycuin Kcimus, quid fit homo, qu& 
quando qualis fit; ergo in ratione cogni- 
tionis definitio excedit demon(trationé . 
19 Inoppofitü obijcitur 1. quod de- 
finitio etiá in ratione. inftrumenti. pcrfe- 
&ior fitargumécatione , Tum quia illud 
cft nobilius inftrumentum logicum , ad 
quód omnia inftramenta logica reducü- 
tur, fed omnia reducürur ad definitione , 
etiam demonftratio ipfa, vt docet Auer. 
1. Poft.com.i]. vbi ait fcientiam terü. per 
demonf(trationem quzri propter fcientia 
definitionis; «nde 1.Poft.com. 38.ait tta 
Gationem 1.Poft. ordinari ad (ccundum 
librü,vbi agitur dc definitione , eceo de- 
finitio nobilior cft;quia finis nobilior eft 
his,qua funt ad (inem. Tum dcindc aobi- 
lius eft inftrument ; quod verfatur circa 
perfc&ius obiectüfcu (cieniam caufat de 
nob;liori obic&o, fed definitio cft circa 
fübftantiam,demonftratio circa accidés, 
ergo &c. Tum tandem quia definitio rem 
manrfcflat per caufam formalem), & :n- 
trinfccam 3, Met. 5, & 7. M et. j. quac cer 


- tius ducit in cognitionem. , quam caufa 


efficiens, & extcinfeca per quam proce- 
dit demottratio, nó um cx obiecto, 
circa qp vet(atur;fed ér ex medio; quo vu 
tür ad illud mani ü, definitio exce- 
dit demóttrarionó;ita arguit Bald.loc.ci. 
io Rcfp. 


ET 


194 
- 20 Refp.ad r.neg. minorem, nam in 
logica (ecundum (c coníiderata in tota 
latitudine (ua de fingulis inftrumétis. pet 
Íc agitur in ordine ad lingulas operatio- 
ncs intclle&us , vt patet ex dictisq. pro- 
cem. in Logica vero Arift. (quicquid di- 
cat Auer.de quo non curamus) um abeft, 
vt de demóftrationcagatur inordine ad 
definitionem, quód pociusomnino é có- 
tra rcs (c habet, nam in 2. Poft. con(ide- 
ratur , vt eft mediam in deimonftratione 
potiffima,vnde ad cam reduci habet , vc- 
lut parsad totum . Ad 2. Faber cic. ab(o- 
Juté negat definitionem notificare fub (tà 
tiam, & inquit (ignificare tantü fabítan- 
tiam rci , vnde poftca theor. 17. oftendit 
fubftantiam nocificari Mcthodo rcefolu- 
tiua,quz vel eft demoftratio quia, vel in- 
du&:o . At malé negat Faber definitioné 
e(dc notificatiuam , & declaratiuam fub- 
ftantiz rci; tum quia hgc eft aperta Arift. 
doctrina 6. Top.c.1.& 3. & 7. Met, tum 
quia 1d ratio cóuincit; nam (1 definitio li - 
guificat fibttantiam,& etfentiam rei, vt 
fle coacedir, vtiq. certü cft non fignifi- 
care illam coofasé, & implicité,vt fizaifi- 
catur per nomen definiti, fed clacé,& di- 
funde, vt docet ArtLin proce n. l/hyf. 
tex. j.ergo illam nocificat & declarat, nà 
fignificare diftin&té rem ett ipsà declara 
rc, & noti ficare; X fal(um eft,vt patet ex 
fupradi&s , rem notificaci non polfe nifi 
pet illationé, & di(carsü ex noto ad igno 
tü,& ideo quamu:s concedamus fübítan 
tiá cei modo illatiuo notificari poffe pec 
. Methodum refolutiuam, negamus tamea 


alio modo manifcttari non poffequia de- 


finii»per (implicem velut intuitum (ine 
di(cacfu quiddicatem rei manifcftat , 

21 Potiüs ergo ex di&is occurrendü 
eft, aliud eife comparare adinuicem defi. 
nitionem,& demoltrationem in róae co - 

ici onis,aliud in ratioae intlcamenti,vc 

nc nozauit Amic.cit.uá (i primo modo 
cóparentur, negiti ocquit, quin definitio 
nob;lioc fit deinó(trarione ,vcbenc pro - 
bat argumentum;at nan probat; quód lit 
perfectior ia rationc inttcaméc, ná per- 
fe&io in(truméti formaliter no attendi- 
tut ex fi»e, vcl obiecto , quia ilioqu: no- 
b.liot e([ct demon(trauio quia demoóiltca- 


CASS 


Difput.I. De Inflrumentis fciendi . 


tione propter quid, nà illa (übftzntiá, & 
e(Tentiam rei manifeltat aec accidés, (ed 
ficut ratio inftrumenti coiftit infamu- 
latu, & in modo adiuuandi intclle&um in 
cognitione obie&i, ita ex conditionibus 
aug&cibus nà perfectionem cognitionis 
fed vimatiuanté jntelle&ü ad cam ob. 
tinendam, attend: dcbet perfe&io, & no- 
bilitas logici inftrumenri,cumq; hac vir- 
tus magis eaitcat in demoflracione, quà 
in definitione, quia in ea visillatiaa coti- 
neutr, ideo in rationc inftruméti ab ea ex 
ceditur, licet in ratione cogn tionis cxce- 
dar. Ad 3.fal(uire(t definitioné vti caufa 
formali pro medio,quia ip(a a4 rem ma- 
nifeftandam non procedit via illatiua, 
imó potius ipfa medium cít in demóftra 
tionc poti(Tima; dicitur ramen rem noti- 
ficare per cauíam formàlem, & intrinfe- 
cam; pro quáto dcfinitü declarat propo- 
ncn3o partes iotrinfecas quidditatis eus. 
Sccundo ob;jcitur € contra , quód nec 
inratione cognitionis definitio przitet 
demonftrationi,nam vt.yna coguitio alia 
exceda: in perfectioncsnó fufficit , vt Gc 
de nobiltori obicéto,(ed debet circa illud 
adzquaté veríari , ergo (i demonftratio 
pariat clarioré, X magis ada quara cogni 
tionem dc accidentejquàm faciat defini- 
uo dc (ub ftácia, erit perfectior definitio 
ne,cuá in ratione cogaidonis, & fi fit de 
ignobiliori obie&o . Accedit,quàd etià 
1ntetdü cócingere pote(t vt demóftratio 
fit circa accidens nobilius , & definitio 
circa ignobilius, illa nimirum circa intel- 
Ic&ionem,hzc autem circa albedinem , 
21 Refp.duplicé effe perfcé&tioné co- 
gnitionis, aliam cffentialé , queartendi- 
tur penes obie&um formalejaccidenta(é 


alteram, qua attenditur penes conditio- 


nes accidentales cognitionis, pencs.nimi 
rum inten(ion&claritatem, certitudiné » 
&c.& vtique cótingere pote(l,vt vna co- 
uitio lat perfectior alia e(fenttaliter , & 
imperfectior accidétaliter; (ic dicemus. 
cognitionem confufam fubftarige impct- 
fc&ioré eife diftin&a accidentis; (ic igi- 
tur in propofito ,ctiamli defiaicio rei ume 


pe » tamé quia e fuo 
verfacurcirca perte&tius obic&um , quà. 
demonítratio, scperíccüdü ípecié- cam 
e€xcc- —— 
» - 





Quafi IP. De Definit-quid fit, €) quouplex.edri.T. 105 


eXcederet,& folá in quibufdá accidenta. 
libus conditionibus excederetur ab ca , 
t do&ttinacíl Scoti 2.d. 3. q.9. &tra- 
ita fuit ab Arift. 1. de part. animal. c. j- 
vbi ait melius effe fecüdü effentia, & fpe- 
€ié de diuinis, & caeleftibus rcbus tenué 
cognitionem habere,quàm de corruptibi 
libus magnam , & perfectam fecundum 
Códirioncs accidétales. Ad aliud dicimus 
id cucmte per accidens, per fe tamen , & 
ex c luo definitio in rationc cogni- 
tionis perfe&ior eft demontirauone ; 
aia definitio eft circa quidditatem rei , 
demonítratio circa accidens eiuidem 
rei,vnde vt comparatio recta fit inter dc- 
finitionem,& demóftrationem, fieri de- 
bet reípcé&a ciusdem rei , fic enim defi- 
nitio deprehenditur femper. perfectior 
demonf(trationc , quia per cam res co- 
gnofcitur quid fit;per iftam qualis üt. 


Qv4STIO IV. 
De Definitione . 


23 (7 Váuis definitio , vt importat rei 
A J quidditaré, ad Metaph. fpcctet , 
qua ratione Arift. fusé deilla pertractat 
7: Met.ná attinct ad eum difputare de có. 
ceptibus tráfcédentibus qualis eft conce 
prus ipfius quiddsratis, tamé vt c(t mediü. 
in demóflratione,& ioftrumétü fciendi, 
feu cognofcendi quidditaré , ad logicam 
attinct,ita dirc&é docuit Auer. 7. Met. 
com. 4 *. & quàuis ipsá confider:te,vr cft 
mediü in demonftratione, (pcótet ad lib. 
Pott.tamé vt inflsumcotü cognofcendi 
ad hanc pertinet difputeybi ogece decre- 
nimus é in particulari de. quibutdam in- 
firumérislogicalibus, quorum cogn tio 
prorfus nccetlaria videtur ad ceterorum: 
€ajxü nà fe habent vclut clauicula: qua- 
dam ad. alia aperienda; tale autem init ru: 
métum eft definiiio,de qua quia plura.» 
occurrunt diflerenda ; deó quaftionem. 
hanc in. plurcs di ftribuemus.Aruculos .. 


ARTICVLVS. PRIMVS. 


Min [ityquid fit: Definitio quotuplex« 
Y. CAE articuli parté, X fi. 


vt Ariftot, refert.a. Poft. 20. &. 


8. Met. 3. Antiquiores qui-à Antifiients 
Sc&atores negaucrin: potlibiles cile rc- 
rum definitiones, | uamopinionem fccu- 
tus eft Ioan.Franc. Picus in examine va- 
nz coctrinz gent.lib. j.c.7.& 8.itatamé 
exploratum citapud omnesrerum defi- 
nitiones ó folü cfle poffibiles,verüde fa- 
&o dartvt ceteri oés Philofophi oppofitü ^ 
docuerintjita i'Jato apud Alcin.de doctr, 
Elat:c. $.Pythag. & Socr. apud Laert. in 
vitis corum, L'emocr. qué idcircó laudat 
Arift. t. de parub.anim.c. c Arift. ipfe 
fere vbique , fedex profétlo 6. Topic. 2. 
Poít.7.& 8. Met. Accedit ratio euidens, 
quia ablata dc finitione tollitar demóftra 
tiocuius eft mediü,& ablata demonftra- 
tione omncs fcienuz tollitur, nihil pror 
lus (ciremus , & ca quoque igroraremus, 
quz funt obuia fenfibus, & facillima co- 
gui : in hac igitur patte nullus remanet 
ambigédi locus de exili étia definitionis 
i$ Quantü veró adalià quafiti par- 
tem de ratione definitionis , recoléda eft 
cóis illa diuifio definitionis uv dcfinitio- 
nem quid rei C7. quid nominis . Defini- 
tio quid rei apud omnes eft , que cxpli- 
car naturam tci ; fcd ronem definitionis 
quid nominis non affi gnát omnes codem 
modo: Auerfa tra&t, 1.inftir.cap.3. Blanc. 
Iib. 4, inflit.(e&. 4. Amic. trat. vlt. q. t. 
dub. 4. Arríag.difp. 3. Ouuicd.controu.2. 
Sun: inquiunt, cp dcfinitio quid nominis 
cft, que explicat vim, & fignificaionem 
nominis, vt fi definiatur hoc nomé bomo 
dicendo , eft nomen. pecie ani- 
malis rationalis / Sed hoc non bené di- 
citur, nam c(i natura nominis eiuf; ef- 
(cntia in fignificatione coniftat , & 1 ü 
nomen quoq; fit res quedam. veré defi- 
nibiks pa definit:onéquidditariud, cer- 
té (i dcfiniatur per genus & differentia, 
vt dicendo,.quod hecncmen homo; eft 
nomen fignificatiuit. animalis rationa- 
lis,talisdefiniuo verégrit quid rei; namr 
veré cxplicat: per genus , & differentiam. 
totam cílentiam illius: nominis bomo .. 
Faentesz,partSum«q,2:difh 1, art. 1» ait 
dcfniuonéquid nominis clle rónem en» 
tisim poflibilis,& ideo (ubdir hoc genes. 
rc defin: tionis d. finiri chymctrá ; hirco- 
ceruü,& alia enia impoflibilia , & ideó. 
nomi. 


196 


nominis definitio appellatur, quia totam 
effe dcfinici nullüm cft aliud , quà nomi- 
nariy& hanc ait fuiffe mentem Arift. 2, 
Poft.c.7.vbi docet de rcbus,quibus actu 
c(le,& cxiflere repagnat, non pofle (cir, 
quid fint ipíz , fcd tantum quid nomina 
fignificent ; quod ctiam ait mlinuari à 
Scot. 4. d.1.q.2. $. Hic primó v idédum. 
Sed nequc hoc bené dicitur , quia entia 
quoquc icalia vltra definitione quid rci; 
hàbent etiam quid nominis, ergo falfum 
cít id formal ter fignificare rationem en 
tis impofIibilis,afsi prü patet ex 1. Poft. 
tex. 2. $.24.& 2 $. vbi oftenditur ad demó. 
firatioucm ncceflariá cffe piecognit;oné 
Quid nomin s,idéinnuit Arittot. 2.Poft. 
tcx. 19.Qui cft locusà Fuentes citatus , & 
4.Met.28. Eté contra etian. entia. 1m- 
pofbbilia pollunt explicari (uo modo de 
finivonc quid cei, nimirü per rónem ex- 
plicité, & diftin&é explicantem illud , 
quod nomen importar implicite ,& con- 
fuse, vt Scot.doect loc.cit.ab ipío Fuent. 
Quod fi cétendat Scot.ibi loqui de quid. 
nominis, adhuc babemus intentum,quia 
inquit ibi hanc rónem nominis-cífe tàm 
ntis, quàm non entis, quod ét docucrat 
in 1.d. 5. q.6.art.3. fal(um igitur eft Do- 
€torem huius fuitle opinionis; quod ibi 
affcrir,cft,acfinitionem quid rei proprié 
€xplicarc ui veram; & ratam rei e(fenuá, 
v.ndé negat bancetie proprie entisimpof 
fibilis,quod vtique vcrum cít , pà hac cft 
vnà condicio entis definibilis, vc poftea 
diccmus,& boc ad (umm; fignificare vo 
luit Arift. 2.Potl.cap 7.quia.n. dcfinitio 
quid rei proprie cnti taniü real copue- 
nit,idco ibi dicebat entia impoffibilia pre 
feirim explicari per definitiené nominis, 
, Definitio igitur quid nominis, vt col- 
ligitur ex Doctore 1.d.22. q-1. $. Doreff 
dici, & cx 4.loc.cit.$. ex bis praditlis, 
vt diftinguiturà dcfiniGone quid rei , c(l 
€xplicatio , feu lignificatio nominis ,vcl 
per aliud nomé clarius, vcl per ecymolo- 
giam cius,vel alio contimili modo;(ic de- 
finitur mulicr, q ef mollis aer, homo; g; 
ab humo uabit orginem, Sol,quod (olus. 
ffit in Orbe , lapis ; quod fic dicatur à lae- 
ione pcdis;ità.n.non veré explicatur na- 
ura iplius nominis, yt rcsquzdrem cít, 


E. 


Difpat.I. De Ifiruypentis füáendi ^ Cu 


- ' 


(ed crafso quodá modo fignificatil eius, 
vndé definitio quid nominis proprié » vt: 


notat Tat.in 2.Poft.q. 1.8. Primó fcien- 


dutii idem cft,quod nominis interpreta- 
tio,quicquid dicat Fuent. cit. & fequume, 
tur aem plut.przamb.de nodis fciendi , 
Calil.tra&.3.c. 1, ex quo demum fequies, 
tur. vt ibi notant ijdem, folam definitio- 
nem rci effe proprie, € fimpliciter defi, 
nitionem , atq; idcó predictam diuifio- 
nem eíle zquiuocam analogam , & idcó. 
dimi(la definitione quid nominis , ad 
aliam progredimur. : 
Dcfinitio itaque quid rei,vt ab ciusno 
mine cxordiamur;ità appellata efi meta- 
phora deíumpta exterminis, & finibus 
agrorum, vt notauit Quuinail. lib.7.cap.4.. 
vndc 1. Topic.c.4- ab Arift. vocatur tere 
minus,co quia vt fiocs agrorum eos de 
niunt, & claudunt, vt ab alijs fecernant ;. 
fic definitiones naturas , & definitiones 
rerum circumfcribüt,& ab alijs feparát 
definitur vero ab Arift.1.Top.c.4. & 2.- 
Pofl.tex.10.xp fit oratio quodquideft ef. — 
fe vei fienificans,.i-oratio explicas natu-. 
ram , & elentiam rci, nam frequens eft 
apud Arifl. loco eftenti& josee quod», 
quideft e[fe reiy'|uia per illam refponde-. 
tur ad interrogationem factam de re pet, 
quidsin qua dctinitione genus cft oratio, 
in hoc enim conuenit.cü alijs. rmodis fci& 
di,per reliquas particulas differt dcfini- 
tio ab illis,& à cztcris oratienibus, qua 
non explicant effentiam rei;dicitur aut 
oraHo , quia effentia rei non potefi vno 
noinine exprimi diftin&té , nam vt docet 
Alcní.7, M et.tex. $4. qualibet res defini- 
bilis habet rationem; quandam commue- 
ncm,qua cum al; js copucnit,& aliam pe 
culiaremsqua ab ijs difcernitür; cum igi 
tur hz duz: rationes per definitioné 
explicanda , plurcs termini vocales, aut 
mentales funt adhibendi, cum vnico prar 
flari non pofTitjnam nullus terminus Vni» — 
uocus;quales fontjqui definitione ingree — 
diuntur , poteft fignificare pluresconce- — 
ptus; idem habet Doctor6,Met,t.33. — 
27 lfoteft autem definitio formaliter 
süpta, & nonobicCtiué;.i, pro actu, quo 
intelicétus rem definit, dupliciter tomi 
vcl pro,fola, apprehenlione quidduaus — 
Ici, 4 2 





; Duall 174: Defisit.quid fite quatupleu ert. 197 


tei per fe fumpta que importatur per gc- 
nus,& differentiam vt eft animal ratio- 
nale reípe&u hominis, vel etià pro cun 
ciatione , qua ralis effentia affirmatur de 
homine;dicendo , quód bomo 4 animal 
rationale , primo modo infpecta attinet 
ad primam intellectus opccationé , quia 
e(t oratio imperfecta , & dimiputa ab 
omni affirmacione preícindés , & in hoc 
fenfu locutus e(t Acift. 1. Poft.c. 10. & li. 
1.c.2. dum ait definitioné non eff? enun- 
ciationem, (cu affirmationem,fed effe id, 
1od affirmatur de re , folum jue perci- 
pi, & apprchendi, vt ibi docet Commét; 
at fecundo modo inípeQta prototegrani- 
mirum enunciationc includendo dcfni- 
tum, & copulam , ita plane (pe&ar ad (e- 
cundam, & in hoc fcnfu Arift. 1.Polt.c. 
2.& 7.X lib.1.c.10. ait definitionem efse 
propo(itionem , & effe vnam ex prami(- 
fis in demóftracione, X'etia interdum ef- 
fe conclufionem,fi probetur nini: um,& 
inferatut. ex alijs prae i (fis, quo cafü [pe 
&atc etiam poterit ad tertiam opetatio- 
ncm, & ita faciie refoluituc inutilis qua - 
fiio,quz folct dc hac re controuerti, tora 
namque difficultas pendct ex diuerfo mo 
do accipiendi dcfinitionem ; magis ta- 
men proprié capitur primo modo , quia 
alio modo eft porius enanciatio definiti- 
ui;quimpuradefnitio. — 3 
i$ Demum quoad tertà partem arti- 
culi , multipliciras definitioni$pendet ex 
multiplici modo cx plicádi effentiam rei, 
pt aüt per definitionem düpliciter ex- 
plicari effentia rei , nimirum vel per par- 
tcs elfentiales ; & principia intrinfeca rei, 
vel per proprias pa(fiones , & accidentia 
extranea, prima dicitur definitio quid rei 
e(Tentialis,& quidditatiua;altéra veró'de- 
fc riptiua, & accidétalis, fed quia eflentia 
rei explicari poteit , ycl pet partes effen.- 
tiales phyficas, vt dicendo, qp homo cft 
gópofitum ex corpore,& anima rationali, 
vel per Metaphylicas ; vt homo ctt ani- 
mal rationale , hinc dcfinitio effentialis 
fubüiniditar in Phylicam , & Metaphyti- 
cà, & definitio cülentialis phyfica appel- 
lari orgy n eec rie E 
nempe quia datur pcr caufam matctizlé, 
& foialem,qui unt cauíz intrinícca; 


Quia maneat in def nito, vt pitet de ani- 
ma, & corpore re(pe&ta hominis , vc no- 
tat Tatar.cit.S. fecundo fciendum .Dcfi- 
nido autem d-fcriptiua e(t , quando per 
extranea circüfcribitur eífentia rei, ex 
Tar.ib:. $. Ouarto [ciendunt. Pote(t verà 
e(fentia rei. tripliciter per exrranea in(í- 
naari, & figaificari ; primo per proprias 
pafliones, vc dicendo, juod homo eft ani 
mal tifib.le,& hic eft frequens defcriben 
di modus; fecundo modo pet caufas ex« 
trinfecas edficiencem .f. & ünalem , vt di- 
cendo, quod homo e(t anima] creatum & 
Deo propter bearitudinem , quz dcfini- 
tió dicitur caufalis excrin(cca, eo quia da- 
tur par caufas extrinfecas extra defiaituas 
maaentes,de qui Ariít. 2. Poft. 44.ait eTe 
orationé (ignificantem propter quid eft; 
& vt talis definitio fit bona , debenr a(fi- 
gnati in c1 propriz csufz definiti, quia fi 
e(Icat comunes,non poffet conuerti cua 
fuo defiaito ; tertio modo explicari pót, 
& circu nfcr bi pet accidearia conymuaia 
quidem, (i (corfim (umantur, fed propria 
rciconiuactim fumpta , vt fi dicacur; og» 
Homo eft animal pulchrum , bipes, imr- 
plume, bibens caput ere&um , crc. hec 
cnim, quatnuis fiat accidentia alijs ab ho 
minc conuenientia, íi (cortim (ümantur, 
tà cóiuncta fi mulfoli homini conueniüit; 
& hzc dctinitio dici folet puré accidéta- 
lis , co quía per accidentia comunia affi. 
ME quamuis à pluribus Auctoti- 

us rejjciatur, ramen íra explicata admit. 
ti debet, quia fic feruat leges bona deriz 
nitionis,vc aduertunt Complur.cit. & do- 
cuit Auer. 2, Phyf.cexc18. & 95. 

19 Rurfusaucem;vt notat Tac.3. 1.de 
geoees.d Jtiendum, 'ex Scoc.1, Prior. 
nts 4.d. 1.q.2, & d. 12, q. 1. P. & alibi 

zpé definitio c(fentialis, & quiddiratiua 
'eftduplex , quzdam cft pur& quidditaci- 
ua, cuius omnes partes pertinét ad quid- 
ditatem definiti , ficat ifta bomo efl ani. 
mal rationale y fic (ub(tantie completa 
dcfiniuntur,quia earum cnt taces ipta 
luta funt ab ordine ad aliud ex crinfecum 


illis; vc fine vlla tali habiradine potlinc 
,perfe&e concipi. Alia eft quidd.taciua 


da ' additamétum , quia nimirum ad 
peft&tin Hocitiam rei b niin pore 


*» 


^ 


P d 


198 


aliquod extrinfecum in definitione, ad 
quod definit dicit ordinem faltim tranf 
céndentalé, (ic definitur accidens per or- 
dinem ad (übie&um ex 7. Mct. 17. rcla- 
tio per ordinem ad terminum, aníma per 
ordinéad corpus , cü enim fint entitates 
non omuinó completz , fed effentialiter 
imperfe&z, vt non folum quidditatiué , 
fed etiam quictaciué concipi poflint, pen 
dent ab aliquo extrinfeco ;. Vnde quia 
huiu(mod: definitio prater genus ,& dif. 
Écrentiam,continet etiam aliquod extrin 
fecum dcf.nito,ideS admitti debct praeter 
definitionem eflentialem,& defcriptiuam 
alia definitio ;qua quafi mixta fit ex cf- 
fcntiali, & deícriptiua, & accidentali. 
In oppo(itum contra predicta argui- 
tur, Primo, quod non fit poffibilis alicu. 
ius rei definitio , nam vt vrgcbant Anti. 
fthenici przdicata, per qua rcs definitur, 
debebunt & ipfa per alia definiti , & rur- 
fus hzc per alia , vnde tandem in infini- 
tum abiretut . Accedit , quod non potcft 
cognofciquidditas , mfi cogno(catar vl. 
tima d.fferentia, & hzc cogncíci non po 
teít, ni(i cognitis iatinitis rebus, à quibus 
per cam fecernitur. Conf quia delinqui- 
mus (ait Picus) cum quid fübftátiale dc- 
finituri adhibemus ea , qua (cnfibus no- 
ftris occurrunt, nam hec funt accidentia, 
at ubítantia nó tàm fen(ibus percipitur, 
quam ratione perquiritar. R efp.ad r. ne- 
fando affumptum; nam vt docet Arift 8. 
et.7. indefiniendo pcruenimus ad. fu- 
prema przdicata , quz vlterius per alia 
definiri non exigunt , & ales (unt conce- 
ptas entis,& vlumz diffecctig. Ad 2.nc- 
tuc fubfumptum, nam vi Scot.docet 2. 
Oft.q.vltad agnofícendum tale di(crimé 
definiti à ceteris rebus non cfl neceffe fin 
lasin particulari pertíngere,fed fufficit 
illas cogitare in aliquo conceptu comuni, 
faltim negatiuo;quatenus .f.talem eflen- 
tiam non participant « Ad 5. negatur a(- 
fümptum,& fi .n. accidentia non valeant 
dirc&é in notitiam (übftantiz nos duce- 
re,valent tamen indire&té,& arguitiué,vt 
fuo loco dicemus in lib. de Anim. vnde 
extat di&um Arift. gy accidétia magnam 
parcem conferunt ad cognofcendü quod 
quid eft, vide Scotum a. Pott. q.59. 


D i(put. I. De inftrumentis fciendi . 


io Sccandó obijcitur cótra defialtioz — 
allatá dc ipf definitione, & pie có 
tra partcs eias;ná cum proprie (pe&ter ad 
primá opcrationem,male dicitur oratio . 
Tü quia vna fola vox poreft fignificare . 
totà rei effentià vt pef aep, s- 3.cu- 
iuslibet rei efformari poteft vnus conce- 
ptus adequarus per. definitione explica- 
tus, ergo nó eft oratio neceffarió plures 
explicas,.f.cóceptü coueniétiz,& diffe- 
réie, T 4. quia etiam diuifio eft oratio 
explicans naturam rei per (uas partes , in 
quam rcfoluit definitum. Ergo nonbené. 
ponitur illa particula loco differenti .— 

Reíp. ad 1. quod definitio eft oratia 
imperfe&a,& dimmuta;qug habet ratio-- 
né vnius termini cóplexi przdicabilis de 
definito, & ideó proprie (pe&at ad pri- 
mam opcration&. Ad z.vna vox poteft 
fignificare totam eífentià indiftindté 3 
cofusé,vt in exéplo allato, & idcó cü de- 
finitio debeat explicare effeatià clare, & 
diftin&é , id facere debet pluribus voci« 
bus diucrías c(fentiz partes fignificanti- 
bus,rationem nimirü zenerica, & diffe. 
rétialem.Ad 3.negatur cófcq.ga illemet 
cóceptus ada quatus integratur cx plati- 
bus inadzquatis  quorü vnus cft gcneris 
cus,& communis , alter differenualis , & 
proprius,& vterque dcbet exprim: in de- 
finitrone. Ad 4.quádo ctiam diuifio ma- 
nifcftaret eífentiam,de quo q.íeq; adhuc 
tamen id non efficit eodem modo, vt 
tet ex didtisq. 1. infol.ad 3. & amplius 
patebit ex dicendis q.feq.art.1. 

31 Terrió arguitur conrra totá defini« 
tionem; Tum quia idem ncquit effe defi- 
nitio,& definitu,alioquin eflet notius ,8c 
ignotus ícipfo , nam definitio e(t notior 

cfinito,ergo dcfinitio definiri non pót , 
qu effec (imul definitio, & definitum . 

um etiam , quia ficut actionis non eft 
a& io,quia abiretur in infinitum, ita neg; 
dcfinitionis definitio. Tum 3. definitio 
dicitur ad conuertentiam cum definito 5 
hzc autem tradita non dicitur ad conuer 
tentiam cum definitione quia hzc defi-- 
nitio tradita eft quzdam fingularis defi- 
nitio, quz & ipía continetur füb defini- 
tionc in communi , atque ideó cum ipfa - 
conuerti non potcft. Demum (i pre 









efinitur, vtiq; per definitionem defini- 
tur,atq;ita idem feipfum definit . 
"Reload 1. frequens cffe in (ecüdis in. 
entionibusquod vna fit formaliter talis, 
& (imul alia denominatiué » vt inferius 
dicemus, ità genus formaliter eft intétio 
generis , devominatiue veró cft fpecies 
vniuerfalis,intelle&tus .n. per 1cflexionc 
poteft fuper vnam fecundam intentioné 
aliam inducere ; fic igitur in propofito, 
Quáuis nequeat dcíinitio cffe imul defini 
tio, & detinitum formaliter potett tamé 
efie formaliter,& ctlentialiter definitio , 
& denominatiué def: nitum,quatenus có- 
paratur ad (uam definitionem. Ad 2, hic 
definitur definitio in actu fignato i. pro 
fccunda intentione fumpta, non autem in 
actu exerciró, atq; ideó nó fcquitur pro- 
ce(jus in infinitü , quia omoes dchinitio- 
ncs in actu excicito cóunentur fub ipfa 
deíinitione in a&u fignato; at ;ità cófc- 
quéter etiam ipfius definitionis detiniao 
exercita ; nà & definitio definitionis ext 
vtiq; definitio qua dam, & deífiniuo qua 
trad itur. de definiuone 1pla in a&u . ài- 
gnat,cóuenit illi, Ad 3.ncgatur minor ,ad 
probationé,ctü definitio def nitionis fit 
fingularis in e(fendo,cft ramé vniuerfalis 
in repra(entádo, & figniticádo,quia hec 
ip(a dct nito conuenit ommbus defini- 
tionibus rerum 1n particulari. Ad 4.defi- 
nitio in a&u (ignato definitur per def.ni- 
tioné inactu excreitosícu definitio inco 
muni dei; nitur per definitioné in partica 
* lar, atq;idcó idénó definitur per feipsü, 
qa dehinirio in actu ignato nà cft detini- 
uo.ip.actu excrcitos (cd definitü p eam . 
1 Quarto tádem arguitur coira mul 
tiplicitatein detinitionis; nam ficuc vn:us. 
tci cft vnica eflentio, ita & vnica dci ni- 
malé affignantur tot. fpecies de 
finitionis, eíientialis, & accidentalis , cí- 
fentialis i hy(ica, & Metapnytica,non.n. 
alia cft efientra rei Fhy tica; & alia Meta- 
fica. Tum prefertim,vt arguit Blanc. 
ib. $-inftit. fec.6. nuila ctt admittéda de- 


finitio puré accidétalis., & 1ar02 priori. 
ctt, 3 1n omni. dci:nitonc explicatur 
quid (it deimrum, non poteft aute expli- 


cari quid res fit, quin in ipfa definitione 


pona ur aliguid intri 


quz funt extrinfeca rei, & comunia , nifi 
coniügantur cü aliquo intrinfeco eiufdé, 


non poflunt verificari de illo folo, (ed ce» ' 


teris ctiam erunt communia . Tü demüy 
vt arguit idé, nulla etiam eft admittenda 
definitio mixta, nà omnis definitio , aut 
traditur per intriníecatàtum, aut per in-. 
trinfeca, & excrinfeca fimul,fi primum , 
erit tancum etfentialis ; (i fecundum, erit 
tantum accidentalis, ficut compofitü di 
citur accidétalc,licét pars materialis eius 
fit (übftantia;v.g.patics , & argumenta- 
tio conftans ex vna probabili, & altera» 
neceflaria,abíoluté dicitur probabilis . 
Refp.vtque vnius rei non nifi vnicam 
dcfinitionem poile alfignari quàtum ad 
rem explicatá plures tamé affignari pof- 
(e quantü ad modü explicádi,eadé enim 
cífentia poteft per ctlentialia indicari, vel 
accidentalia circamfcribi, icem vel pet ef 
s&ialia Phytica,vel Metaphyfica, & hoc 
nullam cít inconuenicns. Ad 2. negatur 
minar,ad probationem accidentia extrin 
Ícca, & communia , etfi feparatim süpta 
cóueniát ali jsconiunctim tamé oli de-, 
finito conueniunt , Ad 3. verum eft non 
debere adatti definitionem mixtam , vt 
pem tercia (pecié ab illis duabus con 
iftinctam, nam abíoluté loquendo om- 
nis definitio , aut effentialis cft , aut acci 
détalis , & pra íettim definitio dara per 
additamétum computari debet inter ef- 
fenziales , quia dacar per genus , & diffee 
reniiam,& quamuis aliquod excrinfecum 
in ea ponatur , non tamenaattinct ad cam 
dircété veluti pars intrinfeca definiti, fed - 
indirecké tantum , & connotatiué, ve 
terminus, aut fubiectum , aut aliud. quid. 
con(imile necetfario requifitum ad:perfee. 
Gam noticiam definiti, porcít camenape 
pellac definitio mi xta, quatenus conftat 
cx vna parte cfsétiali;& altera accidétali,: 


ARTICVLVS IL 
De modo. constituendi » cr. inuefligane. 
di. D finituonem,«.— i; 
; p) Lurima tradidit Arift; tt 6, Top... 
5 p ti.7. Met. sum,2. C13. demoda 
conftituédi definiuone, ex quibus. omni- 


níccum definito ;,nà: M Eu AE CUBE BUSES MEN 


T" NER NOT b C delta: 


390. * Difpat. I. De Inflrumentis fciendi. ^ Mm, e 


bene conitituendi dcfinitionem,quod.f. 
in ca ponantur ca pradicata, qua iotrin- 
fece funt dc cius e(ientia , & fi interdum 
ita non (lufficiunt ad quictandum iniclle- 
€um , addaniur vlterius ea , ad qua res 
definienda dicit ordinem qucudam tranf. 
cendentalcm,& quafi eflencialé (ine qui- 
bus perfcété , & quietatiué. intelligi non 
potiet, & ita definitur accidens per fubie 
€ 7.Met.17. rclatio per terminü;a&us 
pcr obiectum, &c. Ratio auté;cur in de- 
finitionibus horum cntium,& contimiliü 
adh.bcatur femper aliquid extrinfecum , 
non cfl quia id it pra dicatü cílentiale.l- 
lorum,ncc quia ordo,& rcípectus ad tale 
exuinfccum fit de c(fentia corum, aut fal 
tm rcaliter idem,vt Recentiorcs putant, 
uia vt ait Doctor 4 d.12.q. 1.in corp.in 
ol.ad 2.dub. idcputas. refpectus ad tun- 
damentü,vcl non identiias non cft ratio , 
quare terminus «adat in definitione fun- 
damcenti, vt additum,nec dependentia eí- 
fcnuslis,& neceffaria eft caufa,quod ter 
minus dependentia addatur in dcíinitio- 
nc fundamcnti depend enus(ait Do&tor) 
£u nc enim Deus magis poncretur in defi- 
nitionc cu/uícunque crcati;quàm fübftiá- 
tia in dcíinitioncaccidéua, fcd cau(a eft, 
quianulla forma potefl habere conceptü 
geifc&um quietatiuum, ni(i cointeliiga- 
tur iliud;cuius cfl torma;definitio auccm 
exprimit concepiü perfcétum definiti ,& 
ádcó quantumcunque effentialia formae 
€xprimerentur finc ilio , cuiüs cft forma; 
quamuis.quidditas cius 1ndicarctur, tamé 
6 cfet conce pus perfectus quietans in- 
1elleé&tü,& idcó ncc definitiuus, bgc Do- 
€or. at. & id feruata proporuone dici 
dcbct de alijs coniimilibus rebus imper- 
ác&tis, 4 pecunt definiri per addamencü. 
34, Sccundb, pra dicata weró, qua dite 
«1€ [pcttant ad cflenuam definiu,vel sür 
gne Phy (ica; vcl gradus Metaphytici; 
primum, conti tuunt definitione phy- 
ficamyillamque cóponunt,no in reéto po 
Kita fed in obliquo «quia homo nó dicitar 
gnima,& corpus; (cd ex corporc , & ant. 
fifunt gradus Mctaphyij- 
jponütur in red o in definitione, & có- 
ftituini definitionem Mctap hyficá; po- 
well aj defiio Metajbylica duobus 
B ui , 


. 


^m. 
modis con(trui,vt docet Arift.7.Met.43. 
& Doctor ibid.vno modo ex genete pri» 
mo gencrali(fimo,& omnibus differeujs 
vfque ad vitimam;& hoc ett, uando ge-. 
nus proximum eft innominatü, tüc enim — 
circumloquimur ips p genusremorumy 
& differentias communes vfque ád viti« 
mam ; & tunc genus remotücü omnibus 
differentijsprgcedéribus.& communibus — — 
tenct locü generis proximi; fecundo mo^ - 
do aíTi gatur definitio cx quee proxi. 
mo, & vltima differentia, hoc quando 
proximum genus cft nominatü, & vltima 
differentia cft nobis nota; eXcplü primis. 
vt fi dicatur quód homo «ft fübflantia 
corporea,animara, fcntib;lis, rationalis ,- 
dato quód genus proximü ignoretur;exé — - 
plüfecundi, vt fi dicatur,quód homo eft 
animal rationale,dato,quàd anitmal fit ge 
nus proximum, & rationale fit vltima dif 
ferentia ;ita Doc.loc.cit. & in 4«d. 11.9. | 
3.$. 4d rationes; cx quo patet non bene 
detniri per fummügenusfolü, & infimáà — 
diffcrétiam;quamuisautemprior definit — ——— 
di modus fit magis magiftralis,& exqui-- 
fitus, potlerior ramé cíl magis vfitatus, 
& cxpeditus, & quátü fieri potefl, co vr 
dcbemus ; vin quia fic euitatür prolixe - 
tas, vt air Arilt 1. Prior.lce- 3. €. 39, tum - 
quia omnia nc. e(larta continet,nà [u 
nitor genus proximücfie cognitü explici 
t£,.i. quó ad omncs gradus fopertores 1n 
iplo contentos, vt ex Arift. colligiuut 24. 
lotter.21.vnde nO cíicc exacta def nitioy ^ 
fi daretur pet gcnus proximü tantü cófu- 
$e cognitü;liue auté vtamur primo, fiue : 
íccüdo modo, omnia praedicata císctiae J 
lia, quein tali dcfiniuone ponütur,vt col * 
ligitur ex Arift.cir.7. Met. 43. ctunt ge- 
nus, vcl diffcréuia , aut faltim fc habebunt. 
ad imí;at corumsquod addimus,cafu,qua 
pradicata tranfcédentia in definitione po 
ncrentur, p tamen cuitari debet, quatum 
fieri poteft , nam termini cranfcendentes. 
in dcfininonibusnonbencfonant. ——.— ' 
Hinc infertur non, póüc pattes | 
tionis ad libitum wtcunque. diíj'oni 3). 
prius genus dcbere Pil differentiam. 
A 




















dcinde,vtinfinuauit Arífloi. z,Poftiteme —— 
19-& 11. & rauo cfl, quia tunc genus ig. 
FH 


di&crentiam tranfimuramiur, idis ^ 
E) 


* 


uU B 


Uu 
"NN 


3 4 
B 


x 
bs 


» 


—OVat relin vovg uc 
rin fupcriorem , quia quod primo lo- 
Fs it E, ckfetar vnerlaliulySr ppo- 
flerius contrahibile, vnde non explicare- 
tur res, vt eft iti fe, (i ordo inuertetetur . 
35 Tettio, quádo autem res definitur 
per illaad Jae dicit otdinem,non ramen 
$rh fe incluía in ipfa effentiarei,ait Auer- 
faq.4.(c&.4.quód deberent poni omnia, 
- adquz res cfientialiter dicit ordinem, vt 
perle & adzequata effet definitio ; fed 
ad breuem, & expeditam definitioné (uf- 
ficere; qtod ponantur aliqua , donec for- 
tnetrur conceptus ita proprius definiti, vt 
foli ipfi, & nonalijs conueniat ; & ideo 
juxta hoc noh oportere in definitione 
cau(ali omnes rei caufas apponere; nec in 
definitione per cffe&us omnes proprie- 
tates ; candem do&rinam habet Amic. 
tract.vlt.q.1.dub.5. Sed fi ordo ad hec 
extrinfeca cft de effentia rci definiendz, 
wt ifti concedüt, plané implicat affignari 
poffe definitionem eius ponendo aliqua 
tantü in definiuone ;, & non porius om- 
hia, ad quz res illa effentialem dicit or- 
dinem, vt enim ei dcfipitio rect a(figne 
tur , omnia illius przdicata quidditatina 
debent inea exprimi,vt ait Arift. 2, Poft. 
z1. talesaütem funt ifti refpectus tranf- 
cendentalcs in rebus ex opinione iftorü, 
crgo o€s debebíür in definitione exprimi, 
& fi ità efl;non videtur;quare oía creata 
per additamentum dcetiniri non debeant, 
۟ nulia res creata fitab his refpe&tibus 
" abfoluta,faltim .n.omnia dicunt relario- 
*ncm tranícendentalé ad Deum,vt ad pri- 
mum efficiens ; & plané fi talisordo ex- 
primi debet in dcfinitione, quia cft de cf 
tentia tci,cü nó magis fit de e(femia cius 
ordo ad hanc rem, quàm ad aliam, nó vi- 
detur poffe aflignari ratio cur potius 
hzc caufajquàm illa, explicari debcat in 
def iniuionc, cum ordo ad vtramq. fit eí- 
fentialis rei. Poriusergo regula vniucr- 
"falis eri&quà Doét.tradit loc.cit.4.d. 12. 
q.1. quod quando res definiri habct per 
additament i;etfi ad nulia dicant ordiné 
tranfcendentalem , non tamcn illa omnia 
exprimi dcbent in definitione , quia nec 
idenctastalis refpectus ad fundamentü, 
ntc depédenua eüentialis fundam&u cit 
Logita « : 


"Quat. IV.Demodo confti tuendi Definit.edri.I.— 101 


cau(a, cur terminus huiu(modi refpe&? 
aut dependétiz cadat in definitione fun- 
damenti, vt additum: fed tantü illa, quz 
neceffaria vidétur ad habendü perfeétü, 
& quictatiuum cóceptum rei, ita vt intel 
le&us anxius ad vlteriora non maneat. 
36 Quarto ex hisdeducütur quatuot 
conditiones ad bonam definitionem rc- 
uifita; prima,& principalis eft,quod có 
et genere, & differentia , vel (altim ali- 
quo fupplente vicem gencris,& differea- 
ti, quod additur ob definitionem acci- 
dentalem,in qua genus, & differétia pro- 
prié non reperitur , fed aliquid loco illo» 
rum ; definitio .n. vt docet Scor.7. Met. 
in text. 74. conftare debet cx concepta 
quidditatiuo, qui explicat effentia'quátü 
ad ca, in quibus cum alijs conuenit, & te- 
net locü generis, & qualitatiuo,qui expli 
cat effentiá quoad ea , per quaab cifdcm 
fecernitur,& tenct locum diffcrentiz. Ex 
hac deducitur fecunda conditio, quz eft, 
vt conuertatur cum[definito,& contra y 
fi .n. definitio continet totam effentiam. 
dcfiniti,confequens eft;vt nulli alteri pof 
fic conuenire , fed foli definito ; itaut de 
ocunque dicitur definitio, dicatur &c 
efinitum;ac é contra .. Tertia, condisig. 
eft, vt definitio fit clarior definito ,cü .n« 
adhibeamus definitionem ad manifeftans 
dum definitü;confequens.cft , vt definitio. 
fic clarior ,. alioquin; ignotum per zque 
ignotü manifeftaremus; & cü totàá eflen- 
tiam manifeítet per partes fuas, necc(sa 
rió fequitur, quod fit clarior , & notior 
definito in ordine diftin&té cognofcédi, 
& fi inordine cófusé cognofcendi poffit 
dcfinitü effe notius definitione ex progme 
Phyf.tex. $. Quarta demü condito, quae 
ex hac tertia (equitur , cft, vt nó fit dimi . 
nuta, quia tunc nó explicaret totam effen 
tiam definiti , vt fi diceremus , quod ho- 
mo cft fübftantia rationalis;quia tunc ine 
tcrmicdia genera omitterentur neque.» 
fupcerflua , vt fi diceremus , quod 
c(t ;manal rationale bipes, quia tunc po- 
tius pareret cofufionem, qua clariratem « 
37 Quintó cx tertiacóditione fequi- 
tut definitione, & definitum differre non 
parncs rem fignifi catam , fed tantum pe- 
ncs a adum fignificandi, quia quod dcti- 
i 1x nitum 


2021 
nitum fi gnifi cat confuse ,hoc ipfam figni 
ficat definitio diftincté 1. Phyf. cex.5. nà 
fi dcfinitio non exjlicaret idcm,q figni- 
ficat definitum , tam non effet definitio 
eius, fcd illius altczius,quod fignificaret. 
Hincorta cfl cótentio inter 1 homiftas, 
& Scoriítas de diftinétione definitionis 
à definito ; illi fiquidem aflerüt non dif- 
ferrc,nili ratione,& sm noftrü intellige- 
di modum, quia tota cotum diuerfitas nó 
€x partc rei Concepte, fed folum ex parte 
inccllectus cócipienus fe tener,ita Caiet. 
3. Pofl. c. 5.& 1.p.q-2. art. 1. Aucría cit. 
Mortifan-difp. 1 1.L0g.q.5.& alij paffim. 
Scotifiz écontra tra&.Formal.art. 2.c0. 
tendüt differre etià ex natura rei;eo quia 
fcclu(à quacunque intclle&us operatione 
de ipfis contradi&oria vetificantur , pam 
definitio exprimit ré dittin&te, & defini- 
&ü confuse, & quidem quzftio nop cft de 
dcfinitione formali, capta nimitü p actu 
antelle&us apprehédente quidditaté rei, 
ácd obic&tiua, que cft res ipla definita di- 


,fin&é reprefentara intelle&ui per partes 


eflentiales , & rurfus nó e(l contentio de 
dcfinitione,& definito pro fccunda inté- 
tione ; fic enim certum cft non pofle in- 
'tcr ca veríari, nifi diftin&tionem rationis, 
wt ait Tromb. ib/d.íed pro prima inten- 
tione, & pro denominato , quo fenfu cft 
Eie res ipía definita diftin&e intclle- 
i teprafencata. 
5.38 Scotus agit dc hac re in 1.d.2.q.2. 
& quàuis ibi nó expbcet qualis tit d:ftin- 
&io,quz inccr definitum , & dcfinitioné 
geperursprobat tamé cx profefío, qued 
"definitum,& definitio. non (unt terniini 
"fyoonim:,íed diucrfi, & hoc fiue accipiá- 
tur pro vocibus fignibicanubus, fiué pro 
«onceptibus lignificaiis tum quia defini 


"tumimportat conceptum obicctiuum rci 


«ontu(um,definitio diftin&tum;tum quia 
alioqui in demon(ratuione cent tantum. 

termini quia in ca folum ftmt defini- 
8, iué (übiectüdetinitio quod eit mc- 
dium;& paffio dcn óltrata; & cum. inca 
&emonftrctur paílio de (ubicéto mcdia- 
tc (ubie&ti definitione y vc riibilitas de 
hominc mediante rationalitate, s&pcr pe- 
terttur principium y quia probarciur idé 
per idé,ua- probat Doéturauccacein bo- 


TJ homiflis,vt voces, & termini 


ded etiam sm eandem tationemyeundéq- x 


 propofütione, aut ouo conteflim. — 








rumterminorum, quictiam concedunt —— — 
ipfi Thomitz; Toca igitur difficultas co - 
ftit in hoc;qualis diftin&io ex hac alie» - 
tate inferatur inter dcfinitionem)& defi- 
nitum;& in primis certum eít noninfer- 
ri tátum diftindiionem rationis ratiocina 
tis, qua: tota fc tenet ex parte intellectus. 
concipientis , vt volebant Thomiftz , & 
pra fercim Caiet,'& Auería cit. tum quia. 
uádo Pctrus pradicatut de fcipfo, talis 
diftindtio verfatur inter Petcüà parte fu» 
biccti, & feipfum à parte praedic li 
tum,& tamcn adhuc propofitio eft idea. 
tica»crgo ad alieraté terminorüyita quod ——— 
propofitio non fit identica, maior diftine 
&iorcquiritor,quamratioDiSraciOCIDàe — 
isque mertbda per eer — 2 
ia Auería q.6. fet. 4. docet cu ceteris. » 
qu q 4 dE or 
tur (ynonimi,diuerfos cóceptus : 
uos eis corrcípódere debere,quia fynt 
ma süt,quz non folà fignificat eàdé r£ s. 






conceptum,ergo dctinitio,& definitum s. 
cum non fint termini f nidiffcr 
nontantum quoad voccs fignificátes, 
ctiam quoad conceptis fi gnficates; at 
ideo diftin&io ,qua inter definitum, & — 
dcfinitioné reperitur , noo fe tenet prz» ^ 
cisé cx patteincellcétusconcipientis. —— 
Sed neque cx alictate terminorum 4n, 


V 


M. 





inter eos inferre dc mus.diflin&ionem d. 
eX natura rci actualé& omnino ab ope». 
re intelle&tus praícindentemvt. yel p^ 
debantur Scoti fl €,quia ne propolirio 
idcniica,/(ufficit,v: idem confuse, & ina- 
dz uaié conceptü dicatur. de ipfo-adz-- 
quaté cócepto, vt docet Bargius-1. d. .q. 
z.in $- ne]pondeosquod quando yi ità aC 
cidit vniucrfaliter,dü conceptus.tra-cene- 
dentcs,quibus nulia à parte rez correfpó-- 
dct aczquata realitas, enunciáur de ws. 
incrioribus;& ne atur principii fuf« 
ficitvc per rem diftinété cognná prebe- 
tu: €xdé confusé cognita aliud cóuenites. 
& và accidi yniuerfaliter, düde uálcen- 
déubus preprig oft édür paffi ones pet. 
€oiüconcepuus quidditatiuos; Jglt lc eX- 
aliciaie cerminoi ii: juoad c Mun 
&uosimp ; in pirorolti ize 
[oriates.càm in p!9r nd A 


Quaft.IV-. de modo conflitaendi Definit.cdi I. 205 


*quá in (yliogilino fola infecti poteit di- 
ftin&io rationis ratiocinatz; X uateriali 
"tet foli ,ac de per accidens potett maior 
inferri nimirü quia termiai illi res diucr- 
fas importát;aat realitates;cü igitur Do- 
-&or.loc.cic.aliud nó probet de definitio 
ne,& defiaito, q folà terminorüaliecacé, 
llis rónibus no (ufficienter oftéditur in- 
terilla diftin&io ex natura rci a&aalis. 

39 Vtigiturdiftin&ionem Íca- 
mus,quz ce vera intec definitione, & de- 
finitum verfatur,expédédum cít Aduer- 
fariorá fundam&um iam intinuac(i,quod 
definitio, & definitum differunt folü sin 
confuse coacipi, & diftindé concipi,cü 
ergo cadem prorfus firres explicata per 
nomen definiti, & definitionem ,& (ola 
diuec (itas fe teneat ex parte modi coaci- 

iendi confuse, vcl diftin&é, plan tota 
Biftintio fe tenebit ex parte intellectus 
concípientis, & nullo modo ex parte rei 
COcepta atque ita erit fola di(Lin&tio ra- 
tionis ratiocinàris inter illa,& (ola diftin 
Gio quoad voces figuificantes, nó quoad 
Cóccptus obic&iuos. Verü pto mtellige- 
tia i (dius rei, & cuerfione iftius füundamé 
ti obíeruandü eft,quód cófulio,& diftin 
€&io, (cu claritas non modifican: urn actü 
cognitionis,feu concepti formalé,(ed &c 
obic&tinü, .iipfam rei cogno(cibiliraté , 
quatenus intrinfece i pía res cognofcibilis 
ett hoc,vcl illo modo, confusé per nomé 
defiaiti,diftin&é per definitione , & hoc 
totü concedüt Thomi(lz 1.p.in materia 
de vifione beatifica, loquentes enim de 
có, fione docent illà effe cognitioné 
obie&i cóprehétiuam, qua , 
clare actingicur obiectum, quanti intelli. 
gibile eft,diftin&ione , & clarizate fc te- 
nente ct pattecogaofcibilitatis obie&i , 
mon auté cognitionis,quia v.g. tá copre. 
hendit (ormicam Angelus inferior quàm 
fuperior, quamuis ifte clarius , & diftin- 
Gtias eam attingat. claritate (e tenente 
cx parte intellectus cognofcentis . Scante 
igitur hacdo&rina,quód coníulio, & cla 
ritas cognitionis non tantum (e tenet ex 
fiet 


damentum Aducrf. concedendo , 
vui]; cadé res per definitione , & de 


quód 
nitü 


-—- 


declacatar,& figaifizatur, & qud ett fo 
la dinerficas in inado. concip'edi eádem 
rem di(tin&é,vel confusé;verà ifta claci- 
tas, confulio non fe tenet ti. ex parte 
iatelle&as concipientis, fed etiá ex parte 
rei concept, & ideó cü (e teneat ex par 
te obie&ki , optime inquit Do&or defini- ' 
tonem, & definitum efe diuerfos rermi- 
nbs,non (olum quoad voces tignificátes, 
fed etiam quoad conceptas ligaificacos, 
& obie&iuos , non uod diucr(as res ex- 
plicentyíed quia ex plicant eandem diuer- 
fis modis ex parte o5icdti fecenentibas « 
Vnde hac rationc etiam cum Scotiftis a(- 
feri poteft, quod definitio ,& definitü dif- 
ferunt ex natura rci aualiter,quatenus à 
parte rei ide proríus obie&ü duplici pve- 
do ex natara tei c(t conceptibile, confuse 
»f.per nomen definiri, & diftincté per de- 
finitionem ipíam, & hi duo modi concce- 
ptibilirats (unc in obie&o abinuicem di- 
ftin&i ante omne opus intelle&us; € qai 
dchac re plura defiderat adeat P. Fabeüt 
thcor.7. vbi fatis eleganter hac dc re di(- 
ferit , à quo folutioncs ad atgum. Caier. 
tranfctibere de verbo ad verbum n9 eru- 
buit Pofnan.1.d. 2.4. t. art.3. 

à f Sexto tandem modum inueftigi- 
di definitionem docuit Arift. 2. Poft.c.8. 
Plat.in Sophi(t.de quo late tra&at Zabar. 
lib.3. de Method. feté per totum ; Plato 
docuit inueítigare definitionem via diui 
fionis (amedo predicatü, quod eft cóius 
re definienda , & illud diuidendo pet dif- 
fcrentias in fpecies, deinde adiungédo il- 
li differentiam (pecificam,quz ti con:ter- 
tatar cum rc definienda, crit. dcfinitio rei 
adinuenta, at fi non conuertatar, vlterius 
progrediendü eft,donec oratio conucrta- 
tur cü ce definienda , quod quif. exéplo 
fibi manifeflare poterit ; & in hoc (eufü 
vtilem ete diuifionem ad inucniendá de- 
finitioné docet Scor.1.d.3.3.2: N. Arift. 
veró vtilior vifa eft via compotitioniss 
vndc é contra vulr,quó d primó (amantar 

Anferiora rei definienda, dcinde videatur. 
adazquata ratio,in 3 ipfa conueniunt, &c 


jéxcerde inito talis rei , vt fi quisvelic 
inem definire fumat Ioann&, & Pau 


"lun ;& viden rtedienti, i qaibas elen- 


ter coueniunt alijs (cclufis, hzc enim 
: Y La pre- , 


i d 


204 
prz dicata fingillatim expreffa erunt. ho- 
minis definitio . At breuior modus eft, 
quem infinuauit Galen. lib. 1.de (anit, 
tuenda,& lib. 1. de differ. morb. vt refert 
Amic. cit. dub. 4. & Do&or obferuaffe 
videtur 4.d. 1. q.2. inucítigàdo definitio- 
nem Sacramenti; Primó igitur percipien- 
dum eft quid nominis illius rei, quam vo- 
lumus dcfinire , (i enim bzc ignorétur;ad 
inue(L;izandam rei quidditatem omnis 
via przcluditur, vt etiam Arift.fatetur 2. 
Poft. deinde inucftigandum ett , (ub quo 
gencre fit , quod facile deprehenditur ex 
proprieratbus gencris vnde rató ideft 
igaotum , demum inuefligare debemus , 
Quznam differentiarum inlit cci, & hoc 
fit, vel indu&ionc , fi differentia fenfibi- 
lis fit in (uis particularibus, vel per demó 
firationcm quia , vt late docec Zabarcl. 
Coníulatur Do&or loc. cit. & cxpenda- 
tur modus , quo vtitur in inucftiganda s 
dcfinitione Sacramenti . 


ARTICVLVS TERTIVS. 
Quenam propri? definiri po[fiut 
I Efoluit Scotus quztitum hoc ex 
v R profctfo in 4 .d. 1.9.2. vbi docet 
ad hoc,vt aliquid definiri poffit proprie 
4i definitione efenciáli, quinque códitio 
ncsnecc(Tariaselle , quasScotifte ceci- 
piunt pa(lim Tatar.q. Liegrdém, $.ter- 
tio fciédum. Fuent.cit.diff.2 .ár, 1. Arnic. 
tra&t-vit.q.2- Auer(a loc.cit. & alij com- 
-muniter , quamuis aliquas non rccipiat 
- Blanc.lib.5. inftit.fec.7. E 
Prima conditio cít,quód definibile fit 
- ens. pofitiuü ;& probatur, tom quia deti- 
- mitio proptié dicta cft oratio verü effe fi 
gni(icans 1. Topic.c.4. at nó entia ,priua- 
tioncs,& negationcs tale elfe nó habent; 
tum qhia definitio cffentialis explicat eí* 
fentià,& naturam rei,at effentia eft entis 
efTentia,nó veró nó entis, & ideo Arift. 
1. Poft.t.7, ait nO ens polle quide habere 
finitionem quid nominis, nó auté: rei '; 
quia tá non encia,ncgationes,& priuatió- 


es concipiunrur ZR entis 
benc nus,& RE nerui b 


,vt notat Door quol.18.5.ex ;ffo (equis 
eas URP lid coda a. 


Dijput. Y, De Inflruments [ciendi- 


.tfi hic Do&or.quód ifta per fe 


gnando carum differentiam: 


42 Secüda cít,quàd fic ens pet fe vni, 


fiue vnum (it vnitate fimplicitatis , quia 
caret pattibus phyficis,vt angelus,& albe 7 
1 

] 





do , fiue vnirate compofitionis cx per fe 
actu, & per (c potentia;quale eft compo-- 
fitum phy icum;requiritur ergo,vt nó fit . 
aggregat quoddam cx diuertis naturis , " 
qua: non funt nata facerc per fe vnum,'ná.- 
omncrale c(t ens vnum per accidens , vt r 
homo albus, & aceruus lapidum; fimpli. À 
cicer vero & abíoluté süt plura entiajat- 

que ideó vnica definitione ex plicari non 

poteft, cum vnam non importet naturá , 

fed plures.hinc Arift.z. Met. 12. € 13. d 
& 41.& 8. Met. tex. 15. ait bari - 2l 4 


entia peraccidens poffe nominis defini. ——— 
tioncexplicari,nó autem definitionerei, ———— — 
vtautemmclius intelligatur hzc pet'fe — — 


vnitas requifitaad definiuum,videndisüt — — ra 
dime gradus vnitàtis, quos Scotasa(- — — 
1gnat 1.d.2.0.7.H h.& qug de hac co. 
tauimus difp.s.Phyf. adi un 2 






impedirquód definitum includat aliquid 
tanquam terminum pcr fé depend T 6 
fuz, vt accidés includit fübie&tü, velficut — — 
aliquid , quod (imul cft fecum natu , 
rclatiuum includit cortelatiuü; ita qua 
licct in definitione accidéciscadat fub 






Gumscáquam teraiinus dependere : t 1 
& in defmitione vnius relatiut ingredi CH : 
tur (aam correlatiaum, tanquam aliquidy 


quo minus definitio accidentis,& relati- 
ui non (int quidditatiua, fed posae 
nihil includatur táquam per fc pars inips 
(oquod non fe habct ad aliud in codé,fi - 
cut per fe a&tasad per. fe poxéntiam , vel 
pars eiufdem atus, vel eiuídem potenti 
adaliam partem , ficut conüngit intoto 
per accidens ; hzc Doà. loc. cit: quibus 
verbis docere voluit accidétia debere de» 
finiri definitione quiddicatiua , quam vo» 
cant per additamentü, quia'habeuc defi- 
niri pec ordinem ad bifandam quedo: 
&ina fuit Arift. 7. Mcr rex. 12. v(i]i ad 
i20) vbi docet (ubttantia gate nc 
ifünpliciter quidaitgtiuam (i fi Mead 


alterius natura , at acci que 
tioncm quiddicatiuam pet ad E m, 


quod cft fecum fimul natura, non obitat 


"un 





tat, ergo oportet , quod de 


Quaft. IP. Qua definiri pofsipt. eode. IIT, 


Quia etiáfi habeant propriü genus,& pro- 

iam differentiam, quantumcunque hzc 
explicenurin definiione , non quicícit 
intelle&us , quoufq; attingat fübicétum, 
cuius fünt accidentia , vt. explicatum eft 


^ initio praced.art.ex DoGt.4. d. 124 q.i 


..45 Tertiaconditio,quz po(fct ad pri 
mà reduci ,eft,quod fit ens rcale,X patet 
ex prima conditione, quia definitio expli 

.€at veram quidditatem, at entia rationis, 
& fi&titia veram c(lentiam non » 
fed eam habere finguntur per intelledtü y 
wt difp.3. dicemus , ergo proprié definiri 
&ó poffunt; & fuit doctrina Auer. 1.P'oft, 
€om. 10. fübdit tamen inferius Doctor 
licet entia rationis nó poflint in hoc 

eníu proprié definiri , quatenus nempe 
definitio exprimit veram eiientiam cxtra 
animam » adhuc tamen in alio fcnfu dici 
polfunt haberc fao modo proprias defi- 
nitiones ; ia quitte: genus ,& 
differétia,& p quas explicetur coceptus 
in anima pcr Lt & hoc modo defi- 
niütur o€s intentioncs logicales ; & fic 
habere definitione fnlicis ad ia pro- 
ié dicta, alioqui logica nó cflct fiera. 
deter eno quod deben: aliquam 
cópoltitionem,per quam fir 10 plures con- 
—À— refolubile dicentes quid, & quale; 
vnde quz non habenonifi conceptu fim- 
pliciter (implicem,veluu funt ens, & viti- 
mz diffcrentiz', proprie definiri nó pof- 
funt, Ye: folum aliquam explicatione ad - 
mittunt , quz fufo vocabulo dici potcft 
definitio;probat hanc conditionem Scor. 
ex Arift S. Met cap. 9. vbi ait definitione 
efic orationem lógam cxprimenté quid y 
& qualequia dill in&é, & per partes ex- 
plicat, quod definitum imp icit€ impor- 
definito pof- 
fint plurcs conceptus formari, quidditati- 
uus ncmpéper quem cüalijs conuenit, & 
filisuuseper quem ab alijs differt, & 
atis liquet hzc conditio ex art. praeced. 
vbi. inter afl;ignandü conditiones bonas 


,'definitionis cà. cfic praecipua 
conftar 


et cx genere, & differentia , 
€óceptu quidditatiuo, & qualitatiuo, 
Quinta dcii.ü ,& vluma conditio cft, 
d fi res vniueríalis , pet quam exclu- 
— ià Arifk, 2« Poft. texe 

) s 5 do 


210; 


2.7. Met. $3. & 1. Mct.tex: $« & probatur, 
quia definitio explicat quidditatem rci;at 
finaularitas ,ffeü differentia indiuidualis, 
quamuis pertincat ad fubftantia , & inte- 
ritatem rci , nó tamen pertinet ad quid- 
ditatemyvt docet Doct.2.d. 3.q. 6. $. 67 
per boc piteti tum quia quidditas cft có- 
municabilis, non autczn fingularitas: tum 
uia bac rarione dicitur Ípecics tota quid 

itas indiuiduorum ; tum quia cuam ex 
€ói modo loquendi per fingularitate po« 
tius explicatur de Ó ngulari aliquo quis 
fitquam quid (it ;tum tádem quia fi fin- 
fusi adderet nouum gradum eie 

fpecie diftinctum, indiuidua intcr fe cí- 
fenualiter ditfertenc . Ex his itaque con- 
cludit Do&tor,quod definitio proprié di- 
Gta nà cil nifi enus pofitiuipcr (c vnius, 
realis, compo fi! realicer, vcl faltim quà- 
tum ad conceptus , & vniueríalis . 

4$ In oppofitum arguitur 1. contra 
tres priores conditioncs , nà ncgatio lia 
bct dittinctam formalitatem ab affirma- 
tione,cui opponitur , vt docet Ant. And. 
4«Met.q.2. & priuationes habent fua gc- 
nera, & freie ex p quol. 18. ergo 
proprie definiti poffunt , atq; irà prima 
conditio ncccffaria nó eff. Diude ens p 
accidens eft fcibile , vt multi tenent ,& 
Scor.ipfc 6. Mct.q.2. ergo & proprié de- 
finibilc:Nec valet dicere definiri nó pot- 
fe,quia ditc été plura entia importacquia 
hoc tantum facit, vt vna definitione non 
poffit explicarifed pluribus ,cü quo ftat, 
vt adbuc tit proprié definibile. Tandem 
in Logica dcfiniuntur genos , fpecies , & 
ceierz intentioneslogicales: Nec refoá- 
dete iuuat definitioncs illas exactas non 
cffc,quia ficut Logica eft vcra propri 
fcienua, ita proprijsvtirur definitionibus 
ergo fccunda, &, tertia conditioncsnes 
«cliariz non fünt , 

Refp.ad 1.fatis patere ex dicis inex- 
plicatione prima conditionis, quomodo 
ncgationcs, priuationes , & caetera non 
«nua poffint definiri 


& Q. 
erba uoeoiedet, perpe n 
quid : 


i£ non lunt res, nec Ma pr - 
Pre qudrei ubere non xoilunt, n 
tum analogiam tia « AÀ' 
3, de à l im erit infr 
| Y3 di 


206 


difp.dc (cient. pro nunc dicatur , 9 ficut 
non cit faltim ità proprié fcibile, velat 
^ ensper fe vnum,fic etiam nó cftità pro- 
prié definibile ; & (elutio inter arguene 
dum allatacft (ufficiens,co.n.ipfo;quod 
aliquid nonet! vna definitione explicabi- 
le,confeftim conuincitur nà cfic proprie 
dcf:nibile,alioquin etiam zquiuocü defi 
niti poflet, fed cr ex plicari pofle plari- 
bus dctinitionibus quas Ariít.6. Top.vo 
cat comjylicaras definitiones, & fic expli- 
€arc potfemus , quid fit homo albus affi- 
gnando detinitioncs hominis, & albedi- 
mis. Ad 3. patct ex diétis in explicatione 
tettiz condicionis ncn polTe c(ledefini- 
tione de (ccüdis iptétionibus co modo , 
quo cít ratio explicás verü quid extra 
animá, fed co modo, quo cxprimit vnam 
Cóccpt ü per (c in intellcétu , fiue conce- 
prus ille (it reci extra bué rationis, bene 
potic definiri, & hoc modo ni,& nó ali- 
tcr definiütur omnes intécioncs logica- 
les, & (ic habere definitioné tufficit ad 
fciénà proptié dicta,ità Do&.loc.cit. 
46 Secundoarguitur contra quartàá 
quia per definitione explicatur quidditas 
rei,fcd quiddiras cofifüit in tndiuifibili 8. 
Met.tex.ij. ergo quarta conditio cft im- 
pertit és 1 ü ét quia definitio fit peraQü 
fimplice, pertinet .n.ad primá operatio- 
»em,fed qua intelliguntur per adtü (im- 
lice, non hibent partes. Tum tandem , 
qu. Deus, & (umma gcnera proprié de- 
miuniurj& tamcn ró componun:ur. 
Refp.ad t;quidditareui dici indiuifi- 
bilem quoad intenfionem;quatcnas non 
"füfcipi: magis,& minus, no autemob ca- 
'sentiam compofirionis realis , aut faltim 
Xjuoadconceptus. Ad z.negatur minor, 
pam ficut oculis fimplici intuitu imagi- 
mem perípicimus multis conftantem mé 
bris,iia mente fimplici intuitv poffumus 
«ognofcerc quidditaté cx generc, & dií- 
fcretia conftantem ; co vel maximé quia 
multiplicitas illa partium non tollit vni- 
tatem,vt probat Arifi.7. Met. 42. & 8, 
Mct.15.Ad 5.ait Amic.& fequitur Auer 
m emet ais he de cau 
,& quia nó à y& quia de- 
fiit debet cffe (ub generc , 2 do&ri- 


-—— 


Difput.I. De Inftrumemis [cendi — 


,Cit- & quidem Do&or per illà quartam 


mon.inPorph.q.4.idem docet S. Thome — 
7.Met.lc&t.5.Scd arbitramur Deü, & sü 

ma genera pofíc proprié definiri, quia et- 

fi non fint compofita cx gencre;& diffe. . 
rentia, adhuc ramen fimpliciter fimplicia. 

non funt, fed refelubilia in vlteriorescó- — 
ceptus quidditatiuti,& qualitatiuü , defi- 
nitio autcm quidditatiua non debet ne * 
ceffarió cóflare ex genere,& differétia y 

fed vcl ex his,vcl cx proportionalibus, vt. 
docct Arift, 9. Met.tex.ij.idé tenet Blác. 


condicionem (olü excludit cayqua habét 
conceptum fimpliciter fumplicé , qualia 
süt tran(cendentia, differentia vltimae,& 
& propriz pa fTiones, vt explicat Tat.cit. 
qui proindé aduertit duplice cífe defini- 
tioncm puré quidditatiuam,quadá cft cu 
ius omnes partcs pertinent ad quidditat€ 
definiti,[cd-non vt.genus,& diliecéda yn 
defivitiones gencrü generaliffimorü,quae 
dantur per ens, & n:odum intrinlecum i, 
forum ; alia cfl quz datur per genus, & 
differentiam, & deilla communiter dici- 
tur,quod fola (pecies dcHisnige capt 
fpccicm tàm pro fpecie fpecialifhma y. 
quàm fubalterna;itaque Dcus, & genera 
fumma proprié dcfimiupursnà funt com 
polita falim quoad conceptus , & folum . 
excluduntur pcr. hanc particuia tanícée 
dentía, & vltima differérig)que folii de- 
finiun'er propértionaliter ; vt ait Arift. 
cit 9.Mct.ij.& Doct. in eumtex. 

47 Tertio obijcitur contraquintam s 
quia indiuidua habent: proprias rationes 
indiuiduales,ergo definiri pofiont explica 
tà naturà fpccifica; & additatali differen- 
tia.Conf. quia ilia definiri poflunt dcfinr 
tionc e(icntiali, qua liabent plurcscóce 
ptos intrinfecos, quorum alter fit princi» 
pium conuenicndi;alter difiimguendi , at P 
1ndiuidua funt hu:ufn.odi,crgo &c. Ncc 
valet dicere (ait Blanc.) quod ponitur im 
definitionc cffentiali dcbcre'etie aliquid 
fpc&ans ad cflencam definiti,qualis non 
eft differentia indiaidualis.N ó valetquia. 
fofficit, quod definiuo cfientialis coftet 
«x gradibus cfícnt;alibus, aut fübflatialie 
bus,cun, omnes lint inttinfeci rei dcfini 
tz, &in Li nri Ecet differentia indi- .. 
uidualis nom fit de cfientiaindiuidui , e& 

^ BuRCA 








* 


Quafl IV. Que definiri pofint: eet LT. 


tamen de integritate (üb(tantiz ipfius , 
& con(equéter eft gradus intrinfecus cci, 


— quod fufficit; vt potlit inttace definitio. 


nen e(fcacialem. Tum ;.3uia Aciftot.z. 
Poft.2 2. ait facilius e(fe definir (ingula- 
re ,quàm vniuer(ale , & de (a&o Porjh. 
c.de fpecie definit indiuiduum, & cap.de 
(ubít. dcfinitur prima fab(tantia. Tum 
tandem quia. definitio (peciei conuenit 
indiuiduo crgo poteft definiri . 

48 Refj.ad r.ea cone, vt notat Marg. 
Scot.1.d.5.q.6.Bonetü in Met. aífcruiile 
fingulare poífe propcié definiri , quod é 
fcatife videtuc Ant. And.7. Met: q.7. & 
fequitur Atriag.difp 3. Summal. n 7. vbi 
hasc eadem tatione ait indiuiduua poffe 
€x fe definiri, per accidens tamé pro hoc 
ftatu à nobis non poffe , quia n6 cogno- 
fcimus differentias indiiduales. Sed cum 
Do&.modo cit.in fol.ad 3. & eodé Aat, 
Aund.7. Mer.q.1 5.ad 2.prin. dicendücft, 
quód etfi aliqua rario po(Tit exprimcre , 

uicaid concernit ad. entitatem indiui- 
dina tamen illa ratio.erit petfe&a de- 
finitio, quianon exprimit quodquid ecat 
efTe,at ^ c Íecundum tes Vip 
C. 4. e(t oratio exprimens ui 
cei Ad 2. fafficiens eft (olutio sem at- 
guendum data, quá fruftra conatur Blác. 
cuertere , dü cx proprio capite fingit ad 
dcfinitioné c(fentialem (ufficere, vc coa- 
ceptus eam intrantes: finc gradus incria. 
feci, & (ubftantiales, non autem effentia- 
Ics; quia oppo(itum conítar ex áp(o mo- 
mine dcfinitionis efentialis , nim calis 
dicitur,quia gradus, ex quibus confl atur, 
— unt e(fcatialesrei diss ; * a- 
ioqui partes ét intcgcales tagred! poísét 
duffsideuni e wddom Nee quia 
fünt' de incegritate (ub(tanciz cius. Ad 5. 
Ariftot.ibi per fingalate incelligit miaus 
eniaeríale , vt ex ipfo contex. colligitur , 
o. intelligendum fit , (uo 
loco expendemus; Porphyrius vero dcfi- 
hic ti profecunda intentione, & 
in a&u tignato , non autem pro deaomi- 
nato, X in a&uexercico , .i. definit fia. 
gularitatem ip(am in communi,qua vt (ic 
areae iei S tic —— 
tac prima fubftantia vt magis ibi cx- 
plicabitat, Ad 4-ummo, ex hoc conclu. 


197 

dit Do&bor cit.indiaidaum, vt fic , ratie- 
ne (ui non poffe definiri, quia indiuidaa 
non hibent aliam dcfipitionem ciTentia- 
lem à dcfinittone fpeciei , hinc diftingui 
folet duplex dcfinitum saliud propinquis 
& immediatum , X e(t natura cómunis 5. 
quz immediate per definttiionem. expli- 
catur,aliud remotum, & mediatüi , quod 
-f.remoté explicatur , quatenus. contince 
tur in propinquo, & funt iodiuidua, 


QVA&STIO V. 


De Diuifione . 


49. N& defuerücqui folam diuifio- 
né generis in. (pecics dixerunt 

efsc inftcuméci logicum, & proinde hác 
folam diuifionem totius vniuerfalis in 
(uas partes füb:e&t/uas per fe ad. logicam 
prinere, ita refert Zab.lib.;.de Method. 
C.6. & videtur tenuiffe Anc. And. in lib. 
diui. Boerij At praxis Diale&icorü. ine 
do clt in oppoiitum; nam hic in logica 
de diui(ione agentes , ex profe(To omnes 
modos diuifionis declarant, tam tocius 
vniuer(alis,quam effendialis,& integcalis, 
immo recca(ent ctiam modos diuilionis 
per accidens, & de omnibus proprias re- 
gulas a(fignant. N cc plané abfque róne, 

uia ficür in dcfiaitione duo foiemus di- 
Minguerématcriamy& fotmam,& quauis 

uancá ad materiam poífic ad Phylicaa 
(ped we, vel Mecaphyticam iuxta. diger- 
fttatem materiz,ex qua conficitur, form 
tamen, & in2das eam cóficiend: a4 Lug 
cá (peátat, ita diuitio Phy(ica , vel Meta- 
phyica , rti quantá ad materiá ad hinc , 
vel illam attincat (acultatem, jquaneu n ui 
adformim , & modü cam te& cóficien- 
d: (pe&ac ad logicam, qae radit leges, S£. — 
przcepta omaibus diuilionibus commu 
niaj igitur & nos omnes diui(ionis ma- 
dos atcingemus, quia diui(io ample fum- 
pta eít intiramentum logicum, ; & ita te 
neat. Recentiores omncs ; imó non fc 
dc diuitione in tali tigoificatione hicage 
mus;(ed adhac eciam in ampliori , quate- 
in plus fc im ip(a duxi; o vt no- 
tat Tcob. initio (Dali dile omnis di 
uio cít ditinctio, fcdnon e contra ; 

Y 4  mudo* 


208 
fatio eft , tum quia diftin&io non m inus 
iuuatad manifeftandam rerum confufio- 
nem, quam faciat diuifio; tum quia qu£ , 
& quot fint diftin&ionum genera cft irá 
neceffarium addifcere , antequam gre(sü 
faciamus ad alias facultates ; vt quamuis 
bzc difpatatio de rerum idenritatibus,& 
diftin&ionibus ad Metaphyficum rc ve- 
ra pertineat ex profeffo; adhuc tamen fal- 
tim per compendium (it in Logica prz- 
mittenda , in Metaphyfica deinde rur(us 
pro rottris cuoluenda, nam non folum in 
tebus phy ficis,verum etiam in legicis ip- 
fis tradendis nil frequétius vtimur , quam 
diftinctionum varijs generibas, vc plane 
mirum fit , quare Auctores omnes de rc- 
rum diftin&ionibus in Logíca aut parü , 
aut nihil prorfüs tra&ene; prius tgizuc 
agemüs de Diuifione ,' poftmo 
multiplici retum diftin&ione 


" ARTICVLVS PRIMVS. 


Quid, Q quotuplex fit Dimfio, 
eiu(que leges. ' 

«9 Iuifioeftoratio totum im fuas 
D partes diftribuens, i, eft cw 

tio dilribaendo manifeftans multiplici- 
.tatem,feü confufioné totius; dicitur ora- 
tío , vt intelligatur non pertinere ad dia- 
le&icum diuif(jionem quocunque modo 
fa&Gauníed tantum mentalem , & vocalé , 
ie diuidimus homincm in 
| |, & rationale, aut in animá, & cor- 
pus , vcl ore has cafdem partes exprimi- 
mus; ponitur loco gencris, vnde per ora- 
tionem hic intelligitur illa , quz eft mo- 
dus fciendi, id .n.indicat parcicula illa di- 
tede uz idem fonat , ac dittribuen- 
do manifcftans, pote(t autem accipi ràm 
pro oratione perfecta quàm imperfe&a, 
'quofcnfa eoincidit cum termino cóplc- 
'&o,& ratio cft, quia in cxercenda ipfa di- 
uifionc interuemit operatio prima intcl- 
lé&us, apptehenfio nimirü totius,& par- 
"tium, € es ipfa dinifio in propoti- 
tione cathegorica per modum termini 
' i hábere rationem pra-dicati, ticut 
'définitio, vt cami dicimus animal, ant 
rationale, aut irtational«, (ed praci- 
€ (umi debet pro oratione perfecta, á- 







dum de. 


Difp.T. De Inflvumentis fciendi . 
cut diuifio fit ab intelle&r, & ptecipna 


exercetur per (ccundam operatio 

enim cum omni proprietate dicitur intel 
Met — . eres pere 

anc,& illà cffe partes; inte: | 

talem diuifionem: inferret ex alijs prz» 
miffis ,' tanc actus diuidendi ad tertiam 
operationem (pe&aret ,.—.— sh chere 
^ogr Additur ly diftribuens ip fuas ue 
tes loco differentiz;per hoc .n. diuifio à 
definitione diftinguitur , & argumenta- 
tione,vt notat Ant. And.li.o. diuif. Boet. 
$. Circa ifl am let ionem , quod definitio 
explicat quid res (it, fcu rei quidditatem; 
argumentatio qualis res fit rei proprie 
taté, & qualitaté, diuifio veró quanta res 
fit; (eu quantitaté,.i.quancü (ua continé- 
tia (c extendit per partes; vndé quamuis 
diuifio explicando partes confcquenter 
manifeítet effentiam rei realiter, nontas- 
men explicat illam formaliter, wt effentia 
cft ,vt facit definitio, fed folum uet 
multplicitatem in tali e(fentia 5 


& hoc cft,qued (upra dicebamus defini- - 


tionem explicare effentiam coniungendar 
partcs& componende tocum/, diuifio 
vcrà disiungendo , quare dinilio » 
& per fc ordinaturad explicandam con« 
fuíionem, fcü maltiplicitaté partium to- 
tius,non aüt ipfum totum, vel eius qui 
ditatem, & demü definitio refpicit. 


cat o 
matice (olum quorum terminorum 
cationem videas apad Scot.4.d.2. q-1.A. 
€x qua doctrinaffacile folui poflunt,qug- 
cunq. contra hanc communem (entériam 
obijciunt Hurt, difp. 10. Log. fe&k. 6. c 
Arriag.di(p.5. (umm. n. 15. non diftin- 
guentes diuilionem à definitioneynifl in 
toto porentiali, vbiid omnino negari 
poteft. Ex hiscolligitur in ompi diuifio 
ne dari totum, ien. pet ipfam diuiditur, 
& appellator diuifum , & dari partes, in 
i» iuiditur, & dieuniur membra dinis 
entia ; vbi notandum eft. nog oportere 
ad efficiendam diuifionem femper int 
uenire veram rationé rouius, & partis» 
quandoq; fieri pcr imitationem quádam 
totus, & partium, vr cótingic ifa diuo" 
nc, qua fübie&um in (ua accidentia digi» 
ditur, nam ncc [ubic&tum et veré touum 
in 








Quaft 7 de Diuifione quid ftt, é qiotupl. Art Y. 7269 


Otdire 3d accidenti , nec accidcntia 
tte$ jn ordine ad lubie Gt, fed quia ac- 
cidentia cum fubie&o faciunt vnum pec 
accidefis ad imitationem veri totius, ideo 
fufficit ad efficiendá diuilioné falám 
er accidens, vt mox explicabitur magis. 
.. $3 Secundó , duplex eft diuifio , alia 
nominis;alia rei, Diuifio nominis eft illa, 
qua vox in (uas diftribuirur fignificatio. 
nes , vt quando dicimus hanc vocé Canis 
varias haberc fignificationes;per hác ve. 
£o diaitionem non tantum difttibuuntur 
termini fimplices in varias fignificatio- 
nes , verumetiam oratio integra in'variog 
fenfas,quos recipere poteft; vade hic mo 
dus diutdendi multum deferuire folct in 
difputationibus ad indagandam propoti- 
tionü veritatem. Diuifio rei e(t,qua res 
ig fuas partes fccernitur;& quia totü di- 
uilibile eft mulciplex,ita ét diuifio re1; To 
güitàq; aliud eft perfe, quod nimirü con- 
ftat pártibus pcr fe vnitis, & non aliquo 
vinculo mere accidentali, afiad pet acci- 
' Cuius vo per accidens adu: 

iac funr & fic in primis duplex ett di-: 
tifio,alia per fe quar nimirum manifeftat. 
imultiplicitaé parti pet fevnitarü alia 
er accidens , quz é contra explicatar . 
Forum autem per fe duplex cft ex Scot. 
2.d.3.q.4- aliud petentiale j feu vnincría- 
le, & ett illud; quod diuiditat inipartes 
fubié&tiuas przdicando de quálibet illa- 
m jaliud a&uale; & eft illud quod a&u 
ntinet partes , ex quibus componitur , 
nec cft przdicabilejde qualibet illarum ; 
íta etiam duplex eft diuifio, alia potétia- 
lis corre(pódens pritrio toc & eft ; qua 
vniaer(ale diuidicur in partes, duas (ub (e, 
& jin potentia continet , vt ett diuitio ge- 


Beris iri fpecies, & fpeciei jn indruidaay& 
dicic 


d hác reducitur diuítio generis perdiffe 
Kentias ; nam illas quoque dicitur genus 
in potctitia continere, Iicécpon wt partes 
fübicótiuas;qu;a in ci$ nó incladitur,aec 
dicatur, vndc proprie non dicitur ge- 

; diuidi ia diffcrenuias, (ed per differé: 
tias; alia e(t d'uifio a&tuais , alteri toti 
£érreípondcus, & cft qua tale towm di- 
sriglitur in partesjquibus actu contiac , & 
Pomitür. c | 31 


à -FRrtus torum tQusle dipidiux in e(: 


fentiale, & integrale : illud cft , cuius fin» 
gulz partes fpeGtancad cíicntá rei , quz 
fi fuetint phytica ; confticuunt rocum cí- 
fentiale d o ae fi metaphy(icz ,con- 
ftituunt. metaphyficam ; intcgrale verà 
eft,cuius partes fingula , et(i non (pe&ét 
ad efIentiam rei, pertínent tamen ad inte 
gritatem rci materialis, vnde foiü in ma- 
terialibus reperiuntur , quz fi fuerint fi« 
milates,& eiufdé rationis, vt guttae ee 
in Occano conflituuat totum; quod dici- 
tur homogencum, fi fuerint di (fimilares, 
& alterius rationis, vt brachium , & ca» 
put in homine conftituunt totum, €» di« 
€itur heterogencum ; fic igicur dimifia 
aGualis, alia erit effentialis,qua totü di« 
&iditur in partes, quarum fingula fümt dé 
effentia diui(i,qua fi fuecint phyfice, vt 
Corpus , & anima teípe&tu hominis , eric 
effentialisPhy(ica , (i Metaphylicz , vt 
animalitas,& rationalitas, erit effentialie 
Metaphy(icajalia erit incegralis , qua to« 
tim tateriale diuiditur in partcs; ipfum 
inrcgrantes , qua: iuxta variam naturam 
partium integrantium geminanda erit. 
$3 Ex partcvero totius per acciden& 
adhuc triplex diuifio folet affignari, Vna 
eft (ubiecti in accidentia, vt cam diuidi- 
tur homo in album ; & nigrum, homo 
enim, qui diuiditar , cft (abiectum ;albe- 
dinis, & nigredinis, quz illi accidunt, & 
ad haríc pertinet diuifto vocis in (uas (i- 
gnificationcs upra allata, fignificatio.n. 
eft accidens vocis , & cadem vox velati 
fubicétum plates interdum habct fignifi- 
cationcs, Altera é cóuet(o eft accidétis X 
fübie&a vt qn diuiditaralbü in lac,& li- 
lium jquibus veluti fübie&is incftalbedo 
diuifa; Alia demum affignari (olet .d'ui- 
fio accidcniis in accidentia, vt cum dulce 
diuiditur in album,vt eft lac, & fl auum , 
qualc eft mcl,re i6 vera hzc diuitio ró c 
ácatcris codiftincta, vá li diuisü cft de cf 
fentia mébrorü diuidétii, vt cii diuiditug 
coloratü inalbü, & nigrum, üc pertinet 
m yrys ad diui fione totius Voy 
15,& eft generis in fpecics, cft eninac fi 
OM Pte c(t albedo , nite; 
do alter; i vcró diuisü non eft. de cffcn, 
tia mébrorü diuidétili, vt eft in allatajdi, 
uitione dulcis in flauii,& albü, tunc per, 
tinet - 


£210 


tinet ad dini(ionem (ubie&i in accidétia, 
Quia dulce, qp cft diuisü, non (umitur pro 


forma dulcedinis , (cd pro (abie&o ipfo . 


dulci, cui accidit e(fe alauim ,vcl auum. 
$4 Tertio multa folet affecri leges 
bonc dmifionis , (ed »rz.:ipuz, ad quas 
aliz reducüturc,duz süc , vel cres ad (um 
má, Vna eít,quod fingula mébra diuiden 
tia (int inferiora,.i.miaora diuilo , € ra- 
tio cít euidés , quia omae totü eft mius 
fua parte;omnia veró (imal (umta toc 
diuiíum adzquent,ac exhauciac , X ratio 
e(t,quia i coco prae(ectim (yacathegoce 
maticé fampto,vc à diui(ione attingicu, 
nó eft aliud,quà omnes (uz partes limal; 
Nec valet; (à dicas,hominem bea diuidi 
Mctaphyficé inaaimal, & rationile , in 
ua diuiftone con(tac alcerum men5ram 
iuidens , nempé animil, cotuin diui(um 
excedere, hominem; Nà quáais animal 
in rationc totius pocentiális excedat ho- 
minem, tamen ratione partis a&aalis mz 
taphy (icz exceditur ab homine.& in hoc 
feníu eft mébriü diuidés in allata diui (io. 
ne. Altera ccgula cít,vt mébra diuidétia 
abcát aliqua inter (e eppolicioné,-i.Linc 
ità incer (e diítin& re, vel có3e, vc non 
coincidát ia co feafu,quo (aat mébra di- 
uidétia,aut vnum aonincludtuc in alto . 
5 f Sed hic moucri folet difficultas,an 
d:ui(io tradi poffit pec membra folü. pri. 
ia& oppofita,aut contradidtorté, vt v. 
.aniíta diu:(10 üt bonaanim i aliud ho 
mo,aliud aó hom»; A ficmit aliqui, quos 
fcuitar Ioan. de S. Thom.p.p.Lo2.q.4« 
art. 3. & probat, quia ficti pocc(t diuifio 
scermídos priuatiuos , vc fi dicatar y 
ono;altus videns, alius caecus , aer alius 
tenebrofus , alius lucidus , ergo eciá fizci 
eft per cecminos negaciuos , quia pri- 
uatio d: formali negatio quz dam e(t;có- 
ftat eciam ex vf/à com mnuatter haac diui- 
fionem ab omaibus admit animal aliu 
fationilz;aliud «erationale ; & tamé irca- 
tionale eit a-giciad feu priuatiud zefpe- 
€u racionalisCóplat.veco preáb.dc mo 
dis (zicadi coace daa dari po fc diuifto - 
nea »er vmm mnzmorum policiua.n , 
alugd »ciaacuan, aon dà acce aegatiuü, 
vadz :a ea diaid oae , qua animi diuidi- 
tüc ia raciale, & iradoaale ia 44iuac 


uo, 


Difput.1. De inftrumentis ftiendi 


ly irrationale non effe intelligendam 

1" ncgatiué, (ic.n. noa RS sa " 
tis,(cd etiam plácis,elemécis, & alijs,que 
non cominentur fub animili, hec.n.om- 
nia non (unt rarioailia , quod camen eft 
contra primam regulam,:ux:à quà vnum 
mebrü diuideas noa poccít excendi vlcra 


diuifum ; vt ergo bona(it diuiio debet - 


membram negatiuum (umi priaatiué,.i. 
pco carétia altecius membri poficiut,non 
vb:cunque,fed in cali (abic&o ,.i. conten 
to iatra (phzram cocius diui (i, & fic irra- 
tionalitas im prcatata diui(ione hoc modo 
(amp:a fizarficat cacentiam. rationalita- 
tis non in quocunque (ubicdto, fed in 
apto nato, i,imragenusanimals, — — 
.$6 Ant. And. cit.de diuitione generis 
in (pecies przcipué loqués negat fieri 
(e pet priuaciad,aut contradickorié 
fica przcisd, & probar, quia genus diuidi 
tuc in fpecies per differétias , fpecies 
tem aliquid pouit,S& per coníeqaés di 
rentia, quz con(tituic inccin(ecé fpecié y 
negatiuum aucem noa poteít e(fe de A. 
trin(eca conftitati one pofiriui , qua rario 
etiam in alijs per (c diui(ionibus militare 
videtur,nà in his cocam,quod d iuiditur » 
aliquid pofitiuum eft , & cum diuidatut 
per fuas partes plané diui(io non mei 
fieri pec folam negationem, au priuatio- 
negatio totá 


ncm, quia nec priuatio, ncc negario toti 
poíiciuum conftituere p ; Addit 
tamen, quód quia differentiz rerum có- 
maunitet (unt nobis igaocz, (pccies etiam 
nà (emper proprijs nomiaibus nuncupá- 
tucyhinc eft 9 circüloquimureas per ali- 
qua vacabula, uibs quádo quc addimus 
parriculam priaaciuam , vel aegatiuam , 
& tunc diuifio generis dicitur ficri per 
contradictoria, & priuatiué ipu io 
ncgationé , aut priuacionem, pofitam 
in diui(ione circamloquimur, & imcelli - 
imas ali quid politiaui (peciea, vel di£. 
eccatiam, & in boc (en(u etiam Caius 
concedit dac poffe diuiioné per termi- 
nos aegatiuos lib. 1. cca. 3 c. 1, acque ica 
concladcadum ett dari. poife diuitionem 
pet fe per tecminos priuaciuos,vel nega- 
tiuos,0G t meré neg iciud, aut priu 
técos, &,ia hac feafu animal diuiditur per 
itationale;quod sobis cis camfzibi dif 


E 
rene 


[] 





"Y 


S»uafl.V-de Diuifione quid fit, y) quotuplex. e/Ari.I. 113 


ferentiam brutalem;verütamé concedé- 
dum cft diuifioné per accidens tradi pof 
fe per terminos ncgatiuos , aut priuati- 
uos negatiué, vcl priuatiué fe habetes,id- 
ue folü probant exempla fupra 'allata à 
oan.de.S. Thom.quod homo alius eft vi 
dés, alius cecus,aer;alius cft lucid", alius 
tenebrofus nà ifte , & fimiles diuifiones 
attinét ad diuifionem fübie&i in accidé- 
tia,nà habitus,& priuatio accidüt fuo (u« 
bic&o, circa quod immediaté fe habent . 
7 Solet ctiá addi alia conditio,g di- 
uifio tradatur per proxima mébra,quan- 
tüm ficri potcft, & fit bimembris fi. eft 
poffibile,ne multitudo membrotü pare- 
ret confufionem; Verüm hec regula non 
séper cft nece(faria;imó quando aliquod 
gcnus diftribuitur per fpecies plures ex 
£quo,& immediate (übietas, poterit di» 
hifio per tot mébra tradi, quot sát fpecies 
immediate fubie&a fc bonum bene dj- 
viditur in honeftum,vtile,& dclc&tabile, 
fi aut fpeciesnon ita fe habeant, ruuabit 
vtique cóficerediuifionem bimembrem, 
ita vc mébra fint duo;vcl pauciora, quan- 
tum fieri yoteft;qua deinde in alia infe- 
— » os nó bene 
iuideretur m lignü, lapidem, & angelü; 
fcd yrius diuidi debet incorpoream , & 
incorpoream, corporea in (éntientem,& 
nó scntientem,& c.adhuc tamen non erit 
abíoluté neceffarinm , nam fi ómnes fpe- 
cics (übítantie,vel alterius generis efient 
alicui ncte, policr illas 1mmediaté enu- 
mera: e abí-];ercoris neta non illo-ordine 
feruato;& adhuc illa diuifio effct bona ; 
quia effet manifeftlatiua multiplicitatis to 
tius diuifi,vt norant Compluc.cit. 
/— $8 Quarto tandem, vt de vilitate di- 
uifionis aliqua tangamus , iam diximus 
q-4«at. 2n fine valde vtilem efie ad dcfi- 
mir:onem indagandam,quod prater FPla- 
tonem ib: cit. docuir euam Boer.lib. di- 
uif.& d j — ratio efl, 
«quia omnis bona definitio datur per ge- 
usd differévas fcd differétig labesiir 
per diuitioné gencris ; cütn per difierea- 
tias diniditur, fic ét diiidédo genus col- 
E t omncs differ&t e necciariz ad 
dcfinitioné fpeciei; Quando auté A rift. 
2.Pott.tex. 4. probac ,' quód via diuiliua 


non eft vtilisad inucftigandü quod quid 
cft ,.i.definitionem, quia committitur pe 
titio principij, inquit Ant. And. dupliei- 
tet intell;g: poffe viam diuifiuam ad de- 
finitioné valere, vno modo per modum 
fyllogizandi;alio medo colligendi, & cé 
ponendi differentias cum genere; primo 
modo ncgatur ab Arift. propter petitio- 
n& principij, vt fi velimus probare animal 
rationale ctle definitioné hominis,fic vel 
animal rationale eft definitio hominis , 
vcl animal irrationale, fed nó eft defini- 
tio hominis animal irrationale , ergo eft 
animal tónale, hic petitur in minori: ' 2 
debet probari, quod fi probatur ; vtiq 
nó poteft probari per modü 'diuifiuum 
fed alia via,at alio modo;.f.per modü col 
ligé&di differétias, valet vtique v1a diuifi- 
va ad definitioné;neque id negat Ar;ft.2. 
Pofter.sed dices definitio eft prior diui- 
fione, quia antequam aliquid diuidatur , 
Oportet fcire per definitioné,vtrü fit vm 
uocüm;vel e quiüocum;ergo ad illam'in- 
ueftigandam non valet, R efp. Ant. Andr. 
ibidem, quod diuifio przupponens defi- 
nicionem fai diuifi eft vtique pofterior 
illa, nec valet ad illam inueftigamdá , fed 
válet ad aliam polfteriorem;vt v. g.diuifio 
animalis non valet ad definitionem ani- 
'mális;que prz fapponitür ; fed addefini- 
tionem liominis,cug uariis & dupli- 
éirationc iuuat tx Aiift. 2. Poft .cext. 13. 
com. 74. & 7 f; primó in/imuat., vt ree 
difponantur partes definitionis , cum .n. 
duz fint, .f. genus, & differentia , diuifio 
facit, yt prz ponarur, quod eft comunius, 
deitide fuuat , vc nihil prtermittatur eo- 
rüm;qtz pradicantor imquid ;; | l 
igit omncsy& tingulas differentias, qua 
de fpecie pradicanturinquid. ^ 
Ett vulis euam diuifió ad totà aliqua 
fcicntiam ,vt notat Amic. tract. vlt. q. 5. 
dub.4. nam iuvat ad diípéncndas pulis 
fcrentiz , vt patet ex progret:u Arift. 9n 
khyficay nam cnm de corpore narorali 
velle arerespnus de eoteáttacin vniuct- 


 fali inoéto lib. Pbyt. tum diuifit sWüd. f. 


Caii'áb initio in fimplexg& misti, atq 
de 1upliéi prius cgit uo dc Cade 
tum autem, eum diuidátur in peitectum, 
& imperfectum; & perícétum inbhomo. 
E*- 


rri 
geneum,& heterogeneum , homogenea 
in lapides, & metalla, heterogenea in plà 
tas,& animalia, & horum (pecies , vt le- 
gitur 1.Mctheor.c.1. agit deinceps de bis 
omnibus boc eodem ordine . 


ARTICVLVS II. 
Quid, c quotuplex fit diflintiio . 
39» TN primis de formalitate ip(a diftin 

Guonis e(t difficultas,in quo.f.. for 
tniliter coníiítat , an importet aliquod 
golitiuü,vcl pocius in fola cófiftat nega- 
tionc, & remotionc identitaris ; Pa(qua- 
lig.in Mctaph.p. 2.di(p. 47. (cót.1. tenet 
sdentitatem quid politiuum cferre , 
vndé poflea (c&.1. (ubdic diftin&ionecm 
«Ólifterc formaliter in ablatione talis po 
fiiiu' per identitatem importati  fequi- 
tur Ioan. de S. Th.part. 2.log.q.2. art.3. 
& alij Recétiores paffim; Mauritias no 
ficr écontrà in Epithom.formalit.doce- 
tt videtar, 9 diftinóuo fotmaliter cóti- 
flit in aliquo pofitiuo nimiritn in alicta- 
te, (cu diueríitate extremorü, idétitas ve 
1O in ncgatione talis alietatisfequuatur 
alij formalifte , & Achillings li.de di- 
ftin&.c. :6. art.3. Sed cum hic fermo fir 
dc diflinctione , & identitate in tota. fua 
amplitudine,vt nimirum füb fe cóprchen 
dit tam rcalem,quá rationis, tá pofitiua, 
uam ncgatiuam, vanum cft laborare vt 
aMquiramus aliquam rationé cócm vniuo- 
€am diftinQionis,aut identitas [ie infpc 


$a quia nulla talis datur; quarc cum di- 
flin&tio , & ideuutas in tama cómunitate 
fit aliqaid zquiuocum,(u fliciet affignare 


ipomins explicádo formalitatem di- 
AUndionis per negationem , aut carentiá 
identitatis , & & contra identitatem per 
negationem diftinctionis,feu alietatis. 
60 Qusntum veré ad numer dittin- 
diionum ; veteres Thomiftz duo tantum 
Rlcnüitatum, & diflinctionum genera po 
fuerunt , primum gcnus continet di flin- 
i & identitatem realein, quz eít 
à parte rei ante opus iptelicétus , & con- 
uenit ijs,qua ve! important res diuciías, 
vel funt vaa, atqe. tcs : alterum vc- 
1Ó genus cít idéntas ; & diftin&io ratio- 
hi$ » qua; habet effc pex intcllcctü, & tunc 


Difput.L. De Infirumentis fciendi 


contingit , cum cadem! res in feipfa cum 
diftinQtione ab incellectu cócipitur.Hoc 
autem genus diitin&ionis (ubdiuidür im 
eam, quz cít (ine vllo fandaméto ex par 
te obic&i , vt cü idem diftinguiturà (cip- 
fo , & vocant diftinctionem rationis ra» 
tiociantis , & in cam ,quz fit cum fun- 
damento cx parte obiecti jquo modo di- 
ftinguunt gradus cílentiales metaphyüe 
€os, & vocant diftinétionem rationis ra» 
tiocinatz,& parüm, vel nihil ab hac (cn« 
tentia diftant Nominales. 

Recentiores veró Thomifta , qui & 
Ncoterici, feu Neutrales dicuntur ; prz» 
tcr diftin&tionem realem, & rationis, ad« 
dum: tertium genus diftin&ionis , quam 
appellant modalem , co quia non vetí(a« 
tur inter rem, & rem fed inter rem , & 
modum eiufdem rei , nam prater resin.a 
rerum natura dantur citcunítantig quae 


earundem rerum afficientes i|[as, &c 


vltimo determinantes, vceftfeffiorefpes — — 


Qu (cdentis, fi 
tia,vel res, (ec poc rn cM 


tiz, quarum virtute fic, vel (icf habent ; 
explicant autem ita hoc genus diftin&io- 
nis, vt folum inter ea vericiur, quz ficex — 
natura rei, & prater opus intelle&us dis 
fünguuntur,vt non vcramque ipíocü, (ed 
altcrum trantü poflit (cparatum exiftere, 
nimirü res (ine modo, noné contra, vt 
(cdens fine (cione, uàcitas fine hac, vel 
illa figura,extrema finc vnionc,non é có- 
trajquia cffentia modi ita (ita cit in actua. 
]i modificatione, vt ncc per diuina poten 
tiain fieri poffit, vt modus exi(tatícpara- 
tusà re modificata , & hac de«au(a no- 
lunt hanc di ftinGionem ctiam ex natu» 
rà rci, & praet opus inte]le&us, appel- 
larercalem » quia diftindio rcalis pro- 
prié verlatur inter rem, & rem, quarum 
ynà vici (Tim finc alia poteft cxiftere fale 
tim per potentiam Dei abíolutam ; atque 
ideó ita flatuunt banc di(isn&ioné, vt » 

membrá imtpediaré. diuidcns difiinctia? - 
ncmsvt fic,vt bene notauit Pafqualig.cit, 
diíp.$ 1.ÍcG. 1.n.4.non vei dpod tit mé« 

brum di(iinct:onis realis , & hanc fenté-. 
tiam docuerá. Fonfec,5 . Met. c. 4. q. 6« 
ÍcQt. 2. Suar-in Met, ditp.7. (edt, 1. à n. 1$ 

quos 


gura reípeQuquantitaris, — — 
qu! modiinfeipis proprié non (unt eme — — 





T 


H 


- 


" 
[ 


HT 
" 


quos coteri Neeterici pafEim fcquuntur. 
"€t Scótiftz antiquiores qui Formali- 
fle nuncupati funt, feptem afTignarüt di- 
ftin&ionii genera,.(. diftin&ioné ratio- 
nis,ex natura rci,formalem,rcalem,císé- 
tialemsle totis (ubieétiué ,& fe totis obice 
€tiud;quas (meulas breuiter explicatas vi- 
dere licet apud P. Fabrü in fuo breui tra. 
&átu Formalitic.7.ita docuersnt vnani- 
miter Ant.Sirc& qui proptereà Magifter 
Formlic.ett appellatus , Tróbet. Maurit. 
Vallon. Doduet. in (uis trac. Formalit. 
Licher.in 2.d.1.q.4. Zeib.in queft.de plu 
ralitate difinétonü, & tieu alij andi- 
quiores noti rz Scholae. Verum al:j Sco- 
tile tot genera diftinétionum inficiá uir 
tribus ramumipodo contenti,ad quas om 
nics alias ceducunt , nempé reali ,rationis, 
& formali rredia inter vtráque ; quz mi- 
nor cít illa; quia non verGrur inter rem, 
& rem, fcd inter plores. einfdem rei for- 
malitates;& maior tla , quia inter. illas 
repecituc citra quodcüque opus intclle- 
€tus; & hoc genere di (tincbionis (ecerni 


*u volont-jnter fe gradus Metaphyficos in 


creatis; vt animalitatem; & rationalitaté 
inhomine, & attributain diuinis; vciufti- 
tiám,& mifcricordiam in Deo,ac vniuer- 
falicer (übicctum; & propriam paffioné , 
ita Tataret.q. vlt. przedicab.dub. 2. Butli- 
fcr, & Bonet.in (uis tra&.formalit..& (e- 
quunttir Recentiores oés Scotifta: Faber 
cic. Vulpcs in (um.tom.1: p. 1.difp. 8.ar. f. 
& 6.& tom. 3.diíp. s g.ar.3.Smifmch. r.p. 
trat. 2.di(p. 1.2. (8. Mcuriffe in Met.lib. 
2.C.2-4«p.q.4. & ita ponür hanc d ftin- 
«&ioné mediam, vt fit membrü immedia- 
té diuidens diftinGioné in gencre, vt fic, 
562: Dicédum cft pro totali re(olutio- 
fc iftius materiz duocffe prima genera 
| diftin&ironum,& identitatum, nempe ex 
"matura rci,fcu przter opus intellc&us, & 
"rationis, (eu.per opus intelic&us ; & bac 
»zuríus (übdiuidi in varias fpccres iuxta.» 
&wariam rerum, vcl rcalitatum vnitaté , vcl 
"pluralitatem ,in quibus fundantur;ita $co 


ifta quamplarcs Kada:1. p. controu.4.. 8 


Nolan.n Pynach.q. 1. Conclufio hzc jp- 
baut: ex icgulis bonz: diuiiionis jam at- 
"Kignatis in ptaccd. art. quiacumaliquod 
-«emmuri in inferiora diuiditur ,. 


ue 


^ MTS 


(0 Quel I. Quid e quituplex fre Diffnfli ei T. ay 


ca a(fignari, quz immediare fe habent ad- 
rationem cóem, nam fi vnüimébrum affi - 
gnarctur , quod immediaté diuideret ra- 
tionem cóem, aliud veró, quod non im- 
mediaté diuideret ; confufa nimis , ac in- 
ordinata proríus cuaderct diuilio,nà ipfi 
nita pené membra pofset affi gnart fic di- 
uidentia; ergo in a(Tignádis gencribus di«. 
ftin&ionum illa primó debent alli gnari , 
quz iminediaté. diu dant difinctionem , 
vt fic fcü in qoi fumptam , fcd talia funt 
membra iam affignata , crgo &c. Proba- 
tur minor,mébra, que diaidüt immedia- 
té ens 'in tota fua amplitudine , funt ens 
reale, & rationis , capiédo ensreale pro 
omni eo,quod et extra nihil, nà impot- 
fibile e(t aliquà ronem entis excogitari y 
Quz non dicat;aut ens reale, aliquid nimi - 
rü habes eife independéter ab intellectu , 
aut ens rationis , aliquid. nimirum habens 
effe dependenter ab intellc&u; 'cuim igi- 
tur tdeuritas, & diltin&io fequintur or- 
dincm,& rónem entis, cuius a (Bzgantar 
veluti paffiones disitinctz conceptus có - 
muni(limus identitatis, & diftinctionis 
"a(lignata membra debebit primo; S 
immediaté diuidi . Conf. tunc re&té aUi- 
atur diuifio alicuius cóis.com membra 
rimó diuidentia ità (c habent ad rónem 
cóem, vt (ub iptis contineantur alia jnfe- 


riora, fiu& gencrz, fiue fpecies; ita quod - 


mébra diuidenia fimul (ampta zqué pa- 
teant;ac ipfum commune diuiíam,;vt pa- 
tet ex codcm, art; praeced. crgo in atli- 
gnandis diftin&ionam , & idcacitatü ge- : 
neribus illa primo 'a(hgnare: debemus , 
quz fub (c omnesaliascontiacnt media- 
té, vcl immcediaté,fed ità (e habent imem- 
bra iam aii ; mm omncs identita- 
tes , vel dit oacs affignab:lcs ad illa 
reducontur,crga &c.probatur minor af- 
—— füb iliis genecibus: totam ferié 
idenritatum;& di(linctionum. - 







63 Diltin&io itaque cx natura rei,ftu 


precer opus intelle&tus ; vt ex Scoto col-: 
ligitar 1.d.3.9.7.. Sed bicresbat ,& d. 
-q.4-$. £4 quasi ronem , & 1.d. 1. q. 5. 
$. 4d qua(licnem iflam,& d.3.q. 1. & 
alib: (epé, fübdiuidituc in ditinctionem 
exnituri rej rcalem,& in diftnétionem ; 
€x natura rci formalem ; ratio aii, ic vt. 


[| 


»" 


i 


. AA s 


214 
docet Ariít. &. Met. tex, 18.. ideatitas 
proximà fund ur (ape: vaicaté , diftia- 
&io fupra multitudinem. [eu placalitaté, 
ergo tot modis diilinzti» ex piccerei di- 
cetar , qoc mo is dicituc pluralitas, & 
multitudo , fed plucalitzs à parte cei , vc 
norat DoGbor 1.d.13.q va X 4.4.45.).3. 
in (51.24 1.daplex eft, alceca recam; & di- 
icu plaralitas fimpliciter, altera cealica- 
tum,íca formalitatum, X dicitur pluzali- 
tas fecundum quid , ecgo & z,. dclaracuc 
fabillata minor; per R?m, quz aultipli- 
«cata facit plaralicatem (implicitec, & ett 
mata (andare realem diftiactionem , noa 
tin venic intellig*nium id, quod per fe 
primó , & immediate exiftic, vel tic exi- 
ftere poteft, vc malti Focmulitkz velle 
videntur, (zd omae id, |u »4 per veri ef- 
ficienuam,& plty /icam caa(alitatem acci- 
pit e(Ts, (iae (olitacié exiftere poffit, fiuà 
non,& ita fe habeat omaes phylicz eati- 
tates,omnes nimirum fubftiacie, (iue có. 
pletz.(iué incompletz, vt materia, & foc 
m1i,omaia item accidentia, (i18 abfoluca, 
fiue reípe&iaa , hec .n. o naia veré (aat 
entia ia rc&o propriam cifznriá , & exi. 
ftentiam habentia , etfi non 0.nnia foli- 
taric cxiftere nata , v: patet de relacioni. 
bus,q104 (olum indicat ex hibere exilé 
exi (tentia, & ab exitteacia altecius deps- 
dentem,noa veró carere pcoríus exitte- 
tía; acproind? omnia t(Eh ec (uat idoaea 
fundwmenta di(tin&ionis realis , & nata 
facere pluraliratzm (i pliciter , q ua (anc 
vera res, & vera entia phy (ica pec veram 
caufalitacem phyficam à caaíis (ais pro- 
du&ain fen(a explicato in Phy dif».7. 
q.2. Per Realitatem vero , que malti- 
plicata folum nara eft (acaggplucalitatem 
sf quid, & fundar: dittiaiflóaem ex na- 
tuca rei formalemyin:eiligitar id, 4304 e(t 
aliquid cei pczfato (en(u explicat , non 

uocanque modo, («d per identitate rea- 
lé (qua cóae dici folet aliquiras) fiue per- 

fe&ti,vt c(t identitas actribucorü tn Deo , 

habetur rationc infinitatiscxcrem - 
rum, (iuà impecfe&im , vt e(t idencitas 
vadaü m :taphy(icocam in cceacis ; que 
ibetuc przcisd ex vaioneéorum in cec- 
tio,vt docet DoXor 14d. 8. q. 4. at; idà 
per tealitatsm omae id iateliigsad un ve 






e — 


' Difput... De Inftrumemtis faiendi -.— 































N Neo 
nit, quod pir fenonrecipiteffedfüapro: ———— 
ximicauíaperverug inflixüphylicum, —— — 
fed per f(implicem dimanationem mz2ta. — 
phyficam, qao fen(a aic Do&or 14d. 3. 
q.7.S.& 1.d.:j. C. pi(fionenemaoare — — 
à (ubic&to, & 2.4. 16. q. va. potencias ab . - 
anim, & vaiuer(alitec emnanant realita- 
tes, (cu gradus metaphy (ici a rebus phy- 
ficis , vt animalitas, & rationalicas à cor-- 
porc, & anima. 

Explicatur. diflin&io Realis . 

64 D I tin&io igitur ex aatuca rei Rea- 

as eft; qua reperitur inter rem, 
& rem przfato inodo explicatam , quam. 
explicuit Do&. 2. d. 1.4.5. $. Contra. ifla. 
opuinonem, &$. £dqua[Lionemlit, M.. 
(ed exackias 2,d,2.q.2. 4 ,& B.vbi talem. 
tradit regalam digno(ceadi diítin&tioné.—— 
realem,eirealiter dittinguamrur, quorü — — 
vnam veleit, vele(fe poteft (eparatüab.——— 
alio,vel (altim ralia ft ME dicadimaicé —— — 
fe habent, ficut illa,quaz func. Pw VEENEIE 
fepacabilia; quod (eparatio a&ualis fic —— 
fignam (ufficiens ditin&ionis realissfa« — — 
tencur omnes, & eít de fe euic Xx 
intelligi debet , etiam(i quz fep 
vnü abí ue alio vicifia exilbece 
fety(ola .n. illa a&aalis [eparatio 
& hic ratioae relaciaa,vt Pater, fi 
diítingiaatur realiter, etiamli vaum. 


alio exif(terenon córingit:feparatio item — 
pocentialis (uff :iés eit ad. inferendá di- 
ftin&tionem realé inter illa , qua it 


Tr" 


*- 














feparabilia, nam omae ens nac 
per có fequens indiuiübileà feipfo , & in« 


feparabilequare eo ipfo , quoda : 
fant l'eparabilia,iam nó vnü ens, fed duo - 
ventia realiter di(tin&i cen(eri. debent, 
Nec e(t acceffe ad | di(tin&ionem realem 
inferendam , quod feparabilicas ifta. (ic 
matus,ita .( vc hoc fine illo, & 6 contra 
viciffi n exiftere poffit , vt cótendüc Re«- 
Centiores , nam ad diftin&ieaem realem 
cum omni proptietate fufficit,» aleram 
extcemorum exi (tere potfic fine altero, 
etii non có:ra ,& imooilibiliras ex pat-- 
te vnius cxcreai exiftendi tine"alio. foi 
infect;quod dici nequeant mutuo fepara- 
bilia cum retentione propriz exiltentiz ; 
& quamuis vaio,fefi »,& ali jhimu(modi 
enctatcs modalzs dici nó. poffiat ces 
Cüü» | 
! 


nas » 
Ad , " 
"s 


fnticas,füimendo rem pro co,quod per fe, 
— & immediaté (alim per Dei potentiam 
. exiftere poteft ; tamen dici poffunt res, 
& ens co modo, quo hoc in decem prz- 
dicamenta defcendit, & (altim, ait Scotus 
2.d.1.q.5.$. Quod fi adbuc ,licét modus 
non fit ita res, ficut illa, cuius cft modus , 
nontamen nulla res eft , ficut nec nullum 
ens, quia tunc nihil cffet , quod etiam rc- 
^ petit quol. 3. ab initio, vndé cócludit hác 
effe contentionem de nomine, quia iuxtà 
varias iones entitatis , & rei poteft 
haiu(modi diftin&io vocari realis, & mo 
dalis; Hoc tamen certum cftquod refpi- 
ciendo naturam diftinGtionis in fe , & nó 
denominationem à modo defumptà , de- 
bet potius dici realis, quia nonex hoc, qp 
fübie&um exiftere poteft fine modo , nó 
é córrajftatim inferri debet, quod hac di- 
| ftin&io non fit realis , (ed modalis, quia 
& crcatura veré diftinguütur rea- 
^— fiter ,& tamen nulla aJia inter ca ver(atur 
. — diftin&io, nifi hzc, ep Deus exiftere po- 
teft finecreatura,non é contra . Nec va- 
/— let,quod aiunt quidam,diftinctioné,que 
/— eft inter Deü, & creaturam non pote di 
ci moc yquia creatura non eít modus 
-- Dei,nec iilü afficit in ratione modi. Nó 
- valet; imó potius ex hoc confirmatur , p 
refpiciendo naturá huius diftinctionis in 
fe tealis porius dici debet abíoluté loqué- 
do; & (olum poterit appellari modalis, 
quádo rcs,qua fine alia exiftere nequit , 
bené tamcn à contra, cft modus illius , & 
cam afficit in ratione modi... Nostamcn 
praíenim banc. diftin&ionem dcbemus 
appeliate realem ; & non modalem , quia 
difiin&io modiis apud nos. cop(ucuit ac 
cipi pro eaque vei fatur inter ré; & mod ü. 
-jntrinfecü eius, vt inter etfentiam,& cxi- 
flentiam,nó autem intcr rem & modum 
cius cxcrin(ccum, & accidentalem , qualis 
-€fL. hic, de quo Recentiores loquuntur . 
&5. Scparatio tandé proportionalisfuf. - 
ficit etiain ipfa ad. inferédam, realem di- 
f » hac auiem proport:onalis. 





m 





fepatatio inter.ea. veríatar ; vt notat o- 
&or Cit.quas cfi fint abinuiccm infepara 
hilia 5. hzc tamen jn(epara bilitasaion..» 
proucpit ab intrinícco » (cd meré ab.cx- 


tuin(eco » quod ipíemcet. inz.d..1..3.4».— 


* 


^ lest 


Qua. V. Quid, ej guamplex fidifinDBK C4e11I. 315 


$. 4d que[lionem , explicat exéplo mo- 
tus Caeli , quia fecundum Arift, contra- 
di&io eft Coelum effe fine motu, nó qui» 
dem ex cau(a intrinfeca in Celo, quia e(t 
receptiuum motus;& indifferés ad quic- 
tem,ficut ad motum, fed ex caufa cxtrinfe 
ca neceffarió mouente, & ideó cx tali in- 
fcparabilitate non reété iofertur Coelum 
clic realiter idem cum motu (üo;vel ti in- 
feparabilitas ab intrinfeco prouenit, ad- 
huc tamen fe habent , vt producens , & 
produétum;cau(a,& cau(atum,& vnü ad 
aliud dependentiam habct effentialem ; 
hzc enim contradictoria przdicata necef 
farió inferunitdiftin&ionem realem , vt 
Scot.declarat 2.d.2 5.q .vn-$. 4 d prima, 
quia relationes produccnis , & produ&i 


repugnant in cadení perfona, relationes, 


que dicunt dependentiam c(fentialem,vt 


cauígad cauíatum » repugnàt non folüin 


eadem'perfona,fed cuiá natura, vnde hac 
rátione, quáuis-perfonz diuinz fint ab in 
trinfeco infeparabiles propter vnitaté cf- 
fentiz adhac tamen realiter diftinguun- 
tur,qaia vna eft producens,& altera pro- 
duéta,vt docet D. Aos. r,de Trin.cap. r.. 
quamais totum fit à partibus.infe parabi- 

itemab intrinfeco,quia tamen ad eas 
dependentiá dicit cffentialem , vt caufati 
ad caufas intrinfecas, hac de caufa ad buc 
abeisrealiter ett diltinótum , vt Scotug. 


"docet 3.d.2.3. 2, Itaque cócludamus fepa 


rationem extremorü a&tualé » vel poten- 
tialé, vel (alim proportionalem fingulas 
di(iunctim. süpras.efle e. ud figaum. 
realis.diftin&ionis,& omnes coniunctim 
(ümptas effe tignum adaquarum- .. 

66. Hinc facile deducitur;quid fit idé- 
titas realis, nam é contra illa erunt cade: 
realiter, quz nec feparata.tunr , ncc pof- 
(unt feparari,nec proporrione correfpon. 
dé his,.ua: funt feparabiliayita p vnicü, , 
& ade quatum fignum identitatis realis; 
fit inlcparab:litas aiiquorum tàm aétua-. 
lis, quam potentialis,& proportionalis y; 
quali infeparabilitate folum potiürureay, 
quorum voum non cft fine alio, necctie 
poteit ab.intrinfeco, nec fe habét vi pro-. 
ducésy& productum, ve] caufa, & cauía-. 
tmyita vt vnum cíl ntialiter. ab alio de- - 
pendcat,quia hzcinfcrunt feparationem, 

pro-- 
" |] 


: 
! 





216 : 


proportionalem i.talia inferunt contra- 
di&oria in his;que ita fc habét;.f.vt pro- 
ducés,& productum;caufa, & caufatum, 
ualia nata funt verificari de his, quae süt 
rsen vel feparabilia (eruata propot- - 
tione ; €x quo patet, malé Recentiores 
omnes afDgnare veluti fufhicieos,& ada- 
quatum fignum "3s di ftin&ionis (cpa- 
rationem in c(le actualem , vcl potentia- 
lem, & identitatis realis infeparationem 
actualem,& potentialcm . 5 ers 
€7 Dcinde diftin&io realis iam expli 
cata (ubdiuidi folet in negatiuam, & po- 
fitiuam, & bac rurfus in accidentalé , & 
eflentialé; ncgatina cft, que verlatur in- 
ter ens,& nonens , vt inter materiam, & 
priuauonem vcl inter duo noncntia , vt 
inter duas priuationcs, de qua Scot.3.d. 
$.q.vn.& quol. :8.vndc quia proprié non 
eft inter r€, & r€, d£ diftin&tio realis im- 
perfeáa , pofitiua eft , qua veríatur inter 
«luo entia rcalia, quorü vnum rcalitet nó 
eft aliud;rcalis e(fentialis eft , qua oritur 
ánter duo ex principijscorum cflentiali- 
bus,& ita diftinguütur res,qua extát fub 
diuerfis gencribus,: vcl (peciebus ; quia 
Jizchabent effentias ,' & naturas alterius 
yationis;quam diftin&ioné vocat Do&. 
1.d. 2.9.7.F F. diftin&tioné rcalem natu- 
rarum, cx quo patet di(linctionemeflen- 
aialeim reduci ad realem;quia nó eft ; ni 
diflin&io rcalis naturatum, vt bene nota- 
it Tatar.loc.cit. natura enim, & cflentia 
ádé süt;diflin&iio veró realis accidentalis 
elt, quz per principia accidentalia cau- 
fatur; qáo homo albus à nigro diftingui- 
tur , & ad hanc reduci potcft diflinctio 
.mumerica indiuiduorum, quatenus prin- 
ipium indiutduationis ,vndeoritur, etfi 
petüncat ad fub(!antiam indiuidui,cft rfi 
extra elfentiam cius,vt dictum eft q.pre- 
ecd. art. 3. quz tamen diftinótio potiori 
vocabulo fclct matérialis appellati qua- 
tenus differétia ind iuidualis, quae cfi eius 
principiti, dicitur materia votius,vt Scor. 
docct.2.d.3.9.6. & ab codcm lococii-r. 
4.2.q:7. optare appellator dift inétio ica 
Jis fuppolitorü ; Denique ad diftir Gio- 
nérealem reducit ér ilia, qua verfari fo. 
Jet inter totü,& (insulas partes fingiila- 
aim fumptas, G vocant diltinétione inclg 


IZfOi 


EG 


Difp. I. De Inflrumentis fciendi ; DW 


dentisab inclufo quomodo totücorpu£ —  — 
diftinguitur à a quiaincluditillud, — 
& adhuc alias partes. Verüm quia non fa 
Jà datur totü Phyficisfed Metaphyficü 
ctià& logicü, poterit hec diftin&io ins 
cludétis,& inclufi ad varia genera diftin- 
&ionum pertinere pro qualitate tOtoru. — 
: 68 Mcurifie loc.cit. cocl. 3.diuidit di- - 
&in&ionem realem ini mutuam , & non 
mutuam ,& ruríus vtramque ina 
potentialem & virtualem; mutuam ait ef 
fcyqua diftinguuntur ea;qua cífe poffunt 
mutuo fine (cinuicém ; non mutaam,qua 
vnum cxiftere poreft finc alio, non € có» 
tray& fic ait dillingui rem& medüeius; 
a&tualem ait efle,qua din 
fcparata;potentialem,qua diftinguuntur 
feparabilia; virtualem,qua diflinguuntur 
cayquz íc habét ad modum feparabiliüy 
Vcrum tota hac doctrina fal(a eft qui 
implicat vnum efle realiter diftin&tü ab 













alio,& quod vice yería hoc non fitreali- — it 
ter diftin&tum ab illo ,. ergo ink pei - Lh 
omnis diftinótio realiscftmutua.Quod ——— — 





a2uté aliqua.duo extrema fint ita re jitet » 
diitin&ta, vt vnü poffit exiftere f« V 
ab alio non écótra,non facit. quodinzel — 
capon fit realis diftintio mutua; fed fo* 
lum qued r. (it mutua feparabilitas, mul* 
tum autem differt alíqua duo nó e g- 
tuo realiter diflin&ta , & fion ellen 
rcalitcr fepapabilia. I urfus ex lio, 
D odor in 2.d. 24]. 2« docet diflinctione 
1caló inter eliqna duo concludi ex eorü 
fcparatione,vcl actuali vel poientiali;vel 
faltem iproportiopali., malé fubdiuidit- 
Mcuriflc diftinétionem realem jn adbuae 
lemsporcntialem, & viriuslein, leu proe 
porucnalem,tam quia Scots ibi exprefe 
sé loquitur de diftiné&ione cali actuali» 
cuius (ufhiciens., & ada quarum fignüine 
quit cfle fcparationem,vcl adtualem, vel — 
potenciales, cLecopartiogsieraq m Z^ 
non pari paítu currunt di füinétio realis , 

& Ícjarat;oita vt codem modo fcccrmi. 
dcbcapt in aCtuslé;& potentialé;& quód: 
fi (c paratio inter aliqua duo fat. actvalis, 
infcrat diftin&ioné a&ualé, fi potentia 
lis,potenualé tm ,& fi vrtualis,virtvalé, , 
quaa clàn (Tin ücft [cparationem potétias- 
J6 uf inire inter lac (cparabilia dilige - 






(^ 
l- 


(E 


JQusfL I". Quid; eri quotuplex fe dif At. 11: 17 


Gon realé actaalé, lic pattes coiius c(sé 
tialis,& intcgralis ; co quia funt abinuicé 
deparabilesscen(entur a&u realiter diftin 
yquia earü vnio nonexcludit diftin- 
-€&ioné a&ualé carüdem , (ed urn fepara- 
tionem, & diüifioneim actualem ; tic e 
motus Celi,& ipfum Celum;qua süt sin 
Philofophtm in(eparabilia, proportione 
- Samen correípódent M pofsunt fc- 
parari funt realiter a&u diftincta , ergo 
eparatio porentialis, & virtualis femper 
infcrunt diftin&ionem realcm actualem, 
&& ron tantum potentialem; vel virtualé 
4nter easque tic fünt feparabilia . ri 
ir:69 Sedcótraallatà do&rinam de di. 
dftin&ione reali moueri folet difficultas 
dc toto, & partibus, quod vtiquc(loqué- 
do de e(sentiali) rcaliter diftinguitur à 
partibus ctiam fimul vnius cx Scot. 3. d. 
4.q«2. & d« 22,q vn.conftat autem nec to 
sum exiftere pofse fine partibus frmul i 
xX&is , nec viceuerfa partes funul iunctas 
abfque toto;canttat ctiá nec i(la eíse fe- 
;parata abinuicem , nec feparabilia , nec 
debobere ad modum feparab;lium , nec 
-m voum eíse proprie producens , & 
aliud productum )c rn allata de 
diftinCtione rcali cft infüfficiens.. Hzc 


. difficuhasardua adeo viía eft Meurifse 


Joc.cit.vt ea coactusaufus fit. negare fa- 
mofam fentétiam Scotiflarum de diflin- 
&ionc reali totius d partibus.ait.n.falfum 
effc de mente Do&oris totum diflingui 
xcalitcr à partibus vnitis, cü .n.in 1. d. 1. 
q.4.& in2.d.1. 9,5. & alibi paffin do- 
«cat ,omne prius naturaliter pofíe cífe fi- 
nc (io poftcriori abíque contradictione, 
fi non fit ciidé , fequeretur partcs vnitas 
poffe cííc finc toto, quia funt priores eo 
nauualiter , cum ig tur vnitz lane co effe 
nequeant,fit, vt finr ei réaliter idé, quod 
exprceíTius ait docuille 1.Phyf. q. 9.vbi di- 
ferté docectetum, & partes vnitas efle 
idem realitcr; quare fubdit decepros om- 
. nes cie; qui bs Genus cxiftimarunt de g;€ 
Motitocü diftingui realiter à partibus 
ynitiSex €o fürté quia in 3.d, 2«q« 2oper- 
mi xum probat difiinctionem rotius, cá à 
pact ibus vagis uiidigufis. nam quando 
probat totum e(fe aliam enctatem à par- 
tibus vnius intendit (olügn inter ca indu- 
o6 Loa 


ecre diftinciionem formalem, itag, in fen 
tentia DoGtor;s totum diit inguitur à par 
tibus vnicis formaliter folum , fer ex na- 
tura rci; non quidem formaliter cócepti- 
biliter, fcà meraphyficé , quo genere di« 
ftin&ionis diftioguuntur gradus meta- 
phytici, fed formaliter entitatiué,feu phy 
fice, qwomodo diftinguuntur gradus phy 
fici incparabiles ; quod exprefsé colligi 
arbicratur cx quibufdam verbis Doétoris 
in 3.d.21.q.vn- contra Magiftrum in fol. 
ad arg .opinionis aduerfa, vbi concludit, 
quod quamuis totài nà fit fiue vnione par 
tiugtamen vnio illa, velrelatio non cft 
ormalis ratio illius totius, quibus verbis 
indicat (olum inter partes vnitas , & totü 
non efle identitatem formalem. 
7o Verum quantü diflet hic Scotia 
à germana Scoti fententia, & veritate có- 
ftat ex dictisin Phyf. diíp.5.q. 13. acc. 1. 
vbi cx profeflo de hac re differimus, nam 
in 3. d.3.3. 2.quarta prarfertim rationc cf- 
ficaciter demonftrat diftin&tionem rea- 
Jleminter totum;& partes vnitas. quia fic 
vnitz verécaufant totum, & nihil rcali- 
tet caufat feipfum , nam inter eaufam, & 
cffe&um vniuerfaliter intercedit fem- 
E realis diftin&io , vt oftendimus in.» 
hyf.difp.8.q. z.art.1. Et in 3.d, 22:q.vn« 
$ quantum ego, ait entia materialia có- 
pofita habcre caufalitatem intrinfecam 
per caufas inexiftentes materià. f.& tor- 
mam,;quas;ftatim ait,cffe realiter diftin- 
Gas à tali compofito,vtibi cft videre ;fal 
fum ergo cft ex eoloco folum colligi di- 
ftin&ionem formalem; & plané non vi- 
demus quomodo ex verbis illis à Meu- 
riffe adductis deducatur totumin Scoti 
fententia à partibus vnitis folnm forma- 
liter dittingui. Accedit,quod fruftra pre- 
ter diftin&ionem formalé , quz proprie 
verfator folü intcr formalitates met 
ficas, fingit aliud genus di ftin&tionis for 
malis phy fice;vt eam at ruat inter totu, 
& partes vnitas,nam in Scholam prarfer- 
nl aversum hucuíq; talis dedic 
ingre(lum non babuic.Q uod vc- 
rà expreíse docuerit Doétor 1.Phyf:q.9» 
1dÉtitatem totiuscum partibus voius,nos 
párum vrgcet;quia opus iilud Scoticó non: 
cft, cum palfim multa contineat ditlona. 
£ à &co- 


21$ : 


à Scoti doctripa in Metaph. & lib, fent. 
fed eft Marfilij Inguen Nominalis,cuius 
fcriptum fc compcriffe in quadam vetufta 
Biblictheca Venctijs teftatur Roccusm 
I hyf.in epift.sd Lectorem , & idem in- 
gcnué fatetur P. Lucas Vuandingus , dum 
e«nuina l'o&oriscpera reecnícr, & no- 
is orcterus dixit; cx quo fadtü cfl ,vcin 
Phyfic. illius pieudofcoticz: phiofophize 
ncc vcrbum quidem vnquam fecerimus. 
Qued tandem ait , hinc fequi partes vni- 
tas pofle clTe fine toto , quia in Ícntentia 
Do&oris cé pnus naturaliter potcft fe» 
parari à pcflciriori , fi non. fit ci realiter 
idcm; quod (i (it infeparabileid arguere 
rcalem identitatem cum pofl criori, vt pa 
tet de fübicéto, & pafTi onc. Hoc ctià pa- 
rüm vrget,iam . n. fopradiétü cfl cx Sco- 
to 2.d.1.q.$. IN. & d.a. q.2. A. id vcrum 
effe, quoucfcunque repugnantia fcpara- 
tionis àb intrinfeco veniat, & non ab cx- 
uinfeco vt cft inlpropofito,quod.n.par- 
tes vnita cfle ncqucant finc toto,prouce 
nit ab exirinfeco, nempé ex carüvnione, 
quz illis accidit , & qua fuppofita ne- 
queunt non caufare toti, ncn autcmtalis 
neccffitas prcucnit. cexabfolnta. ear cn- 
titate,vt notauit Lichet.2.d 129. 2.in fol. 
ad initanuas Caict .contra maximáà Scoti 
Qn.ni abJolutum prius alios c-fcd fu- 
fius hanc difficultatcm peruractamvus in 
Fhyf.loc.cit.in fol. ad 3.prin. I 
.71 Reéhus ergo dicendum cft in hac 
1e P. Mcuriíic fuiisc deceptum, & nóom 
ncs alics Scotiflas , vt iplc parum humi- 
liter dixit , & ad argumentum ex. dictis 
occurrendum «c ft quód licetitorü, & par- 
t5 vnitzncc fint feparata, nec fcparabi. 
- lia proportione ramen correfpondé: 1js, 
Qua (cparari queunt, vt fupra explicatum 
eft ; & quan usnon fc habeant propric , 
yt y rocucés, & produCium,quia hoc fpes 
€tat ad genus caua cfficientis ; fc habent 
tamen vr cauía.i caulatamingenere » 
«auíz maircriakis,& formalis, quód.(ufli- 
cit ad infcccndam rcalem difiinctioncm, 
quia inter caufam; X cficctum 1n quocá- 
quc gencre cauia: calis, & phyficz rea- 
km aintcrcedere. Jifinctionem. femper: 
«1l ncecíje, vi f..sé probamusin Fhyf. lo-, 
«0 iam Cit.diíp.8.9.2. arta. T 


"A 


Difgut;1. De Inflrumentis [cendi |... 


t 


Diflin&iio formalis declaratur ctio. , 


4 pj 
71 Iftindio cx natura tei formalis. 

D qua erat alterü mébrum diftin- ; 
&ionisex natura tei,vtà diftindtionera- — ^ —— 
xionis, & facta per intellcótü fccernitur., | 
cft illa,quz verfatür inter plutes eiufdem - 
» formalitates, quz: nimirum in eddetn 
phyfica entitate radicantur ,& identifi- 
cantur , eft autem formalitas ratio - 

Giua,& fecundum (e conceptibilis, v 

illa dicuntur. diftingui ex natura rci for- 

maliter, qva habcnt aljam,« aliam fore 
malitatem, feu rationem conceptibilem. 

ita vt virumque dcfiniendo nó ctit idem | 
adzquaté conceprus obie&tiuus vuridf. — 
que, ita explicant diftinctionem. formas / 
lem Scotiflz quamplarces Tatar, Bonet. 
Butlif. Fab.Mcurifl. loc. cit. vnde € con- v 
tta illa crunt cadem ex naturarei forma: , 


liter,quz candem: babenr formali 
& candem rationem concep iem, Ve i 
rum;vt docet Sootii dish 7.8. Sed 
bic refl al, duplex reperitur diio 
natura rci formalis ,aétnalis nimirum, 
virtualis: actualis cft, quz verfi | 
plurcs formaliatesincadem re phyfica —— 
a&á ,& nonvirwterantum exiflcntésy ————— 
quz proinde à partereiciira i 
opus mtellc&es habent diwerfasiGnéS — — 
cóccptibiles;fic diflinguunrar ck nan 
1ciformalitér a &valiter diuctía [otétig 
in cadcm anima radlcaiz , diuerhi gradus 
Meiaphyhici in.homine,& diucr(a artrie 
buta t» Dcoex Scoto 1.d.8.q. 4. $ 4d. 
hafiioncms quia nimitü hzc oaa tunt 
Jincifosptló csfonnaluer ,& acta 
in Dco cxiflentcs, & nó virtualiter tátü 
vnde ,& corum ditlinétio atualis cfTe de 
bet. V irtmalis ver cfl, qui verfaür inter 
plurcs eiufdem tei tormalitates,non actu, 
(cd virtute tani ü in. éa contentas, quate« 
nus cadem finiplicillima tcs , vc] rcalitas 
cb (ài cminencià zquiualct pluribusrea-- 
litatibus , vnde occafione przber intelle. 
&ui tormand: pluccs ccnceptusinadasjna 
toS obicétibos cx codcm obictto 
to, quibus actualiter diftinétas facit forz.— 
maliiatcs illasycude folum-etác viciualitet 
diftiy.ca antc opus intcllétus inad 
16 cóuipicnis qua 16netolct lacainat 1 
TOUS "D 







; 
( 


UO* 


TT 


" 


&io ^ idi rationis ratiocinatz , qua- 
tcnus folà per opus intelle&us fit a&ua- 
lis, cumanteaífolum eflet virtualis; ira - 
diceremus in; Sole folü ex natur: rei vir- 
tualiter diftingui virtutem calcfactiuam, 
& deficatiuam quia nimirum huiuímodi 
virtütes nonaótu continentur in Sole (c- 
cundum fuüai effe form:le , (ed virtua- 
liter ti, & eminentialiter, quatenus. Sol 
vnicam , & fimplicílsimam'virtutem 
eminentioris ordinis a ju:ualet illis dua- 
bus, ex quo intellectus occafionem fumic 
didinguendi hasvirtutes in Sole,cum ta- 
tn&à patte rei vnica fit,& fimplicifsima, 
Éx quo patet falfum effe; quod Recétio- 
rcs paísim Scoto tribüunt,quod.f.nullam 
* diftinctioné formalem vittualem agnoue 
ric ,ícd omnem dittinctione cum funda- 
4méto inre actualem po(ucrit, nà loc.cit. 
eamex,teísé admiteit , & eciam quol. t. 
$. De fecundo avticul», & in 1.4.8. q.4. 


| "* is gd que[liorem; vc mox dicemus ex pli 


do diftin&ionemi tationis tatiocina- 
tz,quz cum ferrali virtaalicoincidir. 
- ed Thomiftz ,- & alij Neoterici 
tualem, & folá virtualem admittunt, 

n alio nomine vocaat diftin. 
catioriis ratiocinatz; diftin&io- 







3 * i - c 1 
E ^ mem vetó ex natura réi abaalem volunt 


NN 


femper efe reale, & c ca ptorfüs coin 
tidee enl Pafqualie. difj. $6. (e&t. 1.ait 

" buc 'comnuonem fententiam extra 
fchoiaii'Scotiftárum; fed prater diftin- 
&ionem eximatuia rei realem, & cx natu- 
£a rei virtuale debere etiam admitti di- 
flin&ionem formalem actualé, minorem 
illa quia non eft inter rem, & remjmaio- 
rem iffa quia eft actualis, & im else diítia 
Etionis allo modo ab ifitellectu depen: 
det , probatur euidcarér ; qiia multoties 
Blites perfétiónes ini inférianibne dif ped 
f£ reperiüntucin aliqua re fupetioci ob. 
"iDinentiá vau realiter , vbiin infe- 
riotibüs eran: realiter diftinctz ; & quia 
$th (e (unc pecfe&tiones fimpliciter , ma-- 
nent adhuc in eà re sm (aas proprias for 
vnde r inca fori 
ufi, aüt-eminca« 


; lót s hiavulaodi ;-ve Ge: 


271 X 






IEED CU 


00 Que. V. de Difüntlimertali-edsll. — 219 


queunt diftingui realiter quia conrinen- 
tut in ea pecidencitatem realem , neque 
fold virtualiter, quia non exi(tuar ibi v:c- 
tute cantüm, fed au sm proprium efse 
tocmale cuiu(cunque; afsampcum patct , 
quia ità concincarur attributa in. Dco iu 
ftitiaymi(ccicordia &vc.vbi.n.in nobis süc 
perfectiones accidensaciz cealicet abia- 
uicea diítindtz; in Deo realiter adunan 
tur; & quia süc ex fe perfe&iones- fimpli- 
citer, extant in eo form ilitec ,'& non vit 
tualiter cantu n; (ic ét vcg xtatiua, & (en- 
ficitia continentur in houine, quia. vbi in 
btatis,& plácis (unt formz realitet difti- 
&z adunantur in liominc in vicam for- 
mam;quz c(t ordinis (apetiocis,.(.in ani 


ma rationali , fed quia anima rationalis * 


eft forma ,qua ho no non folü incelligity 
fed fcncit& vzgecar, & informat non fo- 
lur quatenus rationalis, (ed etiam quate- 
nus (ca(itiua ,& vegetatiua hinc dicimus 
fenfitiui, & vegetatiuam in ho.nine ad- 
hac reunere propcium e(sc formale, qp 
per earum definitionem explicarur y. ecti 
ion tetincant propr;um císe ccale . 
^74 Refponderc folét Aduer(arij có- 
cedendo huiu(modi formalitates a&uali- 
tct ex naruca rei ceperiri in eadé re , actu 
«mreperitur ia Deo formalis iuttitiz y 
& aníericordiz, a&u reperiantur in. ho 
mine animalitas ,& rarionalicas , fed nc- 
gant reperiri a&u dillinctas, non. n.bzné 
(axunc ipfi ) ex adtuali earum. exiftéua in 
cadem re deducitur actualis carü dittin- 
ro cx nxtara rei; Sed hiec refponlio, q 
(emper habent in promptu ' efficacitec 
refellitar , quia d.ttinótro formalitatum 
e.u(dé cei tandatar in modo, quo ibi süc » 
& repeciücur,crgo aibi fant ex: nacura cei 
actualicer ,: coem cciam modo eruncibi 
dittin&a, probatur a(fumprü , quia quo 
res eit , co forinalilli:nd e(t vna vnitace 
Oportionata (uz enritadisergo tormalif 
ime eitindatiadaà fe , &- dittin&a ab 
Qxnni alio (ecandum formalita:em vaita- 
tts . Accedit ex fupradictis ex Acitl. f. 
Meta 8 .idengitatem fan dari (49ca vnlca- 
tém,dittindtionca (upra m ilucadiné, & 
plucalitacem;ü.ergo tocin dizatcs v.g.ia- 
ftitue , Sc avíecicorfie acta exiloac 18 
D«o,vel(uac£ocmuliili ad-voaa :c perfe 
La Go, 


o. 


220 


&io , & hoc dici nequit , quia tunc vna- 
uq; non cxifleret ibi sm fuam rationé 
Pia sm » fecundum quam dicit perfe- 
&ioré fimpliciter,vel (unt plures, & tüc 
neccílario infertur actualis diftin&io 1n- 
ter illa, quia baec fequitur pluralitatem . 
75 Piaterca principaliter , multa rca- 
liter identificantur ; quz tfi adbuc varijs 
definiticnibus exprimuntur, vt Arift.do- 
cet 3. Phyf. 22.de a&tione, & paílione , & 
3. Mct. 1c. de genere, & differentia , (cd 
definitio, pra(crtim cü traditur per con- 
ccptus ada quatos,cx plicat e(fe formale , 
quod habet definitum à parte rei , licet 
ron explicet effe realequ« d vcluti mate- 
rialiter fc habet , ergo debet admitti di* 
flirGio formális actualis à parte reique 
fit minor rcali ,,& maior virtuali , Et de- 
mum contradictio fcmper infert diftin- 
€ ionem, implicat.n. de codem fecundü 
idc m contradictoria verificari , & quidé 
talem infcrt diftin&ioné;qualisipía cft. y 
fi cà contradi&o rationis, infert diftin- 
&ioncm (ccundum duicríum cffe. ratio- 
nis,vt cum de Petro pofito à partc fübie- 
&i in propofitione identica affirmamus 
efte fubicétam,& de codem negamus et 
fe (obic&ium , vt ftat a parte pradicatis 
fi cft contradictio fecundum clle reale, 
infcrt diflin&ionem realem , vt fi dica- 
m us,quod Vrbanus VILIL.cft, Paulus V. 
10 cít;talis cótradictio infert inter iflos 
Fontifices realem diftin&ionem ; fi cft 
coniradi&io fecupdü cflc formalc;ipfert 
diflin&tioné formalé,non rcalc,quia mul 
1a propofitiones vera fant in (cnfu reali, 
& identico, que nonadmittuntur io (cn- 
fu formali,tic in diuinis verü e(t jn. seu 
identico cffcntiam e(fe incommunicabi- 
ltm;quatenus cft cadem rescum Paterpi 
tatesquaec ft incómunicabilis, at fal(a cft 
in séfu formali,qui explicat rationé prz- 
cifam rci,quaz per fe primó fign:ficatur , 
& per cítcntiam indiuinis per (e primó 
importatur entitas com mun:cabilis ; Ve- 
rüm córradictio fccundum etse formale, 
& cx nata rci efse poteft duplex , alia 
aCtualitery& formalitet vera citrà quod- 
€unq; opus intclle&us , vt cum dicimus y 
quod homo pcr animalitatem actu a par- 
tc rei conuenit cum Afino ; & per ratio» 


Ns 


Difput. I. De Infirumentis fciendi s 


Flea qud pui ci 


nalitaté a&u à patte rei differt nullo in2 
telle&u cogitante;alia virtualiter folum, 
& fundamentaliter, vt fi diceremus in So 
le effe idem principium proximum cale- 
factionis,& de(iccationis,& nó eíse id, 
hzc contradi&tio non verjficatur à parte 
rei actualiter , quia a&u à parterei eft 
vnicum,& proximum principii vtriufqy 
fed tantum virtualiter ; & funda 
ter,quatenus vnica. illa virtus aequiualet 
duplici virtuti; ergo cum cótradictio im- 
ferat (emper dittin&ionem , qualis ipfa 
eít, non dabitur tátum diflin&io formas 
lis virtualis, (ed etiam formalisactualis , 
76 Refpondent Recéuorcs. fcré om» 
ncs quod cum definitio fiat per a&ü in» 
telles, & non definiatur aliquid , nifi 
inquantum apprehenditur , non,explica- "HT 
tur rcs (ccundum efie (ubieckiui 
habet à parte rci,(cd fecundum efse 
Giuum,quod eben int llein NM 
repugnat quod ti de eodem chen» 
diueite cà 


duntur ; & preícinduntur 


nesformales , euam diuerfo modo de 7213 
pisocutc explicentur; 288 
tcllectusré cócipit aliter , q. 7 





LI 









i 

tiones ille fondamenraliter. differunt ii 
re Ad aliud de cótradi&ione pariter dis 
cont nullam conttadictionem dari ad 
patte rei formaliter, fed tantu, 
damcntü contradi&ionis ,qui 
&io confiftit in z d " lor ul» 
ncque (olü habentur per intelle 


ram dc altero affirmanté ; vel é, it 
praícrtim Pal alg. $9.8 60... 
77 Scdncutra reíponfio (atisfacit; n 
prima , quia definitio exprimit naturam 
rei;prout cít,& res diuer(imode dcfiniit- 
türsquia diuer(as habent a uin ip-- 
dass Dog quia de RENE AN DR | 
concipiátur; & per definitionem expriani 





tur eíse rei quidditatiuü,& D 

autem císe,quod accipit per apprehéi 

nem intelicétus,ergo fal(um ctt per 
bic&tiuum. 


nitionem nó cxplicati efsc fubictiuum. 
rci ; quod habet extra ; (cd tantum. 


licctu; & 


obic&iuumquod habct in intc 








licet definitio fiat per a 
nó propterea [cqui 


dum 
ey, 
po 


"T" TM 
Au 


Le 


OE d 


- 


— Mitasadzquaeé expl 
- ge definitiónbm; qua folü per conceptus 


; €usfi V. de Difüintlione formali eAr.11. — xii 


pofitio,Soí e(i lucidus, fiat perfinicl- 
um enunciátem lucem de Sole,ramé 
imit rem :, ficut (c habet a parte rci 
uáliter etiá nullo intelic&u cogitáte 
autem vniuerfaliter cótingity ione 
۟que dcfinitio rem exprimit per concc- 
ptum adzquatum;cui.f.correfpondct to- 
ti idjquod eft in reexprimendü ,pofsunt 
auté fic exprimi omncs fortnalitates, quae 
a&u plurificarz reperiunturin vna, & ca- 
dem re phy fica, vt intellc&us,& volütas 
jn anima;animalitas,& ratiopalitas in ho- 
snine,bonitas, & fapientia in Deo ; for- 
-analitates veró, quz folá virtute in aliqua 
xec&inentur ob cius eminentiá , nó pof- 
fünt exprimi ,ai(i inadzquaté, qe à par- 
£c rci nulla ip fuo ordinc corrcípódet rca 
ilis, vnde hoc gene 


-ánadaquatos traduntur; verü cft non ex- 
primi rem,nifi vt apprehenditur cum fun 
alamento in re, qua de caufa non fallitur « 


| — 38 Mcó Pafqual.difp.6o. (cc. 1. n.3. 


i ui -finitione, alia eft phy- 
» definiatur, yore ks 
rici toti ete e dendi » 

cum efie rei 
3nfcrt difiinétioncm à parte rei adualem 
intcr eaquz diuer(as habenr huius gene. 
ris definitiones; fed talis diftin&io ft ef- 
fentüalis,vnde comcidic cum ditiin&ione 
, reali naturarum; alia eft definitio meta. 
hyfica, & falfum cft;quz habent diuer- 
as hinus generis definit; oncs,diftingui à 
paite rci aGtoalicer, quia-per bas non ex- 
primitur obiettü si totum effe adzqua- 
tum, «uod habet à parie rei, fed fccundü 
eli c obiectiuum metaphyücü , qp habet 
inintellectu ; hoc ala cile , vt fupijcitur 
definitioot, (cmjer fupponit alix juam di- 
flin&Gioncmión.s,nam fupponitaliquam 
prac fionemytormilhitaces.n. Mera phyfi- 
. €a perabitraéuoncan , & przcifioné co 
Aiteunmuar. Hac (oluuo magis caucé pro 
cedit,led quan uis;uod ait de di fimuo- 
ne jhy(ica, tocü it verum,nó tamen om- 
nino, vcuum cft, uod a de metayhytica, 
Quia quandu n aliqua tre j.hyiica plurcs 
actu continétur focu;aliarcs, quac süc ali 





quid cius peridcnctaté, tunc poicít affi- 
0 Logica. i. 


" Coruo ; vcrü tamen 


gnari defiaitio mctaphyfica iilascxpri* 
mcns ada:quaté in fuo ordine , fic poilu- 
mus exptimere adaquaté animalitaté in 
homine , & hoc vtique fiet per prcitio- 
nem animalitatis à rationalitate , cü qua. 
identificatur im homine , fed talis przeci- 
fio erit adequata; quando veró in re phy 
fica pluralitas formalitatum non eft, niíi 
virtaalis, & per zquiualétiam; tunc verü 
eft detinitioné metaphyticà illas nó ex- 
primcre,nifi inadzquaté,& pracifionem 
eará abinuicé non cíIe,nifi inadmquatam, 
quianulla realitaseis correfpondet adz- 
quaté manifcftabilis in fno ordine. 

79. Altcra quoque folutio ad argumé- 
tum de eontradiétorijs nulla eft ; quia à 
parte rei multa [contradictoria actu veri» 
ficantur nullo pror(us cogitante intelle- 
Gu, vt v.g. quód homo ratione corporis 
conuenit cá rebus materialibus , tatione 
animz non conuenit, & plané hzc cóae- 
nientia , & di(conuenientia eft formalis 
& in a&u, & nà fundamentalis tantü, vn- 
de inre merito Caict. 1.p.q.3 9.art. 1. hà 
folutioné, dos falfam rcfcllit,quà - 
uis.n. contradictoria enuncientur tantu 
per intelle&ü, non inde íequitur corü ve- 
(irr semet ai pie 

pendere ud uin nulla propoffitio y 
quantumuis necearia., (fet formaliter 
vera citra opus intellectus, quia materiae 
lisilla connexio prdicati cum fubiedto 
etiam ab intclleétuconficitur; ficut ergo 
à parte rei verum eft a&tualiter ! 
eie ex corpore , & anima conflirutum, 
quia hz partes a&u. continentur. in ipfo y 
n contradictoria der sap vera de 
ipfo)quod per animá differt à rebus mae . 
ME sind i gi a differri fie 
Xx V pte et » et» 

uàd paricscít albusyti oci torma- 
no inhaeret , nà (ubie&um cie tormali« 
ter tale eft habcre talem tormam, ita ve» 
rum crit formaliters.& actu, quód per al» 
bedinem eft fimilis Cygno , &-ditlimilis 
quod. quadà re- 
periuncur contradictoria , qua dc rebas 
actualiter verificari nó poflunt, [ed rantü. 
vircaaliter, & fündamétalitcr» vtpatet 1n. 
exer plo fuperius allato de Sole ; icd non 
itacttin olbus, lico cam Caict. Cit« cÓ*. 
£4 5  ccdunt. 


LI 


222 
cedunt talij contradi&oria actu à parte 
rei vcrificari,v.g-quód homo per anima. 
litatem formaliter, & a&u cóuenit cü afi- 
no, & ncn conuenit perrationalitate, fed 
hinc aiunt non inferri diftinctionem for- 
malem actualem interanimalitatem , & 
ratioralitatem, fcd tantum virtualé; haec 
n. fufficit ad tollédà contradictioné Sed 
ncque itia rcefpontio fatisfacit quia cauía 
in a&u , & ctlc&tusin au timulfunt , & * 
non funt 2 ,Phyf.& $ Met.fed caufa con- 
tradi&ionis cit diftin&:o ; nam quzlibet 
cótradi&tio séper aliquà arguit diftin&tio 
né,crgo qfi cotradictio cft formalitcr,& 
a&tualitcc vera,arguere debet diftinctio- 
né formalem aGualem;& non fufficit (o- 
la virtualis,dc quo vidediíp.9.q.1 art.2. 

: $0 Atrcípondct Caiet.ibid.negando, 
€» fola a&tualis diftin&io fit cauía actua- 
- Wis contr adi &ionis,nam ifle cffcétus po- 
teft cííc à diftin&iooc , vt à cauía quafi 
vniuoca ,& à virtualiter conunente di- 
füin&ionem , qualis eft eminentia rei ; vt 
à cauía zquiuoca, itaque ifte effectus in 
actu habebit caufam in actu ;, non tamen 
neccílarió vninocam , nam ctiam fufficit 
zquiuoca nempé eminentia rei qua có- 
tinet virtualiter diftin&tionem, bec cnim 
fola (ufficit ad tollendam cotradi&ioné , 
quiaoppofita enunciantur de cadem re 
emincnt nó quatenus vna, fed vt virtua- 
liter n ultiplici. Contrà, emincntia rei nó 
tollit contradi&ionem a&iualé, ergo non 
ztquinalet diftinctioni actuali , vt inquit 
Caict. Probatur afTumpium,(ü quia con- 
traditio aétvalis tollitur per multiplici 
tatcm rci & non virtualé tantü, 
alioquin de codem (ccundá idcm à parte 
tei aGtualitcr coniradictoria verificaren. 

tur ;tum quia cótradictio [rmper argui 
diflin&ioné intér ca. de quibus vcrifica- 
uUir,& quidé ralem ; qualis »pla eit, vt di- 
ximus, fi cil contradictio rationis, infert 
Íolü diftinCctionem rationis li rcalis rca- 
IKé,ergo cotradi&tio actualis arguet actua 
leo; diftin&ionem,& non im virwalem. 
Omnino gi ur admittenda. efl diftin- 
Gio ex natura tci formalis a&tualis, que 
fit minor rcal; actuali , & immior formali 
virtual X bac dithindtio, vt bene ait Bo 
necnon habuit ortum. in Scotia ncc in 
- 


Difput.I. "De Inftrimentis fciendi. .. 


Francia , (ed in Gracia apud Athenas ig 
Schola Arift. qui verbo; & (criptis cam 
docuit, vt benc probat Bonet.ibidem. Et 
ad banc diflinétionem dcbct redaci di- 
NONE veríatur inter rea,& modü 
eihs intriníccum , vt inter eflentiam , & 
exiflcntiam , vc docct Tatar. cit, nam vt. 
fupra infinuauum eft, dantur tugdi rerum. 
vltimó cas determvnàtes in fuo cfle quis 
dam funt intrin(eciquia nimitnm intrine 
fece rem determinant, vt exiflétia cífen« 
tiaminfinitas Dcum ; finitas creatutam y 
Ime deicrminant res e trinfecé. folüs 


accidentaliter , & ideo dicuntur modi — 


exttinfccisita fe habet feffioreípectu fe- 
dents;figura refpe&u quantitaus&c.Sis 
cut auté 1(ti non appellantur in re&o res, 
& centia , quia feipfis exiftere nequeunt 
inrerum natura, led (emper cíie 
rebus a ffixi , ita modi intrinfcci proprie 
non dicuntur formalitates , quia. 


fcip(is concipi; (ed petüt concipi 


modificant , atquc ideo (icut dilin&o. - 


rei,& modi cius cxtrinieci ponebatur 


ftin&o rcalis licet quafi i dá 
tionc alterius extremi deficientis p 
nc rei, itain propofito difündtiorei,& —— 

i dcbet. forma- 


modi eius intrinícci poni bet 
exucmi deficientis à ratione fort : 
tis, & x denominattone à | po- 
terit illa dici realis modalis , liac forma- 
lis modalis, ne confundantur.comuni 
minc diftin&ionis modslis diftinttio 
à (uo modo extriníeco,& diftin&io ciuf« 
dem à fuo modo intrinfeco . - 
$1 Contra przdicta obijcitur.Primó, 


lis, licet quati imperfc&ta ratione alterius — 


E 
q^ 


diftintio tornsetis a&tualis tit fuper" ! 


ua, Tum quia nulla cft neceffitas cam 
ponendi, cáca omnia aqué bene faluen- 
tur per folà diftin&i vi 
pter quz inuenta cft à Scotiftis difli 
&io formalis actualis, 1 fccundo, quia: 
Do&or ipfein 1.d.2.4.7. $. $ed bic ve- 
fiat dittin&tionem formalem , q aftruit 
inter clientiá , & relationes originis, vo 
cat rtualem, & ait melius effc vci iita 
ncgatiua;quód inter efsé relauio- 
ncs (ic nonidendtas formalis ex 
rei ; €x quo coiligicur ralem diftinài 
fotaralcgm sin Scotü non eic ooliiems, 


^ n 


B * 9 
e L3 5 


v5 


"1 
MEL 
ma 


. Kalis,quia.[-prabct vi 
- füb di&tigétione ab altero concipiatur, & 
* fine illo represétetury& (ic ibi a&u rela- 


uf V deDiflintlione frnali-eAdit.H. — 233 


fed negatiuam , & proinde nó cile a&ua- 
lem, (ed virtaalem , quibus verbis motus 
Hurtad.in Metaph. difp.6. fc&. 5. putat 
fic miter Scocü Y diftin&ioné ex natura 
rci formalé nullà intellexille diftin&tio- 
ncm actualem,fed folü virtnalem, quod 
etiá cx noftris tenet Herrera 1. diíp. 14. 

.t.concl.2, T tertio, quia oé ens actu, 
aut cft reale;aut rationis, ergo oís diftin- 
&io adbualis, aut e(t realis aut rationts , 
quia proprietas omnis (equizur couditio- 
nem (ui fübic&i ergo non eit admitiéda 


" diftin&io media aG&ualis intcr diftin- 


&ionem realem,& rationis, fed (ola vir- 
tüalis, Tá quatto,quía vt arguit Ioan.de 
S. Thom.1.p-Log.q.2. ar. 3. extrema per 
diftin&ioncm formalem non manent ita 
diftinda, quàd poffint fundare inter fe 


etam relationem diftinctionis, vt patct 
eios diuinis , quz Scotus ponit 


hoc modo diflingui, & tdmen inter vni y 







- & aliud nonv je Were fo- 
la negario idéritatis, (cu connexionis for 
malisergo diftin&io formalis nó eft po- 
DA T tiu: Ez tiua, in , is. üquin 
Eds tit ic im qa editt o for 
malis non tollit identitatem in ipfa enti 
cate rei fic enim efset realis, (c4 (olá idc- 

— titatem cóceptus , (cuformalis rationis , 


^ ita vni oó fit decóct formali altc- 
dug xe 


rius,ad hoc auté nó r ur diltincho 
actualis.(cd (afficit viretalis, & fundamé 
ndamétii; vt vnum 


ccat diftindio, vbt a&u cft ablata idéci - 
tas;cererü in re folü inueniturquod vnit 
non üit formale cóflitutiuum alcerius, at- 
ue adc non habet connexionem cífen- 
tialem cum alio mado formali , feucon- 
ftitatiuo, licet habeat modo identico. 
^82 Refp. ad t. negádo affumprü quia 
ditin&io virtualis non fufficit ad tollé- 
dam cótradi&tronem ex natura rej. atua- 
lem;quz dc eadem rc enunciari folet, vt 
quod anima per intellc&um operatut na 
turaliter,non per volütatem, Dcus per tu 
ftitiam punit,nó pet aufericordiam, ho- 
mo peránimalitatem conuenit cum  afi- 
no,non per rationalitatem& fic de alijs 
X 


Ad 3.DoG&or ibi docet diftin&ionem in. 
ter esentiam,& relationcsex natura ret 
repcrtam poíse vocati virtuilé,on rf id 
aíscrit cá pracifione , quafi fir viitualis 
tantum,ni poílea infrà ait , «citer tgi- 
tur'dico omittendo illa verba de. diflin- 
Gione rationis, e de diflinclione vir- 
tuali quod in e[Jentia diuima ante atum. 
intellectus est entitas 4, CF eft cutitas 
B,Cr bec non eft formaliter i[[;& pau 
là (uperius dixerat quod effentia, 27 re- 
latio babent aliqua i diflin ionem ion. 
cedentem omnem atium — intelletiue 
creati" increatiergo cum hac diftin« 
&io exnaturarei , de qua ibi loquitur 
Do&or,& ponit inter c(senuiá, & relatio 
ncs, przcedat (ecüdü ratione diftinctio- 
nis omnem a€tum intellectus,non poccft 
e(se (ola virtualis,(cü rationis ratiocina- 
tz;quiz hzc licet praecedat fecandü fun- 
damentum , non tfi pczcedit sin rationé 
diftin&ionis ; vndé valdé decipitur Hut- 
tad.vt bené notauit Pa(qual.g. difp. 60. 
fe&. 1. nu. 4. vbi maturius. in hoc póderat 
Scoti menté , quam fecerint Huctad. & . 
Hetrer.Hanc veró diftin&ionem ex na- 
tura rci voluit ibi appellare nó idétitaté y 
quia cx comuni vfu loquendi przfertim 
tüc temporis diftin&io ex natuta rei pro 
vera di tinct;one reali vfurpari folebat y 
vt ibidé Doctor iníinuat vert. $ed num- 
quid b&c dif in*lio dicetur realis 2 & 
quia talis dittin&io nou importat vcr& 
relationem,vt ibi Tat.& Vigerius aduer- 
tüc. Ad 3.hec d.ftin&io dic potefl realis 
actual's, & ensrcale conte ju: , (i amplé 
(amatur pro omni eo, quod ctt extra ni- 
hil, tiué (zcundü fe , & immediate, fiu& 
quia per identiatem eft aliquid alterius , 
dsin fe, & in re&o cft extrà nihil, & 
c nà clt diftin&io media , (ed mcbrum 
di(tiactionis ex naturaret'in communi , 
vt cocradiítinguitur à diftin&ione rario- 
nis,fi tá ensreale minus amplé (umatür-y 
pro co.niinirum,quod cít ens,& res,vc à 
realitate, (cu aliquitate diftiaguitoe , & 
diftin&io rcalispro ea,que ver(atar intet 
duo taliter entia, (ic vtique dillinctio rea. 
lis dici non potett, (ed media inter realé, 
& rationis, minor illa, & maior (ta. Ad 
4. Vallon-p.1.formalit.art.2.1n finccog- 
y £ 4 cdit 


214 


cedic diftin&ionem formalem ex natura 
tei pra(cfcrre in re relatioaem poficiaam. 
attualem fed hoc ett fal (am quia vt da- 
cet Dot. r. d. 3 1. celacio realis ver(atur 
intet extrema realia,& realiter di(tin&a: 
nó ergo diítin&io formalis cenfendacft 
a&ualis rationc relationis formaliter im» 
portate per diftiactionem, (ed folü mate 
tialiter rarione extremorum , quz (ic à 
parte rei diftin&a ità Inbenc in cade re 
proprii c(se actuale extra nihil , vt efsc 
formale vnius non fit e(se formale ale- 
rius,irà Baísol.2.d.22.9.4.art. 2. Tatar. 
& Vig.cit.& fequitur Vulpes loc.cit-Ad 
f.negacur minor, quádo defiaitio expli- 
Da Feendiedté cóceptu ada juaco , imo 
fiia virtute huius diltinctionis in reinue 
nitur ,quod vad nó habeat cónexioné cf- 
sétiale cá alio modo formili, (ed tantum 
idético, vt fatetur hic Au&or ; ià manife- 
fté cóccdit hác dittin&ioné c(fe actualé, 
quia aualiter vaum noa hibzt ia rc 
connexionem cum alio mo 1o formli 
$5 Secüdo obijcitar cü Pafqualig.cit, 
quod hac diftin&io formis coincidat 
cum rcali,(i ponatur a&ualis , ante opus 
intelle&us; T'ü quia q iod e(t exrra aliud 
à partc rei , eft «cra illud fecundá illud 
effe, quod natum cít e(Te à parte rci , fed 
folum efe entitatiaam phy icum natam 
eít efTe à parte rci, itaat formalitates nó 
fint aptz ad c(fendü à partc rei,ni(i prout 
funt in entitaribus phy (icis , ergo (i huiuf 
modi formalitates effent intec (e. dittin- 
&z, itauc vna effer extra alii à parte rei , 
iam deberent e(fe tot entitates , cum dc- 
beat gna c(fe extca aliam fecuadam eí- 
fe, cp aptum c(teffe à parte cei, Tà 2.ex- 
treina huius dittin&ionis iaaoluüt ratio - 
né entis, itavt in vnajuaque fic propria 
ratio entis, quia huia(modi focmalitates 
veré (unt aliquid politiuü, ergo ii di(tia- 
guuntur ante opus intellectus. a&aali- 
tcr, diftinguuntur tàqud eatitates adtua- 
les extca nihil, atque idcó realiter , Cófe- 
quentia probatur ,quía quotie(cü jue ali.- 
qua non commuatcancin eife , quod hi- 
a parte reidilbiaguütur («cundd il- 
lud eí$e,quod haben à pacte rci, caaicr- 
mp wan re$ hibet à parte tci, (ic e(- 
(c phy icumyaecatítatiium, iam cacicaci- 


Dif.I. De Inflrumentis fciendl- 


uo modo diftinguentür, & confequentec 
reali diftia&ione. Tum ; definitio ex-- 
licat cfentiam rei,ergo (i illa cenfentur 
cw qirhu diftin&a, quz habent diuer(as. 
definitiones, habebunt ctiam eíTenrias di- 
uerías,ac etià. confequeriterexiftentias g 
quia quamlibct cfeaciá fequitur propria. 
exiftentia , atque ita eranc veré realiter . 
ditin&. Tum 4.contradi&io actualis 
de ali-]uibus iafert di(kin&ionem realem. 
intet €a, quia de eadé re ncqucuat'adtu à 
parte tei coatradi&ocia vecificari., erga 
cam di(tin&io formalis a&aalis ex actaa: 
liconcadi&ione ex nacura rei colligas 
tur,íignum eít coincidere cam reali; Nec 
valer dicece , ad verificaadam. concradi- 
&ionem de eadem rec fufficere , 6 ia eaa 
plures reperiantur. Éocnilitates ex natite 
rateidilio&z . Qua ira dicendo nuns 
quam ex coarradictioue di(tindbioneat 
realem colitgere poi[2mus , quia diceres 
tur (afficere difin&tioncm fotmalem in 


tec aliqua, vt de ipfis coatradictora ve» - 
ri&cécur. Demü ex Acriag. difp. gs (eG Ee 
cum Hurt. cit. e(fe aliquid à patte. reiame 


te actum intelle&us cft effe qui 
hzc .n.e(t defiaitio entis realis)fed difti- 
&io formalis eft à parterei , ergo. 

84. Re(p.ad 1.aliquid efe polle à pare 


te rci, & excra nihil duplicite , vel tone 
(ai, & iutedto,telino iuo, Krarone 
alterias , caias &(t aliquid pec i 


priino modo (unt extra nihil res phy fica» 

fecundo modo formalitates metaphyfi« 
cz; conceffa igitur majori, dicitucad mi« 

norem , quod vtique folum effe entitatt 
uum phyücum natum eft effe à pacte rei 
primo modo, at fecundo modo etiá for- 
malítates mecaphyüicz: nac (unc elfe à- 


parte rei, prarferrimillg,qux (unt predi» — 


cimentales , & veram faciunt 

tioné metaphyficam à patterci , & inde. 
negatur Con(eq. vt enim effent tot enti» 
tates, deberet vna cffeexcra. aliam primo 


modo. Ad az. c(toquzdam formalitates - 


mcetaphy icz includant formaliter ratio- 
nem catis tranfcendentis , adhuc tamen; 
proprie , € abfolacé noa dicuatur eatia, 
aut entícaces; fed gcadas entis , & aliqui- 
tates , quía juxta comaunem 1o ueni 
modii per eas extra nihil intelligitur res y 
Quas 


, d 
" 1 1 
quz eft terminus canfalitaris phy fica iux 
à. (uperius dicta , vnde in hoc fcníu nc- 
T formelitates metaphy(icz: dici 
"dofoluté entia, quia nom funcextra nihil 
catione fui ,& in re&to, fed in obliquo tà- 
aum , ratione Jf, illius , cuius fünt aliquid 
.per identitatem; & ad probat. conícq. 
— .. pegandum eft, effe rerum (t folum 
eic phy licam, X entitauaum , quia etià 

à parte. tei poffidcnt effe Mctaphyficum 
urius, & neri Por aee à conditiopi- 

us materialibus, licet non ab co realiter 
diflin&um ;vnde in homine à parte rci 
non folum datur materia , & forma, fcd 
etiam animalitas ,'& rationalitas. Ad 5. 
definitio proprie di&a , vt conftat ex ge- 
nere, & differentia,vtique non conuenit, 
ni(i rebus propriam e(lentiá, & exiften- 

: tiam habentibus, vnde quz habcat diuct- 
. fas definitiones in hoc (en(u;veré dittin- 
guuntur realiter diftin&ione reali natu- 

- -rarum,fed fi definitio magis amplé (uma 
|. tüspro conceptu quidditatiuo explican. 


* ai 


^ 


«we propriam ali uius conceptibilitatem y 
21 | Qualifcumque fit,in hoc fcnfu etiam for- 
- . , mnlitates poterunt definiri, & ca dictur 
/— formaliter diftingui, qua habent in hoc 
— " -—  fen(u diuecías definitiones,.i. conceptus. 
T. obie&iuos;& tunc negatur confeq. quia 
Aes - definitio in hoc fenfu nO«x?rimit cílen- 
UR tiam rei propt; dictam quz. (.cóftat ex 


^ "gencre,& differentia , & datur 1n otdine 
- ad exifteatiam, (cd propriam cóceptibi- 
3 Jitatem; qualifcü-ue cadit. Ad 4.ncgatur 


formalis cx n2tura rci fufficit ad enücia- 
. dacontradi&otia cum veritate de cadem 
rc, fic de fabicéto , & paffioneob talem 
dittin&:onem vetificantur contradicto- 
ria actu à parte rei,& (alsü eft hac rone p 
:cludi vià cócludédi cx conrradi&tione ex 

(— amuara rci diftin&ione rcalcmsvt.n.notat 
' JBonet.c. de dift. ex natura rei licet oía 
.«ontrad.Cloria auc. repugnent quoad 
.&eritatem.n codcm rcfpc&u eiufdem, 
quoad d ftinctionem irfcrédà non axqué 
rcpngnantnam qna d«m inferunt dift in- 
Giopcm realem, que dam formalem tan- 
tum;fünt.n.aliqua przdicata , quz com- 


p ec poma cxidtéti,ficut 


- 


alfumptum ,quia interdà (ola diftin&io . 


- adii 


Suef. V. de Diflintlione formali. eArtIT. — 225 


exiflere,& nom cxiftere,& contradicto- 
ria-detalibus pra dicatis concludunt di- 
ftm&ionem realem;cuius raujo cft, quia 
talia predicata,quibas iníunt , infunt ra- 
tionctei, & nonratione realitatis 1n ea 
indlu(z(unc criá alia pre dicata,quz pro . 
ximé compctunc rcalitati & rei noh có- 
peeunt , ni&i ratione illius realitatis in ea 
inclufz,vt vclie& intelligere inanima 5 
pam intelligit pcr intellcétü , & vult. pec 
voluntatem, & talia contradi&toria non 
concludunt: diftin&ionem realem illo. 
rum,quibus applicantur , fcd cantum for- 
iualé ex natura cei. Ad. talis diftin&tioy 
vt (epe dictum eft, poteft dici ccalis , vt 
cns reale diftinguitur ab ente rationis. 
$$ Tertio obijitar,g) bec diftin&tio 
non (it rc&é adignata , neque quantü ad 
qu;d nominis,neque quantü ad quid rci, 
Non primo quantum ad. quid nominis , 
quia nomen di(tin&ionisformalis cft no 
men valdé zquiuocum, & accommodari 
potcít ràm diftin&ioni rcali quàm ratio- 
nis , quatenus diftin&a realiter c(Tentia- 
liter habt diuerfas e(fentias, & vnitates 
formales, & diftiréta ratione (ecernütur 
per rariones formales ; & przecifas ab in- 
telle&u, Neq.quantum ad quidrei,quia 
Scotus 1.d.2.9.7. $.cit. illam vocat rden- 
titatem formalem, vbi illud, 9 dicitur 
fic idé includit iliud, di fic eft idem, in 
Jua ratione formali , € per cofequés per 
fe primo modo. , cx quo Mauric. Sitc&, 
Vallon. & alij formaliftz deducunt ipfe - 
rius cífe idcm focmaliter fuo (upcriori » 
quia illud iacludit in fua cationc formali, 
nó é cütra;crgo ex oppofitopet Scoti il- 
la erit di flin&io formalis, per quà illud's 
quod lic diflicguitur,nó includit aliud in 
pnmo modo dicendi per (c; non vc: il-- 
* [ayqua cft iniec duas formalitatcs)quarü 
vna pracise, & adzquaté non eft alia. 
86 R«fp.ad 1.ex Scot. 4d. 1.q.2- (igi 
ficata nomind probati non polKc, fed ttá» 
dum cíic communi víui loqucnuüum;cuam 
igitucnlla;que funt rcs diuer(e, & dincr- 
fas habeot ctlentias, fccondum cóinunem 
ylum logncntium dicantor realaec, X ct- 
fentialitcr diftipguis quz vctó tani: jer 
intelle&um , dicantur dillingui rauione ; 
plané yclie bis difnctionibus applicare 
nomcá 


116 


nomé dittin&ionis formalis cft velle vo- 
cabulis abuti, nam vt tcitatuc Ioan.de S. 
Thom.cit.:. 2. att. 3. concl. 1. (ecuadum 
c6emlo juendi. modam vocamus idend- 
taté formalem illam, quz proprio, & for 
mali cóceptu exprimitur,(eü quo (ocma- 
lier aliquid conttituituc , vadé dicunruc 
differre formaliter, quz ditfecuar defiai- 
tione,(cu ratione propria;identica.é ma- 
terialcm , fcu in fenfu idencico vocamus, 
quando aliqua funt idem ia ipfa catitate 
pbyfica,nó aüt in ip(a ratioae,qua: per fe 
primó fignificatur . Ad 2. diceadü apud 
Scotum, & formalé identitate, & di (Lin- 
&ionem fotmalem cribus pee(crtim mo- 
dis v(urpati folere , primo in co (en(u, vt 
aliquid dicatur £ocmalitec idem alicui, cü 
illud includit 1n (ua ratione formali,& lic 
inferius eft idé formalitec (uo fuperiori , 
vndé é contra illu crit formaliter dittin- 
€um ab alio,quando illud non includit in 
fua ratione formali , & in hoc fen(u ( qui 
tfi e(t minus (cequens , & proprius) loca- 
tus e(t Do&or de idétitate, & diltinctio- 
nc formali 1. d.2, q. 7. H h. Alio modo 
magis proprio aliquid dicirur formalirer 
idem alicui , cà eit de rone formali illius, 
uo fenfu (aperius eft idé formaliter in- 
feriori, & é contrà illud non elt idé for- 
maliter alicui , quod non pertinet ad ra- 
tionemeius formlem;quo fenfu de idca- 
citate, & diftinctione formali locatas e(t 
Do&tor ia 4.d 12. q. t. &coiacidit cum 
identitate , & dittinctioae elf-ntiali, de 
ia loquitur Doctor quol.r. D.& nos in 
hyf. difp. $«q-1 3 act. t.cocl.4. Aliusde- 
mum fea(us magis ftequeas , & proprius 
dittin&ion:s formlis cft , quando ratio 
obiectiua vnius/formalítatis cit alia à ra- 
tionc obiectiua alterius , quo (caía fupe 
rius, & infcrius funt formaliter ex nacu- 
ra rci diftincta, quia ratio hamaniratisa: 
lia eft à ratioac anim litatis, quia aliquid 
addit faper illdm , & tic de dittinctione 
formali lo4uitur Doctor r.d.8.q 4. cum 
ait diuina acccibuta abinaicem formaliter 
diftingui , juiaratio bont:aus nó eft ra- 
tio (apienuz, & fic iuxta hanc (ensü iden 
titas alis eft ilia4qua plures cóaes fo- 
lu n per incellec:um d.ttincte cóicant in 
cadcm conceptibüitate , & rac obica« - 


D ifput.I.. De inflrumentis [ciendi . 


us; & itá (e hibencsm Scoti generatiai-. 
tas, genzratio, & paternitas in eadem re 
latioae có ticaciua primae. perfonz in Ji- 
uin:s quol.4. & de identitate focmali in 
hoc (eníu loquitac ia 2.d.1.3. $$. 44. 
qu.flionem 1(Lamyw i circa fiaem ait re-. 
lationem nó eife eandem formaliter futt 
daméto, quia per fc ratio re(pectus nó in- 
clud:« formaliter rónem ab(oluti, nec ab- 
folucü per (c includit fotmalé rationem 
teípecus, quibus verbis infingat, vt notas 
uit Mcucifs.identitatem formalem nó efz 
fc folum inclufioncm alicuius. gr 
perioris,(ed incluljonem mutua qua plu- 
tes rónes folü per. intelleccü di(tinctae im 
cadem róae obiectiua cóucniunt; at; ità 
ce(Tat inutilis contentio hucufq; ràm acti- 
ter agitata apud noítros Formalitt 
vcluti prorfus inanem bené (pernit P. 


ber cit. c.8. quem fequitur Mcuriffe , ve- 


rus .n. & proprius modus identitatis , 
diítinctionis formalis eft hic vltimus 

fi omnis identitatis fundamentáü cft 
tas, & diftinctionis pluralitas , f. 


quod Amer vnam & candemformae — — 
liraté habent, (int formaliter Tyquz - 
vetó alia,& alià, fint formaliter diuerfa 


Diflintio rationis elucidatur . * 
87 I(tinctio rationis e(t , quz non 
D ineít rebus, ifti in * 
eaciaen t noe duplex e(t, V. : 
ibus noftris , & c 035 
ps non hibet fundamentum in xe ipfas 
i dA ——— jeerp eer i ^ 
tis, & fin quando ei, à parte ! 
vnam,& idem rcaliter,& formalitetsaf- 
finguntur diuecíz relationes rationis. di- 
uertimodé illud concipiendo , itaut tota 
diueritas fit ex parce modi concipiendi 
non cx parte ronis conceptibilir, & i 
dicitur diftinctio rationis ratiocinantis, 
quia nimirum folum ex, ipfo intelligen- 
tc, feu ratiocinantc orig;naturtalis cít v. 
ieri yz eid intet Pera 
parte fübiecti,& (cipfüm à parte 
cati in propofitione identica, Pide eft 
Petrus,& vaiueríaliter contingit, cü 
uecío modo concipitur idé omnino obie 
G&umy;(iue diuecfó modo GENDER 
homo hominis, fiuc ctiam logicé, vc ho 
mo, ; 


"dte 


TWO "€ "- - E» 
ES ' h D 


Qua]... de Diftintlione vationis.c/frt 11. 


mo, & humanitas, ctcnim abítractum a- 
liter concipitur à concreto, cum illud có 


 €ipiatur per modum naturz pracisé, hoc 


veró per modü (ubfiflentis, ita Scor. 1.d. 
2.0.7.8. cit: & d. 8.q. 4.$. 4d qu«flio- 
nem . Altera diftinctio rationis eft, qua 
habet fundamentum in re ip(a,qua diftn 
guitur, & dicitur diftinctio rationis ra- 
tiocinatadici'ur rartonts , quia formali- 
ter , & actu non eft in rebus, fed fit , & 
actuatur per rationé; dicitur veró ratio- 
nis rauiocinatz, quia cft quati inchoata à 
parte rci;& fi complementum ab intclle- 
€tu recipiat, quatenus rescirca quá verfa- 
tur ratio,fcu rotellectus, przbet occafio- 
tiem,feu fundamentum talis diftincuonis 

ptet cmincntiam fuz narurz , de qua 


ancellectus format conceptus inadzqua. 
.. t05,.i.quibus nO exprimitur totum id , gp 


eft inre, nam licet finguli attingant ali- 
| m. jn cil in re,nullus tamen feortim 


imptus adz quát totam naturam, & ra- 
ina onem ebeciuam rei; fic Thami(te di- 


t in Dco omnia attributa,fapic- 





tiam, mifericordiam,iuftitiam , &c.quia 


intellectus nó. poteft ob fuam 
iem vnico conceptu ad aqua 


^re toram diuinam Ratüram ob eius infini 


tam perfectionem , cam concepribiliter 
VÀ ex ordine quodá ad diucríos cf- 
[S jquos poteft producere; vcl per ha 
bitudinem quádam ad virtutes, vel atri- 
buta , quz in homine videmus abinuicé 
realiter ditincta,hoc etiam gencre diftin 
ctionis diflingnunt Thom;tlaz in creatis 
DEbstteerky con Luar diceta füpe- 
riora, & infcriora,vt efie animal , eflc vi- 
vens,c (7e rationale in hominc, nam con- 
€cptibiliter partiuntur. candem humani- 
satcm ex ordine ad diueríos effectus yc- 
getandi,fcntiendi , & intelligendi , quos 
poteft [c (ola producere ob fuam emiré- 
tiam;licet hzc oinnia nos Scotifta pona- 
mus formaliter ex natura rei diftincta, vt 
fuo loco probabitur. 
^. 88 Hinc otta cft contentio de funda- 
mento huius diftmctuonis ratiocinatz,an 
femper debeat intrinfecé reperiri in obie 
cioynimirom quód aliquam habeat emi- 
ncutiàm viicntem diuerías perfectiones, 
feu for quod vocatur virtüalis 


2127 

diftinctio , quia eadem forma virtute fa- 
cit folaquicquid facerent diuería';an po- 
tins fola extrinfeca connotata abíque in- 
trinfcco fandaméto diftinctionis in obie 
cto fufficiantad corftitucndam nterali- 
qua d.ftinctionem ratiocinatá quatenus 
intellectus ex iilis motus fuppefita fua 
impcrfectione candem omnino rem , in 
qua nulla cft actualis, aut virtualis diftin- 
ctio intriníeca;concipit plaribus cócepti 
bus inadz quatis cam diuidendo in plures 


 rauoncs conceptas ; Hanc fecundam Ícn- 


tentiam citat, & (ecuitar vt communem 
Paíqualig.difp.57.(ec.2 .quod tenuit Vaf? 
quez i.p.difp. 117.C.3.& Torreion trac. 
2.d;fput. 1.q. 1. Verütmagis placet prior 
dicendi niodus, quód fola cxtrinfeca có- 
notata non fo fficiant abfque fundaméto 
intrinfcco diflinction:s in obiecto ad có- 
ftituédam diflincuoncm rationis ratio- 
cinatz , [cd fo]à conflituant diftinctioné 
rationis ratiocinantis , & ita vidctur fen- 
fite Scotus loc. cit. dum docuit concre- 
tuim,& abflractum non differre , nifi ra- 
uonc ratiocinante,nimirum penes diuer 
fum modum concipiendi idem formale 
obiectum;,certum aurem eft concretum 
& abftractum non differre, nifi per con- 
notatüm extrinfecum,nimirti fobieccum; 
qucd connotawr à forma incócreto sü- 
pra,nó in abflracto.Et plané id conuincit 
maurfelta ratiosquia vel in ipfo obiecto; 
quod diftinguitur,e ft aliqua proportio ; 
Ícu fundamentum , vt ad inftàr connota- 
torü extrinfecorum realiter. diftinctorü 
concipiatur ,vel non)fi primum;ergo pre- 
«cdit fundamétü inrinfecum diftinctio- 
nis inobiccto,& ia vota ratio diftipga£- - 
di nop fumitur ex parte conpotatorum * 
exu infecorum;fi (ccundum,cum fne yl- 
llo fundamento ex parie rei ipbus, quam 
diftinguimus , cam concipiamus inordi- 
ne ad ca,qüg fuut diflincta, fequitur nos 
cam a4 libitum noflrum , & fine funda- 
mento d.ftinguerequod eft facere diftin- 
cuenca rauonis ratiocinátis, ficut fiidé 
à (cipfo diftinguas concipicado ip ordi- 
ne ad rcs d:uci (a5; & hac ratione Ioan. dc 
S.'Thom.q.2. art. 3. tenet. hume dicendi 
modü iuxta qué diflinctio rationis rat;c - 
cinata prorfus coincidit cum diftincuone. ' 
ex 


- 


218 


ex natura rei virtuali (apcrius cx plicata , 
quia femper petit fundamentum ipitinfe- 
cum diftincüonis ia obiecto 5 pam iuxta 
altcrum d;ccndi modum nó omninó co- 
incideret quia pofferalT gnati diftinctio 
rationis ratiocinatz in ob/ccio , in quo 
nulla preccecret virtalis difisctiosex fo 
lo ordinc ad diuerfa cónotata excrinfcca, 

89 Fundamentum igkurs €» requirit 
diflinctio rationis rasiocipatz ex parte 
obiccti, efl virwalisaliqua diflinctioyfeu 
eminentia sci , qua vnica exiftens plures 
zationcs(cu perfectiones continet in ali. 
quo c(ic; & ratio cft,quia res aliqua quá- 
tó fuper:or eft,& emipentior;plurcs per- 
fectiones vnit quàm inferior, vnde in (u- 
perioribus fimpliciori modo inucniuntur 


pcrfcctiones,q in inferioribusvbi sót di-. 


uer(z res, ac entitatcs, fi in re fuperiori 
adunentur , & contineatur fecüdum fuas 
proprias vniufcuiofq; rationcs formales, 
4n ca re füperiori erüt realiter ide ac enti- 
tatiué, (ed quia in ea continentur fecundis 
Pei formalitates,remancbunt adhuc 

rmalitcr actu ex natura rci diftincta, 
fed fi contineantur tantum virtualiter in 
€a,& eminenter , vt virtus calcfactipa , & 
de(iccatiua in Sole,& fecundum multos 
fenlitina, & vegetatiua in rationali , tunc 
intcr eas virtutes , & ioncs nulla 
erit à parte rci actualis diflinctio,nec rea 
lisnec formalis, quia in ea non extát, nec 
fccundü proprias entitates , nec formali. 
tatcs;fcd tant& aderit fundamentum cogi 
tandi illas actu diftinctas;vndé intellectus 
manifeftando illas pluribus conceptibus , 
banc attingédo vno coaceptu,& aliam a- 
lio,diftinguit illas in c(e obiecti, cum ta» 
mé in cfTc rei j& realitatis diftincta non 
finbfed vnum ; itaq; fandamentum huius 
diftinctionis confiflit in eminentia ; feu 
vnitate rci virtualiter continente plurcs 
rationes. (imul.cum intellectu inadzqua- 
té attingcnte illam, & fic pluribusconce, 
pubus diuidente , & abfirahente vnà ra- 
zionemab alia ; vnde ex partc intellcctus 
requiritur etiam ad. banc diftinctionem 
«onititaendam in;perfecrus modus inrcl- 
ligendi, itaut non vnico act , fed pluri- 
bus attingat totam rei cminentiam , & 


quidca. fingulis inadequate . 


TAUM 
; 


PAM i 
Difput. I. De Tnfirumemis [indio ———— 


In oppofitü obijeiunt r, Vafquezcit2 — — 3 
Suarez in Met.difj.7.íe&. 1.quos(equie — — — 
tur ipid e eee , 
quod diftinétiorationisratiocimanus nà — - 
fit proprié diflinctio, fed potiuscinídem — — — 
formalis conceptus repetitio circa idem. i 
emnino obic&um, vt cüin propofitione 
identica dicimus,quod Petrus e ED 
hic nulla pnm diftincuo Pod: 
fcipfo per intelle&um;immo potius € coe - 
ed ier Mite pra dicaionem intelle&us- 
concipit Petrum cü ipto PM 
ergo hzccft potiusciu(dem nominis, vc 
conceptus repctitio,non diftinétio.Si di-. 
cas , coipío quod intclle&us identificat 
sedlitet Se fosckaltn Dau cüícpfo — — 
inilla cnunciatione, difüinguere u- 

à (cipfo ratione, quatenuscundemPettü — — 
quafi duplicar, femel ipfumaccipiendo à; — 
partc fubicéti , & iterum à pecu 
cati . Contrà, inquiunt; quia id folü pro« 
bat cadere diftinétioncm inter coc : 
ipfos formales, quibus Petrumincadems — 
propofitionc fubijcimus,& predica 
aut interi pfas (ecundas int nes 
dicati ,& fübic&i , quas eidem 
buimus, nonautem inter Petrumy& fe» ——— 
ipfam , quia diftinctio non bay is VES 
trofcd (üperexeinfeca Petro, füper Pes ————— | 
trum aucem cadit lolum repetitio wr dT 
9o Hcípond. negando diftin it s 
rationisratiocinanus effe folam eiuídem — — 
conceprtustepctitionem, repetitio.m.prOe —— 
prié cit , cum idem obic&tum,& codem 4 
modo femel,atqy iterum concipimus ; &&— — 
nominamus, vríidicatur Petrusaq; it^ — 
rum Petrus, tertio denique Petrus at in — 
diftin&ione rationisidem vuq; obic&tü, 
concipimus, fedInon codem modo ,quia 
dicendo Pctrus eft Pctrus ; primó conci- 
pitur,yt (ubicé&um, deindé vt pra dicat, 
vndé non folum pluries concipitur Pee. - 
trus,ícd etiam vt plurcs,qnia. intentiona-- 
liter gcminatur , vt fubftar diuerfis iptens 
tionibus fobic&i,& prz dicati hinc vc in» 
telle&us faciat in obie&o diftinctionem- 
rationis. ratiocinantis , opus eft ; vc i 
comparct ad (cipíam, vel rcfpectumape 
prehendat in ipfo obie&to ,. quo Pa ua 
iplum, quati duo,non quidem (ecundum, 
diuerías rationes. in ipfo obiecto intrits 
E ÍcCas a. 







fa 


| mé rationis ratiocinata y 


feca$, & ex parte cius fundatas , (cd «x 
ifta coparatione extrinfeca relultantes. 
Adreplicá cótra hoc in argumento alla- 
tam dicimus , diflin&tionem , quz fit pec 
actam collatiuum,non cadere fupra con- 
ceptus formales,quia cunc effet di(tinctio 
rcalis,non rationis, nec propric fupra [e- 
cundas intentiones ipías, fed (upra rCip- 
(am cóccptam, quatenus haber effe obic- 
étiuum in intelle&u, itavt proprié idem 
dicatur à feipfo di(Lingui, non (ecandum 
eflc reale,fed obiectiuü, & intentionalc , 
quia idem proríus obiectum à parte rei 
zcaliter& formaliter,dum intellectus fa- 
cit propofitionem idéricam , ipfum quafi 

eminat intentionaliter; ità Tromb.trac. 
rmal.att, 2.8, Pro intelligentia prim 
concl. ybi docet, quod diftin&tio rationis 
ratiocinantis fundatur fupcr pluralitatem 
elTe cbic&iui, & cogniti, quod intelle- 

- &us per a&& cóllatiuum deriuat in idcm 
obic&tum reale; & é contra, quod identi- 


tastatiónis fundator fuper vnitaté eiuí(dé 
)" eltfc [4 M 


ogniti , quando nimirum obic&ua 
non fübttat pluribus fccundis intentio- 
nibus , fed vni tantum namque ità cófi- 
deratum vt vni ; & eidem fübítat (ecun- 
da intcntioni , dicitür cilc KENTGOMR 
cuc (cipfo,fequitary& fuse declarat Pa(^ 
quali difp. $ fedt.2.. Aicy TP 
pd arguitur cotra di(lip&ios 
d pen detur 
velati membrü à diftinctiene formali. cx 
natura rci condiílinétum ; Tü quia 5co- 
tus nullibi hanc difljnctionem affignauit 
veluti condiflin&ià à diflinctionc cx na 
rurà rciy & idcó omncs Scotifiz tüm ye- 
tercs tüm Recétorcs femper tenucrunt 
hanc-dittin&ionem: rationis rauioci nata, 
fai vtipli aiunt y ratiqnis zatiocinobilis , 
com diftinétione cx nauira rci. prorfus 
coincidzrc; vt videre etl apud I orgialift. 
art ,2; & omnem diflinctionem rationis 
concladi docent intra genus illius ditin- 
&ionis , quz fit per actum colla iuum, & 
pro hac fentenua citàuc ab omnibus Au 
Goribus,vndc prorlus noui videtur hang 





* 2 : Quafi V. de Diftinclione rationis, efrt.I, — 229 


Thomi(lz cà admittunt propter diuina 
attributa, & gradus metaphyficos,hec.n. 
omnia inter (e faciunt diflincta cali geae- 
re diftin&ioniscüi igitur Scot: Ga hec fa 
ciant actu formalitct diflinGa , (ané co» 
rum. Íchola hoc genere di linctionis noa 
iudiget . Tü deaum diltin&io rationis 
ratiocinatz de illa tanti re pót haberi , de 
qua intcllcétus venari poteft multos coa- 
ceptus, fed nullü obie&um potcft pluces 
de (e conceptus caufarc in intcl'cétu, nifi 
in ipfo fit aliqua dittioctio plurium for- 
malitatü ex natura rci przccdeos omne 
a&ü intclieGtus , ergo di(tin&io rationis 
ratiocinatz coincidit omninó cum difti 
&ione formali cx natura rci , Probatur 
minor, quia vnü obie&um naturaliter a- 
gens ad cius iatellc&:onem/nó caufat nili 
vnicum cóceprum , quia cü agat fccundü 
vltimáü virtutis fvg , caufat o&m cóceptrü 
quem [Or caufare , ergo fi cfl vnicum , tà 
realiter,quá formaliter, vnicum tm cau» 
fabitde (e conceptum. Nec rcípondere 
juuat vnicum tantü caufare cóceptü ada- 
quatum ; fed plurescaufare pole inadz- 
quatos in iniellc&u przfertim imperfc&e 
16 cócipiente, INO valersquia vna res vnit 
tàtum nata cfl de (e caufare conceptü, &c 
hunc afaquarum , quia alàs nó efle: vnü 
cognolcibile,nec vn:co a&tu cognofcibi- 
le, & iflum coceptam formádo immutat 
intelicétum., quatum rot, ergo non for- 
mabit intcllectus de. rali obic&o aliü , & 
alium cóceprm; nifi per actü collatiuü 
intcllcctos, ità arguit Tromb. loc.cit. 

921 Lclp.ad. 1. Do&orcim con (cac 
meminitic huiv$ diftincrionis, & cà admi 
lifie, vcluti mébrumà diftinctionc forma 
li ex nauta rci codiflinctum, vt mirll fit » 

re $cotille tam vnanimiter oppo- 
fitum doceác;cam igitur in primis admit- 
iit 1 d.2.0«7-$. faeit. füb nouine di- 
flincuopis virtuali (upcris cxp'icata;dc- 
inde in codem 1.d.8.q.4. $. 4 d qu«ffto- 
Veni at intcr. diuina attributa ziom cff 
tanti diffcventia rationts, boc efl duer- 
[edo concipiendi idem obiciis 
ortalestalis enm difliutio cfl mter fa 
piense fapiensiam nec eft ibi tantu di- 
flin&io pri ie y; ininiclle- 
Guyquiao t argutüi efl prius, iila "iet 

s ej 


v.m 


E.M 


"P 


230 


efl in cognitione intuitiua , efl ergo ibi 
diflin&io teitia precedens intelte&um 
omni modo , vbi,vt patet;per prim gra» 
dà diftincrionis rationis intelligit diftin- 
tionem rations ratiocinátis, per sr in- 
telligit di (Linctionem rationis ratiocina- 
tz,quz quando actualiter fit ab inrelle- 
ctucx cócepribus intellectus refultác di- 
ueri conceptus obie&iui non in effe rei, 
fed ín etie obiecti, & reprzsécati,& idcó 
ait cíTe diftin&tionem obicctorum for- 
malium in intelle&u; & quidem cciá hoc 
modo ab ipfis Thomi(lis explieatuc 5 per 
terriü tàdé gradi inrelligit diftin&ioné 
fotmalé a&ualé ex natura rci; & quol. 1. 
ar.2. duplicé a(fi gnat dittinctionem ra- 
tionis, vnam meré cau(atam per a&á in- 
tellectus,& haec e(t rationis catiocinátis, 
altera:n fumptam , feu occafionatam ex 
parte cei, & hzc e(t ration's raciocinatz 
ex quibus patet Do&orem veré agnouif 
fc diftin&ionem rationis ratiocinata , vt 
genus condilt;in&tum à dittinctione ex 
natura rci a&ualijatquc ita (encic P. Vul- 
pes to. 1 d.6.ar.7.& loco tio art.cit, ac 
omnces illi Scotifte , qui doceat gradus 
tranícendentes nà przfeferce real tates ; 
fcd conceptus;nidaquatos ; mém ni éc 
hu:us duplicis d ttnótivnis cauonis Do« 
é&or 1.d.8. q. 4. . Ifla tamen pofitio » vt 
1bi Bargiusaducctit. | 

93 Ad a.negatür adumptum , quáuis 
n.Scotiflz, nec propter du ni acttibu- 
ta,nec ob gradusmetáphylicos przdica- 
métalcs hoc genere d ittin&tionss egeant; 
quia hzc oninia apud Scotum func abin- 
u:cé cx natura ret fortimaltéc actifal ver 
d ftincta,illotü ind;gét ob. d; (tnctione 
ponendaminter. praedicata? quidd;tatiua 
Dei, & gra dusomn. s tran[ccderites jg 


- enim illa non inter (& differant, & ab. e(- 


fcntiatantum dillinctione ration $,& cx 
alia parte maiori diit in& one ex natura 
tei ab efentia dittinguancutt attributa , 
quá pradicata qnidd. tatiua, vt fpiritus , 
i& vita intelleétaalis , vc docet Doct, 
quol. 1. fub lit. L. plan? fc ju:tur , quod cü 
attributa dift: nguantar à ctualitec ex ntu 
Ta rci, przdicat«quidd:citiua dift nauá - 
tur tantum virtualitec, feu rat?one cacio* 
cinata,vt declarat Valpes cit. difp ait. 


I 


- Difput. I. De Inftrumentis féiendi —.—— 























7.Et cum gradus metaphy(ici tranfcens— 
dentes non dicant realitates , fed folum — 
conceptusinadequatosvtScotifte me. — 
lioris notz doceat ,st fiolocoin Meta» — — 
phy.dicemus, confequenseft,vt cum pto. ———— 
corum di(tin&ione non füfficiat fola ta- * 
tionis ratiocinantis diftindtio,& exalia — — — 
parte dittin&ionem ex natura ret actua" 
lem fundare nequeant ;, qu;a non dicunt 
realitates , quód diítin&ione virtuali » 
feu rationis ratiocinatz. diftingui de- 
beant; vnde ex hoc duplici capite oritur. * 
ind:gétia huius diftin&ionis in fübtiliü 
Schola;que plané (uppleti nequit per di- 
ftinctionem ex natura tei actualem » vt 
proprijslocis declarabitur. — — — 
94 Ad s.argumétü Trombet; proba 
tantüm vajus rci generari nom pol[fs ii 
intellectu ,m(i vnum conceptum adzq 
cum; ti illum immutet quantum pote 
& pet propriam (peciem,at extra b 
cum tancias n:| impedir quin eiufd 
plicis obiecti plurcs habeantur cóceptus 
imadeq iati per actum peeciliaum,X nà. 
collatiutim , quatenus inadaquaté ol 
ctum intelligeado-vnim ratiade 
fcind't ab al'a,vade aecc(fitas: fo 
lianc diftinctionem ration;$ proue 
limitatione; & imgerfe&tione nof 
telic&us qui vcl vaico conceptu tc 
naturá ice ey cce 3 
tiam,vel in intelligédo cozitucvttal: 
fpeciebus , quz cü noa reprzsétent totis. - 
obiedtü adz juaté, debet plaribus vti, vt — — 
réadequaréintellgar,e& quo fit &, quod —— 
per plures concejxus cam intelligit '&& — 
plutes ratioucs obie&iuas in ea diffin- —— 
guat,quas alioquin nó ditbingaeret, fir& — 
per propriam f(peciéavc 


LY i 
* 
























en tu A - 

9j Exdi&isiahocamiculocócluditug ——— 
fcotem illa Formaliitarum generadiftim — 
Ctionun ac identiraum ,quafcinuicem — 
inferrent, e(« prorfüstuperuacanca  V£ ——— 
abinuicemtondiftiacti ,nam dilodio ——— 
ex natura rci non eft manbrum códiitim 
Gumnàdittin&ioncformili,'vtbené pro. ———— 
bit P.Fabet'dit.c.o. nam &iüliacenfentur — — : 
€X natura cei difti quimbas.fecinfo — 


opcre cito qeadicico pta te 
contradi&oria vecidieali cadeu A 


€x nacura MbuMNORUD - | 
Dü: ^ 


- 


- 


- 





* 


m^ ^om 3 p 


de Diflinélicne vaticuis .Od.IL — 231 


(Que. 


sificari non poffent , plané ex hoc mani- 
fcíté deducitur bec non efle diuerfa di- 
flin&ionum g«nera , cuia de illis tapium 
verificari poflunt a parte rei aliqua. cop- 
tradictoria pradicata, qua habcnt diucr- 
fasformalitates,& concepub:litates,nam 
.qüz in eadcm concepubilitste, & raco- 
-nc formali conucpiunt, contradicioria cx 
patura rei non patiuntur, & quióem D o- 
&or nunquam diftinxit: inter diftinctio- 
ncm cx natura rei , à formalem ,vt. con- 
fict ex his,que habet 1.d.2.4.7.& d.8.q. 
4.& d.13.q.vn.& alibi fepé ; cxcn plum 
vcró, quod adducunt ad banc diflir.Gio- 
m ex natura rej declarandà de dcfini- 
tionc,& definito, nihil (acc (Dt negouij ', 
€onftat.n.ex dictis fupra q.4.ort. 2. quo 
feníu definitio ,.& definitem díci queant 
exe ex naturarci.Diftinétio e('entia- 
-lisqucquerócotifüituit genus peculiare 
- diftinétionis CodilimGm eb alijs; quia 
:apud Fortnaliflas dnas habetacce; tiones 


- Jhze difinét:o;nam in vno feníu illa dicü 


-tür cfientialiter diftinGa,qua habent di. 
 ucrías effentias, & é conira illá dicuntur 
tisqes cadcm e[Tentía communi- 
cát; in alio fen(u illa dicütur efientialiter 
diflingui, quorum vnum nó eft. de c(fen- 
tia alterius,nec eius.cóce formalem 
ingreditur, & é centra illud dicitar idem 


eficntialiter alteri.q» conftituit eiuscísé- 


tiá, & eiusconceprü formalem ingredi. 
tur, aret autem,quod identitas, & diftin 
&io cficnualis in ptimo f; niu. coincidit 
um diflirétione rcali, nam quacumque 
babcnt diucifas cffentias funt etiam di- 
ueríz rcs ; inaltero autem fcnfn acccpta 
«oincidit cum identitate, & diftin&tione 
formali capta (ccundo: modo ex illis ui- 
busyquos tupra infi nuaimus declarando 
hanc dift inétionc m in folut.3.0bic&t.Sic 
«tá diflinétiofc rotis cbic&iué , qua di- 

inguiyaint,qua in nullo cóceptu quid- 
dit conuen: üt;vt paffioncs entis , & 
vititmz ronerd:ffeiéca, & diftinétio fe 
toris (ubic&iuésqua ditlngui;aiont, quz 
non coneriiüci aliqpa realitate potcn- 
tiali ad ipla corirzhibili, vc Deus, & crca 
tU; à, non'coplirgunt duo genera diftin- 
€uonum à ceris condittin&a;!cd coin- 
cidunt cl reali, & formali, vt bene, nota» 


uit Tatat. cit. quia gez diftingeuniur f€ 
totis obiect ue aliquando diftinguuntuF 
tdiü formalicer , vr bonitas , & veritas in 
Dco,& interdum evá realiter dift;nguü- 
iur,vt cuz vltra d.ffeiciaspariter que 
di linguuntui fc totis fub'ediué, quàdo- 
quc rcalitcr difüirguuntor , vt Dcus ,. & 
creatura; irterdem iui formaliter, vt bo- 
nitas, & veritas in Dco, vcelcreatwras & 
ha« dicta. fuficiát pro dignofcédis var;js 


:diftinctic num generibus cuátum ad logt 


cum I pc&arsreliétis an bagibus Foimali- 


cftarum,à quibusror tm 7 yroncs,vcrum 


& prouc&os sbflinere contulimus , nam 

inillis multa cóunenrur tüm logica, uim 

philofophica;um metaphyfica, &«theo- 

logicoyta confusé,& p 1omifcué irodita, 
vt potus more gallico pa'm ntum qucd- 
dam cor fecerint Formalif!z ,quàn nová 
quardsm fcicnuá,cuius fübicétü fic for- 
malitas,vt ipfi prztédunt,apti ff n.um ad 
-Obrvéc (i quodcunque c uantomuis perí pi 
cax ingcnió;nec dubitauimus aficrcre tra 
&atum: liunc foórmalitatum plures alum- 
nos € fubrilium Scbola indolis escclicn- 
tis perdidiffe,& quotidie perdere,vi miü 
it;cur adbacinnoflra Schola toleretur, 
Ammo vt omninó neccflarius T yronibus 
à quibusdam prz dicciur. 


QV£&STIOÓ VI 


De ordine , € Metbodo procedendi in 
facultatibus tradendis . 


96 E Metliodis quamplures fcripfe- 

D re Philofophu magni nominis 
tüm veteres , tüm Recentiores (& forcé 
plufquam peteret néceffiras , ac materiae 
vulitas) & nuperrime non minus, quam 
do&ifli me fcripfit Scipio Claramontius 
vir on nigenz literature bros quatuor j 
notant 2utc m Methcdum pofle duplicis 
ter accipi vno modo pro rcgulay& cano- 
nc procedendi. in (cieptia , & ordinandi 
rcs m »j fa tre&tádas, vt de hac prius, & de 
illa pottci;us agawr ; aliomodo pro or- 
dine ipfo; vclut in «éu cxerciro , fcü pro 
ipfoprogretius funi cttam folet incer dum 
E 6t nii firümcnto (cicndi , ied quia 
hec cit tufan nas acceptics rüprie, pe- 
Mtihbeodi icfiinguur ad 


€uliaritez nomé 
rcla- 


—— 


232 


Telatas duas fignificationes. Dubitant au- 
tem primó fub qua ex relatis fignifica- 
tionibus Mcthodus ad Logicü pertineat; 
acab ;pfo definiri debeat , an .f. accepta 
pto regula, & norma procedendi in fcic- 
tia, vcl pro ipfo progreffu ; Euftatius, & 
Toan Grámat.cx antiquioribus , & Fen- 
dalius, ac Zabarcl. cx recentioribus apud 
Claramonr.cit. lib. 1. cap. 2. arbitrantur 
Mcthodum confiderandam ctíe, ac defi- 
nicndam à Logico pro regula, & canone 
proccdendi; at Claramont. opinatur po- 
tius defin endam effe pro progretiu ipfo, 
quia Methodusex vi nominis fi»nificat 
viam;& progreflum ipsü ,& hoc cft cius 
formalc fignificatum , res aüt, inquit, de- 
finiri debét: n fua formali fignificatione. 

Hac cfl fcrt qua (iio dc nomine;adco 
ut mirum fit doctiffimos viros tot verba 
inre parus, vclnullius momenti cófume- 
1c ; nàm ccrtum effe debet Mechodü füb 
vtraq. acceptione ad Logicam pertinere, 
fub prima quidem acceptione ad Logica 
docentem, cuius munus cft tradere regu- 
las, & inftrumenta fciendi, & ordinaté 
fciendi , (üb fecunda autem acceptione 


- Ápectát potiusad Logicam vtentem , quà 


doccntcm;nam Log:ca vtés,vt in quaft. 
prooem.dictum ett, talisappellatut,quia 
pon:t invíum regulas , & precepta logi- 


'&g docenriscum crgó ordinatésac diflin 


€té proceditur in aliqua facultate traden- 
da, ilis progreílus cft acus logiez vtcn- 
tis ; ergo fub vtraq. acceptione Metbo- 
dus ad logicum pertinet , & .ab ipfo (ab 
viroq.. fenía confiderari d&bet .. Conf. 
1juja vt. dictum cfl, non.(umiiur hic Me: 
tbodus pro quocunq. inflrumento fcié- 
dli; led peculiariter pto ipfoordine , qui 
in (Gentijsob(eruari folet; vc rité, ac di- 
nc confulionc tradantur , quia rationc ex 
&ómuni fenrétia definiri folet quod eff 
babutus inflrumentalis, feu infirumenti 
intelletiuale,quo docemur euiu[qidifcie 
pliua partes conucnienter difponere , vt 
refett Zab.lib. 1. de Method. cap.4. fpe- 
«r;t autc ad logicaw tradere methodi 
x ordinem proccdcndi in [cieniijs, ficut 
«nim ipfatradit modum fcicndi ;. ità eciá 
wadete debct n.odum ordinate [ciendi , 
i precedendi in [Gienti;s uadendo jeg 


* Difp.I. De Infirumentis fciendi ^ 
las,& precepta ipfiusorditis;medumi era — 


atq. ità fubinde emper qua fucce 


8Ó ad logicam fpectat, ac ab ipfa definiri 


debet methodus fumpta pro ipfo progref 


fu , (cd ctiam fumpta pro ipfa regula , & 
norma procedendi in fcientia;ac ordmis 


feruandi ; Et falíum cft, quod dicebatur. — 


methodumex vi nominis figmficare pre 
cisé progre(um ipfum , mam in quattio- 
nibus de nomine, vt (zzpé dictum eft, cóis 
ac frequentior loquendi modus femper 
pra ferri debet ; Methodus autemapud 
Philefophos , nedum accipitur pro i. 
progreíiu, fed etiam pro regula & nore 
ma ordinate progredicndi. - 
Sccundó dubitatur, an de inna 
thodi; vt hicíumitur pro ipfoordine ler- 
uando in fcicntiayvt de hec prius agatur, 


quam de illo, fit quid priusad cognitio-— 
Ls Lacum, 


er a om imr debere 
1,de Method«ap. tex- 
plicando notiorem edis (emhbiu e 

, nam fi 


oncci portus ,ab Oriente 


petra, poteft numeratioab altetutro tete —— 
mino exordir;,& effe ord.nata, T" ) 


mcencgptusordo retineaum y v.g.li 


Mongci, portum Albiminiü, inde Albis 


gaunum, poftcà Gcnuam wes 


Oricntem loca mumetet vnde deducit 
rationcm.otdinis requiri quidem quod 
dc hoc priusquam de illo agatur, nequa« 
quam autem , quod prius ad fe:ju&tis co» 
guitioncm djrigatur ,ncq. cnim ad cogni 
ioncm Genug A Ibigaunum pcrtincte. 
Dicendum t& cft de rónc otdin;s , v& 


hic de co loquimur; vt nimirumeft ordo. 
dcé&rirz, & pracipualpecicsmethodis - 


vel potius methodus ipfa feruanda in fae 
cultate tradenda , effe quód priusad co« 
gnitionem fcquentis dirsgatut. Probatur 
quia licet de rationc ordinis, vt ficit e(- 
Ic difpofitionem plurium sm.prius,& po 
serius, vt bené oftendit exéplum allatis 
tamen vt €x roox dicendis parebit,de ra» 
tione ordinis doctrinz eft , Vtab 1js in« 
cipiat; qua (unt faciliora captu , & cone 
fcire poflunt ad notitiam fequentium,ó2 
fic obferuari videmns ab Auctoribus 1p- 
fis) qui in facultatibus uradend isnonie- 
mae, 


- 


SNWÓ 


: "emere ceo -- 
niscui? ab Occidéte principii: ks 
nell t "apes 1 


it, Lol 
1n 
ad 


4 


- 


4- 


ev 


^4 


Que. V1. De ordine 6) Mabodo. 


meró,K caf prius hanc difpatation£ in- 
ftituant, quam illam; fed quia hzc ner 
«onfcrt ad cognitionem fequentis. Conf. 


' quia cómuhe proloquiü eft , quod lectio 


lectionem aperit , vt per id oftendatur 
rectum doctrinz ordincm tnnc feruari 
quádo non folà prius hac lectio inftitui- 
tur,quam illa , fcd 'tant prior lectio con- 
ferat ad notitiam fequentis . Conf. taridé 
ex dictis ipfius, nam cap. 4. definit metho 
dum (lumptam pro ipfo progretfu , quod 
fit via ad cognitionem promouens abíq. 


. Errore, & birc cap.6. deducit ordiné efle 


fpeciem methodi ,quoniá & ipfe c(t pro 
£reffio à prioc: ad poftecius,& ad cogni- 
(ionem prom.ouct, iuuat .n. ordo ad reirü 
cognitionem affequendam ficut cofu 6o 
impedir,ac perturbat,ergo de rene ordi- 
nis doctrinz cft, vt prius ad cognitioné 
fequenus dirigstur, idq. expretíe docet 
Zubsn Ioc.ci. At refpondet Clarag;ót. 
ordinem 1n difciplinis tradendis vtiq. no 
ftram iuuare cognitionem, non tamen ia 
€o feníu,quod priora conferant ad cogni 
tionem corum; quz poftcrius dicuntur, 
boc.n. conucnit methodo fpecialiter di - 
€z , quà ponit fpeciem ab ipfo ordine 
coniifinctam ; fed quatenus per ordiné 
tollitur confuiio, quz tüm mtelligentiam 
retardat ,tum memoriá impeditremini- 
fcentiamq. penitus tollit , & hec cft vti- 
litas ordinis per (e , & precise (umpti. 
Scd iam dictum eft hic fermoné non cffe 
dc ordine pracisé (üb róne ordinis, fed 
de ordine doctrinz. feraando in diícili- 
nis tradendís,& dicimus hunc expoftula- 
re, vt quz prius dicuntur conferant ali- 
quo modo a4 pofteriorem notitiam, 1 ü 
) ceci idm videtur ponere metho- 
fpecialem;vcluti fpecié per fe ab or- 
dine condiítinctamsdc cuius ratione fit 
vt fuperius conferat ad cognitionem po- 
fÉterioris, nam vt dictum cft, hic non eft 
fermo dc methodo pro quocunq .inftcu- 
mento (ciendi.(ed pracsé pro ipto ordi- 
nc docring, qui infciencjs obferuatt fo- 
let,vt rité, ac fine confutione cradantur, 
quod przcipué cóting:t , quando priora 
conferunt ad potter:orumi noticiam. 
Tcitió dubicatuc , quzpam iit norma 
Ordinis doctrina ; quain in cient;Js tcà- 
Logica 


235 


dédis obferuare debemus; A liqui docu 
runt ipfummet naturalem rerum ordine 
e(fc regulam, & normam ordinis doctri- 
nz,itavt ordo doctrinz runc rectus cft , 

uando conformis eft ordini naturali ip 

arum rerum; i.quando in fcicatia res il 
la prius cognofcitur, & cófideratur;qua 
eti in c(fcndo eft prior, ita opinatus cft 
Piccolomineus in fua Morali introdu- 
€tione c. 14.& 15. & fcquitur Aucría q. 
30- Log. fcc. 1. licet addat interdü ctiam 
licere ob vrgentem aliquam rationé faci 
litatis,& comoditat s,ordiné naturz im- 
mutarc. Al;j cx oppotito docuerunt nor- 
mam ordinis doctrinz vniuer(aliter lo- 
quendo effe faciliorem methodum no- 
ftra cognitionis, ita quod cü in fcientia 
primó tra&amus rcs cognitu faciliores 
& paulatim ad difficiliores afcendimus , 
rectum ordincm doctripg feruamus,licet 
non (cruetur ordo naturalis rerum in ef- 
Ícndo, quam opinioné laté defendit Za-* 
bar.lib. 1.de Met.à c.6. & lib. 1. Apolog. 
Mercenarius in fuis dilucid. Faber Theocr. 
18.Cópiur.difput.progem, Log.in appéd, 
q.vlt.& al j quam plures, inquam ctiam 
incidit Aucría cir.dum fatetur ipfum or- 
dinem naturz nen (cmper folere efle fa 
ciliorem , & commodiorem ad perfecta 
rerum notitiam aficquendary , ac ctiam 
Claramont. loc. cit. Á 

97 Dicendum cft cum-4ecunda fenté- 

tiá, vcram normam ordinis doctrinz cf- 
fe faciliorem modum notlrz cognitio" 
nis,liue fcruetur ordo natura , fiue non 5 
quod addimus,quia ad banc facilitaté in- 
terdü Cripuat iplemet ordo nature ; vt 
nimirü res omncs co ordinc difj;onaturs 
quo €x natura fua süt inter fe conexa, &C 
ordinata; vnde ordo docrinz nQ cft ad 
quaté códiftinctus ab ordine natur , ft 
interd coincidit cum co. Conclufio de- 
ducitur ex Scoto 1. d. 3. q:2.vt benc Fá- 
bci aducrüit, nà ibiait Doctor Metaph, 
ctie vItimà fcientiá ordine doctrinz,&- 
h agat de. principijs aliarü fcicntiarum 
Philofophiam vcro naturalem efie prio- 
rem;& plané ratio,cur Ariftot.basfcien 
tias fic ordinauit,non cft, quia ordo na- 
tvralis rccum iic peteretquia potius hic 


ordo oppofitun poltulabat,yc nimirum 
| Aà Me- 


235 


«Metaph. pr&mitteretur ; veluti qua agit 
de princip js priniis omnium rcrum com 
muni(him:s,non autem Phyfica;qui E. 
de parc culari ente ; ordinauit ergo ihi- 
lofophus has (cic nuas hoc modo, & Ph 
ficá pianafit Metaphyficz quia illa € 
facilior,vt poté qua cíl de rebus fenfibi- 
libus,qua funt cognitu faciliotes . , 
Probatur autem conclufio manifcflis 
Anft.auctoritatibus, & inprimis $.Mct. 
tcx. 1.ade t auctoritas qe nullam páti- 
tur gloííam , nam ibidiftioguens intet 
principium eiiendi , & cognolcendi ait , 
piincipium doctrinz nó fcmper cft prin 
«ipium teiícd vnde quis facile addifcere 
potcft, inquit .n. ;v; docirin noná pri- 
moyac vei principio aliquando imc boan- 
dum eft , fed vnd? quis facilius difcat. 
INec valet folutio Piccok quod ibi Arift, 
loquitur de via doctiinae,.1.de Methodo, 
&dcmontiratione , quz cfl propria via 
fcicndi , nonautem de ordine doccrinz. 
Hoc .n4nanifclié rc pognat textui, vbi po 
nit varias acccpcrion:cs princip]; & poft- 
quam locutus cfl de principio. doctripz, 
inferius in codé capite loquitur dc princi- 
pio ;p i:cdio den ctl rationis illis verbis, 
praieica cem coguojciilis res eft prtu- 
cipium boc quoq. dicitur yvt demonflra- 
tronum, (uppofitienesÓ ergo m priorilo 
co loquitur de meth. do, & via dociring, 
fcd de ordime. Itcm 1. Phyf. tex. 4. a(i- 
gnans ordincm ptocc dédit in fcicntiana- 
wiral ait ob vn uctéilioribus ctle incipié 
dom, & róncm adducens inquit, quia süt 
nobis notioras quod ét rcpetit 1. Érhic«. 
4:crgo norma ordinis doctrina cfl faci- 
lior noflra cognitio . Nec iuuat refpon- 
dete com Piccol. g il'a non ctt (officicns 
zgtioyncq; primarias ouiacf. ex vniucríaliü 
«ognitionc facilius habemus cognitioné 
aharum rcrü paiuralium , fed primaria ró 
eft, quia fünt priota, idcó illis coznius fa 
cilius alg res cc gnoícumursoam ipfe or- 
do natura facilior , & ccnimodiorcft ad 
perfectam) rerum notitiam. affcquendá, 
! INOvalet ; tum quia nimis derogater Lhi- 
lofopho d'cendo ftatim in ingrctlu f lulo 
fophiz defecitie nó atlignando primaria 
1ónem, futiicicnie ordinis, cii ferua- 
turus erat in j20greltu ; tu quiafeisü eft 


Diff: DéInfiriimemis füudi.. 


vniucríala , de quibus ibi loquitat Arift. 
c[ic priora srh ordinem natura ,quia nom 
loquitur de vniuet(alibus, in praidi 
fcd 1n continendo, vi dicimusin Pbyf.um 
expofitione textus cx Scoto 1.d.3.3. 2.0. 
tum quia etiamfi per. vniuerfalia toiclli-. 
geret ibi cóiora,qua (unt priora fecundü 
naturam particularibus, adhuc tan; vni- 
uer(aliter verum non eft ( & fi interdum. 
ita fit ) quod ipfe ordo naturz facilior, 
fit, & commodior ad no(trá cognition£s, 
atque idcó illa adhuc cffe non pofset prie 
maria ratio, quia funt priora; t tandem, 
quia ctiáfi iple ordo natura. séper facis 
lot e(fex , hinc non (cquitur primariá ra» 
uoné;cur velit Arift.ab vniuer(alioiibus 
procedere;eiic uia ifta funt priora, imó. 
potius fequitur oppofitum , quia 
non conquiefcit. incellectus y t 
qu manet, quare vult agere priu$ .— 
c prioribussm ordinem natucz 2& 69. 
(pondcre debemus , quia facilioré lec 
tionem habemus (eruádo hunc ordine 
cum ergo bac fola caufa , facilior 
modus noftrzcognirionis quietet noflris 
^inicllectum ipía folaetit primaria. — 
98 Preterea videmus Arift. lurie 
dincm naturulé rcruin pratcunib ffe, & - 
ordinem nolle fac.Loriscogoiuionis (ge — 
cui cile; hir prius cg:t de apimalibusq. 
dc plantis, 6 aliararione , Bf. quia PUB 
nobis notiora, vt ipfe dicit dc long. & bre 
uit.vitz X lib. 1. hitl.animal cap.6.dicit 
prius le agere velle dc differentijssiX aci 
depubusqug circa animalia contingunt » 
poticaad caufas inquirédas aleédere , ai — 
n.rationem cógruam notiro naturali co. 
gnofcendi n-odo efle, vt à facilioribus,& 
pcopinquioribus nobis ad difficiliora ; &. 
remotiora procedamus, & ibidé de par- 
tubus animal.c.2c-reddensrationem , cur 
prius de homine agere velit, (ubdir, quia. 
exteriorum partium eius forma notiffi- 
ma efl Nec valet,quod a Piccol.hoc al» 
Atidl. factum fuifleex accidenti . Quia 
AU agit tcflatur fe itd agercquia ratio 
doccndi expoftulat, vt à tacilioribus no» 
bisad difficiliora procecau:us ; non ergo. 
id fccit cxaccidentsled coufuló,& data 
opcra, Et bac (ententia nontolum fuit 
Ail fed CcLElatonlib.z.de Rep. G.lene. 
lip.9. 








e 


Qudt. VI. de Ordine , es Mabodo . 


Nb. dedeerets: Hyooc. & Plat. c2. & 
Auiceg. ia pria. lib, de Anima, quibas in 
locis vnan/mtter docent in rerum ccacta- 
tione, & facultatibus tradendis à facilio- 
tibus, & clarioríbos noscexord ti deoere. 
Demum huic feacentiz manifetta ratio 
fuffeagatur , nà ecfi pluries iaaet res ad- 
di(cete eo modo, quo fuat à natur: dlpo 
. fitz , nam valde coafert cra&bstü de có 
mun:oribus przmittere wactaribus de 
particularibus, vndé Arift.sn lib.Phyf. a 
git de principrjs,& proprictaubus corpo- 
ris naturalis in cói, deinceps io al js Jib. 
de varijs Ipeciebus corporis nataralis; lac - 
tamen eriam.contingtE Fem aliquam s 
quamuis in cffondo priorem eite adeo 
scconditam, vt non alter poffit bene co- 
gnotci , quam €x praua cogaicione ali- 
cus rcr. pofteriors (cnhbus obaiz , 
atq; ideo à nobis cognitu facillima , c 
Autt.m Met, a&urus de (ub(tàtijs fepa- 
ratis pt?us. agit de. materialibus ; & ideo 
fion ordo. geram. vpiactfalitet 
E(Ic |ót norma ordmis doctrm,fcd faci- 
lior modus cogmttiomsmoftrg , vnic sé- 
per debemus incipere à nodor;b? nobis. 
^ 99 Hictamcn adaerreodü eft cü Fa. 
bro cit.c.z.m fine,quód cum dicimus or 
dinem doctrinz poftalace, vt à notiorib, 
nobis exordium fua.aror,per noriota no 
b;s non intelligimus, qua (olent contra- 
diftingüi à nous nauta, (cd per notiora 
nob:s inteligimus ;lla , quiz facilius als 
initio fcienaz addifcimus , & ex quorum 
cognitionc facilius io cognicioné aliorum 
in illa (ciétia deacnimus cx quo fit vt & 
ucies in icientijsordo doóring fequa- 
tur ordinem narurz,& prioranatura de- 
&larentur , deinde pofteriora ; hoc autem 
non1deo fit , quia ordo naturalis (it nor- 
ma veri ord.nis doctrinzs,vt Piccol. arbi- 
gratus eft , (ed quia hic, & nonc ile. ipfe 
ordo naturz cft facilior , & cómodior ad 
affequendam noticiam aliotum in íciétia 
€Ótentorom,nct poll criora potctunt rité 
percipi nifi luppotita notitia. priori (e- 
cundü natutaa ; hac racione Acitt. prius 
egi de elemencs , q de m:xcis, quia rité 
mixti nacura percipere non poliumus;n.(i 
pee elemeata cognofcamus; Et per hoc 
lecociliantuc omncs Ariit auctorita- 


1:j 
tes, quibus ip(e te(tatur fe idob prius 
re de. quibu(Jam rebas, quia ceca 
turam priora (uat, ita 1. Elench. c. 1.& 3. 
Rethor.c. t.li.de fen( & feníaco in prit 
cipio* .de zen.antinal, c«4.1« P hyl $7.24 
dc Anim. 64. 2.de partibus in mal. c, 10. 
& n -hyf. primo loco agit de princi, js 
rérumn taraliü v,quia $m natura priora 
fumt,quamuis slio w^ unc difficiliora. Có» 
cilian.uraüt omnes iz auctoritates , dc 
coafiaides 1cédo Ac tt. eps fas onus có» 
formale od nem dodrine cum ordine 
macur£ , non ,uia 0:do rile nacuralis E 
norma vcrio:d nis Jozteinz,led quia fa- 
Cilior nottra .ogn tio tuac iliam 0o:diaé 
ex poftulabac.& ordo ipie namuralis con- 
dacebat ad facilioré captam atiarum rerü 
in fcientia, vnde X quando Acift. à prio- 
ribas srh naiuram incipit feruindo ordi- 
nem nature ,& quando eundcm ordincaa 
omqtit;id (cmper facit ob faciliorem no» 
flram cognit;oné , ita quod modas faci- 
hor noftiz cogattionis fic fempcr norma 
ordinis doétrinz, fiuc incipiendo à prio» 
ribus , fiue à poftcrioribus sm naturam. 
Neque huic refolutioni adacratur , quód 
ves icut fe babent ad eí(fe, ira ad cogno- 
fci atque ideó ordinem in cognofcendo 
Íeqai dcbere ordinem in eflenao ,& oc- 
dinem (ciencifics confocmné effe debere 
ordini natursli. Non fequitur, debet enim 
vtique fcientia docere res, & modum;quo 
inter le (onrà natura dil pofirz (ecundum 
prius, & poftezius, fed in docendo necef- 
(atium nó eft,quàd illum modum iimnitc- 
tur, dcbet v.g.docere ,uid it Dcus.quid 
creitura , & quod Deus cft prior cceatu- 
ra, fcd hinc non fcquitur, quód pro de« 
claranda Dci natura incipere non polit à 
creaturayque cft notior y iuxta praecepti 
D.Pauliad Rom.1. Inaifibilia enim » 
fiws à creatura mundi, perea, qua fa 
fami yrmte lle a con[piciuntur . 
100 Q irt dubitatur in hac quzftio- 
ne,an in tacultatibus cadendis vcendü füc 
m«eibodo rcíolutiua, vcl potius compofi- 


tiua, itacn'm diuidi folet methodus, fea 


ordo fcientificus 1n c (tiuum, & 
tefolutiuum, & is ar. diíp. 
de Mcethod.X Mafius j.vl.proasm.log. 
addant, tertià [peciem mc- 
Aa i thó- 


^ 


236 


thodi,quam áppellant defin tiuá, ex Gal. 
lib.de artc medic.à principio; cóis tamen 
diuifio mcthodi in compolitiuam , & re- 
folutivam fufficiés cft,& inimediata;nec 
mcthodus dcfinitiua cft ab illis condiftin- 
&a,vt Zab.oflendit lib 2. dc Method. & 
lib. 2. Apolog. & ita colligitur cx Aritt. 
Eihic.cop.4. vbi non nifi duplicisordinis 
(cicntifici meminit ff difputationibus fer 
vádi,vnvs eft qui eft à princigijs ad prin- 
Cipiata, qui prcindé dicitur cÓpoficiuus , 
nam partcs coyonunt totum, & principia 
principiatum alter cft à principiatis ad 
pricipia, qui preinde dicitur celolutiuus 
Quia totum in fuas partes refoluitur, & 
principiatü in fua principia. Zabar.loc. 
cit.docct ordinem compolitiuum effe jp- 
prium fcientijs [peculatiuis,nam cum ifte 
non rcferantür ad. finem alicuius opetis 
faciendi, non poffunt aliter ordinari , q à 
principijs inchoando,& hoc cflc de mete 
Arift. 1. Phyf.c. 1. Ordinem vero refolu- 
tiuum docct eic propriü (cientijs practi- 
cis, & attbus, nà cx netiopc finisjad qué 
tefcruntur jartcs funt ad.nuéia,& fic A- 
tifLipfc docet 7. Met. 23. in quauis arte 
prius contiderari fincm,dcindé media, & 
in (cicntia morali ità obícruat, quia prius 
sgit de foclicitateyquae eft finis deinde de 
virtutibus , quz (ünc-aíedia , iraque con- 
«cludit in tradendis fpeculatiuis methodo 
«€ompofiriua vtendum cfle, (cd in tradcn- 
:dispracticis refolutiua,quam opinionem 
fequuntur Complat. cit. 

1c1 Dicendum tamen cft neceffariü 
inón effe fpeculatiuas procedere ordinc 
cópo(itiuo, & practicas tefolutiuo , fcd 
vtrumq; crdiré his,X illis infetuire po(ie 
iuxta exigentiam noltrz facilroris cogni 
tionis;ità P. Faber cit.c.3.& icnet Auctía 
cit.& fequitur ex proximé dictis, iam .n. 
:xconclufum eft ordinem doétcinz refpi- 
cerc noflram faciliorem cognitioné , (ed 
n ultotics cótingit; quod tacilius addifci- 
mus incipiendo à copolits , & principia- 
tis od prima v(quc principia procedédo , 
& ab cficQtibus nobis notioribus ad cau- 
fasctam in (cientijs (peculatiuis,vc fupra 
probatum cft;& multotics contingit op- 
potitü etiam in praclicis,crgo in vtrifque 
facultatibus iuxtà cxigenuam facilioris 


Difput.T. De Influmentis [ciendi s 


noftra cognitionis arripete p v 
nam seshodi, e cam. nó vt norat 
Auería,contingcre poteft, vt plures pat- 
tcs eiuídé rie totali ità dncdifpoti. 
tz ,vt vna procedat ordine compofitiuo- 
alia rcfolutiuo, v. g.pars illa Philofophi, 
qua prius confiderat mundum quantum 
ad compofitionem,& flru&uram fuam j 
vhitatemyoriginem,& alia, deindé di (tin 
&$ conliderat fingulas mundi partes, ,p- 
cedit methodo reiolutiua,alia verà pars, 
quz prius contiderat elementa , dcindé 
mixtam, procedit ordine compofitiuo. 
Sed cum Zab.obijcies ; quod ordo de- 
bci] tradere cognitionem difti rel — 
ergo debemus incipere à cómunioribus, 
& à principijs, & caufis, quz funt nobis 
notiora cognitione diftin&ta . Confir, ex 
Arift.qui 1.Pby(. $7.& Iib.s. tex. 2..& 1. 
dc part.animal.c.1, & 4. docet prius de 
comunibus agendum effe, deindé de par-. 
ticularibus; & ratio eit,quia Ícientiz in- 
tendunt tradere explicitam s & di(l inctà 
rerum noritiam;fed notitia voiucr(alium 
requiritur ad explicitam cogmtionemins 
feriorum, & particularium , ergo ab vni- 
uecíalibus incipiendum eft. f efp.cü Fab. 
cit. negando a(fümptum, quia nó (je ctar 
ad ordinem tradere cognítionem dftin- 
&Gam;,vel confu(am rei , id . n. munus cft 
inftromentorü (ciendi, (ed ordo proprié 
inferuit folum facilitati fcientie;vnde fie- 
pe cuenit, quod priori loco quedam pre - 
mittimus, de quibus habemus folü cogni- 
tionem quandam rudem , & pcr rationes 
"arum efficaces;no alia rationehitfi $4 
crudis ipía cognitio nos adiuuat a« 
acquirendá elaram aliarum rerum cogni4 


tionem. Ad Conf. dicimus ea probati tá- 


tumjordinem compotitiuumi longé prz 
ftarc refolutiuo , & in difciplinis traden- 
dis co vtendum effe , quantüm ficri pot ; 
non tamcn probat, quod (i neceffitas, &c 
commoditas addi(centium id cxpoftulet; 
non polfimus interdum illum pra termit- 
tcre vcendo ordinc refolutiuo, premitté- 
do nimirum cognitionem rudem,& con- 
fufam effc&uum,& cópoíitorum,vt indé 
procedentes ad cognittooé caufarum 5: & 
principiorü in hunc modum acquiramus 
cognitioné quoq; diflinctam corüdem , 
192 Quin- 





117 
aor intó dubitatur , an quzlibet paffim Recentiores Philofophiam tra - 
(ciétia me;us tradatur ordine expofitio- dunt, ptoprias namquc; relicto. Arífl.cex- 
nis,vel poriustra&ationis an virumque — tina alo , contexunt qua'ftioncs , ac 
permiícédo; & vtfenfusdubirationispa- — difputattones , quafi nil referat fcire Ari. 


ntia traditur pcr modü cx- 
uis allumendo ccrcum 
Autorem,à quo fcientia antea eft tradi 
t2, Vt Ariftotclemin Philofophia, Magi- 
firum Sententiarum in Theologia , fata- 
git illum explicare & reconditos illius sé- 
fus apcrire;& qui fcientias in hunc modü 
tradunt per modum Cómentarij non alio 
ordine proccdcre tenentur ab illo , quem 
fernat Au&tor principalis.Tunc v fcié 
tia traditur per modum tra&tationis, cum 
u:s 4liquam (cientiam tradit rcs cractan 
bs in cadifponendo ordine'quodam di- 
füindto, & cxquilito proprio vcluti Mar- 
teadinucnto , non autem cuiufdam Au- 

- &oris textui innitendo . Tunc tandein 
mixto modo traditur , cam quis po quá 
ccrtum Au&ocem tibi exponendum a- 
fumpfit » occafione quotumcunque ver- 
borum, qua ab Autore textus inrer po- 
nuntur , 


teat; tunc [cic 
pofitionis , cum 


ex profefío fuas inftituit quz- 
fhioncs,(ic .n. hucufq; Au&orcs vcrumq; 
ordinen; milcucrunt 
Ant;qpiorcs primo modo tàm Philo- 
fophiám,quim Theologiam wadidei üt, 
nam Aucrr. Alexander, T hemiftius,Sim- 
plicius , Fhilop. & alij illam docuerunt 
Arittotclem commentando, iftam vero 
&gidius, Scotus , Riccatdus, D. Bon. & 
aljj quamplures exponendo Magiftrum 
Sccundo modo omnium primus Th«olo- 
giam uadidit nofter Alcnfis nouo otdi- 
fc contcxendo fummam theologica iuf- 
fu Innocent. IV. qué poftea [amma cum 
laude San&us Thomas cft imitatus; & 
idem im;erito Aucrfa q. ó.(e&t. 1. 
7.hoc przconium (ubripit Alenfi , vt tri- 
buat Aquinati qui alijs.mille titulis cu- 
mulatus meritis hac laude non eg:t ; nam 
id aperi rcftantur Abbas Triram in Ca 
talog. (criptorij Eccleliaftic. Bartholom. 
de Pifis ib. 1. Conformit. Firmament. 
trium ordib.p. 1. Sixcus Sencn(.lib. 4. Br- 
blior.fanc. quorum teftinionia extant at- 
fixa in principio Summz A lcnfis , & af- 
firmant etiam primi (cripfiffe fupra Ma- 
gificum ; hoc ctiam fecundo modo nunc 


sudare 


bus philofophicis, in 
qvibus ramcn veluti Magiftrum , & ora- 
culum ant quitas cft vcnerata. Tertio tá- 
dem modo philo ophiam trad;derüt Au 
&ores quidam inferioris nore, qui occa- 
fione arrepta alicuius verbi, quod incidé 
ter habet Au&or in c^xci, quzftionces ia- 
ttudunt ad illum locum , & ctiam forec- 
dum ad cam fcientiam prorfus imperti^ 
nentes, vcluti funt illi qui 1. Phyf. vbt de 
ptincipijs rerum macuralium agendü eft 
difputant dc entis vniuocationc,quae (pe- 
&at ad Metaphyficam , & de primoco- 
gnito , quod attinet ad libros de Anima. 
103. D'cendum bicuitec cft, gplicet 
in Sacra Theologia confcribenda, in qua 
alum textum non habemus , quam Scri- 
pturam Saciam , & Sanctos Patres ordo 
tra&tation:s fit admodum accomodatus, 
itaut apté difponantar mareriz , & tra- 
&arus pro rei exigentia Fhilofophiata- 
men ,in qua babemus Arift. vt oraculum, 
& Magiftcum , nó bcne traditur per mo- 
dum purz tractit/onis rextum prorfus 
omittendo, quia Arift. textus revera € 
totius Fhilofbphiz bafis, & fundamen- 
tüm ; nec bene traditur per modum pu- 
rz cxpofitionis nullam prorfus contexé- 
do qua ftionemyquia vt ait Aritt. ipfe in 
przd cam. adaliquid , dubitare de (in- 
gu'is noa eft inutile , & qut ioncs fünt , 
quz acuunt, & exercent ingenia,& ad ve 
titatcm Ayr onis maximé iuuant , vC 
poté qua cfficaciorcs rariones pro altc- 
tratta partc producunt ponderandas. 
mixto quedam modo tradenda ctt, non 
quidem tali, qualis c& iile 1à relatus quo 
huculq; Au&orcs quamplurcs vii (ants 
imb hic vt penitus ineptus, & nox us cit 
à (choliseliminandas , (cd alio quodá fic 
accomodato,v: ab initio totus p. nitatur , 
Arift.tex.in sümá rcdattus , & deindé q- 
füioncs, ac difputationes contcxantur iili 
'repódentés vel co ordine difpofiue quo 
textü Arii.o;dinauit ;vel alio nourter ad- 
innento, vt introdoci poffint qóncs q de 
nouo pettra&ácur; fic nos logicá 1&0 cÓ- 
Aa j icxi- 


flot. mentem tn rc 


258 


teximus,quia Sümulas pramiffimus , vt 
A ritt. textus breue compendiü , & nunc 
di(putationes fubncé&timus Ilis refpondé 
tcs , cundemque ordincm (cruauimus in 
Phy ficis,& in al;js libris tencbimus. 

. 104 Dubitatur tandem, quisordo fer 
uádus fit in qualibet qucftione difponé- 
da, praícrtim quàádo circa illam variz ac 
inter (c repuzáantes extant Au&torü sC- 
téz ; & quidem cuin tota qua'flio in his 
duobus vertatur cardinibus, in alienis ni- 
mirü impegnandis, & proprij confirmá- 
dis, hoc tribus modis fieri poteft ; primo 
vt aliena referantur, & rcijciátur,proprià 
dcinde inuroducendo fententiam, & con- 
firmando, quem ordinem obícruauit A- 
rift. 1. Phyf.agens de rerum principijs, & 
1.Ccrli ages de origine müdi , & 1. ac 2. 
lib.de Anima agens de natura iplias ani- 
ma,& 1. Echic.agens de humana faclici- 
tatc;íecundo vt ptius propria apcriatur 
& folidetur séériapottca aliena. rcferá 
tur,& cofutétar d methodum feruauit 3. 
Phyf;agés de motu,vbi prius fuam tradit 
definitioné de motu, deinde Antiquorü. 
tertió demum,vt prius quidem alieng rc- 
fcrantur fententiz, & minus probabiles , 
& poftca propria, (& magis probabilis , 
fcd illa non reijciacur , nili dum propria 
fulcitur fentétia,ita quod fimul, & fcmel 
propría probctur sétentia. , & oppotirz 
rcfellantur, & propriz confirmatio fit 
alienz confutatio;ac € contra;& fané hic 
ordo magis cxpeditus e(l, & breuitati ada 
ptatus,nam fic nó oportcbit in plures ar- 
ticulos quzflioné diuidere , in quorum 
vno aliorum fcotenriz rcfeliantur , & in 
alio propria introducatur , atque probe- 
tur, fed in vno, & codem articulo. ambze 

it€$ COn.odé cxcqui poterunt fimul,& 
mcl propriá cofirmando,& contrariam 
euerrendo,& hunc ordinem nos fcré sé- 
per obferuabimus in qua-flionibus difpo 
nendis, nifi intcrdum magna (ententiarü 
copia circa cundem jue it;onem peteret 
bunc ordincm aliqualiter immutari. 
10$ Sed quamuis hac methodus in 


quaítionibus dif ponendis n.odo (it fami 


Difj.I. De Ifiruinentis friendi. 


liaris,& confüera,camen in refer&dís, B& 
diffoluendis alien fententiz: argumétis 
non eodé modo procedunt omnes; quá- 
plures .n. dum ab initio quz(tionis alio- 
rü proponüt opiniones,illas adducunt cü 
fuis fundàmétis ,qua poftea diffoluunt in 
fine quz(tionis ex declaratione propriae 
fententiz , quam pofucrunt inco 
uzliti, & hac metodo vfi funt vniuet-- 
aliter omncsanuqüi Ncolaftici , quam ét 
Ariít.ip(c commendat 3.M ct.tex. r.nam 
vilis aliorum rationibus maturius fertür 
de veritate iudicid, inquit Philofophus 
Verüm vt aduertit Auería cit. quamuis 
hzc methodus (it valde illi commoda.» , 
qui proptia induftria , & exercitatione 
veritatem indagare contendit, ille tamem 
Auctor qu! veritatem inuentam alijs tra 
dcre ,& perfuadere contendit; confültius 
vüque procedet , fiabinitioqueflionis — — 
tefcrédo aliorum fententias,illarum fan- D , 
damenta non referet , (eddifferetad iné ^— 
quz (tionis, poftquam fut ftabiliuit s&- 
tcntiam,ea fimul referendo, & diffolue- 
do;& ratio eft, «uia li im qdcilim vei — 
bulo referantur nó folü fententia 


PAEA. 
(cd ét corum fundamenta, mncin- 


k mnm- 
tclle&us addifcentis fitnudus, & canqua— 

tabula rafa imbuitur quodammodo prie — — 

mó illis falis fundamentis,yndeminusfa — - 

cile poftea difponitur adafleniédumra- ——— - 


tionibuspropriz (ententiz, camfemper — — 


anxius maneat dc folutione argumétorü 
oppofita (ententiz,mcelius igitur eft , vt 
intellectus primó abuse Fubdiie 
vera fententiz, neque tali anxietate labo 
rct. Accedit vlterius experientiam ipfam 
docere, quantum afferat i Ty- 
ronibus conferre folutiones in fine quz- 
ftionis pofitas cà argumentis ab initio 
premiossnégng plané eft incómodü 
pra ferum qfi queítio eft prolixa;gp | 
poft argumentum A duerfarij relatü tta« , 
um faa immediaté fubdatur (olutio,con- 
fcftim gaudet addifcentis ingenium, nec 
manet anxius , aur perplexus , & melius 
(olutionem memoriz maridat. 


w^ * 


1 


DESPVTATIO SECVN 


ja 239 
DA: 


De vocibus, e! communibus carum affectionibus nen 







Cientia quecunque , »t more bumano tradatur,vocibus indiget , que 
funt manifeflatiu& conceptuum; quia igitur Logica cft inflrumentum 
enerale omnium. fcientiarumy tenetur bac ratione ,quatenus nempe 
unt figna conceptuum y traiare de vocibus, vt colligitur ex Arift. 


lib.i. Periber«ap.1.C7 ibi docet $.Tbomas lect.a. quibufdam ea- 
vum comunibus affectionibus &quiuocatione nimirum yvniuocatione,analogiayC €- 
d quibusproindà con[ultó /£rifl. [aam incboauit Logicam y 7 non ex abrupto, » 


putauit A uera q 2» feti. quafi tratkatus ali 


uis ex ,Arist. Logica füt ami($us in 


iuria temporum m illum pr&cedebat; Et Ijagoge Porpbyrij banc tratbationem 


pracedere non de 
tepradic. quantum 
tario de V niucr[ali 


et, fed fequi , cum Arift. ipfe de pradicabilibus agat cap. 2 an 
atis Illi videbatur ad librum ceret »ndà mal? dtfpi- 
us communiter pramitutur difputationi de V niuocis, C" , 4€ 


quiuocis, cum re vera pertineat ad cap-2. antepr.&dic. 


.QVAESTIO PRIMA. 


^ - Quid veces fignificent, & quomodoyboc 
"efl , anres, vel conceptus, C7 nume 
,. matraliter,, vel ad placitum. 


1 Sia. Ertum dd eum exero er 
: monc aliquid fignificare in- 
Y | tédimus , duo in mente lo- 


. WySdX*  quenris prz(upponi, rem «f. 
cognitam, de qua loquitur, & illius reico 
gnitionem , quz conceptus alis ap- 
pellari folet, ficut res ipfa cognita, vt fic, 
conceptus obie&iuus ; difficultas igitur 
cít,quidnam horü voce fignifi cetur prin- 
cipaliter, & immediaté . Afferunt quam- 
plures voces immediaté liguificare con- 
Ceptus ipfos formales,& rcsi pías mediá- 
übus illis, ita D. Thom. 1. p.q.13- art.1, 
& q.9.de potentia att. f. & 1-Periher.lec, 
1.& videtur fuifTe communis opinio cx- 
politorum Ariftot. Ammonij, Alexand. 
Auertois, Boer. Porph.óegliorum ; addür 
tamen nonnulli hains opinionis Aucto- 
res,quod licét voces immediarius fignifi- 
€ent conceptus , quam res, principalius 
tamen hignificant rcs , quam conceptus , 
2 ipíe conceptus ordinatur vltimaté , 
principaliter ad repraíentandum ipsa 
zem , cuius eft ümilitudo i entionalis , 
irà Ioan.de s. Thom.1. p. Log.q.1.art. 4. 
quz fuir opinio Datiolij 1.d.22.q. 1.ar. 1. 
. Alij vero abfolute dicunt per voces fi- 


gnificati res ipfas non folum primario, & 
principaliter,verumetiam dirc&é;proxi- 
mé ,& immediaté,& hec eft cómunior o- 
pinio, quam fequücur Nominalesomnes 
Ocham,& Gabr. 1.d.22, q.vn. & paffim 
Recentiores Fon(ec, 2. Met. cap. 1. q* 2« 
fcét. 4. Vaf]-1. p. difp. $7.n.8. & difp.75- 
cap.3. Suarez 1.p.tra&pe 1-libe2 - c«3 140.6. 
Hurtad.diíp.8. Log. (cet. 3. Arriag.difp« 
13.fect. 2. Ruuius q.1 Murcia difp. 2.q. 1» 
Amic.tra&. 31. difp. M) 1.dub.4. Auerf; 
q.6.Log.fect,4. Ouuie .conttou.8. Log. 
n.7. Poncius difp. 9. Log«4-2.& fuit sétem 
tia Scoti ,quáuis.n. 1. Periher.q.2.proble« 
maticé procedat,& dicat, quod attenden 
do auctoritatem prima opinio cft pro- 
babilior, fed attendendo rationem (ecun 
da, poftca tamé in 1.d.27.q- 1. ad 2. prim. 
relolu.é docet res ipfas , non veró carum 
conceptus per voces immediate, & prins 
cipaliter tignificati  imó difectis verbis 
declarat ibi res tantum proprie loquen- 
do fignificari per voccs , & nulla modo 
conceptus ncc mediaté, nec immediaté » 
quia litrerz, voccs ; & coceptus siit figna; 
immediata vnius tantum frgnificari »-f. 
rci nec voii froprié elt igoum alterius y 
(cd pro tanto dici folct ;nü » quatenus 
dat illud intelligere 5, ncc fignu poftcrius 
figmficarct ,. niii prius fignü dé fignifi. 
taiüimmediatius manifcil arcc; vnde có- 
cludit Do&or,littcras voccs & conce" 
Aa 4 — ptus 


7 


E 


1T] NASA C 





246 — Difput.1T. 


puusadinuicem fubordinari in ratione fi- 
gni prioris, & pofferioris vcludi fubordi« 
nàátur pl urcs cffc &us ab eadem caufa im- 
mcdiaté producti, non auté in ratione fi- 
gni& figoificati,quia proprie loquenido 
littera n0 fignificat voccs, ncc voces có- 
ceptus, (cd hzc omnia süt immediata (i- 
gna ciufdé fignificati if.rei, & hüc dicédi 
modi paflim Scoiifta docét 1.d.22.& 1. 
Petiher.q.1.vt Tatar.Io.de Mag.& alij. 

Circa alteram quz'fiti parté de modo 
fi snificandi vocum non cfl diflicultas in- 
ttr Pcripateticos , omncs namque ynani- 
mi oni docuerunt voccs articulatas 
(cx hiscpim conflituitur. humanus fer- 
mo, dc quo hic loquimur) non fignifica- 
rc naturaliter fed ad placito, hoc cft vo- 
€cs ex fua naturali vittute nuliam vim ha- 
bere fignificandi fed cx fola homir.ü tm- 
pofitione. Oppofitum docuerunt vete- 
res quidam Cratyllus,& Heraciitus apud 
Ammonium 1.Periher.c. 2. & Pythagori 
ci apud Dexi ppum 1bidem c.6.cx quo in 
feriis fapientis tnunus non efle rebus 
nomina imponere, féd nomina rebusim- 
pofita à natnra ipfa adinucnire. 

2 Dicendum cft pro folutioneqvzfi- 
ti quoad vtramque partem, per voces fi- 
gnmficari resipf;$ non.folum primar;ó,& 
principaliter,.fed etiàm proximée,& ime 
diaté,1mó proprie loquendo folas rcs ti- 
gnificari per voces, & nullo modo conce 
pus,ncn quidcm natural.ter , f d ad pla- 
€num . &onclot;o cft tcié comunis ,& 
Bow quoudoés,& fi gulaspartcs , 

Primó quidcm; qx ód figuificent rcsop 
fas prmcipalter Auctorcs ipfi. prung 
ejinionis libenter admittunt; uum quiaad 
manifcité docuit Aritt. 1, Eicnc. cap. 1. 
vbi ait;quód in difputatione pro rcbus vti 
mur nominibus,quia ic$ ad difj utationé 
afferre non pofíümus, ficut in ludo vti- 
mur fabis pro nummis & 4. Mer. 23. ra- 
4i0 , inquit, quam fignificar nomen y efi 
«cfmitio y at definijoindicat vcram cf- 
Íentiam rer ium quiaid principaliter fi- 
gnificatur , ad quod fignificádum pruna- 
TiO nomé it'nponitur& quod repraícnta 
tür intelicétur abdicnus ad. prolauoncm 
ncminis; (cd inientio imj onanus non.é 


De Vodibus . 
principaliter efl,vt fienificentur res, vnde 
Gencf.c.2.nomina dicütur àmpefita re- 
bus, & ftatím audito nomine'fcrimur in 
res,& cóftituitur intellectus reijnon au- 
tem fpeciei, vel conceptus; tü ét fi 
primarió conccptus fignificaren 
propolitiones de (ccundo adiacéte eflent 
veia , vt ifte Antichriftuseft Ch 
cft , quia intellcétio Antichrifticüceft, 
& pariter intellectio Chymerz , & écó« 
tra omncs de tertio adiacenteyin qua vnd. 
enunciatur dc aiio;cfient falíz;nam dun 
dicitur bomo efl apumai fenfus etfet , qp. 
intcllectio hominis eft intelle&tio anie 
malis;tü demü,quia ipfe concepuss ordi« 
natur vItimató,& principaliter ad reptate 
fentandam ipfam rem,cuius eft fimilitue 
do in:entionalis, ergo vox;quse fubflitui 
tur folum loco cobcopuis AMD 


prasétáda principalius ordinabiturqug —— 
rauoncs tanguntur à Scoto 1, Perier.q.2« i» 






3 Sccundo, quód nó folum prin 
ter , Íed etiam díicété , & iffimediat 
ipfas tignificent, probatur eiídc 
bus;& adhuc viterius, quia fig 
deducere audicniem innouciam 1 
gnificataz,at nomina immediate 
inrerum noticiam; quia quód gr 
€irr .nreiltét ui audientis per nomen, eft. — 
re$ ipf) nam audito nomine lapidis tta-- 
tim lapidem ipíuüm cócipimus, nó. 
cogn.uonem , quam de lapide biberio- 
quc..5, imóilla ion nifi per. rcfiexioncmi 
aitingituc , quia prius conciptinuslapidé — 
audito cius nomme, & deinde fit seflc- 
xic;quod loqués calem iem intelligit. 4 e« 
ccdic ex Tatai.cit. quod yoieft rcs audi& 
ti rcprafentari pilu] vog tanti de cogni- 
tione loquentis , vt expeuicntia contar y 
er£o per vocemi rcs ininediaté 16prasé- 
taturjX non cius cosoitio.Demum comn- 
ccptus non fgnificatur,vt idad quod (üt 
impofitum nomé, crgo vó potelt imme- 
diaté figificari nouine , quia nominis 
immed.sta (ignificatio cft ab imporéte 
nomcn. Quod autcm di ximus de. voci- 
bus:n oidine ad cóceptus , idem diccitdü 
cft de littera, & fcriptura in ordme ad vo 
ccs; litteras népe fcriptas principaliter j 
& in.mediaté tigurificare ics rplas,non au 
teu 








Qu«ft .I. Quid «votes fignificent, eo quomodo. — 241 


teft voces,vt contendit A ucrfa cit. in fi- 
ne fcc. & Arriag nu.3 6.quia Arift.1.Pc- 
riher.c.1. eádem paritate affirmat. inter 
litteras, & vocesac inter voccs, & conce- 
ptus , & Scotos cit. ait hzc tria litteras , 
voces, & cóccptus effe immediata figna 
eiufdem rei fignificata: ; & tandem quia 
vrget eadem ratio » quia fi fcriptura 1m- 
mcdiaté fignificat vocem baec propotitio 
fcripta bomo e(l amimal, cft falía, fen. 
fus.n.e(fct, quód hzc vox bomo cft ifta 
vox anima!, quatatione Arriaga conui- 
Gus fatetur (ub nam. 39. fcripruram im- 
mediate lapponere pro rcbus , efló eas 
non ita fignificet . Poflet t in hoc fenfu 
dici voces proximé,& immed até fignifi 
care conceptus, & litteras voces , quate- 
nus cum nequeamus immediate caufare 
notitiam rci in intclle&u audicnt:s Ange 
lorum inflar ratione impedimenti corpo 
ris,loco conceptuum fubrogamas X im 
mcdiaté fubtt ituimus voces, quz excità- 
do mentem audientis ingerunt illi notitià 
ahi. sri , & cum non poffumus ab- 
entem alioqui ratione diftantiz , loco 
/ vocum immediate litteras , & cpiftolas 
fubftituimus, atque ita voces, i 
mediaté vices conccpuvum,& littera vo- 
cum ; vnde bac ratione atcmer e 
litteras immediate fignificare voces  & 
voccs conceptus in animo ; nequc quid 
amplius probant Autores modo cit. 

4 Tertio probatur hinc tertía pars 
conclutionis,quód.f. voces, & conceptus 
(ubordincntur innicem in ratione figni 
prioris, & pefterioris,nóauwm proprié 
in ratione figni &[hgoati, quia vt notat 
Ioan. de S. ] homa cit. vnum fignificare 
mediante alio potett imelligi cripliciter; 
primo mcdiapte alio , tanquam rationc 
formali, non tamen tanquam re rcprassé- 
taa , & lic vox dicitur fignificare media 
impontionc , cóceprus media fimilitudi- 
neintentional) ; (ccundó mediante aiio , 
vite reprzfentsza , ranquam primatio » 
& inimediaro hignificaro , & lic homo 
dicitar figrificatc immediavé lhioniinem 
in commoni, & mediate Petrüm ; tertio 
mediante alio,nó vt re bgmificata , fed vt 
principali fignificáte; cuius vox eft (ubtti- 
tuum , & quati initrumentum ; & hoc 


untim- 


tod o vox figmficat conceptum ita Au- 
Gorrelatus , & eft quod Scotus docet 
vocem dare intelligere;& infinuare cóce 
prum in ratione figni prioris , & princi- 
palis,nó autem in 1óne rei fignificat; eX 
tm patet hanc controuer(iam , fi bcne 
enfus Auctorü. vtriufque fentéci per? 
pendatur,etle dc (olo nomine. Hic if ad- 
uertédü eft cum Bargio in 1.d. 27. ad si 
1.q.& Tat.cir.non codem modo litteras 
fübordinar1 vocibus , ac voces concepti- 
bus, quia voces funtita per [e concepti 
bus (ubordinata in fignif.cádo, quod re$ 
nullatenus (ignificarcot, nifi carài cogn! 
tio przcederecin méte loquentis,non .n» 
narrare poffuimus, «ue ignoramus, & nó 
cogitamus, fed non ita littera funt voci- 
bus fübordinatz quia vocibus nó exifté- 
tibus adbuc litere , & fcripture fignifi- 
carét,& (aa fignificata oftéderent, h:c 
mosfcribédi apud gyytios fuit im víu y 
ni figuris quibufdá , qua Hieroglyfica 
doeet ,non voccs aliquas,fed imme 
diaté res ipfas denotabát, «ui mos fi crib é 
di adhuc apud Iapon:os viget,vt referunt 
Hiftoriciqua ratione Valles. c. 3. de fü" 
cra Philofoph.ait fcripiuram per fc igni- 
ficare independenter à vocibus ; X idem 
conftatapud nos de f garis numeros fi- 
goificáibus quód vluó concedit ctiam 
Arriaga cit.licet neget de.alijs vocibus. - 
arto probatur quoad vltimami 
sje rris oépe fignificarerescx vo 
ütaria hominum impofitione, non veró 
ex carumnaturali virtüte,quia ita docuit 
Arift.1. Perier.c. 2. & 4. & Platoin Cra- 
tyllo,vt retert Alcinous c. $.Scotus 1. Pc- 
riher.q.4.& 2.d.42.0. 2.ad 2.& 4.d. r.q. 
.tum quia alioqui ab omnibus nationt- 
jsomnces linguz intelligerentur » ficut 
alia figna, qua naturalitet lign.ficant , & 
cadem voces apad omnes fignificarent; 
& fürdi nauuitate loqui. poffent , fi à 
natura voccs nobis i hec figaa ratus 
ralia rerum fignificandarum ficut natu- 
raliter formant gemitos,& lufpiria cmit- 
tunt;tum etiam iignum naturale non pa- 
titur mutationem cx v[u, vcl coníucrudi- 
ncjícd eft independens ab hominü volun 
tàtc vOCCS autCim murátur i dics ; «€ ti- 
gn naturajc figmficat tfi rer aliqua dc * 
ier- 


242 Difgut. 11. 


terminatam , fed cadem vox fz pé multa 
fignifica& interd oppofita,ergo. De- 
mum;quod magis yrget, Sacra Scriptura 
2. Gcr. dccet Adam impoluiffe nomina 
rebus. 1d autem,quod de vocibus dictum 
cít,dc litreris etiam incelligendü cft,quia 
mon cit liqua naturalis vis 1nfita chara- 
Geri fic, vcl aliter cfformato ad vnam; vcl 
aliam litteram denotandam , fed homi- 
nun; placito factum eft ; vt hzc , & illa 5 
liuera fic ,vcl tic cffingeretur, vnde ficut 
non apud omncs extant ezdem voces; 
ità nccliuere czdem. 
6 lo,cppolitum cbijcitur Primo au- 
&oiirate probandc voces primo , & im- 
mcdiaté figoificarc conceptus, id namq; 
manifcfté docuit Arift. 1. Per.her.c.i.dü 
dixit Voces cíle figna carum, qua: funt in 
animo pa fonü , Auguft. 15. dc Trin. 
€ap.11 .vbi ait Vcrbü »quod foris [onat , 
efic fignum verbi,quod intus later & om 
nes deniq; aiüt res lignificari per voces, 
quatenus cognitz, quia' non potefl quis 
€xterno (crmone quidpiam fignificare, 
nifi prius actu intcrno intclicctus illud 
€«ognoutrir;ergo voccs primó , & imme- 
diaté fignificant conceptus, & illis medià 
tibus rcs cxtrà manifcftant. Reíp.di&ium 
Aiit. diucrfimodé explicari (olere , ac 
mapis rccepta cxpofitio cft, quam tradit 
ctor cit.1.d.27.quod voccs lignif;cát 
€oncepius,non vt rem fignificatam dire- 
6 (cd vt principale fignificatiuum , ita 
quod fübordinantur non in rationc figni, 
& fignati , [cd in rationc figni prioris, & 
pofleuoris, nam intcilcétus prius per co- 
gbitionem res apprehendit , dcindé illas 
immediate per nomipa fignificat, & in 
hoc fcnfu explicat Scotus cic.dictü Aug. 
& in ccdem dicuntur res fignificariqua- 
inus cognitz X m.cdijs conccptibus,nó 
quidem rcduplicatiué, quafi cognitio me 
diet; vt obicétum ad quod figni&candum 
fint voccs impoiu (cd f(pecificauue ita- 
ut folum mcedict, «eluri cc nditio nccc fa» 
rió prerequibra ad rcm extra fi; nifican- 
d.n'quia vt ait Doédt.cr. 1. Perihicr. fi- 
gnibcate praíuppenit intel.-sere, ficut 
Mluds Gne quo non,quia non prius tcs ore 
profertur , quia mente concipiatur. 
e 7 St«uudo arguitur ad ide rai cnibus, 


De Vochus Cnu4 


Tum quia voccs funt inuentz, vt homi- 
ncs fuos exprimant coriceptus , etgo 
immediata figna illorum. Tam 2.per vo- 
ces (pé fignificamus resin eodem ftatu, 
uem habent in noftro intelle&tu , vt cü- 
? PAr gar iis albedinem, vc! aliud accidés 
in abftrao , quod tamen in re nó eft ab- 
ftractum.Tum 3. ràm haz voccs incóple- 
xa intellc&io, cognitio, d ha co , 
intclligo,cognofco,fignificant immedia- 
té conceptus noftros. Tum 4-gemitus ani 
malis fignificat immediaté dolorem eius 
internum , crgo pariter, voces hominis 
immcdiaté paffiones cius internas figni- 
ficare debent. Tuu 5.quia de facto mul- 
ta fyncathegoremata folos co 5 fi» 
gnificancvt fi,forté,& fimilia dubitatio- 
nem hgnificant, Tum 6. voccs func mem- 
us nofliz interpretes, (ed interpres prius 
verba rcfcrre deber , quam remipfam in- 
terpretur,crgo voces prius, & immedia- 
tius figrificanr có ceptosqua res. Tum 7, 


quando vnum fignu fubftituitur]oco al». 


terius , ncccíHc cfl, quod prius iüdicet fi- 
£num»pro quo fübftituiturquamtem ab 


illo fignificatam,quia rendir inn 


2 


ficio1llius , (cd voces irent Mi ^" 


conceptibus, crzo immediatius figmficác 
conceptus, Tum demum ; quta alioquin 
non darctur mcndacium,nam mentiri cít 
cotra mete ire cx D. Th0.22.9.1 107af.3.. 

8 Refp.ad 1.inuentasctfe voces,vt ha 
mincs (uos exprimant conceptus obie- 
Cucos,ron formales, & hoc loquédo re- 
gulariter , quia interdam etlam accidere 
poteft ; vt principalis intentio loquentis 
fit alteri exprlmere nó tcs, fed quid iple 
[cntiat de rcbus ipfis, an bznéconcipiat ; 
vndc verum cft aliquando cx intentione 
loquentis principaliter primiízate finis fi- 
£n;ficati conceptus. Ad a.in eo ctià ca- 
fu voces ità fignificanr albedinem , vel 
aliud accidésin abítra&to , vt immediaté 
non fignificent abítractioncm ipfam lo- 
qucntisquare ctiam jn co cafu voces sür 
immediata figna rerum. Ad 3.ille ctiam 
voces atüngentes a Giusmentis fignificat 
ilios,yt (unt res quedam cognitz,i& obie 
&la , pon vt puri actus , vel conceptus in« 
icllectus. Ad 4.ncgatur patitas quia ge« 
mius cft vox inaruculata uaturalitci fi» 


gne 


L 


t 


"t 
N 


E ui 


Quafi.I. Quid "oct fignificant, eo quomodo. 143 


gnificant,non ità humanus fermo. Ad 5. 
talia (incathegotemata, (i per fe profcrá- 
tur,nullam rem fignificant,vt dictum cft 
1. p. [nft. Log. tract. r. quod (i dubitatio- 
nem (ignificant , illam certé fignificat, vc 
rem quandam (üb obiedto intelletus ca- 
dentem, non vt a&um , & purum mentis 
concepium. Ad 6. patitas cantum in hoc 
Lond ons voces interpretantur menté , 
cuius dicuntur interpretes licut interpres 
interpretatur verba cius , cuius dicitur in- 
terpres, modus tamen interprerádi vtriu( 
que cft diuer(is , quia interpres. prius ex- 
ptImit vcrba ,deindé res,voces veró prius 
excrimüt res, deindé conceptis . Ad 7. 
probat tantum voces prius indicare con- 
ceptum; quam rem;in ratione figni prio- 
ris, & principalis , cur fubordioantur , vt 
fignum minus principale , quod libenter 
admittimus , non aurem ptobat prius in- 
dicare conceptum in ratione rci tignifi- 
ca. Ad 8.(ufficit ad mendacium, 9 ic- 
peamut p voccs exprimere noftros coce 
ptus obicétiuos,& gd in méte habemus . 
9 Tett obij-i(ur probando,quod vo 
ecs Gignificent naturaliter ,, nam dantur 
uzdam nomina, quz tantam affi nitaré 
bent cum rebus lignificatis, vt quiedà 
proportio naturalis, & particularis cffica 
cia videatur illis indita à natura ad ha- 
iu/modi res fignificandas ; (unr .n. quzdá 
yoccs rigide , & afpere, qu& fimilibus 
rebus ügnificand s (unt idonez, v. g. fer- 
rum , conturbatio, contritio; fimilirer 
bombus, fib:lus , tinnitus videntur natu- 
raliterfignificarc fonum illum, ad quem 
fignifieandi illis vtimar.,. Accedit, quod 
in idiomaram varictare; periti teftantur 
vocem banc faces. idem reprefentare 
apud omnes nationcs, (gnum cuidés da. 
ri fermonem à natura hominibus inditum 
Quo vteretur infans (1uxca quorunda pla- 
citum) in filuis enutritus,& ab ou.ni ho- 
mínum loquentium confortio fesccgatus 
naturali inftinctu.Ité fi omnis vox ngni- 
ficaret ad placitum , hz quoquc propoti- 
tiones c(Icnt verg,bouo e5t a[inus , Dens 
efi diabolus, quia quilibet terminus ifta- 
rum inftitui poteft ad quodlibet tignifi- 
ii. Tandem in Genef. loc.cit. nomi- 


na ab Adamo rcbus impofita dicuntur 


propria illarum , quo maaifefté indicatu" 


nó fuiffe impolita omnino ad placitam, 
alioquin malé dicerentur propria rerum. 
10 Refp.ad r. probare folum qua(dà 
cffc voces, qua nan temcté, ac mcté for- 
tuito fuerunt. rcbus impofirz , (ed ratio 
nabili occatione,& fpectatis e.rum pro- 
prietatibus, vt Do£tor aducrtit 1. d. 22, 
3 vn.$. potefl dici breuiter s hinc autem 
educi non potcft, quod talcm fignifica- 
tionem habeant à natura, quod cx eo pa-— 
tet ,ouad multT ill as voces nó intelligüt, 
& voces valdé affinesaliud fignificant - 
Ad a. iila vox tantum d:citur naturaliter 
fignificare , quz apud omncs nationes 
idem reprefentare nata cft , etiamfi cir- 
ca ipfam nullam (uerit facta impolitio ; 
cx quo fajwtur , quod fà illa vox faccus 
per totum orbem idem fignificct,non ob 
id d;ccnda cft t gnificare naturaliter , fed 
ex beminum impofitione, qua preciía 
nihil fisnificaret ;jvndé contendunt aliqu 
e(Te voccm or;gine hebrzam , & habcre 
vim fignificandi cx inftituto faltim Deis 
à quo prima illa lingua inft:tuta eft , &€ 
retentam fuifie in difper(ione zdifican- 
tium turrim B«bylon, cam.n.difcedcndü 
eilet , finguli (3ccos fuos quaerebant ; in 
quibusres (uz condcbantur, eodem v.é- 
do vocabulo que tfi cxiftimatio nullam 
habet fundamentum 5 fed adhuc magis 
vana cf ex iftimatio illa de infante ia fil- 
uis «nutr;to, fi náquc tal;s loqucla dare- 
tür à natura homimbus :nd tà, pláné quif 
q;cam retineret , criamti alium fetmoné 
addilccrer,vr notat Aucrfa cir. (c&t.2. fi- 
cut fcrmoué patti femper retinemus, 
cuáli alium quemcunque e;trincü aps 
prchédamus,igiur infans enntiius in fil 
uis nullo id:omate loqueretue ;' vt liquet 
ex celebri illa hiftoria, quam re(erc He- 
rodotus lib.20.de infzncibus enutritis in 
filuis cü pecoribus, qui poft bicnniíi de- 
miffi carittebant folam hanc vocem be- 
corgquam à capris; cum quibus erant cnu 
triti didicerant. Ad 3. vox non dicitur fi- 
gnificatiua ad placitü , quia (ignificat ad 
placitum huius, vel illiusfed quia tignifi 
cat ad placitum alicuius cotius cómuni- 
tatis , vcl alicuius habentis auctoritatem 
in ca,yndé non licet caique — figni 
Cà- 


7 


244. Difput. 11. 
ficata vocabulorum,fed (tandum eft v(ui 
cómuniter loquécium,vt docet Scot. 4.d. 
1..$.iuxtà quem propofitioncs ili bo- 
mo cfl afinusy C7 c.v zrificari non poflünt. 
Ad 44,omina rebus ab Adamo impofita 
diccbà:ur propria rerüsquia ex eius infti- 
tütione oés deinceps illis vli (unt ,co mo 
do, quo nüc bomo d;cituc nome propriu 
ammalis rational;s , & Frácifcus nomen 
propri cuiuídam indiuidui, quia omnes 
iliis'vuimur ad has rcs (ignificandas. 


QV E&STIO SECVNDA. 
Quid importet vocis fignificatio, C" 
quomodo exerceatur « 

11 Vid tit fignificare ; quidue fi- 
, Q gnü;à quo verbü tignifi carc de" 
tiuatum cit r. p. Ift. dialec. trac. 1c. 
obiter declarauimus, nüc ex profetfo exa 
minandum eft , quid importet vocis (i- 
gni ficatio; & vt quacfiti fenfus magis elu 
ceícat, hic per fignificationem intelligi- 
mus vim, quam habet vox in actu primo 

r impofitionem ad hanc; vcl illam rem. 
ignificandam, & quarimus, quid dicat ; 
quidue ponat in ipfa voce, & loquimur 
dc vocibus articulatis ad placitum figni- 
ficantibus, non vero de inarticulatis , & 
naturaliter fignif.cantibus, in his.p. clacü 
cfl vim tignificatinam aliquid reale im- 
portat e,potentià népe,& aptitudinctalis 
vocis ad talé i (ignificada, vt gemit? ad 
dcnotádum dolorem,rifus gaud;üloqui- 
würcrgo de vocib.s articularis , qua 
vim lignificandi habét ex hominü impo- 
fitioncsquid dicat figaificatio in his voci- 
bus, & quomodo exerceatur;.i. quomo. 
do ingcrat audiéd notitiá rci (ignificata. 
D. Thom.3.p.9.62.art. 4.ad 1. (cntific 
vidctut hanc [/2nificacionem e(fe forma 
réalem , & intrin(ccá ipfi voci,veluti vim 
quandá,& virtu: inzxtflentem illi g gn€ 
di notitiam rei fignificat in mente altc- 
 tius,itàvt contincat in fe virtualiter con- 
ceptum rci, qucm caufat in àn:mo audié- 
tis, fic cnim loquitur, [m ipfa voce séfibi- 
li efl queda vis [piritualis ad excitadis 
intellettum bomai5 & hinc confcquen- 
ter voluifTe videur,q exercitium fignifis 
cationis vocis, cü actu generat notitiam 


De Vocibus; 


rei fignificatz , fiat per aliquam canfalí- 
taté phyficam, qua vox producat cogni 
tioné ; quem opinioné refert , & reteilit 
Do&or in 2.d.41.ad 2.2.3. & in 4. d. 1. 
q. $. B. vbi de hac re fuam explicauit fen- 


tentiam quz eft communiter recepta, & 
fequentibus concluGonibus declaratur. — 


11 Dicédà in primis eft fignificatio- 
nem in a&u primo nullam formam realé 
& incrinfecam ipti voci dicere , abfolu- 
tam;aut refpe&tiuam, fed folum denomi- 
nationem tcalem extrinfecam deriuatá 
in ipfa à voluntate primi inftituévs. Có- 
cluíio quoad vtramque partem cft Scot, 
loc.cit.quam tenent Recentiores omnes 
Hurtad.d:fpuc.8.1og.fec.2. Arriaga nu. 
20-& 11. di[p. i3. Auería q.6 Lóg fec.3« 
& alij pa(Tim; Quoad primá partem pro- 
batur à Do&orc;rum quia fi vo: haberet 
talem virturem vt ait S. Th. tüc mouere 
poffet intelle&tü audiétis sim (llam inten- 
tioné ,inquátum.(. cft vox figmficatiuag 
& lic vos Latina, v.g. lapis mouerct intel 
lc&um Grazciaudientis cà caulando in 
€o conccptü lapidis; qué tn fe continet , 
probatur confequentia, qu'a cóceprus fi- 
gn'ficat idé apud omnes; tü quia calis vie - 
tus per modü qualitatis (piritualis,vt po« 
ncbatur à S. Tho.non poteft inefle voci, 
quz materialis cft , & corporea , enis 
.n. accidens (pirituale recipi in (abiecto 
corporeo przfertim naturaliter. ti tádé 
quia in voce impofita ad. fignificandum 
nulla ralis fora reperitur ex natura rei, 
vt patet dc voce,blitíri , ergo neque 
impofitionem recipit aliquá talem for- 
mam, (ine abfolutam, fiue rclarioà, ficut 
ncque in ramo appotito ad vendenduat 
vinum ex tali impofitione vlla qualitas 
dc noao, vcl realis relatio imprimitur. 

Forté dices, ex tali impofitione dere- 
rg sa faltim in figno relationem realem 
ad (ignatum. Scd nequc hoc dici poteft » 
qua idem prorfus fign fimul, &yfem:el à 

i erfis imponi poteft ad oppofita fizni- 

ficanda;at relationes reales oppofita ci- 
d€ (imul conucnire non potlunt. Si dicas 
conuenire polfe ex diucríis impotitio- 
nibus , yelucicx diaerfisrationibus fün-, 
dandi . Contra ett , quia impolitio n;hil 
realc;& phbyficum unpottat in figno fe 





ibis; ! 


Quail. I1. Quid fit vocis Jfiniificati : 


3b im(jonentis voluntate nihil realc pro- 
ducatur,nec in re volita, nec in voce im- 
pofita, nec in re fignificata , ergo nequit 
efle ratio fundandi relationem realem . 

13 Ex hocprobata manct altera con- 
cond eh. fi.n. hzcvs. fignificatina 
in vocibus non cft aliqua qualitas imprc( 
fa in voccà voluntate imponcnüs, neque 
relacio rcalis in voce derelicta , fequitur 
aliud non efle , quàm denominationem 
realem cxtrinfecam. derclidtam ab actu 
voluntatis primi imponentis,quz cxpli- 


cari poteft per relationem rauonis , vc. 


Scot. decet loc.ci.in 4. Et probatur, quia 
nucem,vel ficum fignificare hanc , vcl il. 
lum fru&um aliud non cft,quàm hoc vo 
cabulum inft itutum fuiffe ab hominibus, 
vt proferatur à'quocunque;qui tale fru- 
«tum intédat fignificare, id aurem in tali 
vocc non dicit ,nifi denominationem rca 
lem c«xtrinfccam. Accedir, quód clTe co- 
gnitü,cfle volitum 10 obicéto non dicit, 
ni(i denominat;oné extr;nícca ex Doct. 
«it.in finc quatft.cd hominem v.g.figni- 
-ficare animal rationale aliud noncít , d 
;hoc vocabulum bos;o fuificalümptum à 


voluntate primi inflituentisad id figni- 
ficandum , qucd non cft , nifi terminafle- 


actum voluntatis primi inft itucntis. De- 
niquc hac fignificatio poteft in vocibus 
mutari ex va, vel confuetudine, vt expe- 
ricnria conftat , ergo fignificare non cit 
quid rcalc vocibus in'rt;n(ecü , fed peri- 
. tus extrin(ccü, cx voluntate hominü j €- 
dens ; id tamen explicari pot xr rclatio- 
nem rónis , quatenus hee fignificat o in 
voce cócipi lolct quafi vittüsquadà in- 
trin(cca fundans rclationé adjnotitiam gi 
gncndà in mente audicntis ;'! abfolute t 
loquendo ita explicati non debct , quia 
ita nó explicarctur, qd dicat à partc rei . 
Scd diccs,licet (ignificatio in potentia 
proxima .i. vis, quam habet vox pcr im- 
potitioicm ad fignificandut , non dicat 
quid rcale in vocc , fignificatio tamen in 
potentia remota ,ustenus .f. potefl vox 
atlumi ad hoc , vcl ;llud figaitcandum; 
vidctur dicere aliquid reale, Refp. hanc 
etiam potentiam remotam , vcl non di- 
«cre, nifi denominationem cxtriníccam 
dcriuatam à yoluntate potente. iinponc- 


14 


re , vcl ad fummum capacitatem , & po- 
tentiam quifi obedientialem ad agens 
intelle&ua!c, vt illa vtatur, velati (igno, 
ad quicquid velit Ggnificandum . 

14. Dicendum (ccundo exerciciü figni 
ficationis vocis , cum ,f. ingerit aud;enti 
notitiam rci fignificate,non ficri per ali- 
quam caufalitatem phyficam 5 qua vox 
producat coguitionem, feu conceptti red 
in mente , icd &cper quaedam cxcitatios 
nem , & caufalitatcm veluci motalé , qua 
vox morzlitcr excitat inentem auditoris, 
vt ad prolut;oncm vocis, cuius tignifica- 
tionem (cit , latim cliciat tci. fignificatae 
conceptum mceritó fpcciei. impref'a il- 
lius,quá prz habet. Cóclu(io quoad verá- 
que parte eft Scoti loc. cit, & prima pats 
patet ex cenclu(ione przcedcnti, cum .n, 
vox lit accidens materiale, non[poteft ha 
bere vim prcducendi cognitionem intel- 
Icétas, cuz fpiritualis cft. Alteram parté 
vcró. probat Doclor declarando modi , 
quo vox ingerit notitiam rci bgnificatas 
in audientemodus auté cft hicjquod vox 
tantam immutat fenfum auditus, nec ha- 
bet cauface infeníu, vcl in phantafia, vel 
in intéllc&u, nifi conceptum vocis cx fe; 
auditu tamen immwutato à vocc figuifi- 
catiua immotatur p haniafía,& memorias 
& rememoratur rei , cu: tale nomen fuit 


impolitum , & ficexcitac;ntellcctum ad. 


contidcrationcm illus rei,cuius prius ha- 
buit notitiam non .n.moucret,& excitd- 
rep, nift rcs, cui impomtut , prius fucrit 
fibi nct, & quodad rem illaa fignificán 
dam impcncbatui; & li haz conditiones 
funr in audicnté, tunc vox reducit prafae 
to modo iptellcétü ad a&ualem intelle- 
&ionem illius rei prias ootz habituali- 
ter pcr fpeciem prius habitam; ità loqui 
tur Docter in duobus ;ocis iam cit. 

15 Ex hoccolligicur , quod vt vox (i- 


gniftcatíua (uum munus exerceat ; ducat — - 


[mentem audientis in itionem rei 
fignificatasscriplex notitia fcquiritur, tü 
cx parte loquentis,tum audicpus, notitia 
fpfius vocis, tignificationis cias, & rei 
fignificatz pct iplam;tequinitur hac tri- 

cx nouitia cx parte lo:jucntis, nam qui 
verba profctt , dcbet prius in mente illa 


habere; debet ctiam bgnificationem vg» 


eis 


"ul 


di. md 
' 


246 
cis callere,qui .n.nefciret vocé, vel figni» 
ficationcin cius , cercé vu non poflet rali 
voce ad al ud ign ficinduin,tandem de. 
bct haberc not.tiam rei igni: cai » qu à 

Cr voccs non Dgnii camus , n.liresa no- 
b: cognitas; triplex ergo notitia predi- 
€ jrzrequiritur ;n loqucare , cum hoc 
tamen dilirimine , qaod rocitia de voce 
in (c & rc lignitcata per vocem elle de- 
ber actualis , quia qui dc aliquare loqui- 
tur, a&tu cog tat in mente, & vocem , & 
rcm uignificaam. per vocem , fed noticia 
figa. ficaion s vocisfuflicic quod ut ha- 
b talis, non .n.opus elt, vt loquens illius 
actu recordetur . Sed dices interdum acci- 
dere,vt qu's vocé prof-rat , cuius fignifi- 
cationem ignota ,& cólcquentet ré tigni 
ficatam, ut i Italus profcrat verbum Gal 
licum,vc! Hi(panum illorum 1idiomatum 
ignarus. F.elp. quod in tal; cafu non pro- 
fertur vox formaliter, & quatenus. figni 
ficatiua, ed folum materialiter, tanquam 
fonus quidam ad mod vocis non (ignifi 
cac;uz quo pacto Picz ,& FH fitraci voces 
quafdam arcicularas efforinare folent. 

16 Quod autem cx parte auditoris pa 
riter necctíaria fic illa triplex notitia de 
voceyde figaicatrone vocis ,& re per vo 
€€ lign:fi-ata , clac. (Inné docetur à Sco- 
to loc.cit, & probatur ab co, quia fi ab 
audiente vox ignoraretur , vcl res fignifi- 
€ata per vocem , vcl «uod ad talem rem 
fignificandim tucrit impotita ,nullus p/a- 
né conceptus (ait Doctor ) caularetur in 
eo dc illa re, ergo dcbet audicns fcire, 
uid vox figmficer) deber percipere ip- 
dos voc slonum i tan 'ein [peciem ha- 
bere rei prolaiz , vndé fübdit Doctor in 
4«it. quod pervoces non intefligimus , 
pifi res, quarum habemus fpecies qua ra- 


. tione in 1. in]uxt vocem liguificatuam 


effe (ipnum rememoratiuu ad placitü. 
Cum hoc tamcn difcrimine prazrequici. 
tur in audiente triplex praefata notitia, qp 
potitia vocis nccetfatió debct e(se a&ua- 
lis,ni (i.n. aud;és interaa cogwationc pcr- 
ciprat loquenus vocem, nullatenus pote- 
rit rem percipere ex vi vocis prolata:co- 

itio veró (igaificationis vocis non de- 
EK effe neceitarió actuaiss, fed (ufficit ha 
bitaals, vt de loquente dicebamus; noti- 


Difju.1I. De Vocibus. 


tia veró rei (ignificatee nullo modo so- 
teft cfic aGualis , neceífarió tamen cfe 
d bet habitualis; nequit effe a&ualis , 
Quia cum vox à loquente proferarur ,vt 
1ngerat audiéti notitiam rci (ignificatg, 
vuque tal s noticia nó praexigitur in ade 
diétc,fcd potius de nouo gigoirur in ipfo 
ad prolationem vocis ; 1mó actualis co. 
gitatio rei impedit actum tignificanionis, 
o ré bigaificare alicui eft rem iili notis 

care , li igitor ille rem a&tu cognofcit , 
vox lignihicariua (uum munus excrcere 
non potcít ,cum fit przuenta eó modo, 
quo ait. Dod&or de inreliectu agente in 
Angelis, & Chrifto Domino;fuppofito, 
quod ab inftanti (az creacionis omnium 
(pecies receperint, Debet tamen neceí- 
(ario etíc haoitualis, quia quantumcungg. 
fermo proferatur, (i audiens non habet in 
fe (peciem rei prolarz , nullus conceptus 
cau(arecur in co dc illa rejquia conceptus 
rci v.g.coloris,cau(atur in incelle&tu pet 
propriam fpeciemilius , nec vllo modo 
fpecies (on: qualis cft I pecies vocis ,.po- 
tcít caufare in intclle&ta conceptum ca-. 
loris ergo necetiar;ó pratrequiritur ia 
intclleétu auditoris f(pecies.lltus rei, de 
qua nt lermo., ad quam feconucrtat in- 
tclle&tus excitatus per vocem, mediaa 
te illa actualiter rem coniideret. 

17 Sed Auer(íaxcit.cü cotum hínc Sco 
ti do&rinam tum dc vocis lign ficatios- 
ne,tum cius cxercítio rronfcribac ("licet 
eum non memorcet g'ati snimi gratia y VE 
mor;seft Kcecentiorü) hoctamen, quod. 
poftremo dixi;nus, nó recipit,nà cócl. 3. 
contend.t notitiam rci (ignificatz per vo 
cem non ncceflarió debere ellc habitua- 
lem, quia fzzpe vnus cx locutione , & do- 
trina alterius addi(cit,qua nü juam fci- 
uerat; & ad hoc (c extendit etiam uigaifi- 
catio vocis, vt non folum poflit in menté 
reducere Hla, qua audiens al quando co- 

it» fed ctiam poflit de neuo mani - 
feftare illa , qua nüquam fibi fuere nota, 
Fallitur tamen Auería, quia iuc audicns 
acquirat per voces coguitionem alicuius 
complexi de nouo, fiue incomplexi, quà 
nüuam hibuit A femper fx p 
voccs earü rerum tigni itla$ , quarum 
fpccics in mente habcbat , & illarum vice 

tuc 





Q uefl, LII. depeife£l. erimprfvocalia fignife. — 47 


tute acquir.c cognitionem nouam illius 
«omplexi,vel incomplexi,quod de nouo 
fibi à loqu&te nou ficaur; vt fi quis p vo- 
€cs infinuare velit aué, quz (olü in India 
naícitur ; hoc vtique cxplicabit per vo- 
ces nobis notas , quód nempe fit auis ta- 
liscoloris,magnitudinis,&c. quarum rc- 
rum fpecies iam pridem habemus in mé- 
tc, & ex carum concur(íu dcuenimus in 
notitiam illius auis ; 1ta etiam contingit , 
cum nobis manifeftarur aliquod cóplc- 
xum,id .n. fit per voces catü rerü fignifi- 
€atiuas,quarü fpecies apud nos habemus. 
Verum cft hanc ié effe penitus animafl 1 
Cà, Ícd cü voces quatenus fignificariue lo 
gico cóliderandz proponantur ; non fuit 
absre quz(itü hoc de vocis fignificauio- 
ncquantü ad prafcnsfpcctar, re(oluerc. 


QVXASTIO III. 


De fetlione , & imperfe&iione vo- 
so umm fignificando. — ^7 
18 qA Vplex attendi poteft perfc&tio ; 
i 7 vcl imperfectio in lignificatio- 
ne vocu;veritas f.X falfitasdiftiottio,& 
confufio, ficut .n. cognitio habet reprcsé 
tare obicétum vcré , vel false , di ttincte,. 
vc! confusé; ita vox in fua fignificat. one 
habct fignificare veré , vci false , ditlin- 
été, vclindittincté ; & ficut in cognitio- 
nc veritas j claritas , & | diftinctio petrfe- 
€tionem importat,impci fcétioncm veró 
falfitas,& confutio, ita pariter in fignifi- 
Catone vocis , veritas, & claritas dicit 
peiteétionem,falíitas, & cotutio imper- 
tfcctionem. Dub.tatur iguur in pratcnti 
dc pcifectione,& impcrtcétionc vur.ufqs 
generis; de ventace, & faliitate dubita- 
tur;quid impertent in vocibus, an 4. quid 
rcale,nccne,& vnde fumi dcbeánt , an cx 
«ontoriiuate , vcl difformitatead rcs. li- 
gmficatas pcr voccs, num potius cx ipla 
Wet cognitione vcra , vel talla in iniclle- 
u pia ccdcuti, vL arbitraur Aucrla €t. 
fect. 7- vbi docet vo.cs dcuomunari vc- 
ras, vcllullas p varticipationé veritatis , 
vcl t.líütats , qua incinfecé in cognitio- 
Dc repetitur , 3dcÓ vt propoütio vocalis 
fic vera, quaudo lucordinatur iudicio ve 
ro»i€u Luolbicuuut loco iudicij veriyune 


/ 


vcro (it fal(a , quindo fübordinatur iudi- 
cio falío, feu loco illius fabftituitur.. 
19 Dc perfectione veró , & 1mperfe- 
Gionc fecüdi generis puta difli &;one,&c 
confutione, maius adhuc extat dub ü, an 
dift nctio ligniíication s vocis , ac indi- 
ft:nit.o proporuone fequatur. diftin- 
C; oné, & confufioné coceptus mentalis 
in reprafenando  , itaut rcs extra caliter 
pracisé per vocem fignificetur , qualitet 
interius per mentem concipiur, ampo« 


tius interdum cóunpgere poffit,vt res dis. 


ftin&ius per nomen, & magis proptiéac 
quidditatiué fign; ficcturjquam per men-. 
tcm cócepta fucrit à loquente. D. Thome 
cum (uis 1.p.q. 13. art. 1. tenct meníur& 
fizn ficaticn.sfumcndam císe ex conce- 
piu loquent;s,& idcó non potic aliquem 
perícétius rem fignificare alicui, quam ip 
Íe cogno(cat; (equürur Recentiores quá- 
plures Zumcla p.q. 3.att. 1. Valéría püc, 
1,Fon(ec.2. Mct.cap. 1:9.2- fet. 4. Suarez 
difp. 30. Met.fe&t.13. nu, 8. & 9. & 1. p. 


tra&t. 1.]. b. 2.cap. 31. n. 13. Hurtad.difp. - 


8.Log.$.14.Amic tract. 3 1.Log. difj. 1. 
»1.dub.7.art. 2. & alij. Oppofitü docuit 
otus 1.d 22.q.vn quem fzquuntut ne- 
dum Scotiítz iEidc, Laber in 1.difp. 48. 
Vulpes to.r p. t.difp.2 2. arc. 2. Sanifing- 
de Deo vno tra&t.2.dit jp. 7.4. 2. Poíná.1. 
d. 22. verum et'am. Nominales omnes 
Ocham,& Gab. 1.d.22. & ex Recécioris 
bus Molina i.p«q. 13. art. 7. difp. 2. & 
Vafquez ex profeiio diíp.$7. At quidam 
alij Kecentiores,vt Auctía cit.fect 6. me 
diant ipier vtráq; fententiam, & inui üt 
voccs non poffe perfcétiusrem iignifica- 
re aydieniisquá nota fit loquenti y fi au« 
diés nullam vnquam notitia babucrit de 
illa rey fcd omnimó de nouo acquirit ill 
li vetà talem nocitiamaliquádo habuit » 
& Ípecies impretia rei in iplo remanfit. y 
tuuc voccs colunt perfectius fignificare 
rem audicntiyquan nota fit loquenti exe 
cicardo in audiéte notitiam virtute illus 
Ípeciei paitceliorcm: quod curs exéplis 
infca ivan ietlubitur , atque in hun. ifo 
dum vtiá.uc copcil.át opinenésdiccnic s 


D. i bom. in primo séiuloqui , & Scot. - 


in iccüdo vt claé deduciuuc ex cxéplo , 
$p aduucit de ignorante L.ngua habraxcà, 


^ 


4 "5E" i 





249 Difpu.. 11. 


A characteribus illius linguz nomina im 
néte,& quidem in hoc fen(u intelligit 
Lors fequitur sététiá Do&oris, jp rc- 
folutione que(iti quoad vtramque parté; 
20 Dicendum eft primó ,quod veri- 
tas,& falfitasinvocibus cft mera dcno- 
minatio extrinfeca, propric, & per fe p- 
€cdés nó ex cognitione intclieQus vera 
vcl fal(a,cui fübordinetur vocalis fermo, 
vcl cuius loco fnbflituatur,vt aicbat Auer 
fa, (cd cx obic&is à parte rci ità fc habé- 
£ibus,vcl non habentibas,ficut per voces 
fignificantur . Conclofio qucad primam 
parté colligitur ex Do€t. fupra cit.in 2. 
d.42.ad 2, q«2. & probatur, quia voccs 
intantüi funt verasvcl (alfa inquàátum fi^ 
ificant,adeóut tignificatio ipía tit vni- 
€a;ratio fundandi veritatem, & falfitate, 
fcd ignificatio vocü formaliter eft fola 
denom nato extriníeca ex voluntate pri- 
mi inflituentis in voccs deriuata , ergo € 
veritas, & falfitas fuper ipfam tüdata etit 
fola denominatio cxtrinfcca . 

At inquies, veritas copnirionis dicit 
fotinaliter relationem rcaiem ín cogni- 
tioncad rem extrà,vt decet Scot. 4. d.8. 
q.2. fub V.crgo idcm dicendü de vcrita- 
1c in vocibus , imó Do&or ibi loquitar 
nonío!ü de veritate orationis métalis , 
Ícd etià vocalis , vel fi veritas in vocibus 
faluator per folà connotationé ipfarü rc- 
1G (ignificavarífità fc h: be nuü, vr voces 
deciarant y'occzit codem g;6do (aluari in 
€oncepribus métis. Ref». E o&.loc. cit. 
fon explicare;an rclatio, qui digit cogni- 
t0 ad obicétum cxtra, lc rcáhis,vcl ratio- 
nisl. d admitio pro nonc , quod fit realis 
(nm de hoc ;niià difput.10. ) ncgáda cft 
paritas de concejt bus, & vocibüsin fi- 
gnificado cóccprus n. n:étalcs (unt figna 
saturalia ref, & proindé fundare pof- 
süt rclauoré realé repraíentaotis ad rc« 
pra(entatum , at voces [unt figna ad pla- 
€num repra:éuntcs bocvchillud non ex 
inttinfcca fua natura, [cd cx mero homi. 
nem lib.tog& 1deó veritas , & faifitos in 
ipfis à parie rei nonnili lolam denomis- 
mationé cxiriníecam importare potcft. 

211 Quod vcró hxc denominatio cx« 
winícea ium€da fit exobicéto a partc rei 
ità (c babenic; vclnon; vt (er vcccm cx« 


De Vocibus »4 9 


primitur(qua crat altet' pars cóclnfio9 
nis)noautem cx cognitione vera, vcl fal- 
fa przcedente in inielleQtu, colligitar ex. 
Do&.cit.1.d.27.ad 1.q.2/& 4d. 8; q.2. 
infra V.& probatur, tum autoritate A- 
rift.in przdic.fubft. quam Scotus ibi ad-- 
ducit,ab cojquod res efl, vel non eflyorae 
tio dicitur verayvel falfa, & quidem A. 
tift.ibi nedum loquitur de oratione men. 
tali fed etiam vocali; tum qura veritas fi» 
gni cótiftit in coformitate eius ad fignae 
tum , fed voecs pecfe, & propriéfunt fia.— 
gnarcrum.-&-aà cóceptuum cx dictis q. 
1.heias difp.tam tandem, qnia farpius fer 
n:o vocalis dicitur falfus nuila prceden- 
tc falía cogmtione in im elle&u, & ita sé« 
per cuenit;quando habens in mente verá 
rci ccgaitioner exterius oppot;tm atfe 
rit volensaudyemtcm decipere, ergo im— | 
iftis cafibusfcrimo vocalis nonpoteft di» — " - 
ci falíus ex falfa cognitione quat in k 7 
w 






le&u przcedar,cum nulla talis adt 
falfasdicctur, quia nóneftconformiso-- — —— 
bicéto cxtraj& ita vniuerfaliter dicendü. | 
ett. Hictamen aducrtendum eff,quódli- — 
«ct veritas locutionisconfiflat pizcipue — 
iv conformitate ad rem extra, vtt com. 
pleta fit ex omni parte; exigit ét conforz—— 
mitatem ad mentem loguends; cótinge- 
tc.n.poteft quempiam mcentiendo verit - 
obic&tiué diccre, & non mentiédo dice-- 
re falfum, vt eum im meme fua filiàm ha. 
bct exiftmationem dere , & ita etianr 
falfum enunciat , putat tamé fe verum af* 
(crere;vt ergo vox vel locutio fit come 
plcté vera, petit vtriquementi .f. & obie 
Cto cóformati , qura vtrumque fignificat, 
licet diuer fimode, vt diétum cft q. r. 

21 Dicédü 2. polle voccs perfectius 
fignificare r€ audienti , quàm oota fit lo- 
quent5 ita Doctor 1.d.22.& quidem in 
cocaía , quo rcs fepponatur audienti ha- 
bituahter nota , inquo fenfu przíercia 
Scotus ibi loquitur ; manifeflé probatur - 
exemplo ab ipfo ibidemaddu&o , fi qui 
linguam pebrici ignorans, X charae 
€tcics ilhas, imponeret ips nomina ordi. 
nc inter ipfos (eruato, vt primo characte 
ti vpum nom.é,íccundo abudstertio aliud! 
ttibucret , &c« certé nomina hacc difline 

eus X chris ciaéecierol Ru | 
«acns 


^ 


: 
: 





"itam 


- |a o6 audiens h 







Quafi ITI. de petfe£leo imperfect eoocum infronif. 249 


fcientibus litcras Ha braicas , quà is, qui 
«anomjna impofíuit,ipfas literas intelli- 
geret. Aliadüo exempla addit Vafquez , 
nimirum fi Rex prazciperct Duci exerci 
tus,vt infülam primó capiendam vocaret 
nomine Regisv.g.Philippiná,& fi cacus 
imponeret nomina coloribus, audito no- 
tnine talis infula,vel auditis alium colo 
ri nomimibus,perfeétius cóciperet Dux 
infulam , quiam vidit; & cegit ; quàm 
Rex;qui noa vidit,& nomen impofuit,& 
perfectius conciperet colores, qui illos vi 
dit,quàm czcusqui non vidit,& nomen 
impofuit;concludtt igitur Vafq. cü Sco- 
to, quód dum quis lrbens imperfcé&tio- 
fem rci notitiam loquitur alteri,qui aliü- 
de petfc&tioré notitiam habui(fe fuppo- 
nitur;,cxcitat in illo actü perfe&tioris no- 
tiuz,vt (i fciés loca fancta Roma ex rela 
ione aliorum narraret alteri; qui ea loca. 
iffetaudiés diflinctius, & melius per- 
'etyquàm narrans . Et hoc fuadet ra- 
tio à priori,quia voccs nó folü vim habét 
i i notítiá audienti rei antea igno 


in 
FT s notitià przccden 
aliter m, quan 

T ism iubet 


- 


no- 
titiam perfe&iorem de re loquens, 
bzc vaque excitabitur, vibricos tali ca- 


fu voces perfe&ius rem fignificabüt au- 
dientiquàm nora fix loquenti;idem tenet 
Ouuicd.controu.8.Log. n.6. 

Retpondent Caiet. Suar. Hurtad. A- 
mic. alij in hisca(ibuscognitionem il- 
lam perfcétiorem im audiente non oriri 
ex vi vocis,& fignifi cationis eius, fed ex 
fpecie impreffajquam de illa re habet au 
diens perfeétioré , quàm habeat loqués 
qua fpecies excitata. eft ex auditu illius 
vocis; ideo inquiuot dici nó dcberein his 
cafibus voces perfe&tus fignifi care , quà 
loquens concipiat, quia ad ignificationé 
attendi dcbet id, quod pcr fe eft effectus 
fignificotionis,nen autem quod per acci- 
dens fc habct, & aliunde prouenit. 

13 Sedvalde fallun:ur Aduerfarij, dr 
putant cxcicatiorem fpeciei factá in au- 
diente per vocem per accidensíc habere 
ad vocis fignificauonem., & eius exerci- 
rium;nam q.praced. ex profcílo demon- 
ftrauimus ipcciem 5 quam deícingerit 

Logica. Ha 


vox in menteaj auditoris , non fufficere 
€um inteilcCtu ad rcm fignificandam,de 
qua fit fermo , fed neceflarió przrequiri 
in intcllcétu auditoris (peciem illius rei , 
quam vox fignificatyqua fpccies per vo- 
Ccm excitata concurrit poflcacum intcl- 
kétu ad pariendam noutiam fignificati , 
ad cuam occafiopaliter tantüs& per mo- 
dum excitantis vox babet concutfum; cá 
igitur talis excitato. fpeciei in- audiente 
per fe fpcétet ad fignificationé vocis , & 
cius exereitium,nccalio modo perficia- . 
türyac exerceatur fignificatioquàm per 
przfatam excitationem cx dictis q. prz- 
ced.concl.2 .ruit allata refpótio.' Accedit, 
vt bene notat Auería cit.contra hanc fo 
lutionem , quó4 voces poflunt fignifi- 
care, feu. eaufarc cognitionem in mente 
audientis,vel per modum notitiz noua, 
tei.f.antca ignorasvcl per modum reme- 
morationis exciando audienté ad actua 
liter cogitandum de re alias (ibi nota ex 
di&is q preccd. licet ergo in prafatis 
cafibus taEs perfectior netitia in audien 
te non oriatur ex vi vocis , & fignifica- 
tionis ,quz refertur ad caufandam noti- 
tiam dc nouo rei alias ignota ; oritur ta« 
menex vi vocis& fignificationis. , que 
refertur ad excitandam , & renouandam 
antiquam nctitiam rci prius nota. 

24 Sed maior cft difficultasca(u,quo- 
res,de qua fitfcrmo, non fupponatut au- 
dienti aliunde habitualiter nota;an ctiam 
tunc poffit res diftinétius fignificari au- 
dienti, quam nota fit loquenti ;.& quidé 
quamuis Doctor loc.cir.id nó exprimats 
ratio tamcn, quam adducit, id etia o(len- 
dit efle poflibile,quia interdü (ait Scot.) 
alia eft ratio, cx qua defümitur nomé, &C 
alia;ad quà fign: ficandam. afiumitur , ine 
terdum.n. qui nomen imponit, certàali« 
quain róncm inre nominata conlideraw 
uit,ex qua metiuum accepit nomen ime 
ponendi sm aliquam ethymologiam; te 
mcn non adiilà pracisé rationem fignifie 
candá nom en impofitum clt , fed ad ab« 
foluté tignificà dum rem ipfam sth omné 
rationécius ; fic homo dictusett ab hu- 
molis à lari one pedis,& ti hac nomi 
na non G grificant has pracisé rationes» 
f«d ab[oJuté ; & adaquaré ipfas res quae 
: Bb do- 


h on. 


250 Difput. 1I. 
do&rna cítetiam D. Thoma 1. p. q. 13. 


art. 8.1mó ita cft vt plurimü,inquit Do- 
&or, de nominibus (ubftanuarum , quia 
imponcns nomen fubílantiz. non conci- 
pit de iilayn:fi aliquam proprietatem, vel 
accidens quoddà, quod cft,tibi ratio im- 
ponendi nomen, v. dicebamus de fubftà- 
tia hominis, & lapidis, & tamen nomé in 
fc non figu:ficat folam l&fionem pedis, d 
folum coacipicbat impofitor nominis, cu 
non:cn impofuit fcd ligoificar fubttan- 
tiam illam tctream;s & auditor boc nome 
audiens plus intcll git, quam folam la- 
fioncm pedis,ergo nomen fimpliciter, & 
abfolüté loquendo plas hignificat vcl i- 
guificare potcft,quàm hit coguitio 1mpo- 
ncniis,vel quam oftendat 1mpolitor no- 
minis habuifle io. inm pofitione illias . 

, 1$ hefpondét Adueríarij rcsà nobis 

gnificarisquomodo intelliguur, vndé (i 
fubitantias in feipfis.non intciligin.us , 
non poflumus imponete nomen , «uod 
fignificet illas infe fed tantum cx al qua 

róprictate nob:s cogoita, quaté ficut ex 
Ls proprietate Icdédi pedem cognofci- 
nus naturam lapidis contusé, ità lignifi- 
«amus corfusé. Cora «ftyquia fi pcr no- 
anina (übftantialia à nobis impolita non 
fignificaremus «mdditates fubfiátiarum 
án ic , (ed prec:se (ub vclaminc ptoptie- 
tatis 1n Cocretovnde defum pium e(t no- 
mcn,plané nó aliud etit lign. ficat ü fubie 
€i, X aliud prz dicatis cum dc fubftantia 
aliquam enuncia; us proprictatem y. vel 
€pcradoncm, vnde fc nius hiius propofi- 


-Wonis [apis ledit pedem ycllet lgies pe- 


«cm lzdit pedetb, nc igiwir nugatoria fit 
propotitio,layis figuit.care dcbet quiddi 
Satcm lapidis:n (cji o0n praciscvtinfi- 
nuatur pcr Ieliorem p edis Acccditquod 
voccs illad t guificont , cuius cóceptü ine 
gerunt audiéti, ingorunt aüt audienti co- 
€cpium 1€), non autcm modum , quo Io- 
qucn$ rem :psà conciyiu,nam modus,quo 
sudiens concipit rca auditá;non folü cx 
iilo igno, & vi novi n.$ icd cx alis etia 
princiyjijscosnolceedicrium ducit, puta 
&x perfectione inicllcétus ; qui excitatus 
à 'gaificauonc r.onunis, lua vi r Gigni- 
ficaian cifbpétus auingit pencirádo il- 
luis pra dicata; cü igitur perfectio fignifi 



























Deldbaseds uy. NN 


cationis non tantü ex cógnitione]oqu&. 
tis) ed ét audientis penfanda fit, Sm 
rientia conftat , nà audito vno, & codem Iz 
nomine vnus apad figni&catam —— 
perfc&ius, quàm alter audiens, bené cfle 9s du 
pót,quodimponcosnomenlapidilze(üO. — 
nenitantumpedistunc cüceperit,& au- — 
dientesillud nomen nócademmodocó- —— 
cipiant;fcd aliquid amplius, quia modus 
concipiendi auditoris non nccceflarió ar- 
Qa:ur. ad mod concipiendi. loquentis. 
26 laoppoütü ob.jcuint Aducrfarij, 
prafcrum Spar.loc.cit. primo; quía no» 
mina co n.odo fignificant , quo poffunt 
vi (aa caufare in audiente noutiam rei fi». 
gnificaiz, hzc cft enim communisratio 
ugniex Aug-lib.z.de doGt.Chrfl. cip —— 
pizr fcaliquid aliud faciat inane 2 
venire, fed vis (ignificandi in nomin 
tut a cognitione 1mponentis ,& ei come 
meníuratur, vnde Gencf.a, 
adduxitie animalia ad Ada 
Quid vocaret ca, eigo 
€tuus ignilicarequain d 
ficatü iouccit. Conf.quia | 
ne aliquo vnus concipit petfeetu. 
rcm bignificaram , id »on cfi ,CX VIT 
nisJed ex alijsricipijs cognolcédi,qua ^ — 
fuppctunt vor & nonaltenaudienti fed. — 
figni-catiovocü c(ica,quamh:bent và ——— 
[ua x mponentisintentianc,adcó que ét. 
€x cogniuone , quomodo .n. pót intendi 
fignficauo,quz pon cognofatur? Conf. — — 
acLuc,(i quis nullo modo rem cognofce- 
ret ; illi ccrté nomen imponc:enon pof- 
íct ergo cum1llà impciscété cognofcit, 
non potcft imponcrc nomen eam perfce 
Cuusignifkás. Confeq.paetex propor — — 
tione inter 1gnorare rem fimplicitercáq; 
cófusé cegnolcere in ordinc ad pofle, vel 
non pofic illam nominibus fignificare 
khurus vox non fignificat ré , nifi quate — 
nus conceptamycrgo nequit nomé diltin 
€€ rem fignificarc,cum diflinété percóes 
€cptun non repizfcntarur . Tandem cóe 
cít axioma facilius cffe rem concipere, d 
vcrbis explicare,ergo nó potcft quis mes 
lius im fignificareyquam ipfe concipiat. 
22 Kcip. ad prin üncgado maiorem, 
faltuui cnim eft nomina folum eo n.oda 
polic 65 mficare ; quo yi biaqo n 


OAEMWC 


- Quafi. TL. de perfell.em imperfell.-vocum in figmf. 151 


fate inaudi-nte notitiam rci fignificata, 
ncq..c id habetur m definitione igni, ed 
folü , quód feipfum, & prater fe aliud fa- 
iatin mentem ven're,tiue hoc faciat fo- 


! Javifua, fiue adiunctis atijs cogno[cendi 


principis; minor etiam defi-ir,£il'um n, 
eíl men(uram figoificationis (olumfumé 
dam cífe cx cóceptu loquenus, quia cius 
pe fcéto non folü ex e , fed etía 
ex audience per fc peofanda e ?, A d 2. pa- 
tct ner idem, qu'a modnsquo audiens ré 
conc ipit anditam, non folii ex vi nomi- 
nis attenditur , fed ex alijs ctiam  princi- 
pijs, quz al'unde audienti füppetunt ; & 
quia loquens rà intendit faa m concipié fi 
modü,ed pracisé rem cóceptam fignifi- 
care, vt audiens eandem concipiat, modo 
tamen accómodat» fais primcip js cogno 
fcédi aliunde acceptus , idco fignificatio, 
quà intendit, (cmnper céfctur illi nota (al- 
tim confofo modo. Ad 5. ncgatur confe- 
quéri1, nam vci; Coguitio requiritur ex 
parre impenentis, vt poflit nomen impo 
nere,fcd quia perteétio fignificationis nà 
ex ea (ola pender, verumetiam es cogui- 


' tione audienus, ideó non tenet allata pa- 


rias; & iile modus i valet tant 
in cau(is preci(is , & in propofito caufa 
przciía perfcétionis in figuificatione » 
non cti cognitio 1mpon-ntis, quia ad id 
concurrit ettam cognitio audientis. Ad 4. 
verum eft a(fumprtumjyuatenus inloq ue 
tc ipponiur feinper cognicio rei. fignifi 
catz xr yoc£ » (ed quia loqués pcr yocé 
folum obie&um cognitd: intend t. ex« 
primere audicnu,non modum, quo coci- 
pir dittinctum,vcl cótuíamideo (equc]a 
negatur. Ad $.orgumentum plus probar , 
* un veliac Aducrfarij;nedum.n- conclu 

it non polfc rem pertectius ügaificari , 
quam concipiatur (cd quod nec. éceqag 
períccte , dictum ignur illud incelligen- 
duum przí(erim cft in explicatione illarü 
reram quas jo«qu€s y:dit, ac intuitiué no. 
uit, quía victuce fug locuuionis nunquam 
potett audienti impartiri voritiam intui- 
tiuam ilius reis quam vidit . 

28 Secüdo arguit. Amicus cit. probás 
pertcétionein tigaificaionis nullo modo 
per fe pendere xx cognirione audicntis , 
fed ui loquentis, & imponentisX. idco 


A 


nun|uam cxcedere potfe perfcót.onea 
eivs ; vel.n. loquimec de i'gmócicione , 
quà vox habet tn a&u primo.& veluti ha 
bituali'er,& plané peelcttio lgnificatio- 
nis in hoc seh nó p€det ex audiéte , quia 
cóuenit voci prinfquam audiens 36b au- 
diat wellosuimuc dcilla n a&u fccüdo , 
& ira nec €t pé lere po eit eius pertectig 
ex cognitione audientis , cü' potius ipla» 
met actuilis iguficatio fit c»u/a cogni- 
t onis in audiente.Confirm.qu:a (à je.£e 
Gio fign ficationis eram ex a idienre pé 
fanda ctt,fequ tur nallum nomea hibe- 
te determinatam (i?n ficaionem , ficut 
non eit determinata di(,0fitio aadicatiüt 
quoad cognitionem rci fignificate , nam 
alius al:o perfe&ius cognofcit,at negare 
determinatam fignificationem vocis c(- 
fetomnia nomina facere zquiuoca . 

Refp. perfc&ionem tignificatonis in 
acta fecundo , & veluti excrcico nedum 
perfe pendere cx cognitione lo-quencus , 
fed eciani ex alijs princip js intelligendi , 
quz (uppet&r audienti aliunde, quam. cx 
vi nominis, vt e£ prztrerica cognitonc » 
quam habüit de re, vcl ex perfcatione in- 
tclle&us-, qui excitatus à f anificattone 
nomrnis fua vi rem dittiaGus. attingit » 
quz cognofcendi princijia pracedunc in 
audiéte (igaifizationé actuale, licet noti- 
tía de re per vocem parta fequatur, & in 
hoc fenfü dic mus petfc&on£ tiguifi-a- 
tionis in a&u cxercito pendere ex cogai 
tionc audietis ', vt rzdkeé noxar Sinifing, 
cit. Ad coafirm.gratis concedimus nuliá 
nomé habcre dstecimiaatá 8 gnili cationé 
quoad moatt ügniticàdi pfccté, velim p- 
fcéte ,& ad rale,íeu tà pecifeclà notitiam 
cau(andà ,cffe proríus ind.fferens ad ex. 
citádá quamcunque iuxta perf. cione in- 
telicétus audi£tis;ncque h.nc (cquituicom 
nia nomtn eíle a:uiuoca, quia cà inde- 
teraunatione in modo fign:& candi reti- 
nent sé,er determmarionem in re figoifi 
cata, quod fuflicic ad eniiocationcin , 

Ay beiuo agat Aucrfa cit cocl. 200 
mina fubilituuuiur loco con.eptuum; & 
intàcum habcat vim fignil cádryinquáac t 
fic tub(tituuntur' ; loco ip:tur conceptus 
jmjcrtcáti ponetur vox code modo im- 
peiteéte (go:ficás, & loco cócegtus per» 

Bb 2 f 


2152 Difput. 1 I. 
fe&i vox perfcGé fignificás;nec fieti po 
telt vt loco conceptus imperfc&ti (ubfti- 
tuatur vox perfcétius (igarficans.Cont. fi 
quis naturaliter loquerctur maniteftádo 
altcri immediaté cócepaim (oum, vcique 
conceptus rem exprimer iuxta fuam per- 
fcétioncm ralicer,g; íi c(t confufus , non 
poterit rem manifcftare diftindté. , ergo 
tanto magis idem dicendum dc vocc, cui 
non co vpctit intrinfecé cx natura fua cé 
fignificare, (ed cxtrinfecé, & ex libera ho 
minum impofitione.Demü (1 voces,quz 
profecuntur haberent vim grgnendi noti 
tiá perfectiorem , deberent eciam illam 
gignere in ipfo loquente . 

fef .ad 1 .conceílo antcccdeute negà - 
do coníequétiá, quia ficut poceft loqués 
loco conceptus perfe&i ponere vocé in- 
perfe&ius (igmficantem, vt quádo habés 
perfeótum rei conceptü profert voces mi 
nus pcrfedie (ignificantes,ita poteit loco 
conceptus imperfe&i (übítituere vocem 
[eus nificantem; imó fi arctacur 
quens ad (übiticuédas voces. perfc&us 
iuxta men(urám perfectionis conceptu, 
nunquam poffent rcs petfe&ius concipi , 
uam vetbis explicaci (ed codem proríus 
modo exprimerentut,uo concipiuntur ; 
cuius oppofitum experétia docet, & 1p 
fc Auer(a concl. 3. Ad cont.conceflo an- 
teceden:c negatur cóníequencia, cnimue 
- tb quia cüceptus fant figna naturalia re- 
rum,idcó neque üt illas manitef ire. vltra 
fvà perfe&ioné innatam , at quia voces 
font figaa a4 placiti, potcft imponés ha. 
bita notitia cotufa rei, vcl quoad vnà cius 
proprictatem tantum, cx cali proprietate 
nomé a(fumere,& velle , quod calis vox , 
non rántum illam proprictatem figaifi- 
Cet,fed rotam rem ada quaté , vt diceba- 
inus de nomine lapidis & hominis. Ad 
vItimum voccs g:gní& illam perfectioré 
notitiam inaudiencc,non in loquente, tü 
quia voces per fe figaificant audicnti nó 
loquenti:tü quia audien: (appetunt aliü- 
dé meliora priacipia cognofcend!, quam 
babeat ve » quz concutrunt ad per- 
fc&ioné (iguificationis in actu fecundo. 


1 


De Vodbut . JAM t 
Qv AS TAÀDAM. 
De nominibus equiwocis, C vliuocis v 
ac eorum Kguificatis. 
30 qxOlluntres,rtpatetex di&is,medü — — 
p conceptibus, fed etià nominibus » 


* 


[3 











































fignificari,cü hoc difcrimine, quod cáce- — — 
pcus;veluc naturalis imago res,illan natu — — 
raliter fignificat, nomen veró ad placit— — 
primi imponentis; ex uo fit, vtquoad.- 
enitatem, & diuerlitatem,cóceptus pro-.— 
porrionetur rebus ; ita q» vnius rei vicus, 
tit cóceptas formaliter, & f»ecificé(pla- 
res.n.namero effe poiTun: érineodé nus —— 
mero intellectu (ucceffiaé einien rem. 
cognofcente) S plurium rerum plures, ,—— 
cu m.n. (it naturalis imag » cct » eius nate. 
ram,quantum fieri potett, imitari debet: 
fecus autem et de nominibus, reso. jl 
res,ac [pecie diueríz vnico nom 
ficari pofTunt,vt patet de voce.c 
eadem impofita cít ad ga fi 
nem terrettrem,piícein ; 
leftefydus , & hzc noinina 
uerfas vna voce. i gaifici d 
«quiuoca y uafi plurcsresapp-láta ea- — 
dé voce,fierictiá potell écOrra. vt vnius — 
tci plura (int nounnayvt gladius, & enlisy 
quz eandem proríus xem figmficant , 6C — — 
proindé dici folent fynomima, vel malté- — — — 
Moca;ficri it€ pote(t, vrcespluies conce» ——— 
ptibus diuerfis tian fi i dio tia gt 
vocibus (ign:ficétur, ft homo, & equus» 
& dicuntur diwer[iugca; Tandéfieiipo- — 
teft,vt plates res.códem conceptu quide. — 
ditatiuo explicabilesetiameodem. nomi — — 
nefignificen.ur, & dicuntur »AjwoC4, Vt —— — 
homo,& equus inquantuunanimalia.la- —— — 
ueque nnomine, & inconceptü per — 
ud nomcn fignificato conueniunt, PAMé- - 
«oca dicuntur; qua in vtroque d;ffecunt, 
diuerfiuocz, quz in conceptu conuenit — 
& in nomine diffcruat ; fynomima , aut — 
multiuoca , quz demum conueniunt in.—— 
nomine, (ed in conceptibus differunt, di- 
cuntur £quiuoca . , 

.31. Cumveró hzc nominü vanitas, vcl 
diuerütas rebus. conucniat ex fola ho- 
munuminoüitutione , resipf nó funt vnie — 
uocz, vcl zquinoczexíc[edralesdicüe — — — 
isvelallis nemis. - , 


Tas v 







tur,inquantu à nobis hi. 


: Ee ^ 


D . 


Quafi. JP. De c^fequinicis, to Vniuacis - 


bus fignificitur, & idco zquiuocatio, & 
vniuocatio (de quibus prefertim in prz- 
fcnti cft (ermo)tàm rebus, quàm vocibus 
conueniunt per intellc&tü, primario tamé 
vocibus,& fecundario rcbus; quiaiflz nó 
dicuntur tales;nifi in ordinc ad voccs vni 
uocas,aut zquiuocas . Hinc diftingui co- 
imuniter folent zquiuoca, & vniuoca in 
"actiua& paffiua, illa funt nomina rpfa o 
vniuocé,vel zquiuocé (ignificantia , ifta 
funt resiptz illis nominibus fignificatz . 

Arift. in przdicament. c.1.multiuocis, 
& diucr fiuocis reli&is , vt (uo propofito 
inutilibusagit de vniuocis,& zqniuocis, 
definit zquiuoca, quorum nomen efl có- 
mune, ratio veró Jubflantie importata 
per nomen cfl diuerfa ; € conta vniuoca 


definit ves nomen cfi commune, & 
'vatio fubfl antie importata per nomé eft 
eadem. In vtraque definitione ponitur no 


quenvbi nomen non fümitur in rigore, vt 
'à verbo condi (tin&um,fed laté,vt com- 
prehendit etiam verbum, participiumy& 
ran alià orationis partem, nam in 
 hisomnibus vniuocatio , & zquiuocatio 


- cadere potefl, vt lego eft zquinocum ad 
Yegero;& legare; diligo vniuocü ad actus 
"dilc&ionis : eff commune; ponitacad in- 
finuandü nom debere omnino vni, 
& idé non folum per eaídem litteras , fed 
etiam pet candem pronüciationé, & fjl- 
labarum quantitatem , fic .n.proprié erit 
cómunc,vnde quglibet diuerfitas, vcl fo- 
lius accentus;tollit zquinocationem: ra- 
410 fumitur pro conceptu obiedtiuo, fiue 
fit propria definitio, fiu£ non vt notat 
Ant. And.hic fub[lanti&;vbi non fumi- 
turinrigore pro fubftantia ab accidente 
condiflincta , quia eriam in accidennbus 
inueniuntur vniuoca; & eme. qn fa- 
mitur pio e(fcritia, & quidditate ; 3 (üb- 
ftanue acceptioné docuit. Arift. 5. Mer. 
15. Addi.ur /mportata per nomen, quia 
ratio fubftantiz ad illud idem nomen rc- 
ferridebet , in quo res vniuocantur vcl 
gquiuocátur, alioqui zquivoca in vno no 
mine pollunt vniuocari in aliqua ratione 
«omuni per aliud nomen imiportata , vt 
Canis terreflris marinus, & celeftis in ra- 
tione Corporis, & fübftznrig. Demü hxc 
ratio fübflantiz sra idcm nomen in vni- 
Losica , 


253 


uocis eft eádem , in «xintcis diuerfa y 
quia hec ende unt , ficut ilJa, füb vno 
nominc vna definitione ipfis adazquata 
dcfiniri,& in hoc formaliter co(iftit corü 
differétia ; ita paffim exponunt Au&ores 
has definitiones , & prae(ettim noftrates 
in Anteprzdic. c, 1, & Scotusq. $.. & 6. 
pradicam. & Bonct.in fua Met.c.2.lib.1. 

31 Ex quibus conftat Aritt. definire 
&quiuoca, & vniuoca pa fTiua, nó actiua 
»Haquiuoca aquiuocata,& vniuoca vnjuo 
cata;hoc ett res ipfas , non quidem nudé 
infpectas , fcd prout nominibus fignifi- 
cantur, & vt fübfunt fecundis intentioni- 
bus vniuocationis,& zquiuocationis,que 
immediaté fündatur in vocibus,propter« 
quod eas definiens non dixit &quiuoca 
funt, vniuoca funt ,&c. fed «quiuoca di» 
Cuntury»niuoca dicuntur, &c. quarc de- 
finitum in his definitionibus cft (ecunda |, 
intentio conftituriua zquinocorum , & 
vniuocorum fignificata in cócreto, quo- 
modo fupponit pro ipfis rebus zquiuo- 
catis, & vniuocatis, & in cffe fignaco , vt 
docent Scotiflz omncs cum ; Cit, 
& etiam. Thomiftz Sanchez lib.4.q.1.. 


. €oncl. Nude in przdicam. cap. r4 
contra ' 


] Conimbric. & alios có- 
tendentes hic definiri pro rcbus ipfis,qu& 
dcfiniendi medum logico confuctü , qui 
per fe fccundas intentiones concéplatur y 
re$ vero , non nili vt illis fubftant , fufius 
infra declarabimus difp.de Vniucr(.Quàa- 
uis autem hic Arift. ex intcptione dcfi- 
niat vniuoca, & equiuoca paffi ua, adhuc 
tamen ex his dcfinisionibus facile c(t de- 
finire actiua, nomina .f. vninocantia , & 
zquiuocantia; equiuocum .n. eft , qu 
cóc pluribus cft (ecüdüà diner(as rationes 
Vnpiuocum veto , quod eft cóe pluribus 
fecundü vnam, & candem, vndé nomina 
zquiuoca funt Gallus,quod dicitur de ho 
mine franco, & gallo gallinaceo, Canis,qo 
dicitur de canc terteltri,de pií(cequodam 
marino;& ceele fli fydere;nomina vniao- 
€a süt homo, animal, fubitantia ,quantie 
vcn em hcic os irat vniuc r. 

lis, quz per (c prim ificatur per tà» 
ha mL, & cft communisplutibus, 

33 zn oppolitum obijcies Primo con- 
tra definitionem aquinocorá, quod non 

"Bb E recte . 


254 Difput: 1T. 


& é affignetur ; tum quia omne defini- 
bile debct effe vitiuocum; cum quia debet 
e(Te quid vnum , fed aqutuoca (unt eflen- 
tialiter multa 7.Met.32. tum demü;quia 
£quinoca nnllam habent rónem cómu- 
ncm,in qua conueniant, Refp. Doót. cit, 
q. f -ad 6.quod licet equiuoca fint effen- 
tialiter multa, accidemaliter tamen vni- 
uocati poffunr,quatebus fundare nata süt 
fecunda intentionem eiufdem racionis in 
vna ratione cómuni ,quz omnia deno- 
minat £quiuoca,& in hoc fenfu süt vnius 
definitionis capacia , inquo cafu efseria- 
liter zquiuoca , & vt quid , cuaduat vni- 
uoca accidentaliter, & vt modus , quam 
zcfponfionem caeteri omnes recipiunt, & 
nos (x piusadhibemus , & magis declara- 
mus infra di(p. Vniuerf. Scd V rgeS,ergo 
non dcfiniuntur ab Arift. a.juiuoca , vt 

! yt ic, (cd potüis quatenus rionem vni- 
uocorü induunt « Rep. G ly quatenus re- 
duplicat ratione definitam,negatur fcque 
hi, quia hic re veradefiniuntur &quiuoca 

ro [ecunda intentione; inqua accidenta- 

iter vniuocantar, X corum matura expli- 
catur, velut imn cffe (ignato; fi reduplicet 
conditionem definiti , couceditur, quía 
«anditio rei definibiliseft , quód fit vni- 
Uocum quid, vcl e(fencaliter , vcl taltim 
accidentaliter, vt cft in propotito. 

44 Sceamdo obicitur coutra defini- 

tionc vnuocorá,quia videtur cua arqui- 
uocis compctere,nam azquiuoca omnia , 
vt fic habent rorsen zquiuocationis có- 
munc,& rationem candem (ecundü illud 
nomcn, videtur etiam conuenire dcnomi 

pauiuis,quia albums idem nomen , & 
fccundu candem rationem dicitur de ni- 

ue,& Cygno, non enim hac folü alba di- 

«untur,led ce vera tal:a funt; vnde nó fo» 

lum nomen, fed euá rationem, & natnra 
albi parucipantyeftó accidécaliter, ik efp, 
quod sicut zquiuoca , vc quid , & in effe 
€X:1cito, dicuntur vn.yoca, vc modus, & 
veiut in clie signato ob intentioné z:qui- 
Uocatioms; quam fundare poliuar, ita ét 
acc) dentaluec ; & in cflc s'goato partici- 
pacc potlunt dcfitionem vn.uocorüs Nec 
valet dicerc voiuoca, X aquiuoca cile op 
positas & idcó «nüm de aiio pra dicati no 
pofie euam accidcntaliuer. Opgonunur 


De Vocdibu: . [ 


vtique, siambo fumaritur eodem modos 
at fumendo vrium,vt quid,& in elfe cxcr- 18 
cito, alterum vt modus, & ineffesigna- 
to5ita non oppontütur , quit potius vnüs 
vt modus dici poteft de altero vt quid , 
quo (eníu genus dicitur (pecics vniuerfa. 
Lis,vt infra. Nec minusallata definitio de 
nominatiuis compctit,si ly ratio fub[tan- 
ti& (umatur, vt dicat relationem e(fentia. 
lem effenrialiter vniuocatis conuenien- 
tem, vt vidctur Arilít. intentiosde quo (ta. 
tim dicemus ; verum tamen e(l denomi- 
natiuis pofTe applicari materialiter ,qua- 
tenus idem prz dicatum potefl eíle simul 
dcnominatiuum,& vniuocum; vt infra« A 
Tcttio obijcitur, quod prefate. defi» . 
nitioncs rebus compctant , 110m inteptige- 
nibus; tum quia liabere nomen cc E 


Á ds 
à 















nc cópetit rebus,& nom intentionibi 
qu Arift. ipfe exemplificauit in rcbu 
elp«(enfum illarum definitionum 
matctialem,nempe mis 
ca dicuntur illa , À. funt fe 
tiones applicabiles co 
conccpus, & exéplificaui 


we familiate ett logici 
icationcs signatas, qui 


dicitur, pradicatur, e e perexcra- 
€itasqua fiunt per verbi eff vt fusius dis. — 
Cermusdi(p.de Vniuerl. Verü vt aquiuge. 
corum, & vnibocotíi natura magi 
cluceat , licet fubderedaosa : 
hác qua ft actinéces,in quibus singillatim 
horum,& illorum conditio explicewr «.— ' 
* PENAS a 
ARTICVÍVS PRIMVS — — 
Examinatur peculiariter matura — 
4QMiMOCOTMD. 0000 
4$ A Dmaiorer. nominü 2quiuocó 
A ram intelligentiam nonnulla du: —— 
biayqua de illis moueri folent,(unt breuie 
tcr rcfoluenda. Primo igitur dubitari fo« 
let , quomodo tiomen aquiuocum plur. 
Ssignficet, an plura a&u significet, velape 
titudine & an füb disiunétione,vel potius 
füb copulatione omnia (ua significata ue 
simul contineat. Aliqui,vt Ancrfa q.1$, 
Log.ícét.1.dicünt nomenzquiuocum cx 
vidua nude jrolatum actu non gignetc im 
R.€Rte audientis,nist conceptum nó yiti« 
matum ros 










E | - 


i Quef 1. de Natwwa e Aeguiuotoruni. eL i55 


etiem füi ipsius , quantum verà ad rem 
significatam,dubium;& (afpenfum relin 
quere audiearem , quidnam loquens si- 
gn ficare velir, aptum tamen effe , vt per 
appositionem alterius nominis determi- 
naté sigaificct aliquam rem. ex his; qui- 
bus nomen competit . Hzc opinio teij- 
citur à Scoro q 1 1. Elench. tum quia vis 
fignificatiua vocis exercetur ; cum actu 
ofcrtur, inordine ad res, quibus impo- 
eft , vc etiam ipfe Auería concedit q, 
- 6. de Vocibus fec. 3. ergo cum harc vox 
Canis profertura&tu debet aliquid (igni- 
ficare prater feipfam; umquia hoc fer- 
fione prolato Canis moneturypolsüt plu 
raadu cócipi, quia vnus accipere poteft 
Cancm pro animali cerreftri , alter: pro 
marino, alius pro (ydete ; tum quia licet 
auditor ambiguus remaneat de tmtentio- 
neloquentisad quid fignificandum de- 
terminate illam vocem proferat,non fe- 
quitur , quod ipfe aliquid concipere ne- 
queat a&tü cx nada prolatione illius vo- 
cis,eftà non ad intentionem loquentis ; 
.tum denique fi actu noa fignificatet vox 
zquiuoca,nifi detérminata per appofitio- 
nem alterius nominis , fequitur , quód 
nüquam a&u fignificabit z:quiuoce , (ed 
femper vniuoc? , quia femper derermi- 
naté ex yi illius appofitionis, - 
Alij proinde dixere , quód nomen z- 
uiuocü pluta a&u fignificat füb di fium- 
dione itt dicendo Cawis mouetur, fit 
(en(us vel tetreftris, vel marinus, vel ce- 
leftis. Hunc etiam dicendi modum refel- 
lit Scot.ibidemq.9. quia tanc refponden 
dum non eflet ad terminum aquiuocum 
pet dittin&ionem,fi przdicstum vni (i^ 
nificatorum conuentrec; imó conceden 
meffet, quód talis propafitio fit fim- 
pliciter vcra , nam ad veriratem difiü&i- 
ez fufficit , quód altcra pars eius fit ve- 
ra. Alij tandem dicunt , quód plura actu 
fignificat (ub copulatione ; fed ait Do- 
&or q.10.quàd potett hoc bifatiam in- 
telligi,vel ita redi d cadat inter 
ipfas res Giznificatas quod nempc Canis 
fignificet, & terreftrei, & marinum, 
«aelef(tem copulauim ; & ita nó fignificat 
plura acu (ub copulatione , tum quia id 
potius cft fignificare vnum; quam plura, 


quia totum hoc copulatum potefi Pabc- 
re vnam ritronem intelligendi , cum fic 
cxtremiim orationis, atque ira ctíam ba- 
bcbit vnam rationem figaificaudi , ficut 
& hocalind copulatum :;n i(ta orauone 
duoyC* tria fimt quinque s tum eti quiae 
tunc ad termi niim equinocum nonelfet 
re(pondendam per diftinctionem , fed 
concedendum ciet, quod pro politio, vel 
et fimpliciter vcra, vel iimpliciter filfag 
vera, fi predicatum omnibus fignificauts 
conucnirct.fal a, (i vni folo non conuenis 
ret , nam ad copulariuz. fil(icatem fuffi- 
citjqu5d altera eius pars li: falía ;2fio eo. 
do potett id intelligi , itavr copulitio ca- 
dat,non fuper res Tos "ficatas , fcd fapet 
ipfos aus (igmi candi, & fic verum cft 
nomen zquiaocum plura actu indeter- 
minare tignificare , nam Canis fignificat 
latrabile animal , & fignificat marinam 
belluam;& (ignificat ceelcfte fydus. 

36 Schals dubitatur, an ab(olutéTo 


. quédo nomé zquiuocá dici debeat. vnü y 


vel plara nomina,& rati o dubitandi cft , 
uia nomen formaliter conflituitur pec 
gni ficationem,ergo cum nomen azequi- 

uocü multas habcat fignificariones , non 

vnum;fed vtique plura nomina dici dcbc- 
bit; ex alia patteccrié vnavox eft Canis, 

& Gallus; quamuis plura. fi9n:;ficent P de 

Arift.aitzquiuoca habcre vni nomen có 

mune; quamobrem Do&or q.8 .Elench. 

ait nomen zquiuocum pofle dici voum. 
mültiplex,quafi vnum complicás multa, 
ynum f.materialiter , quatenus eft vnus 

fonus, vna vox, & multtplex formaliter e 

quia plureshabet (ignificationes. Quan- . 

tüm tamen fpe&tat ad modum toquendi, 

potius dcbct dici vnum nomen , quàm 
multiplex , ob rationé , quam ibi Doctor 
affignat,quía cócreta, aut compofita ac- 
cidcntalia nó vhultiplicantur pro. díocra 
fita:e formarum, fi enum fit omnium (ü«- 
bicé&à, fic enim dicitur vnus arcfex;qua- 
uis plures hibeatartes;cti igitur in propo 
fito nomen zcuiuocum fit compolitum 
quoddam accidentale; & artificiale ex no 
mine,& voce pro matenali, cx fignifica- 
tione pro fcrmali quis mulkplicetur for 
malc, nimirum fign;ficatio, ramen nó mul 
tiplicatur accidentale compofitum , qu 
Bb 4  ma- 


21$6 Difput.T T. 
materiale, f.vox,& nomen eft vaum;que 
dé&rina confonat his , quz habet quol. 
ELAC.3. & 3. d. 8. q. vn. & ex profeffoq. 
fcq.cxplicabitur;qua ratione € contra no 
gina [ynonima abfoluté dicuntur plara 
fiomina,non vnum;cílo vnam,& eandem 
habeant (ignificationem. 

37 Tert ó dubitatur, an in mente, fea 
in conceptu repcriri pe(Dtaquiuocatio, 
ficut in voce ; & communis feré (entétia 
cft;quod licét in conceptu non vltimato, 
qui cfl cóceptus ipfius vocis figuificati- 
uz,| ofTit contingere aliquo modo zqui- 
uocatio,vt bené declarar Tat. in predi. 
cam.q.2.dub. r.in fineytamen in cóceptu 
vltimo, qui eft conceptus rei fignificatz 
per voccm,contingere non poteft, vt Sco 
us docct q. 1. przdicam.ad 2, Ratio fun- 
damentalis eft , quia vt diximus ab. initio 
qua .cum conccjus fit natoralis imago 
rei,quoad vnitatem , & diuer(itaré, pro- 
portionatur rcbus ipfis;itaut eiu(dem rei 
vnicus fit conceptus , & plurium rcrum 
plurcs, cum ergo in mente non fit idem 
conceptus rerum diucría: ü,quz appellá - 
tür vnico nominc, con(equenter ncc po- 
terit effe zquiuocatio, nó igitur cft cadé 
ratio de voce, & conceptu ; quia .n. vox 
non cft intrinfccé fignificatiua , (ed ex im 
pofitionc,nó repugnat cidé voci diucrías 
conuenire impofitiones, ficut repugnat 
CÓceptui diucrías cGuenire naturales rc- 
piafentationes | Quod adhuc magis de- 
laratur,quia zquiuocü cft;quod (igoifi- 
€at plara inquátum diucr(a, (i.n. plura (i- 
gnificaret inquantti in aliquo conuenicn- 
t1a,non effet para zquiaocatio , fed vni- 
uocatio faltim imperfecta , conceptus au 
tem;cum fit naturalis imagó reinon po- 
teft c(fe vnus, fi obie&a (unt plura, & nul 

modo vnü , quiavnitas eius in ratione 
teprafentarionis,& (imilitudinis (amicur 
ex aliqua vnitate tcireprzfenra:e v: Do 
Gor folidé probat 2.d 3-4. ro. ab obic- 
. &o.n.(uàá (umit vniratem (pecificam,nec 

vno,& codcm acta poetae p'ura obiecta 
di(parata,vt fic,intelligi,yt docet Bargis 
I.d. 1.q.4.cx Scoto mulus inlocis, ergo 
in mentc zquiuocatio cadere no poteit y 
ita aped rerum difparatarü , & di- 
uer. cf]c concoptus idem ,. ficuc cft 


LO 


De Vocibus - Ri "o T. 


d ador s DN R^ a 

eadem vox, quod etiam ín mente di«ind. "t 
fuo modo afferédum efl;nam hicét vnus. —— 
realiter ,& matcrialiter fit a&tus,quo om 
nia concipit , tamen ille idcm conceptus 
ratione diftinauitur, vt cócipit vrd rem, . ^ 
& aliam,& dicicur virtualiter mulciplex ,- 

38 Quarto tandé dubitatur, quot fint 
gquiuocorum fpecies , & communis opi. 
nio cft e(íe duas , quarum Prima eft. cos 
rum , qua dicuntur puré zquiuoca, qua — 
«f. (ine omni proríus habitudine , & cons. 
uenientia adinuicem ecdé nomine (u 


appellata, vndé etiam dia folent a;uiuo.— 




































caà calu,velà foriuna;vt v.g. ga 


E" 
4 


mo,& gallus auis dicantur. aequ iux 
ra,& à caluyqura meréfoituce euenit vt — 
homo , & auis nulla habita inter illos zs 


conucnientiz ratione codem nomineap- — — 
pellarentur. A Itera zquiuocorum a E 
cfteorum, quz dicunturaquiuoca ana» ——— 
Pnteua L. Porc MM wnob -— 
aliquam conuenientiam , & orioné —— 
ier ipfa repertam» ità ridere c NS YAT 
bomine,& dc prato,pratum namque flo- —— 
tens tidcre dicitur quia : 
mini lzto ,& rident, homo dicitur de V8. 
ro,& p:é&to , quia conueniuntin extefna — ——— 
figura , & (ic de mulus: Bon ration ** " 
folent etiamappcllarizqumoca àconfi--——— 
lio,quia nontemeré,(ed confülió enum »— — 
& idem nomen cx àm eft ad plara. " 
ificanda; Con(aeuit t zquiuoca à [2 
lio etiam dici, non folum quàdo idem. 
nomcn de j;luribus dicitur ob habi 
ncm aliquam,vel proportionem 
la tcpertam, fcd écquando, vel ex deu 
tione 'mponétis aliquem (anciuM E m 
ex affcétu ad aliquem defun&tum eiufdé — 
cognationis , vei memotiaalicujus viri — 
iníignis , vel alia racionab li de cauli 
nomcenalicuiimponiur pucllo, ————— 


T3" 





^ 


ARTICVLYS bp E 
Examinatur peculiariter natura. — 


J 

yn:uocoritm « dECENO 

39 A Dampliert quoque Vninocerü ——— | 

, A intclligentiádubiaquzdá deile: ——— — 

lis incidentia reíolucre juuabit, Pri ene 

itur dubitarifolet ,anad «niuocationé——— 

ufhciatvaitasconcepuus formalis, me» —— 
iare A 


* 








d; 
i 


"npe « 


L 


"oo Quat. IV. de Natura Vaiute eA.IT. 


díznte quo omnia inferiora immediate 
corcipiantur , num potius rcCuiratur , qp 
tcrminus talis conceptionis importet aji- 
qvod commune pluribus , .f. conccpuum 
obic&iuum. Dixerunt aliqui ad vniuoca- 
tionem fufficere folam vnitatem concce- 
pius Formalis,quo nimirum plura imme- 
diaté concipianiur ,veluc Gmilia; talis vi- 
detur opinio Nominaliü Ocham 1. d. 2. 
q. j.6.& 7. Rubio 1.d.3.9.5.& aliorum , 
vbicunquc pete de conceptu natu- 
rarum vniuerfalium.Sed vt docet Tat. q. 
2.przdicam. $. 2. [ciendum ex doctrina 
Scot.1.d.1.q.5 & d. 8.9.3. & Bonet. in 
Met.loc.cit.preter vnitaté cóceptus for 
malis ad vn'uocationcm requiritur. euá 
*nitas conceprus ob.cétiui, .i.quod vox 
vniuoca fignificet pr marió aliquod cóe 
illis,:cut homo fignificat primó , & im- 
mediate humanitaté,que cft cois fuis in- 
feriorbus; Et comunis omnium fentétia 
córra Nominalces, & probatur; tum quia 
cü inquit Arift.vniuoca participare non 
folum comune nomen, (ed etiam cómuné 
fubflontiz rationé in cis c(icntialiter im 
bibitam, vtique per tónem fubflantiz nó 
intelligit conceptü formalem illiscoem; 
fcd obie&tiuum;hic.n. eft,qui in cís císé- 
tialicer includiturnon ille;tam quia quá- 
do dicuntur zquiuoca; vt ab vniuocis (c- 
cernantur, carere vitate tationis, & có- 
céptus,pra(crtim [ermo cft de vnitate, 5 
€óccptus ob;e&iui', quia ad prolationem 
ipfius nom:nis zquiooci experimur. intel 
lcé&um no(trü non vpiri concipiédo ali- 
od vnum cóe illo nomine fignificatü y 
€d ad diuer(a àmmediaié obicéta diflra- 
li,v.g.ad prolationem Canis non vnuur 
inteilc&us aliquo modo,fed potius diflra 
hitur ad d:uería immediate concipienda, 
Mf. cancm marinü, terrcftcem; & ceelefie, 
é conira igitiir. vniuoca dicentur habere 
vnam,& candeni ra ionem obiectinam , 
& inprolauonc vocis vbiuoce debebit 
incelicéus coliigiad vnum , in quo infe- 
riera conueniant , uim tandcm «uia vni« 
tati conccpuis formalis dcbet occ (Tario 
rcípondere vnitas obicétiui , ergo fi ba- 
bent vniuoca. vnitaicm. cóccptus forma- 
lis, vnitas obicéti.i cis denegari non po- 


tceripater aliumptum , quia vnitas con- 


tTTCÉ 


157? 
ceptus. formalis atcnditur pencs vnita- 
tem obicctiui ; & See cft Vespetim com- 
munis, quam fuse prcbat Pafcualig. p, 2. 
Mct.difp.28. né à C RESÉ 
40 Sccundo dub tatur,an vnitas i(Mits 
conceptus obicét uineceflarió debeat et 
[e tealis,ita quod coireípendcat ci à par-- 
t€ rci aliqua rcs, vcl rcalitas, & matura €ó- 
munis pct ipfum adzquaté concepta, &c 
explicata;rà;ionc cuius intercedat diftim, 
€i cx naturarci formalis intcr przedica- 
tum commwunc, & inferiora, an pocius fuf 
ficiat vnitas rationis , & praci(ionis per. 
intelicdipm immediate pluta inadzqua- 
t€ concipicnrem, quatenus fimilia ratia- 
ne cuius inter przdicatum communce- óc 
infcuüora intercedat. [ola di(tincto vir- 
tualis,ac rationis ratiocinaie. Prunam di- 
cendi modum (cqui videntur. Scoui(te 
illi ocnes , quinon folum gradus comu- 
ncs pradicamentalcs, vt hominé ; & ani-. 
mal;ied «tiam tranícendentces , vt ens , & 
fubftantiam proprias tcalitatcs ade&qua- 
té conceptibilcs, & inferioribus vnmocé 
cómuncs ( & fi cum analogia mi: ta) ptas 
feferre dicunt,vt Canon. 1. Ehyf.q.5. Fa- 
ber 7] heor.94. McuriiTe 1. lib. (ug Mer. 


: q.7.& Eonct.eit. (equuntur etiam Rccé- 


uores quidà, vt Amc.in Log.tr2&. 12.q. 
6.dub. 4. «qui per hoc dittinguuot predi. 
catum vniuocum. ab analogo , quod illud 
dicit vnitatem, & communitatem rcalem 
prafato modo , fed Ae pec folam 
pracifioncm inrelle&tus plura immedia- 
té cócipientis rnadzquaté,vt fimilia. AL- 
terum dicendi modü fequuntur alij Sco- 
tiftz,qui (olum gradus cócs pradicamné. 
talcs afierunt importare realitates,& na» 
turas vcré cómunes adzquaté concepubi- 
les; gradus vetó trantcendenies Dco ; & 
€rcatura con munces, inquiunt importarc 
folü conceptus imadaz'cuatcs,non aüt rea 
litatcs vt Lic h. V ger. Tromb.Bairg. Her- 
rerasé alij. Vcrü quicquid fit de predi 
tis uáicendenubus, an praícfcrancreali- — 
tatcS,vcl ioj05 conccptes inadequat 
quo 1n Mcta,h. dicendü cílin propotito 
ad vniuocationem pertectà,& puram nc« 
€cllarió 1equiri. vpitaté conceptus obie- 
Qui ia e(ie 1calem vt à parterei cotre- 
fpondecat €11calitas ; & natura coma.ünis 
pe 


24,8 


r'ipfum adzquaté conccpubilis , uà 
Dostor in 2.3.3.0. 1- & 6. oflédit ex p- 
feflo,vt ib: ct videre; «d vniuocationci 
vcró imperfecta ,!& cum analogia mica 
(de qua duplici vpiuocationc ftacim di 
ccimus) qualis eft vniuocario omnit trane 
fcendentium , non neccí(larió requacituc 
vnitas cóceptusrealis pra faro modo, [cd 
fufficit vnitas rationis.qua non idcó ralis 
dicitur , quia fit merum opus intellectus, 
vt por( cnsrationis , (ed quia fit per ab- 
firictioné,& przcitionem incelleétus plu 
ra imme diaté cócipientis inadzQuaté, vt 
fimilia; ob fundamenrum timilitudinis, g» 
repetit inter ca à parte rei , yndé in hoc 
feníu poterit dici vnitas realis fundamen- 
taliterjin qao fenfu aticrit Do&. 1. d. 26. 
: lic. Y. à relationibus diuinis conceptum 
communem realen abitrahi potíc , cum 
tainen relationibus diuinis nulla fit rea- 
litas communis , & aliqui Scotiftg cuam 
ab vlcimis differentijs conceptum com- 


miunem hacceitatis ; cum tamcn in reali- 


tate fint primó diuetíg cx Doctore in 1. 
4.3.3.3 $. Md quaflionem igitur, — 
41 Tertio dubitarur,an cocepuis vni- 
nocus dcbcat neccífario perfcé&té preícin 
dere cum à fuis inferioribus, tum differen 
t js vel modis contrahentibus, itavt in co 
rationes inferiorum , yel contrahentium 
rullo modo inuolyantur ncc explicité: , 
: mec impliciré « Negat Aucría cit. q. 15. 
fe&t.v.vbi aic fufficere imperfectam prz- 
cilionem,vnde q.1 3 (cét. 1. ftatuit genug 
* ' mon fempcr praícindere perfecte à diffe 
.  rentijs  fedin co (zpius inoolui rationes 
Ls sllarum implicite, & in tali cafü non pre- 
fcindit genus,nili ab explicitoy& ex pret - 
: fo conceptu differentiarum. V eti o, 
fica opinio cómunis cft pra(ertim apud 
ۈ5, |ui per prz-citionem petfecta, & im 
perfectam ab inferioribus, & concrahen- 
tibus diftinguunt przdicata tranícenden 
tia à non tranfcendentibus, & vniuoca ab 
analogis; imó Scotus ita. huic (entencie 
adbaiit , vc non folum gradus cócs przdi- 
eines ipa pra(cindere üc arbi- 
tratus ab inferioribus, & contcabentibus, 
vt genus à diffcrentijs;fed ctiam idé affic- 
mauerit de ipío conceptu entis tum refpe 


tta inferiorum, Uuimodotrum conuahcn- 


ADifputs LT. De J'icibut 0.0 


T". 



























ti 1.d 4. q.1, quem (equuntüeferd Res. 
c&uorcs.omocs , & mula ex Thomtlis , 
Ratio aütycur coaceprus yniuocus debet 
perfecte prz (cindere ab jaterio ribus , & 
conuahenubus elk ,quia in co vniuocara. | 
conuenignt , X pecfedé affiimillaniur , fà.— —— | 
e(l pertcéta vniuogatio , ergo exci 
debet rationes pecaliares interiorum , 
contrabentium;quia tiillas aliquomodo. 
i»duderet, noneílet tantumrauoaffiinie ^ ——— 
landi, fed etiam di(tinguendi, Accedit, — — 
quod genus,vr dicemusinferius,nullomo — — 
do a&u conrinet fpecies, & ditferearias, 
nec deteuninaté, nec ;ndeterminaté,nec 
expliciré,nec implicite (ed potentia tane 
fum,ergo perfedté prz(cinditab eig. ————— 
41 Quarto dubitatur , num oporteat M 
rationc: ngnificatá per nomen yniuocit 
e(fencialiter congenire vniuocatis,an f 
ficiat , quod cis conueniat accidentaliter , 
& fab allata denitione tam $niuoca € 
fentialia,quàm accidentalja cópreher 
rur, Et dicendum cft cum comuni (« 
quid dicat Paíjual. p. 2. Met.difp.27. 
2.0-4-) no:nen vniuocationis. polle | 
dupliciter , primo molo magis proprid. — — — 
quo (cufa tignificat Matonem cf- ———— 


ntialé pluribuscómunem , ac in eise. - 





1 


fentialier inclufam,&taliaprgdicatadie ——— — 
cuntur yniuocaeffentialia,& becfolayis ——— 
detur. Arift. voluifje comprehendere fub. — 
vniaocorum definitione, vt Scotus d 
q-6. Predicam.n corporc ,& in 3.d E 2 
qp probat ex illsverbis, &$ ratio fubfi | ri 
La e Mr hzc enim fatis ex« 1 
primit (inquit or) talem rauonem — — — 
debere eile ^ viii pena , quod - - 
adhuc magis liquetex exemplis,qu z | 
ducit de vniuocis eífentialibus; tumquia — 
cap. dc fubft. docet accidentia pre dicari xr 
non poffe dc(ubie&is nomine, &r0ne, ——— 
qp vaique falsü eifec ti fübhac defiaitios —— 
Hc etiam ynidoca acci ia compre. — — 
hendere vellet; cam demum , quia Arift, - 
diuifit tanquam in membra apre E 
dum formaliter, fed etiam marerialitet 
equiuoca,vniuoca, & denominatiua, (cd 1s j 
fi (ub allaca definitione com, ere ^ ^ 
ctiam vniuoca accidenralia, coofuderet — | 


vtique vniuoca cum 





H 
L o £C] 


"Poe. 


| Quefl.IV. de Natura Vniuocorum. ert.IT. 


fiatiuasvt poftca dicemus. Alio modo ma 
gislaté , v — rationem pluribus 
"communem; liue efTcocialem, fi uc acci- 
dentalem , nam vt inferius dicemus , nom 
folum dantur vniueríalia e(lentiaha , vt 
5, & fpecies, fed & accidentalia , vt 
roptium, & accidens ; & certü eft dera 
tione vniuerfalis effe, quód fit vniuocii , 
erzo non folum admitti debent vniuoca 
effentialia, fed etiam accidentaliaj& qui- 
"dem Scotus quoquc hanc difiinctionem 


 fepius inculcauit poncps differentiam in- 
- tterpredicatum vniuocum , & vniuocé 


praedicari 1.d.3.q.3.& d.8.q.3. P. & 5.9. 
7.4.1. D. & cumeo .Formaliftz omnes 
art.1.formalit.vbi per praedicatum vniuo 
cü intelligunt vninocü accidentale,quod 
de (nis praedicatur fübicctis sin idem no- 
men;ac candé rationcm accidenralem;vt 
album de cygno,& niue, per praedicatum 
vctó vnit i ntelligunt vniuocü effen. 
tiale, quod de fuis pra dicatur inferiori- 
bus sri eandem rationem effentialem, vt 
animal de hórnine, & equo; Quamuis au 
tem intentio Ari(l. faerit definite vniuo- 
ca tantum cflenrialiavt dictum eft, ccrcü 
tfi eft abfoluté loquendo poffe füb hac 


"definitione comprehendi vtraque 
ca, ita.n.przdicatur animal sta 1dé nomé, 
& ratiotiem de bomine, & equo,ficut al 
bum de niue;& cygno; vt docet Scot. cit. 
nec tefett ad rationem vniuocationis ; qp 
Katio fit vna; & cadcm eflcntialiter,vel ac- 
cidentaliter , atque ità ratio fubflantie 
explicari debebit ; quod denotet voitaté 
conceptus obic&iui , qualifcunque ille 
fit. e(fentialis,vcl accidentalis,& dc fa&o 
áta intelligunt, & exponunt Sanch. q. 1. 
prtdicam. Caict. Hurtad, & alij. 

43 Quinto dubitatur;anoporteat ra- 
tioné fignificatam per nomen aqué pri- 
mó,& principaliter conucnire omnibus 
wniuocatis, vcl poffit connenire vni prin 
cipaliter,& pritnarió;ali j minus principa 
liter;& fecundarió , fiue vni originaliter, 
& independentcr;alij participatiue,& dc- 
pendenter ab illo . Et quidem Reccntio- 
res multi cam Snar. difp.2. Mer. fec. a. n. 
6.primum em oma M vt fi adt vnitas 
€onceptus , fed inzqoalitas in parcicipa- 
tionc ipfius inquiunr; hanc uflicese c ià- 
e . 


159 


[i minimam, vt ille conceptus cadat à ra- 
tionc vniuocationis, & fiat analogus, At 
potius cá Scoto q.vit. Prolog. in calce de 
duplici vniuocatíone diftinguendum cfl, 
altera períccta;& complcetaaliera dimi- 
nuta,& incompleta , pricr cft , cum intet 
aliqua cft fimilirado in forma ,. & in mo- 
do habendi,fcu cfiendidorma, ficut cum 
fotma nó un eiufdem rationis «onünc- 
tur in illis , fcd etiam sm cundcm eflendi 
modum;sm eundem ordinem e fTentiale, 
&& sh cundem perfc&ionis gradum, qua 
vniuocatio phy fica folet appellari, & 1m 
in fpecic intima reperitur 7. Fbyf. 31. ic 
«n. tátum natura fpecifica indíuiduis con- 
municatur,& conftituit primum, & fupre 
mum gradum vniuocationis, cx quo col- 
"ligi quattuor conditionesad vniucca- 
tioncm puram, & perfe&am tcquiri,pri- 
ma eft vnitas cóceptus, xquod co 
dem modo effendi fit in omnibus, Tertia 
quod dcfcendat in illa eodem ordine , 
larta quod vnriuocata fint ciuíde perfe 
-&ionis effentialis.& ad hanc vniuocatio- 
nem vtique requiritur , quod communis 
ratio equaliter participetut ab omnibus; 
& cum tota &ione effentiali,(ecun- 
«dum quam concipitur cffe in vno,cócipia 
tür ctiam effe in alio ; Vniuocatio veró 
incompleta, & diminuta, cft cü interali- 
qua reperitur (olum fimilitudo in forma, 
quatenns (ecundum eandem ratione im- 
bibitur inillis , quz cft prima conditio 
fimpliciter necefiaria ad v niuocationem, 
deficiunt tamen ceterz , que nó funt fim 
pliciter neceffariavt in cóceptu entis re» 
Ape&u Dci, & creature (ubflátiz , & ac- 
cidentis & hic cft minimus gradus vniuo 
«cationis, vcl faltim aliqua , quatenus illa 
eadem ratio,licet repcriatur in illis (ecü- 
dum cundcm cflicndi modum; non tame 
fccundum cundcm ordinem deícendit in 
illa,vt numerus refpeftu binarij;& terna- 
rij,vel fi eodem ordine inilla dcícendirs 
non tamen fecundü cundem peric&ionis 
eticntialis grad reperitur inillis, quem- 
adir. cdum (c h.bct genus refpcttu De 
cicrum; quia vna fpecies eft peifcétior cf 
ialitcralia ratione differcnüae nobi- 
loris, &hifuntduo gradusn edijintet 


tá. (upremum, & infimum , & bac vriuocae 


uo 


160 


tio incópleta appellari folet metaphyfi- 
fica, & logica,que nó differunt,nifi quia 
prima fit in terminis prime intentionis 
a ltcrain terminis fccundz , & ad vniuo- 
cationem huius fecundi generis plané nó 
requiritur equaliras , & vniformtas in 
participanda cadem communi ratione y 
vt patct ex cius declaratione , 

44 Ex quibus cóftat ad Vniuocatio- 
ncm abfoluté, & in tota latitudine fum- 
ptam, quo fenfu vniuoca definiuit. Arift. 
conditionem illam qualitatis, & vnifor 
witatis in parucipanda eadem communi 
ratione non rcquiri, quia nihil rale poni- 
tur ab Arift.in definitione vniuocorü,vn 
dé Do&Gor 1.d.3.q. 2. B. loquens de vni- 
wocationeim tota fua vniucríalitate in- 
quit, ze fiat contentio de nomine vnino- 
€ationis, conceptum »niuocum dico,qui 
itd efi vnus,quod eius vnitas fufficit ad 
«ontraditlionem afirmado , C negando 


"d fum de eod£, € [ufficit pro medio fyl- 


iflico, vt extrema vnita inmedio [ic 

o fine fallacia «quiuocationis cbcln- 
dantur inter fe vnum , calis igi vnitas 
«onccptus requiritur ad vniuocatjoncm 
abfoluté fümptam,& ab(trahit ab zqua- 
litate;vcl inzqualitate ip participáda có- 
suni rationc, Hinc demum infertur. vni- 
uocorum in hac amplitudine duas effe fpc 
€iesaitera cft corum, quz habcant eandé 
rationem, & codé omnino modo diftri- 
butam inícrioribus , & fic vniuocé com- 


- municatut [pecics infima indiuiduis ra- 


"x. 


tionc differentiarum indimidualiü equa" 
Jisomninó perfc&ti0nis cffentialis, & hec 
dicütur puré vrinoca, Altcra eft corum, 
propi cadcm ratio , non tamen €o- 
«em modo, ícd inzqualiter infcrioribus 
«ommunicata , & ordine quodam , talia 
funt genera, in quibus hac rauienc ait A- 
€ift.7.Phyf. 3 1.latere equiuocationes, & 
3n vniucrímn pradicata tranfcendentia y 
*& PON vniuoca analoga . 


QV£ESTIO V. 
De JAnalogis,ac nominum J4nalogia. 


41 V E:rcs. Scholaftiei de. Analógis 
pauca fcripfcrüt , & Arift. iplcin 
Antepred. agcns de Vuiuocis , &quiuos 


Difput.11. De Vocibus. —.— E M 
























cis,& Denominatiuis,mecvetbum quidé — — 
fccit de Analogis, fignum euidens mate- 
riam hanc in fe non multum continere 
difficultatis; at poflquam Caietanusedi- — — 
dic opuículum illud (quod auteum Com? 
plut. appellant diíp. 30. Log.) denominü 
Analogia , cot funt exorta aifficakates, —— 
vt nullus in logica; vcl metaph. extet trae — 
étatus dif&cilior, adebut Au&oresnon — — 
folum inreipfa nonconueniat, verünec — 
etiam in vfo nominum ad iplam explicás —— — 
dam. Nosigiurintantahumsreiambie —— 
|n & prolixitate bieuiter, 
cri poteft , tribus arciculis qua 


hanc abfoluemus ; inqairendo quid 


ex Quintullib, t.cap.6.& Cicer. | 
Vniucrfit. quz omuia aliqualem 
nientiam fimul cum differentia , aut 
qualitate important, vndà Anal. 
v! nominis fignificat diuerfiratem cita: , 
quali fimilitudine mixtam;quare Ie ERG 
proprié dicimus cíle adinuicem propor. — 







^ 
pas 0 i. 







tonata,aut proportionalia, quz non ita — — — 
funt duuería EAS LIRE à t ur 33$ 
lia, ita illa dicuntur analoga, quorian. "d 







prins 


men comune e$i » à ratio jgm| 

illud nomen partim efleadem, partie ———— 
diu£ría, quz analcgorü explicatio c E 

niter ab omnibus recipitur, & E. 5n] j 

inibosdel - : 

] 


ducitur apalogia in nomim: 2 
ccic aliquam rationem , quz: fubftct sv c 
«ui nomihi, que tamenratioobicCtiuaae — — 
liquam vnitatem, & aliqua fimul diuerfis 
tatem impostet,qua ratione Scotus Ld.B.—— 
q.a.[ub É. ait vniratemanalogiz ( quam. | 
ibi attributionis appellat ) etie maiorem -- 
vnitatc zquiuocationis,& ainorem vnis 
tare vniuocationis atque idcó comu ttie 
ket ceníentur analoga veré mediarcinay 

Yn 


-* 


«niuoca, & equiuoca, quod in quo fenfu 
fit verum, poftea explicabimus Vera igi- 
turcatio enalogix confi (iit in pcoportio- 
ac plurium rerum ; quá habent adinuicé 
fecundü diner(as rationes , quod mericó 
additur,quia proportio,quze c(t (ecandá 
ea(dem rationcs, non elt vcra proportio, 
fed vaitas, qu conttituit «ninocationc , 
«t Petrus, & Pauls in humanitate nó di- 
cuptur proporrionariquia mon compatá- 
tar inuicem (ecundü diucrías raciones,(ed 
penitas affimilari, & hinc patet,quomo- 
do Analogia dicat conceptum obicctiuü 
partim cundemspartim diuer(um , cít .n. 
diuerfüs,quarenus dicit diuerfas rationes 
obic&iuas,cft idcm nempe fecundü pro- 

rtiónem;quia proportio,cum ex intrin 
v. fua ratione ponat aliquam fimilitu- 
dinem,dicic ecià aliquam wnitaté cfló 1m- 
perfectam. Patet etiam, quomodo Ana- 
loga difcernantur ab vniuocis, & aquiuo 
€is,dicuntur enim vniuoca conuenire fc« 
cundum vniratem fimpliciter , quid affi- 
milantur in aliqua natara , analoga veró 
d untur conucnire fecundum vnitatem 

opottionalem, quatenus nó funr res ha- 


t 
LR cto funilitudinem in ali. - 


qua natora , fed dicuntur cfle idem yo " 


potcionaliter non zqualitec, quatrzf. in 
fua men(ura , & proporticpe , vnde vni- 
noca habent rationcs abíolüté fimiles, & 
abíoluté conueniunt in natura, at analo- 
£: habeot lolum conucnientíam rclauivá, 
iucfl iuxta proportionem, & commenf(u- 
rationcm, ocutram habent zquiuoca;ted 
in fola voce conueniunt, 

47 Quotautem nodisanalogia con- 


tingit, quorque fint eiusfpecies maior - 


cft difficultas, nam in primis in ipfisaffi- 
gnandis valde difcrepant Au&orss j ali- 
Qqui.n, vnzm tantü fpeciem analogia pro- 
guz agno(cunt, (cd nó omnes eandé a(li- 
nant ; Caict.opu(c. cit. c. t. vi nommis 
analog. in(iítens, quod proportion fi- 
gnificat, ut diximus,(olam analogià pro- 
poruonis vocat ucram analogiám , tcli- 
qe abuliué; ficetiam loquitur £oco c, 

c aquiuocaart.2. Corollar. 1. Palqualig. 
p.12. Mct.dilp. 30. ubi analogiam atutibu- 
tionis negat elje ueram analogiam . Sco- 
tusé cona banc (olam aidetur agno(cc- 


Quaf. V. detNatura c/Analig «eit. 


161 


rc , nam vbicunquede analogia loquitur, 
fempcr dc attributionis analogia (crmo- 
cinatur, vt ifi 1.d. 3.9.3. Q dbiuE 
& in z.d.12,q.2.G.& in 4.d. 12.9. 1. H.& 
. 13. vniu. Arriaga quoq. ditp. 11. Log. 
(tà... fola admittit an attributio- 
nis ,metaphorica tamcn , 10 quibus ratio 
m non rcpcciur proptié in ome 
nibus analogatis, in quo diffeit à Scoto , 
vt videbimus pottea . Alij vcró analogia 
nomen extendentee, vt dicat non folum 
proportionem , & (imilitudiné. inrer ali- 
qua,ícd etíà habitudinem per modü otdi- 
nis, (eu dependcntix , duas agno(cüt fpe- 
€ics, vná, quz dicitur proportionis , (cu 
proportiopalitatis alteram attt. butionis, 
kà Scotiftz quamplures Faber in L-hilof. 
Theor.95.c. 1.& in Met. lib.4- difp. 1. c. 
11.Mcurille lib. t.(iz Mct,q.$.noc.5. Fa 
tcs in 10g.9. 12. diff, 2.21.1. & paffim Re- 
centzcres Tbomitfiz Complut. in Log. 
difput, 10. queftionc fccunda. Ioan. de 
S. Thom. par. 3. Log. quat. 15. attic. 
3.Moci(an.difp. 3. Log. q. 1.art. 1. Alij 
vltra has duas fpccics tcrtià addunt; quz 
e(t inzqualitatis, vndc prater analoga at- 
tribut;onis, & proportionalitatis. a(li- 
ant snaloga inz:qualitaris ; ita vidctut 
£ntire Suar, dum in Mer. difp. 2. (ect. 2. 
n.6. & alibi (zpc docet effe de raiione: » 
vniuocat'on'$ , quód catio lignificata pec 
nomtn z qualiter com perat inferioribus, 
& non vni dependenucr ab alio 5 alioquia 
ex tali inz qualitate. (latin emergit ana- 
logia,& fcquitur Aucr(a q. 1$. Log. Ic&. 
3. Alij demum quartam addunt fpcciem 
analogie, .f-tranicendenuam; ita cx ke- 
ccntioribus quamplures , qui conrendunt 
folam tranícendenciam,quaita rario alis 
qua tráfcendit per interiora, vt imbiba- 
tur in ipforum diflerenrijs , con(litüere 
analogià etiatn [ecluia. omm dependen- 
tia vnius analugati ab alo ; Hurtad. in 
los.d.fp.s. (:6t.4 fubíec. 5. ga ow Y 
Iciu difz.11. q«3. blanc.ditp.4- fc&t6. & 
alj &c, Veiü non tanum dilcrepát Atr- 
&totcs in af.unouone [pecicrum analo- 
gia, led cuá sn carum appcliatione, qui- 
dam conn vocantanalogiam | proj Ottio- 
nis; quamalij dicunt attributionis , vnde * 


x 


»ditiinguunt analogiam proporionis ab 
H » 1 ena- 


Qua. V. de Natura eAnalog. e/frt.T. 


per tefpé&om ad vnum, & Scoius rullam 
aliam videtur (pecicm analogiz admitte. 
re prater iftom,vi Faber cit.adnotauit 4. 
Met.& Ruuius in 1 og irac.de analog.ita 
dc fado tenet cü multis alijs. Tü demó, 
uia hzc analogie (pecics à cateris prz- 
flat vt pcr cjus rauorécxpbceiur apalo- 
gia 1n con muni , hac erim ab omnibus 
explicari folct per habirudinem,; & ordi. 
nem prioris,& poflerioris in parucipan- 
da communi rationc, ip qua fit gias 
quod intátum vcrum eft , vt dixerit Ca» 
iet.C.1.dc non.analog.in fine quafi (yno 
nima cffe aliquid dici analcgicé,& dici p 
Cyr | tud Gap Fafqualig. difp. 30. 
€c .2.teftatur cflc omnium tam comnur 
nem fentenuiá;vt potius [npponatur, quà 
probecur,ted bic ordo prioris , & potte- 
tioris adinueniri ncquit,nifi cum attribu- 
tione poli erioris ad prius;cigo &c. 
$1 Cztcrum,vt DoGor aduertit 2.d. 
11.0.2. .4.d.12. q. 1. íub H. & Alentis 
7.Met«ex $.quos pee Scotiftasiá cit. 
fequuntur Suar 1n Met.difp.2 8. fec, 3. n, 
14: Runius , & Morifan. loc. cit, Auciía 
Q.15. fec. 4. & cta ex Thomiftisquam- 
rus Capreol. 1.d.2.q.1.ar. 1. concl, 9. 
errara 1.cOtta Gentescap.34.$ 4d pii 
mii& $. J4dueriendum; $1. p q 
1 4,ar. 6. hzc analogia dupliciter contin- 
ere potci!, vel ita quod analogata fic fe 
Eicion ; Vt primum tantum analogatum 
proprie , & intripfecétale denominetur 
performam fibi inexiftétem, reliqua ve- 
IO c: trinfecé rationc folum illius habitu- 
dinis , quam habent ad illud prímum ac 
velut improprié;vel ita quod omnta ana- 
logata formam illà proprié, ac intrinfecé 
includant,licet adbuc cum fubordinatio- 
nc. & dependentia vnius ad aliud ,vcl am- 
borum ad tcrtium, primo modo analogi- 
cé dicitur fanitas de animali, cibo, n) - 
cina, & vrina, quia ratio formalis fanita- 
tis, quz cfl dc bira humorum temperies , 
intrinfccé , & formaliter eft in folo ani- 
mali,in medicina vero,cibo, & vrina,tà- 
tum extrinfecécà:uam in terminis babi- 
tudinis, quam dicüt ad (anitatem anima- 
lis,.f.immedicina,tanquam in cauía. cffe- 
&iua in cibo táquam io confciuatiua , & 


in vrina táquam in Igno;alio modo ana- 


265 


logicé dicivür ens de Dco , & creatura , 
fubftantia; accidéte, vt Arift. decet 4. 
Met.c.i. & lib. $.c.6.& lib.7.c.4.quibus 
in locis conftituit analosiam accidentiü? 
ad fubflantiam , quam certum cfl talem. 
€ffe , vt ratio enus proprie , & intrinfccé 
omnibus conecniarj& m analoga wül- 
tis intcr fc differunt, vt notat Suar. & cld 
ré colligitur cx Scot. cit. primo, quia in 
analogis prioris gcneris ordo , & habitu. 
do ad primun: analogatum cft. ratio for- 
malis, & przciía,cur talia dicuntur , non 
fic in analogis fecüdi generis , vt patet in 
exemplis aliatis . Secundo, quia fi apalo- 
ga prim gencris dcfiniuntur ; per ordiné 
ad primü definiri debent , quia cfl ratio 
przcifascor talia dicantur, in analogis fe 
cundi id necefle non cft , cum omnia à 
propria forma talia dicantür ; Tertio in 


prod genere nomen proprié tribuitur 
olum primo 2nalogato , ceteris AE | 


priéyin poftcriori proprié om.nibus.Quiar 
to ip priori genere non datur vnus conce 
ptus communis ompibus,quia forma,vn- 
de (uritur analogia;c!! in vno um inirin- 
fecé,in alijs extrinfecé folii , at in fccüdo 
daturconceptus comunis omnibus, quia. 
omnibus incft intrinícca forma,vnde de- 
fumiturstandé nom. analog ü prioris ge«. 
ncris nequit cffe medium in demóftratio-, 
nc,quia deficit ci vnitas rationisfecus de 
nomine analcgo poftcrioris gencris. 

$2. Adhuc auté analoga attributionis 
viriufque generis fübdiftinguuntur ; fi.n.. 
loquamur dc analogis prioris generis;süt; 
quadruplicia , ficut quadruplex nata cít 
effc dependentia czterorüanalogatorum 
ad primum ;u»ta quatuor caufatum ges 
nera,vndc alia erunt analoga attributio- 
nisex c fficiéte,vt medicum inftrumétü , 
& przceptum medicü , quatenus in hoc 
communi nomioe conucniunt cum medi 
co,ad quem, dicunt ordincm, vt ad causa. 
efhcienté illis vrcntcmjalia cx fine,vt me 
dicina (ana,(ana dieta , quatenus conuc- 
niunt in Communi nomine (ani propter 
dcpendétiam, quam habent ad fanitatem 
animalis vt ad fuum finem ; alia ex fors 
ma, vt bomo viuus, & homo pi&us , vcl 
fculptus,qnatcnus conueniunt in nomie, 
nc honunis propter ordincm ad form , 


^ 


264 


& cffigicm hominis viui , quam imitan- 
tur;alia demum ex mareria,vt aurcum vas 
ex auto confcétü , & aurcumvas pidti, 
quod vas cx auro contc&tum imitatur.Si 
vero loquamur de analogis pofterioris ge 
meris funt tripliciaprout ordo in eisque 
«and:m formam, & rationem participát, 
€x triplici capite oriri poteft, nam inter- 
dum oritur talis ordo praecise ex varicta- 
tc gradnum perfc&tionis cffentialiscotü, 
in quibus reperitur ; ficut accidit in fpe- 
€icbus fub vno gcnere , quarum vna cft 
perfe&ior alià etfentiahiter ratione diffe- 
zeniiz cx Atift. 10.Mcet; 2. Aliquando ét 
oritur propter ordinem e(fentialem, qué 
feruat illaratio comunis in inferiora dc- 
fcendens, fic accidit in numero (vt cómu 
ni Scotiftarum exemplo vtamur) qui in 
binariü pront in ternariü defcédit. 
Aliquando nedum propter ifta;fed ét ob 
diucrlitaté modorum effendi, vt accidit 
dec ente re(pe&tu Dei,& creaturz,(übfti- 
tiz,& accidétis quia in Dco cft à (c, & 
per cffentidiu creatura ab alio,& per par 
tici pationé,in (ubftatia per fc, & m fe, in 
atcidente per inalictaté , & dependentia 
ab ca ; & in hocíenfíu attributio fumitur 
jn omni rigore pro dependentia nimitü 

€flentisli vnius analogati zb alio ,vel plu- 

gium analogatorum ab vno tcrtio . 

'$3 Cótra hác coclutioné Primó. obij 
€it Pafqualig.cit. probans hzc analoga 5 
dttributionis non effe vcré analoga , (ed 
«4b vno,vclad vnum .'Tü quia ita vbique 

"loquitur Acift. & przícrim r. Rthic. 6. 
€ontradiftinguit analoga ab his ; que ab 
$no,velad vuum dicuntur. Tum 2. quia 
ánalogia contlituitor per proportioné , 
wt patet €x vi nominis analogia ab initio 

uli, ergo cum hac attributio nullam 
Simportet proportionem, neque cti im- 
pottabit vcram analogiam. Tum demum 

T^ hac attributio tmportat praferum 

pendentiam aliorum aralogatorum ad 
principale ànalogatum , (cd dependentia 
rzcifa proporuone aralogism nonin- 
ucit , alioqui vbicunque rcperiretur, etiá 
adcflet nrbes tamen conftat ef- 
fe taifum,nam etícétas vniuocus cft talis 

slcpendenter à cau(a vniuoca , 


— Refp. efl ab Atiflsocemur bacana- 


Difput.IT. De Vocibus. — 


loga ab vno , & ad vnum ex vi atrribue 
tionis, quam important , nonidcircó ea 
exclufit ab apalogorum numero , & fal« 
fum eft 1. Ethic. c. 6. comradifti - 
analoga ab his,quz ab vno,vel ad vnum; 
imó potiusanaloga diftinguit in analoga 
auributionis,quz appellat ab vno; & ad 
vnum, & in analoga p ienis , fcu 
proportionalitatis , quz vocat fecundum 
coparationem rationum. Ad 1.. licet ana- 
logia ex vi Graci vocabuli fólá propor» 
tionem fonet;tamen apud Latinos analo-- 
ix nomen magis extenfum cft , vr non 
folam dicat propojtionem , fci fimilitue 
dinem intor aliqua, fed etiam habitudine 
per a:odum ordinis,fcü dependentiz, & 


attributionis ; imó multi hanc analogiam 


attributionis vocát proportionis,vt dixi- 
mus , nam atiributioné , quam 


* ad alteram, vel multa ad vnum volunt ef- 


fe proporuonem , vndé fanum appellant 
analogum proporuonis , & attriburionis; 
ia de vrina , & medicina dicitur fecun- 
um próportionem , quam cüfa« 
nitate animalis , inquancü vrina eft fign 
fanitatis , medicina verà caufa , & hoc eft 
dici pcr atiributionem ad illam. Ad. 
prater depepdentiam requiritar ad indus 
ccndam agalogiam praedicatum cómune 
pluribus cóuemens vni principaliter quie 
tum ad nominis impofitionem , ac inde- 
pcndcner , altcri veró minus. principali- 
terj& dependenter, quodin cau(a & ef 
fcétu noncernitur , nam calor v.g. quá 
primó figoificat calorem 1gnis, vbi eftin- 
dependenter, & aque, vbi eft deperdca- 
ter ab ignc , irá infinuat DoGtor loc. cit. 
vbi etiam docet qualeijcunque inzquali- 
tatem in participanda comuni racienc füf- 
ficere ad inducendam analogiam;vt.ma- 
gis mox declarabumus , & idcó con(ultó: 
plures modos huius-analogiz confttitui- 
mus-iuxtà varios gradus vniugcationis , 
nostollant ; vt qui(que videat depen- 
étiam per hanc analogiam. impertatam. 
non femper effentialem effe. X 
54 Deinde » o mete Thomifte, 
quibus prgiuit €aict. opufc. cit. cap. 2. 
Coplut.Ioan.de S. Th. Fafqualig. Dida- 
cusa Icfu,Cumel 1.p.q.13.ar.6.q. 2. Ser 
nain Log.difp. 13 (e&t. 1-9. 1,ar« 4. Tolet, 
ur 





Qusft V. dé Naiura 


in i£. C. 1: Aunic. tra£t.12.Log.. 
q«i dubi2.art.3. probant cile contra ana- 
logiam atribuuonis,quod omnia analo- 
tainuinlecé parücipéc formam, m 

- fit analogía. Tu quia fccundatió analo- 
gata non dicuntur talia , nifi per attribu- 
tionem ad primum , fed attributio nó vi- 
dctur eflc , nifi quadam exirinfcca deno* 
minatio, ergo &c.. 1um 2. quia (i reperi. 
retur in üngulis,non effet cur dependcrét 
minus principalia analogata. ab vto ter» 
mino , & talia dicerentur per babitudiné 
ad illud,cü illa forma:it in omnibus. T à 
quia Arift. ipfe hzc atwributionis anas 
eam plicat excmplo fanitaus jn animas 
lis cibo, pulíu; &c. que folum in aniniuah 
inarinfecé scperi tur. Tug 4-.dici non po« 
1cfl poc eíse in linguis cà dependemgia 
tamen ab vio;naman principali apalogae 
to cft independeos , & imalijs eft depe ne 
decns; at impoflibile c eandcm foriuam 
cflc dependen em , & indeperdcnrem «x 
naturà (ua . Tum 5. ft intunfccé partici. 
formam ciuídem rationis; jam vni- 
ugocé, non.ycró analogicé ircnt.in 
ca. Tum. quia non f erct zauributio a- 
liorum /anal« gatorum ad primum fecun- 
on dm . vbioie ccs tique 
i uus analog iz: fupeorins alla- 

ta, peer babitudipes euídezo.rationis , 
quia in.omgibus cct cadem ratio funcá- 
di ; imó non poflct offerri 1at0 ; cur hoc 
analogazum pendrar ab illo, & ncn € có- 
i2 cum cadem forma fit incn.nibus. ' 
og Relquad 1«cx Scoc.in 4.]cc.cit.vti- 
qucinapilog;s prioris generis habitudi- 
ncm ad principale anzlogatum efc ratio- 
ncm. formalem pracilam. denominandi 
talia c q:cra aoalogata& diccre denonii- 
nationcin cxrrin(ccam à forma illi incxi- 
flentc delumuptam, & in ceetcra derivai3, 
at [ccus cfl in analogis  oftcriotis gene- 
fis, nam in vttoq. cxirca o (ait J c&oi) 
cft aliquod abiclutum; proptcr quod tor- 
malucr viruu«uc dieitur (ale ; liccc fu- 
pcr. vnum abfoiutum. fundetur erdo ad 
aliud, vndé denominabitur. tale per (or- 
snam | bimieiniccam fundantem ordine 
ad aliud. Ad 2.1lla torma babe ur in cm- 
nibus , (cd diucitimode deicendit inca , 
Q uà niniim conucnit yai ci aliud, yt 

(1 egiee 


c/fhalor c^frt. T. 265. 


cft de cn'ercípedtu Dei, & creawrag, & 
perfcétius in vno repcritursquam in alio 
& hzc d:ucifitas in modo parucipandi 
eandcm tormam etiam intrinfecé (afficit: 
ad induccrdam attributicné vnius ad a«: 
liud, & confcquenter analogiam; vt do- 
cet Doét.cic.& lib. Elench.q.1 egcenl die 
atu ergo qua flic nem» Ad 3.ait Doctor 
in.2.loc.cit. quod ctfi res ità fe habeat. 
in vno cx cmplo , .(;.dc fano ; in ceniücft 
cótrariüm., vndc adducit ibi aliaexempla 
ad oppolium,«f.de ente refípetu Dei, S& 
ciecura y ' lubflantiz ; & accidentis, de 
gradu generico rclpc Qu fpecierum , in» 
quibus: femper. eft aliqua. atcributio 
pertc&iorem, quiain vnoquoque gencre 
fcmpcr ett vnum; quod cft meu ü,& mé- 
fura aliorum ex 10. Met. vtitar vcró A- 
riftigpe ex cibplo de fano ,quia in illo 
manifc (lior ccrnitur^attribuuo,& analo- 
gia: Ad 4; nonmplicatformam eiufdem 
rauonis , & caridem non quidem rer inc- 
xrficnciam , fed perindifferentiam (quo 
feníu qualibeunatura communis dicitur 
cadcni m fuis inferioribus: , vt in Micr.de- 
clarabiir) in. vno fuorum inferiorü de- 
perderesinzlio nó dependere; quia id n6 
procedit ex tali identitate; (ed ex diuerfoo 
modo deícendcndi m illa, & quando erià 
teta bac diuertitas prodiret àb extcinfez 
€o cx different;js nimirum conirahenti- 
bus, vt omnesconccdunt de gradb gene- 
r;co reipc éco fpccierim; adbucifta foffi- 
cit (inquit Doétor ) ad induccndam ana 
1cgiamvt docct Arift. 7. Phyf.51.vbidit 
in gcnetc apalog.à latere: cx hae fola di- 
ucrfitate ab exainfccoprodeunte; & rá- 
tio cfl;qeá adéucit 3. Met. 1 1.quig priis, 
& |oficrius( quecunque modo fit) non 
flat cim cmnimmoda voluocatione 5 pér 
qucd dilvunur c n.ncs obic&iopes 
cora harc tolutionem congerit Pafqual, 
cit dilp.2 3.Íc6t.2. Ad 5. graiscóccditur 
inco caíu illa plura vpivocé conaepgire in 
forma jícd cà tali vniuccatione ftat etia 
aralogra, quia tupponttur illa fotnia pat- 
ticipati ab 6$ nó zqualiier , & vniformi- 
icr fd. per pris. & poflcrius; perfcétio- 
15& m pertcétiori modo; quod enalogiá 
inducit. Aa 6. quamvis iHa defuttio pre- 
Ícrug à Rote ci — nQ- 
c 1s. 


166 EE Difrut. IH. 


bis nonofficit,& adbuc fecundà diuerías 
habitudines caetera. analogata tcfctentu£ 
ad prim ,quia nó fola forma in omnibus 
intriofecé reperta eft ratio fündandi , vel 
terminandi habitüdinem;,fed dcbet eciam 
attendi modus,quo in cis repericur ; nam. 
€am diueríimodé in ca de(cendas , in vni 
prius,independétcr,& perfcétius, in aliud 

ficrius ,dependenter, & imperfc&ius, 
1dco in iftiscft ratio fundandi dcpenden- 


tiam,& in illo cít ratio terminandi. 


Explicatur ,Analogia proportio- 
ualitatis « 

$6 Icendum cft (ecundo,alterà fj 

D cié analogie;que dici folet - 
portionis, vel mclius proportionalitatis , 
admitti deberc, velut aliquo modo ; non 
tamen proríus; condiflin&tam ab analo- 
gia auributionis; Analoga huius (peciei 
funt illa,quz licer babeant rationes fim- 
pliciter diucrías, quia tamen luat propor 
tionaliter fimiles, idco participant com- 
mune nomen , quorum plurima folent 
affetri exempla, nam Ariit. 2. Pott. 87. 
attulit exemplum fpinz , & otlis , dicens 
$a (c babcre fpinam in piíce , ficut osin 
alijs animahbus , & 1. Ethic. c. 6. affert 
exeinplum vi(usquod nomen dicitur. de 
iniellecto, &. de oculo, quia dicimar vi- 
dete corporaliter , X inielleétualiter, & 
Aucr.5. Met. com. 12. attulit cxemplum 


 obcicatorisquod nomcn dicitur dc co, 


qui regit ciuitatem ; & quiregitnauem , 
V quircgit domum, & comgunitct cir- 
«umfertur exemplum de riu , qui dici- 
aut dc homine , & de prato florente , & 
«xemplum de pede, qui dicitur de pede 
animalis dc baíc lc&iuli , & radice mon- 


Ais,ynde iunc fcmper ifta inicruenir ana. 


ia ; Cum nuncupam us aliquid codem 
mom;ne à proporuonc , quam habet ad 
aliam rem; Ha vero analogia potius di- 
€ i debet proporti onalitatis, quàm pro- 
portionis ; hoccnim intcreft (ecundum 
Maihcmaticosinter hanc, & illam,vt no 
*at Do&.4-d.6.q. 10.qu6d proportio cft 
babitudo quedam vzius rei ad aliam , vt 
mtcr duo , & quatuor eft proportio du- 
pla; fcd proportionalitas «ft habitudo 
duarum proportionum adipnaiccm cop- 


De Folie? 51.0, 


ueniencium, vt fi dicamus, ficm fe- : 
duo ad quatuor, ita fe habet fet, 
cum igitur hzc (pecies analogie in. uli. 
comparatione confiftat, quód wg.fcut - 
fc liabet tifusad homnicmyita.Lortread 
Leve piss ; plane snalogia pro». 
poruonalitatis porius, qua inter quatuor . 
verfatur terminos, quàm propórtionis ,. 
quz tantumincer duo,vocari debet. -— 
$1 Poteft auté hzc quoque analogia 
d dien contingere, vt dc analogia at« 
tributionis dicebamus; vno ita ga. 
vnum membrum fit abfolutétale ds 
formam, allud verà , vt flat (ub comparae- 
tione, & proporrione ad illud,ratione, 
€uius pcr mc am fignificatur nomi. 
ne abioluté , kar irati os 
€onueni entc, vt patct de rifo refpeQhu 
minis, & prati,nam proptié dicitur de ho. 
minc , de prato veró metaphoricé per: 
quádam comparationé,& proportioné. y 
pà ficut ri(usin homipe it eXinte 
riori hilaritate,cii bene fe babet. ,.& alis. 
tan oblcétatur obicéto , fic ridere- 
icimus,quia benc fe habeat, & (ua.ame- 
nitate quali uipudiare» ac luxuriare videa - 
tur ; al.cro modo cótingcre poteft p de. 
rinfecam omnium ana: 


* 


nominationem int 
lagatoram; cum nimirumip v 
ctt verum; & incriniccum fundamentum- 
proportionalis coüenientiz & vni 

ue participat commune oomcn;quia li»- 
Pas habeát rationcs diuerías , —— 
hac ipía diuertitace propertioné aliquá 
intet Íc feruant, quz, quia cuicunque eft 
intrinícca,ideó ex natura rei , & i 
voumquedque participat illad cómuae 
nomen, quod talem indicat proporcio« 
nem; ita analogicé diciur principium de 
patte ref(pe&u fili pde fóte refpectu riuus 
lorum;,de corde reí pc&u viz de funda- 
menio rcípe&u domus,de puncto refpe- 
Qu linca,dc pramitfis rcípcéta demons 
ftrationis,&. & nomen gubernatoris de 
€o,qui regit ciuitatem; qui regit nauem, 
& - A domum, sao ità mctas 

thoricé hac nomina dicuntur. de aliqao 

uo Bignificato , ficut perc etaphoram. 
dicuntur prata ridere & Chriftus appels 
latur Agsus,l co,F eia, & c.fcd cu 
€ maiori propticiate , C1 

$8 Hanc 


. 





Quaft.V. de Natura analog. ert. T. 


38 Hutc modi analogiz proportio- 
A admittunt tà Thomifha ex Ca- 
iet.loc.cit.c. 3.quà Scotiftz, vt eft videre 
apud Fabr.& Meuri(T.in Metaph. cit. fed 
cum aliquo difcrimine, nà in iftis analo- 
gis Thomiftz nullam admittüt attcibu- 
Wwonem vnius ad aliud ,(ed volunt commu 
nenomen omnia equalitec , & per (e (i. 
gnificare, & quidem illa omnia immedia 
te fignificare, aon autem aliquem conce 

m eis coznmunem, ac ctiam fecádum 
uas proprias rationes, non abfoluce fum- 
pras;(ed vc proportionab:liter (e haben- 
tes incer fe,vt declarác: Coplut.& foann. 
de S. Thom.cit.Scocftz € concra folunt 
hoc nomine figainicari conceptum com- 
munem ani!o gatis, & erit v.g.conceprus 
principij,ec fic; gaocrnatoris, vc fic, & vl 
tétius in iftis analogis adinitcant accribu 
peces ad vnam awe, ERR 
nemnegauctitm Philo táimen po« 
ftca iesonlibis Met. loc. cit. iuxta quá 
icationem nullatenus prorfus t 
hc (ccundus modus analog: proportio- 
nalitaus à fccundo modo analogiz attri- 
butionis ; vnde & hunc moduin , (icuc& 
ilium ad eniuoca rcducuni; Verü hic mo. 
dus non eft camiilo procíus confunde- 
dus, quamuis n. cum co éonucuiat, quà. 
tume(t ex partc attcibucionis , quam in- 
uoluit, vt clarépatet 10 exemplis allatis 
nam enam primà ,& per fe fignifi- 
ca: illad ,à:Quo pcr veram originé proce- 
dit aliud sia cile; & per atttibutionem ad 
hocprincipiam d£ de rcliquis ». guberna. 
tor primó dicitur dc ce&tore ciuitatis, & 
per auteibutronem ad büc dicitur. poftca 
de reétore nau s, & domus,quatenus fun» 
guntuc |f; in domo,& naui codem mune 
pe, quo ilic in ciuitatc,vndc immericó ne- 
t Fhomiftz aitributionem in hisana- 
bes adhuc tainé in hoc difcriminátur y 
Fo cre Pusetitrte nó 
vndin communem concejxum , & vnam 
formam, vt in aoalogis a i» «d 
iimmediaté plarcss non quidem omninó 
diucrías;vt in puce d quiuocis ed propor 
tionc ia enim ratio principi] ctt 
in corde, (om ce,pundto,&c.cü tà non fit 
alis fanitas , àqua animai dicitac (anum y 


- 


16? 


ceptusà quo fubftantia , & accidens di- 
«ütur cns; quarc hic modus analogiz at- 
ttibutionis ad zqu:uoca ceducédus erit y 
nó ad vniuoctcum non immportet vnita- 
tem cenceptus;qua de caufa in (ccu 
conclutione diximns hanc (pecié analo- 
gix proportionuliatis admica debere, 
velut aliquo modo , non tà pror(uscon. 
diftin(tam ab analogia atiributionis. 

$9 Contra hinc conclufioaé arguüt 
Suarez, Kuuius, PaCquilig Dliz. loc. cit. 
probádo,quód oma s vera anilog a pro- 
portionalicatis incladit aliquid mctaphe - 
rz, & impro ,tie:acis, vc pacec de ri(a ce- 
fpecta hominis,& prati , quorum funda- 
mentam eft; quia propoctionalicas de fe 
eít infufficicns ad inducédam analogia, 
fiquidem vera proportiopalitas poreít éc 
tepecici intet res vniuocas , & oino (imi 
les, veré .n. dicimus , quod (icut (e habet 
quatuor ad duo, ita octo ad quatuor, vel 
quod ficut homo comparatur ad (uos (ca 
Lusita equus ad fuos, & tamen nomen du 
pli,«cl animalis nó ett analogü ,fcd vai- 
uocum ; ergo vr proportional&as analo- 
già inducat, debet ri mn metaphora , & 
improprictanis includzre. Deindé vel ra- 
tío communi nomine fignificata. inucni- 
tur pec (e primo , & intriníecé in omni- 
bus analogacis,vel in vno tantum;ia caete- 
ris vcró excrinfecé , &. veluti pec meta- 
phoram,ft primtun, ergo erunt vaiuoca » 
nam omnis ratio Cóis pluribus equaliter 
ab illis pacticipata c(t vniuoca; i (ccundü 
babecur intécum . Deniqie hzc analogia 
fundatur in proportione duocum,ucl plu« 
riam adinuicem, ergo noa potett, quod 
dicit in vne proprié , dicere proprie in as 
lio fed tantam metaphoricé, alioquin nó 
cflct in co fecuo dum propecuoncin; pto» 
porto enim e;cludit proprictacem. 

6o Ketp. ad 1. cóccdcado poil ficri 
proportiogalitaccm in unnuocis ad expri 
mendam oimodam tiailiurdinem (ettà. 
aliq:i contendant binc non foce propri 
proporüonliacem) X talem proportio. 
nalitatemut;quc nu (utficere ad. analo- 
giam. fed daturalia proportionalitas,que 
Ron fuppoait, nec cx primit , nia meram 
unitate;n , & conu-aientiam proportio» 
naicim , hacia ry a e 


168 
metaphora, uel improprictate ad analo- 
giam. Ad 2. hocnomen aaalozum nom 
fagntif cat rationem enam, fed immediate 
fi&nificat ipfa analogata sifa i25 propr'as 
rationcs , non abíoluté fumpras, (ed vt 
proporcionabiliter (e habentes intet fe ; 
inquantum .(, vnum uodq; fundat hibi- 
tudinem ad (unm effe fim:lé habitudini » 
quà fundat alterum , fine metaphora, vel 
improprictatequare cft analozü ad equi 
uocationcni potius tédens,|uà ad vniuo- 
cationem. Ad 5 proport;o excludit pro- 
prietatem,fi per banc intelligatur omni- 
moda fimilitudo , nam qua. (ünt propor- 
tionaliter fimilia, vtrque non funt omni- 
nó fimilia , at non (emper excludit pro- 
prictatem ;: fi pec hanc intelligas verira- 
tcm;& in hoc feníu dicimus :nterdum no 
men analogum propre, .i. veró , & non 
meraphoricé dic: de pluribus , veré n. & 
non metaphorice, cor eft jrincipium vi- 
tz fundamcntum domus, & vtrumq; no- 
mine princip;j nominamos , quo-vcique 
non ign;ficatur aliqua vna natura, feü [i-; 
militudo- omnimoda vtrobique part:ci« 
pata; fed vniufcuwfq; formz proporto , 
vt ficat fc habct cor in animali , ;tà fun: 
dameniü in domo, atq; ade» al quá vni. 
tatem cet. néci(ta duon ipfa roce pr nciz 
pijnon quidem vnitatem niturarüm, fcd 
folum proportionum ab(, metaphora . 
"Expligatur 4 nalogia inequ.litatis . ' 

- 61 qx Kendunitettio adinittendá quo 
PIS Mo omeerienicci (pecié analoge y 
quz dicitar in2qualicaus, vcvtilem,; non 
tamcn,.vt cond; (tinCtam ab. anglpegia ats 
tribution:s. Concle(io c(Excon«ra Caicr. 
€it. vbranaloga huius (pccsei deti eli 
feilla , quorum nomencti conanune ,& 
età ea illud: nomcn: ett cadem, 

nagxqualitcr tame participata d per 

fcctionem ,vt homo, & ir iur csl 
in nominc ,'& rat;oncanioalis , (cd:ho- 
mo patrücipat naturam animalis conia, 
&am per rationalitátem ; qua ctt diffe- 
rentia multo. perfcétior.irrauonaltate 
contrahente animal ad brutum; vndé fit y 
fericcon naurra animalis pribomitede mulca 

ry quàm in bruto , nonquidem. 
pet cíientiam ipfius cis icd. 

"2r ) 


' Dif ePi. 83) 





















per dierentiam rationalítatisadiunctig - 
quoc'rca cumchzcinzqualitasetiam. ine 
gradibus. vniuocis repctiamat, Cin . 
tibus. ref(peótu fpecierum , infett Caict, 
non induccte vecam analogiz (peciem y 
quam putat cile cam vniuocatione inca» 
poffibilem , & ideo concludit hanc (pes 
ciem analozóz ede aniíslemn ;A&(equade — — 
turoallin Recentiores omnes. 755 
62 Scedapud scor:ítas, quos fequitur - 
Aucría cit. admittentes varios gradus y cü 
vaiuocatiomis,tom analo2:z3& compof- 
fibilitarem huius cü- illa im aliquo grada 
inzqual:tas partici pandi co REPRE. 
nem rationem quoad ordinem,vel pertes —— 
&:onem cifl'encialem (afficitad inducea — - 
dam veram andlog an , quaex vihoius, — 
inzz ualiracis ilia ratio. cómunis iminfee,— 
riocibas partim efteadem s partum diuer.;— 
(a;n juo ratio an;loz:z eonü(t; Ethio — — 
dicend. modus. f;ndaaentum haberi —— 
Ar;ft. jurrauione luis ánzqualicatisg;— 
Phyf.5 r; sim generibus latere analogia Es 
& 3. Phyt.79. ait nacorim mnfmti nó eif i 
vnáj&ccandcem, .i. vniuocam. ou PET 
quia dicitur fecandü prios pr mE 
& 5. Met rti infinearprigs, polterus — — 
non ttàte cum perícdtavauucatione, de — : 
cias catione eft (quod nat ipe. — 
tur ab infcriaribus'tam omnimoda 
litate; ac vnitorautate quóad 
ncm, & pcrfc&tonemetlznnuglems cum — — 
ig cor (ecundem.-Arift. lüfboiathgcinge — 
cualitas ad tollendam perfcélionem x& : 
puritatem «muocationis, éuffi ciensitemt 
eric ad inducendam veram 4: & propriam 
analogiam, nico détecsis aM 
inielli; untur ;lia,qug necdunc purégequls 
Oca /neC jurévniaocas 5 c d opt 2 
- I tpódent àliqui ex Suatezlóc.cit.pa —- 
quamlibet : ecc CRI MADE 


login j7& jririerdim illam qi or 
eri nscamthenu niti 



















T 


tein noà cilc; quiacum hac pz P 
Ca piorlisinacurg communi, nulloynes — 

dominii vnitatemracrioniseíus, &cwnis — — 
uocauonenr fed ad ianinterendá — — 


- 


M 


"TIR 8 


eL. 


" ) * ER , 
—— Buaft V. de Natura Analog. c/fri, T. 


tudinem ad ptimà,& hzc inzxqualitas di- 
ci poteft e(lentialis dependentia, vt patet 
in ente, fano,& fimilibus , nam ipfa ratio 
cómunis entis ex fe poítulat,vt determi- 
netur per modos intrinfecos cü tali ordi- 
nc, & habitudine ad vnum , & idco licec 
fecundum confu(am rationem fit cadem 
ratio entis, ficut eft vna , tamcn non cít 
omnino eadem , quia non eft ex fc omai- 
nó vniformis, qualem vniformitatem re- 
uirunt vniuoca; Hincad Arift.teftimo- 
niaallata dicentis prius, & poftérius nó 
ftare cüvniuocatione;inquiunt;id intelli" 
gi non dc quolibet priort, fed de partici- 
patione priori, & poftcriori alicuius có- 
munis,vt vni cOueniat per aliud non aüt 
de patticipatione priori, & pofteriori sm 
proprias rationes diuidentes illud cóma- 
ne, nam ibi non cít prioritas conflituens 
dependentiam, fed tanium dignitatem. 
63 Hac folutio allatis Ar itt, teftimo- 
nijs dire&té aducr(atur,qui manifefte lo- 
quitur .de inzqualitate perfectionis , & 
ordinis re(ültáte inipía natura communi 
alia mébris te me & ait banc rye 
uam inducere analogiam ; quod aui& 
hzc inzqualitas eco vnitaté ra- 
tionis eius, nono quin analogià in- 
ducat , nam non ex defcétu vnitacis dici- 
mus talem naturam effe analogam;fcd ex 


» "dcfe&uiliius zqualitaus , & vmformita- 


tis, qua folct natura fpecifica deícendere 
in indiuidua nullo prorfus per fe ordine 
feruato, qua r;tione ipfa (ola dicitur per- 
fe&é, & pure vniuoca ob zqualitaté dif- 
ferentiarum in perícétione effenuali. Ac- 
écdit, non cilc ompinó certü talem 1nz- 
qualitatem ex ipla ratione cói pullulanté 
pofl:bilem efie, & forté nulla alia inzrqua 
lits in rationibus comunibus,& precifis 
adinucniri pocett;nili que jllis (uperucnit 
extrinfecésex differenujscontrahétibus; 
yt muiri vi genter demonitrant praícrtim 
Pafqual.ci.& Hurtad.difp.9. Log.fcc. 3. 
«4. & Arriaga diíp.t 1. Log. Ícc.2. 

quód muito sntca. de ipfo cnc docuit 
" Mairon: q- de vniuoc. enus dub. penult. 
cum ergo dicit Acifl.incqualitatem in ra- 
tionibus comunibus ad analogiam (uth- 
eere, vtique dc ifta intelligi debebit ; & 
dcnique Qa ingqualitas conce- 

Ita 


269 


datur, & vt füfficiens ad analogiam ad: 
mittatur, non idcircó hzc alia yelut infuf 
ficiés reijci debet, & negare , quod fuo 
modo analogiá nó inducat. Quod có ma- 
gis dicendü eft ,quia etfi hzc inzqualitas 
€x differécia oriaturadhuc camen ex ipfa 
ratione communi oriri dicitur fuapté na- 
tura exigente talem'd.fferentiarum inz- 
qualitatem . Vtilis igitur eft ifta fpecies 
inzqualitatis ; non tamen cft ita coníti- 
tuenda,vt fit diuerfa ab analogia attribue 
tionis, quia includitur inilla , vt benead- 
uertit Faber cit.in Met.nam quod eft ana 
logum analogia attributionis, per prius 
dicitur de vno, pofter;us de altero. 


Explicatur /4nalogia Tran[cendentia. 


64 | Ee 4. Tran(cendentià fe 

iolaanalogià inducere nó pof- 
f*, fcd tantum ratione inzqualitatis, qua 
predicarum tranícédens in inferiora de: 
fcendit per depédentiam effentialé vnius 
ab alio , atq; ideó non cóftituit fpeciem 
ab analogia attributionis diftin&à.Con- 
clu(io ctt Scot. loc. cit. vbi docet ens, & 
alia praedicata ratione huius ingqualita- 
tis cfTc analoga , & » quia in pri- 
mis Auctores oppofits fententiz abucü- 
tur nomine traní(cendentiz, nam per ipsá 
jatclligunt rationé omnibus rebus come 
munctm,ac in cis cffentialiter imbibitatng 
at multa fant praedicata tranfcendentia , 
quz non funt ita comunia ,vt conceptus 
voluntatis, iuftitizs fcientiz ; & nce 
gat Hurtad.cit.$.46. effe tran(cendentias 
quia cü non includancur in aliquo predi« 
camento, & fint indifferentia ad finitumy 
& infinitü, tranícendétia dici debent; ná 
perfe primus conceptus tran(cendentige 
in tali indifferentia cótiflit , & exclu(io« 
ncà przdicaméto,vt Scotus docet 1.d.8, 
q*3: N. & O. quód autem tit cóe multis 


pizdicatum tranfcendenshoceiaccidit, 


inquit Do&tor,& fequitur Aueríain Phi 
loioyh.q. 3.fcét. 12. Et (ubflantia incói 
ad Dcuin , & creaturam vtique tranfcene: 
dens dicitur,cum tamen non fit omnibus 
rebus cis ; cum ergo ex fuo primo con-- 
ceptu tranfcendenua non dicat partim fi- 
militadinem;partim di (limilitadiné(qum 
eft rao analogia) — mde 
€ 3 


M 


- 


2709 

oe cft predicatü tranfcendens , fed tantü 
exclufionen; à pradicamiento,& indiffe- 

rentiam ad f.Ritum,& infinitum;plané nó 
fc (ola, fcd ex vi inz qualitatis anuexz , 
«oa in inferiora defcendit,analogiam in- 

ducet . Acccdit ctiam , falfum etle ipfum 
ens cíie ita tranfcendens , vt non folum 

e(Tentialter, & quidditatiué imbibatur ia 

inferioribus foitepcrt etiam in ipforum 

diffcreniijsac in fuis modiscontrahenti- 

bus, nam dato quód ita includatur in qui- 
bufdam paucis diffcrentijs, quas appellat 
&on vlumas, falfum tamen M includi co- 
dcm modo in diflcrentijs vitimis, ac fuis 
modis contrahenubus, vt docet Doéi.1. 
4.3. q.3. $. Contra iftam vniuocationé , 
& dicemus in Met. difp. dc natura entis ; 
suit igitur torum fundamentà buius opi- 

nionis, qued erat praedicatum tranfcen. 
dens cx vi fuz tranícendenüz formali- 
tcr imbibi in infcrioribus , & corü diffe- 
sentijs , & fic cfc raionem fimul , & (e- 
mcl ca diftinguendi, & affimilandi. Rur- 
fus dato;qnod inferiora , ac corum diffc. 
zentiz ita cfientialiter inclndant tranícé- 
elcntia , tamen tran(cendentia in (uisra- 
&ienibus non ita includunt inferiora , ac 
«orum differentias ; quia inferiora ,-& 
«ontractiua fcmper accidunt füperiori- 
bus, & hoc verum eft de gradibus com- 
munibus tàm przdicamcntalibus , quàm 
&ralcendenübus ; quia vtrebique ca dcm 
Sarioncs milizant , crgo ratio praciía trà- 
Éccndentis dick taniim. tnilitudiné in- 
Scriorum;,& fic ex vi (uz traníccndentiae 
non etit analoga, (ed ianuim rationc in- 
qualitatis , qua in inferiora de(cendit . 
JDcnique ex co praccisé , quod aliqua ra- 
tio fit tran(cendens, non icquitur , quod 
nilla cenucpiant,& differant formaliter 
anferiora, etiamfi fequi concedatur inclu 
fionem eius in diffcrenujs corum , ergo 
x implici tranícendemua non fequitur 
analogia, probatar aflurptum, quia ficri 
poteit , quod aliqua differant. fecufidum 
fuas dilferentias,nen vcró fecundum ra- 
tioncm inclufam in illis ; vndé non valc- 

1€t fic arguete differétiz differunt (e to- 
vis; ipfa tora funt entia; crgo difierunt, vt 


.sntid,quia quamuis, vt aificrunt y inclu- 


tient C35 hOR LajuCR gifíciiCBi forguas. 


Difp. I. De Inflrumentis fciends . n 
liter in ipfo cott, ed peritcinenii im 
crentia cft cns 


hoc,quod vtraque di er d 

6$ Cotra hac cóclufioné inftát Hurt, 
Elanc.Didac. & alij;tunc aliqua rario cfi 
analogayquádo;n ea inferiora aliquo mo. 
do conueniunt ;& differunt, in hoc.n.có- 
fiftit vera analogia, & per hoc diflingui- 
tur à pura yniuocauonesX aequiuocatios 
ne,quarum vna folum eft ratio conucnie 
di;altcra differendi , at (ola tranfcendene 
tias& inclufio enus v.g. in vltimis diffe- 
renti jshominis,& leonis, facit vt 


,tT 


& leo conucniant in ratione ends prout. 


precifa , & in cadem prout incluía 1n vl 
timis differenijs ipforum diftingaantury. 
ergo fola tranfcendentia làm Call«- 
fat. Conf. ratio vniuoca ideó tanum. 
cít principium conueniendi inter füaine. 
feriora,quia in differentijs corum nO.ine 
cluditur , vt conftat de ratione animals. 
rcípectu hominis, & leonis, ergo cü trà« 


fcendétia cauíet talem inclu m, al 
E, i quoque caufabit, rmatuy 
uc; quia (ola inaequalitas i 


ex ipía ratione (upcriori ;« 
tura petit prius partieipari abyno. 
rum; & poftea ab alijs dependen 





lo.fufhicit ad anzlcgiam, non autem illa rx B 5 
quz pracisé proucnitexratone differCe. — 


uarum alioquin nulla ratio cómunis 
fct vniuoca,qu'ain inferioribus habe 


ucrfitasem ratione diffcreotiarum 5 fed. 


talis inz- qualitas oritur praccisé ex urne 
Kc BdcgOR rationis communis, ex vi cu». 


ius includitur etiam in diffcrentijs infe» - 


riotü,crgo ipla fola fufficit; maior patet. 
probatur minor ,quia eo ipfo ,» includie 
tur in diflcrentijs;non potett inz qualitas 
cx parte diíterentiarum emergere y quias 
etiam Cmergat cx parte iplius rationis 
cona tibjs,quae 1n eis ncludior « Demi 
analogia rci ttanícendemus participatae 
ab infcrioribus cum dependentia vnius, 
abalio nom prouenit ex dependentia, er» 
£9 cx (ola uranícendentias probatur aísü 
ptum 5 quia salis dependentia £iare | 
tcft cum perfcé&iffima yniuocatione £^» 
cut.n.accidens pendet à (i là in gce. 
ncte cauía cfbicientis, & materialis , tà. 
a&us vitalis a potentia , qug tamen Vnie 
coc 6 Ref. 


tal. i. 





* 


Vis 
—&& Refp.his'omnes rationes ex eodé 
falf5 fandaméto procedere,quod.f. cran 
ftendentia impottet inclufionem rrá(cé- 
dentis eciam in ditferentijs,ac modis có- 
trahentibus ipfu.n , quod prorfus fil(am 
eft,quo ctiam admiffo, nec fequitur inté 
tum,rt conftat ex di&is :n probanda có. 
clufione; ad primam igitur neg itur mi- 
not; At /nftan,(i noa raclad:tar eas foc- 
mal;ter in diffecentijs, & modis contra- 
hentibus,etgo pcr nihil contraheretuc ad 
conftituendumaliquid ,quia modi com. 
trahentes effent formaliter nihil. Refp. 
faciliter ex Do&t.cit.modos entis forma- 
fiter loquendo nó effe entia , aut aliqu. d, 
nec non entia,aut n il, (ed effe entia, && 
aliqu;d folum realiter , & identicé , for. 
taliter veró (ant ralitates entis , quod ét 


dicere tenecur Hartad. & quicunque ex 


Aduerfarijs concedunt. differentias. n0a 
includere formaliter rationem generis , 
nam przcifo conceptu relation:s,vel qua 
litatis à con:rahentbus ditfsrentijs , vel 
iftz (ant formaliter relaziuz , vel abfola- 
tz , & currit omninó eadem paritas , vt 
dicetur in Met.difp.de natura entis. Ad 
Conficm. tunc ratio vaiuoca eft perfe- 
€tum ptincipium conueniendi , quado in 
infcriora de(cendit eodem ordine ,& pec 
differétias prorfus equales in perfe&tio- 
ne cílen:iali, quales fur indíiuiduales , 

fi diffecenciz non fint zquales;reduadit 
inzquailitas in. rationem cómmunem , 
ob qam deficit aliqnaliter ab. vniuoca- 
tione,& ad analog'am vergit ; potius er- 
go ex defc&u inz qualitatis in contrahé- 
zibus, quàm inclu(ionis in €;$, procedit , 
quod ratio vniuoca fit rantum principiü 
conueniendi ; & rurfus falfum eft , quod 
affumitur in confequente , tranfc 
tiam.(.caufare huiufmodi iaclufionem , 
Ad aliam Cont. falfa eft maior; vt n. có- 
ftat ex 3.concl.otiam inzqualitas ex par- 
te coacrahentiurm przcisé emergens (ub 
modo analogiam inducit(fiuc hzc apcl. 
letur analogia M -caphytica, fiue tit fo- 
luin Phy (ica,vt aliqui contendunt, parum 
refert) nec indé fequitur nullam. rationé 
fore perfe&é vniuocam , quia etfi quzli- 
bet habeat in infcrioribas diuetüitarem 
ratione di i non tamen (em- 


^ 


P Quafl V. de Natura c/Analog. efe. T. 


171 


er hzc diuerfitas in inferioribus cft ef- 

entialis ; fal eft etiam minor, vt (epà 
di&um eft , quod tranícendenria caufet 
eam inclufionem, Ad vltimum (tís pa- 
tet ex (olutione tectie Conf. prim!argi« 
menti conira primm coaclafionem ha- 
ius art.qualis depé4&ria rc juiracur vnius 
ab alio in parcicipaada commam: rtio- 
nsalialaceadin aniloztam, & fatua 
cft potentiam vitalem cffc in genere qua 
litatis,vt notat Do&or 2. d. 16. q.v. 


ARTICVLVYS-TIt 


'N«m a nalogam dicere. poffit couce- 
pram »aum ab. analogatis 
precifum . 
67 Vitam hoccxaminarifolet c 
de cüceptu formili,quàm obie- 
&iuo, nostiumé przfertim dc obiect ao 
diferemus,nam iud? con tabit, quid di^ 
cé.lum (it de conceptu formali, quia nmt- 
lam potet habere vaitaté concepts foc- 
milis , quàm nonaccipiat abobicitiao 
per ipfü n reprzfentrato, vn tas li juidem 
imaginis  ualis e(t conceptus formilis , 
non a (i exva tate rci reprzfentat qua 
lis eft obie&iaus;potc& acen jl; vade (a9 
tis allucinantur illi ; qu! analo 2tís vaici- 
tem conceptus obie&iui denegátes , có- 
cedunt vnitatem conceptus formalis . 
Prima fentencia. nzgit. vniuerfaliter 
aaalogis omn bus talem vnitatem conce 
ptus , & aíferit analogam dicere cantu n 
ipfa analogia in confu(o , prout hab.nt 
inter fe aliquam habitadinem ; ttà Caiet. 
tra&.cit.Complut. & Ioan. de $. Thom. 
loc.cit. Zimara ia tabala vetbo | 4» 1/92 € 
Fonfeca 4. Met.c. 2. . 1. & 2. Vafqu:z 
1,5.difp. t 14.caj.2, n.6. Kuu usin Log. 
tra&.de analog. Pa(qualig. p. 2. Mcr. di* 
(p.3 1. Alteca fencentia affirm:t po;e ia 
adalo 2is alti quibu(dam zeperiri cóce. 
pum vaum przceam , ità Scoci(tzoés 
vno excepto Fuentes iam cic.) cü Scor. 
0C. Cit. t. d. 3. 4.3. in (ol.ad 2. d.8.q. 


3.in fol.ad 5. & quicum jue cin ipfo tes 
nét analogiam eie cu vaiocicioae tn. 


terdum compo dibilem . f«3u/tae Suaccz 

in Mer.dit p.a. (eck. 2. dip. 217. (ect. 5, 

& dilp.3 2. (ck. 2. Hurtadan Log- difp.9.. 
Cc 4. ud. 


272 
fe&t.5. Auet(a in Log. q. 15.(e&t.5. Serna 
in Lo g.difp. 3.feQt.r q.1.art, 5. & multi 
ex iniguioribus Thom:(tis Caprcoius t. 
d.2.q. 1. lauetl. 4. Mct.q. t. Sotus.cap. 4. 
Anteprzd. q.1, & quicunque tenent ens 
e(íe analogum, & haberc conceptü pra- 
cifum ab interior bus. 

68 Pro dccifione qua (iti recolendum 
eft cx praccedenti articulo ex. analozis 
quadam clle , quorum fignificatum non 
reperitur formaliter ,& intrinfcce, n (i ia 
principali analogato,in cae:er:s auté per 
denominationem extciofecam , ità (e ha- 
bét analoga attribution:s , & proportio- 
nmalitatis primi modi,vt patct de (ano rc- 
fpc&u animalis, & medicinz , & de ri(u 
tefpe&tu hominis, & prati; quzdam veró 
etie , quorum fignificatum reperitur for- 
maliter,,& imirinlecé in omnibus analo- 
gatis , ed primario , & principaliter 1n 
vno, n quo c(t indepeudcaccr,;in alijs vc- 
ró dependenter ab illo, & ità (e habent 
analoga attributionis , € proport;onali- 
tatis (ccundi modi,vt patct de ente re(pe 
&u Dei € creaturz ( quod (upponimus 
efte analogum attributionis, vt in Mec.) 
de principio reípectu fontis,cordis, fun- 
damenu, domus, &c. hoc prenotato « 

Dicendum 1.analoga attributionis, & 

roportionalicaus primi modi non potie 
fast vnum conce xum cómunem,ncq; 
obicétiuom;neque formalem,íed plurcs, 
cum vnitate tamcn cóparatiom.$, & con- 
notionis, quo (olo d: fferü: à pure zqui 
uocis. Conclutio habctur quati i0 tccmi- 
nis ex DoQoore cit.in 2. d.12. q. 2.;in fol. 
ad 4.pro altera opinione;vbi fac loqu:tur, 
von c[l idens conceptus jautatis,qui di- 
ctuy de vrina, de animali, € dc dieta , 
nam non. efl idem formalis conceptus 
fanitatis,vt efl equalitas bumorum , 


vt cfl quid caufatiuum janitatis, vcl fiu. 
gnificatiuum [anttatisy licet in viroque. 
materialiter inciudatur formalis con-- 
ceptus fanitatis,Q" tunc dico , quod bu- 


iu[modi conceptus P formaliter di- 
utr[i in 1llisde quibus dicuntur na cau- 
fatuum. fanitatis efl formaliter in die- 
ta, vel intali potieuesvel berbas fignifi- 
catiuwm in vrina efl, C7 bi cóceprus for- 
maluer diner[i | 


, 


y 


i NEG 
Difgut.1. De Infirumenmis fGiendi Mah E 


4 erdinanjur ad isdà con- 













ceptum fanitatis, qui walitat, vel — — 
proportio bumori y quá n fic f rmalie —— 
terest folum iu ammali, pet quz vlti-— 
ma verba iníinuat vniratem cóparatio- - 
nis, & connorationis , quz cft propriae — 
analogiz,maior quidé vnitarez4uiuoca- — 
tion:s purz , quz cítfolius nominis, fe 
minor vnitate vniuocar.on.$ , quz dic? 
vnitatem conceptus cómun s omnibus, vt 
ait in 1.d.8.q. 3. infra E. idem dici debet - 
dc rifuccipedtu hominis, & prati; quod — - 
cit analogum preport onaltaus primi. 
modi, non ergo va;ras aliqua natur & - 
conceptus fignificau dcbet concedi bu- — 
iuímod; Mee ad fumn 
tudo quedam, jux non uc pec m 
rz, & ab(olucz vnicaus, fed per 
cu:u(dam attriburionis, & prox 
qua (olet dici vn tas propottional 
rd HNIC aucé concluíio, q 
tas horum analogoruim non conlift 
aliquo,quod iatriníecé EE 
nibus,(ed in ociine vmus, vcl p 
vnum terminum y à quoreci 
minationcm, quia ad. iilam On. 
noutoncin vclhibiudinem ergo ita —— 
aniloginon Ma i | vnucon- - n. 
Ccepai.a probatur ejuentia, ratas 7 dan 
lis vnicas,cam (ic nitas ordinis, & habí 
tudinis vn:us, vel plucium ad aliud; necef. 
lario pluces petit conceptus illi ordini ad 
iunétos , & ad talem connorationem , S 
habitudinem exercendam neceffarios.- 
Conficinatur , qui ei, quod rea ; 
tercale , & pet incinlecam denominae. 
Uonem, i quod ett si quid tale, & per : 
extrinfecam , nó cft dabilis yna ratio có- 
eri outs ege 1.d.19. q. e. i 
ita rc$ (e habet in his analogis, quia fo. 
priacipale analogatü dicitur fimplicaer 
& abíoloté tale per inttiníccam denomi- 
nationem , caetera vcró talia fecandum. 
qu:d pct denominatioaé ab illo; & curfus 
hi ral;isratio communis. eft abftrahibilis, 
petendam ett, an (it intrin(ecz denomi- 
nationis, & fic no crit cómunis omnibus, 
quia uon in omnibus talis forma eft in- - 
t'in riníecz denomi- 


feca , " tantum extti 
, Pationis, & (ic noncompeterct, 
Tandem in hi. anilogispecu- — 
sd cge Res 


, analozato. 
Dülcéicorü 
axio- 


E 

























O 


liaritec. verifieatar comune 


—m 


uS 
4 


ah 


i S.V. de Voitate conceptus .AnalogeArt.IT.— 175 


axioma, qubd analoghm per fe [(umptum 
flat pro feteejiori frei tato 5 fignum 
«uidens non poffe ab his ànalogis cómuné 
abítrahi conceptum , qui, ( id poffibile 
foret, vtique pro hoc commnni (üpponc- 
ret analogum ab(oia:à fümptum;& hinc 
fit , vt huisímodi analogum. nequeat cíic 
medium in demontratione , quia figai- 
ficat rationes plurcs . 

70 Dicédum 2. nec etiam omnia ana- 
loga denomina:ionis intrinfece habere 
vnum conceptum communem przcisü , 
fed illa tantumque (unt attributionis (e- 
«undi modi. Conciufio colligitur ex Sco- 
to cit. & probatur, quia analoga propor- 
tionalitatis fccüdi modi vtique (ont ana- 
loga per denominationem incrinfecam , 
quia vnumquodquce veré dicitur tale , & 
ion meraphorice rantunt, vc conflat ex 
di&is art. prazced.concl.2. & camen non 
habent vnum concepuuin cómunem, er- 
£o non omnia analoga intrinfecz deno. 
minationis habent cómunem conceptum 
abftrahibilem ; probatur aiumptü, quia 
vt repra(enientur hzc analoga, quatenus 
talia funt , debent teprz(cntari proprie 
rationes ipforü fundantes diucrías i 
portiones cum aliqua tantum | incer fe (i- 
milicudime, qua itas appel- 
latur, fundata ;n :llis diucríis proportio- 
nibus ergo hzc analoga, vt cadem (ecun- 
dum proportionem, nequeunt reprzcn« 
tari vn:co conceptu ob:ectiuo, quia licéc 
hibzant vnitatem,& conuenienttam pto- 
portions, hec tamen couuen'entia adeó 
exilis cfl,vt nequcatilia coadunare in vni 
cü conceptum obiedtiaum, fcd m. habet 
vim conncétendi diacrfos illos conce- 
prus adinu'cemscü .n proportio fit císc. 
tialiter ad aliudynon porc ít aliquid intel- 
ligi) vt proporcionem hibens, niti cü alio. 
coníeraibr , vnde ex vi conceptus ipfius, 
d: bet ctiai aliud concipi. Conf. quia &. 
fi hacanaloga finz talia perintrinfccam, 
denominatioaem forma , hzc ramen dc- 
nominatio non fumiturab vna forma 1n. 
onynbus.ipnziníccé repertasfed (ümitur à 
pluribus, & diucrtis, non quidem vt om- 
nino diuciis, ficut coptingit in zquiuo-. 
cis, fed vt proporuone fimilibus ,. yt ex« 
plicatum cft cone 2.pigeeduare, | 0, 


ni s 


71 Exhoc probatur altoca conclufio- 
nis pars , quod nimirum analoga attcibu- 
uonis (ecundt generis hàbeani vnü con 
cep:üm coimuaem orzc'(um , quiahzec 
gpyriéy ac intcinfece zalia d cüzur ab vna 
toria, quz inomnibus , & fingulis eft 
eiuíde:m racionis,vr quae: aatura cómu- 
ni5 in inferioribus , ac pro'ude vcre, & 
proprie conuenit in tal: forma , ratione 
cuius proprie cóuenic nig ab(lcahibilig 
eft vna catio comunis omnibus, vt patet 
de ente, & ceiccis canícendétibus, quod 
ex profeilo in Met. probabimus. Verum 
quidem cft ( quod cit valde notandum) 
vt monet Doctor 1.d.8.3.5. ralem vnita- 
tem conceptus his analogis cóuenirc nà 
ex viiphusanalogia, c.n vi vniuoCa- 
tion s annexa (vccnin dieemus art. fcq. 
oninia haus generis aniloga mixta funt 
cum vaiuocacionc) ná cx vi (implicis ana 
logiz nequeupt habere , niti vnitaté at- 
tcibutionis, & ord:nis ad primum analo- 
gatum , quz licet (it maror vnitatc zqui- 
uocationis , adhuc tamen minor e ait 
Do&or) vnitatc vnuocationis , vtpote 
qua indifferenter compoflibilis clt cam 
hac, & illa, cx quo patet analoga,vt aga- 
loga,nunq:iam peruenire polle ad vnita* 
tem conceptus abftrahibilis , quia hac 
eft gap vniuocorum. . rer 

72 ln oppotitum objjcitur Primo , 
probando omnia analoga «n vniucrsü ha- 
bere conceptum communem prazcilum . 
Tum quia omnia analoga , quancmuis 
impertecta;analoga funt, non z quiu0Ca, 
cto habent aliquid co.nmun-, nó folum 
in voce,ícd ctiá in re (ignificata per illà. 
Tum 2.cercum eft analogum de rn 
logatis pradicari , vel igiiur f'ola vox có» 
munis praedicatur ,.& (ic ecuncze jiriuoca 
pura, vcl aliquod có:mane figuificatü pec 
cam,& habeur inceacum. 1 dm 3.quado 
concipiuntur analoga conceptu reprz- 
f otintecóucnicnuam ipforum, vcl con- 
€ piuntür Iccüdum rationcm aliqua com 
m.nem,& habetar intent  ycl (ecandit 
r.tioncs paruculares& (ic uo concipiu- 
BER FANE conucoicniz, Tü 
4-qudo plura concipiuniut, vt plura, fe» 
cundü tationes quiddjtatiuas , cózipiuns 
tuc vt zquiuoca, ergo yt Coneipiantas ur 


174 
18310ga, debét concipi fecundá aliquam 
rationem communem,& vii, Ta td- 
dem vel aniloga, quando concipiuntut , 
funt plura fimpliciter , velal:quo pa&o 
vnum,(i primum, non cogn »(cuntur , vc 
analoga , (ed vt meré z ju uoca quia ana 
loga (ant aliquo pa&o vaum , fi fecua- 
dam,ergo habencaliquam rationé obie- 
Ctiuam van'tatis. t 

3. Rep. ad r.analoga ex vi analog:z 
estis có,nunem conceptum , in quo 
coadunentur obie&iud , hibere tamcn 
conncxienem rationum | particularium 
fecundum eífe ob e&iuuim; habent enim 
inter (e , vcl ad vaum certium tilem. ha- 
bitudinem , feu dependentiam, ex ui cu- 
ius unam concipi non po:eít (iac alio 
& in hoc (ecern intuc ab z juiuocis , qui 
ex vnitace vocis non habeuc talein con- 
nexionem particularium coaceptuum ; 
fiquidem ad prolationé vocis Galli , aut 
alterius nominis meré aquiuoci poteft 
ad libituai intelle&us ita folum conci- 
pere gallum gallinaceum , (icut & homi- 
nem ex Galliaortü. Ad 2. analogum,vt 
analozum;,dicitut de plucibas,fecandum 
diuerfis rationes ,& (ecundum aliquam 
hàbitud:nem , analoga quidem attcibu- 
tionis d;cuntur (ccandu:n habitudinem , 
qua vnum ordinatur ad aliud, proportio 
nalitatis veró fecundum habitudine , qua 
vnum compa;atur , & quodammodo a(- 
fimilatur altcri; «nde ex v! analogie nal- 
la habetur vnitas , & commun:tas ratio- 
nis, fed folius nominis, cui (ubttituantur 
immediate diuer(z: rationes obiectiuz , 
non vt ab(olacé diucríz , fed vt habeaces 
proportionem ad'nuicem, in quo analo. 
gad fferunt à puré £ juiuocis , que. ha. 
bént càmunc nomen diuer(a figo:ficans, 
& (ub racionibus diaer(is ab(q; vlla pror- 
fus habitudine , vel proportione vaius ad 
altetun.. Ad j.pec nomen anilogum, vt 
fic conciptuntur immediarà ipfa analo- 
gata fecundum fuas proprias tationes , 
non abíoluré (um;xas , fed vc proportio- 
nabiliter (e hibentes iuter (e , &in hoc 
fen(uü dicuatur concipi: fecun lum ratio- 


nem conuenienti£ ,. Ad 4. analoga licet 


concipiantar,vc plura , & f. un di- 
uctías rationcs,aon camca conciprücuc 


- Difgut. LI. De Vocibur. 


vt zquiuoca,quia fima! concipitur pra« 
portio, quim hibzac adimuicem , Ad y. 
concipiuntar, vc plara fimpliciter,& vad 
proportion iliter, quz vnitasapitibutios — 
nis, & proportions dencic at quiuocis , — 
& minorcitvnitate valuocurion'g, — .— 
Secundo ob jcitur probaado , quod. - 
aniloga omn a , (altim incciaíecz deno- 
minarionis, habere. debcanr conceptam 
co.mnunzm precium , Tuin quia ideo 
coaceditur talis va tas analogis. attcibue 
tionis fecund: gcaeris , quia omnia anas 
logata funt tala pec denominationé ig» 
crinfecam,cum ergo ita (c hibeanc etiam 
analoga pcoportionilitatis fecuadi ge- 
nctis,ip(is etiam vacas concepcus obie« 
& ui acgaada non videtur ; Tum 1. quia. 
9 nan? io Ktcahib lis videtut racio coa 
munis princip:j ad cor refpe&tuvirz, fon 
tis re(pe&u riuulocum , fuudament res—— 
fpedtu domus, &c. gabecnatons refpes —— 
uregentis domu.n,ciucacem ,& na:&—— 
faltentandi carnes rel pe&ta ollis, & (» 
nz,qug communis ratio futtentand: car- 
nc$, rcgendt, & principandi poftea coa» - 
trah:tur. per racioaes peculiares íic (ü« 
ftentanli, (ic gubermandi, GC principane ——— 
di, ergo his, & (1m libus anilogis non eft. 25 i 













neganda talis vpitasrationis. Tumtane.— 


dem quia ipía (aitim proportiomalitas, —— — 
feu fi militado proportionum poteit ab. in. 
his aa lo zs przr(cindi, & illa vnico com 5 
ce; reprzlentari, &c. ooh 

74 Refp. ad t. analogis attributige — 
nis(ecund: generisdeberi , & alfignari — — 
vnitaié conceptus, nonprzcisé quiaime ^ ^ — 
trinlecé talia denominentur, fed quiaic — - 
denom:niutur ab. vna , & eadem for- 
ma in omaibus , quod non contigit in 
analogis proportionalitat;s fecundi ge«- 
neris, vt di&um eft in probanda fecunda. 
conclufione. Ad z.in illis anilogis fub. 
nomine principij, gubernatoris , &c. re 
vera non fignificatur vna forma , vt mul- 
ti etiam ex noltris exillunant , que fim - 
pliciter lit voa inrauone , X quiddii 
formz , fed (olum iatinuatar conueniens 
tía, quzdam in iingulis in modo habendi. 
fuas formas, quod cít (uo modo , X 
poruionabler effc tale,non fimpliciter, » 


vadc rauo v.g-priacipij um co 
inc Es 





Quaflio V. De Viitate concéptute/fnalog;c Art. I1. 135 


& íincorde non dicit aliquam vnam for- 
mam conílituentem rauonem funda- 
inenri,& cordis,ícd omninó diuerfas for 
mas,(uo tamen modo habentes rauoncim 
prodi & hoc tenemur dicere, ne con- 
undamus vnitatem dip ever cum 
ynitate vniuocationis. Ad 3.conccdimus 
poflc przícindi conceptum proportio- 
nalitatis, at nomen analogum , .f. princi- 
pij; gubernatoris,&c. non (ignificat ara. 
ipíum relationis, in quo conueniunt 
dua proportioncs ,quia hoc fignificatur 
per nomen ipfim proportionalitatis,fcd 
fagaificat ipfa extretna , inter quz verla- 
tur proportionalitas , quz quia in racio- 
ne analogorum non coníiderantur fecuri 
dum gradum communem , fed fecuodum 
proprias rationes , vt tamcn proportio- 
nabilirer fc habentes, ideó ab illis, vt fic 
abftrahi nequit ratio aliqua communis ; 
etíi ab iptis rclationibus abttrabi poffit , 
75 Xertio obijcitur € contra nullum 
proríus analogü pofie habere conceptü 
vnum pau analogatis communem , 
quia plané implicat ; & cft repugnanria 
in terminis,quód fit conceptus analogi , 
& quód fit vnus,quia analogia intrinfe- 
ێ includit , vcl plures rationcs habentes 
inter (c proportionem, vel plures habitu 
dinesad vnam formam , ratione quarum 
«oncepuus obiect;uus analogi non po- 
teft cíle vnus. Confirmatur quia fi talis 
conceptus non attingit pue rationes , 
fed vnam , in qua fingula inferiora con- 
ucniant,iam erit vniuocus, nil cnim am- 
pliussd vninocationem defidcratur, quà 
prafata vnitas . Si dicatur cum Suarez , 
potfe analogum prafeferre «oncepium 
communem, votimfcd mmaqualiter in- 
fexioribus communicabilem per -diffc- 
rentis$ dcpendcntz , & independenuz , 
ira qnod imiclligatur pr:us defcenderc ad 
vnumabalogatum ,: & pofteriusad aliud 
in victuie prioris, ac proinde mon efie: y- 
piuacum, de cuiv$ratiopé eft. cfle a Qua- 
liter cogwounicabilem infcrioribus fine 
eíienti crdenua vniusab alio ; & 
fic adhuc inco corfiftete rationem: ana- 
log;z uia in illo vno , & codem concc- 
pui conmeniont ipferiora ; & diffcrunt , 


— 
Los 


ront ratione illius inzqualitatis, Cone 
trà initac Hurtad. conceptus communis 
non cíl diuerío modo, & ine qualiter par- 
ticipabilis, nifi ratione modorum contra- 
hentium,fed hi modi nonincluduntur in 
conceptu abítra&to , neque igitur inclu- 
detur illa inzqualitas . Neq. dicas,quod 
licét in conceptu abflra&o non inclodan 
tur hi modi , tamen includitur ordo ad 
bos modos , quatenus ille conceptus eft 
Prod natura capax; & cxigitiuus talium 
differentiarum inzqualium . Nam in 
conceptu abílra&o ; vcl confideratur hic 
ordo; & turc nó potett e(fe abítra&us ab 

his modis , ficut ordo potcft con- 

fiderari non confideratis terminis , ad 

quos cft ordo ; vel non copfideratur , & 
lic abftrahit ab ipfomet ordine. Acce- 
dit,quód admffa hac incqualitate ex par 
te ipfiusrationis comunis prodeunte, &c 
non przcisé ex parte differentiarum , jà 
ille conceptus non erit in fe vnus,fed po- 
tius geminatus , & duplex, quia 1nzquae 
litas neceffarió exigit duo. 

Si dicatur , hane 1nzqualitaté non tol- 
lere vnitatem cóceptus, fed tantü ex par- 
te minuereyitavt non fit tà perfecte vnus, 

uantum ad vniuocationem requiritur . 
Cond ; inftat Páfqualig. cit. non datur 
imperfe&ta vnitas,quia vnitasnon poteft. 
tolli,nif? per multiplicitatem , & bzcex 
nauxa (ua perfe&té tollit vnitatem ; ex 
quo fit,quód vnitas,& multiplicitas con- . 
fi ftant in indiuitibili, vnde fi altera ab ale 
tera tollitur, adaquaté tollitur ; ergo non 
poteft dari aliquid, quod non fit perfe&té 
vnum;aut perfe&é multiplex . Accedit , 
quód omnis ratio Metaphyfica confiftit: 
iw indiuifibil , namefientiz rerum funt 
ficut numeri $.Met. 10. ergo nonpotefk 
tolli indiuifibiliras mifi ponatur mulie 
plicitas rationum formalium 5 ex quo: 
rurfus fequivar , quod firario illa ad tne 
feriora deícendit , dcbet modo indiuifi- 
biliy& fecundum dcr hat icncia ad 
omnia, quianop Ma a 
sc,fecundum quid n ek ipdtatur io- 
quin cflet diuifibilis, fraucem fecundis fe 
totam ad omnia defcendit, iam defc ndis 
equaliter , ncc perfectiori modo eft in 
vno» quàm in aliquantum tft cx (e , (cd 

lan- 


276 


tantom ratione contrahentium . 


- 46 Refp. hanc difficultatem ;:llos vr. 


gere; qui admittunt poffibilé effe conce- 
pum przcifam ,& vnum puré analogü 
& clem dc fiéto ponunt conceptum en- 
tis, & cuiufq; tranícendentis , at nos non 
admittentcs. parum analogü, leuiter pre« 
mit, quia libenter concedimus analoga ; 
vt analoga nunquam Pony poflc ad 
vnitatem conceptus abftrahibilis,quod fi 
interdü talem videantur obtincie vnita- 
tem, vt in tranfcendentibus , hoc vtique 
non cft ex vi ipfiusapalogiz , fed ex vi 
vniuocationis annexa , analogia enim fc- 
cum non defert , niti vnitatem atttibutio- 
nis,vcl proportionis ; quz eíl vnitas im- 
petfe&ta femper inuoluens, vel plurcs ra- 
tioncs inter [c proportionem habentes , 


vel plurcs babitudines ad vnam formam, 


vt bene concludit argumentum , hac ve- 
IO vnitas atcributionis addita vaitati vni« 
uocationis , cum quabene compoffibilis 
eíl, (icut vnitas minor cum maiore , pro- 
prié non minuit cam , (cd tantum reddit 
inzqualiter participabilem ab inferiori- 


bus; & quamuis hzc inzqualitas oriatur ' 


€x ditlerentijs analogatorum,vt conten» 
dit Hurtad. tamen adhuc dicitur oriri 
quoque ex ipfa ratione comuni exigente 
tali modo , &.tali genere inzqualitatis 
patticipati, quia licer in illo (tatu áb- 
firaé&tionis prarícindat à d ffcrcntijs , ta- 
men conlideratut adhuc, & fundamétali- 
tcr cft capax, & cxigitiua differemiarum 
ficinzqualium; non igitur ex dcfcéta v- 
nitatis talem conceptuim appellamus ana- 
logum, ied potius ex defcétu zqualitatis; 
qut requiritur ad perfe&tam vniuocatio- 
ncm; l'raterquam quod falfum e(t;quod 
Paíqualig. addcbat , nó poíle dari vnita- 
cia nifi bt peifcóéta vnitas; nec multipli" 
€it2:cm nifi fit. perfecta muluplicitas, 
giam quis. non videt in vtraque dari lati- 
tudincm? fané Arift, $.Mct,.12a.. plures 
gradus vnitatis di(Linxit; dum dixi a/1a 
muero, alia gencre , alia fpecie » alia 
«nalogia vnum funt,& de 
«um vpitate fpccifica naturz. ftare multi- 
plicitauem eius nuncralen & ci vnitate 


&enerica flate fpecificam,non crgo qua- 
hibet mükiplictas ftatim ex inegro qua- 


-&: 


"Difput. 1H. De Vocibus: 


o videmus. 


3 X 
&t , 3 
WE WOO 


* 
















libet dcfiruit vnitatem,necquelibet vniz — 
tas dici poteft (cdtantü illaque 
nullà (ccum compatitur multiplicitatem, - 


ARTICVLVS TERTIVS..- i 


"4n, C quomodo analogum mediet. in- X. 
ier vniuocums, Cg «quiwocum. — — 


77 A Pud Thomiftas omnes itacertü 
eft analogü mediare inter vni«- 
uocum,& zquiuocum , vt id potius fups. 
ponant, quam difputent ; vnde pauci trae - 
&anr hoc quzfitum in terminis, Scotis — — 
fiz écontraitaprocomperto habét ope — — 
pofitum, vtabfolucé pronuncient analo- 
gum inter vniuocum,& zquiuocum nul». 
latenus mcdiare poffe , ita Formalifta- 
omncs art. 1.Formal.Sire&t-Vallon.TrG« 
bet. Faber 4. Met. loc.cit. Meuriffe in fua. 
Mct.lib.1.q.2.not. 3. & alijpaffim. Pro.— 
refolutione quziiti not eft analo- 
Lrsibspes poffe dupl;citerformaliter,.f.— 
materialiter , analogü materialitereft — 
ipsümet pradicatum quod denominatur — 
analogum , Moo ipamet —— 
ratio analogiz,qua ipsá tale de nat — 
Quarc cü quzritur, an, & quomodo ana- 
logum mcdiet inter vuiuocum , & zqui 
uocii poteft quefitum intelligi de anal 
go formaliter ,& matctialiter fumpt 
iuxta diuerfam analogi acceptione qu 
Riggris diuerfimodé refoluenda . 
78 Dicendumigitur cft iuxtaallatam 
dittin&ionem, quod analogü formaliter 
fumptum ita mediat inter vniuocum , &- 
zquiuocum » yt nunquam cum icri 
coincidar, at materialiter fumprum feme. 
per cü alterutro coincidir ; & (cafus eft 










reperiri non pofle przdicatum » m 
quod fimuJ vrina vcl vniuocum ; : du | 
quiuocumyita quod ratio analogie in ali-- 

quo przdicato fola reperiri non poteft, ————— 

rc tta ocatione; vcl gt | 
quiuocationc,ícd quamuis analogürícm- 

per fit matetialiter c vniuocis,. 


&zquiuocis , formaliter tamen fempez— - 
renanet impermixtüsquatenusratio for - 
malis analogie nunquá coincidit cum tae 
tione formali vniuocarionis , & gquiuoe 
cationis,& vanas analoga: eft formaliter 
diucifaab ynttaic yniuocationis, & equis 


4 


| Be Vyitate Gonciptus e/Analog. rt. LIT. 


osddons, fiquidé eft maiori(to, & mi- 
nor illa . Cóclu(io aperté craditür à Sco- 
£o 1.d.8.q. 3.in fol. ad 3. E. vbi docet vni- 
fatem analogia ; quam 1b: vocat attribu- 
tionis, e(Te vtique maiorem vartate zqui- 
üocationis  féd minorem vnitate vniuo- 
cationis, ac proinde else c.n illa cópof- 
fiblem;quia non tepugra: minor vnitas 
cum maior ficut quz (unt vnam genere 
fant vnum fpecie , licét vnitas generis fit 
minor, quàm vnitas fpeciei , ita inquit 
Do&ot , licét vnitas attributionis nó po- 
nat vn:tatem vniuocationis, poteft càmé 
ftate cu n illa , licét hec non lit foemali- 
tct illa, hec scocis,quibus verbis Do&ot 
duo man.tefl é mtinua: (quz sát dux par- 
tcs noftre conciufion: resin ett, analo - 

iam flare potfe cum varuocanione, vel 
a quiuocarone in cozé pradicaro , quod 
eit coinéidere materialiter cü. votuocis; 


vel zquraocissátrerür quód eftó ita com 


cidat , alhüc tamcn femper eft formali- 
ter diaccía vnitas analogie ab vnitate tá 
gquiuocationis,quàin yniuócationis,cum 
dn coníonéta rcpéritur , & e(t qaos 
ammodo inedia, quia eft minorifta , & 
maíor fla; &'quidem banc veritatem at^ 
tigit P. Faber in (ua Phiof. Theor.95. c 
1.*n finc; VbiCGianyfolaictationem alio- 
rüm'Sco:rftarom imóppofitam ,'quami- 
uic poftca Met Aoc. cit. eadem rariodd 
fitus 'abtoldté'voohhcier an doEü mut? 
lo modó 1dtéraitócim, W s quiuocum 
tiedrare Be qiiod ficecvnirisamiogis fie 
fortmialrierdioerfa abwniráre vniuoca, & 
mitioc inl! , tamen non ef media mreft 
vilitatedi vritiocam ; & ze juidocam. ^? 
* "39 I'rübatur iraqüe ih Primis conicà 
T hotniftas'omftc$ andto£um' marerfalicer 
$E jet cóincideté cüm «maneo j & eduic 
tio£o, ac proinde datinosi poffe praedica 
tum , q&od (it pure analog medians LE 
tCPyniuócinm, & erus "Vnitas'dha- 
im et quedam vorcis! [iréportioBis ; 
potiusviitàs cuna damordinis, & ac- 
| e vntos ad aliud vcl piuciiri: 
d'tertium im ctr fatrone equa 
fien ffecüdumi prius, & potierius,! 
fed'hie COP nh edel i 
füc té zqu'uócattonis; & vni-* 
vicéarionis j etgo fcaftra! ticdius c1 -difi-i 
wd ; 


277 
gnatur locus, maior patet ex di&is hucuf* 
que deratione analógiz , probatur mt- 
nor, quód enim talis vnitss attributionis 
ftet cum vnitate 2 juimocationis quz cít 
folius nominis,pater de rifa cefpectu ha- 
minis Ici, & prati cidentis, quibus vtiqg 
eft cóiune z juiuocum, tame prius dict- 
tür de howine,pó:terius de prato depene 
denter ab co,& alia mille exempla addus 
€i poflunt dc his a jurocis à conilio; im 
quibus ob ralem ordinem, &attribatioe 
nemab omnibus admitutur analogia ; qp 
Cam eadem vnmitas a tributionis ftet cá 
'Ynitate vntuocationis , probit Do&.loc. 
Cit 1.d.8.3.3. & d. 3.2. 3. Q. nam Aul, 
16. Metitex. 2. & inde concedit orditicem 
e(fentialem,feu attriburionem f pecicrum 
einldetm gencris ad vnum primum inillo 
gencte quod ef! métrum, & menlura om 
tium aliorum,& támen cumhoc ILat vni- 
tas vn'mocation's ratiónis generis in ipfis 
fi'ecicbus ; quod: adhuc vlterius'oftendit 
otor , qura nunquam aliqua comparg- 
tüf;vt menfurata ad menfuramyni in ali» 
vno conaeniant , (icut eim coparae 
fimpliciter e& in: fictipliciter vniuoco 
5. ehyCtox24: & inde;ia omnis compas 
tio eft in aliqtiabrer vninoco , quandg. 
n. dicitur, hoc eft ius tllo; 
ratnr,quid perfectiüs ?. oportet ibia (Tim. 
realiquod cómune vieiqueyita quod ome 
f$ cópacacim deteemincb:le comune cft 
vt riqoe'éxtréi&io:comparationis uon «m. 
in eft pecfe&ior hono; quiim aíi nag, 
ed perfeét iis áni tial, cibergoali jua pof 
irit cÓpurariin etes «p omiies Fatentur 
elTc analoz ,ét quód D-us ctl perfe&uus 
en$ ctcatura, oporter enctare effe vtris 
tóminem , tn qiia) cá fitaccributio vnius 
ad atiudyclaré patet, suotnodo eii vaxtate 
dtiributfdnis It cvm as in uocadonis.. c3 
"UgRurfd cánc Áliqued pre d:caauncene 
fecir oiiidduemg cunt Minibus Conucmt s 
[:d iwnirhochuv; & vhiidependcater-ab 
alo , ànvIàpra nomkqoe (mper aliquá fee 
cum delére inaequalitaréay ; &cattributios 
nemi vis ad aledjob quam ino;nnibus 
áfalobis vei à mper ett iu aodo( quia 
fane afeno snalozorum cinagis vC« 
rificaeic , quàai m atio ) Dialzéticorum 
axioina; analequm-abjolw à «3 


278 Difrut. 1H. 


flare pro. famofiori fienificato y pótaüt 
przdicatum huiufmodi babere ad illa 
plura cum tali ordinis vnitace cómunita- 
tem foitus nominis, vt e(t de rifü re(pe&u 
M & prati, aut etiam tationis , vt 
de cnte rcfpc&u Dei,& creature, nec 
tned.ü videtur excogitati polle, (i grim, 
etit aralogü ax«uiuocum,fi (ecundü , erir 
analogü vniuocum ; & hzc cft pou(lima 
rfatioycur Ar.ft in antepczdicam.cü cgif- 
fet dc x ouivocis, & vniuocis, nullum dc- 
inceps inftituit de analogis (ermoné, quia 
addito ordine prioris , &.potterior:s ha- 
bent cundé modü przdicádi cum vniuo- 

€is,& mquinocis, & cum eis coincidunt. 
$o Loftremó probari potcft à (uffi- 
€ienti dinifionc;analoga cnim omniayaut 
Mant atiributionis , aut proportionalita- 
£is, vt patet cx 1.srt.Dam aliz dua (pecics 
inzqualitaus , .(. & «ranfcendenuz non 
fant à primis duabus condiitin&z ; (ed 
hzc omnia coincidunt cum voiuoc;s , vel 
aquiuocis,ergo &c. Probatur minor , nà 
analoga attributionis , & proportionis 
primi generisfané cum aquiuoci$ coin- 
cidunt , quia ilii$ (ecundu:n nomcn coam- 
mune correfpondencrauones diueríz, vt 
patetex cori natuia dam explicata , quia 
primum analogatum inter ca proprie cft 
tale, (ccunduin unpro prie , & per mceta- 
phoram , primum abíolu:é cft tale, alte- 
rum pcr quandam fi imilitudinem, & pro- 
poruonem, primum c(t cale per forman 
fibi intcinleram, akerum cxtrin(ccé ran- 
tum & pet (rmplicein. habitudinem ad 
illad;vt patet dc (ano re(pectu medicinz, 
& diciz, dc ri(u feipeidu hominis, X pra 
ti vndé nó (aus coíultó P, Faber in Met. 
loc.cit ait (anum in otdinc ad illi ctl prae 
dicatum varuocum , plane hoc cíl conira 
rauoncm, & Scoiü ipluinyquitn 2. d. 12. 
Q.2.ad 4. clarius 4.d.12.q 1, (b H. do- 
cet c(ie prz dicatum omniaó £uiuocum 
verbis ita cxpreilis , vc nullum adanittant 
gloffam. I:& analoga proportionalitat;s 
(fecundi gencris eito talia dicantut. pec 
inttinfecam denom:nationeum , adhuc ta 
quia talis dcno ninitio 00a (umitar ab 

vnaforma ciu(dzm rationis in oa: 

fcdà detis in ungulis illorum ex.iten- 
non vt Q;nning diucriis, (cd vt 


A T 
De Vocibus twi 


toportione fimilibus , vt fatis (upra eg 
Picard cit ,idcó adhuc ad mag 
pertinent , quia non eftabitrahibilis ab 
cis vna cómunis racio , vnde ncque faris 
con(ultà hzc analoga reducit Mcuc loc. 
cit.ad vniuoca, Aniloga tandem attribut 
tionis (ccundi generis, quia inccinfecé de-. 
nom:nintur ab vna forma ciu(dé ratio 
nis cx ftente in fingulis , qua de reab- 
ftrah:bilis eft ab eis cómuuis conceptus, 
(pcétant ad vniuoca,vt patet ex di&is,ec- 
go an1loga oum, cu'ufcun que fincges 
neris,ad vaiuaca reducuntur. vcl ad jui 
uoca iuXta varictaté analoz;z , nec dari 
poteit purum analogam , quod nec vai- 
uocum fic nec z:quiuocum, (ed med:um., 
Ke(pondent quamplates Recentiores. 
cum Suarez lupra cit. quod licet | 
actributionis lecüdi generis habeant wai- 
tatem conceptus, & toferioribus fuis có - 
ueniant non (olü sm ;dem nomen , fed éc 
(ecundü eandeat ratione;n, adhuc tame 
vniuoca non unt , quia prater vaitarem 
nominis, & ratioa/s ad vniuocationé ad- 
huc rc quicitur,quód illa ratio communis 
g:ualicec participecurà (uis infer oribus, 
acqi 1dzó dcfedtu calis qualitatis przfas — 
tà analoga , quz comprci:endunt oinnia 
tanícendenua, nec poífe, nec debere dici 
vniuOca, quia ing-jualiter deícendunt ii 
Deos €tcaruram; (ubitanciá. & acci* 
ens , quz euam (it opinio quorundam 
veteruin [. bae ph laucll. 
Mct-q.4.cxiltunat r andippeoahes 
ftete in hoc, quod pacticipetur fc 
pr/ás, & polteciusy vaiuoci vero. q parti- 
Cipccurc equaliter ,;deoque analogü. me» 
diare intet vniuocum , & z;u:uocum , 
quia zuiuocum nulio modo participa- 


. uir fecundum rationein, vninocam partis 


cipatur zqualitec, analogum vcró inzqua 
liter (ecuad.umn prius , & yo (terius . 

81. Scd hzc ce(poüo ex dict:s corcuit, 
tum quia Acl. ia definiaone vaiuoco- 
ruin huius zz jualitatis , quag dicunt for-- 
mal.tfi aé có ticuece vniuocationcm ,ncc 
verbu a quidem fecit, (1gaum eu:dens 4 
vniuocacionean à mplickec »» & ablolu 
famptam aó cile accetfariam, fed canum 
ad va;uocatioaen pertectiffi nag, &. in 
pruno gradu ca (upra a(lignaus , Em 

"MED 


WV 


, Q. Pen mediet analinter "uniuot-Cortquiu. cft. II. 179 


hyficam appellauit, tà quia hi talis equa- 
ps cflet ncceflaria, fequereur (ait 
€or)quod nuilun: genus e(fct vniuocum, 
quia inter f, «cies cuiufcücve generis da- 
Ur inzqualitas c(fentialis ob differentias 
contrahentes , quarum vna cfl eflentiali- 
ter perfcátior alia. At re(pondenrquod 
aliqua rauo communis poteft inzquali - 
ter participarià uis infcrioribus duplici- 
ter, vcl inuinfecé, & racione fui, itaut sim. 
fe (it p.rfectiori modo in voo,quàm in a- 
lio ,& in vno-cum cífentiali dependentia 
ab alio , vel exin(ccé tanum, & ratione 
conrabenrium, & taliseft inzqualis par- 
ticipatio naturg genericg. à (peciebus, 
que non tollit vn;imocatienem,ncc analo- 
giam conftituit ; cum meré ab extrinfeco 
proucniat , fedingqualitas primi generis 
proprie vniuocationem tollit , & analo- 
jam ponit,quia prouenit ab intrinfcca o 
ratione ipíius natura participate , qua 
intrinfecé perit contrabi. per differenuas 
inz quales, & priusdefcendere ad vnum 
analogatum , & pofterius ad aliud in vir- 
ture prioris ; & ita (e habet ens.cum cee- 
teris tran(cendentibusad Dcum, & crca- 
Rrepecuri coe accidens, quantum- 
uis enim abftra&é concipiatur. ratio co- 
vUs,^dhuc intali ftatu cft exigitina diffe- 
réuatüng:qualiü, & iptcinfecé perit hüc 
ordinem, per Íe primó cop&tat Deo,& 
depédenicr ab co rp «reaturas defcendat. 
81 A: hac folutio , ecfrapud multos 
plaubilis , cx dictis multipliciter reijci- 
tur, quia in primis Ariflin vniuocorü de- 
finiuone nuliam prorfus zqualtaté me- 
snorat» qua ncccflaria (it ad «onftituendü 
vniuocum fimpliciter,& ab(olucé süptü, 
Ícd (clan; nominis, & ratiopis.vnitarem 
requirit. Tuc quia;fta inzqualitasana- 
logiam conítituens,qua nimirum proue- 
niat cx ipfa rationc communi,& non.po- 
tius folà ratione contrahentium, mulas. 
imphcare videtur doGi (Ti mis virisjno .n. 
potcft ratio comunis inz qualiter defcen- 
dere;nifi aliquid dc fe dicat in vno., quod 
non dicat inalio ahoquin 6 a qualiter, g» 
in vno dicit, cuam dicit in altcrosz:quali- 
ter dcícendes, fed hoc flaze non poteft cü 
eins vDitate & indmubbiltace na diminu. 
tà Lüc CIE 5 ybi de (e imperfeétius exiftit, 


w 


& diftincta,prout eft in iflojà fc pía, pro 
ut eft inalio rav;one illus maioris perfe- 
Gionis , & quidem intrinfecé , cum talis 
inzqualitas cx cius natura pullulare dica- 
tur; vcl fi eft vna , & quantum ett de fc, 
ciu(dem rationis in omnibus , plané quic- 
quid períc&tionis inttinfece ponit i0 v005 
ctiam ponit in alio. Tum ctiam quaa li ta» 
lisinzqualtas dcpendenciz , & indepcns 
dentiz (uffici ad inducendam analogià y 
€o quia oritur cx ipfa ratione communi, 
& antecedenter cogiratur in ea ante a- 
&ualem contraGtionem pcr differentias , 
quia cx fua natura petit talem ;differen- 
uarum i litatem 5. hoc totum dici 
poterit , & debebit de qualibet natura En 
nerica , cum-n. qualibet talis (it per dif- 
ferentias inz:quales in perfcétionc ctlen- 
tiali contrahibilis;talis inzqualitas cogis 
tari potcrit ín ca antecedenter ad cóira« 
; X dici poterit oriri cx ipfa ra- 
tionc có»íuni gencrica, quatenus, & ipfa 
fuapcenátura, SpantemoMaHicacia » età 
crigitida pro fui contra&ione d.ffcren- 
uiarum fic inzqualium. Tam deindé;quia 
fi dicatur,nec etiam ibet inz.quali- 
tatem ex parte rationis cómunis à 
tem fufhcere adanalogià (ed przcisé ef- 
fc debere inzqualitatem per differentias 
dependentiz , & independentiz, & non. 
fufficere inzqualitatem per ditfereotias 
Ie Quores, & imperfectiores c(Tentia- 
er fine dependentia, qualis eft inzqua- 
litas generis. Hoc plané videtur voluntas 
rié di&um , quia nec ratio, necauctoriras 
ad id (uppetit: imo Arift. 7. Phyf. 3 4. 


& 10.Met. 26.0b hanc 
ter inquit ia natura generica iam 
fubeíic, X ratio fuadet , quod qualibet 


1ngqualitas in communicatione naturzy 
duiuinodo (i pes diffcrentiasc (Fentiales, 
íut&icit ad indicendam | lain maie- 
remsvclininorem iuxtà maioritacem, ee] 
minontatem eiuldem; cuim vniuocarione 
tainen compo ffibilem ; qua de canía fus 
praali:goaumus varios gradus vniuocae 
uO0Di5, gia. "T 

$4 Altcra vcro parscócluionis, quod 
nimituüm analoga non coincidant forme 

r cuin zquiuocis, vclwniuocis, led. 1 
boc (cniu. medient umier illa — Ó 


219o .—. 


ib omnibus forté etiam a. Scotiflis rela- 
tisqui quando negabant analoga efie me 
dia inter vninoca, & equiuoca, verifimi- 
le eft, quodin ptior! fcpfu loquerentur , 
efto corumratiopcs quid amplius proba- 
rc vidcantur. y & ideo infra folücntur cx 
ea parte, qua nobis videntur officere ; & 
facil probatur , quia vtinqait D;odtor , 
vnitas analogiz , etramli reperiatur Cum 
vriinocatione ; aot zcuivocatióne Ih CO-' 
dem przdicato: ,'non tamen formaliter 
cenfandijdcbet eur hac, & iMla;fed fem- 
pér manet Formialiter ab vrraque. diftin- 
€3,& eft iriaior vna .& mmor alia ; vnde 
foimalitcr infpeéta mediat intet cas ; cft 
maior vnitate zquiuocationis , quia hzc 
ett vnitas (olius nominis, (upra quam ana 
ia addit vnitatéattributionis, vel pro- 
fóttionis;eft autem minor vnitatc vniuo- 
cetionisquia quz furit «mam jer habitu- 
diücm ottributionis,ve] proportionis nó 
€ft neccfie;quódalé liabeapt babrtudmé 
fecundim eádém rationem omnibus in- 
ttin(cCé patticipatam, fcd f; fficit quocii- 
Que moedo'illam furident y vt patet i exé- 
phis dcfanos & rif z»us allatis ; ergo 
vhitas apdlopiz vctémediat inter vrram- 
Y cage: cü vtraque fitcópo fTibilis; Ac- 
t, qu6d Jicet analoga feraper in 1€ » 
eóibcidant cum wniuocts y & e qunitiocis , 
áliataincn (cmpgcr cftlauo vniuocatio- 
nisya quiGocitionis&' analogia, nam fi 
anslogurh coincidir materialiter cosy at- 
O , idrio zquiumocationis confittit 
illa corhnamitate neminis, cur rdtroncs 
diiicri a brief] GdCtstatie veró anilegie 
«onh ti tin illaiualicarque vnitate pro- 
portionis, docu ributiomsivni? ad aliud , 
us illo € Cu-uni B6 mise párticipár; 
Ayveró apalogum coircidat cum. vnihos 
&0s ratios nteccarionis confiftit in 1a. 
vniaic roninisj& rationis, analogia vc- 
tótimlia vnitate ordinis, & attributionis 
wnius:adalind , vel plurium ad terum 
quademper cft miuer-vilitate vniucca- 
nonis jcrgo analogum formaliter ium. 
tim veré n«diat inter; voiuoccm , 
viuoctn; ncc vnquam eoincidtie ; vcl 
permilceri poflunt , atm confundi (ccun- 
dum duas. rationcsformalcs ; 


- Difost.1T. De Vobis. 


alc . fcqucnua in pratato [enfu , negatur; 
^ Saclneppolumobijcuur J:pro Tho. quid probare 
A. 


"ow 9T s 
miftis probádo analogG proprié media? : 
reinter vniuocum , & zquiuocum.; nam 
analoga dicuntur illa quorum nomen « 
commune ejl € ratio illa nomin fub- : 
flanspartim e$t eademypartim diuer[a y: 
quiz analogorum dcfinitio ab omvib. re« 
cipttur,vt patet ex art. 1.ab initio y ergo 
vcré mediant inter zquiuoca, quorü. ra«^ 
tio importata per nomen éftomninó dis! - 
uerfay& inter vniuoca quormm racio eft. 
proríus eadem. Tum 2.zquiueca habent-- 
folam vnitatem nominis , vnidoca preter — 
vnitarcm nominis habec etiam vniratem- 
rationis ,& naturz comnonicabilis, quae « 
vnitasanalogis jvc fic,conucnite 1 
teft , fcd vl.rà nominis vnitatem jÜ 
competit hib.cudo que dam;qui nont: . 
per modum vaitaus , fed vcl permodum - 
attri burionisjytl per m ngr ; 
ms 1oXta variás aralogia pedes ^ Tà3-- 
analogum, vt fic; plura immediate fignie: 
ficat Iccüridum rationes diner[as j nod - 





7 


abíoluié tumptás yy fed vtprope i 
- Íc habentes; érgo innü anri E 
teft cum aquiuocoicountidesc , quódfi- — — 
gnificat plura fub pm veniri ari Jit 

no &propote! — 


hic;abfíque aliqua fh H 
uonc, & cum vniuoco ; qrodbgnificae — 


pita fob vna,& éadém tatione, Tümay 
vniuocum;vt Bic; diciccónaemienoáà p 
rom fub eadcm ratione preícindendi 
diuctfirate y zQuiocum'é contra 
diucríitatemin rasombus prefcindendo 
acanucnienijà ,' crgo predicatum amas — — 
lugum ,quodfimuldict virumque, né€ —— 
ctiam materialiter potcflcumiftiscoins ——— 
€idcrealioquin idem praedicatunidimuly —— 
& [etel pra(cmdercr, & noti praícindes 
ret à comucnicnt/aimn commüni tationty ——— 
aut à diueríitate. Tüm $. quta Ariflot.a. 
Meta vbi & Aucr. analorza,qua dicuns 
türabwno ,&ad vnum spetté conflie — — 
tui media inter vmbocaj & zquiücéa. —— — 

^ Refp.hzc,& Gmiliaurgum: AL 
rc folum , quod neqecant ataléga cos — 
incidere formaliter cuat vniuocis, & e» 
qQuiuoéss, non veró nec etia; mide - 
1ccraliter coincidere poffi utsquare ad pti 
mum ceneedimus Coníequers cum: 


L 


s. 


€cn.cndàátc ; : 
Cuam , » 


^ 


Vn mediet analinter ttniuoc.eo &qHike Art IT. i81 


étiam riegatur, quod vniuocum' abíolute 
fumptum dicat rationem ita prorfus ca- 
dem;vt nunquam poffit babere anpcxam 
diucrtitacem ex analogia cau(atam , quia 
vnitas analogiz. compoflibilis eft. cum 
vnitate vniuocationis abíoluté fumpcz , 
folumq; pe: cum vbitate vniuoca- 
tionis pur. Ad2.& 3.patet peridé, Ad 
4.vtique ipfamet ratio vniuocation!:s .à 


. diverfitaue przícindityat non ipfum prae 


dicaum vniuocum (nifi fic parum) quia 
poteit effe fimul analogum, nec im.L; cat 
vnom , & idem pradicatum importare 
Conucnientiam , & diuerfitatem (ub di- 
&erlis raionibus, analogiz nimirum & 
wniuocationis in ipfo coniuncta. Ad 5. fi 


: tadocent Arift. & Aucr. lequuntur dc 


analogis formaliter,pon materialiter . 

* $$ Secundo é contra probatur cüSco- 
tiftis analogum in nullo (cnfu mediare 
iter vniuocum,& zquiuocum ,quorum 
vnicum fundamentum cfi ; inter conua- 
d Coria nullum datur medium; vniuoca , 
& zquiuoca funt huiu(modi , ergo &c. 
maior patet,probacur minor,quia vniuo- 
ۈ dicuntur juosum nomen cid commu- 
ne,& ratio base eft eadem; a.quiuo 

nocnett commune;& ratio 


ca 
fubftanciz non cft cadcm;at habere ean- 


dcm rationem ,& non habere eandem ra. 
tionem contradicuot . Et Confirm. quia. 
intet idcm ,& diwerfüm, idem, & non id 
non cíl darc medium,idem cnim , & d 
uerfum (unt immediate oppohita circa 
€15,10. Met. 11.fcd definiuones vniuo- 
«orum ,& zqu:oocorum dantur per 1íta 
immediita,crgo &c. 

- Relp. hi Scotifiz hac ratione folum 
probare contendunt analogum materia- 
hter fomptum non mediarc intcr. vniuo- 


— €um; zquiuocum, cam libenter admit 


timus ;. at b quid amplius probare intcm- 
dunt, nimirum , quàd ncque formaliter 


poffit mediare,eis non ailentimur 5.408. 


y vcra à £coco rcccedunt qui loc. cit. ma» 
nifcfié docct vniratem analogiz. forma- 
ltter mediare intcr vni veu, vniuoeatuio- 
ni$,X 2:,ujuocauonis, vt minore ifla , & 
moarcIem illa. & coim rauo adhoc j/ro- 
bádum ingenue aliud non conuincitquà 
gcpez ki non poule prgdicatum ,oy fit pu- 
Logica . 


ré analogum,& veré medium, intcr vni- 
uocum, & zquiuocum , fcd'omncanalo- 
gum, vcl ei'« fimul zquiuócü ye] vniuo- 
«um;quia hec 16. medista tunt, cü quo cà 

flat, uod rauoanalogz reperta 
«um vnivOcationcaut cum c.uiuocario- 
ncin codcm pra dicato lic adhuc. forma- 
liter ab eis diftinéta, ficut & eius vnitas y 
ncque id atlercre cft aicdium conftituere 
inter vniuocum , & a quiuocum quate- 
nus contradiétoria , vnde hzc ratio bene 
concludit conira Thomiftas ,qui admig- 
tenics analogum purum rc vcra medium 
conftiiuunt intcr. conuadictoria. Ac de 
yniuocis,equiuocis, & analogis rur(us re« 
dibitfermo difp.a.Met.q. j.art.3, — ^ 


QVAZSTIO vI 
Explicatur natura Denominatiuorum ; 


$6 Vm ex di&is 1. p-Inftit.tract. i, 
c.3.in finc term nus denomina- 
tiausille tit , qui formam fignificat per 
modii alteri adiacentis , informantis , & 
denominantis, (cu qualificavis, & rale fit 
omnc «oncreui accidentale, fübftantiale 
vcro tunc Alec Mri nomine fignifi- 
catur adic&tiuo , (equitur omnia concre- 
Lus ree cffe denominatiua , fubs 
ntialia veró nonjniti ofignificá- 
iur nomine adic&iuo , & ficut predica- 
tio denominatiua , licet diftingui foleat 
in c(lentialem,X accidentaló,in quibus.f; 
pradicatum dicitur de fübic&to, vel in a 
e efTe ntiale,vel accidentale, vt notat 
&or quol.3. O.tamen proprié im- 
portat.prz dicationem accidentalem, & 
non nifi excenfiué effenialem ;. fic etiam 
denominariua proprié 1mportapt cencre 
ta accidentalia, & (olum cxtenfiué etíen- 
uialia in quale quid prz dicantia, vt notat 
Mayton.(uper pradicam. paflu 3.& Bras 
fauol.in q- 16. Vniuerfal.ad prinium, 
Dcnominativa igitur proprié dictané- 
[6 «ercicra accidentalia dcfimic Arift, in 
anrcpra d.» (int illay Quacunque ab ali- 
a jolo di|jeremtia caju fecudum nomé 
bent appellationcni , và Gcammatica 
Gram maticus;à forticudinc toruss cuius. 
dcfiiitioaisintclligétia eacft apud expa 
fitorcs paflim » qp denonriuatiua qua sé- 
Dd pet. 


192 Difput.1. 


pet funt concreta; cü forma denominan- 
tejqua femper cít abftracta , conueniant 
in principio nominis , quod infinuatur 
pet ly fecundum nomenbabent. appella 
ti0nepi,& diffcrant infine, & termina- 
tione,fcu definentia eiufdem;quod innui 
tür pct [y folo cafiscr. cadentia nominis, 
vndc poítca ad foluendas difficuliates 
binc emergentes diftinguunt tria deno- 
minatorum rà , voce tantum , vt 
ftudiofusà fludio,retátum, vt ftudiofus 
à virtute, re, & voce fimul, vt cayde qui» 
bus exemphficat Arift. & hac tantum, 
ihcuiunt; Philofophum dcfinite quorum 
etiam plures affignant conditiones, 

$7 Diceodam tfi cfthanc denomina- 
tiborum definitionem non ita mcré grá- 
maticalitcr intelligi debere , vt ctiam fa- 
tetur Arriaga difp. 10. Log.(ec. 2.(ed logi 
€ explicandam effe, & quód licét Art. 
dcnominatiua folum accidentalia. defi- 
nire inténdat, vt ex cius conftat cxéplis , 
poteft tamen tota definitio intclligi de 
dcnominatiuis ciiam cflentialibus; ita is 
docet Scots q. S. przdicam.& q.18.pre- 
dicab.ad tertium, & in 2.d. 12. q« 1. ad 1. 
& quoad primá partem. probatur cóclu- 
fio , quia fi ita intelligi deberet hec defi 
fiitio,vt comuniter explicatur, multa dc- 
nominatiuz przdicaupncs de medio tol. 
lerétur,vt à mufica mulier mufica , & à 
virtutc hon:o fludioíus,nam in priori pra 
dicationc eft consenientia in principio, 
& fine vocis, in pofteriori differentia in 
principio, & fine. Necreípondere valet 
tales przdicationcs non cfle dcnominati- 
uasrei; & vocis, fed rei tàtum. Quia etfi 
dc homine fludiofo à virtute fic diéto id 
admitteretur, de muliere tané mufica fic 
dicta ab arte muficz id nequit admitti , 
quia í(ccundü Grammaticos genus nomi- 
his hà Variat nomen,vnde aliqui fatentur 
hat,& fimiles predicationes vcté cfe de 
riorbinatiuas , & conucnieniam illam in 
finc vocis non efie neceflariam . Deinde 
non (folum nomina adic&tiua à fubfláui- 
uis abftractis derinata dicerentur deno- 
minatiia , (ed ctià cafüsobliqui nomin 
$ccuam plura adueibia à nominibus de- 
1iUat2; 1llj enim cum reco. conucniüt in 
poncgio vccis, & dificium in fine, vt 


pariter ifta com 
riuátur 4 «tà c 
oftiatim. Tande fi accipiéda cft ifta dc-. 
finitioifi fenfüquo qelím explicatur, fas. 
né concretis etiam fübftantialibus nomi. 
nc quoque (ubftantino (ignificatis. 


ueniret , nec videtur, per q 
dcbeat accidentalibus coat Gari ; animad, 
ss hue stia cum animalitate, & 
omo cum bumanitatre 1n principio. : 
finc vocis ficut albus cü i Rui 
dem prorfus vanum cft , quos it ali-- 
qui;pcr particulam illam - 
ficari formam denominanicem 
efte de effentia rei denominata , 
dc px " x cft,proprié non dici 
uid aliu ipfa,& r 
ef c ESL Minas 
animal ab aninalitatezHoc parum valet 


tum quia exponere ly a(iguo pro alio eft. 
meré voluntarium dee eX« 
pofitione bymanitas cit alia ab hoe ter«- 
- bomo;quantum fufficit ad formang. 
enominantem, alictas m requifita inter. 
formà denominantem; & rerminum de- 
nominatiuum cít | 
cretoy quz in propofito verfatur vtique. 
intet illos términos , quare magis coní« 
ees P. prafacum definitionis (« 
uicur 2 ayt. cit. qué fequitur ^ 
diíp.9. Log.:ec. 2. qui cócedunt hac efie. 
denominatiua ex vi illus definitionis fic 
intelle&tz , —À Mass & 
$8 Alioigitur igno, 
in sé(u magis logico dolci iEE 
fata definitio cam Scoto loc.cit. d 
tantur Ant. And.& Nicol.de Orbcllis, & 
alij Scouifta inexpofitionc huiusdefmi- 
tionis in anteprzdicam.& cft, quod cum. 
concretio formiz, & nacura alicur 
fitcle duplex, vt Do&or wei 16. 
vniucríad 1.& 1.d. s«)«1 B. dlia ad (üps 
pofitum eiuídem natura , vt homo, alia. 
ad (oppotitum alterius natura, vcl (ubiee. 
&uin,vt album;ita caus, fcu cadentia for. 
mz ad aliud poteft cífey vcl icut aceidem. 
tis ad (ubiectum, vcl (icut forma ad ups. 
politum eiu(dem nauwurz,vt Scotus docet: 
loc.cit.in 2.d.1 2.9.1. I. atqueita per cde. 
fum, in pratata definitione dcbcnius ine 
Wl. 


*. 


i àcone- f 


- 


——M——cá' 


L4 


l'rere non de(itionem nomini sfed ca- 


poc fabie&tum,fea (uppa- 


fitum alterius natur ,nó autem propriz, 
quia fic effer denominatiuum effentiale , 
& potius pertineret ad. przdicata vniuo- 
a,cü tamen hic Arift. agat dc denomina 
tiuis,vt ab vniuocis diftinguürur ex di&is 
q»4;at.2«dub.4 ita exponit Do&or hàc 
przfaz definitionis particulá q. 16. cit. 
vuiuer(.ad 1. q» 8.ad 3 & Maaritids q. 
13. Quàd autem sr nomen habeant ap- 
pellationem,non dcbet intelligi quafi per 


| fominis dériuacionem ab alio, (ed portus 


uia icantur sx nomen taatum dere 
enominata, appellare enim uandoque 
accipitur pro przdicari ex 2. Topic.cap. 
*2. & ita explicauit hanc particulam ipfe- 
met Philofophus c.de fübftantia,dum di- 
cit differentias effentiales non pczedicari 


. dcnominatiue , benc tà accidentia de fuis 


fübic&is, quia przdicancur de illis fecun. 
dum nomentantum , & non (ceuudü ra- 
tionem, .i. accidentaliter, & non etfen. 
cialirer ; ybitamen adgertendum cft, 9 
quando hic dicimus formam denominà- 
tem debere effe quid accidentale ,nomi- 
ne accidentis intelligimus quicquid non 
eft dc e(fentia (übic&ki , etiam(i materia- 
liter, & entitatio& habeat rationem | (üb- 
ftanciz , non enim minus; denominatiua 
eft przdicatio ifta Corosa efl aurea, quà 
bomoefl albus;«c ex profello probabitur 
infra cum de accideate przdicabili dice- 
mus;ita quod se(us definitionis fir i(te, vt 
uocat Dor,de Magiftcis , quód denomi- 
natiua dicütur ca nomina concreta , quz 
à (uis ab&tra& is diff-tunt in modo (ignifi 
€ádi, qui c(t fignificaré per modum adia 
€encis S m illud qomé adie&iuü 
habcat virtatem dcaominádi,.i,denomi- 
varigé prz dicandi dc (ubie&o, & haec & 
fuit Aucrrois opinio in epitom. in lib. 


cuius verba refer: Bra(au. cit. 
. 189 Exhis veró duo deducitur, vnum 
- cow anui dcfiaitioné dc - 
somintiuis c catialibs applicari, vt fa 
cit Do&or a.d. 12:q. 1. eit. ad 1. (quz 


erat altera conclu(ioais pars) quia euam 'quid 


huiuímod: ,*t à fuis ab- 
fica&is dittinguuntur, cadunt ad aliud , 
& ajiud conccipan: ; f. proprium (uppos 


.pomenbab 
.in(inuat , 


^o Bud VE de Nata Diseninriurum. — 283 


ficum, vnde à fuis ab&ra&is dici poflunt 
folo differentia cafu difcriminari; (funt 
etiam dici ab eis appellationem ise s 
fecandum nomen, (i huiufinodi appzlla- 
tio fignificet, vel. (olam nominis deriua- 
tionem , vel modum praedicandi in qua- 
lc. Altecum eít,duas conditiones ad dc- 
nominátiua tequiri, prima cft , vt conuc- 
niant cum formi denominante ín inci« 
pali fignificatione, fecunda , quod diffz- 
rant in modo (ignificand:, nam cum om« 
nis (orma accidenralis , quz in (ubie&te 
eft; dupliciter (umi poffit; vno modo fub 


.propria con(ideratione , contemplande 


nimirum ca zantum,qus (ant cius , & ab- 
ftráhendo ab orani co,quod non eft ipft, 
fic vcique in abftra&o figaificabitur pec 
feip(am: altero modo, vt informat fuübic- 
&um,& (ic in concreto fumitur , ac de- 
nominatiué dans nobis 1atelligere (ubie- 
&um,non quód fic per fc dc intellectu ip 
(ius,(ed cá juam ad quod intelle&tus eius 
dependet fub tali modo concipiendi » 
quare ipfain abftra&o , & denominati- 
uum ab ea in concrero eandem ferm ;va 
fignificabunt,fed fub diuer(o modo có - 
fidetandi; & hz duz conditiones ex ip- 
(amet Denominatiuocam defiaitione 
P Escprk Apc ex eo; quàd fecundi 
t appellationem. , hoc eniaa 
uód conucaiuat in principali 
figaificato tormz,quz przdicatur; & ex 
eo » — folo cafu differunt, infinuatuc 
diucríus tignificandi modus, .(. concct- 
nendo fübiectum, vcl abftrabhendo . 

9o Sedquia Denominatiua funt dupli 
cis generis,alia per intcinfecá denomina- 
tionem, quz (ümitur à forma intrinfecas 
feu inhaccate fübic &o,quo modo paries 
dicitur albus ab albedinc ei realiter in- 
haréce jalia per extrinfecá;quz (umitur à 
forma in alio ubie&o , quo modo paries 


.dÉ vius à viionc,non in ipfo , fcd in ocu 


lo exitente , quz diftinctio indicatur à 
Scoto 1.d,30.q.2«& quol . 18. R. & Bo- 
nc.in fuis Foraalit » Hic dcfiniantur (o« 
lum denominatiua primi generis quic- 
id dicat Arriaga cit« cam Caictano ; 
quia conüderantur pec cadentiam 


Kum 

tormz ad (ubie&um,quóà d intciaíccé dc» 

-mominat,nó vero " wd ad aliud, 
E 


quod 





n"—————U-*.-.» 


quod (olum refpiciat in ratione termini , 
ac proinde tantum extrinfecé denomi- 
net , tum quia denominatio extrinfeca 
et(i vera fit à parte rei, nihil tamen reale, 
& phy ficum ponit intermino, quem de- 
nominat, yes extzin(ecé cantum ilii at- 
tingit per (implicem refpicientiam y atqs 
idcó denominatina huius fecundi gene- 
ris nequeunt conuenire cum forma deno- 
mináre in principali fignificato , cd eam 
realiter non importent , vel participent , 
fed potius cius terminationem ad aliud 
vt ad'tetmínum , hzc autem erat vna ex 
conditionibus requifitis ad denominati- 
ua,que hic definiuntur. Verüm tamé eft 
banc dcfinitionem illis etiam' applica- 
ti poffe , fi vcl. puré grammatice: expli- 

cetur cum communi, vc! per cafum intel- 
ligamus nedum inbzlionem ad fübiectü, 
fed refpicientiam quoque ad terminum . 
Scd adhac ad maiorem denominatiuorü 
intelligentiam duos fübinngimus articu- 
lus ad [nh quz (ionem attinentes. 


ARTICVLVS PRIMVS. 


tn denominatiua vniuocé predicen- 
«4r Cr num medient inter vntuo- 
cay &quiuoca. 


91 Voad primü Scotus 1.d. 8, q.5. 
Qs Ad aigumenta apin.oppofit. 

in finey& 5.d.7.3:1. D.& 1.d.3.3.3 $.Co 
tra iftam vod rcreliouptd cipe 
negat przdicari vniu inatiua 
de fubieckis , & vult effe cantum iva 
€a pr&dicata (quid autem interfit inter 
vninócurm przedicatum , & vaiuocé pra- 

* dicati oai qu. 4-att. 1. düb. 4:) 
aflcrit efle vniuocá przdicata, quía pras- 
dicantur fecundum vnitatem: noiiinis 
^& rationis , vtalbur de niue , & Cyono 
' ncgat vnitioce przdicari;quiaratio pra. 
dicati nó eft dc ratione fübiecti . Ex: ália 
parte Caict.Soto,Santhez, & alij; recen- 

' tiores docent vniuocé praedicari de fd- 
'bic&is,nón quidém ceritialiter fed acci 
dentálicér tácumjiüqdiunt vaiuoódé prai- 


dietis predica dei cium, : 


stor dels fci 
predicatur omen abl, 


& cius definitio, ptirdicatur camen acci" ipte 


"A-———— ÉA 
deatalitét ; suitsbeokue sciat 


Cátroaer(ia eft de folo nom 
in rc conucniunt album praedicari de nis 


uc, & Cygno(ecüdum vnitatem nomie. 


nis,& rationis , & Scotus appellat 
przdicacü vniuocuim dumtaxat , ipíi voe 
cant praedicatam etiam vaiuocé dia " 
accidentaliter támé, vade przd:cati vni» 
uocé fumunt in latiori. figuificadone 


quàm (amat. Scotus, Do&or tamen mae 


gis petipatetice loquitur , nam Arift... 
dc (ub (t. dicit (ecundas (übftantias vnip. 


uoce praedicari de primis, .i. fecundünos 
men;& rationem, accidentia Piden [it 


przdicari vniuocé , quia pradicatur « 
illis tantum fecundum en ; crgo iu; 
ta phraim Arift. cari vniuocé- 

pluribus eft przdicari de illis effentiali- 
tet fecundum vnitatem nominis ; & ra» 


in rigore negari. debet | 
tis,& afleri c(sc pdicara dütixat 


vntuQCa. 
91.Qnoad Kiner viui. aqu 
re vera medient j ca; Mi- 
tuoca;an potius po mene ec- p 
tum eft formaliter nog coíincidere, funt - 
enim diucr(z intentiones, & dioer(zr rae —— 


tiones formales: finguiorum 5-an vero 
"tmáterialiter eciam mediare dicantur, ifa 
'quod dari poffit. predicatum puré de» 
nominátiuum; quod necyniuocam , nec 
zquiuocum fityait Do&or cit, «d. 8. qx 
3.quód de praedicato. vniuoca. 
dupliciterloqui; vel incelli 
catum de pluribus e(fenti 


2 Lm vereint iesnau Ac 
priditinits de MCA gei ce d 


'dum vnicatem nominis, & rationis jmori 


inter vnioocum,& zquinocum , noníge 
lum fermáliecr ) (edéziumiagia ir 


er, 
z: (t aui 
| rsen MP amioemherecri 


pradicec 


tionis, quarc melius loquitür Scotus , & - 
Pdicarivaiuocé defübiedtis denomina- — — 


eu 






e 
y 


Vt y 
A 
A 





* 
- 
* 


"e 


$.PLDe princ fignific.toncretatcidem. Ae. T1, — 28$ 


altero illorum femper materialiter. co- 
"incidit, cum vniuoco quidem ; fi dicitur 
de pluribus cum vnitatc nominis, & co- 
iceptus,vt album de Cygno, & niue; cui; 
«xquiuoco autem , fi de iliis dicatur cum 
wnitatc nominis , fed non conceptus, vc 
viride di&um dcherba, & Iride, aui col- 
lo Columba inquibusre vera con cxtat 
talis color, fed tantum apparenier fecun- 
;dum cómuncm opin. Hinc habcs ; vt do- 
«ct Ioann.de Magift. cap. de Denomin. 
quód licet omne prz dicatum fit vniuo- 
€um, vclaquiuocum,& nó detur mcdiü, 
.3nodi tamen: pradicandi abinuicem ci- 
fentialiter diftin&i (unt tres , quia omne 
przdicatum,y cl habet, e rationcm 
Ateípcétu corum , de quibus praedicatur 
vcl. non, fi (écundü; habetur modus prz. 
4icandi zquiuocé , fi prímum; hoc con- 
ipgit zuplicic erba vcl ita pra dicatur, 
"et illarauo fit eff entialis (ubicéto, & fic 
"Dabctur modus przdicandi vniuocé , vel 
3€fi extranea, & accidentalis fubicéto, & 
fic habetur modus pradicandi denomi- 
'patiué-mediüs inter. vniuocé, & a:quiuo- 
cé ptradicari,vt Delphin. cap. de vniuoc. 

s bac cid catioyrt notat Mcr 
cur Arift. pofuir denc 

dine 


gine art. 1. Form 





ad übiedia di módos 
elu, 4). 4 | 2 221, 3uU 2212943 

no ARIICVLVS de. 
'be principali fignificato concreti at- 
"^ eidentalis; C7 Yadice vnitatis, aut^ 
i — pluralitatis eius. oM 
$3 pu andeno- 
4 j 


"T - 


minatiua, qua funt concreta ac- 
&identalia , principalius fi gnificét formá, 
vcl (abie&um , quod ctiam de.concreto 
fub(tantiali quati folet in ordine ad fup 
pofitü propri naturz. Certum cft apud 
emncs in hoc dubio , & colligirur clare 
ex Arift.7. Mcl. 21. concretum acciden- 
tale fignificare imul aliquo. modo for- 
. mam , & (ubie&ium ad diflcrentiam ab-. 
firatti , & ctiam concreuim ipfum fübe 
flantiale fubttantiuum;vc homo, lapis,fi- 
azul cum natura fuppofitum, 
Ícd difliciluiscit , ao virumque impor: 
o, o egiea. 


- 


cres prindpalitersan potius v; ü pri 
11:17 ,akcrum fccundario ,& quodnam 
ex abis lit f gn ficaumn primarium,quod- 
ue cc npOtz; tun « Et quamuis Aucr(a qe 
23.1 cgi cCt.3. cum Eoníeca $. Met. c.7- 
G. fleet. $. yclicconciciom nedum fab- 
f'antialc, (ed cuá accidentale vtrumg; fi- 
guificare per [e dircété, & intriufece ; id 
Aamcn omnino dici.non potcft de cou- 
&rcto praícrtim accidentali , quod ex 
rcbus diuerforum pradicamentorü coae 
lcícit, ex quibus conceptus per fe vnus 
Keri ncquit,vt docet Scot. quol.13.$. De 
terio principali 4.d.1. q.2.. & q. 8. vni- 
nerfal.& pradicam. & alib: fz»pe ; quia 
gcnus; differentia ad idem debent fpes 
are prasdicamentum; A ccedit,quodita 
dicendo, concretum accidentale femper 
erit ens per accidens, illud enim propri 

dicitur ageregatü per. accidés ex Doct, 
ibidem , quod dicit plura diuetfz ratio- 
,nis, vt plura funt , i..zqQué principaliter, 
€ü ergo concretum accidentale veré dee 
finiaturyin przdicamento ponatur, de 
ipio (cienria inftituatur;ac paffiones de- 
montirentur, vt inferius videbitur, dicé- 
dum cftquod vnzm naturam princ ipali- 
TEE COpOUSQ NC ali (onpolet y Doc enim 
nó praiudicat natura entis per fe vnius » 


.. 94 Et quidem fi dc cócreto urbes 


mut, vt propolitioncm ingredi 


t 
cfL.cognofccre , quid pcrillud fignifice- 
tur, Tes connotcuir,nam pofitü à par 
te fübic&ti regulariter. fignificat (ubie- 
ctum, & connotat forman: à contra ve- 
10 fi ponatur à partc pra dicati »q 
ita probatur , primitas fignificati in no- 
mine nonatrenditur ex primitate (ccune 
dum rem , (cd ex primizate 1mpofitionig 
ipfius nominis, vt docct Doct.cit. 4d. 1, 
S2 G. & q.8, pradicam.ad 1.vbi ait ge 
hignificare cit alcjnid. reprafentare ex 
jmpolitionc nominis, itavt nomen ex ine 
tentione primi inftiwuentis ad illud (igni 
licandum fueüit impofitum , conoo! 
verà cit aliud. dare inceliigere. modi 
figoificandi principalis liggifigari 5, 
lic cit; quàd quando concretum fe cnet 
€x partc przdicauin propolitiopovt ci 
dicimus homo cft doctus ,aqua cit cali- 
da; paries elt albus, maximé intendimus. 

Dd à pa 


236 Difput. 1T. 
dicare formam de (übie&to, & non 
ubiectum dc fcipfo , al.oquin vt norat 
Do&or cit. q 8. pradicam. fen(us illarü 
prorofiuienua; etict nugatorius,quia po- 
nendo rationcm €oncreti loco nominis, 
idcm (ub:c&um bis diceretur; fcnfus .n. 
cflet, aqua cfl aqua calida y vl à expli 
carciur, e(d res, eut enscaloré babens y 
propolitionon eüet meré jer accidens, 
quia non folum «alor , fed etiam enucas 
enunciaretur de aqua ; € cont a vcró cü 
€ tcnccá parte (ubieétis vt cum dicimus 
alix eft. rigidums wowjicus adificai y 
vtique actám zdificandi,& frigus inten- 
din.us jn a dicare dc fubicétis tcigoris;& 


mufsz,& nonc ipfis foim:s. Vei. 


tamcn cfl concrecum tàm fubftanuale , 
quam accidentale cuam à. parte (übicéti 
! arise eta €x vi alicuius particu- 
aut predicati adiun&ti deteruinari ad 
fignificandam formam;fic cum dicimus, 
wibum efl. per fe difgregatiuum v tfuss 
€x vi particula per fe bgnificatur. for- 
ia,quia illi, & non fübiecto pcr [e com- 
petit proprietas illa, & cum dicimus Ho- 
ye ejt vifrbilis , tale praedicatum deiet- 
igat fubicótum ad. fupponcpdum pro 
forma, & rátura,non pro fappofrto,quia 
bzc piojrictas cít natura ; pon fuppoli- 
ti, vndc vt babcan.us rcgulaut géucralt , 
diccre dcbenais conctccuac hi ,ropoli. 
viónc fignificare iuxtd cxigenciau vlte- 
xiuscxccenilycum qoo comunbstt.r, 
9$ Difficulias;gitur precipua cft de 
«Ocrcio in fe, & abioiuné Füingtos & Aui 
&cn.i.p.Log, c. dc proprio, quem le ui- 
tür Hurtag.diíp. 9.1 09.cc 3. Arti4g. di- 
fj.1.ib Summol (cct. g. docuit Bguifica- 
ae lubicétum; & connotarc formam 5 at 
Oppobtaicritriua nempe banificare tor 
inawi, & ccnnotare fubicétum cíi cónuu 
nis,quam docent Auctrocs 5. Met com. 
14. Alentis 7.Met.tcx.3. Qq.3.& tCX« 14 
Aurcol. 1.d. 4. 1. p. ast, 1. Scotus q.8.cir. 
przrdicam. 1. d. 8. q.i. in finc. & d, 12. 
91.5. I4 d qua fttonct. 2 bius. « Met. 
Q9. Lara. 2:aptepra dic. $. Duiottat ir». 
1- Antv And.c.de Dcnomio. D. hom. $. 
Mctciceg.tes 3. Xa keriecdec. 4. & 1. 
— act. 3-& qu. 16. ari. $« Sot. Caict. 
' "Sapcb.& alij m LogicayX n.anifcíté do- 


De Vocibus . vagi I1, 


cuit Acft. in przdic. cap.t. vbi ait deno-- 
minauua, fiue concreta ab abítractis dif 
ferrc Jolo cafu, crgo non differunt ip fi 
guificato penc fubit. :oft 
medium ait fignificare fo. qualitaté y 
hoc ctt principaliter importarey juod ree" 
petit s. Met. c4. & 1: Foft. 5 s. archbane, 
alb.m cft Lgnumscfle per accidés, quod 
nó cliet , f1aibum primario fignificaret 
tubicétum, & 7. Met.à «ex. 12. oftendit. 
concteta accidenuum defimiri per fub- 
ftantiom per additameni 1. tanquá 































aliquid extrin(ecü non per fe to durend » 
ipcé&ansadcorüiptelle&um ,(&«ap.de — 
qualrate ponit 1n pradicamente H * 
tatis concretum cius, cüm: 


dicam fubft. repor €dum fuic 
&um cffec principale fignidficaui 
dcm vrgcc mant. fla rauo, nam f 
cate cti inielicétum conftitüere in dicen. 
te, & audiente 1. Fcriber.cap.g. ergo id 
principaliter figoificatur y. ^ 
paliter ob. jcirir imelie&tuiaudi 
denomina jripgpalitet obrjonun 
telic&ut formam , €um Al j 
dicant, & in propria t pecicl 
fcrunt à forma , nifi cafu, feu in 
ad iub;cétum logicaliter, & teimt 
nc vocis grammatical 
"Conc hánehefol ds 
Tum quia rd pi cr gr 
quod dicitur in reci o , cum. cxplicatur, - 
Icd concretuíin DIRE ücfiniur | 
per lubicétum in re&o » & fouman im — 
obliquo, vt sibum cft rcs habens albe- . 
dincin. ] um 2,cadem (unt. principia cos 
fütucrdi& ditlinguendi , & di m o | 
cit pars pz cipudic ci phis "ES 
ferc ab abtiracto: piaícrum perlubies — — 
&um,ergo yim 'Juu.g:concretumdacit — — 
tormamaX (ubictum,cr5o«uod prince —— 
paliusctt, principalis tgnificatur, ded — 
fols Gn principaluuseficum fitiube — — 
ftantia&c. d um 4. concretum fup ponik. 
pro (ubicéco;vcinuimnt Suo muliltzy& — 
nos 1. p.ipftitradl, 1.c. 10,.crgo lignificag. 
Íubic£tum,quiaid tupponi, quo. mime 
ficat. 1 um dca;uu; ait Hurrad. » 
v. g.foru.am perte pgnificat y haec 
[e5uo Femasm cft aibum , ic "1 
dcoctctpomuni eji albeao babés jubieo 
(odium, 






P A 
1 
Ttt 


QVI. deprinc faguificzancret. atcidém. etl. — xp 


wh, vel. vaita [ableGo , quz cxpoti- 
tiofal(a e(t, & in olsns , cum potus fic 
hibzat expoai eff pomum »aam al- 
bedini , velbabens albedinzm. 

: 96 Relp.al 1. q101 eftvaicum fun. 
dumeacnun Adaer(aciocim. l'acir. c c.ex 
Scoto 1-d.4..]- t. in fiae, cuim dicitar, al- 
bueftees hibeas albezdiaz n , non eife 
per (e iizaificiti expeefTi aen, (ed po- 
tius quandam no ninis explicatione, qua 
vulgas vcitut , vade magis pcoprié dice- 
retur, 194 a/bu ett albedo exiiteas ia 
(abiecto, h ac có ültà ait A. nic.in Log. 
traS. 12.4.7. dub. 3. acc. 4. illun aon ede 

am rcgulam cozno(ceadi principale 
fignificataia in concrets , & conaocati- 
uis , qnia vaiaer(alitet concceta oma a , 
etian 4uando expce(ie ttint pro foeni, 
petuat ex eoram muucali conttitucioae 
defiairi pec (ub:edtam ia cec », quare, » 
veta cegla coli;gead: (1gaifizatü prin- 
cipaleecit acédzcey quid. conccecam re- 
pczíenet cx Impaliaiaae nom.nis , Sü- 
mul (te vcco .a j2/anc ex hoc, 4354 có- 
cretü explicecae, X re(ola itat pec fübie- 
Gum ia re&o , noa bae dedaci ipía 
principal.us iign.fi acis fed raacu n q104 
conctetum or» ipfo (a "ro. 
for. na, pro illo enim 4:cicur aoinen fü 
poaeco apudlo ian, [19 0 impoctacar. 
- gacccto, u pol otax arc dla d aoa cas im e 
poctetar 10 aom natiao. Vol deam «ó- 
ceifo ,-j19d coaccecam dicat rubiedbin 
idecét» t in a»iti nariao ca(a, & rorimi 
in obl; quo, uacua sgindag cítelle idem 
d cece dli yudaa ceto , & dicere ali jid 
focimil|ter , vel de principali tigaifizato , 
& rac(aseifé idem dicece ali juid in ob ; 
liquo,X dire&g ali uid m itecialiter feü 
pro'conaocaco ; ino cócingere porefté 
quod aliquid d catur in cccto ,& tic cou 
nca n, ili | iid: 05:320, & (it prin. 
cipale figaifhizacum, vade bic videtur có 
tcouerlia de a9.n'n5. Ad 2. potius ett 4d 
oppolitum, nam vau u coacrecü dirf«cc 
ab ilio, vt albü à airo pertForma n, noa 
per abie&am, & ex e», quod cocrecra 
à (a0 abikcicko duferac pec (uoizctü , a0. 
béne deducitur: fabic&uin: pciacipalius . 
fi mificaci , quia vc dict «n «(t ex Avi(t. 
concreuum, & abátcact un n2a dufccqar 


ponit, & ao pro. dum 


in rc figaificatay fed cantum in mo 0o ü- 
gnificani concretam cnim ,nó quidem 
ex ipf1 nominis impo tione, fed ex mo-. 
do (i znifican !! princip is fignificati dac 
intcl'tzere fubteS.rm. Ad 5. negacur có- 
fe. entia , quia priantas (1g vificaci qoa 
attend tuc ex primirate fecun tum rem, 
[ed ex primitate unpoficionis,licac caün 
figaijcarum no:ninis non pendet exna- 
tura rei, fed ex imponenus intentione, 
ita & primaciuin Gigaificarum em cadem, 
intentione peadcet. Ad 4. quicquid (ic de 
antecedente ncg tut. confequentia ex 
Scot.q. 8.predicam.cit.ad 1. princ. diffe- 
rü: enim fapponere ; & (iznificare ex di« 
is r.p. Intticloc.cic.vad: cecasnas (uj 
pouic vtique,quod iizaificat, fe! nó fem 
per fioponit pro ee,quod (ign ficat, fed 
interdum pro eo , quod coanorat , & dat, 
ia:ell.gerc fecundatió, vt patet in (appo 
fiti0nc per(onali,m uaterm nis cóma- 
nis(apponit pro in ,quad camem 
non fignificat , (ed iácum dat intciligere 
fecundacio. Ad 5» nencro illocum modo- 
rum expori debet. illa. propofitio , non 
primo ,quia albedo i tata in cócres 
to przedicari dcbet de (ubie&to: per 
ad'acenus . , & informantis, , q 
bon habet, dum ja ab trato» profcriur, 
& eff-ccac defabicdko jne que (ecuado. 
quia dicendo pomdin efl wait, albedi 
n:yaitt babens alisdinem , «cl fen(as e(t 
pomum efl i44 «04 efl album Vigaifican 
do per ly jd m zeáere » aac regii V 
ipfum 'übiectum ,&ruac propoutio elt 
nugatotia vel aoninxé. pct accidens. y 
vt dicebamus; vel fenfus etb; pougam e.t 
vnitum albedini, aut habens alb:diaem 
ii. pomo inhxret alosdo, & h c eit verus: 
sélus in cigare logico, (cd (ic pecatbü né 
importatur fabiectü in cezbosfed ipla foc 
ma albed:ais , nó quidé ia (e fed per mo- 
dü adiacéas,& infocinácis, dz modo des 
fiaiendi concteta. vide dif» fact, t. qe t. 
97 Scdaihic ina exti dubiü;zadé 
fainatur vanitas , vel plucatitas coa-cett y 
aà ex parte (oc ne, velcabedt vel veciaf 
quz (iml ?: De coaccetis 1cid ncalib is, 
& adicékiisngn ct gcauis, didi zuttas 
0 nncs.n.in hoc congzatre vi deacany daa 
ialimodi concreta waren: uinsre y X 
Dd 4 pla 





188 Difyst. 1T. 
pluralitaté ex parte (üb:e&i,vndé (i ea. 
dem albedo eílet in pluribus. fübic&is 
abísluté dicerentur plura alba, & é con- 
trà , fipluresalbedincs torent in codem 
fübiecto, vnum duntaxat diceretur albü, 
ità inter alios docet Scoc.3.d. 6. q. 1. & 
d.8.q.vn.& quol.1 1. H;cu:us ratio com- 
ntunitct reddi (olet, quia ci nomen adie 
& uvm dicat formám pet modum adia- 
«ntis sübic&o , maximé determinatur 
pcr ipfum fobicétum,quod magis,& pro- 
fundius declarans Do&ot r.d.12.4. 1-$. 
inxiá quafi ionem ifiam ait, quod nome 
adie&timum primo, & per fe afficit fub- 
ftantiuum , cui adiacct, & non alterum 
adicGiutim quia folum fübftantiuum na- 
tüm eft terminate depédenuam adie&i- 
Qi , non autem adicctiuum , nili fub(tan- 
titié (matur , cum autem accidens non 
tribuat effe&um (eum formalem , nifi 
fübicdto,quod afficit fequitur, quod ter- 
tnitins numceralis düostria fcx &c.tribuit 
eficGum formalem numerationis iubftà 
tiuo,ad quod rerminatur,nóadie iuo vt 
poté impotenti ad tertninandà eius dc» 

endentiá, vr dé fi vna albedo efict in tri 
bor (ubic&is;tría alba dicerentur, quia tà 
tiomcn nutictale tria: quam album lunt 
adic&tina ;& idtó anibo cerininantur ad 
terciam, f. dd fübicétam, & illi ccibuunt 
fum cffe&umtormalem 5 qp c in caíu 
fic ctiplex uia etiam erunt alba de rigore 
[c isjqua ctiam rationo,fi plures per- 
fore diuirg candom aítutnerent hamani- 
tatcm dicecceaiur plures hümanati , & in- 
carnati :é contra veró fi plurcs albedincs 
eficnt in codem fubic&o vnum duntaxat 
diccictur album, ficut dc £1&to vnus ha» 
bens multas feicntias cft vnus fcicns , ait 
ipcáor quol.cit.& (i vna perfona diuina 
plures afiumérec humanizates , dicerc- 
tur vrias dumta xat bumanatus; vous incar 
nauis,non plurcs.qua. do&tina cóa.mu- 
niscít omnibus ScoufUs, & probatur à 
Molin.t.p.q.36-art.4. difp.2. Catil. lib.r. 
Introduct.tta&t.1 c. 5.& mulcis alijs. 

98 De coctetis vero lubflarialibus,& 
fubfiantiuis cfl maior difficultas, & «qui- 
dem aliqui totum oppotitum docet cius, 
quod dc accidencalibus, & adicétiuis di- 
€cbamaus, n, vaitatcm corum , & 

Ln N HO 1 


De Vocibus, — 


plaralitatem ex parte forme fümi debe2- 
reob eandem rationem ,quia cum nom&: 
fubttantieum d:cat formam ad modum - 

per fe ftanus, maximé determinaturadie; — 
Cuum namcrale pet ipfam formam , vn 

dé (1icadem diuina. pcríona pluces affüs. 
meret humamtates ,. dici deberec 

homines ,tà Vafquez 1. p. difp. r $$. €. 

& alij quáplures, qua videtac fuitle 

nio Do&totis 3.d. 1.4. 3. vbi refolutioné- 
illius quzfiti,an :lla perfona dici deberet-— 
plures,vcl vnus homo,remittit ad eayquae- 
dixerat de pluritate , & vaitate concreti: 

in 1.d.12.4. t. ex regula auté ibi wadira.— 
de termino numerait , quod séper tribuit ^ — 
cffcctum formalé lquodtermimiteins — — 
dependeotiam , manit-fté deducitur , « £D 
ad n attiplicationeni conc ceti le T 
lis (ufficit fola form» pluralitas ,quia ^ 
elt apta terminare dependentiam termi- )^ 
ninumerzlis;jearationeomnes feré Sco — 
tfl: veteres Lichet.Batgius, Baifolius ,—— *. | 
&alj,concedüc incafupofito perfonam; ———— 


fts 












illam cte plures homincs , M» 
non determinat (üppoti el ubttan E 
tiuam, cui im diaté adinrgitur ?qdod. - Y 
in propofito cft ly hommes , & nc folum 


multiplicat humamtaces,non (uppotita, — 
99 Scd licét prima regulade. cocretis- 
accidentalibus,& adicétiuis data fit vniie 
uerfaliter veta ob rationcm allatám y &- 
etiam altcra de concretis "us , 
& tubitantiuis quantum ad vni 
rum enitn eft folam vnitatcm forma in- 
fcrre vnitatem concreti | talis , & 
fi luppofita fint multa, vude cres períong" 
Diuinz vnus tanium Deus dicuntur ob. 
Hoa formz,& naturg € tamen 
quoad alterá parté , A tolafote — 
má pluralitas fufficiat Ta rali; LE 
cocreti fobftancialis: fine j(üppo 
pluralitate , quia vniucr(alitet vera eft als 
la Scoti regula dc concrctorum. multi 
plicationc tradita loc.cit.im (dip in 
1 .& d.8.q.vn.F.& Rol. LHax dae. 
pe,quodad multiplicationem «onctetoe& — — 
rum non füffrcit (ola mulaplicatia fote . | 
: ed requiricut ia oo pe fupe. — — 
pofitorumqua ratione ncgat 4.d. 12-0. I, 
ad s: Patschti Dininis daos irincia | 
piaylicec habeat duo prinripia prodoGti- 
ua; 





«41 de princ fuif. comvratid.edt.H. — ato 


1 3.d.6. q. 2. Chriftum effe duo nca- 
traliter , & mafculiné , & quouis modo , 
vnde licét habeat duas naturas (ub(tan- 
tialcs, & viuentes,dicitur vna fubftantia, 
& vnus viués ob vnitatem (up politi , qua 
ctlam rationc dicendum eft, quod (i Ver 
bum plares affameret naturas hamanas, 
nó effet plures homines,(cd vous homo , 
& ita docent quamplures Scotiftz recen 
tiorcs,vt P. Faber in t.di(p.44.c.4. in fi- 
nc, & Aretinus in 3.d. 1.0.3. art. 2. Nec 

ndere valet cum Bargio 1. d. 12. q. 
1.ad 3.przdictam regulam à Scototra- 
ditam de concretorum: multiplicatione 
valere folum.de accidentalibus , non de 
fubítantialibus.. Quia Do&or in 3. d.8. 
q. vn. illam tradit de'concretis quidem 
accidentalibus, (ed labftantiué. fumptis , 
ficut (unt pater, filius, cau(a, principium , 
attifek , opifex , &c. hzc cnim conccceta 
accidentalia , quia fubítanuué dicuntur , 
zz quiaalent fübítantialibus, & terminare: 
poliunt dependentiam cuiu(cunque adic 


étui, & tamen Do&orait , quod homo. 


. habens plures pateraitates, vcl filiationcs 
dici nequic plurcs Patres, vel plurcs Filij 
Ob vnitatem füppotiti, ergo regula illa dc 
mente Doctoris cenet euam im concrc- 
us fübItantialibus;& (ub ftantiuis,nam fi 
de folis accidentalibus teneret vc ait Bar- 
gius,poiiet dici Pater exérmus duo prin-. 
€ipta;duó productores , & Chriftus duo 
viuctites,duo entíaq cá negat Do&or-.. 

"100 Cà vero alij Scouittae dicebàt cx 
tegula Doctoris tradita de termino nu- 
mcrali in 1.d. 12. q. 1. neccfTarró deduci , 
quod cadem perfona plures aiumés hu- 
ianit césplarcs diceretur homincs; quia 
cum ly bowiines (it fubttantiuum, termi« 
ntc poteft dependentiam adie&iui :nu- 
meralis,& ica (ccundum illud numcráris 

,Occurrendam cft , & dicendum vuq; ter- 
minare potle , (cd novlumaté ficut quà: 
tita$ terninaré potctt dependentiam al. 
tetius accidents (cd non vitimaté, quia. 
ádhuc ipfa dependet ad tubttangiam , ic 
etiam in ptopohto concretüay. natur y 
vt homo,vtique terminate pocc(t dcpen- 
dentiam adicétiui numeralis,(ed quia ad-- | 
hucipfum depéder ad (uppotitim, quod. 
concernit vagé,vt omnes fátenur , etiam 


Do&or 3.d.6.3- 2, D. & de Spiratore in 
1-loc.cit. ideó terminare nequit abíolu- 
té, & vltimaré,fed tantum cum witeriori 
dependentia ad (uppotitum;ex quo fic,vt 
euam in cócretis (ubftantialibus , & (ub- 
ftantiuisrecté plurificatio (eri neucat y 
nifi ad(ic plarificatio (üppoüitorum , & 
hac cít ratio à priori, q21 optimé infinua 
uit Franci(cusà Chüíto in 3. d. t. q. 9. 
Quando dixit, quod nomina concreta ét 
(übítantialia,yt homo,dicuntur in plura- 
li pluralitate tàm formz, quàm yu te 
ti,quia bgarfican: formam cum habitu- 
dine ad fuppofitü;vndc ad hoc,quo 4 tine 


ies homines , cequirun'ür & plücc&. 


umanitatcs,S plura (uppo fita . 
Soluuntur Qb ict iones . 


101 ntrra ias rcgulas obij- 

e d CAMo ka. 
concretorü accidental; ü, & adicctiuorü 
(ola (ufficit (ubie&orü pluralitas , ergo 
in diuinis rité dici po(sét tres aterat,tces 


immCü,uresomnipocentes, quia funt tría ; 


fuppolitay& (i ad ynitatem eorundé con- 
crecorum fufficit (ola fübiedti vnitas , & 
(i forme. (int plures, tunc omnia accidé- 
tiasquz funt in eodem fübiedo , habcrée 
eandcm vnit:tem, & facerent idcm con- 
Gretum, v.g.in lace album, dulce ,frigi- 
dum cil edic vnum ,'& idem concreti ob 
vnitatem fübicéti;à ifla. Conícquencia 
funt £aliarjquia & Dj Acdhan.in $ymb.ac- 
gat dici polic trcs etcrnos y'rrcs immcen- 
105, & cit.couumugis omn:uim fenfusal- 
bum, dulcc, £rigidàm iu lacte ctfe diucr- 
sa concreta ob folam £ormaruu diucríi- 
tatem in códem (uübiccto . 

Refp.de rigore (ermonis d:ci poffe in 
diuinisucs ztcrnos, ues inaen(os, &c. | 
negatur tamen hic modus loucadi ab 
Athanaf etfc rcétus , quia cum careamus 
proprijs concreus igbitancdiuis ; qualia a» 
forent i; Qimenítor ,(apientor az: 99 (unc 


in víu coacrera £plà adicctua (umunus , 


fubttantwe , X.ideó cin vna nic ececnt» 
tas iD tribus,vna immceníicas,voum dici- 
mus tcrtium, Don trcs eccrnos c. Ad 


aliud , dumhic lo uiui devnitate » & . 


plu-alitare concretocuim s fzcino ett 
concretione fccundum ligaificauionem P 
euit- 





elu(42* foi, n1 1t non ininipli- 
cant forme ni mu ciplicécicíasieX, ; 
quibus iahazent , qu:aip(e Crema ex. (e 
concrecionem non faciuaz, (2d caciaae 
fübie&i , & 1d:9 etta lac ticdalce. alb, 
frigidam, nontamzn dicitar pluca qa- 
lia,(ed vaam quale ; età h»mo ic Logi- 
cus, Gcometra, Theolozus, nonta.nea 
d cituc plures (ciences,f«4 vaas (ciens, 

Secando , fi ad pluralitae m cóo:ceto- 
rum fabftaatialium ,& (uüsttantiuorum 
nón fufficit fola.forimz placalitas , quia 
concreta fubítanciale adhac 4e»cead zc 
ad (uppoiium , & - idt dependencia 
terininare debet adie&tiuum pluralicacis, 
eadcm racione (ola toc.nz vaítas ad vai- 
tatem coacreti (ub(tancialis aà (ufi ier, 
quia cum dependeatia ad (ap jo (itum tec 
minarc debet tàm adiectiuum maltitu- 
dins, quam vnitatis, & ideà ti func pluca 
füppo(ita, X natura vaa , non poterit cü 
veritate vnum dici concretum , ficut cü 
vcritate dici plura ne queunt, i1(appoli« 
cm cft youm , & nacucz places . 

102 Refp.negindo paritatem,ni vti. 
que poteft conccecum fuo (Eanciale deter 
rbinare 4b a4iectiu » vairatis pra(cinden 
do ab vlteriori tea dentia & dependzaiia 
ad (appolitum , non aatem (ic ab adie &i- 
vo multttad'nis; (éd racio d.(p citatis o8 
cadem aff:rcue ab omnibus ,' Auería q. 
23.Log.(c&. 4. in finc an jc poci(Ti nin 
ritionem hairs rei eife ipfam vta lo- 
quendi,quo fact im cftvc hu:uiinodi có- 
cre finzularlter dicka 2a ficea" , vel 
vnicatea formasvel (uo /tft :acize, & (ap 
poticiy plucalicer autem dicti (nifi :eac 
pluratitacem vcriufque. mul; Arlgc va- 
tio non (atdistacit, quia nezare quts. »of- 
feccalem v(um loqué 4i 4pa4. 0.nncs ac- 
ceptum, a0 eciam ad nifa ceae nacced 
dererationem huius v(us, quirce non (ic 
abafus. [d20 Suarez 4. p.diíp.a 7. (eb | 2. 
hàc reddit vacio iem difparitatis; ad h»c 
vc aliqua finc vod, (u;dizit, qu04 in aliqua 
ratione va:aatuc, vcp ic in ilia cacigae , 
per qua.n (aat vam ; adhoc voco vc (rat: 
plara , in. aulla vaicace ao(5tacé. d :bzac. 
con.cnire, quia aalcic119,ca n ac ida. 
quod diuilio opyoaitur vanitati, vc ergo: 

Coucret.aaun malcpliceatc s : necede cit ,. 


4$o0 50 Difp I. De Fodbu s 00 Eh 







q1012mn9,& (mliciter omia plu« .. 
rificeatur ; & nalla vaa raria cemanear. 
Se4 neque hoc (ansfacir rar quia pocias, 
te$0ppolica udo (ehibsc , quod plus 
ad vnioazin , feü vattaté ceqaiicac, quá. 
ali viazn , 6 malacuduen,, vadé. 
hono , & : uas (imobeicer p'aca dcaas 
tu^, etiam^ hibeaa: vaitatein Zencricà s. 
& vaitas velat perfe&io ». & (iaplicitep: 
boaa pcocedic ex incezra caia. y diuitig. 
aucem, & mlitudo jue vecgitad mnalü,. 


pont tex quocua jue defedtu , ci : 
3c noa ett verum in coactetis- accidée! 










libus , quz plurifican:ur tiae I 
forinz : Quod (i dicat 
ia (abiticialibus  (aaé priacigi ' 


hoc a.cít,g» quzcicur,cucfola vaitas for-- 
mz oos a4 —— Mesi P 
talibus , & aon fola pluralitas eiufdé a; 
plucalitacé,cur que conctecü (ubltancile. 
term:aare polit caa veritate a uü. 
vaititis ftace (appo ticorid glucali 

auté adic&au a plucai «acis (tàce 


te (appo(ici cu a ola. malticadiae formas, 
I:a que prz:tibit. dicere cation bod gm! 
fcciminis, cuc ex E IM 


tiale dstecminari ab. ad edito vnitaus 
fiuc vltecioci dzpendentia ad luppalita,, — — 
non (ic ab adiectiuo. matita Timis;, « ey 
quia vaitas.pecciaec ad aatara nm - 

3 ad (upoo ica, haec .a.ia nataca vai P 
tur, aacucain illis maluplicatarsqda; —— 
etiain catione adie&tiuü mulcicu dinis tele E 
buicuc concreco aatucz ,vc C1pponirpet- - , 
(oailiec,Adie&t 4d vecó vaicaasvctup. 
ponic limplicuer; & ids dixit Porph. 

luces h »niges. coa? nacurzs dicivaum. 

2 niaé ; à.az igicur eit, quod cócterum 
fubitàciale decec ninici po:ett ab adie 
Ciao vgitaus p^;elc:n dead» ab vlceciori 
d :pend :ncia euis ad (uppofiid nan vec 
ab. adiit: 10 0 ilcicu dins quia (ubhoc, ; 
adic&cio peeiecoimn refpicic (üppolisas. —— | 

103. Szdd.ces, fi à ek,ecgoPatety 
& Fias iaxliatots po:eru 1. dici d 10 foi E ix 
ratoccs s quis c(ü. cogcecü i at 
epamad (appo icm » 44m JJ 10 fü 
paticay que (piranz. íg«acg indo c 
[equzat.a m, quialieécex ex parte, qua — — 
coacec ai 409a iitu n v. pa dent dici c 
(pitatoccsycain za ex alio capice, jai 






9 .VI.Depiiné-f erf amecacciden.eti.1T. 


dnfeimmcearate nat n4 fl iai natcac- 
pendentian. terminj 11 0.c18/5 ad.cQu- 
ui, quia eft lubtiant; tum; à vs pirati- 
qa tantum vna c(t in lairc;& F l;o.vt do 
ct 1 heologus ,' ideb «un. veritate non 
potefl iufciparecflectun. torn.le adie- 
Gui nomcralis ; b) cuccx alio capice Pa- 
ter, etiamfi babeat «uo punc:p:- produ. 
&iua, non potcft dic; duo prod« étrcs, 
quia et(i adit pluralitas formae » dccft ta- 
amen pluralitas: füppotiiocum., & haec eft 
gatio, cur ad pluraliratem concr.toi um 
accidentalium , & adicdiuorum fufficit 
fola pluralitas fubicétorum ,& ad piura- 
liratem tubftanaaliuai vtrag; tequiritur 
uia ibi [olim fubie&um tcrmunat de, é 
I adic& ui numcralis , cum adie- 
€tiuum nullo m«cdo tern.inare queat , hic 
veró duo forma nen; pé , & luppofitum, 
hocvictmaié ,illa non vitimaté. 
/( Tera atguit. Arriaga cit. veritatem 
predicationum, & n ultiplicationem ter 
aninorum «oncretorum, ncn ex formali 
fignificato eorum auc ndi dcberesied ex 
€0 , qj importe tori rcélo , & hac róne 
ait ccrcrcta accidentalia vnitaté lume- 


ze,& muluplic: enm ex parte [abiti 
precisé,quod im; port«nc in rcQ'o, non cx 
parte Wa pis, ean llam fignificent de 


formali,cum ergo «oncreta fübflantialia 
ex nacura, & lubfifl entia dicant in rc &to 
naturany & in cbliquo fubiificuam , (e- 
quu ntcctlarió €x pra dicta resula , cp 

in cocé fuppofito dug lublitierent na- 
aura s v. g.humaniates,ulud dici deberet 





39t 


phucshomincs qu'a plures nauiras ime 
yorterct in rcéto, Et num.62. av fal. m 
lie rcculam à robis traa;tani quod no- 
mira non:cralia coniun&a cócrcts fub- 
ftant iuis muluplicant formalcg& mate- 
riale; quia non.cn pe»foma cft concrcium 
fubflanuud , & tbinomenpumerale 1lli 
adiundt à r6 mulujJicat formale) X ma« 
teriale illus ignificatü,aliàs dü dicuntur 
tres diuina perjom« , t multiplicatetür 
Aininitas, Qcll materiale illi? iignificati. 

104. l: efy«ócrceta accidentalia nume- 
rariad numerationcm fübiectorü pici- 


/:88 , quia ipía (cla fübie&a verm;nant dc- 


pendentiam adicétiui nümeralis , & hac 
tit ratio propria; & à priori , & quia in 
concretis (ubftantialibus tàm forma,quá 
(uppofitü terminát, idco ad coi requie 
zitur multiplicauor € vtriufq; muluplica 
tio. Neq; «x hac regula fcquitur cá dici- 
mus tres diuina per/one,€t diuiniatem 


.mulcplicari debere , quia cum ly dium 


ncmen fit adicétuum , nequit tci minare 
dcpendentiam adieiui numeralis ; fed 
terminatuf ad nomen pe» fora , cuius ti- 
gnificatum, nimirum fobiftenuá multi- 
plicat  hegula veià ab ipfo tradita, vel 
non cft ad rem, vcl pronob/$ contra ip- 
fum concludit, quod fi in codem fuppotà 
to Plotes fubisfic: rét nature;illud dici de- 
beret vnus homo, & non plurcs,quia có- 
erctum quoque fubítantiale , ficut acci- 
dentales pai tg per loppofirum in re- 
&o , nam homo cfl habens homanitas- 
iem, ficut album eft babens albedinem. 





DISPVTATIO TERTIA 


De Ente rationis , eo fecundis Intemionibus - 


Lan? ad Metapbyficam [pe&at tra& ave de ente vationis perredu-- 
ionem ad. ens$realesy quod eft proprtum eins obiectum 5 vfus tae 
men apud multos snualuit, vt ifle iratiatus Logice demandeturs, 





À 


ph € quidcm rationabiliter tum quia cognitio entiszationiss? fe- 






















314 


"Progme«ium quia adbuc mogis de eruit Logica ab. Arifl hr 


| -cupdarum intentionum valdé injeruit Logtce im fe ,»t pord p 
2] muli um. 1sat direti ionem: op ji 

nationibus rationis melius 
dinifionibus, € argumentationibus , vt «onflate x die 


eratiomum iuicllefi Ws. » ves n. 
percipiuntur ,7 cómodiws 


TE 


191 


Uo Difm.IL. Dente vátioirt ^ 1^ 


Tub terminis fecundarum intentionum eft inflitutay wt niagis patebit ex dicendis 
bis igitur de cau[is communem v[um fequentes bic de eme vationis agemus , cr 


fecundis intentionibus: 
/ 


QYvVEASTIO IL 


4n detur Ens rationis , C quale 
effe babeat 

73 Omineentis rarionis 
|| intora fua latitudi- 
ne intelligitur, quic- 
| quid habet effe ali- 
quo modo dependé- 
"terà ratione ; quod 
^ quidé potcft tripli- 
citer contupgere , vt docent Formaliftg 
nollri art: 1. Formalit; &-colligiur ex 
Scoto 4.d.1.9.2.$. bic primo videndum 
efl. Primó effe&iue, feu caufalicer , quia 
nimirü per verum,& phyíicum influxum 
&aüfatur, & producitur ab intelle&usqua 
les (unt atus intelligendi; qui effi ciütur 
àb co . Sccundo (übie&tiui , quia (obie- 
€t ur, & recipitur in intellcétu , eique 





adbzrct, quales funt ijdem actus denn fant 


u$,& orones habitus rege quate- 
srecipiuntur in intelicétu, eique tan- 
Quam fiubicdó adherent. Terr;ó obie- 
ué , quia obijcitur inteHeótui; fcu. ab 


iótelle&ü cognofcitr, qualia sit omnia , 
qu£ ab iatcl MS » Vt fics 
adh iciter in hoc vltimo fenfu 


porci "y ui nderc' in'(uo cfTeà 
ratione , vel ità qued babe: et illad cffe , 
ctiamfr intellcétui-nón ob'jcerctue y vt 
ienis,qui eft calidus; licét à nob:s nó co- 
no(ceretur,vt calidus ; velità quod non 
rez illud eile ; nifi obijcerctus intel: 

* lectuisfed intantum illud babet, inquan- 
tum ab iptclic£turcognofcitur, cuius co-, 
gnitionc ccífüme ftatim edanetcicy vt An 
gclus, qui non cft pulcher iuuenis , nifi 
quatenus rali modo apprehenditur ab in- 
tellc&u; & hoc cft illud ens.rationis, 
dicitor babere efie tantum obie&iué in 
intelle&u ; qued dicitor.ens fi&ium à ra- 
tionc; & de quo queritur in przfenti, an 
dtbeat admitti,quo ctiam admiffo dubi- 
tatur deindé quale effe (it ci tribuédum . 
7$ Circa primam qualiti partem entia 


tationis; ac teundas jnccnuones yidéuur. 


negiffe Mayroriquodlib.7. Ioann. Gan. 
dau.lib.2. Mer.in fine, & lib. 4.3.6. licer 
non fibi cohftet 6. Mct.'q. 5. Bernardiis 
quidam Mirandulanus in expolir. przdi- 
xam.& Vallefius controu. 10. Phyticae, 
Oppofita tamen fententia e(t communis 
omnium feníus,qui admittunt, & paffim 
fupponant cotia rationis ; fed adhuc nom 
omnes conueniunt in altera quz fiti pare 
te,qualenam effe fit eis tribuendü ; 

dam enim quibufdá entibus rationis tau- 
tum deferant , vt eis concedant effc for- 
male,& act&ale antecedenter ad omncm 
operationem intelle&us, iraloquitur Me 
dina 3.p.q;3 f«art. 5. dub. 1. ad 1,de illis 
entibus racienis , que habent fundamen- 
tumin rcbus, & Fonfeca 4; Met. c. 2. q. 
7: (ec. 9. & li; g.c.1$-q4 feci. de illis rc- 
lationibus qua ex denominatio 


fültare videntur , vt 





fuiit relatióncs Creatoris , prioris ; & po- 
füerioris , ac aha confimiies 5 Alij veró 
etfi fateantur; orne ens rationis quaptá 
ad exiftentiam abintelle&u prorfus pene 
dere; adbuc tamen aferunt habere (aam 
'eflentiam independenter ab eius opcra 
tione , fccuridü qnam rcuera dicitur pof. 
fibile effe'in intelle&u, ticut ens reale. » 
pcr fuam effentiam dicitur. poffibile cffe 
cxtrá intelle&um ; Alij demum ftatnunt 
ens rationis penitus ab intelle&u depen- 
dens quoad omnc (uum effe, non folum 
cxiftentias,led etiam effentia . 

15 Dicendücft pto refolmione quafi 
ti quoad vtráque parté éns ratioris orri- 
ninó concedendum efié , nó tamen in. co. 
feniu,vtante acr aliquod cf- 
fc formale , & a&ualc habeat , fcd ita gj 
emnc fuum effe a&tuale accipiat à ratio 
nc.Conclufio quoad primam partcm eft 
communis Gracorum , Arabum; & La- 
tnorum, vt teflarur Carrarius de primig 
princip.vniuer(. Log.lec.7. nam Auicen, 
1.lug Met.cap.2. & 3. Aucrrocs 4. Met. 
cóm.2.& in Epitom.Log.cap. vlt. docét 
logicam efle de fecundis intentionibus: , 
boc idem allrit Anonim jn b prs 

1 








M os A 
mu 
" Nr rp 


, * 


"E 


alij paffim, xta 
- fufficere | 


.& Porphytius in lib. peedicam.in- 

og.3. & lubícribunt Latini famofio- 
res D. Thom. Scot; &gid.A lbert.Alé (is , 

quód (ola Antiquitas 

fufficere poteft ad oftendendà huius co- 
clufionis veritatem; hanc Suarcz proba» 
re conatut difp.vlt. Met.fc&.1. nónullis 
Acift.teitimonijs, quz ad rem non facc- 
re oftendit P.Faber 4. Mct. difp. 4. c. 1. 
fed Ari(t.pro hac ftare (ententia manife« 
fté demonftrat famo(a illa iun - 
in anima, & extra anim, quá fzp:us ipfe 
tradidit, prafertim veró C Metin fine, X 


lib. 1 1.(um 3.c. 2. vhi p ens in anima ex- 


xofitorcs intclligüt ens ronis ; przcipud 
tus in-1 .d. 36, q.vn. F.fEt Mayr. ipfe 
nó abfoluté negat entia rOnis, fed un di- 
fputádi gratia, vt jp:elttat in fine quol.é. 
- 4 Probatur ctia ratione malcipliciter; 
Tum quia multa (z pe cogitamus , ac ti 
e(lent,qua tamen ncc fuat, ncc cfle pof 
funr, yt patet de Chymera, Hiccoceruo, 
fimilibus,ecgo cum aliud etie non ha-. 
cantjquam cogitari, & tamdiu finr;quá. 
diu cogitantur , veré (unt entia rationis, . 
Tüquia cüintclic&us concipit negatio- 
nes,priuationcs, ac exttifi(ccas denoma-. 
nationcs,eas vtique concipacad mo 
eat cü enira cius Trpo adzqua- 
tum (iot ens reale , nibil concipere pot y, 
nifi ad modum veri eocis., vndc tenebra, 
inaere, cacitatemn 9culo concipit per 
modü.qüarundam formarum luc ac po 
tentis vifiug contrariatum, hoc aute eft 
efformare cns rauionis, Tum etiam quia 
experimur aJiquos actus, quorüi obicéta 
non (vent à parte rci,vt cum.cquum ratio- 
na|em concipupus , & Angelum.sorpo-. 


um, naro harc obiecta, equus. 
seti eun rational AC anaclus 








€um corporco,,nó funt à patte rei ,necef. 
fc potias fetaneré ctt etdunc i 
intelic&u fingenic cquuairationalem,&. 
apngclum corporcuia. Tutn.denique quia * 
toc Arii. Logica plena eft his rctminis 
sies ubiseiums prx dicatum» 

» vnucifale, S bmulibus , qua. 
ATGUORMS.;. . 0 2005 


ndent negantes entia rationis; 
s equum r. 


onalcm.a , 
& milia gonci- 


/ DuefkE cn dein ojo Plon? 


193 
pit , non vti jue pettalem actum. € oaci-- 
pere quid m; & ápparens , quod di- 
catut ens iationis, fed concipit vstam, &c: 
realé rationalitaté;vera & rcalé corporei 
tatem , quam in alis rebus coznofcit ; &' 
eas incentionaliter conne&it cum equo , 
& angelo,atque idcó* nunquam dari tale: 
ens racionis , quod cx parte obic&ti actui. 
fingenti corcefpoundear.Sed haoc folurio- 
né opcimé confutat Atriaga difp.6. Met. 
fec.1.nu. 10. nam quando intelicétus affe! 
rote ex rationalé , angelum corporcü],: 
plaoé non pradicat rationalitatem , quae 
conuenire (olet indiuiduis humana na- 
turz,ncquc corporeitatem conacaienté& 
rebus materialibus ; (ed aliam con(imilé, : 
quam fupra numcrum.catum , quz (urié 
poffibiles, fingit iatellc&us, ticut (i Tho 
miftatcnens (ub fpecie Gabriclis vnicü 
tantum índiuiduum cfífc po (fibile, conci- 
et vltra iitud adhuc aliud c(Te poffibi- 
»tünc vtiq; hoc aliud,quod conciperet , 
non cítet indiuiduum ip(um Gabrielis 
fed aliad fi&um; & repugnans in eius s&« 
tentía , itaigitur in propofito cua alis. 
rationalitasdi(tin&aab omnibus ratio 
| humanorum indiuiduorum y 
illistamen con(imilis; non fit rcalis , fed 
fi&a , & chymerica ,. quastdo.concipitue 
equus rationalis, &angclus corporeus, ve. 
ré eflicitur ens fdtionis .. Accedit , quad: 
etiam admifTa ea folucione adhac no eui 
tatuc cris rationis, licét enimrarionalitas: 
equo applicata effer realis, adhuc vnio 
rationalítatis cum equo eflct omninó fi« 
&a,& rauonis. Quod (i intlcs intellectis 
illis extremis ctiumapplicare veram. vmà 
nem; quas ince alias fes experituc «Non 
adhuc eu:tatuc.ens cele quia (alti 
applicatio ilia obi "plius yaipnis 
etit rationis, & ficta quia applicatur re« 
bus inudibilibus.:: «3. idtrtana 
5$: Quo etiam ad alteram patte; cons. 
clufio cft. communis y.& eft pra(cntiay 
Scoti quol. 3; A. vbi docet .cns mci rms: 
habere iptaséisé heroe) lecka.co Mie 
derante'in I.d.56. q«và- F. S4 G, ape? : 
pellat illud ens ià anima, v jin 
Lern animam un Jn cífe: 
actualijquàm in elfe po(Tiüilis tam qup 
ad eiie cxiteatic quàm cflentis ja quodé : 


394 


omnem proríütteilitatew , & exi(ten-- 


tiz,& cflentiz, & 1&a1lem, & poffibilé 


negat Door enti racionis, & ei dama. 
Xa: tribuit e(fe obic&tiuum, sin quid , & - 
diminucam,quod aon hibecur,ni(i beac- 
ficio intelle&us;& iterum in 2. d. 1.4. t, 
art.1.diferté docet pause ha 
berc eife a&uale,& formle,nifi cum ia. 
tcliiguntuc;& mauifefté deducitur ex p 
fo concejxu entis rationis, id enim incel- 
ligimus per ens rationis , quod omninà 
contradiftinguitur ab ente reali ergo nal 
lum effe formale , & a&uale hibet ante 
opus intelle&us , nam (i aliquod tale ha - 
bereuprofe&o ab ente reali nó effet pror 
Pire tg Pet quod excluditur 
inz re(pon(io , & aliorum dicentiü 
bancrationem folum concludere , quod 
€ns rationis in a&u perfedto, X comple- 
€o pendet ab opere tatelle&us , quod tá 
prazcedere poteft in a&u imperfedko , & 
incompleto. Exploditur hec folttio;quía 
fi aliquam realem actualitatem, quaatá - 
wis imperfe&tam antecedenter ad. opus 
intelle&us haberet ens rationis, (ané noa 
e(fct ab ente reali vadequaque diftin&tü, 
ncc propcié effet ens cationis, quod ideà 
dicitur rationis , quia mullo modo poteft 
effc in adtu,nifi pec opus intelle&us .. Ec 
hzctatio nedum p. de efc cxiften- 
tiz (vt nonaulli re(pond&) (cd ét de cífc. 
effcatiz ; tum quia exiftentia proportio- 
natur csétiz,vt eius, vade ex cà- 
ditione cxiftentia arguimus c(fentiz: có- 
ditionem à pofteriari , ergo (i exiftentia 
entis rationis prorfus ab iatelle& pea- 
dcoidé dc e(sétia dicendi eric; & proc- 
füs itcacionabile e(t alicui a(lignacc cf- 
'ntiam realé inde cxiftenciá ratio - 
nis; tá quia exti aliud non e(t, quam 
ipüus c(fentis a& 1alicas , ergo fi entía. 
rationis hibent exiftenciá folu ab incel- 
lc&u,idé crit de edeatia diceadà; Tà cà- 
dem, quia hzc ip(a ctteffentia enis ca- 
tiodis, quod ncc fit , nec e(Te poffit ciccà 
eperacioaem intellectus, & hacde cau 
fa dicitut ens racioais , im3 (i hiberer e(- 
fenciam cealem, iam quiddicariue , & foc 
malitec eas ceale (orzc, X aon rationis. 
,$ la oppoetitum obijcitur Primo pro. 
Vio ca: ;atiogis adinittiad debzrc, Tà 


Difp. HL. De Entebatiinte ión 0] 


quia ulla potet illius aifigazri c30( 25 


hzc .n. prz(ertim deberet effe. intelle. 
Gusyt hic eft cauía realis , & caufat ase« 
dia a&:0ae reili,ac proindé cffedtü (em« 
per actiagitrealem . Tum 1.quod eft im- 
poffibile, aon poteft concipi, ncc mente 
tatelligi,quia intelligi (equituc effe, & (o 
lumens reale et obiectum adzquatum 
intelle&us , (ed ens rationis et impoffi- 
bile realiter,etgo etiam menraliter. Tá 
3 implicat obie& um in intelle&u , quod 
noa ptius fit intelligibile , quàm iarelle- 
&um, quia quod intelligirur in a&a fe- 
cundo, fané (upponitur intelligi bile ine 
a&u primo ', at cale foretens ratioüis ex 
di&is, i daretur, Tum 4. implicat dicere 
illud hibereeffe proprium , quod tátam 
fingitur elfe , cum reuera nec (it, nec ef- 
fe poffir, quia quod tantum fing itur,aec 
cít,nec datar. Tum 5. (i a&ui af cmandi 
angelum cfe corporeum nderet 
ex patte obicái vnia fi&s, effet aus ve 
rus,quia afficmaret , quod veré daretur ,' 
nam inter angelum, & corporeum datur 
vnio fi&i , ergo vt fic fal(us , deber inter 


ea concipi vno realis. Tam 6, no poteft. 


daci medid inter ens reale, & puri nihil, 
— conttradi&orià opponuntur , (ed & 
atetur eris racionis, inter illa duo media- 
rctuon .ni. cffet ens reale, vc patet, neque 
puram as Js. Pes eec 
intelle&1m . Tám deniqae quia ho» 
De Aperiri videtur toe dtap , vel 
faltim vcilitas ad res veras declarandis , 
& do&rinas capiendas; ecgo &c. 

7 Refp. perfe&kim hacá difficultarum 
folutionem pendere ex dicendis, quantü 
ad MM petit, ad r.dicédum eft in. 
telle& im eife" cau(am efficientem entis 
ratióais,noa tatien propcié;& in rigore 
di&im qus .(.vecé, & phytice iafl aat ia 
cife& 1m, (icu: .n. enscationis non habet 
effc vecü, & ceale , ità etiam nequit effe 
cif :& 15 cau(z vec, & realiter inllaétis , 
nec ab intelle& 1 pendere pec realem , & 
phyficam a&ione, fed (icut eft casfecua- 
dim quid, & veluti vmbca,& timilitado 
entis rcalis, irà etiam sm quid dicitur fie« 
ri,& produci, vt Scot.docuit 1.d.36.q. 
vn.& 2.d.t. q. 1. & fulias explicabitut 
infrà. d z.ncgatar affumpcum , bos ia 





* 


s: 
yá 
Uv 
* 


NR * . : EAS CUNEP T £z 
wt Quaft: Le detur ensvarionis: 255. 
0o gsíehabet intelligibileequam poflibi- refle&itut attingendo illam vaion em 
am omne poffibile eft intelligibile,. vc fi&am, iP ille verus cít. 
on écontra, cumpoffitintelle&us in- ^^ Ad é.negatur minor, nà vt docet Do-- 
 geros& cogitare, quod nec eft , nec e(le«. Gor quol.3.art.1.vel nomen entis fomi- 
poteit; ex «o autcm quod cns reale lit. tur in rigore pro co» quod veré, & pro- 
dsequatum intellectus obicótum , collis; prié cft. i. realiter »vel faltim fic exittcre 
ons rationis non e(ie perfe. poteft, & nihil,prout opponitur enti: hoc 
uté intelligibile, fedtantüm in. modo fumpto, & fic ensrationis eft pa- 
"Tute , quatenus nequit intelligi, rum nihil;quia nec realiter eft neque. fic. 
iad modum ipt i Le & hzc. c(fepotcít;vel nomen entis fumitur ma- 
eft propria ciusintelligibilitas ,vrinfrà | gis ample pro co , quod cft vcl inre, vel 
dicemus. Ad 5. verum eft formaliter, & — faltim in apprchenfionc;nihil vero; prout 
. a&tualiter ens rationis non prius habere; opponitur enti inifla amplitudine, & in 
| lc intell le quam intelle&um; vt . hoc (eníu ens rationis noct purü nihil ^. 
notat Scot. d, tq. art. 2.G. quemfe- | fedaliquo modo ens; vcl demum (umirur 
quuntur Cun .ns ic 5 fed hoc non di. ens proprié,& in rigore, & nihil (umitur : 
. .. €irur, quia abíolucé loquendo nullo mo." amplé pro co;quod negat quodcunque ef; 
. dolitcognofcibile , antequam cogno- . fejiué in re, fiué in apprchenfionc,& ic 
o fear, nec poffit actus (ccundus vllo. ens rationis cft medii inter ens , & purü. 
.. modo à primo diícerni, quia faltim vir- — nihilquia ex vna parte non cft ens rcales 
ialiter in fais cau(is pot dici prius in- — ex alia nos caret quocunque effe ; quia 
bile,quam intellectuoy, imo ctiam — habet cffe faltimin intelle&u ; hinc tamé: 
inaliquo fenfu formaliter,& a&tuali«; non fequitur effe medium inter contra» 
hoc dicitur ad denotandum; 9. di&oria quia ens reale , & nihi! hoc tet- 
- in fe cognofcibile.i[ecun-; tiomodo fumptum non contradicunt, vt: 
le& actualesquam..— bené notat Amic-tra&t.3.q. 2. dub. j. ab: 
" inofci elt de — initio . Ad 7.neceffitas, Salario 
is  &quandoa&us. mandi entia rationis potiffimum defu- 
i vdlükim iden mendciesnotio inpefedo cóc 
lo potentia non an ene . dimodo, (pé .n. nequit intelle&us nos: 
... a&um, quaratione in Deo potentia ad; (ter concipere res,vt infe funt, & ità có«. 
|— . «xiftendum non abfolute dicitur prace- . cipit cas per comparationé adaliud, fin-- 
* .—. dere aGium exiftendi; quomodo autem — gitque relationem rationis,vbi r& veraza 
1 fakim virtualiter in fuiscaufispoflitdici / nonc(t, diftinctionem, vbi nó reperitur, 
| prius intelligibile, quam intelle&üimó — & inbunc modum entia rationis mulcü: 
——* etiam, & inaliquo fenfu formaliter & — iuuant noftrum imperfc&um iutelligen- : 
|. aéualiicr mox dicemus , quz veró con- — di modum , vx bené difcurrit Smiling. ' 
TN Miidcbici Poncius difp. 1. Log. q. 1«  tract.3.de Dco vnodi(p.2. n. 175. 
vide diluta difp.2.Mct.q.2.art. 14 Ad 4. —— 8 Secundo é contra arguitur. contra 
—. «oncudit de các fimpliciter, quod eft. alteram coaclu(ionis partem,probando , 
proprium entiumrcaliü, non dee(icfe« — vel omnia, vel (altim aliqua entia ratio- 
idum quid,diminuto, & abufiuo. Ad — ríis a&u dari citrà operatione inielledtus, 
aliqui magaificiunt ; vt notat Tum uia nullo operante iptelle&u dan-: 
—.- Arriaga cit. rcdargutionem inuoluit, ná J turá parte rei caciras in oculo , privatio", 
'inante concedit illi a&ui vnio- — in materia; parits viíus, L'euscrcator X^. 
£ ncm fictam corrcipondere,quamdeindé — fimilia;qua profe&o quidpiam reale poe" 
E negat in coníe.jüente ; vndé ibibené re-.— fiiuum poo important, («d rations. T* 
torquetargumentum;correfpondetigi- —2.quia entia rauonis prius babét e(l ine 
tar illi aéui vnio ficta, (ed quia fingiur, | telhgibilequàm intel ctum, & prius ef- 
Ad & cócipitor, ac li rcalis edet, idco actus — (e po(fibile, quam ad&iuale, nàam antc.juà: 
: eit talfus, quáde vero jnteliedtus denuó — ad modum cuui VapcipantUr ped 


^ 


4 
A. 


j 
| | 


fyc 













un 

















ticé, tunc in illo 


f- quod 


.* 


196- 
fic cócipi,& vernm eft dicerc antc ope- - 
zationé intellectus ens rationis effe pof- . 
fibile,& poffe per cum beri, Tom 3-ens 
raticnis cft prius cognitiene if'a,pcer quá 
€ognofcitur, ergo nonhabcet eife folum : 
qu.tcnus cogn. fcitar, Proba. atium- 
pt ex Arifl. 1,de Anima 3«vbi ajt obie- 
€um efle pr:us adu imipfam tendente ; 
ac ei'am ratione; juia quelibet potentia 
«cgoiv ua foppon:t obiectum, in qued fe 
Taur, & non actu fuo illud efficit, vt ocu- 
lus fupponit coloremnon veró illum ef- 
ficit videndo. Tum 4.ens rationis dcbct 
cíic al'cubi fubie&riué ; cum non tit (nb- 
flantia per fc fubhiftens,fcd nó cft fubie- 
€liu£ :n intcke£ti, cum in co lit tantum 
Obicétiué , ergo fubic&iué erit jn rebus 
ipfis,de quibus pradicatur ; quod etiam 

tus inhinuaust q.- 9. przdicab. & in 4. 
d.13.9. vn. verf. contra opin. Tum $.dà- 
tur propofitiones effentiales dc ente ra- 
iionis atepna veritabis ex parte obice » 
n6 minus d de ente rcali crgo ficut inen. 
1€ reali arguunt efientià realé,in qna funr 
datur ralis veritas pracifaexiftentia, ita 
& in cnte rationis . Tü tandé fi efe entis. 
rationis prorfus incogitatione confiflit, 
€rgo poteris dari gradus genericus fine 
fpccifico,quia poterit cogitari ens ratio- 
nis in communi, & non in particulari, in 
gencre, & non in fpociey & eadem ratio- 
nc porzerit dari fübicétum fine paffione. 

E efp. ad 1. negando enumcrata ibi 
entia racionisformaliter , quauis ,&. 
«nua realianó (int, nó protinus infcren- 
dü cfl effc eniia rauionis , fed effe nega» 
tioncs,X.pruariones rcalcs., vt süt venc- 
brz,& cceitas ex Do&tore 1.d.23- q.vn. . 
v«l denominauones rcales exuinfccas y 
wt Dcum cffc Creatorem y pariciem vi- 
fum,;rt docct idem 1.d. 30.q.2.nbi in cal. 
€c optimé notat , quod quando aliquam, 
necat oncm, & denominationé dic: aus 
'elic rcalem tunc realitas determinat rá- 
wm cempofitionem,X cnc nibifaliud 
1ft; quam illud, quod vc;é etl , & irafe ha 
Bet à paric re) , non autcm prz dicatum 
quia e(i« &rcatorem nih 1 Dco tcalitatis 
addit dc nouo. , ficut nec cfe vifam pa- 
ficti. Ad 2.entim rationis , antequam in- 
wl ganiurjnà funi intelligibilia forga- 






Difp. II. Di Enterátióniez 


liter , fed tantum virtualiter , ad hoc antt 


non eft neceffariüsquod prz.cedant 
intelle&us si aliquod e(fe propri cd 
fufficit, fi in rc przcedar E 
qualecunque ilkud fit& in intelle&u po- 
tentia & virtus inteliigendi ; vnde quód 
ens rónis tit poffibilequód poffit fieri &c 
inelligi, hoc totü verificatar 
ad potentiam inteiletiuam , (cu ad ope- 
rationé poffibilem illius, quare cfle intel 
ligibiletn entibus rationis nó cft aliquod 
intrin'ecü, vc in entibus rcalibus;fcd po- 
tius cft mera denominatio extrinfeca à: 
potétia intellectiwa Pape vr onem 
qua nó funt, ncc cffe pofsüt ; concipere 
ad mcdü entis poteft. Ad 3. negatur af- 
fumptum;auótoritas vcró Arift, & ratios 
ad illud probandáradducz valent tátuav 


de obiecto ASARAY S757 asa 
ducere in potentia (üi fpeciem aar 


fam,& cum ca expre(fam , non autem de: 


fimplici terminatiuoyquale eft ens ónisy— 
Per em Doétintinuat 4. d. 1.q.1. fub Sy 


& magis infra explicabitur ; vel clarius: 


pore inreliedtus rem daplicitcrcoguo« 


oe d rig cit, bseniz ac eft, cum 
rimo modo cogonoícittunc vtique pre 
faorcic obiectum M oicop 
fecundo modo , tunc cfficit obiectü (ui. 
& nullo modo mm quia:tale obie-- 
bii dic Mie HEE RN c, 
erubuit mnielle&os yita ves cognofcity 
dum cflicit ens rationis nam illnd'cffor— 
mavcognofcendo rcm aliter a6 fic, & 
quidem: toties intelle&us- pera&tum fuür 
fibi cficit obiectum » quoties fallitur 


iudicando eflc id , quod re vera non cft, 


ys ipla expekientia docet . 

49: Ad 4. ncgatur maior, fi .n. ens ra« 
tions cílet vcre inaliquo fubieótiué;tüc 
cflet vcrumaccidens , & per confequcns. 
ens reale,fcd tantü cft obictiue in intel. 
lcu ipfo ; ncque idcirco erit fubtian- 
uasquia hac realiter eft, & fobfi ftir po- 
tcft tamcn concipi » vt per fc fübüftcns y 
& ad modum fubflantiz , poteft & con- 
cipi, veinalique- (übieQ;ué exiflcns ad, 
inflar accidentis,& ita cfl; quando ab in- 
tclic&u pradicatur de rcbus ipíis, vt cüb 


d:cimus animal effc genus, in hac enims 


& limilibus przdicationibus pradicau 
non 


ord.né 





CNWgtv 


rm 
T 


| 


* 


k: visi Ribicasin fe; fed vt cognito, 
— &italocutust cit. cum 1nquit 
P e gepe fübie&iué in rcbus 3; 
s. Ad $. negatur veritatem propolti- 
dbnidd id entibus realibus fumdari in ali- 
qno effe effentiz resa&tualiter ha- 
beant arite effe exiftentiz ; (ed fundatar 
itico,qüod ipfa effentia rei fit poffibilis, 
vt onatur in effe exiftenuz , & eí- 
ftàtiz; vt ]até dócet $Cor.1.d 736. q.- yn. 
potius ergo diceiidum eft, quód ficut ve-' 
fitates entium realium fpndantuc (uper ' 
poffibilitates eoruxti,vt atu finit, & actu 
ponátor in ee extra intelle&um, co quia 
iftz propófitioues catenus vera sát;qua-' 
terius ab omni d&uali exiftentia pra(cime- 
darit,ita etiam veritas propofit. oni eísé- 
rialimm de entibus rations. fundatur in 
€ó,quod ipfa effentia estis racionis pof- 
— fit, vt a&u fit , & aQu ponatur in 
ife per intem, Ad é«concedirur fe-: 
qüéla,Gcnt n. obie&tiué cogitari poteft 
matura vniuerfalisabftrá&ta: à fingulati-- 
pc nathra: ca à [peciebus, ita.» 
.. fitti poteft eris rátionishn commun i non: 
. fa&o iu parrietlati , enis rationis fubies 
One dat bd Mi ip av lind: 
d ebiehieIn i i 
feroces drm»; 
/& obie&iue: Dicesetgo inter gradum: 
gencricitm,& fpecificum, fubiettum ; & : 
páffione' in entibüs rationis dabitur fuo : 
modo'diftinctio tcalis. Negatür cónféq:c 
quía heécpoffit vem gradus: generi." 
. &ns'aon cogirato (pecifico,S& fabie&rím" 
mon cogitata: ar práci (iue tamen: 
itari nequit diuifiud, qhod requirere- : 
3 icad ditur riotiem realé. Accedit, quia. 
hárü iaténtionüm efle cófiflirincegno- 
fti Nontepusnare vnam actu effe tineal- 
terh in ipfo intelle&u cognofcente anam: 
connetioharum intentionum fon atté- ^ 
ditür quóad cxiftentiam actualem;ita o 
vna (equatut'ad aliam in effe , eum cic 
non conucüiar eispet cobfecutionem. ,. 
fed per cognitionem:connexio igitur at- 
téditur in cisratione fundamét quate 
mus fandamétum ita fundat vnam, quod: 
ax viillius petit etiam fundare aliam... 
43 [ iba 





* Logica d 


EN oU X7 
E 


Saal. T. en detér cns vatiopis: 


n 
195 
QV.ESTIO SECVNDA:" 
Quid fit formaliter ens rationis , C in 
quo eius efientia con[iflat.- " 
II Vamuis vt ronct Do&tor4:d. 1 
q. 2.1. ens rationis proprie de- 
finiti nón potlit reftringendo defraitioné* 
ad'quid proprié dr&um extra animam, ta 
men quia dcfiniri poteft eo modo; quo: 
definitio exprimit vnum conceptum per 
fe in intclle&u , fiue conceptus ille fic rei 
extra, liuc tónis, idco in lioc fenío queri. 
tur in przíenti ; quid fit ens rationis, &' 
am eiusdefinitio ; & licét comunis 
tétia ens rat ionis admittens concedat: 
illud 'nullü habete effe extra animam ; & 
füb'e&iaü,(ed tátà in anima, & obiectis 
aum,vr ex praced.quatt. liquet;adhuc tfi* 
difciepant authores in explicando , quid: 
fit illud, quod habet eile tanti obieétiue". 
in intellectu, & folum tandiu eft , quádiu' 
con(ideratar , quod eft proprii efie entis: 
ratiónisqua in ré plures cxiá topinionesy 
que przíérrim ad quatuor reducantur ,** 
-"Ptimà fatis famofa conítituit formializ 
tatém enri$ rátionis in dénominatione ei* 
ttinfetayquam aliqui fine vllatimiratione: 
amplc&entcsaffirmant — deno: 
miinátionem extrinfecam à-quacü " 
Ouenientéeffe ens ratíóuis; vnde iuxta' 
dicendi--módü non' fotum dehomi-' 
nati, qua res detomisiatàr coguita; fed" 
ctiá ea,qua denominatur volitá, vifa Gc. ' 
imb qüátés infenfibilis vt columna, di- * 
citur dextta, velHini (trà ex warió-animalle* 
fivu', & fimiles funt formaliter. éntià rae 
tionís;ita fenfiffe videtur Fofeca $- Met, 
c.p4].6.le Gr 3:& Vafq.t.p.difpitors nis," 
& pi 2-difp. 95- C. 10. Vbi denominatióné* 
extrinfecam inquic eflé-aliquid" ratiónis, ' 
Aj veró eiufdem fentcriti d Auttoresear 
coát&ant: ad folam demomitnatiotem fU. 
obicctüm deriuádtam ab à rquálms* 
cft denominatio cogniti, & intelle&ti;ità- 
Durand. 1.d.19; q.$. n. 7. Soto qus vie" 
oer 
et Didac.à: ifp. 3; Logq 1: Alij 
mü Recentiores adhne eandem (cntentiát 
scoarótafitcs-dixerunt notromnem: 
denominationé excrinfecám^ab atu in-- 
selleiusproneniérem appellandi Ve 
2 " 


188 ^ Difjst. 1T. 
pluralitaté ex parte (üb:e&i,vndé (i ea« 
dem albedo eílet im pluribus. fübie&is 
abíóluté dicerentur plura alba, & é con- 
trà , fiplurcs albedioes forent in eodem 
fubiecto, vnum duntaxat diceretur albü, 
ità intcr alios docet Scot.3.d. 6. q. 1. & 
d.8.q.vn.& quol.1 1. H;cu:us ratio com- 
ntunitct reddi (olet, quiacüi nomen adie 
& uvm dicat formam per modum adra- 
«ntis sübic&o , maxime determinatur 

r ipfutn (obicétum,quod magis,& pro- 
Fündius declarans Do&or 1.d.12.4. 1.$. 
inxid quefiionem ifiam ait, quod nomé 
Adiectiuum primo, & per fe afficit fub- 
ftantiuum, cui adiacet, & non alterum 
adicGtiuüm quia folum fübftantiuum na- 
ttim eft termrmare depédenuam adic&i- 
€i , non autem adic&tiuum , nifi fubítan- 
tiuc (umatur , cam autem accidens non 
tribuat effe&um (eum formalem , nifi 
fübictto,quod afficit; fequitur, quod ter- 
tnirins numcralis duostria, (cx &c.tribuit 
effcGum formalem numerationis iubftà 
tiuó,ad quod rerminaturnó'adic&riuo vt 
poté impotentiad tertninandàá. eius dc» 

ndentià, vr dé fi vna albedo efict in tri 

bus (uübic&tis,tria alba dicerentur, quia tà 

tiomcn nutmictale rias quam albi cunt 
adicé&tiaa ,& idt anibo teriminantur ad 
tercom,.f. ad fübicétam, & illi ccibuunt 
fuum cffeéumtormalem ; gp cü in calu 
fic criplex uia etiam erunt aiba de nigore 
f isjqua ctiam rationoyfi plurcs pcr- 
fore diuirg candem aítumerent hamani- 
tatcm dicecemur plures hbumanati , & 1m- 
carnati :é contra veró fi plurcs albedines 
cficnt in codem fubicé&to vnum duntaxat 
diccictur album, ficut dc £icto vnus ha» 
bens multas (cicntias €f vnos (cicns y ait 
ipcéor quol.cit. & (i vna períona diuina 
plures atiuméret humanitates , dicerc- 


tur vrias dumta xat bumanatus,vnus incar ^ 


nauis,noo plurcs.qua. do&tina cón:mu- 
nisc(tomnibus Scouflis, & probatur à 
Molin.t.p.q.36-art.4.diíp.2. Catil.lib.r. 
Introduct.ttaGt.1 «c. 5.& multis alijs 
98 De cocretis vero fübflacialibus,& 
fubflantiuis cfl maior difficultas, & qui- 
dem aliqui totum oppotitum docét cius, 
quod dc accidentalibus, & adicétiuis di- 
€cbamaus, volunt n, ynitatem corum ; & 


N - n. 3 ; " , 
DePodus; ^ 5 00 
pluralitatem ex parte formte fumi debe2 
reob eandem rationem ,quia cum nomé 
fubftantiaum d:cat formam ad modum 
per fe ftanus, maximé determinatur adic . 
Guum namcrale pet ip(an formam , vn 
dé ficadem diuina pcríona plures affu- 
meret humanitates , dici deberet: plures 
homines tà Vafquez 1. p. difp. 1 $5. c. LI 
& alij quáplures, quae videtuc fuifie opte 
nio Doctotis 3.d. 1.4. 3. vbi refolutioné 
illus quefiti,an :lla per(oaa dici deberet 
plures,vcl vnus bomo, remittit ad ca, jua 
dixerat de pluricate , & vaitate concreti 


in 1.d. 12.4. t. ex regula aüté ibi iadira —- 


de termino numerait , quod séper tribuit 
effc&um formalé /11i,quod terminat eius 
dependeptiam , manf-fté deduc itur , ge. 
ad n.attiplicationem con: reti fübftantias 
lis (ufficit fola form: pluralitas quia hec 
elt apta terminare dependentiam termi. 
ni numeralis;qua ratione omnes feré Sco 
uftz veteres Lichet. Batgius, Baitolius , 
& alij, concedüt in cafu pofito perfonam, 
illam cie plures homincs , quia ly plstres 
non determinat fuppotirumyfed (ub (tans. 
tiuum, cui ummediaté adiung tur , qued 
in propofito cftly bosnes , & ac folum 
multiplicat humanta:cs,non luppotita, 
99 Sed licét prima regula de. cócretiff: 
accidentalibus,& adicétiu:s dara fit vni» 
uer(aliter veta ob rationcm allatam , & 
cuam altcra de concretis fübftàrialibus , 
& tubftantiuis quantum ad vntratem; vc 
rum enitn eft folam vnitatcm forma ia- 
fcrre vnitatem concreti fübflantialis , & 
fi luppofita fit multa, vnde trcs pertong: 
Diuinz vnus tabium Dus dicuntur ob. 
vnitatem formz,& natura, Falla tamen 
eft quoad aiterà parté , quod «f. tola for» 
mi pluralitas fufficiat ad. pluralitatem 
cocreti fobftantialis tine ((üppotitorum. 
luralitate , quia vniucr(aliter vcra cft il- 
a Scoti regula dc concrctorum. muiti- 
plicationc tradita loc.cit.in 3.d.6.q. 1.ad. 
1.& d.8.q.vn.F.& qguol.: 1.H.& alibi (ag, 
pe,quod ad multiplicationem concretos 
rum non füffrcit (ola muluplicatia fot» 
marum;fed requiricuc multipiicatio fupe 
pofitorum;qua ratione ncgat 1.d.12.Q. T, 
ad 5. Patreim in Diuinis c tfe plura ; tincia 
piaylicet habeat duo prinripia produ dis 
ua; 


- 
ai 


CTuerEL TIED o c ————— 


——N' 


E e LER IS, MN 7A ITIN -. 





* 





"f 
T" 
Conitutie LL IP 


] B $6. q. 1. Chriftum effe duo nca- 


' accidentalia ,qu. 


(Su Le princ fuif. cmvatid.eAe.I,— ato 


traliter ; & mafculiné , & quouis modo , 
vüde licét habeat duas naturas (ub(tan- 
tialcs, & viuentes,dicitur vna fubftantia, 
& vnus viué$ ob vnitatem fup ofiti , quà 
ctlam ratione dicendum eft, quod (i Ver 
bum plures a(fameret nataras hamanas, 
nó cfíct plurcs homines,(cd vous homo , 
& ita docent quamplures Scotiítz recea 
tiores,vt P. Faber in t.di(p.44.c.4. in fi- 

& Aretinus in 3.d. 1.0.3. art. 2. Nec 
MAopiscnlet edm Bargio 1. d. 12. q. 
fad 3.przdictam regulam à Scototra- 
ditam de,concretorum multiplicatione 
alere folum-dcaccidentalibus , non de 
(ubftantialibus. Quia Do&or in 3. d-8. 


q. vn. illam tradit de!concretis quidem 


accidentalibus, fed labftantiué fumptis , 
ficut (unt pater, filius, caua, principium , 
artifex , opifex , &c. cnim concccta 
lia ,quia fabftantué dicuntur , 
ztquiualent fübítantialibas, & terminare 
pss dependentiam cuiufcunque adic 


i,& tamen Do&orait , quod homo. 
. habens plurcs pateraitates; vcl filiationcs 


dici nequic plurcs Pacres, vel plurcs Filij 
Ob vnitatea fappofiti, ergo regula illa de 
mente Doctoris tenet eciam in concrc- 
tis fübtantialibus ;& (ub ftantiuis,nam fi: 
de folis àccidentalibus teneret vc ait Bar- 
gius,poiiet dici Pater ecérmus duo. prin- 
eipta;duó productores, & Chriftus duo 
viactites,duo entiagqo cá negat Do&or.. 
-'100 Cá vero alij Scocittz dicebàc cx 
4egula Do&oris rradita de termino nu- 
mcrali in 1.d.12. q. 1. neccílarió deduci , 
quód cadem perfona plures aiumés hu- 
ianicátésplarcs diceretur homincs, quia 
cum ly boxaines (it (ubttantiuum; tertni- 
marc poteft depeadentiam adie&iui :nu- 
meralis,& ica (ccundum illud numcraris 
,OGccurrendam cft , & dicendum vuiq; ter- 
minare potte , (cd now!umaté ficut quà- 
tita$ terminaré pocctt dépendentiam al. 
terius accidens (cd non vitimaté, quia 
Adhuc ipla depender ad tubttappiam ; tic 
etiam:in ptoponto concretum natuce y 
vt homo,vtique terminate pocc(t depen- 
dentiam adiectiui numeralis,(ed «uia ad- ' 
hucip(um depédet ad (uppofitàm; quod. 
Concernit vag, vt omncs fátcnur , etiam 


- 


Do&tor 3.d.6.3- 1, D. & de Spiratore in 
1-loc.cit. ideó terminare nequit abfolu- 
té, & vltimatré,fed tantum cuim  witeriori 
dependentia ad (uppotitum;ex quo fic,vt 
etiam in cócretis (ubftantialibus , & fub- 
ftantiuisrecté plurificatio (ieri nejucat y 
nifi ad(ic plarificatio (üppotitorum , & 
hzc cít ratio à priori 21 optimé infinua 
uit Francifcus à Chrifto in 3. 4. 1. q. 9. 
quando dixir, quod nomina concreta ét 
faübítantialia,yt homo,dicuntur in pluca-. 
li pluralitate tàm form, quàm DR 
ti,quia tigarfican: formam cem habitu- 
dine ad fuppofitü;vnde ad hoc,quo 4 (ine 

itcs homines , cequirun'ur & plücce. 

umanitates,S plura (uppofita. 


Soluuntur QbicG iones 
tera prdi&as regulas obij- 
citur 1. (iad multiplicationem 
concretorü accidental: ü, & adicctiuorü 
(ola (ufficit (abie&orü pluralitas , ergo. 
in diuinis rité dict polsét trcs ecernt tres 
imm(iuesomniporenres, quia funt tria 
fuppolita)& (i ad ynitatem eorundé con- 
cretorum fufficit (ola fübic&ti vnitas , Gc 
(i forme (int plurcs, tunc omnia accidc- 
tiasquz funt in eodem (übie&o , habcrc 
eandcm vaititem, & facerent idem con- 
cretum, v.g.in lacte album, dulce ; fcigi- 
dum cfl erc vnum ,: & idem concreti ob 
vnitatem fübicéti;à ifta. Conícquentiz 
fant £aliaryquia & Dj Adan. Symb.ae- 
gat dici poljc trcs etctnos y'trcs 1mmen- 
105, & cit couamugis omo:um fenfusal- 
bum, dulce, £rigidàm in lacte etfe diuer- 
$a concreta ob folam £ormaru a diuccíi- 
tatem in códem fubiedto . 

Refp.de rigore (ermonis dici poffe ia 
diuinisucs acternos,trcs imaion(os, &c. | 
negatur tamen hic modus loucadi ab 
Athanaf eife rcétus , quia cum careamus 
proprijs cancrcus iubitanciuis , qualia a» 
forcoz immeníor ,(apientor az no tunt. 
in viu , concreta (pla adicctua (umnunus 
fubttantiie , X ideó cin vna nic acernte 
tas in tribus, vna immen(icas,voum dici- . 
mus ztctyium, Don tres zcernos c. Ad 
aliud , dumhiclo quur de voitute y & | 
plu:alitare concrerocuin s Aecino ett 


concretione Íceuadum hijgoslcacgpem 
euit 


IOI 


— VI Degprint-f erifeénccactident:eAetIT. — $91 


dnfeimmearte not nfi ciüsneicuc- 
gpendentian. termini 1t 0.ct8/5 adc 
ui, quia eft (ubtiant;cum; à v s pirati- 
ua tantum vna c(l in Farc, & F lo.vc do 
ct 1 heologus , ideb «un. veritate on 
gotcfl (u(ciperecflecttun. forn.le adie- 
x&iui nomcralis ; fj cuccx alio capice Pa- 
ter, etiamfi habcat «uo princ. p. produ. 
&iua, non potcft dic; duo prod« trcs, 
quia et(i adíit pluralitas formae » dccft ta- 
amen pluialitas: fuppobitorum.,& hacc cft 
gatio, cur ad pluraliatem concrctorum 
accidentalium , & adicdiuorum fufficit 
fola pluralitas fubicctorum ,& ad piura- 
litatem fubftancialiua: virag; requiritur y 
Ae Lolim fubic&tum tcrnunat de, €- 
iam adic& ui pumcralis , cum adie- 
€iuum nullo mcdo tern.inare queat , hic 
vcró duo forma nem p , & luppofitum, 
Meine illa non vitimaté. 
«| TFenuó arguit. Arriaga cit. veritatem 
Bus ic oai at & o uluplicationem ter 
ninorum .«oncretorum nc ex formali 
fignificato eorm aucndi debetesicd cx 
40 ,  importetorin rcélo , & bac róne 
ait corcrcta accidcntalia vnitaté | 
ic. maluplicat onm ex pare fübicé 
prciscquod ip;pott«nt in rc€ o, non cx 
artc foro s, etramfi illam fig/ficent de 
formali,cum ergo «oncreta fubfiantialia 
€x paura, & [ubfifl entia dicant in 1c &to 
natura, & in cbliquo fubiificuam ,le- 
uitur ncccüario €x. pra dicta resula , cp 
in cocé fuppobito dug lubtifiercnt na- 


 Aurasv. g.bumanuatesulud dici deberet 


-— 





phiucshomacs,«u a plurcs nauras ime 
jy ortarer in recto, Et num.62. ai fal(^m 
clie rczulam à robis trad;tani quod no- 
mira nom:cralia ceniun&ta cocretis fub- 
ftant uis myluiplicant formalc9& mate- 
riale; quia pom.en perJona cft concrerum 
fubflanunod , &t&nomennumerale 1lli 
adiunctü r.ó mulu licat formale, X ma« 
terialeil.us bignificatü aliàs dü dicuntu£ 
tresdiuima perjon« » ét multiplicatetür 
dinimitass Qcfl mazcriale ili? iignificati. 

104. |: ef «cócreta accidentalia nume 
fariad numerationcm fübicétorü pizci- 


-:88 , quia ipfa (cla (übic&a term;nant de- 


pendentiam adicétiur numeralis , & hzc 
'€lt ratio propria, & à priori & quia in 
concrctis (ubftantialibus tàm forma;quá 
(uppofità ecminát , idco ad corf rcquie 
zitur gultiplicatioré vtriufq; muluplica 


tio. Neq; cx hac regula fcquitur cá dici» 


mus tres diuima perjona, €t diuimitatem 


.mulciplicari debere , quia cum ly diam 


ncmen fit adic&boum , nequit tci minare 
dcpendentiam adicciui numeralis ; fce 
terminatur ad ncmen fe» Jor& , caiusti- 
gnificatum, nimirum fobbftenuá multi- 
plicat , kegula verà ab ipfo tradita, vel 
Him cit ad rcm; n. [3 ose I 
concludit, in codem fupp 

10 plores fubit rét nature,illud dit! de- 
beet vnus homo, & non plures; quia có- 
erectum quoque fubitantiale , ficut acci- 
dentales heri per loppofirum in re- 
&o , nam homo cfl habens homanita- 
icm, ficut album eft habens albedinem. 





DISPVTATIO TERTIA 







i 


1 794. 7T "1 


); 4 Premium quia a 


45 De Ente rationis , eo fecundis Intentionibus - | 


mpm Lan? ad Metapbyficam Jpetiat trattare de ente rationis per redue- 
4| ionem ad ensrealey quod eft proprium eins obietium ; vfus tdm 
men opud wultos snualuity vt ifle yra&atas Logice demandeturg, 
| 4 quidem rationabiliter, tum quia cognitio entissationts? fe- 
Pal -cumdarm intentionum valdé injeruit Logica in fe » vt pod pn 
2| mulium. iuuat diretl ionem: operationum iníelleésiWs. y ves i 

c bis denominationibus rations melius percipiuntur 7 camodiws 
definitionibus, dimifionibus, C a 
bue magis dej eruit 


L1 


umentaticnibus , vt onflare x die 


ict ab. A rifl iraditat y M 


ax 


Jub terminis fecundarwn intentionum eft inflitutay vt niagis patebit ex dicendis 


bis igitur de cau[is communem v[um fequentes bic de eme vationis agemus , Cr 


fecundis intentionibus . 


QYVASTIO 1. 


fn detur Ens rationis quale 
effe babeat - 2a 


54 Omineentis rarionis 
intota fua latitudi- 
Y |- neintelligitur, quic- 
| quid habet cffe ali- 
quo modo dependé- 
'terà tatione , quod 
quid& potcft tripli- 
citer conungere , vt docent Formaliftg 
moliri art; 1. Formalit. &-colligrut ex 
Scoto 4.d.1.9.2.$. bic primo videndum 
efl. Primó effe&iue, feu caufiliter , quia 
nimitü per verum,& phyíicum influxum 
taüfatur, & producitur ab intelle&tuyqua 
les (unt a&us intelligendi, qui effi ciücur 
àb co . Sccundo (übie Gui , quia fübie- 
€t tir, & recipitur in intelcitu , eique 
adbazret, quales funt ijdem a&tis. intélle- 
u$,& omnes habitus fcientiárG, quate- 
pus recipiuntur in intellcétu, eique tan- 
uam fübicétó adherent. Tert;ó obie- 
"tíue , quia obijcitur intele&tui , fcu ab 
jütclle&tü cognófcitur,qualia süt omnia 
qui ab iatcllectu percipiuntur , vt fic 
Séd'adhuc düpliciter in hoc vItimo fenfu 
potett alijuid. dependerc' in'fuo cffeà 
rationc ,'vcl ità qued babe et illad effe , 
ctiamfr intellcé&ui'mon ob:jcerctec yj vc 
3gnis,qui eft calidus; licét à nobis nó co- 
nofceretur,vt calidus ; velità quod non 
ret illud cile ; nifi obijcerctug intels 
: ineipi, ied fruitom : babet, inquan- 
tum ab intclicétu cognofcitur, cuius co-. 
gnitionc Brio fcio dri cj vi An 
gclus, qui non cft pulcher iuuenis , nifi 
(quatenus tali modo apprehenditur ab in- 
tellcétu; & hoc cft illud ens.tationis, g 
dicitor habere efle-tantum obie&iué in 
intelle&u , qued dicitur.ens fiéum à ra. 
*ione;& de quo queritur in prefenti, an 
dtbcat admitti,quo ctiam admifio dubi- 
tatur deindé quale effe fit ci cribuédum . 
'$ Circa primam quatit partem entia 
tationis; ac (teundasnccnuones. videcur 





negaffe Mayronquodlib.7. Ioann. Gan- 
dau.lib.2.Met.in fine, & lib. 4. q.6. licer 
non fibi cohftet 6. Met.'q. 5. Bernardus 
quidam Mirandulanus in expolfit. przdie 
«am.& Vallefrus controu. 10. Phyiicae, 
Oppofita tamen fententia eft communis 
ómnium feníus,qui admittunt, & paffim 
fupponant entia rationis ; fcd adhuc non 
omnes conueniunt in altera quz (iti par» 
te,qualenam effe fit eis tribuendü ; Qui- 
dam enim quibufdá entibas rationis tau» 
tum deferant ; vt eis concedant effc for- 
male,& act&ale antecedenter ad omnem 
operationem intelle&us, ira loquitur Me 
dina 3. p.q:3 f«art. $. dub. 1. ad 1» de illis 
entibus ratienis , que habenc fundamen- 
ecd rcbus, & Festis Mou dicn 
fec. 9. & li: g. 0.15.04 feci. lis re- 
faiosiboé oc : err dimisi 
Hp ei mire ie ^ Et I 
funt io ) O i 3, prioris , [ 
fterioris , ac aha confimiles 5 Alij vero 
et(i fateantur; orbne ens rationis «uantá 
ad exiftentiam ab intelle&u proríus pene 
dere; adbuc tamen alferunt habere (uam 


Heoierinddiienss ab cius opcra- 


fibileeffe'in intelle&u, ticut ens reale. » 
per fam effentiamdicitur. poffibile 
extrá intelle&um ; Alij demum 
ens rationis penitus ab intelle&tu depen- 
dens quoad omne (uum effe, non folum 
cxiftentias,íed etiam effentiz . 

13 Dicendücft pto refoluione quafi 
ti quoad vtráque parté ens rationis oiri- 
ninó concedendum cff nó tamen in. co 
fentu,vt ante opas intcilcétus Xy cf- 
fc formale , & actuale habeat , fcd ita gj 
emnc fuum effe a&uale accipiat à ratro« 
nc.Conclufio quoad primam partcm cft 
communis Graicorum , Arabum; & La- 
tinorum, vt teftarur Carrarius de primis 
princip.vniucr(.Log.lec.7. nam Auicen, 
1.(ug Met.cap,2, & 3. Aucrrocs 4. Met. 
cóm.2«& in Epitom.Log.cap. vlc. docét 
logicain efle de fecundis intentionibus: y 
Botisen Masit Aqinenze ih pq 

1 


tione y fccundü « an rtucra dicitar poe 
eh no 





v SEM MESE. ERRAT TU NTETA C ENERO KEW 


Ir 1v z 
um "ts 


on ». | Quefl.T. e /fn detur eys f"bah 





H 







^ar i d VI 


Porphytius i in lib.psedicam.in- 
g.3. & lubfcribunt Latini famofio- 
id-Albert- Alé (is , 


r5 D. Thom.Scot. 
& atij eed - vr d (ola Antiquitas 
| fufficere ad oftendendá huius cóo- 
.  clufionis es hanc Suatcz probas 
re conatut difp.vlt. Met.fc&.1. nónullis 
Arift.teitimonijs, qua ad rem non facc- 


fed Ari(t.pro hac ftare lententia manife» 
flé demonftrat famo(a illa diuifro cntis 

jn anima,& extra anima, quá fzpius ipfe rir 
iltdidi pre fértim vcró 6. Met.in fine, 


lib. 1 1.(um 3.c.2.vbi p ens inanima ex- 


fitores intelligüt ens ronis ; ibrecipes tur 
Eousi in-1.d. 56. q.va. F-SEt Mayr. ipfe 
nó abfoluté  ncgat entia rónis, led un di- 
fpuadi gratia, vt  xettat i in fine quol.6. 

. 4 Probatur etíà ratione multipliciter; 
Yum quia multa (zpe cogitamus , ac f 
e(lenr,qua tamen nec fuat, ncc efle po(- 
- yt PSU dc Chymera; Hitcoceruo, 
mulibus,ecgo cum aliud etfe non ha-. 

quam cogitari ari Ac tamdiu fint,qua. 

d BAT ; werélume entia rationis ,.- 
Tüquia cüinrclic&us. concipit ncgatio- 
nes,ptiuatjones, ac exttifiíccas denomi 
nationcs,eas vtique concipac it ad modum 
entium, cü enim cius adzqua- 


"^ tum (ipt ens reale, niil concipere pot y 


ni(i ad modum vcri cotis, vndc tenebra, 
ináere, caecitatem in gculo concipit per 
modü.quarundam formarua luci, ac po 
tentg vifiua contrariatum, hoc aute cít 
efformare cns rationis, Tum etiam quia 
experimur aliquos actus, quorü Obiccta 
non (ent à parte rei,vt cum.cquum ratio- 
naiem e90tpupus: » Th bxetPas. 
pam hac obiccta,. 
|o tele eun Mere ina 
gs Taur à patte rei 
niunoied Ancré bm. exittuntit 


intelic&tu fi pgenie cquumrrationalem, 


apgelum gospareom. T Tum.denique quia ' 









tot. Aritt. Logicap his teteinis 

X A, el vii MN 

 vniucr(ale, S 1 i gue. 
a;T2tjORIS., .. ji 

pi negantes entia rationis, 

«um s equum rati NOR. 


angelum corporcam, & inia gon 


193 
pit , non vti jue pet talem actum. € oaci- 
pere quid &&tum, & ápparens , quod di-: 
catur ens iationis fed concipit vsram, óc: 
realé rationalitaté verá & rcalé corporci 
tatem , quam rm alijs rebus cozno(cit y &' 
€as incentionaliter conne&it cum equo , 
& angelo;atque idcó" nunquam dari tale: 
ens rationis , quod cx parte obic&i adtui. 
fingenti corcefpondcar.Scd haoc folurio- 
né optime confutat Atriaga di(p.6. Met. 
ícc.1.nu. 10. nam quando intelleétus affe! 
uum rationale , angelum corporeü], 
plood non prztdicat rationalitatem quiz 
ier aid [olet indiuiduis humana na- 
wx reitatem conacnienté 
as us » (ed aliam con(imilé, : 
(upra ciega oma » quz (urit 
Boffibil-s,t iriatelle&us, (icut i Tho. 
miftatcnens (ub (pecie Gabriclis vnicá 
tantum indiuiduum cffc po (Tibile, conci- 
et vltra iftud adhuc aliud cíTc poffibi- 
;tünc vtiq;hoc aliud;quod conciperet , 
non cíiet indiuiduum ip(urn Gabrielis y 
fed aliad fium, & repugnans in cius s&« 
tentia , ita igicur in propofito cum alis. 
rati ditin&aab omnibus ratio- 
nalitatibus humanorum indiuiduorum ; 
illistamen con(imilis; non fit realis , (ed 
fi&a , & chymerica ,. quasdo concipitur 
equus rationalis, &angelus corporeus, ve. 
ré efficitur ens fdtionis.. Accedit , quad: 
etiam admifTa ea folucionc adhac-no eui 
tatuc cs rationis, licet enimrationalicas: 
equo applicata effet realis , adhuc vnio 
ratiopalitatis cum equo eflet omnino fi« 
éta,& rationis. Quod (i inflcs intellect 
illis extremis ctiamapplicare vcram vmià 
nem; qas inrcr altas fes experitur Non 
adhuc euitatur.ens rati » quia (alti * 
, applicatio: illa obi plius.yaipnis - 


; etitrationisy& Riéhi s quia applicatur re». 


bus inudibilibus.;: «3. 5- 

$5: Quoctiam ad, alteram parten. con« 
clutio cít. communis y :& cít weite 
Scoti quol. 3; A. vbi docct cpssmci- mis 
poe ipud pe iotelledka.co afie 

derantcy& in 1.d.46. q«va - E« «1G. ape? 
peat illud ens in anima, vt catatrad itia " 
guitar áb.entc. das — tàrm jn eife. 
actualijquàm in 


Pre saris esi At eco pu 


394 


omnem prorfüstealitatem , & exilten- 


negat Door enti racion:s, & ei dumca- 
xat tribuit e(fe obie&tiuam, si quid , & - 
iminucam,quod aon habecur,nt(i beac- 
ficio intelle&us;& iterum in 2. d. 1.. t, 
art.1.di(crté docet ros cd ecterra ha 
berc eife a&uale,& formale,ntifi cum in- 
tclliguntuc;& manifefté deducitur ex ip 
fo concejxu entis rationis, id enim intel- 
ligimus per ensrationis , quod omninà 
contradi(tinguitur ab ente reali ergo nal 
lum e(fe formale , & a&uale hibet ante 
opus intelle&us , nam (i aliquod tale hz- 
rofc&o ab ente reali nó elfet pror 
(is condiftin&um. Per quod excluditur 
Medinz re(pon(io , & aliorum dicentiü 
.bancrationem (olum coacludere , quod 
€ns rationis in a&a perfeGo, € complc- 
€o pendet ab opere tatelle&us , quod tá 
priccdere poteit in a&a imperfecto , &c 
incomplcco. Exploditur hec folatio,quia 
fi aliquam realem actualitatem, greet 
wis imperfedtam antecedenter ad. opus 
intelle&us haberet ens rationis, (ané noa 
effct ab ente reali vadequaque diftindtü, 
nec proprie effet ens rationis, quod ideà 
dicitur rationis , quia mullo modo poteft 
effe in actu,ni(i pec opus intelle&us .. Ec 
hzctratio nedum p. de elfe cxiíten- 
tiz (vt nonaulli cc(pond&) (cd ét de (fc 
effentiz ; tum quia exiftencia proportio- 
matur iz,vt modus eius, vnde ex cà - 
ditione exiftentia arguimus c(Tentiz có- 
ditionem à pofteriori , ergo (i exiftentia 
entis rationig prorfus ab iatelle& pea- 
devidé dc e(sétia dicendá eric; & pror- 
fas itcacionabile e(t alicui a(fiznarc c(- 
fentiam realé inde cxittenciá ratio 
nis; tá quia exit aliud non eft, quam 
ipus cifencis a& 1alicas , ergo fi entia. 
rationis habent exiftzntiá folu ab incel- 
Ic&u,idé ecit de edentia dicendü; Tà cà- 
dem, quia hzc ip(a ctt e(fentia entis ca- 
tiodi5,quod ncc (it , nec e(Te poffit ciccà 
epecatioaem intelledtus, & hac de cau 
fa dicitur ens racionis , imÀ (i háberert e(- 
fcntiam cealem, iam quiddicatiue , & foc 
malitec eas ceale foccc,S aont is. 
,$ Ia appetitum obijcitur Primo pro. 
bio ca; :&tiogis ad ittiaó deb:re T 


Difp. HI. De Entebatints-: 


quia mulla potet illius alfigmiri ca0(8 25 — 


hzc .n. prz(crtim deberet effe. intelle. 
Gast hic eft cau(a realis , & caufat ae- 
dia a&ioae reali,ac proindé cffedtà (em« 
per attingit realem . Tum 1.quod cft im- 

offibile, uon poteít concipi, ncc meate 
tntelligi,quia intelligi (eqaítuc effe, & fo 
lumens rcale et obiectum adzquitum 
intelle&us , fed ens rationis eft impoffi- 
bile realiter,etgo etiam menralitec. Tá 
3 implicat obie& um in intelle&a , quod 
nou prius (it intelligibile , quàm iacelle- 
&um, quia quod intelligitur in a&u fe« 
cundo, fané (upponitur intelligi bile inze 
a&u primo 'y at calc foret cas racionis ex 
di&is,(i daretur, Tum 4.implicat dicere 
illud habere effe proprium , quod tátum 
fiagitur elfe , cum reuera nec (it, nec ef- 
(e polfic, quia * dm tantum fing itur ,aec 
e(t,nec datar. Tum 5. (i a&ui aff cmanti 
angelum e(fe corporeum careefpondecec 
ex parce obicai vaio fi& effet aus ve 
rus;quia afficmaret , quod veré daretur y 
nam inter angelum, & corporeum datur 
vnio fi& , ergo vt (ic fal(us , debet inter 


ea concipi vio realis. Tam 6. nó poteft. 


dari medid inter ens reale, & puri nihil, 
bs contradi&orié opponuntur ; fed & 

atetur ens rationis, inrer illa duo media- 
rct,non .n. cffet ens reale, vc patet, neque 
purum nihil , quia aliquod effe haberet 
pet iatelle& m . Tám deniqa& quia hos 
rum entiam malla videtur neceffitas , vcl 
faltim vcilitas ad res veras declarandis , 
& do&cinas capiendas; ecgo &c. 

7 Refp. perfe&kim hacü difficultatum 
folutionem pendere ex dicendis, quantü 
ad prze(ens fe&tir, ad r.dicédum eft in. 
telle im eife' cau(am efficientem entis 
ratióais,noa tatien propcié,& in rigore 
di&im qu£ .f.vecé, & phytice infl uat in 
cife& vn, (icu: a, enscationis non habet 
effe vecü, & ceale , ità ctiam ncquit effc 
ci :& 15 cau(z vecé, & cealiter inlaétis y 
nec ab intelle& 1 pendere pec cealem , & 
phyficam a&ione, fed (icut eft cas fecua- 
dim quid, & veluti vmbca,& timilitudo 
entis rcalis, irà etiam sm quid dicitur fie« 
ri; & produci, vt Scot.docuit 1. d.36.q- 
vn.& 2.d.t. 4.1. & fulius explicabitut 
infr, &d z.ncgatur affumptum , Pm 

: us 


E 4 
€ 
, 












LAM 


n 


wi 


* 
^ 


E LÀ 
Las 1 
;: 


LI Mf 
ME. 


t habet intelligibile, quam po fibi. 
na ame perii eft intclligibile,. 
| écontra, cum poffit intelle&us fin. 








gae cogitate, nec eft , ncc cfle 
poteit; ex eo RO aod uj ree dx 


«quarum intelle&tus obic&tum , colli 
gitur folam ens rationis non cfe per fe , . 
&abío é intelligibile, x: (x 
Ite . cnus nequit intelligi , 
modim cius percipiatur 8 le 
propria eius.intelligibilitas y. vx intrà 

us. Ad 3. vcrum eft formaliter, & 
. a&waliter ens rationis non prius habere . 

efie intelligibile quam intelle&um 

notat Scot.2. d. 1.q. r;art. 2.G. quem fc. 


quuntur C uc bic ; fed hoc di. . 
ciui quitabi-lu queo millo qué. 


- 


. dolitcognofcibile , antequam cogno- . 
- fcatur , nec poflit adus € 


Tp eats y relin 
«cerni, quia faltim vir- 
[ok M can pét dici prius in- 
telligibile,quam incellcétuo, imo etiam 
: Soie fcn(u formaliter, & a&uali- . 








ter : dicitur ad denotandum. 

Apis in dt ^bleecan- 
dum faum effe formale & actuale , quam. 
c 1 u cc 






exiftendum non abfoloté dicitur prace» 
-. derc aGum exiftendi; quomodo autem 
- fakim virtualiter in fuis caufis poffit dici 


o ptius intelligibile, quam intelle&ti;imó 
* etiam, & inaliquo fen(u formaliter & 


. a&ualitct mox dicemus , quz veró con- 
did obijcit Poncius difp, 1. Log. q. 1. 
ide diluta difp. 2, Mct.q- 2.ait. 14 Ad. 

- concludit de các fimpliciter , quod cft 
proprium entium rcaliü , non de etie fc- 
cundum quid, diminuto, & abufiuo. Ad 
f-quod aliqui magnifaciunt , vt notat 
 Atriaga. cit. rcdargutionem inuoluit, nà 
inanteccdente concedit illi actui vnio- 
ncm fictam corrci pondere quam deindé 
negat an coofe;juente , vndé ibi bené re- 
'argumcntum;cotrcípondct ;gi- 

li a&tui vnio ficta, (ed quia fingiiur; 
ARN ac li realis edet, idco actus 


&«c 
eit tai(us, quàde vcro inieliectus dcnuó 


QuaftL. ed) deimr tnsrarioni: 


M. 


. dimodo, fzepé .n. neq 


295: 
rcfle&itur attingendo illam viion cm 
vt fidam, tunc actus ille verus cft. 

Ad 6.negatur minor; nà vt docet Do- 
Gor quol.3.art.1.vel nomen entis fomi- 
tur in rigore pro co» quod veré, & pro* 
prié cft. i. realiter ,vel faltim fic exiftere 
poteft, & nihil,prout opponitur enti: hoc 
modo fuümpto, & fic ens rationis eft pa- 
rum nihil;quia nec realiter eft, neque. fic 
e(fe poteft;vel nomen entis (umitur ma- 
gis amplé pro co , quod eft vcl inre, vel 
faltim in apprchenfione;nihil vero, prout 
opponitur enti inifla amplitudine, & in 
hoc fehíu ens rationis no c (t purü nihil , 
fedaliquo modo ens; vcl demum (umirur ' 
ens proprié,& in rigore, & nihil (umitur : 
amplé pro co;quod negat quodcunque ef. 
fee in re,hué in apprehenfione,& (ic 

iens rationis cft medii inter eus , & purü. 
nihil;quia ex vna parte non cft ens rcale, 
€x alia non caret quocunque effe , quia 
habet effe faltimin intelle&u ; hinc tamé ; 
non fequitur e(Te medium inter contra» 


». di&oria quia ens reale , & nihil hoc tet- 


tio modo fumptum non contradicunt, vt« 
bené notat Amic.traGt.3.q. 2. dub. $-ab; 


. initio. Ad 7.neceffitas, & viilitas cffor- 


rl 


rationis potiffimum dea. 


me VINE EDAEO imperet eóxipiA. 


uit intelle&us no» : 
fter concipere rcs,vt infe (unt, & ità có». 
cipit eas per comparationé ad aliud, fin-: 
gitque relationem rationis,vbi r& vera 
non cft, diftinctionem,vbi nó reperitur; * 
& inhunc modum entia rationis mulcü: 
iuuant noftrum imperfc&um iutelligen- : 
di modum , vt bené difcurrit Smiling. ' 
tract.3.de Dco vno di(p.2. n. 17 f. : 
8 Secundó € contra arguitur. contra 
alteram coaclufionis partem,probando ,. 
vel omnta, vel (altim aliqua entia ratio 
1i$ a&tu dari citrà opcrauioné inielledtus. 
Tum uia nullo operante iptelle&u dans: 
tura parte rci czcicas in oculo , priuatio". 
in materia; paries vifus, L'eus creator X^. 
fimilia,que profe&o quidpiam reale poe" 
finum noo important, (ed rations. Fà* 
1. quia entia rauonis prius babét e(Te ine: 
telligibile,quàm intellsétumy & prius ef- 
le poffibile,quam actuale, nàm antc uà: 
ad modum uuum sqaciptantat pelis 
€ 


196 
fic cócipi,& vernm eff dicere antc ope- : 
rationé ;ntcllectus ens rationis cffe pof- . 
fibile.& poffe per cum lieri. Tom 3.ens 
raticnis cft prius cognitione ifla, pcr quá. 
«ognefcitur, ergo non habct eife folum; : 
qu.tcnus cogn..fcitar. Probat. atium- 
prü ex Arift. 1.de Anime 3-vbi ajt obie- 
€um efle pr:usadlu in ipfam tendente ; 
ac etiam ratione, juia quelibet potentia 
«cgoiviua foppon:t obie&tum, in qued fe 
aur, & non actu fuo illud efficit, vt ocu- 
lus fupponit colorem,non veró illum ef- 
ficit videndo. Tum 4«ens racionis dcbet 
cilc al'cubi fubie&tiué cum non bit [nb- 
flantia pes fc fubfiftens fcd nó cft (ubie- 
€tiué :n intelietn, cum in eo fit antum 
Obicétiue , ergo fubic&iué erit in rebus 
xs de quibuspradicatur ;, quod etiam 

tus inbinuaust q. 9. predicab. & in 4. . 
d.13.9. vn. verf. contra opin. Tum 5.dà- 
tur propofitiones effentiales de ence ra- 


tionis atcsna veritasis ex partt obicÓi, 


repe rl erred coe censere E clare án d eq. 
in magis infra cxplicabitur ; vel claris: 
7 ir iniiemie s rom ti ted aeda 


1€ reali arguunt efícntià 
datur 
& in cote rationis. Tü tandé fi cfe entis 
rationis prorfus incogitatione confiflit, 
€rgo poterit dari gradus genericus ne 
fpccifico,quia poterit cogitari ens ratio- 
nis in commun!,& non in particulari, in 
gencre, & non in fpociey & eadem ratio- 
nc poterit dari fübicétum fine paffione. 
FK efp. ad 1. ncgando enumcrata ibi 
t entia rarionisforimaliter , quáuis i» 
enua rcalianó (int, nó protinus inferen- 
dü cfl c(ic enia rationis , fed elle nega- 
tiones,X.prwationes rcalcs., vt süt onc- 
brz,& cceitas cx Do&tore 1. d. 23. q.va. | 
vl denominationes rcales exuinfccas ; 
vt Dcum cffc Creatorem y parieiem vi- 
fum,vt doect idem 1.d. 30.q.2-nbi in cal. 
€c optim é notat , quod qnando aliquam, 
neraG oncm, & denoninationé dici aus 
'elie rcalem ,tun« rcalitas determinat rá- 
wwm cempofitionem,& rnc nibitaliud 
sft; quam illud, quod veié ett, & irafc ha 
Bet à paric rei , non autcm pra dicatum ; 
quia c(Ie rcatorcm nih 1 Dco rcalitatis 
addit dc nouo , ficut. nec cfe vifam pa- 
ricti, Ad z.enti rationis , antequam in- 
«lliganuurnà funs intellis:bilia forg;a- 


Difpat. 1T. Dti Éntevátiónis: 


liter , fed tancum vircaalitet y ad hoc anté- 
non eft necefíariü;quod ptacedant opus 
intelle&us si aliquod e(le propriü,fed 
fufficit, fi in rc przcedat d 
qualecunque illud fitj& in intelle&u po- 
tentia & virtus inteliigendi ; vnae quód. 
ens rónis hit poffibileyquód poffit fieri & 
incelligiy hoc torü verificatar per ord.n& 
ad potentiam inteile&tiuam , (cu ad ope- 
rationé poffibilem illius, quate cfle intel 
ligibile tn entibus rationis vts pm 
intrintecü, vt in entibus realibus;fcd po- 


tius cft iuf tenet ruta à 
potétia intelleCtima proc tenus: 
- 5 funt, nce «f pofi condpere 
mcdü entispoteft. Ad 3. tur afe 
fumpcumsauótoritas vcró Lir ratio 
ad | mirc oci 
od.l. natu eft pro- 


cere; vcl ficut cft, vealter ac eft, cum 
"rimo modo (» cognolcittunc vuique pre- 
upponit obiectum efíc/fed dicognoiee 
fecundo modo , tunc cflicit obiectü (uit, 
& nullo modo fupponie., quiatale obie-- 
Gum non habet alud effc, niti quod. 

ciuribuitimielle&ias yita vesó cognofcit,. 
dum cflicit ens rationis) sam illudc f£or— 
mat cognofcendo- rcm aliter a6 fic, & 
quidem, totics-intclle&us: per aétum fuü 
fibi cfhcit obiectum » quoties füllitur 


iudicando cflc id , quod 
v ipía Puseeria du. me 


19. Ad 4. negatur maior, fi .n. ens ra- 
tionis cílct vcre inaliquo fubiectiué,cüc 
eflet vcrumaccidens , & per confequcns: 
ens reale,fed tantü cft obicctiue in incl. 
Ictu ipfo ; ncque idcirco erit fubtian- 
uasquia hac realiter'eft, & lubfi ftit, po- 
tcft tamcn concipi » vt per fe fübüiftcns » 
& ad modum (ubflantiz , poteft & con- 
cipi, vcin alique- (übic&ué cxiflens ad, 
inflar accidentiss& ita cfl; quando ab in-: 
tcllcéu pradicatur de rcbus ipfis, vt cü 
d:cimus animal effc genus, in hac enims. 
& limilibus przdicationibus pradicat 

non 





"n 






d 


ietto'in fe; fed vt cognito, 
& ita locatus eft Do&tor cit. cum inquit 
éhtia rationis effe (übiectiué in rebus ip- 
$. Ad $. negatur. veritatem propofi- 
rue entibus tealibus fundari in ali - 
quo effe effentize res.a&ualiter ha- 
beant arite cffe exiftentiz y (ed fundatur 
ifi co,qüàd :pfa effentia rei fit poffibilis, 
vt a&u ponatur in effe exiftenuz , & eí- 
ftatiz; vt laté dócet $Cor.1.d;36. q. vn. 
potius ergo diceriduim eft, quód ficut ve-: 
fitates entium realium fundantuc fuper: 
poffibilitates eoruxri vc a&tu fint, & actu 
itor in effe extra intelle&um, eo quia 
iftz propofitiones catenus vera sür;qua-' 
tenus ab omni a&tuali exiftentia pra(cime 


Min Etiam veritas propofit. oné e(sé- 


imn de entibus rations. fundatur in 
có,quod ipfa effeptía citis racionis pof- 
fibilis fit, vt a&u fit , & atu ponatur in 
»er intélTe&um, Ad ó«conceditur fes: 

ela, cnt. m. obie&tiué cogitari poteft 
matura vniuer(a alisabflra&a: à fingulati- 


ii eris rationis fubie-- 


| Gus, non fato eite rationis» quód eit 


) id c61enic in ijs» quz alind- 
eie rien Meer 
; à 7o inte 
gencricim,& fpecificum, fübiectum  & : 
paffione in entibàs ratioris-dabitur fuo : 
vertieiim i tcalis. onte 
iía-héeepo fit cogitari gradus: generi" 
diaom ebgirato (pacifici Ac fbraGio 


sion cogitata: paffióre prácifiué tamen 
ecgitari nequit diuifiué, quod requirere- : 
tdr-ad diftin&:onem realé. Accedit quia. 


hárü iaténtionüm efle cófiflitincegno- 
fti honfepusüare vnam actu effe fineal-- 
terh in ipfo intelle&u cognofcente mam: 
connexioharum intentionum fon atté- ^ 
ditur quóad exiftentiam a&taalem,ita 9» 
vna fequatut'ad aliamin effe , cum etie 
noti conuctriat eispet cohfecutionem. , 
fed per cognitionem:connexio igitur ar- 
téditur in cisratione fundamétquate-- 
nus fundamétum ita füdat vnam, quod: 
ex vi illius petit etiam fundare aliam... 


x Logica. 


Stisft. Len detir ewb varionis: 


! 195 
QV.ESTIO SECVNDA:." 
Quid fit formaliter ens rationis , c in 
quo eius cfientia com[iflat - : 
II Vamuis vt tonct Do&tor4:d. 1 
q. 2... ens rationis proprie de- 
finiri nón potlit rcftringendo defroitioné* 
ad'quid proprié dr&üo extrá animam; ta 
men'quia definiri poteft co modo quo: 
definitio exprimit vnum conceptum per 
fe in intellectu , fiue conceptus ille fit rei 
extra,liue rónis, ideo in hoc fenía quzri- 
tur in przícnti ; quid fit. ens rationis, &: 
m eiusdefinitio ; & licét comunis 
«ntétia ens rat ionis admittens concedat: 
illud nullà habere effe extra animam ; &' 
füb' e&iaü,(cd tátà in anima, & obiecti 
aumyvt ex przced.quait. liquet;adhuc tf" 
difcrepant auchorcs in explicando , quid: 
fic illud, quod habet elle tanti obieétiue 
in intellectu, & (olum tandiu eft , quádiu' 
con(ideratur quod eft proprii efie entis: 
ratiónis,qua in ré plures cxiitopinionesy 
que przíértim ad quatuor reducaatur ,^* « 
-"Primà fatis famofa conitituit formali 
tatém enris rátionis in denominatione e&* 
tisinféta,quam aliqui fine vllalimicatione: 
ample&tentcsaffirant quamlibet denos: 
minátiónem extrinfecam à quaácüq; forma ' 
ienienté effe ens.ratiónis; vnde iuxta: 
nc dicendi-módü non' fotum denomi-' 
natià, qua tes detomisiatür cognita; fed 
ctia ea,qua denomínatur volitá, vifa;&cc. ' 
imó qaátés infenfibilis ve columna, di ^ 
citur dextta, veHini (trà ex varióanimalle« 
fitu. & fimiles funt formaliter éntiá rae 
tionis,ita [enfiffe videtur Foféca 5. Met, 
c.2«].6.(e&n 3: & Vafq.v.p.difp?trg nis 
& p» 2-difp. 95- C. 10. Vbi dehominatión&* 
extrinfecam inquic effe-aliquid" rátiónis, ' 
Aij veró eiufdem (enteriti Auttorescar 


coir&ant: ad folam demomtpatiosem Tw 
obiectum deriudtam ab attu tónisqhális 
cft denominatio cogniti, & intelle&tijità- 


Durand  1.d.19; q.5. n: 7, Soto qi2« vnis* 
uerf. Onna ibidem, e probatilihimé cer 
fet Didac.à-1efurdifp. 3. Log i ra 

máü Recentiores adhac eandem (cntentiá* 
magiscoarétattcs-dixerunt notromnem- 


^ denominationé excrinfecáam^ab: actuin-- 


tellcétus prouenicrem — 


t£ tns. 


on niaiuho dabéos nf ne dde eA 


298 


n5 ratonisformaliter, fed illam dunta- 


Dijput. 1 1T. De Enteratiopis?.— E 


deident. & diflinc. rationis, vbi folam. 


cipientis obiectá aliter;acit. Ecin hanc. denturex actucollatiuo confurgens;qui- 


fententiam de exirinfecis denominationi- 
bus trahi folet Scotus; quia iu.r.d.36. q« 
vn.doccet toxelfe&um diuinum producere 
&b attcrno creatucasin effe cognito,quod 
ibi appeilat ens rationis ,& contradiflin- 
guit ab císe rcali, & in eodem 1. d. 45- q« 
vn. pariter e(se volitum in obie&o appel- 
lat cns rationis à voluntate fa&ium,& ita 
fentit Tromb.tra&. Formal.art. 2. . Pro 
intelligentia prim conel. 

. 12. Secunda [e ntentia negat ensratio- 
nis cfle formaliter ipfam denominationé 
extrinfecam , (ed ait effe relationé ratio- 


nisex ipfa denominatione extriníeca , (cu. 


€x forma rcm exuinfecé. denominpante 


te(altantem; quam opinionem aliqui fi-- 


nc limitatione ámplcé&tentcs affirmant 
ensrationis c(se relauonc reíultanté per. 
a&um cuiufcunque potemiz attingenris 
obicctum, & per omnem forma extrin- 
fecé denominantem aliquod fübic&um , 
3jaindicaon V igucr. in inftit. dc Anim. 


ygtionali $.2.verí a. & ahj im materiamo: 
rali, Al.) vcro coat&tant hanc (cmtentiam. 


adíolas denominationcs cs actibus vitali- 
dude »'& volunt relationem .cx 
illisre(ukatem eíse formaliter ens ratio- 
nis,imÓ aliqui [pecificant hanc relationé, 
$0 qua confiftit ens ratioms,eíse iljà pre- 
 RLANEH UK per a&um rationi, "P 
M epa icéum ; hanc auem r 
tamiá ita intelligere videam , vt rclatio 
tin obiccto flatim , ac terminat 
a2&um POE vitalis ab(que alia opera- 
tione rcfitxa fupra przcedeptcm opera- 
aioDewn; non faris autem explicanitermi- 
mum buiusselarionis refükantis , an.f. ft 
abic&i cogniti , v: fic ad porcntiam co- 
gnoícentem ,an ad a&Gum ipfum cogni- 
tionis,€x quo derclinquitur, an potius ad 
aliud obiectum; cui comparetur, (cd va- 
zie loquuntur , & in bác fentcoca fuiife 
vidcntur quamplures Thomilte veteres, 
i Sonein.6. Mcr. q.18. & Scoirittz , qui 
xoi frequentius dcícribunt cos ra- 
Wonis , quod habcat eíse per aGtum col. 
iuum ,ntelle&us, vcl alterius pocenus 
latas, vt cit videcc apud Focaaal. art. 


; 


bus plurimum fauct DoGor 4. d.1« q. 1. 
art. 1.vlsi aitens iu anima ( ideft ens ra» 
cionis) 45 fumma nofi e[fe, nifi erit 
rationisyjuod ctiam infinuauit 1, d.'3 f. 
q. vn.S.Potefl diciy& 4- d. 16. q. 1. E. & 
incod.4.d.1,9.5.in fine , &alibifzpe- 
13 Tertia fententia inter Recentiores 
recepti(fima , quibus prariuig Suar- diíp. 
vlc. Met.(e&.2. docet cps rationis efse il- 
Iud ,quod folum habet effe obie&iué. im 
intelle&u fic enim definiuit cns ratio- 
nis Commentator 6. Met. com, 5. id au- 
tem ita cxplicat, vr ensrationis üt illud , 
quie à parte rei nibil (it, ab intcllo- 
u tamen percipitur per modum entis y 
quafi aliquid effet, caxcitas enim,& qua 
uis alia priuatio , at etiam cxtrinícca dc- 
nomitüatio s quz'à parte rei mon süt reale 
aliquid, cócipiuntar ab intelledtu per mo 
m cuiu forma exiítentis in ocu- 
lo, vel inalio (abic&o,aut obi "no- 
mimto , & ideó «um entitatem non ha- 


beant , nifi beneficio inrclleQus concie 


pientisin illisraciowememis, merito di- 
cuntur entia tationis, cumita concipiune 
tarque explicatio defumitur cx S. Thom. 
Vp-q-16satt.3. dum ad 2. rc(pondeus ait. 
en rationis efie , quod cum non ft inrt- 
TWIB Walura accipitur ws ems inrationey 
quod etiá docuit opufc-41. c, 1. Arquo- 
niam iuxta hanc f(entcntiá ad ensrationis 


dem tedae videntur, nihileitas.nimirü, . 
Ja ab cmie reali di(tingukur , & entitas 


a abintellé&tu adimvodom vert enis , 
qua ab omhinó nihil di. tinguitur,quod.(. 
non babet efsc aequerealiter, neq; men- 
taluer, vnde modo mediat inter 
ens tcale,& purum nibil hinc varig du- 
bitationes & varij modi dicendi exoriü- 
tuc in explicáda hac fentenuia . Nam du- 
b:tator primo an illa mihilcitasincrec tor 
malitatem cms rationi$,an potius mate 
rialicer ad eam fe habeat , quidam primü 
aiícrudit, co quia pet nibyileitatem €ns ra» 
tionis intrinlecé, & formaliter diftingui- 
tuc ab ence ceali: aljj negantquia «un ;n« 
cludat info. conceptu entitacem sllà fi. 
&aam,quaz habet modü pofitiui, tüc con- 

ceptus 


Xat, quz prouenit ab a&u intellcGus có-. ens rauopnis, refpectiuum agnofcere vi» 





à - Yo 
7 ^y 
| im ? 
; di, 


ceytut ence rationis ex pofitiuo & neza- 
títto conflatus eíset , quod r: Sed 
quocunque modo nih leitas fc habeat ad 
| ens rationis, dubitatur oUm P etin efsc 
debeac,an fcilicet , talis efle »vt nó 
folam excludat a&ualé exiftentià obic- 
€tiinrerum natura,vcrü etiam poffibili- 
. tatemad fic exiftendum , as potias fuffi- 
ciat, vt folum excludat a&ualemexiften- 
tiam, .i. non vitm rer nd tamen 
esc concipiatur,ctiamft aliàs fiz poffibi- 
fc inrerum natura»vt tenet Hurtad difp. 
19. Mer. fc&t.1.$, 14. & Arriagadifp. 6. 
"fc&:s. fubfec. r. Deinde dubitatur 
infuper de illaentitate fi&a per modum 
eeti encis, cumtalis mon fit, an ita cótti- 
tuat formalitatem entis rationis, vt (it 
de conceptu entisrationis, quod quando 
efformatür ab intelle&u,concipiatur ali- 
ter quàm eft e communis velle ca 
tür, i cius proprietas, quiddi- 
. tasvero fit fola obieGtiua exiftcentia in 
intelle&u , ycrener Caeleftin: par. prior. 
bo oe pe dte eg velat id contin- 
ones per accidens , vt tenet Didac. 
difp.3 3.1. vbi defendit ens rationis cf- 
fotmati poffe ab intelle&u etiam cogno- 
fcente rem, ficuti eft, & ideó afserit de 
rationeenusíolum efse, obic&iue 
tantum habeat eíse in int skal 
14 Quattademü fententia eft Recen 
tiorum quorundam Scotiftarum , qui ad 
concilianda varia di&a Scoti , quibus fa- 
uere videtur relatis opinionibus , admit- 
tunt omnes prz faros modos conftituédi 
ens rationis, & ita lacé defcribunt ens ra- 
tionis , vt elus formalitas conuenire 
fit tum denominationibus extrinfecis, cü 
telationibusex illis ccefultantibus: , tam 
entibus confi &is per opcrationem tefle 
xam intelle&us ad modum vcti entis, ita 
Meuriffe lib. 1-füz: Met.q. 3. & Smifing. 
trac-5.de Dco vno difp.2.nu.1 89.& (cq. 
Poffet etiam quinta (enteacia refecri nod 
roríus 1 ilis , quz. tens 
sónisin applicatione vniusentitatis realis 


offi bili , de qua erit fer 


cum alia 
. moàtt.2. huius quaft. in fel. ad 2. 


v 


Qualt.II. Quid fit ens rationi ert... — 299 


ARTICVLVS ?RIMVS. 


Ens vat ionis formalit.e ncn confift re 
^in extrin[eca denomirakione , ne- 

* que in aliqua relatione ex ea 

le refaltamte in rebus . 


1$ Dye e(t Primó ent tationit 

formaliter noa contiftere in ex- 
trinfcca demominatione proueniente ab 
aliqua forma reali , nequc ab actu ratio- 
nis, iuc hic exprimat rem, (icut elt , (iue 
aliter. Concla(io eft contra Auctores pri 
mz ferit. & (ingulos eius dicendi modos, 
& Scoti 1.d,30.q. 1.ad vlt. vbi docet de- 
neminationcs extrinfecas à formis reali- 
bus de(ümptas effe reales , noo quia (iat 


entia rcalia fed quia veré dantur à parte 


tci co modo,quo in codem t. d.25.q. vn. 


"docet dari negationes , & priaationes 


realcs,etiáfi non fint entiarealia;fequun 
tur Scociftz quamplures , & ex reccatio- 
ribus P.Fabcer 4. Met. difput.4.& Vulpes 
to. t. p.part ditp.17.ar.8.nu.6.& di(p.28. 
arc vlc.nu.7 Fuentes q.2. Log. diff. 2.art. 
Thomiftz , ac Neorcrici ferà omnes 
arez in Met.loc.cit.Complut. difp. 2; 
Leva engem q. f. fec.2: Blanc.difp. r« 
fec... Didac.cit.q. 2. Amicus trac. 3. q.2. 
dub. 1 .ar.1. Hurtad. Kuuius,& alij patfim 
in hoc trac.S«d vt verus huius conclufio- 
nis iatelle&us habeatur , c(t aduertendü 
hic nos non loqiti de denominatione foc 
maliter, vt nimirumeft ipfamet actualis 
appellatio,no:mini(que impotitio, fic .n.y 
cim non pertineat ad ordinem rerum , 
(fed nominum (dam ves, nónvt res (unt 
fed vt nominibus tignificaatur , denomit- 
nari,vel denomímare dicaacur)-eft ens raJ 
tionis ,fiquidem eft ip(a (ignifitatio , vel 
impotitio nominis, & cft opus rationis y 
quia intelle&us eft, quiimponit nomina 
rcbus ; (ed loqu'marde denominatione 
(i pro materiali , & prout [pe&tic ad 
dinem rerum , nempe fccundum quód 
fotala tribuesde (aum effc&tüm formas 
le fabic&to ', & "aliud relpíciefido prol 
tccmino;dicitur hoc qaidem exerinfecg y 
atitfecé denom 


^ jllüd veroi inare , & ia 

' hoc fenfu afferimus ', quando forma de- 

nominans c(t reális, denomnationem i& 

intri »quàth extrinfccam ab ipfa' 
Ec * pro. 


| 


"rics cnim v. 


3ee ^ -Difput. IL. Dà Ent? ratóóis: 


proced entem effe realem, . i. veré dari à 
patte rei nullo cogitante intelleQtü, pa- 
-dicitur à parte rei albus*ab 
albedine fibt inexi ftentey & vifus à eM 
nc c&iftente-io animali. 


16 Probatur igitur im hoc fcaft ipcel 


. Je&u Conclufiosuia ens rationis forma 


liter habet effe przicisé per opus intelle- 


^ £us,at denominat oucs extrinfecz dan. 


tur a parte rcicitrà quodcunque opus in- 
zcllcclus ficut veré à parte rei dantur ter- 
minationcs rcalium habitudinum , quas 
resquadam ad alias pr (cferunt , lic .n. 
veré Dcus dicitur à parte rei. creator 
per exicinfecam terminarioné effcotialis 
entiz quam habet creatura ad ip 
fum cx Doctore ET cit. & in 3. d. 8. q. 
vn.ad 4.& quol. 12. & paries vifus à vie 
fione exiftente in animali. Neque Au- 
&otes hanc defendentes fent. cum. Du- 
rand. in fccundo fen(íu poffunt Vim rz 
tionis euadere affcrentes difcrimen in- 
ter denominationes prouenientcs ab. a- 
Gtibus inrcllc&tus , & alias prouenientce 
ab a&ibusaliatum potentiarum , & alijs 
formis exttinfecis. Cuamuis enim huiuf 
modi dcnominationcs poflent aliqua pe- 
' culiari ratione dici denominationcs ra- 
rionis,quía.l.proucniunt ab actibus ra- 
tionis, attamen non poffunt dici ele 
nis , & denominationes rationi 
fenquo hic (rens Suiions ip 
€nim non minus actus 
aliarum potenciarum vital, & Fac 
rma funt reales , & tealem dicunt ha- 
bitodinem sd obicfhurb ita denominas 
Goncs-ab omnibus promenicntes p ess 
modo reales erunt , Et bac ratione mci qon 
fidora ores eandem (ent.tientcs i un va 
enfu poflunt rationis robur [ubtcr 


 denominatam, requiritut veta vnio forz 


; me denominantis cum re denominata , 
& idcó cum formia extrinfecé denomi- 
.nans non at veram enionem. cü (ae 
biedto denominato , denominatio cx. 
trinfeca non.e(t realis, fcdfolum ens ra- 
tionis con(iflens in concomirantia plu- 
rium entium in(tar terminantis , & ter- 
minati fe habentium ; idem habet [o.. de 
S. Tho.p.2.Log.q.2.at. 1.ait enim , quód 
licét racione formz denominands pof- 
fit extrtiníeca denominatio dici realis , 
ratione tamen vnionis ,.& applicationig 
ad rem denominatam elt rationis , quis 
nihil reale in ea ponit . 

17 Scd nds falíum eft et i in ex 

trinícca denominatione nà reperiri no 

modo vnionem realem forma 

mantis cum re denominata ; (in "Dod, 
quidem: TE 

r tin à Vi- 

adobie&a , cum quibus vnit. po» 
denis yitales, quam habitudinemait; [ub — 
pecialiori nomine vocari polle rela- 
tionem attingentiz altetius, vr cermini , 
vcl tendentiz in alterum , yt in tcrmi- 
num, in quo nihil realc ponit ; (cd quad 
ax iftos decepit, ceftjquod. omhé vüiov 

RUP Irie per modum inhz fio 

falfam cfl , quia euiá admiru deber 


modi adhafio 
PEE E. 
priori 
Bouser e $5 m NENS A 
pee Bali id 
wj fée li cx hac, 


dirige in HAUS 
vnl um 4». , neceilarió 
QARENUQI » ,vt bene adnorauit, 
ensi £ivdisé fatis difcurrit, 


fc, y aida deno. $8 iinÉg ji d iul cxcrinfecz , 
extrinlccamqua gehn nene 25 SEM vrominsipns cnini 
alatus,exprinatur rcs irs ioBia5,extrin(ccas. à; parte. rci, 
attamén in (e rcalis du ET Ps Pt. cebus. vopficas non tame Íorz 
delumkah, non minus el iz yell malirer, fed gantum, fugare ane ,&, 
iencs cxtrin(cae, per.quas rcs copi, Uc aiudtelle cales tod mentaliter , fed | 
ias ficatfunr. |. , ;,:,, Formalierelle rationis. Ainegue hoc be», 
Refpondet Smitipg. Cit ni. 1 B4. deo" nc dicitur at oeulus.per, vifionema 


minationem extrin dcs cilc XKCà-.; 


lem , quia ad ia enominatiggis . 
preter formam 


ur * M" 2 


dicicur formaliter videns , ita paries per 
terminationem vitionis. dic tur formalis 


€&m , &I€m,. tet vifus , & ticut rcs per dc; cndentiam 


cüen- 








»- 


UT 


—A* 


CH— e—ÀÀ— wt 
wem " 


aa 
wp 


u 


^ PH 


e$ 


4 


* 
"x *4 
NN 
- 
- » 


Xs . ter; & Deus Creator , 


* 







x l D . 
, :m ad Deum dicuntur formali- 
ercreacurz , ita Deus per terminatio- 
m cim(dem dicir formalter crca- 






& non fundzmaenraliter folum ; INec— 


tefert , quód fo:ríis dcnon/inans ncn fit 
inre denomina:a jid enim folum i fert , 

nad res pct cam formam nem. denomi- 
patur talis formaliter intrinfecé y fcd um 
 extrinfccé; benc verum cft, quód qua € 
J vifio ad parietem terminata & depéden- 
&ia crcaurz ad Dc ,funt fundaméta; vel 
occafioncs fingédi mutuas rclat ones ra- 

- tionis in Deo ad crcatuià , in pariete ad 
- eculà , poflunt hac raticne antecedenter 
ad ralem fi&tioné parics dici fundamen- 
taliter relatos ad oculü,& Deus ad crca- 


— turam adhuc tamé debct dici paricsfor- 


"maliter vifüs,& Deus Creator omnium ; 

quia videri à partc rei non efl referri, íed 
- terminare vitionem, ficut creare eft ter- 
. minate dependentiam rci creata. 
18 Sed dices, ti paries ante quodcun- 
(que ops intelle&us eft realiter vifus non 
idamentaliter, fed ctiam forma- 
» denomina- 
[eca aliquid reale ponit in re 








z. ata ur cófequentia , quia 
dem videtur tlie , quod patieshr reali- 


ter vitus , & quod cfse vifum eft aliquid 
octore 


realein paricie. R.cfpóderur : 
cit.1.d, 30. ].2.ad vit.negando conícqué 
tiam,cutm tnim dicio vs, parics eft. reali. 
ter vilus, Deuscft realiter creator , tunc 
ly rcalitct non determinat pradicatum » 
'quab przdicatum yer importer rea- 
- "le mbarchs (abiecto;de quo enunciatur ; 


fedurin dcteiminat com»ofitioné ,& tüc . 


— milil aliud ed (inquit. Door) quàm àl- 
"jud, vcté cttyficur cü dicimus bec pro- 
"pojitto eft reaiiter falfa, fcolus eft;g) cít 
"weré Fla, & fané hic eft aptiffimus mo- 
'dus declárandi realitatem denominatio- 
"num estrinlccarum; Neque illz propolt 
"tienes z quiualent pariescfl realiter vi- 
*fus;& effe vifum efl aliquid veale in pa- 

victe ; quiá per hanc figni; catur paricié 

"eise materiam, in : ta aliquid reale (ona- 

tüt €x «t y:fion svi perillom infinuatut 

folumyquos fic n'ateriasciica quam ope- 

"rátur potentia,fcürobieétücmis cx quo 

 eolligitor re.vcia pr.us els€ , quodaes fit 
3 0 .Logiea.s 


b d | 
100 Eur No cjiflit ineitrib(ec deomim riL.— io 


cxtrinfecé denominata;, poflerius veró » 
quod in re frc denominata aliqua rclacio 
rationis concipiatar « 

Dem om quando etiam concederetur 
dencminstiones. exuipfccas. preferum 
€x actibus rationis proucn entes eísc fun- 
damcnraliier tanum reales. formaliter 
vcro rationis, adhuc tamen non bené pet 
denominationem cxtrinícci cogniti ex- 
plicarctur formalitas entis rationis in co- 
munis vcl.n. ifla denominatic cíl ipfa foc 
ma conflituens ens rationis , & hoc non ; 
cum ifta denomipatio etia afficere poffit 
entia tcalia cà a&tu cognefcücur, nec ta 
ob id euadunt entia rationis ; vel ct id,gp 
(ufcipit formalitarem entis rationis, cum 
nimirü apprcbenditur, vt forma intr; nfc- 
cé affi ciés obicétü , quod cadit fub acu 
cognitionis , & hoc vcique verum cft , at 
non tantum dcnominatio. extrinfcca ità 
efformatur in ens rat; onis , fed etiam alia 
nonentia ,vt ncgationés,priationes, & c, 

19 Et quidem immeritó trahitur Do, 
Gor in hanc (ententia inuitus vt x diuet 
fis locis colligitur , in quibus de entc ra- 
tionis loquitur » aut fccunda intentione y 
in 1.d.1..7. Gg-ait)quicquid antellectus 
cau[at [ine a&ione obietli circa obietl i 


pr&cisi,boc e$ly virtute propria intelle- ' 


&usgC? boc loquendo de obietkoy vt ba- 
bet effe cognitum im intelleEin pracisé y 
C7 de intclleGiuyvt con(iderans eíl, illud 
eit pracisà yélasio rationis, crgo non co 
ipfo, obiectum caufatur ab intelle- 
&u in cíie cognito per actum re&tó, cau- 
fatur in co ensrationis , (ed potius obie- 
&uin (üpponitur cognitum y cüm virtute 
(ui, à intellc&us,ex bis .n. duobus caufa 
totalis cognitionis intcgratur, & deinceps 
intellcétus (c folo operans circa obiecti 
vt cogni üm apprchendendo nimirü pcr 
actam vcluti scflexum illud efTe cognis 
tum;vt quid intrinfecü obic&to, «aufat in 
illo vc cogntto cus racionis, Et ina. d. T 


qiart2- & quantam ad boc veri. de boe 


qucd dicit ( leet bignetur pro cxua/ In» 
quit,quod zzzeutio. fe cda [ine atin cà 
paratiuo nuquam erinscsto. fjac per uiti 
Ligentiam in vero e[Je fuoyquibus verbis, 
vt aduertit P, Vulpeslóc.cicn«4 infinaat 


Dp&ios pevattumcontgarsus ca Ml 


3o& — ' Difpu. II F.,De) Ente Rationis | i 


fe fccundas intentiones rantii (Te dereli-. 
&um, & per intelligenti refl exam fufci- 
perc poftea verum effe rationis fabricas 
tum , ergó (ccundum Scorumilla deno- 
minatio extrinleca comparati inhoc , & 
illo cb/céto derelicta ab intellectu cam» 
parante noncft vcrum efsc enus rationis, 
& Íccundz intentionisin 3.d.8.q. vn. H. 
ait,quod ens rationis , non efl inaliquo, 
nifi vt tantum babet effe in. intelletiu , 
ficit cognitum im: cognofcente , at. per 
ipfam 2 8, quo rcsaliqua denominator 
copnira, ró cognofcitur iflud effe cogni- 
101, & pcr'con(equens. nonc eft obie- 
diu inintelicctu, ví; dà peralium actü 
cognofcatur;& tüc f et ens rariopis: 1n4, 
d.1.q: 2 art; 1.füb B. inquit, quod cns ra- 
tionis cft ens in anima,tanquam jecundo 
confideratinu , non tanqua primo. confi- 
derattm ad quod «or[iderandum mone. 
ur primó anima à ve extra , fed téquam 
ens in primó cenfiderato  uquautim 
con(ideratum lané clarius innare non 
potetat ; qued obicérü realcnon (uícipit 
€(Ic rationis fortnaliter, cam ptimó cone 
fideratur, cum tamé tác fufcipiat deno- 
minationcm extrinfccam cegniti , íed fü- 
fcipit illud quando fecundó contidcratur 
«quali per a&um refloxum apprclienden- 


do illad cfle cognitam, vclut quidánttin- — tionis; vt iple cxpicflitibideni 1n fol, ad. 
«um obiecto. Tandemquol.3.af.1:ab — 2. prin. PH uod Sd- 
itia ait ens rationis efle;llud , quod cff. uisibidenomin: ones enr leti 

pracist babeus in intelle&n cofiderantes — tià Latiopis; tum suia iuntcrdü ío] 

-& haud dubié loquitur de contideratio- — iple confonder: iepssctionielidle X 

nequi cogitatur 4pfan cns: rauionis , fcd » V& parerin eod, 1.d,30.q. 2T. 

Cüprimóres cognoícitor, runcdepomie — ybr ait Deum fieri-dominum jet icl.to- 


patio cogniti non cognoícirur;ncg; con- 
fiderátor:, quia anillo rrr eig fi- 
riter Quo y/non vt rquod ; «rzo 

curidum?scorim "cenomibationes;cx- 
iriideca vc Gc; non func-cntia rationis 
Totrd'aluer , (ed nouus actus iniclleéctus 
fcquinmiry perum tale efic (ulcipiant. 
* a0 Quardoautom Dottor r.d.36.c. 
$n$-Cópctdoliud: cüccognit um y «uod 
Tübenticreauirg ab aov pcreétü di- 
Wwnintclicé(us ; vocat cnsTaLiGDis, potat 
socios loc cii: Scomm acuera ronsvo- 
«ait: Gs ratioysts ji Hüd cfle divanstuerea- 
Xoráidu ptedaclaciencin Znündaw; ap 1- 
"bliéddanasad Deum cag roteg mucus ix 

1 ' 


£ - 


inquit Do&torém ita fe explicuifse in 
"dA clim ; & ita loquitur in 22 
q. f. In finc; (ed quando ctiam loquecetur? 
de illo e(se diminuto . 


»f& denominatio — 
nis extrinfeca , dicédum cft ci P. Vil 


Do&orem non € illud ehs rátio- 
nis formaliter,fed materialiter tancü,quo 
feníu illud dicitur ens rationis ; quod per 
actum intellectus poteft formaliter cfle 
rationis (ufcipere ; hinc comuniter ditti 
gui folet, & prafertim m (chola fubrifiü ; 
€ns rauonis in marcriale , X formale , (cu 
vt ipii loquuntur, in ens rationis a ratrorié 
fabricatum, & arauone derelictum ; En$ 


rauonis formale; tabricatü, (cu a em F- 
Jj 


cfl,gy habet a&u exiftériam ab incelkc, 


fictam;cns vcro rauonis materiale, derc- - 


liétum, (cu petentiale cít illud, cui ab itis 
tclicétu (ic concipiente , vcl iogéte cxi 
fienua calis non repugnat ; depominatió- 
ncs igitur extriníccae (cundum fe fuf 
cntia rauionis materialia, quatenus. [.pof 


Íunt concipi, vt forma intiinicca m obiee E 


Go.fiunt vet cnua rationis fo 


cum.ta concipiuniur, & Bingunuir; Itas 
iilud - 


que Doctor in hoc fcnfa appcllaug i 

cile cognitum creaturarum  otiltiou; 
quarcnus f, tundare potcít per opus in- 
iclle&us aliquod cfsc, vcl relationem raz 









ncmiationis, sb intellectu creato 1n iplo 
«oncéptanx yl per ccrmynationeim ali- 
Cuius relationis n creanara tum quis etia 
apud abos.L'oGtores frequens elt hic lo- 
quendi.moeus, ina:O4i cns rationis dica 
tur ad diflgrenuam entis, 1calis» non in 
tota lua latiiudme ; [ed carum; YCintrin- 
Iccey à Lobcétiue copucnitucbus dc «ut- 
bus dicitur 4 fc omncs. deuguunationcs 
&xcunfecas polsunt dici. cnta Fitonis. ' 
A1, Lacendum a. cns raugnisIoi ga- 
Mic atquecófitterc in aliqua rclaticne,, 
Quar in icbus rclulict ex ipla denouiina- 
IU cxtabispay [co eX dounos LES CX ie 
AÁcee icnomupant. bus, auc per bas Forms. 
" x in 





i-  dintelligàtur [Ea diras Lbs gei ; E 

3 -queennque alia forma: res extrinfece dc- 
? " Sape valentes. Concláfio cft contra 

; .Au&ores fecundz fent. io co przfcrrim 

Fo-d55 poney ) eis defenditur, & man;feft 
, «olligitur ex Scoto 4.d. t. d. 2. B. & 5. d. 

, a6. q. vn. E rabo antra ponderábi- 

vo 7o imusatefeqin ol.àd 1. Probatur cuidenti 
|i. rationc , quia vc! talis relatie refultat ;n 
' febus ante operationem intelle&us , vel 
per folam eius operationem, fi primum, 
! . profcdto relatio reàlis eit; & non rónis, 
' "fücet süc alig 06s relaciones, quz dicütur 
, reful;are in ijo fubjcéto, qfi ponitur ter- 
, minns; sim, praterquá qp per actus alia- 
. rü poiéuarü, & aliastoónas enstónisin 
- zcbus refulraré néquibit, quzrédü manet, 
.,quarà fit hzc mtelle&us opcratio, per 
(— —. quà fit talis relátio ,vel.m.eft a&us.lle di- 
(77 .Xe6us squo primó Mo d apcene ad 
Lb M fuo eíse reali vel alius reexus , quo co- 
— 7 s gitat obiectuni eíse cognituin, & efie co 
—. * yguium Porteuhnvc ada inttinfecam 
- . ,JObic&o per q rci d cognitionem, 
"i * d - acus prior e se non ot, quia ex vi iplius 
(0 yim Em T fio fh 

E pep t (ultare efcctiué , quia o 
] c eset ens reale , nam /quod.ex vi a&us 






habitu naturali ; fi veró eft actus poftc- 

rior;bcne dicit illa fententia; attámen ae- 
quc adhuc adzquaré affignatin quo coa 

itat formaliter ens-rátionis , quia non 
, TE ens rationiseft relatiuam , vt exi- 

"ftima(se videntur ex veteribus Scoti(tis 

X quamplurcs , & ex rnis Fucntes cit. 

'ar.3.dantur enim etiam entia racionis ab- 

foluta,vt intra ottendemus de'menie Do 

* "éorís, qui ecfr trequéter ensrationis cx- 

. ' plicüerit per relationem rationis, nó ideo 

x Cfecit, quia porauerictórmaliter , & 

ate'illud contitlere in relatione ta- 

ased a vt plarimü locutus ett; nó 

"dete ratronis in fua comunitáte (cd de 

tio 


| pué quod dicitur fecunda in.é- 


| 
d E 
V 


| 4-Cit63: &'$ 'abmicio , qi vequecoü- 
"Itic ia relatione rois,vi peltea dicemus, 


233 PBpoppofitü obijcitur Frimó cóma - 
primam concluü onem ; quia deuominae - 


- 20 VA 


incélle&us efficitut, eft tealé;vr pátet de 


' idem efse, 
uertit P. Faber 3. Met. dip. us 


K | Quaf 1E No orf in éxtrinf' denti. rt. 503 


tio eft opus rationis; ergo non datur arte 
operationem intelle&us , (ed c(l torma- 
liter ens rátionis .. Tum 2, quia Dcus cx 
tempore dicitur creator , & quidein non 
per aliquod reale , quod ei de nouo aduc- 
niat; fed rationis, atfola denoininatione 
extrinfeca dicitur creator, ergo &c. Tum 
3.quia ea prz(ectim denominatio extrin. 
feca , qua res denominatur cognita » nul- 
lum prorfüs e(sc habet , nifi obie&iué. ini 
iotelle&tu,& iià pédct in (uo efsc ab ope 
rationc intelie&us, vc tp(a cefsante. jni- 
tus euancícat, ergo formaliter e(t ens ra- 
tionis hzc .n. conueniunt enti rationis . 
Tum 4. qu:aadhuc magis przcipué hoc 
totum verificatur de illa deno.ninatione, 
qua tcs denominatur cognita aliter;ac fits 
Cum.n. res ità cogaofcitur prof-&tó nihil 
aliud hibet prater ipsü obijci , (eu cogno 
(ci, qv et proprium entisrationis. Tum 
tandem, quia ens rationis nó cft,nifi düce 
gnofcitur,ergo torü eíse entis rationis c(t 
cognofci ergo adzquaté ens rationis có- 
fibt in ipa denominatione cogniti , 


"' Refp.ad t concedendo aísumptum, (i 


denoininatio fumatur formaliter , & vt 
pertinet ad ordinem nominum;hoc cnim 
modo etiam denominatio |ipía intrinícca 
quantum ad impofitionem nominis de- 
nominatinieft opus rationis , vt omncs 


 fatenturjfed negatut, (i (matur materra- 


liter, & vt pertinetad ordinem terti, quo 
fenfu hic loquimur . Ad a. patet ex dictis 
Dcum parte tei dici creatorem à rela- 
tionc rcali crcaturarumad iplum,& non 
per aliquam relationem rationis,niíi ope 
rante intelle&u. Ad 3;dicenduia, cü Sco- 
to in 4.d. 1.q. v. Q. & 1,d. 36.G.quem [e- 
quuntur Suarez dilp. j 4«Cit, (e&t. 2. n. L3. 


' Auetía q. 5. fe&. 2an fol. ad 4, Gomplet. 


diíp.2:q. 2.. 13. & alij illud císe cogni- 
tum , quod eft dcnominauo excin(cca. » 
potius formaliter ,'& fübiectué ese in 
intellecta 4 quam obiectiué , quiavt ait 
Scot. teál itcr participat in inrelléóto illud 
imareih tend ela ipa ce 
nitiosreahter.nnà € D "no. 
ddobiedim terminata: ecquc eit obie- 
étiué , nifrin cognitione reflexa y qua at- 
ting.curóbie&um; yt cogaitaig &ap- 
icaditura 103a 
Ec 4 


l2: . 


304 :.  Difp.ILE. De: Epté Rationis, 


intrinfectm obie&o , vnde. pet. ipfiim 


a&um, quorcsaliqua deaominatur co- ..: 


gnita , non cogno(citur iftud e(sc cogni- 
tum , & per confequens adhuc non eft 
Obicét;ué ip intellectu, fed fic in talieíse 
per alium actum fequentem, in quo. fta- 
tut vtique cft cns rationis formaliter ; & 
uamuis denominatio coghiti in obie- 
o pendeat ab actuali opere intelle&tus , 
& quidem non in ratione producentis, 
quo modo pendent ab co a&us ip(ius,(cd 
operantis, & cen(iderantis , adhuc tamen 
non pendet ab eo,nec habet císe ex vi co- 
gnicionis,vt habet ens rationis, hoc .n. di- 
ctrur habere cffe. ex vi cognitionis , per q 
cognofcitur; itaut intantum fit; & fiain- 
quantum cognofícitur , quia totum illius 
ese elt eísc in intelle&u obieGtiud, quod 
non conuenit extrinfece denominationi 
cogniti , nam ex vi cognitionis directa 
non cít obie&iué in intellectu, fed (olum 
formaliter , & (ubie&tiué ratione forma: 
denominantis, quam realiter dicit. Ad 4. 
cum dicitur totum efsc epus rationis cà- 
fiftere in obijci intelle&ui , id accipi non 
deber in (enfu formali , quafi illamet paf- 
fiua atcingentia,in qua confiftit extripfc- 
€a denominatio, (it e(fencialiter ens ratio- 
ni$,talis .n. att/ngétia,ctiam cur res có - 
cipitur aliter , ac fic, veré datur. à oa 
BeOL dp cages à 
explicant . cit. quatenus ficobij. 
: Cii tipi ctc veloci fendi 
entiration cx co,quod res attingi- 
tur aliter, ac fit , relültat quoddam elle 
fiftum, quod haber rationem obic&ti» & 
termini, & hoc eft formaliter ens cónis . 
Ad 5. patet per idem, ens rationis nà efse 
: denominationem ab ip(o a&u coguirio- 
: nis ctiam intelle&us &ogentis proaenien- 
em, quía talis denominatio etiam enti 


rationis applicata rcalis eft, (ed c(fc id, 


cui cogenit talis denominatio aemnpé id , 
quod cognolcirur & cogno(cendo fingi- 
tar ab intelle&u ; quare cum dicitur to- 


tum efie eucis racionis e(t cogao(ci , fen- 


fusett,quod e(t illud, quod cogaofíci (o. . 
lum poteft,at realiter ese non poteit, do . 
veró, quod (it ipía denominatio cogniti ; 


ia hzc [etiam applicata enti. racionis 
ord e ipae ci verum elt cas 


rationis ab intelle&u concipi. A 
13 Secundo Contra fecundam cóclu- 
fionem , quod rclatio rationis te(ultet ad 
dire&am obie&ti attingentiam ab(1 alia 
quali reflexa , nam mE: tali a&u ftatim 
rcfultat in obiecto formalis denominatio 
rationis, quz plane prouenite nó potefty 
nifi ab ipfa forma: 
qua in obic&o rc(ultauit ex fola tecmi- 
natione a&us directi, Prob. a(Tumptum, 
Que Vtbano v.g.conuenit formaliter e(- 
c Pontificem cx (olo actu elc&tionis per 
Cardinales fa&a , ab(4; alía fi tione , & 
1d pa(fim cernitur in moralibus. : 
cíp.Ioan.de S. Thoma q. a. art. 4. in 
relationibus rationis fieri po(se formalé 
a efie paie cun reed te- 
tent ,folü per hoc,quód ponatur fun - 
damentum fictionis carü qp cft acus fl- 
le dire&us , & rationc potenuz denomi- 
natitz, & inquit hoc bet peculiare in re- 


lationibus rationis , "do&tima fuit — 
Fonfece cit.q. 1 qui aiebar relationes ra-- 


tionis in moralibus re(altare in obie&is 
cx ip(a terminatione actus dirc&i, non 
Lr quoad exifLentiam obie&tiuam , 
'fed (übie&tiuam,-i. quoad conueniétiam 


refpeáta fubie&iquod denominant, aa- 


tequam exiftant. hzc do&trina pror- 

(us falfa eft jaeintgena. non v e 

ucnire fübieccosnifi exi(tat exitentia fibi 
A io vua " [bi & 1 





xrin(ccé , nam de tali denominationc 
loquuntur hi Au&kores) quz nec in ipfo , 
nec inrerum natura exiftir, cum ralis de- 
nominario non fiat,ni(i per communica- 
tionem forma fubiecto denominato;po- 
tius ergo dicendum denominationes in 
d uia relatas noa cfse intriníecas , 
fed extcinfecas de(umptas ab. aCtibus in- 
tellectus,vel voluntatis humanz a&u ex i- 
ftencibus , vel faltim moraliter perman&- 
tibus in hominum memoria, & talia paf- 
fim fant entia moralia ; vade negatur c(- 
fcyvt fic denominationes entis rationis ; 
quatenus yer. denominantur intrinfecé 
Àrcladoac, ita (unt denominationes ca« 
tionis, fed non line cognitione , qua cà» 
cipiántür ad nodum verz relationis «.—— 


A R- 


relationc rationis e 


aforma formaliter jac - 


VOSSARTICVLVS IL 


Ae. Stath itur, C declaratur Formalitas 
TX : entis rationis. 

24 Mist » quz in efformando 
- AM ente rationis interueniüt; 10d 
; ' yea eius suia pent difii- 
«cilis cognitu , nec facile tit difceincre ; 
" quznam (pcétent ad formalitatem entis 
«rationis , & qna materialiter tanti ad il- 
lame habeant , plerique namque vnum 
«&&i altero cófundüt,& micét; pet fingula 
uábit, vt indé pura, & 


»valeamus excludédo , quz proríüs mate- 
" £ialiterj& cücomitáter ad cá pertinent. 


. nis formaliter fumptum omninó diltin- 
gui ab ente reali fumpto tàm pro reali exi 
07. 0 oWftentequàm jre potfibili; probacuc tum 
|... au&torir. Arift. qui j. Met cex« 14. & 6. 
— —— ^Mer.in fiae cns in animasquod ett ens ra- 

. — tionis ,.omninó coniradiftinguit ab ence 
/  — — weto, & ráto; t Scot.qui 1.d.46.q. va. F. 
— -. docetensinanima e(fe omnino aliud ab 





4s 


quod.f.a&tucxiftit;quá ens nomiaaliter , 
uod.(.non exiítit , benà tamen exiftere 

E poteft quod iterum docet quol. 3. ab ini 

F tio, cüair.cps ratiariis illad effe, quod nec 
wW.. efl, nec effe poteí£t excra animam ; cum ex 
"e . communi conceptir,omnes.n, communt- 
^ fer concipiunt ens ratíonis, vt quid di (tin 

!- &um ab ente reali; tum ratione, quia enti 

- ^ fationis nec conuenit acc conuenire po- 


" 
A-' 


tcft,nili cxiftentia tantum obic&tiua,er- . 


go dittinguituc ab cate reali tàm. exifté- 

tc,quàm pollibili, tà tandem quia quod 

potfibile eft in ce,licec adu pucetur cífe, 

-euma&u non fityvc mons aureus; non c(t 

» ; «ns raionis.(ed veré cns rcale;quia ad ra- 
tioné c(Tencaleaa catis realis perc accidés 
elt acta cxi(Lere , (cd cius effenria falua- 
.turinhoc,quod üt aptü exittere , vc fuse 


ab omni exiftentia verü cit dicere , quod 
homo e(l cas reale;cuin crgo ens racionis 
enti reali opponatur , protc&à ab omni 


co diftingui dcbet , tiué cxittézi,fiue po(- 


UU - 


. Agitur difcurrere iu 
" aiccrs entis rónis formalirate colligere . 


Primo igitar ftatuédum e(t ens rauo- 


T A 4 1 

(0 s wenteextia animam,& ensextta animam, 

| Ux UM vreonuadit iturabente in anima ; .F 
r [c ràm ens verbaliter , 


Quafi. 1T. De Formal.emisvatioflt.e/frt. I. 305 


fibiliiitaquod omnis proríus ab co excl«- 
datur realitas tàm a&uslis, quà po(Tixili - 


.Ex quo patet fal(um elfe , qp aiebat Hart. 


& Arriaga (upra cit.ad'efformandum eas 
rationis non requiri , vt obie&um actus 
fit impollibile, fedfufficere , vt obic&t 
a&u non fit, (icut ccpra(entatur , eziamfi 
alias fit po(fibile.. 

.2$ Sed Inftabiscam codem,hzc pro- 
patitio Petrus currit , ipfo docavente , 
aut (cdente quid fi&ü e(t , & cns rationis 
habens totum fuum e(fc obie&tiue in in- 
telle&u,& tamen nan cft impo(fib 1c Pe 
trum eurrere,ergo &c. Ref ».negande af- 


fuimprum, quia ens rationis (ic obie&tiué 


tantum in intelle&ka exittir, vt extra ill 
mecaátu exi (tat , neque exiftere poffit , 
alioquinrofain hyeme coacepta cas ra- 
tionis cífet, quia a&u non extat in rerum 
natuca ; Vel fi concedatur atiumptü , Ji- 
cendum eit ibi poni impoffibile, nó (im- 
pliciter,fed ex luppofitionc., dum .n. Pe- 
tro dormiente,vcl (edente enunciatur Pe- 
trus currere , fané hoc e(t impo (fibile in 
feníu (vt aiunt) cópofito, quod .f. currat 
pro co tempore, quo non currit , vt notat 
uentes cit arc.2. n. 5. Dil 9 autcqi 
illaequam affert Arriaga n. 2 3. ad [edan- 
dam haac litem de duplici ence. rationis, 
vno chymerico, & impolfibili , & altero 
poffibii;prorfíus vana cft, quia poffibili- 
tas deítruit e(Jentiam entis rationis. 
Secundo ftatuendum c(t ens rationis 
formaliter faumptum diftingui etià à pu- 
ro nihilo; probatur, quia purum nihil, vt 
fic, dicit param ncgationem cuiufcunque 
entis (iud intesue in apprehenlioae, vt 
n. diximus q. praeced. in fol. ad 1. ad $. 
cot.pucum nih:l dicitur, quod nec habet , 
ncc haberc poteft vllam exiftétiam liue 
realem , fiue obic&iuam; quia (i habere 
poffet (ecundum (e cxi(teaciam aliquam, 
iam nó eí(set purum nibil ; (ed adin!xcum 
cum entitarc; cum ergo ens racionis exi- 
ftenciaa h ibcac obiectiuam, & licensyli- 


: , €& a ratione fa&um $ vt docet ead: 
probat Doctor loc.cit.vndé abítrahendo alc et 


4 vniuer(. vbi determinat vaiucrfale el 
ens, vtiquz ponendum elt à puro nihilo 
didiücum ; Tum quia puram nihil yel 
duplicem continet negationem , .l. encis 


realis, & cacis obicétiui, vel pocius vaa 
: à nega- 


"d 


50$ 
hegat;onem totiusentis adequate , & in 
fua maxima amplitüdine; (i hoc fecundü 
dicitur, palam eft ens rationis non efie 
purum nihil, fed contineri (üb ence in illa 
amplitudine; fi primuni dicaturyadhuc idé 
fequitur,nó .n. eft negatio entis obiecti 
uiscü fit rpfumens obic&iuü, nec proprie 
negatio entis rcalis,quia cales negationes, 
& primationcs funt reales, & daniür ante 
uodcunque opus intelle&us; vcinfrà ex 
Toa . 1. d. 23.]q; vn. demóltrabitur , qua 
ratione Saifing.cit. num, 180. ait ens ra- 
tionis non habere vilum prorfus císc ex- 
| trà intellect, nec-pofirinum; iicuc encia 


Wcveg mp. reps primriuoncs,& ne- 
"uü 


' gationcs: Tum éc quiaens tationis for- 
maliter habet. conceptum: pohitiüum ; vt 
"Do&or indicat 4.d. 16 q.2.ad t .imoppo- 

| fitum, efsc f£. obiectiuum ad inar veri 
entis,vel (altim muita funt entia rationis; 

" que in formali conceptu intrinfeco non 


* Difju. TH» DéEgté Railis- 7. 


esc faltim in apprchenfione. Sed an foli 
;pet baec eandem obic&iuam enutatem 
ensrationis diftiaguatur.ab ente reali; nü 
vcr etiam per negatione enris realis , ità 
quod ifta nihileitas inter tatione formale 
enusratiónis, per quam a reáli [ecerni- 
tur, non cít ità facile re(oluere , nam ex 
"vna patie ità videtur afísccendum , quia 
ens rationis fccundum fc non eft cas rea- 
le, ergo talem negationem quidd:tatiué 
includit,& peream intcinfecé ab ente - » 
re;li diftinguitur; (cd exalia parte id mi- 
nimé afsercndum videtür,cum .n- étisita- 
tionis in fuo conceptu dicar entitatem 


obiéctiuam, quz habet modum pofitiui, 


fi curfus includit talem negavooem ,tünc 
conceptus entís ciaionis vo ue perfe 5 


"^ vnusex politiuó ; & ncgatiuo cooflatus 


'císet , quod eft inconucniernis; * 


27 Quamobré dicendü eftens ratio- 


- ftisnon includere in fua formalicare4llam 


dicunt negationé entis;fcd potius ens po» — negationem , fed folum poütiaum illud , 
^ fitinum, vt eit relatio Dei adcreaturas, ^ quod actualiter fingitor ab intelledtusil- 
' generisad. fiaules, que cxigunt — lud vcró negátiuum, .f- nó ens reale, prze- 
^ cócipi,tanqvá politiu/ad aliud, — cedit formalitatem enti rationis , vr ma- 


"Tüm tádemquia hac ratione dicebimus 


tcriale ,& lubftrarum, cui talis formalitas 
attribuitur,cum concipitar ad modü vcri 


-* 


! fopra q.pracéd. loc. ciens. rationis clie . 


A e mcdium inter cns teale, & puruam nihil. cnus; ex quó fequitur tormaliter » & pri- 


e "sed Vrges,cum cns rationis nó fit ens 
* reale, neceflarió continebicur (ub mébro 
* oppotito;:i.Íub non ente Pis inter 
duo cotradictoria nó datur medium, fed : 
"mo ensrealc formaliter idé cft ; ac purum - 


màr:ó ens rationis ab eme reali dittiogui — 
per fuam entitaté obiectiu&jnon vcró,per — — 


^ illam negarionem ; Hoéafscrtum proba- 


tür ; tum qaia ens ratiónis formaliter j& 
explicité dicit ens, eftó à raiione fabrica- 


"nihil uia purum nibil dicitur id,uod ct  tum,& licet nó fit ens reale y illam tamen 
-"fincadm:xtione alicuius rcalitaus, eT29 — pegationem non dicit formaliterj& cxpli 
so Ce Kefp.negando thinorem;quia purum — cité (ed impbeié , & concomitanter-ad 


- "nibil non folum dicit ncgitionem realita- fümit.um, leu confequenter; ficuc € cótra 
"o tisícd etiam exi (tentiz obicétiug, cóce- "etis reale dicit negationem entis rationis, 
; dimuisergo ens rationis non císcens rea»  & tamécertum elt nó cóltitui formaliter 

le, fed inde non (equitur efse put à nihil, * per talem negationem, fed potius pec ra- 


Mada-cU. mis cuoi c ud 


"quia ett eas mentales & cb:cétiuum . 
' 7 26 Tertio inucflizàdum elt per quid 
! formaliter , & incinfecé diftinguatur ens 
rationis ab cnce reali, & à puro nihiloyin- 


"terque mediuaiconftituiur, hoc n. erit | 


ratio formalis ipfius; & quide per quid di 
ftinguatur à paro niailo noa ctt difficile 


' tioncmformalem realitatis ; vnde (equi- 


tur illa negatio ; per (uluitur ratio 
dubitandi allata in oppotitum. Tum quia 
talis nthileitas realis cft, & fuo a:odo da- 
tur à parré rei ergo nequit formalitatem 
. enus rationis cóltituere,quz omnino ha- 


"bet efse per intellcétum: Tam étquia fie. 





| affignare, nan ab eo [ecerniur perenti- — ripoicitensrationis, etia talis adhileitas Y 
tatem (aam ob;c&tiuam » quam acquirit 7 mon concipiatutsergo ad cius formal itacé | 
; intellectus minittcrioytdeó a. extra iphae «nón [peGtat, ted pto: (us materialiter fea E 
Tam puct nuhi! coniucuuur y quia habet ^ betyprobatur a/sumpiuim quia «xeciens 

tià 


"ws 


L-] 





















tier: plerumque entia rationis 
tando an poffint císe, vcl nó ef- 
tc rei , vEparet dum concipimus 
fei €resturas , ob re&tum ad 
- €ognitionem, nam ad formationem entis 
- gationis fufficu. cogitare efse ens,quod rc 
vcra non eft,licét id non cogicetur ; Imà 
- . adbuc cfhceietur cns rationis , etiamfi 
.— dámtelle&tus putaret veré eíse cns, cum tale 
mon fit,tormauur cnim ens ratioms co 1p- 
A non cn$ obijcitur intclle£tut. vt 
ens, buc intellectus feiacre vera illud nó 
efse, iuc neftiat, hoc foiü inrercft,gp (iid. 
| eiat jncelleétus, fiagit folü, at non decipi 
. tur;fi ne(ciat,fing t, fimul atq ;décipitar. 
-;28. Quarió tüatuéaü c(t ilhid eile ima 
— gioatium , quod ibi propriain vendicat 
— ensrationisjünéceilario penderc ab cà ima 
| ginauon: , «jua concipiatur per modum 
Xen cm 5 ;qu£ do&tina preterhua juod 
eounm « ipnibus Keccotioribus , 
O cricis Scoutt;s Fucat. 
it cns rat:ont$ cle 1m- 





- ipa teet 

M ct.dilpeg.cit c 4. 3b int 
s raticu.s ficri jer ficitonem 
1ei,quam ad modum ens Fl, 


Py H "T ro 
yi üirén 
ercip.tinrelleétus , licet rcuera non 


Pp 














: . ۟sreale , ac proinde fubdit in hac matc- 
k aja de ente raten. riullam y quan'uni ad 
"11d rem fpcátat, vértere diferépantim inter 
Scotus & D. Tbonfam;io.ó ct à ex par- 


4€ icéipitur à Mcurilie  & Sang. loc. 
-«it- iniuo quaft: vbi proinde nam. 177. 

— unc dicendi modii inquit efTc probabr- 
lÉcciain uuu. UAE i& ido 

non cít noua fed vetultiffima , quam. 
pros : Aude cage ibid May On. 
Bur Jdlip-q.6. & ctedituüs fuiffe ou: 
fcié vcterüni Scoutl rüm 1 à ndmQue 
iuxta doétrinap; uaditau à Scoto. dc re- 
l tcalij& LiUuon:s 1.d 29. .te- 
t enscommoniliiiné fui etie 
n d «ns re; Ley rationis ; ron 

[e a ju uocum »ledz liuic 
ai VE ctt videreapud Au gylt à 
its dr. vade Miu: Vds f 


oni ait bane eae codiunt in 









- Queft.IT. De formal. enis 






rationis. crit. 307 


noflra fchola, at hec analogia fundari ne 
quit , nifi inaliquo ordine attributiopis 
inter ens reale, & rationis,talis auté ordo 
non vidctur effe, niti imitabilitatis obic- 
&iuz , quz confiftit in cognofcibilirate 
vniusad fimilitudiné alterius. Porc(l cà 
dici, quód bac lit analogia. proportionis 
cum Vallon.art. t. Formal.& Mceur f. cit. 
nam quod non potcft comparari àd vecü 
ens fecundum aliquam habitudinem , vcl 
proportioncm,non jo:cít appellari ens , 
vt patet indu&tione in alijs quiuocis ana 
logis, quia fanum, gp principalicet  & per 
fe dicitur de arum]. , non dicitur de vri- 
E & dietaynifi ob ali.juam proportioné ; 
'hib:udinem quam habent ad. (aniracé 
animalis,& ridere dicitut de prato floré- 
t&ob proporuponerm, quam habet pratum 
florés 4.4 hominem hilaré, cum igitur cns 
cele bit obiectü intellectus principale , 
& attributionisens racionis profe&tó po- 
flüJab:t cOcipi ad modü curis realis , quía 
fuáü elfe hibet ex habitud ne , & propor- 
tione ad ens reale, & quia in analogis c- 
q'iuocis ordo, & hib'tudo ad principale 
ana'ogiti c(t catio formalis ) cuc ceteris 
€&Oocniat rat o análoga, vt ordo ad [anita- 
té animalis eft,quo formaliter. vrina dicis 
tur (ana, vr d &um ctt dilp. preced. q. 
ex Scoto 4.d 12,3.1.infra H. ideb ad ro- 
né formalé entis rationis non uh fpedtat ; 
quód fit ób:eQt.ué in intelle&u;icd ctiam 
quod ibi fit ad intlár vcri enus,nà ratio- 
nc iflius hab.tadinis pracise participat 
extrinfccé,& aqumoce effe jimó id forcé 
intellexerunt pritci Scotiftascum abfotü- 
té dixerunt quodc(q; ens tónis fieri si 
collat:uo,quia nimirum iritércedit aliqua: 
lis compacatio qua concipitur ad inftat 
enüsicalis,vtinftaq.4.àr.2. —— i 
/à9 Et lapé hac &r fut pérpetua: Do- 
"&orisIcotentia, quito pottea Recentio- 
res amplexi (untnam JoC.C it. 1,d. 29. 
ci rclaioni fcalfj& rationis nihil c 
corbuiune vnitiocums quia ei,quod eft: 
quid tale, & Eugen Aimpliciter tale 
1n u4otum tale sont comune E 













jlldd'. quód accipiturih as sih quid y 
9 ; quód accipitur imi Ms 


ten reLjoaürem n 


Lo 
nun relati 
Badii 


^ TEMP CTUM 7 


"UK 


308 
cft cílc sin quid, ità referri si rationem, 
fiué comparari à ratione eft. referri , vel 
comparari sin quid;ità arguit Doctor loc, 
cit.cx quo colligitor Doctorem v:lle ens 
rationis dici ens sth quid, & omninó per 
analogiam ad ensiea!e , atquc ideó petat 
cGcipi per modum veri.enus, ficut homo 
pictas.concipitur per modum veri homi- 
nis, Accedit DoGtoré vbique docere re- 
lationes rationis.tunc fabricari ; quando p 
ini licctasaut altetius potentigcollatiuz 
ojcrationem duo aliqua referuntur inter 
Ic, vc1s numad alterumyque à parte rei nó 
referun ur,nec fünt nata rc Erde irà prz- 
fertim docet 1.d.4 .q.vn.C. & quol. 17. 
C.& 5.d.26.q.vn-E. (id inrelle&ü rcfz;te 
adinuicem aliqiia duo, quz non (unt nata 
tcfarialiud finé non cft, quàm cócipere 
non rc lata inter fe,ac ti relata ctfent,& il- 
Ta omninó concipere ad modü rclatorü 
ergo vniuerfaliter in eius (cn:entaa tunc 
ens rationis formaliter fit , cnm id quod 

n cít,nec effc pote ab MER ef- 

& pcr modü entis exi (dentis, fiae abío 
lati iuérefpe&iui. Rurfus cü im 1. d. 13. 
Q,vn:$. fliter dicitur,verf.contra ifl nd, 
& 4,d.1:3.2.& quol. 3 art. 1, & loeis om- 
nibus citat, ait. praccd. inquit ensrationis 
ncn h»bcre offe , nifi inquantum cognitü, 
& confideratü , ptocaldine loquicur de 


itione , qua pcr moduni cptiscon- 
tidie sibl i pe modi 
uU € valet,qua ratione q. 4, vni- 
iiLolicar iuieriale efe mol fub ra- 


tiene non cnus(ait Doctor) n:hil intelli 

itur & s. Met.q.ij.ab initio ait, quod no 
pf t intellcétus, vridé concipcret rela- 
joem rationis, hifi appreliendifsec , & 
n 


aliquo jer realém ; Et hacra-- 


—tienc ait Arift. 4, Met. ab initio non ens 
p TIU intelligitur [üb ra- 
Aonenonenus. — 3e 
. Kttandcm hic dicendi modus próba- 


aur p anifcfta ratione , quia ens rcale , vcl 


cíLobicctum adaqnatum, vcl faltim pri- 
maru intcllctus y vt omnes concedunt 
eum Do&oic 1.d.3.q.3. crgo cn$ratio- 
nis non potefl iniclligi nri quatchus con 
tipitür y vt imitabo quidam enis realis , 
quia obicitum i5 fccüdacium de- 
bcr aliquo modo patficijure rauenem 


 Difjut. 1T T. De Énte Rationis: 


'do colit 


formalem primi obic&i , at ens ration" 
non poteft participare formaliter , & in- 
triníccé entitatem realé , ergo debet par- 
ticipare fccundum aliquam fimilitudi« 
nem, & proporuonem. i3 
30 Qumó tandéex his colligitur ems - 
rationis e[Je illud , quod obycitur , vel 
potcft obyci imeelletiui, ac fiefset,cum 
tamennec exiflat in rerum natura , nec 


ex iflerepo[fi'; vndé fequitur totum efse . 


illius e(se obiectiuum , mentale , & fidüs 
& quia ab intellect noftro vers entibus 
aísueto fingitur ad inftar veri entis, idc 
€ns$ rationis dicitur vmbra entis rcalis, Gc 
cius cnticas vmbrata » quis participatanae 
logicéz érationem cns realis; &c 
quidem femel admiíso ens rationis nor 
confiliere in aliqua cenominatione ex« 
tripfcca , neceísar;ó elt afserendum efse 
aliqued eíse fitum irefultans In rebus cx 
opcratione intelle&us ; & planéomnes 
relationes rationis, & pratlertim fecunda 
intentiones logicalcs , f non dicum folas 
denominationes cxcripíecas , qu.bus res 
dicuntur cognitz , alio medo explicari 
nequeunt;nili per iftud c[se fé; & vm- 
bratum rcfultans in rcbus, vt cognitis ; & 
casquafi intriofecé denominans , Et pef 
hoc eíse explicatur tio elsentia, tà exie 








flentia cntisrationis ,nà in illo efsc ficto 
Lens quidditas » & actualitas cius. 
[ olo' difcrimme,quod quatem 

py à, dicetur e(se exiftencia , quate- 
nus vcró confide co seb iura 
abftrahendo ab actualitatc cfsendi , dice- 


tur elsc císenia, vnde confulró diximas. - 


cus rationis efsc illud,quod obijcitur vcl 
obijci poft intellectui, ac fi efsct, idque 
fignificáui: Mayton.quol 6.ab initio, vbi 
quadtuplicem entis rationis aflignans ac- 
€cpuonem inquic vltiiàm, quz ett catis 
rationis inodó declaiati, efse propriam . 


Obiell iones enodantur. 


j1 | operis arguüt Primo Didac. 

& Smiling.cit.ens rationis fic, & 
concipitur nó foiü fingédo illud per 0:0- 
dii vet: enus,& concipiendo aliter, d tit, 
fcd'euiá concipiendo iliud per modüc uds 
ratiónis,& f. di c(t;& ia concinit; ud- 

derauic si liani quiddatem 


- 


' 
— ^ 2 mme 


E EL MUR Gu Teal eS Ir IRE e REPEINIRAS S - 


^N os 





(00 ud IE De Formal. enti rationi ct IT. 


,quod .n.tunc concipitur , 

ique cns rationis efl ,& non rcalc ; imo 
itade fa&o diuinus intelle&us concipit 
& efficit entia rationis. Cófi rmatur, quia 
fi in cogniuone , & formatione entis ra: 
tionis opus effer illad concipere-aliter, 
ac fit.i. per otn osten » plané fem- 
intclle&tus alleretur,& nunquam co- 
bs ! pofiet, ficut eft , ergo &c. ' 

* Refp.duplicem efse cognitionem entis 
tationis.ynum dire&amsalterá quafi rcf c 
xám,vt Do&or indicat 2.d.1.q. 4. art. 2, 
(licét in quibufdam voluminibas fignetur 
foro exta) & adhuc clarius in codem 2. d. 
1 4.$ B. prima eft , qua fingimüs ens ra- 
&ionis concipi non eft,ac fi ef- 
fcc,íe qua cencip:tor ens rationis , 
ficut veté eft, & cognofcimus rem efsc 
cognitá aliter ac fit vnde Scotus 5. Met, 
qj. jab miro vt motat ibi P, Cauellus 
Schol.1.(uem;etiam citat 4.d. 16.q. 2. n. 
9. $- Contra ccmelufionem ydocct ens ra- 


b. pisietur icspqoisiiecet dire&á , non 
. ttllcxi ;nà per hàc potius recogitaturfa- 


&um,& vt arc ibi-Do&or, in hàc (ecunda . 


iuione habet praec ere eed 


. €tdoà cfic&tus hinc cft, quod pri 


ica guitcnus pon tá* 


tum ffwasfed eciam £atiua entis 
racionis & jimhoc feta pofsedici pacti; 


. €& docnit Scóuis 6er); 1,ad, 1,arg«quia 


p«á prnóticé,& in a&u exengto veríanur 
jacllcétus rca ens ration s.fingendo , qs 
Bon cé jac císersíccunde;verà d cituc (pe- 
culata y-quia pec cà veluti in a&u Ggna- 
toconlidcrauurobiectà illnd fidum ;pen 
ptiorem.éognitiorted? , atq;.ideo ab alijs 
dicitur contemplatina, quz diftindtiono 
c matería de ento rationis e(t valdé no 

tanda ,& ab oibas Recentior. pa(Tim reci 

pitur; vt eft videre apud Aucr(.q. 5. Log. 
[c&.5.concl. 3.& Blác.difp.cit.[cdt. g.X. 
Alios, ctíi de mote Scorum nó memorer; 
poteftigitur (vt argumentum foluamus). 
ens rationis vtroquc modo cognoíci y ;n. 
prima cognitione attingitur aliterya€ fit» . 
qiia: pec modü entis realis concipitur, cu. 
talc. nom (itin (ecüda concipitur vt €tt y 

quia attingitur,v: ens rationis, & fictum. 
pcr primá cognitionem recipit císeat pet 

(ecundá non recipit e[sc , fcd (upponiur, 
ci,vt vná dc generc incclligibilium,vtlo- 


309 


quitur Do&orcit.z, d. 1. q $..B. & hoe 
modo ens rationis cogno(citur axDeo, vc 
poftea dicemus, ncc tamé efficitut ab co 
Ad Cof. patet per idem, quia cas racionis 
cognoíci potelt (icuteft y cognitione rc- 
flexa;aduertédum tá eft neque. intellc&t 
proprie falli;quando per direGtaoyems 
tionis cfFormat, nà.a cenc iudicat ens ra« 
ionis císc ens realc, quia hoc ad. fecüdam 
Ápe&at operationem , in qu? proprig fala 
1tas réperitur , (cd dumtaxat fimplici ap- 
(ionc lud ad modum entis realis 
percipit; (icut quando rem f; ir tualea ad 
in&ár:corporcz apprehendunus , tunc 
proprié non £allimur, quia tunc non iudi- 
camus-cem fpiritalem císe corpoream S 
de quo fufius infra q- 5. . 
1 Secundo argattc Mcuri(sequamais 
talis modus faciédi per conceprioacm, .f, 
ad modum verti entis. pofset conitenite 
entibus. puté fictiujs , ac etiam fi&is cii 
fundamento , «clatjonibus tamen ra:io- 
nis aeutiquam conuenire poicftyquc per 
meram refultantiam: (iüt an obiectis co- 
gon compatatisi TVA, Vide Haa 
us:cas concipiat m eii rcla- 
t;onum , formatà cnim itio 
petrus cfl homo;cfulrac in, Mis extre 
niis relatio ptadicau, & (ubie&tijab(que 
quod intellectus rcfle&tanw füper illa exe 
ttcma cognita , & apfrehendat r «tionem: 
fubiedti  & ien prr js. 
Con&rinatex Do 4«d-1. q 2b. die. 
cit relacionem rationis. nihil aliud efses 
quàm comparationem ps fliua,qua obie- 
&um aliquod con(i dcrarum, comparatug 
ad aliud. pec a&ürintelleGus cóparantis y; 
& in 1.d.3 j.ait in codem inftanti,in quar 
diu nus inteile&us produci lapide in e(se, 
cogniroyre(ultare relatioaé conis in lapi- 
de ad diuinü intelle&ü, idé habet. 4. d. 14. 
q:$-in finc & d.16.q.2. E. I: alibi f * 
crgo ad relationcs í;lgim 10pis effici das. 
nó cit opus actionc. intellectus, qua €a$. 
conc ipiat ad modi rclau onum realis, , 
Kelp.latis patere cx dictis att- prz cede, 
conc], 2. noniefuliaré.flatim rela . 
cogniti  & voliti. in obiecto ; "1 1 
ficuone inteilc&us, quia hoc intere A 
tcr rclanonem realcmy X ragionis, quod. 


il poicis sutiomi dro tto Ue 
Do- -— 


infurgit cx natufa 


310 
'Do&or $. Met.q.1 1 loc. cit. &1.d.31.q. 
r.& quol.6. & alibi , (cd relatio rationis 
vitta extcema indiget operatione intel- 

»qua efficiatur , n mirt cogitatio- 

ne intelle&us,ante quam operatioaé císe 
cognitum, & volitum metas ina- 
vioncs rcalcs important in obie&is; & cát 
Doctor loc. cit. indicat ex illis dctomi- 
mationibus refoltare celationcs. rationis 
Aere denomtioacis, id — 
eft per ali operatione intelleGtus y 
& doit denis tci , quam licéc Do&tor 
mon exprimat, camtamen fupponerenó 
eft dubitandum; gy» magis infra conftabiz 
aiédo dc ente rationis relaciuo; Bc plané 
falsüet Dot. cit. a4. d.t. q.2. velle re- 
lationé rónis e(se merá denominationé 
exainfecam. paffiuz comparationis dc- 
reli&am in obiectis comparatis ex fim- 
plici a&u intelle&us comparantis , aut 
telatione ex illis fic comparatis iunmedia- 
té refultantem abíque nouo a&u intelle« 
f&tus accedente , vt intelligit Meuri(se cü 


Valon. d nos 43. imó jbi dircáe 
dacet fieri tduiéod tationis , quando illa 
obiecta primo coníiderata, & comparata 
vnum a&um , deinde per alium actü 
uenté (ecüdo cóliderantur apprehen- 
dendo sugiere paffiuam illorü;; 
veluti quandam relationem: inter ipfa in- 
Yeriacentem,& ide, inquit, ens rationis 
eflc ens in anima,ranquam [ecundo co- 
fideratum , non tanquam primo cat 
ratum . Et quando alibi Doctor infinua- 
- t€ videtur relationem rationis. produci 
per a&um comparatiuum, quo duo obic. 
dta comparantur , fic debet intelligi , vt 
bene exponit Bargius in 1. d. 23. q. vn. 
jqua expefitiose citat quo3; Lichet. 
3.d. 1 .q.1. quód non poteft produci, nifi 
'(appofito a&u comparatiuo, quo ha- 
bio intcllectas nouo a&u producit inté. 
tionem inre cognita , & non producit cá 
ipío a&u comparatiuo, ita us, quod 
etiam es preffis verbis docuit Doctor ;. 
d. 26.4. vn. E. dum art, quód omnis poten- 
tia collatiua porefl obieHium [uum có- 
parare ad aliud , Q7 ineo fic comparato 
«auJare re[peGium rationis, qui no inefl, 
ex natura ret, fedex atu potentia, cr- 
goaliumaQum (cquerké posit Doctor, 


Difpu. 11, De Épte rationis - P. ^6 


Tm 


rgo pares. cet z el 
33 vrgcs, oppofitam man: 
indicari Budkorc loc aie ipse in (ol.ad 
imam, nam $.. Met. q.11. ab initio ait 
Palms eit , quód a£fu reflexo intelligé- 
di fit relatio rationis, fit enim primo 
Gu P f. diretto intelletius comparatis boc 
ad illud,quando autem reflettit imtelli- 
gendo coparationem illam ,vt obieEumy, 
tunc mon cau[atur elatio rationis, fed 
confideratur , ergo per) primumomnino 
a&um;quo obicea comparantur, ftat 
immediaté refaltat relatio ratioms ab(15 
nouoadu, idem hàbet 1. d. nq. B. ait 
enim, relatio rationis efl modus obietié 
in primo atu intelle£ius , & tamen nom 
€ ed veri genere intelligibilium 
ed eft in fe aliquid verà inte pi , 
€ ita n0 intelligitur ni(i imattu refle- 
xo,vult ergo,quód im primo a&tu fiar, & 
in (ecandó tantum intelligatur , vt facta. 
PIT Tee 
a&us i,& reflexi, quz h:ncingerit 
difficultarem , & Doétorem reddit ob- 
fcuram , hic diftinguendi funt tresa&us y 
primus eft,quoduo obic&a realia cópa- 
rátut adíinuicé,ex quo in ipfisaliud nó re« 
fültat, quam fola exttinfeca denominatio 
patfiuz comparationis:(ecundus,quo in» 
telle&us concipit talem comparationcm 
paífiuam in obic&is per cui 
telationis;tertius tandé ,quo relationem 
ità confi&am in obic&is intelligit , ficut 
eft,hoc ctt ,e(sie relatione confidam, & . 
rónis; primus aGus cít omninó dire&tus y 
ficut € cácra tertias eft omninó rcflexus s 
fecundus veró poteft dici quodammoda 
reflexus refpe&tu primi; & dicectuscefpe 
tu tertij, qua de caufa interd dicitur di- 
re&us , intcrdum reflesus, fed certé cum 
fit primacognitio,quam dire habemus 
dc ente rationis, in ordine ad ens rationis 
abí(olucé dici debet a&us dirc&tus , cü cr» 
8o Do&ocloc.cit. inquit ens rations fie 
ri cognitione directa, nó reflexa, quia in 
ifta habetjcantum rationem obiecti , non 
effc&us , non loquitur de primo ouninà 
actu quia per illum actingicur (olum cns 
reale, & nullo modo ens rationis , (cd de 
fcüdo a&u, quo primo, & directé arun- 
gürcns ratroms, quia per ipfum accipit 
cie, 











T. 


di E 
- Euaf. IT. Dx Formalit; Entisemtienis. VAfri,1,— 5t 


tertio qui veré cft refiexus in 
" t ad cns i shes qercit Ia- 
i ic&i aufa (upra di 


Ez : 


ad pA Dind encisirealis » cfsc pradti- 


efse, K intelligitur, & ideo refpc&u cius 
Bir ratum obediimcfilus 
er - 


cam, & fa&tiuam, pofteriorem verà eí(se 
incré fi tiuam, & contemplatiuam. 
..$4 Tero fi ensrationis cft id, quod 
€ócipitur ad modum vcri eatis ; ergo nó 
fit fingendo aliquá formam, quz fecüdü 
fe totam fit meré obie&iua, & apparens, 
fed potius per falfam applicatione vnius 
entitatis realis cumaltera incompoffibi- 
ti, vnde entitas obie&ta intelle&ui erit fc- 
cundà e(scaciam realis , & folii (cundum 
^ exillentiamobietiua rationis, quatenus 

(00 per intellectum eít applicata fubic&o y 
— — . eui non cfl applicabilis; probatur coníc- 
SE ia, quia iuxcà hanc fententid quan- 
| domcelicdus cécipit Deum , vt relatum 


t concipit ibi relatione realé 


folitam.à fe concipi inter caufam creatá, 


— & efíc&um , (ed dicitur eíse rationis, 
^ -uiaapplicatur Dco, cui eft in applicabi- 
-— Bis; quando concipit fpiritum ad modum 
— «otporis, ver? ibi concipitur (ubflantia 
excenía,fed dicitur e(se rationis, quia ap- 
plicatur fabie&o incompoffibili  quan- 
do concipit hyrcoceruum , concipit vcra 
-&nionem, qua inter res vcré vnibiles re- 
periri folet, inter naturas hiscis & cerui,. 
tamen quia vnibiles non (üm ad có- 
ituendum per (e vnum, ideó vnio inter 
illas concepta dicitur rationis - 
3$ KR ane ode be ensra- 
tioniscófi flat in falfa applicatione. vnius 
entitatis realis cum alia incompoffibilig 
indicauit Mayr. quodl;b.7:üct.2. quis 
modo paucos b.bear a(seclasefsc trauen 
fatis ilem,vt teftarur Amic tract, 
344.2.dub.5.concl.6. & nos intinuaui- 
mos di(p.7.-Phyiic. q.8. art. 2. lano fatc- 
mur ità iorclligi pofse,& cxplicaci coin- 
munem (cntenuam veterum Scotiftarü , 
cum aiüng. enria rationis ficri folu à po 
tentia collatina ,& nonni adtu collari- 
uo, cum .n«juzcunque caks potentia có» 
paraudo ynum ob.c&ua ad aliud jungit 


non vnibiliz,cfficit ens rationis, & quide 
ità defa&o interpretari videtur Fuentes 
cit.q.2. diff. 1. art. 5. communem Scoti- 
ftaru,quz forté in alio fenfu defendi ne- 
ques fit vniuerfaliter vera , vndé fi no- 
ra (ententia ità interpretarctur » adhuc 
fuftincri poffet. Vetum quia non omnia: 
enia racionis funt per apprehenfionem- 
plurium partium cum vnione carum s.vt 
conftat de multis, quz concipiuntur ad 
modum pet (c fub(ittentium, & nonal«. 
teri inbzrentium ; & cogitur hac (enteu- 
tia affererc. omnia entia rationis ficri per 
copulam , non autem pcr przdicata , && 
fübiecta , quod tamen falíam eft , quia as : 
fzpé ex patte pra dicati a&u corrcípome : 
det aliquid fictum ; non fecus ac ex par- 
tc vnionis,vt cum dicimus animal efl ec- 
nus, nam przdicatumità cft forma ficta » 
ficut copula; & demum quia hzc fcnten- 
tianon (aluat ens rationis, nifi in concre- 
to y quatenus entitas realis ab intelic&u : 
applicatur buic, vel illi (übie&o income 
poffibili,, ia abftra&to autem cogitur có- 
Cederc ens rationis omninó dicere forma 
tcalem,& ad hucipfa quoque tenctur di- 
cere applicatienem ill obie&iuam , fiue 
diftinguatur ab voione, fiuc ffl cfc oínó 
«ns rationis abíquc alia rurfus Ml(a appli- 
catione vt diximas q. 1.ideó pra: (tat alio. 
modo noftram interpretari fententiam; . 
vndé ad arg. neganda eft coní(cqueotia, 
quia te vera valdé noftra fententia differt 
ab illa,vt cóftat ex loc.proximécit.aliud 
mit in formatione entis rationis conci« 
pere ens reale det pi aliud 
veró concipere, quod nó cft ens reale, ad. 
bimilitudinem entis realis , vt ooftta a[- 
fcric opinio , quia primá ficri nequit. fine : 
&uali conceptioue entis ad sm ve 
só nó cft acceffaria,fed (uffi cit, quod füp- 
ponatur cognitio illius enzitatis rcalis , ad : 
cuius fàmiliadiné ipfum ens ronis etfocs : 
matur , & üioterdum in efformando eme : 
te rationis accidit ens reale actu cogno * 
Íciy non vtique interaenit , vt obicctum .. 
cogn:tionis , qua. formatur eb ration $« : 
fcd vc terminus fimilitudinis , fecundam « 
quam cffingiur; & tic in Dco 
conc;pimus relationem ad ctcaturathzc 
tclatio à nobis concepta cft «ota bei 
Icn55 


nn 


ens, & obie&tiua , & folum realiseft re« 
Vatio illa, adcuius inftar cffingxur, & fic 
dicendum de alijs exemplis ia argumento : 
relatis vide que diximus q. 1. probando 
primam partem:conclüfionis: — ^. 

36. Quarto fi ens rationis cócipi debe« 
ret ad fimili tudinem entis realis,(cquitur 
tócipi non polfe fine ente!teali, quod cft 
terminus tals (imilitudinisyat hoc eft có- 
tja experiemiam, Deindé fimilitudo, cá . 
fit rclatio-zuiperantiz: fecundi: modi f. 
Met.tex. 20. requirit in extremisracio- 
ncs tundandi eiufdem rationis , fed talis 
ratio fundandi in ente rónis ceperiri non 
poteft . Demü entitas fia quam przte- ! 
fert ens. c ationis, cft formaliter impo (Ti bi: 
lis, ergo nópoceft habere timilitudíncm: 
۟ ente realiter. poffibili ; quia oppotita : 
non habent fimilitudinem adinuicem 
fed d itfimilitudinem.. t 

R efp. timilitudinem entis rationis. cü 


reali non c(fe vniuocationis, (cu commu- : 


nicationis., qualis eit albi ad album, fed . 
ionis, & imitationistüm in exis : 
là;tüm m modo cxifendi, juia ficut : 
ensicale exittit à parte sei ita«ens catio. « 
nisexittit obie&tiué instellectu,& (icut ; 
dupliciter gftc(l ens reale extaze inrecü 
natura aur pct (e ftans, aut in alios ità. cns 
rationis pot« [t Esau e qa "habere: 
€xittentiam;.f.per modum pcr fe flantisy. 
& per modum inharentis, ad hoc autem 
non «ft ncceffaria: pro illo.tunc cognitio 
entis-rcalis.actualis »X explicita, (ed (üf- 
facit habitual, & inplicita, vt ad prace« 
&énsargumentum dicebamus ;.ncque in» . 
CÓnucnicns foter jfi illa intcrucnirct,quia- 
in apalogus aquiuocis.con(uetü cit vt fc- 
«unda anaiogata definiantur pcr primü . 
yt pate: dc fano. Ad 2 patct por idc, quia. 
3lla timilitmdo: non cft vniuocasionis, & : 
«émmunicationis;fed.imitationis, Ad 3. 
eppofita in.efíendo po(süt habete aliqua 
fimilirudinem in repra(cntando, vt patct. 
deípccie imprefla fub(tantiz ,qua illi af- 
fitmilaturin reprzícntando,cum tamé (ic 
oppofita in cficndo ;. fic in propofito ens 
gealc , & rationis opponunur in eísédo ,. 


"fed cum hoc fit veluu vmbra illius;affimi» 


xar ili quodammodo in reptzfentádo,. 
&jmitando eo modo quo vibra imita» 


$e. 


UU Difpa ET I Dé Eprevationit; 507 


tur efie corporis - Multáobijcit Poncróé 
kic contta doctrinam à nobis traditam de 
ente rationis , quz omnia diluta videti 
poffunt difj.z.Met. q.9. art, r. àn. 241. 
vbi etiam n.243. impugnatur ridicula a 
quedam defcriptio enus rationis , 
— - poaenu affert manne fatio 
cffe illud , quod nequit aliquid efficerez 
ticq; inexiftece sica iode efficere, niti 
per confiderationem pótentiz potentis 
aliquíd contiderare; cut bene quadrat. il- 
lud Horat. de arte poet. 
- Spetk atii admi[fi visi teneatis amici 
UOQVASTIO ITI. 
"Num ens rationis babeat caufas fui. 
iti effe quas. 5, s. 
37 (^Vmloquimur de caufalitate em- 
tiu rationis, vt Tatar.aduertit 4» 
d. r-q«2:queftiunc.4. earum; quz ibi moe 
uet de fecundis intentionibus ,& Bargius: 
f:d. n etam cord caufa pro^ 
prié: um .n. entiarátionis non fint- 
ptoprié ertia y fcd (lum concipiantar ad' 
modà entium , protc&ó habere nequeüt 


veras caufas, implicat .n. aliquid habere — 


veras cau(as , & non habere veram eíse gi 
qua ig:tue'ratióne dicuntur entia: eadem» 
bn asp modó quzritur, ati habeant 
eauías (ui clle,& quas. N - aliquii 
ens rationis habere caufas (ui císey cita 
tur Harueus tra&t. de. (ccundisintentios 
nibus, Mayron.quodtib.c. Sonc. 6. Met: 
q«18.Niger q.4.clypeiin fiae. Suarez ve 
10,quem multi ex Recentioribus (equü- 
tur difp. $4. Met. fcét. 2. concedit quidé 
cn5 rationis co modo, quo eft ens, habere 
caufam cffcGinam! (ui effe ; id tamea'de 
alijs caufis, & maxime de finali concede 
rc inficiatur, & (cq«. Amicus q. 3. düb. 1. 
D 2e Meran n alij coetu 
rater forma ità Cor plut.dif p. 2,q,. 
pee Diar €difpa. (c&.3. : a 
Dicendum tamen cfl cns. rationis eo: 
modo, quo eft ens, etiam habcre cau(as: 
(ui effe; & quidem inomni genere caufa, 
Colligitur ex Scoto 1.d. 5.4.7. vbi argués: 
contra Goríredum docct cniia r.tionis 
cau(aci, & d.36. q.yn.& a.d. 1.q. 1:docet 
produci, & probaiur.. : 
3$ Pix 


D 


2 —T.. 





j 
H 
|: 
d 


! 


ins 


Er x 
El 


00 Quat. HL De caufis Entis Rationis; 


; 8$ Primó qui entia ration.s 
fuo modo caníentat, quia ciuslibct cx- 
ftentis c «rà primum ens cft aliqua caía 
proportionata illius exittentiae , vc pater, 


. .— Moquin deduceretut de nó cxiftentc ad 


exiftendum pet feipfam!, (cd entia ratio- 
nis cxiftunt;cum antea non cx; (terent;er- 
! &c. Confirm.quia non (emper habent 
R tle obic&tum;feü obiecriuum in mé 
€e ,quod efl elTc rationis , nifi cum cóci- 
piuntur ad mod entium, ergo cá tunc il- 
lese babcant,non antea, vcl poft, ccr- 
&éinaliquam caufam 1d referendam cft 
alonio nulla racio fufficiés illius qua(- 
. €unq;vatietazis reddi poter. Et tandé cü 
"£a ad modum entium fingimus , vtique 
—«oncipimus cà odum caufatotum .. 
Sccond3. yc (ingillutunoflédamus ha- 
bere cauían; preportionatam in vnoquo- 
genere caufz , probatur in priniis, « 
1 dabcane (alum avit pro caufa ds 
' —— "ficcnte (nam an aliqua alia porentia vi- 
ape Viimicd efficere , dicemus 


oficà) dicitur n.ab omnibus ens.ratio: 


"« lectus, & timilia;:mó.hac pori(Ti- 
ü de cauta ens.rationisd;ctü eft; quia à 
zatione i«achinaur ,. ergo haber iniclle- 
&ü aliquo. modG pro caufa cffcGtiua. Ac- 
€cdit, qued cut fuo modo dicitur ens, 
& «(je obieét'ué inintelledu, pari modo 
dici dcbct tile elTe accipeteab codem. 
39 S d.óita obi foler;quod caufa: 
rcalicor. c! pondet c ffcéas rcalis, & po- 
- tentiz rcal; oo. céctum reale ; ergo à nulia 
— cavfayi& potentia reali , qualis.cfl inteile- 
" &us,cns racc n.Scffici potell. R ep. có» 
munitcr przlcram à noflris cauíz reali 
timarió, X unmcdiaté vij correfpó- 
dere cff. Cum cealam, (ccandatió iamé , 
 & mcdi-w cffccium non. realem corre- 
fpondcic pbile , qui qnafi comproduca- 
tur ad product.onem effc&us dolis . 
ità in propofito cns rationis lecüdum ef- 
fcobicct uum producitur ad próductio, 
pci 1cahis iniclicétionis,qua ctt effectus. 
grnianus 1n.cil. Gus» Hac 10ludo pro» 
€cdit j'Ot.us.dc core rauonis pro mare- 
Ziali qualiscft. denominatio cogaitiyqua. 
deret. nquitut ;n; cbicéto ex intellectioue: 
uper. siu tranf euniejnon de ente ratio» 


Jeogtea »- 


7 Bia cri ab intelleQu;efic per operatío- 
ur 


314. 
n5 pro formali ,quod immed'até produ« 
citur ab incelle&u ea cognicionc, qua in- 
tell git fem 3H cec, quam fic. Quare prz- 
ftàb:: dicere verum effe aflumpcum;quan 
dó cauf: yr oducir per actionem phyficas 
& realcin , quo n:0d0 intelle&us produ- 
cit iniellcétionem. per a& onem intelle. 
&ualem,qua diétio appellatur à Docto- 
re quol.i 3. & alibifzpé, at non quando 
agit a&ione metaphotica,& quafi gram 
mat:cali 5:galis eft cognito , jer quá ens 
rationis producitur, fiquidem per cogni- 
tienem nom producit intelle&us aliquam 
entitatem realem,quia nó ctl actus pro« 
ductiuus, € veta actio, fed tant ü operati 
uus ex Doctore ibidem;ac proinde affert 
tancum e(fc quoddam obicétiuü, non rea» 
le; vndé (iin obiecto, quod intelligitur » 
nullü aliad e(Te repcritur prater hoc cfe 
obiectiaum. ; quod ab intellectu recipit, 
erit ensrationis,& productio cius crit pe 
du&io fecundü quid, & rationis,non reae 
lis,vt docet Doctor 1. d. 36.q: vn. & 2. 
d. 1.q. 1. Pariter poteft potentia rcalis ex 
Doctore nác cit. re ens rationis pro. 
obie&o faltim fecundario , & terminatie 
uo , licet primarium ,S&& moriuum debeat 
e(lereale , & prafertim ità contingit 
quando rem concipit aliter ,ac efl, vc ac«- 
€idit in tormatiooc entis rationis ex die 
€is q. 1. in fol,ad z.ad 5. Confinin.. 

49 Tertio habct euam fuo modo cau 
fam finalem, nam (zpéinte!lectus format: 
enüarationis., vt res re&té, & fine errore 
cognofcar., aceprarfertim ad hunc-finé ex. 
natura fua ordinantur intentiones logica- 
lcs,ergo &c.probatr aifüinprü, tic enim; 
quia priuationes, & ncgationcs ex fe ins- 
tcliigibiles nou füntynilr.iudicio.quodam. 
diaiüuo,, vt v.4jitelligendo in tali orga- 
no non. eile potenuam videndi .,in. aere: 
non etie lucem; & é contra denominatio* 
ncs excriniccz.non funt intcliizibilcs,nifi 
iudicio ja Rees La tjuo, vc v.g. ime 
telligeado. Deum creatorem ,, parietem 
v.[uin per hoc ,, quod. relaGio.cxiftens im 
creatura term:nait ad Deum, vilio exis 
ficos in oculo. terminator. ad. parietem » 
vt cas intellcérus apprehendat apprehen» 
Lione fimplici quae SUUmBo deqén 

Ice t €is$ conueniunt, à. necele 
pradicet, qua 5 ids: 


314 
Taría (unt ad explicandam earum natutá , 
data opera fingit illa ad modum entium, 
vt caecitatem, veluti quandam pratam di 
ípofitionem in oculo,& fic dc alijs, us 
entia rationis ficri pofsunt , imb de facto 
fiunt propter aliquem finem.Sic ét confi- 
cit intentiones logicales, vt certà fibi pra- 


fctibat regulam,qua in vnum plures pro- 


pofitiones cognofcere valeat, nam in pri- 
mis intentionibus ex cognitione vnius 
propofitionis exercita: non poteft deue- 
nirc in cognitionem alterius ,quia vna 
exercita non continet aliam; hinc fit , qp 


. cum poficaquam plura adinuicem cópa. 


rauerjt,confimilem inucniat modum cf. 
fendi denominationisextrinfecz in plu- 
ribus, format fecundasintentiones ; v. g. 
quod animal fit genus ,quod homo , Ico, 
bos,(nt f;ccies, & (ic predicando figna- 
té pra (cribit fibi regulam dicendo, genus 
pradicatur de. fpeciebus, (ub qua propo 
fitione fignata continentur omncs exer- 
citz dicendo, ergo homo eft animal , leo 
€ft animal, quia vna fignata plures cxer- 
«itas continet . Pariter quia longum etfet 
enümerare omnia,& fingula, qua in pro- 
pofitjone afijrmari,vel oegari poffunt de 
'aliquare, & valdé prol «um fingula rc- 
ceníerc ; de quibus alia affirmari! , ve! ne- 
gari poflunt, vt vno nomine hec omnía 
'«ompleétantur, vtimur coníultó nomine 
fübie&i, & prezdicati; Et quia decon- 


clufione in i spar dc premiffis,de 
à 


prima,& fecunda prava:ifa forcat quam. 
plura dicenda , vtimur nómine antecc- 
dentis,& confequentis,maioris,& mino: 
ris,quz omnia funt entia rations; & pro- 
pter eum finé inréduntur,vt operationes 


- noftri intelle&us bené fiant;imo vc dice- 


bàmus q.proem.hic eft pcecipüus logicz 


— finis, & hac de caufa Arift: cam inftituit 


fub terminis fecundarum inreationum. 
cfpondét aliqui ex Suarez cir. quod 
Jicét intelle&us aliquando entia rationis 
effingat ob predi&os fines, ifti tamcn nó 
funt proprie finesillorum entiü rationis, 
fed potius corum a&aum,quibus fiagun- 
tut; fic in Logica directio operationm 
intelleétas nó cíttinis illius et]e racionis; 
AXjued ab intelic&ta recipiunt res logica- 
ks,nam cao;üniavt eflc przdicatiyfubic- 


* 


Difput. ITI. "De Epte Rationis. 


Gi,antecedentis, confequentis, &c. quafi 
con(íequenter infargunt ex a&ionibus 
mentis noftre, & non i propotito, (cd 
proprié eft finis illius cognitionis , qua 
ntur illa entia rationis logicalia. - 
41 Sed hac folutio nulla cft, quia vti- 
que concedimus caufam illá finalem nó 
else veré,& proprie caufam finalem refpe 
&u entis rationis ( praefertim fi caufalitas 
finis ponatur efse realis, de quo in Phyf.) 
attamen prout in prafenti loquimur de 
caufis, ipfi eriam enti rationis caufalitas . 
finalis deneganda non eft, nam ad hoc (uf 
ficit,vt ad iodum caufati, & procedentis 
à tali caufa concipi poffit. Accedit,quod 
fi cogoitio logicalis dicitur à cau(a finali 
procedere, quia à propofito intenditur 
propter eum finem, fic & entia logicalia - 
fuo modo ab illo fine dependentiam ha- 
bebunt;quíia ad eum fiacm ipía preíertim 
iufecuiunt, plofquam tpfa cognitio, y 
refültát . Demum fi entibus rationis fuo 
modo cóceditur caufa efficiés , à fortiori 
€t caufa finalis ei cócedi debebit tum ob 
generalem connexioné harum caufarum; 
tum quia caufilitas finis maxime deficit 
à Phy(ico cau(indi modo,cum metapho-- 


—N- 


r:cé caufec , & ideóciliscaufalitas magis ——— 


proportionata éft enti rationis , quam . 
cau(alitasefficientis,ex (uanatura, — 

' Dices , à Sopirill s fhioftris entia ratio- 
nis rcliquijs cretze à. fisulo dercli&is , dá 
vas incendit efformare , affimilari folerc 
ca ratione , quód (icut figulus folum vas 
per fe effingere intendit , reliquie vero 
meté per accidens fequuntur prater eius 
intentum , ita logicus a&us logicales pc. 
fc intendit, intentiones autem logicales 
ex iliis cefultartes folum per accideps . 
Refp.hoc Scoti(tarü di&um debere intel 
ligi de enterationis pro materiali, vt (unt 
dcnominationes extrinfecze cóguiti, com 
parati, &c. ifta enimveré, & per (enon 
imiteoduntur ab intelle&tu,(ed pet accidés 
derelinquuntur in cbiecto , cuius cogni- 
tionem per fe, & à propolito incellcctus 

uzrit ; dü vero eadem denominatione$ 
pet alium actü [equentem conc ipic intel 
letus, vt quid intrinfecum obiecto , hoc 
€etté facit imn logica prarfertim'ob aliqué 
finem totécim , & dicéhre íctundas iaten- 

tiones 








d 
N. 


P. 
"a 














TP 
Rn 
ow 
uA 
ri 


Ard cadi 


1 


Zu 


M 


—. pon pro forma parts, & phylica, fed pro 


M .admo i : 
—— .ellcétus, an potius rcs ipfa, de qua enun- 
iar tale ens rationis. Dicendü cít non 


, 


| IA di Quafi. L1. Decaufis Entis Rationi; . 





s in logica non per fe intendi ab in- 
u, (ed ipfos us logicales ; cft a(- 


re nedum logicam in (e , (ed nec eciá 
.. logicam ab Atift.traditam císe per (c de 
fecun 


dis intentionibus ; quod eft (al(uai 
exdictisin quaft, prom, — 
- 4t Quarto habent etíá fuo modo cau 
fami materialem, & formalem,.quocunq; 
modo fümantur , fi cnim fumuntur vclut 
cau(z intrinfecz tcm componentes , fic 


| -* entiarationis fuo modo habere poterunt 
caufam materialó,& formalé,& crunt hus 
 iufmodi omniailla i 


entia rationis 


315. 
gnito erit,can.;uam in fubiec:o. T à q uia 
tormz non denoininaat, niti res , quibus 
1ncxittunc vt de albedine cóitat in otdi- 
nc ad paricté, fed ens rationis deno minat 
rem, & nó intellectum, natuta cnim huma 
na dicitu: v niucr(alis, dicitur (pecics,non 
intclicctus, ergo &c. Tum tandem, quia 
illi inexiitere concipiuntur;cui applican- 

Auc fed applicantur rebus , vc cognitis , 
iuxta illud Boetij , logica ctt de fccuadis 
intentionibus applicatis primis . 
^ 4j At contrà in(tabis ; Tum prim 
. quia; liens tation s ctlet in cebus fübie&i- 


pofsuncad inftar (ubftantiz matetia«. ué,cllet accidcas , & per con(equens ens 


tz, & corporea veluti (unt hircoceraus, 


€bymcra,& fimilia fi vero (amatur cau- 
fà matetialisnon pro illa, que dicitur. ex 


qua, (ed ih qua , & pariter cauía formalis 


forma totius, & metáphyfica, ficur cft cf 
fentia,& qu dditas , ficetiam entia ratio- 
habebunt cau(am materialem in qua , 

iimirü illaegug cócipiütur ad mo- 
ccidentis,& formz (iaplicis abfola- 
I relatiua alteti inbzrentis, Habe- 
denique omnia. rationis entia cau- 










nus habent omnia proptiam quidd.ta- 
tem , & c(scnriam [ibi proportionatam. 
"Quares, quanam fit caufa. materia- 





—— Ws, 1n qua en:iuim rationis conceptibiliü 


um altetj inhzrentis , num fit in- 


eísc intclle&um;fcd rem ipfamquatenus 
cognitam, & ab intellectu apprehenfam, 
ita Scot.q 9. vniucrí,& in 4.d. 1.9. 2.B.& 
in1.d.23,q,vn.& alibi (zpe;quod proba- 
tur, quia huiufmodi entia rationis eadcm 
tione dicuntur entia cau(ata , & 

cre (abiectum, ficut ergo dicitur en- 
tia, quia ad modum entis concipiuntur , 
dicuntur caufati, quiaad modum cau(a- 
torum concipiun:ur » ita cum corü fübie- 
ctum quarimus , fenías e(t quodnam cít 
illud; quod à nobis per modum fubiccti 
cócipitur;in quo illa fint , at clarum cíts 
quód cli concipimus intentioné generis » 
iilam vtique conci pimus in animali , nort 


vt es led in ipfo, vt cognito, &'ani- 
Mey ires ,crgoin animali co 


reale;vt arguit: S, T'hoca.opuf 48. crab. 2 
c. 1. Tum 2. quia hac ratione Scotus ipfe 
docuit 7. Met... 18. habere effe in intel 
lectuynoa (olü obic&iué, fed etiá (ubic- 
- &ué, nanautem in rebus cxtra, Tum 3. 
quiaens przcipua d:ui(ione diuiditur in 
ens inanima, & extra animá , fe per cns 
inanim. iatciligitur ens rationis, ecgo de 
bet efe in anima, non in rebus iptis. Tá- 
dem Chymera, & hitcocecuis. nequeant 
elfe (ubic&biué in rebus , ctiam quatenus 
cognitis ; quia non concipiuntuc ad mo- 
duin entis alteri inhzrentis, (ed ad in(tar 
(ubitantiz , & rci per fe ftantis, erzo dc- 
bent ftatuit i$ intellectu ubie&tiuc . 
.Refp. ad 1. quód coafequentia cene 
ret, fi ens rationis ponecetur. rebus inef- 
fe vt funt extra incelle&um ,& ita intclli- 
git S. T hoaat ex hoc,quod ponitur (übic- 
Ctiué in rcbus,vt cognitis,& vt in intelle 
&u iacent , fcquitur folum e(Te accideos 
intentionalc,(eu rat ions, quatenus cóci- 
pitur ad inftac alteri inhzrentis. Ad. 2, 
Doctor intcliigendus ctt , vt (& explicuit 
f Mer. q.1.quód vniucrtale inhzrcat rei, 
non quomodocun que;(cd quatenus habt 
elfe cognitum in intelle&a ; quia cum res 
potfint contiderari ccipliciter, vcl (ecun- 
dum (uum ctle quidditatiuum, quomodo 
cas conliderat Metaphyíicus , vel (ccune 
dum fuum cílc materiale, quomodo cas 
confiderat Phyficas, vel (ecundü illud cf- 
fe:cognitum & comparatum, qp hibent 
pcr operationem. intellectus » quomodo 
cas con(iderat Logicus , vniuer(ale non 
incft rebus quomodocunque, (cd «90 eas. 
coniiderat Logicus,& idco proa tunt 1ü 
Ef ai inicl- 


$16. 


dntelle&u , quare ensrationis eft intelle- 
&u (übic&iue non immediaté,fed media- 
témediantibus nimirum cebus, vt cogni- 
tis. Ad 5. dicirur ens in anima obieGtiué , 
non fubie&iué , & per hoc dií ; 
ab ente extra animam,vel fi etiam (u 
Giaé dicitur ens in anima;id debet 
ligi mediaté modo nunc ito , non 
immediaté, ficut ineft intcl O 5» alio- 
quin cíict accidens reale ,vx actus, & ha- 
bitus intellectuales .. Ad 4- illa entia ra- 
tionis nullibi (unt fübic&iué, nec habent 


materiam in qua , quia ad inftar (ubítan- 
tiz concipiuntur, (ed ex qua, & (unt tan- 


tum obic&iué in intelle&u. 
"QV ESTIO IV. 


vtt folus intelletfus efficiat ens ratio- 
nis, & quibus atibus. 
44 Emo negat ens rationis per in^ 
N telle&um cffici, quare hoc fup" 
pofito quzritur , an eiustantum fit hoc 
munus, num potius aliz ctiam potétiz vi- 
tales illud cfficcre poffint.Comunis opi- 
nio a(ferit hoc cffe fpeciale munus intel- 
le&us przfertim Thomiftz Copl. difp. 
2.q. 5. lo.de S. Tho. p.2.Log. q.2. art.4. 
. Caiet. 1. p.q.28.att. 1. Auería q.s .fect.4. 
Blanc.di(p.r.(c&t. 3. Amic. trac. 3. q.3. 
dub.2. & 3. Contendunt alij, vt Scouiftze 
cómuniter,etiarn per voluntate, quia po- 
tentia collátiaa cft , ens rationis cffici 
poffc,ita Formali(tz omnestrac.Formal. 
Faber; Fucntes,Smi(ing. Meuriffe loc.fu- 
pra cit.nam fic infinaare vi(us eft Do&. 
Td.45.q.vn. $. £d argumenta , & 3.d. 
26.q-vn. $. 4d quaitioncm , & 4.d.v6. 
q.2.$. Re/pondco , & quodl. 17. art. 2.$. 
"Potefl dici , dum yim docct poíse 
volütatem fuo ,Caufare relationem 
rationis ia obicétis , quando '.(. ordinat 
vnum obiectum ad aliud,ad quod non cít 
ordinabile à parterci, vc fi Deum amat 
in ordinc ad creaturas. [mó vlterius ali- 
qui Scouiftz, progreflTi funt afferentes ét 
Phanta(iam, (cu Imaginatinam poffe ens 
rationis cfficere, coquia inter porentias 
fenfitiuas ipf1 f0Ja habet virtutem cóiun- 
gendi, & conícrendi obiccta adinuicem, 
yt patez dum Chyaneras , & hireoceruos 


- Difp.IIT. De Ente Rationis. — 


* In H * . E fi 
cd 


rum à parte rciincomes - 
. indeeiam. ità Faber cit.c. s. Fuentes 


diff. 3.at. 1. iffe cit. »3»1n fine, Val- 
lon.pag. 43. Ant. Koccus tract. de 
fecundis intentionibus (quamuis ilti duo 
exptimant phanta(iam , etiam(i vim ha- 
beat collatiuam,non poffe idcircó cffices 
re (eccundasintentiones ) quod etià rang. 
probabile amplectitur. Suarez difp. cit. 
fec.2.n.18.& Rauius q.4. Tandé idiplum 
alij affirmarunt non tantum dc ceteris s& 


fibus internis,verumetiam exteroisgo dh — 


ipfi ; plerumq  petcipiant,& repre 
noe d noch ad adum EN di, 
ein "s dS MESA RR TN A IHR 
aqua,Solem exiguz magnitudinis, &c. ita 
Jandon.infinuat f Me 23. & Arriaga 
ex profeífo tenet difp.cit.[ec. 5. lub(cc.2.. 


& 3. vbi có magis id tenet de voluntate. : n 


45 Circa alteram quafiti partc du- 
pliciter dnbitatur ; Primó generatim,cuim 
enim actus intellectus geoeraliter loqué- 
do fit,vcl abíolacus, quo.f. obicctum ab. 


folutéconfideratur fine ordinead alud,, — 


velcollauuas , quo confideratur cum talt 


ordine, & ruríus vterj; aut directus qug. 
Jf. primó , & direc: obiectum atingitur 
illisactibus,au: reflexus.quo niirürclle ——— 
ctitar faper obiectum, vc abfolute Ar og " 
OQ,» 


tum,vel relatiue; dubitatur in pro 
qualis in vn/'ucrfum cílc debeat actus, 
uo ens rationis 'efformatur; Scotus s. 
et.q. 17-ab initio expreísé docet hunc 
actum effe debere directum, & compara- 
tiaum , & e(t comunis doctrina pri(corü 
Scoti(tarum,cum hoc tá difcrimine quàd 
Doctot loc.cit. loquitur fpeciacim de re« 
latione rationis, at ipfi loquuntur vniuer- 
(aliter , forté quia omneens rationis pu- 
tarunt e(sc relatiuum , quos ex recentibus 
Seotittis fequitar Faentes cit.& ex Tho- 
miflis Loan.dc S. 7 ho.q. 2.art.4.concl.5. 
Vulpes vecó di(jp.cit. 28. act. vlt. n. 4. ait 
per actum directum comparatiuü (ccuu- 
das intentiones habere tautum c(fe dere- 
lictum,& per intelligentiam rcflexam (u- 
fcipere verum effe rationis fabricatum ; 
Meurifsc cic.concl. 3.dcclarar diuería ea- 
tium rónis gencra ex diuerfis, actibus rc« 
fultarey dcaominationcs extriníecas co» 
gniti 





--— m -- » 
n "- " 21 ) "P PW 1 MET. e * 
000 Bud TV. otn folusinelleElus efüciat &ns rationis... 317 
E vom putat ad ordinem entium ra-. art. 3.dub. 5. & Hurcad.difp. 1. Log.fc&t: 
... "Rjonispertinere) ex cognitione direQa, — 4.6.18. & fufius difp. 19. Mer. [c&.1.$. 
| |. eltiones rationis ex comparatiua, & en. 14. co quia omne ens rationis cít quid 
] .. tia rationis fi&itia fieri pera&ionemre- falfum, & ad modum alterius confidcra- 











- Mflexam, qua intelle&us apprehendit eie; | tom dando illi aliquod cffe repugnans, 
uod reuerà non cít . Ex Ncotericis fed veritas, & falfitas ad fecundamtan- 
rez cit.n.16. quem multi fequuntur; tamopcrationem fpe&tant. Tertiacon- 
docet omnem actum , quo fit ensratio- — cedit ficri per omnes , & fingulas , quia 
nis,effe cóparatiuum,non quia omne ens apprehendi potcft. aliquid eíse , velexi- 
. . gationis fit relatiuum , vt prifciScotifiz — flere, quod nec cxiftit, & cxifterc impli- 
— . -sicebant,fed quia ens ratíonisquodcun- — cat, poreft item affirmari, quod cft. im- 
— — que,fiue ab(olutum, fiue relatiui, fit per ffibile, & negari , quod cft neceffariü 
| €omparationé nó entisadensreale ,qua- — & poflumus tádem cogitare vnum fequi 
. &enus concipitur ad inftar entis realis ; — ex alio, quod veré non fequitur, quz om- 
-. "hancvero cognitionem contenduntali- pia (um non entia ad modii entium ficta 
qui femper effe directam, vt Blancuscit. per fingulas operationes, & cft cómunis 
fec.4. Suarez ibidem innuit potius efje inter Modcrnos Fuent. cit. art. 2. & 4, 
-—., debere reflexam , & prafertim in fabri- — Complut.q.3.concl. 2. Amic.cit.concl.4. 
- "eahdis fecundis intentionibus. Alijde- — Ruuius tra&-de enterationis q. 4. & alij 
"mum diftin&ius procedentes inquiunt , — pa(Tim ; quam aliqui adhuc magis expli- 
mne ens rationis abfolutum fieri per cantes inquiunt. hanc fententiam nó ita 
nitionem abfolutam ,. & omne rela-  intellizi debere , quati quodlibet ens ra 
Qüm per relaiiuam , & rurfüsillaentia tionis poffit promifcué fieri pex quam- 
s,quz fundanturinipfisoperatio- libet intclle&us operationem, fed per pti 
itelletus, & habent pro ia mam determinaté fieri ens rationis ge- 
nat:enes extrinfecascogniti, &c. — nus, (pecies;apprehenfum, & fimilia,que 
itis c /mi« conueniunt terminis fimplicibus , per (e- 
cundam ficri ens rationis predicatum , 
- fübie&um, propofitionem, & alia huiuf- 
: modi, quz conueniunt integris enuncia- 
— —nmnis,feuforme extrinfece, casera vero — tionibus; per tertiam tandem fieri ens ra» 
11 fieci per notitiam diceGtam , .i. nonin- tionis medium termini, maius, & minus 
-— uoluentem reflexionem circaaliam prz- — extremumsantecedens,conícquens, & fi- 
.. wiam cognitionem;ita Auerfacit.fe&t.6. — milia, quz argumcntationem concernüt, 
— €omplut.q.5. & alij quampluresfic lo-— & in hunc modum hanc declarauit. fenté- 
- qui videntur Hurtad. dilp. 1. de obie&o. ' tiam. Darand. 1.d.19. q.5.& 6. 
—- 0 Log.(cct 5. Amic.trrac. 3.9. 3. dub. 6.ar.2. 
1 26 Deindc cim uie Ls intelleGius ARTICVLVS I. 
noftri operationes cx di&kis 1. p. Inft. 3 3 OA 
Log. distr in fpecie , inr oleas, Refolutio quafiti de Potentia enti$yáe | 
&lipgulas ficri poffirensrationisan per — . . tionis effettrice . 
aliquastantum 5 de quo tres cxrant fen 45. 4 Rorefolatione quz fiti quoad pri: 
tentiz . Prima docct fieri folü per primá | ren partem , quz eft de potétia 
operationem »quando obiectum fimpli- entis rationis ctfectrice , eft aducrtendü: 
Citer apprehenditar aliter , acfit nam. ensrationis dupliciter accipi poffe; prie. ' 
quando poíicaaducnit (ecunda , &ter-. mb proco, quod folum babet effc ex vi. 
ti3 operatio , .& iudicium, & didcurfis, — rónis,fecundo pro ente'proportionali, & — 
inueniumt: ens rationis factum pcr pri- zquiualente enti , gy fità rone; in propo» 
mam, Secunda ncgat €n$ rationis fieri — lito cit quaeritur, quz po'enria ens ratio. 
per primam , fed aílerit folum ficri per nis cfficcre poffit, & an hzc folus fit in- 
iecundam » ita Coconcll. g.1. predicab. — te]le&us, noncít íermo ^ entc rationis 
Loa. ——— UNES A 




















tme i HR 10 211 messis 2 M 


318 


$n primo fenfu , nam fic cffet repugnátia 
in terminis, quód alia potentia abintel- 


. le&u;qui dicitur ratio, feu porétia ratio» 


cinatiua, cns rationis cfficere poffet ; fed 
cft (crmoinaltero fenfu. quare quafiti 
fcnfus crit,an ficut datur aliquod ens ; y 
folum exittit obic&iué ininiclle&u , ita 
detur, vcl dari poffit ens , qp folum obie- 
& vé cxillat inaliqua potentia intentio. 
nil; a2 ab intelle&u; & hoc voluit in- 
nuc; c Doétor, com in 1.d.45.q.vn. C. & 
qQuol.17.C.-ipquirvelationem , quam pot 
voluntas , & quzlibet potentia collat iia 
alia ab intelle&u caufare in obic&is ab 
ipía inuicem comparatisn qu:bus ex na: 
«ura. rei non reperitür , non cH rationis 
loquendo ftrité de relatione rónis, quia 
non fempcr potentia illa comparans eít 
ratio,fiuc potentia ratiocinatiua, fed dici 
rationis , vcl quiaillis obic&is non cóuc- 
nit ex natura reiabíque atu potétiz in- 
tencionalis,vt ait ibi,vel prout hoc nomé 
ratio comprchendit int.llectom, & volü 
xatem iuxta phrafim Acifl.9. Met. vbi cas 
appellat potentias rationales, vt quolib. 
*cit.adnotauit ; vcl quia hoc nomen ratio 


Difput. IIT. De Enterationis 1 


ja poíTumt intelle&ui vel alteri potenz. 
mp fundamentum fi&ionis , vr 
concipiat id,quod non cft jac fi effet:aliud 
vero formale, & a&uale , quod nimirum 
a&u participatformalitatem entisratio- - 
nisquia.f.a&u fingitur etleab intelle&u, 
aut alia potentia , & ita obic&tiue exiflit 
in ca, vt extraillam nec exi ftat, nec exifte 
re poffit; Non eft hic quzítio de ente ra- 
tionis matcriali,& derelicto, fic enim có- 
cedunt omnes, non tantum intelle&um ; 
vcrum ctiam volontatem,imaginationé , 
& omnes fenfos internos, & externos pof 
fc ens rationis efficere , quia in a&ibus 
omnium barum potentiarum poteft vti 
que cns rationis formaliter fundari,qua- - 
tenus denominationes extrinfecz pcr a- - 
&tus carum in obiedtis derclidie concipi - 
poffünt,vt formze illis inteinfecasac inhze 
rentcszjuzftio igitureft deente rationis — — 
formali, & eft fenfas,an peropus alterius - 
potentiz ab intellectu poffit fieriensha- ——— — 
bens folum efle obici 








& ex via u À 
49 Dicendum eft ccrtum e(fenullà po 
tentiam vi | prater intelletum , & 


voluntatempolféens rationiscHicere, 8c —— 
ex hísduabus certum elfe intellettü. cf- m t 
ficete poffe , de voluprate vcio non it —— 
certumy(tis tamen probabile.Conclu(io —— 


extendi etiam folet ad quamcunque po- 
xentiam collatiuam , vt ait Troimbct. in 
Fonnalit.art. 2. prin. $. notandum vlte- 
zius,ecltandcin cuia ielatioaut denomi- 


natio comparatj jn. obiecto caufata pec 
a&um potenua' collatiuz magis partici. 
pat rationcm cntisrationis n primo fen- 
firquam aliz denominationcs-vili, cogni 
tic. quia vt docet Scot. $. Met.q. ri.ab 
initio nedum c&fe cationis hibet, quate- 
rusà potentiam'ept onali procedit, fed 
etiam alud cile ration's lupponit, in quo 
fundaur » quía denominatio com arati 
nón yefultat in obietto;nifi prius bfolu- 
té cognitum fapponatür quoád iilud at- 
itibutum, jà quo alteri comparatür..— 

48 Rurfuscum ens rationis cx di&:s 
4.2.art.1.duplex (it , aliud inateríale , & 
derelictá, ac potentiale, quia nimicü for- 
malitatei entis rationis actu non parti- 
€ipat , Ícd v. ique participare poteft. per 
a&tum potent z finzenus, quo fena. ne- 
gationcs,LriuutioncsyX omncsexminfece 
dcpom;nátilncs reales dicütur. entia ra- 
tionismaterialiicr , & fundamcertaliter y 


eít Scorilocis omnibus citatisyac &tmox 
cirandis,& probatur quoad fingulas par« 
tes ; Et quidem Primo, quód nulla poté- 
tia (enfitiua, fiue interna, fiue externa pof 
fir, oftend«ur geuerali rat one , illa ola 
potentia vitalis potett emia rationis c ffo 
iare ;qua ita rei iprz (Lore poicft eife, » 
obie&tiuam in (ipfa, vc excra iilà necti c , 
ncc exiflere poffir, ac in nullo (en(w, fiuc 
externo, liue interno potcft aliquid 1t10 - 
bicctiué exittecc ex vralicaius a&us. (cn- 
hiiui » ergo nullus (enfaum ens rationis 
poteft efhcere / maior patet ex dictis de 
formalitate entis rationis , quod talis cft 
naturz, vt illi prorfas repugnet. exifterc 
extra potétiam 1 qua fotmarur;probatur 
minor , tum quia vniueríaliter loqucado 
cbiectum fentuum cft (enfibile, íed. etfe 
fcnfibile efl etfcreale contradiftinctü ab 
cie rationis ; tóm quia obiectum prafer- 
tim fcníus eztc fni edt aliqua qualitas sé^ 
ibi- 





tte rei , vnde com- 
T dieitur (en(ationem externà pen- 
 detenon folum ab obicdto exi(tente , fed 
| etiamin fc prafente, ergo (cn(us cxternus 
J mon poteit dare effe obicctiuum rei non 
- exiftenti, nam femper terminatur ad efle 
reale eius a&ui prarfi pofitum eriam in 
illis cafibusde quibus itati (olet; nam 
remus, v.g.repra(entatur cacuus , vel fca» 
.. &usinaquaabilla (pecieyque vranfmitti- 
.. turadoculum cx immutatione fa&a ab 
j ME | &qua,per quam tranfit , antequam remus 
SM cipiatur ab oculojergo remus ille non 
4 ha rationem curai ex ipfo actu vifio- 
/. mis,fed antecedenter ad illumsquia fpecies 
.. — állafic immutata determinat eculum 
. videndam tali modo, & ita (uo modo di- 
.. cendumin alijsca(ibus , cü nimirum Sol 
(0 propter dittantiam apparet miaor ; quam 
— fit, & denarius inaqua maior, & edificia 
 difiun&ta eminus apparent coniuncta , & 
. oncauitates in pictura;in his enim, & fi» 
| miil uscalibus attingit vifus apparentia 
(0 jllamcaufatam ex vi pecierum (ic, vel tic 
ENS immutararam, vel aliande,& bac appare 
(0 wk repr (cntatio vera eft ,& realis , li- 
/— cé&nóreprafentetur obiectum, ficut eft, 


is, & exi(teris à 














ob immutationem fpeetecum, aut 
cauf(a,(ed in hoc nullum interuenit ens ra 


tionis, alioquin etíani fpeculum ; quando 
reprzíentat remum euüruum in aqua ens 
rationis efficeret. . 

,$o Etex codem capite probatur eadé 
minor argumenti. principalis de fenfibus 
iuternls , prz(ertim de 1maginatiua' aut 
z timattua,de qua cft dubitatio quia licet 
ha potentiz non neceífarió pendeant ex 

pra (entia obic&ti in feipfo, vt fen(us ex - 
terni adhuc tamen non refpiciunt coram 
latitadinem entis, vt intelle&tus;fed deter 
minatum expofcunt obie&ü, & hoc qui- 
dem fcntibile, quia non percipiunt cflen- 
tias,& (ub(tantiam rerum, fcd tantü qua- 
litatcs & accidentia externa , que vtique 
fünt entia realia ; vnde vt docct Scor. t. 


| -d.3.q. 2 F.contra Henricum , dum agnus 
fugit lupum ; non apprehendit rationem 


micitia,(cd accidctia Lupi,vt fibi ma- 
tetialiter dií(conucnientia ; à quorum ap- 
prchen(ione mouetur cx inftiactu nacu- 
tz appetitus ad fugà (cd ha fulius pro- 


| 91r. en folus intelleGlus efficiat ens rationis-zArt.F. 319 


fequi fpe&at ad libros de. Anima, X idco 
rationes quz inde (am: polf.nt ad. pro- 
bationem cócluíionis dimittimus, hac fo- 
lum cótenti, qua ex natura entis rationis, 
deducitur , quod fení(us dare nequit effe 
obic&iuum rei nonexiitenti; Et quando 
etiam inallatisca(bus contederetur fen 
fus externos dare effe obie&iuum rebus 
non exiítentibus , & precipue imaginas 
tiuam id facerc, cum mótem aureum, vel 
mare vitreum imaginatur , hoc etiam ad- 
miíÍo non fequitur hzc idola effc entia-a 
rationis,quía hzc ob:e&a noa habét im- 
 poffibiliratei ad exiftendum à parte rei. 
quod cit de e(fentia entis rationis » quod 
non folum excludit a&ualem exiftentiam 
Ob:e&i, (icut reprafentator , verumetiam 
poffibil;tatem ad exiftendum; cum igitur 
neque per feníus externos » ncq; intecaos 
tale potlimus idolum machinat 1cui cepu« 
gnct exiftere inrerum natura falcim per 
potentiam Dei abfolutam , concludendü 
cft nullum (en(uum pofle tale e(fe obie- 
étiuum dare rei non cxiftenti , quale re- 
quiritur adens rationis . 

. $1 Refp-aliqui ex Suarez cit.imagina- 
iuam (alim inhomine babere hanc vir- 
tutem fingehdi;quod non cít,nec e(fepo- 
teft,ex coniun&tione , quam habet cii in- 
telle&u,vndé inquit Suarez imaginatione 
in homine participare vim cationis, & for 
té nunquá fingere, quod nó eft nili coo- 
perante ratione quod etiam expertentia 
ipfa edocet,non.n. imagina ua mac ina- 
tur folum monté aureum, marc vitreum , 
& aliajquz vtique po (Tibilia fanc, fed alia 
quoque qu£ proríus impoffibilia funt v 
vt hircoceraüm, & chymceram, & alia» 
huius eneris repugnantia. : i 

Sed facilé euertitur. hzc folutios tum 
quia proptet hanc coniunctionem nó po 
telt imaginariua extendi cxtrà (uii adz- 
quátum objie&um, quod cíLens (cnübile 
exittens vel exiftere potens quale nà ef 
cns rationis ; tum quia etiam ipfa imagt- 
patiua humana adhuc continetur intra Lli- 
mitc$ potentiz organic » atque adcó 
fpicitobiectum, quod contisetur infrà 
limites obiecti materialis. ob proporttos 
nem; qua verfari deber inrer paient ^m» 
&obic&um quoad rauionem Eon lei 

F f t 9, e. 


24 


7220 


$20. 
éperandi; tum quia fal(um eft imaginati- 
uam per fe participare vim tationis in ho 
fnine , nam tantamcum ipfo intelle&u 
conucnit inrationc potentia cognitiuz: 
interne ; cum tandem quía vc ait Auer(a, 
fi imaginatiua (uo proprio a&u diftin&o 
ab a&u intellectus habet cfformare ens 


rationis;frufira affertur coníortium intel- 


lectus . Neque experientia eft in oppofi- 
titm, dum .n, concipimus hircocecuum , 
chymetam, Deum corporcum, & fimilia, 
plané vt paffim notant Au&orcs, non ex 
vi imaginationis voiuntur mátürz , auc 
effentiz incompoffibiles, quia nec imagi 
matio,nec alius íen(us profundat fe víque 
ad fübftantiam , (ed tantü externa acci- 
dentia hirci v.g. & cerui; quotum cóiun- 
€tio certé non repugnat, nam (zpius viía 
funt monitra ex diuettis animalium figu- 
ris conflituta , vnio aütem naturaruin 1n- 
compoffbilium fit à folo intelle&u. 


$2 Altcractiam pars conclufionis có- fti 


probatur, & primó quidem ens rationis 
ab intellc&u fieri ità compertum cft in- 
tcr admittenres entia rationis , vt proba» 
tionc non egeat , quod vel cx ipfo nomi- 


ne entis rationis indé deduát conftare.- 


dcbct, id autcm ctiam de voluntate pof- 
fc probabiliter affirmari oftenditur ma- 
nifcfia ratione, quia nihil illi dee(t ex re- 
quifius ad potentiam formatricem entis 
rationis, fi .n. rcquiritur , quod talis po- 
tentia fit collatiua, certum cft hoc i 


tati non deficere, ità .n.. poteft cóparare. 


vnum obie&um alteri , ficut intelle&us , 
nonquidcai per modum iudicij, & cogni 
tionis, (ed per modum ipfius, ordinis , & 
acceptationis, vt notat Bca(auol, q. quol. 
20.cx Do&orc cit. v: cum vulc media.» 
propter finem;imo potcft inuicé ità duo 
€onfetre obic&ta, quz à parte rei ó fint 
refctibilia,vr cum peruersé agésvult Dcü 


proptcr creaturam viendo fruendis , & . 


froendo vtendis ; Si requiritur, quod talis 
potentia fit rcflexiua,vt vlteriusaliqui exi 
unt,ex Suarcz n. 17.0b quod ncgant sé- 
us ens rationis eflicere poffcquia oculus 
p em vidct, fed reflexé nó nouit parie 

té e(Te visü,ncc imaginatio perci 
D abicdto. eque id 


fit cíÍc imazinatum 
voluniati deficit quia voluntas liquid vo 


it; quid. 


Difput.IlI. DeEntevationits-—-. 000 


» 

lens faepius hue a&um reffexum con(entit- 
fc velle,vt docet Scot.quol.16.D. & r.d. 
47:q.vn. D. & ratione reddit quol. 17. C. 
quia hzc munera competunt illis poten- 
pos rationem ambabus communem gs 
fob earum immaterialitatem; Si tandem 
requiritur (quod principalius eft) quod 

otétia det effe obiectiuum rei, qua reali- 
rer non eft,ncc cífe poteft , adhuc neque: 
hoc deficit voluntati , tü quia poreft vo- - 
luntas impoffibllia;etiam vt talta ab intel 
Ic&u often(a , appetitu faltim inefficaci 
appetere,vt docer Scot.2.d.6.q.1.quara* —— 
tione tenet. Fuent. cic. polle voluntatem - 
ens rationis efficere; tum quia (quod ma- 

is vrget) poteit voluntas ex fua libertate - 
Pocta in obte&o fingere , vbi te vera - 
nonrcpcritur, nec reperiri poceft, neque 
vt bonum ab intelletu proponitur , crgo 
poteít taleeffe obie&iuum bonitati tri- - 
buere,qualerequiriturad ensrarionis CÓ- — — 

wii nes onfcquentua pater ,quiaim - 
rali ca(u voluntas eft,qua primo fingit 
nitatem in.obie&o, vbi non ett, nec cíTe 
poteít, non autem ipiclle&tus; per quod 
excludicur commumis rcípontjo Recen- 
tiorum dicentium; quod licét voluntas in- 
terdum tendat im bonum, quod re vera tà 
le non eft, tamen ipfanon fingit tale boe 
numy;fed (upponit iam cófictum ab intele - 
le&u,& propofitum pet intellectum; af- 
(umptum probatur ; quia in fentétia pras 
fertim Scoti przter finem veram , & ap- 
parentem datur etiam finis prafi xus , (e 
praititutus in T.d. f.q. r.arr. 3. & 4.& eft 
quando obieQtum 'pracisé e(l à ratione 
oftenfum fub ratione mali, & voluntas ex 
fua libertate illud (ibi pratigitGraquá finé, 
nom quod voluntas feratur im malitiam 
pet fe;quia hzc non cft obie&um profe- 
cutionis,(ed quia oftenfo obiecto volun- 
tati (ub ratione mali,& ex alia parte oít&- 
fa rationc boni vel in fe , vel in alio obic- 
&o; poteft voluntas bonicacem illi obic- 
&o affi gere,quá tfi pon habere prius ofté 
dicis inb Qt , & (ub illius bonitatis 
praetextu obicétum illud in (c malü acce 
ptate j de quo agimüs ex profeífo dilp.7- 
Phylic. q. 8. arc. z. ticuc igitur probabile * 
eit dari hineii praefixum; & clTe (ufficiens 
voluntaus motuum; non tantum bonum 

verum» 


























-— &flertionis fundamentum; quod 


E " bando diuerfis cxpetientijs 
| externos ensrationis cflicere poffe 


CRM colores in Iride, vitro triangu- 
—. lari,collo c 


.W" LA 


pparenss(ed eti pra ftiturum , 
ji prob sodes oaept eft volunta- 

s rationis efficere poffe hide 
uimur,& hoc eft praecipuum huius 
Aci aii fruftrà 
e Poncius hic, cui occur 







* 
P 


Rx D 


- gimus difp.2,Met.q. 9.art. 1. à .246.; 


7 Solumtur Obietliones- | 
$3 TNoppofitum obijcitut Primo pro- 
t (cn(us 


; Vi. 


X£ , concauitates in pi- 


| €&uris,vnum,& idem obie&um multipli 
v rm o oculo ex parte (üperiori 


infcriori,& alia huiufmodi, qua à par 


/ 
Hw 











- — retci non exiftüc 1n obiectis vifis)ícd cà - 
.. — tum in €a cognitione , qua exprimuntur , 
X dt LA N dei 
——  Confitmatur;quia in his cafibus , & alijs 
- multis falluntur fcnfus cxterni; quis hoc 


. ncgct at 


per omné actum falfum fit ens 


- rationis inquit Arriaga cit. quia ftatim 





ic 
- fe 

/— apptehendendo ncgationé illam per mo- . 

E. dontigrR poütiuz , & cnübl ; 

. potentia fenfitiua non attingit, nili obic- - 


a&tus cit (al(us , obiectum citis non cít 
parte rei, fed tantum in illa ip(a cogni- 
nc . Demura oculis videmus no adcf- 

m , quod vtique fieri nequit y ni fi 


- 






" 


lis »quia 


&um fen(ibile id autcin. cft ens ratio- 
nis machinari . - 
*: Refp. iam ex di&is patere , quomod 
in illis, & (milibus expericntijs nihilfin. 


. gitur ab oculo, quia ipfc non habet vim 


compon: ndi cucüitatem cum remo, par- 
uitarem cum Solc;colores cua Icidc, &c. 
fed re vera exprimere , quod illi per (pe- 
clesobijcitur antecedenter ad a&um vi- 
fiónis , hzc igituromnia non (unt obic- 







&iué tantum un ocuio , (cd veré à parte 
rci, non quidem (ccundum cfc reale , & 
fubie&tum inillis obic&is [ed (ccundum 
cflc rcp lc; & intentionalc, quod 


variatur iuxtà variam (pccictü » vel etiam 
ipfius organi iaxnütacioné , ficut paries, 
qui à parte rei eft albus;pofito ante ocu- 
los vitro viridi ob imiputationem (pccic- 
rum, que per tale medium deferuntur ad 
oculum,eít viridis,non quidé realiter ,fcd 
tccundü cffe repra(entabile; & hoc (ufl- 


gur. en filus imellefuseffciat eut rationis ct. 3i 


cit ad foluendgm argamétam ex illis ex^ 
periétijs dedu&ü, namexplicare vade ia 
fingulis proueniant illa appatentiz,vt du. 
plicitas obie&i inoculo compretfo,colo- 
resin collo colamba,concauitates in pi-. 
&ura;(pc&at ad libros de anima; videatac 
Amic.qui cra&t.5. Log. q.3. dub. 2. art. 2. 
fingula explicat. Et quando-etiam con- 
cedceremus hzc omnia exiftere tátum ime 
vi(ione, qua exprimuntur, adhuc bis - 
da foret confequentia, quia vt fepe dici 
eft;ad ens fenüibile equiaalens enti ratio 
nis non (ufficit,quod videaturid quod na. ' 
eft,iíed quod etiam illud tit inpoffibile, 
ficut apparct; tnodo nec colores apparés 
tes in colio colua;bz, necremi cacairas z 
,S& alia huiufmodi apparentia funt impof* 
fibilia,qua rationc conuictus Arriaga có- 
ccdit perfenfus externos ficri non potfe. 
ens rationis impotlibile, (ed tanti illud , 
uod actu à parre reinonexittit, licet it 
poflibile : Atiam ex didtis conftat hana... 
fitam diftin&ionem de duplici entc ra- 
tionis penitus implicare , quia realispof- 
fibilitas repugnat enti rationis , vt fic. 

m Ad Contira. in hiscafibus , & fi- 
milibus re vera fenfus nonfallitur, quia 
apprehendit illa obie&a, (i non vc süt,(al- 
tim vt à parte rci reptatíentátucá fpecic- 
bus;vndé vifus apprehendit folum appa- 
renuam illamcolorum v.g. in collo colü- 
bz, inquo falíiras nulla , aut fi&io inter- 
uenit; quia à parte rei ità fitrepraícnta- 
tio per fpecies; quare fi erroc intetuenit, 
hic potius erit imaginatiuz , vel. intelle- 
&us,vt conliat in exemplo vuarü à Zeufs 
pictarum; quas aues cxiflimaruatc verassg 
i&lintet à Parchafio depictiquod Zeufis 
ipfe exiftimauit verum , nà in his caibus: 
vifiua non e(t decepta, quia vifio veré ad 
yuas pictas, & lineum pictum termine. — 
batut, Ícd exittimatiua tancü,vclintelle- 
ctiua ob fimillima accidéciajiaió neq; 
tellectus ip fejant imaginaciua fallercturs 
li cius iudicium feratur non fupra obiecti 
exiftccian , (ed (upra (olam eiufdé nip 
rétiam;quia tunc iudicaret, quod veré à 
parterci apparet. Quod fi iaccidum fale 
latur ipfc intelicctuscum ipfo séfu:adhac 
obicétà talis (cofationis; auc intellectio- 
nis non erit cns rationis , quia ve (4e bur 





322 


impo(fi bilitaté ad exi (t édum.à parte rer. 
qua ad ens rationis requiritur, vnde ne. 
gatur abíolucé,quod ait AC RUE 
Cue actü falí((um ens ratioats coltitii , 
Ad Confira. vltimam 'a(Tü- 
ptum, nullus fiquidem fenfus; przfertim 


cxternus , percipere poteit negationem 


actu po(itiuo,ícdrantum percipere fa- 
bicéctum nó cognita forma negata ; atque 
ità non videmus tenebras in acre. ficut 
neque flentium audimus in folitudine , 
fed per carentiam actus. dumtaxat id di- 
cerc (clemus abufié . 
$5. Sccondo obijcitarprobando ficri 
líe faltim per feníus internos , & prz- 
Lie x capui im »Icu phátafiam ; Tà 
-quiactiam ip(a cft porencia collariua , vt 
Scot.docet 1.d.4 $.q.vn.in fine; & habet 
virtutem ncdü obiectiué coniungédi, ve 
compoffibilia fuot , vt cum ex connc- 
xione fpecierum montis , & auri fingit 
montem aureum , fed etiam incompof- 
fibilia, vt cum cx connexione (pecierum 
hirci; & cerui coiungit illas natutas . Nec 
re(pondere valer phintafiam vnire acci- 
dentia cxterna illarum naturaram,non ip- 
fas naturas. Quia phantafia format (ibi 
ebicéctum,vt ctl cognitum ab intelle&u ; 
quia quod intcllectus intclligit ; id ipfum 
phantafia phantafiatur , (cd iatellc&us in 
io cafu non fela accidentia externa coniü 
fcd & paturas,ergo &c. Tm :. quía 
imaginatiua potcft concipere lineà quàá- 
dam infinita ,quaz implicat, & alia huiu(- 
modi,vt [patum realc extra Cclum , qua 
ratione Dialectici dicunt ens unaginàbi- 
le magis ampliari quàm ens po(fibile; Tü 
3.cx Arriaga interdü tall tur. camis cepu- 
- tansvmbram hominis cffe hominem illá, 
à quo vapulauir,& aufugit imaginando ab 
co,quod videt fuifle latum,at coniupgé- 
do percuflionem cum illa vmbrasvt cum 
cauía c fficiente profe&tó impollibilia có- 
iungitsquia cum vnibra (it nihilynó poteft 
darc ictus. Tum 4.«x codcm , dum quis 
videns àlonge ítatuam piat efe homi- 
nem;vtique habet hanc apprehen(ionem , 
quod ille cft homo;at impollibile eft ho. 
minem cflc (tatuam, ergo faz pius phanta- 
fta apprehendit vnioncan, fcu 1denatatcm 


Diput.1 LI. De Ente Rationis. 


&üme(t , obiectum fenfaum non habet. reram impoffibilem i»; 


-.:$6 Rhefp. non e(fe ccrtum 
pun lic potentià formaliter col. 
t 


iuam, nam loc.cit, 1.d.4$.66 4.d.49.q.. - 


r.relinquit fab dubio , quin potius 
fitum aperte alib TW nn Dx EE. 
& in 44.3 5.Sc in 4-d. 43.2. vbi Tatar.&c 
d.45.1-3- que toca pouderat Bargius in 
1d. 2.0: 1.8. Quinto dico, & quol. 17. C. 
cum innuit vim collatiuam oriri ex ime 
materialitate potentie , & cum dicitur 
phaniafiam coniuogendo fpecies montis, 
& auri componere montcat aureum, & il 
lud atingere,vt quid vnü, inquit Bargius 
cum Tatar.illud tantü attingere velut có- 
plexum indiílaas, .i. fine co 
do,quo oculus tine formali complexione 


atungit Petrum currere, dumactuillm — — 


'det currere,non autem velut complex ü 
Itans, icum copula;quafi attingat for- 
malitct vnionem illorum;vnde iuxta hanc 
viam, quam ku 
q.3.n.28.cum aiijs mod : ] 
(o docet Brafau.q. 13.quol. (à quó,vt eius 
moris eft,Pofnan. 1. d. 5 5. difp. 1. vbi de 
hac re agit , totam ttanfcripüit quz (tionc 
fuppreflo nominc) plana r 
collatiua formaliter,& proprie , nec dici" 


tur componcre chymceram, qua(i attingat. - 


fua cogniuone illud aggregatum forma 
liter, quatenus eft quid co.npotitom ; « 
vnionem illam in ratione obie&i; (ed dici 
tur cam cóponere matccíaliter.; quateaus 
fimul,& qua(i vnica a ionc attin» 
git partes , ex quibus chymera reulcat , 
quas antea (cor (im coguouit, & iuxta hác 
viam on.nia illa arsumenta ruunt , vtpote 


qua fupponunt pbantatiam effe potentia. - 


formaliter collatiuá & attingere formali- 
* ter vnionem duorum in ratione óbiecti. 
$7 Scd quia hoc plenius difcu 

ctai ad librus de/Ainm; 
nunc phanta(i am. ctlc formalttcr c 
uam;«uia tamé non egreditur Irmites po 
tenug (enfitiuz,plané cópenetc nequit 
nifi fpecies (en(atas,vt Scot.doccet 1.d.3. 
Mem Qumto dico,quate in compos 

tione chymere, & hircocerui folum ate 
tingere poteft vnionetn accidentiunsqug 
vtique pottibilse(t;nonnaturarü; &ad 
inttanuam ila m dicendum efl vecum ef 

fe 








apud Scoti. 


co mo«s 


; » difp. 2. 
tors Gat gage ah ; 





- 


anoett virtus — : 


? 
Ld : 


at D. 






| 

10d cum intelleQus operatur , etiam 
iantafía dd fed circa (uim obie- 
9 n, quod fenfibilitatem non tranícen- 
. . dit, vnde cum intelle&us intelligit natu- 
|... masincompoffibiles , phanta(ía coenofeit 
figuram, quantitatem , & accidentia ex- 
terna illarum. Ad 2,negatar a(fumptum 
cum potius experientia confiet cognitio- 
nem imaginatiüz ferri ad obie&tum cum 
aliquo termino , quia ex modo eius ope- 
. randi concipere nequit obie&a , nifi in 
determinato loco, fizara,& (im.libus, vt 
nótat Amic-cit. qui etiam ait imaginabi- 
——. leex vi imaginatiuz won latius patece , 
.-— quàm ens poífibile, quia dicit quantita- 
fuo tem, fpi n fimilia, quz fant poffi- 
— . bilia , fed inotdinead intelle&um magis 
Jaté patere, quia. comprehendere potc(t 
fi&itia, & de hoc intelligi di&um Diale- 
. &icorumr . Vel dicendum potfe phinta- 
—.— fiam concipere lincam , & (patiur infi- 

-.-PREPIOM : 23 . zc 
.— mitum/íyacategorematiciof; quod nó im- 
—— — pficat,non vccà cathegorematicü, vt di- 









R: 


imus in Phy(icis. Ad 5. (u 


» 


nitur fal- 


. rafía(uffodere fpecies non fen(atas,qua- 
" lisef fucctes inihicitie Ic imt dns 
... Door (upracic. loquens de 220 tefpc- 
&u lupi ; falfam itemett canem vifione 
atingere vmbram , que eft mera priui- 
tio, & cum ea coniansere perculTioné , 
- et cum efficiente caufa , quod igitur in 
"vmbra percipit,eft lomé ipíum fecunlá, 
& ipfius luminisfigura , qua terretur 
ob (imil tud:nem; quam habet cü figura 
bominis, quo vapulauit , & cam ca con- 
^. Aogix pecie percu'Ti onis, vnde nunqua 
-  mttiggit , nifi vnionem fen(ibil um acci- 
- gii resi eee Ad 4. intel- 
c&us ui facit illam cómplexionem; 
.' . phantaliavcró camnon fe profundct ad 
fubitantiam , ftit in coremplationc ex- 
ternz fizure hominis, & ftatuz,& cas ob- 
fimilitudiné coniangit adinuicé , & ear 


ynionem attinrit, non Yeró naturarum. 
T $8 Dices Me adtdun (altim per 
1 modummemoriz,& remiaifcentie po(fe 
cns tationis efformare, quía remuifccn- 
do ia ue rem;quz non cft, (ed fuit, & 
facit ionem quandam fupra a&utm 
aam prateritum ; cx qua refleai 


("A 


Ne necu 


 füm io argumento quod .(. poffit phan-- 


fultare folet ens rationis;ita .n. formatur 
ab intelle&u. Refp. licét Cópl. cir. n.29. 
probabile cefeant cogitatiuam , & remi- 
nifcitiuám ob maiorcm quandam cóiun- 
Gionem, quam habent cum intelle&u in 
bomine (upra ceterosfenfus , pose ali- 
quod ens rationis efficere , tamen quia 
Ob ralem coniun&tioné non eleuantur il- 
l;feafüs cxtra fphazcam fenticiug poten- 
ti , vt fapradictam cít contra suarez; 
praftat id potius abfoluté negare, nam 
quamuis poffit imaginatiua per modum 
remimfcentiz cogao(cere obic&tum; vt 
antea recognitum ;hzc tamen non cft re. 

fl.xio cius geaeris, qua ficri folet ensra- 
tionis, quia illud apprcheadir (oli quoad 

an eft recolendo antecedentem act co- 

gnitionis,non autem recogirando quidua 

tuccit tale effe cognitum in obic&o. 

-' Tertio obijcitur cx Suarez , quód ne- 
queat voluntascfficcre ens rationis , Tá 

quia etli (zpc appetat rd, quod noa cft re 

ipfa bonum fed tantü appareucer; üihilo- 

minus ctim non det ipfa illibono apparé- 
tiefe obie&iuam,fed intellectus, no po- 
terit voluatas dici fiasere illud bonum 


fd potius ferri in illud iam fi&um ab in- 


tclic&u. Tam 2.quia cum votuntas fit po 


| tentia ceca, füppponit obie&um propo- 
fitum per cognitionem, fiuc fit bonü 
| uz apparens,ergo cü non faciat obiecti, 


fed illud (upponat , inepta jrocfusett ad 
cas rationis efficiendum. Tum 3.etiamf(i 
voluntas poit vnü ordinare ad aliud, ad 
quo4 non eft fuapte. natuta ordinabile , 
non format noua relationem ordiais in 
tali mcdio, quz (it eas rationis, (ed rantit 
refalcit ineo fao modo denominatio ex«- 
trinfeca rclatiua, vc paffim refültant ex 
a&tbas aliarum poteociarum , Tà 4. quia 
etiamfi poífit vlterius voluntas reflecti 
fapra fuas denomiaationes extrinfecas im. 
obic&is dercli ctas amati, voliti, ordinari, 
&c. ficut intelle£tus fupra fuas;tamé per 
talem reflexionem nonillisatfert nouum. — 
eife rationis,ficut intelle&us, quiillasap 
uer. vrquid. exiitens. iP 
um tádem , quia intellectus 
tationis a firmando, quod z 
gando, quod cít ,& hic 
voluntas autem accedit 












lebie&o , quod non eft illud efficere. 
$9 Refp.exdi&tis non tantum bonü 
verum, aut apparens effc fufficiens volü- 


tatis motiuum , fed. etiam bonum : prafi- 


xum , licét ergo quando voluntas tendit 
in bonum apparens peccádovx ignoran- 
tia,fictio fc teneat ex parte intelle&tus, tá 
quando renditin bonam przfi xum pec- 
cando ex mera malitia ; fictio non fc tc- 
net cx parte intelle&us, quia ipfeoftcn- 
dit obic&um malum, & (ub ratione ma- 
li, fed totaliter fe tenet ex parte. volun- 
tatis, quz non obftante intellectus ofté- 
fionc cx mera füa libertate applicat illi 
obiecto bonitatem ,& illud bonitate fal- 
. so indutum fibi przfigit , tanquam finé , 
om caíu peccare dicitur ex certa mali- 
- Ad 2. patet per idem, quia intali cafü 
m fibi obicctum , in quod tendat . 
ces, ergo tendit in incognitum , cum 
talis bonitasnon fit ab intellecta in illo 
obiecto oftenía , Negatur fequela , efto 
mamque intellectus non oftendat. boni- 
zatem in tali obiecto , cam tamen oftca- 
dit inalio,vel in fe abftracté , quod füffi- 
Kit; vt voluntas poffit eam applicare obie 
eto'?ropofito, vt malo, nec ob id dicatur 
"Éctri in incogoitü , vt declaramus in Phy- 
- fica dilp.cit. Ad 5. veram eft actu. dirc- 
€to,quo primó vnum obiectum ordinat , 
& comparat ad aliud non refültare ex vi 
zalis comparationis actiuz in obiccto, 


nifi excrinfecam denominationem cópa-. 


rati tamcn n co fic comparato;& deno- 
m per aliam actam quafi re- 
, caufare refpectum rationis ; vt 
aicclarat Doctor 5.d.26. q. vn. E, Ad 4. 
, negaturaflumptum , nam vt docet idem 
3Doctor quol.17.C. quemadmodü intcl- 
&clicctus (uas denominationcs cxtrinfe- 
€as apprchendédo ad modum cniitim di- 


«iur illas cff c in entia rationis, fic 
& volantasidipfom facere poteft. acce- 
prando (uas , nam acce obiectum 


€o ptacisc, quia ab alio,vel etiam à feip- 


cft amarum , tribait illt extriníecz de- 


nominationi etíc quoddam rationis ni- 
mirum quàdam rationem boni , & ama- 
bilis, ob quà mouetur ad illud obiect 

ecceptandum, A d s. qua céfetur ratio à 
priori ex diucrío modo tendendi int«llc- 


&us,& volütatis de(umpta , negatur a(2 
fumptum effe vniuerfaliter verum , quia 
non folam per iudicium,(ed etiam per ap. 
ptché fionem incomplexam fit ensratió- 
nis,vt dicemus art. feq. quando nimirum. 
obiectum non habet aliud effe,nifi cogai 
tum in ea,quod autem voluntas operetur 
accedendo, ve] recedendo ab obie&o nó 
refert , fufficit enim , quàd illud obie- 
&um non habeat cffe in (e , (ed tantum 
in voluntate. 

At Dices, id implicare,cum enim non 
feratur in incognitum , fed ab izzelle&tu 
propofitum , nunquam dare potcít pri- 
mum effe obicéto, fed potius fertur in il- 
lud ià datumab inteliectu, & conlequen- 
ter eít ens rationis [olum in ordine ad ja. 
telle&tum. Refp. iam oftenfüm efe, in 
quo cafu poffit voluntas dare primü effe 
Obic&o; & adhuc conceffo illo antece- 
dente deberet negari con(equentia, licet 
enim ens rationis non fic 
luntate, adhuc camen fao modo fieri pof 
fet fe vtbene aduertit Arriaga cit. — 
0.37. ficut Adaerfarij concedunt iudiciür 
fuo modo facere ens rationis, licet füp- 
ponatur ta&ü ab apprehentione , vt mox 
dicemus, & ficat omnes fateritenenturs — 
perrepetitos a&us-po(Te ab codem in- 
telle&tu idem ens rationis (cpius. fieri« 
Ouuied. controu. be ea un&. 6. 
n.7-fatetur ingenué rationemallatá , cui - 
JE fidunt , & prafertim 

oncius,non concludere igtentum , quia 
licet itionis non fieret primó à vo- 
luntace adhuc tamen fuo modo fieri poí- 
fet (ecundo ; vede ex alio capite probat 
voluntatem ens tationis cflicere nópof-. 
fe,quia aequit przftare rebus eíle obie- 
Guam, & inteauonale;quod fundamcn- 
tum eflc fai(am ofteadunus di(p.z. Met, 
q.9.art.I. n.248. — i 


ARTICVLVS II. 


Refolutio quafiti de aiu , quo ens 
- rationis fit. 


6o | g geom Primó , ens rationis in 
vniuerfum fieri per. illum a&tum 

intelledtus,quo per modi entiscócipitur 

idjquod ui re nQ babet egucatea, feu (vt 
de j euam 


fieret primó àyo- — — 











Am. 
"o NT 
P 


DU ES 


x pera&em illum 


na&us voluntatis comprehédatur) 
pet ilum a&umy ex vi cuius ita ali- 
d exiftit obie&tiué in ea potentiaycu- 
eft a&us,vc extra illam nullam pror- 
efle — É mpeg jbic ves 

poteft abfolutus , vel collatiaus , 
Pig ds , vcl reflexus foxta exigentiam 
entium tationis , qua . Concufio 
fequitur ex didis q.2-art. 1 de formalita 
teentisrationis , nam fi ens rationis jl- 





-.— fudcft, quod habet tantum effe obic&i- 


mum in potentia, à qua fabricatut , vtiq; 
y cx vi cuius 


accipit tale effecbiectiunm ; & cum in 


SE intellcétu talis a&us fit ille,quo per mo- 
|... dumentis concipitur , quod in re nullam 
| prorfusentitatem habet,plane per hunc 


. eundem a&tum prodücetur ab eo ; & ita 
ficri ipfa experientia docet , cum enim 
a&u fimplici , & pofitiuo priuationes 


| » 
. — megationcs , & alia impoffibilia , item & 
|. sexrpDfecas denominatienes , quz om- 


(v miafuncentia rarionis mate,itlia ; conci- 


l 





pimus , & efformamus in entia rationis 


|. formalia , viique illa concipimus ad in- 


ir veri entis,ncmpe czcitarem» vt pra- 
iam organi difpofitionem ;. tenebram vt 


actipam in Ucoj, et relationem quád 
adcreaturam, & vificnem paffiuam in 
paricte vt aliam relationem a&iuz iu 
oculo cortefpondentem , & fie de alijs, 
vt difcurrcnti con(tabit : 
^ 61 Quodveró hic a&us entis ratio- 
nis tormatiuus poffit effe abfolatus , vel 
comparatiuas direétus, vcl rel exus,iux- 
ta variam conditionem entium rationis, 
(ant facienda ; Prob.quia omnis rc- 
latio tationis fit per acá. conferentem , 
velordinantem vnum ad aliud, ncc aliter 
fieti pcteft, fi enim denominationé ex- 
ttinfecam Crcatoris in Deo volumus in 
ens racionis cfformare , neceffarió con- 
ferimus Deum cum creatura , vt relati- 
uim cum fio correlatiuo ; € contra ens 
rationis abfolutam (quod infra concc- 
dendum effe oftendimus) fit conci pien- 
do aliquid non in ordine ad aliud, dum 
enim tenebra concipitur , vclut forma 
cxtenía per aerem, nalla profeta imer- 
uenit comparatio tenebrz ad aliud , vt 


Keri can aeris difpofitionem , creationc 


Ba o. | 
a IV. Quoatia fit Éns Rationis. 1L. 325 


adtermimum , Rurías quia malta (ur 
entia rationisquz fundantur in ipis opc 
rationibus intelle&us,vt fuat omnes in- 
tentrioncs logicales , hecomnia fisci pc 
tunt per notitiam reflexam , tunc enim 
proptié efficiuntar,cum intelle&us reflc 
&endo concipit denominationes ortas 
ex priori cognitione ;nobic&to ad mo- 
dum alicuius relationis , feu formae in^ 
wimfece ; éconrra vero alia entia ratio- 
nis, quz non hibent pro fundaméto pro- 
ximo denominationcs extrinfecas co- 
gniti, abftra&i , & alias ex »&ibus intel- 
le&us ortas , fed immediate fundat eas 
intelic&us (upra i pfam entitatem tcalé 
vt relatio creatoris & (imiles , fieri ha- 

t per notitíam dirc&am aon inuo- 
luentem reflexionem circa aliam pra- 
uiam cognitionem. 

, Sed obijcies 1. quod omne enscatio- 
nis ficri debeat per notitiam compara- 
tiuam;quia fit per eum actam, quo con- 
cipitar ad in(tar entis realis ; ergo lem- 
per concip:tur comparatiué ad aliud , & 
ex a&u collatiuo cop(urgit. Sccundog» 
femper fiat per a&um reflex , nà actus 
intelle&tus , quo fit ens rationis , (emper 
fapponit alium actum eiufdem intclle- 
&us , vt enim paries cognofcatur v.íus , 
fupponitur cognitio alicuius vi(ionistec- 
miaatz ad ipfum ; vt. fiat hircoceruus , 
fupponitur cognitio hirci , & cerui , & 
cum omnc fiat ad inftar entis rcalis,fem- 
per (upponit cognitionem entis realis. 
Tandemé contra videtur nunquam fie- 
ti poffe per a&um reflcxum , quia actus 
reflexus non facit ens rationis, edattins 
git illud iam fa&um per priorem cogni- 
tionem directam vt (upra docuimus q. 
2. arc. 1,in fol.ad t.cum Do&ore Met. 
q. r1. & 2.d.1.q. f. B. 

62 Refp. negando a(fumptum , quis 
enim intercedat aliqualis comparatio in 
formando ente rationis , non tamen irt- 
tercedit illa comparatio , qua refertur 
vnum ad aliud , vt ad füum retmint qua: 
proptié cft comparatio, & per a&tü € 
latiuum fit vt bene notauit Auer(a q. f» 
fec.6. fed tantum concipimus. vnum 
fimilitudinem alterius , fic dicimus v.g. 
concipere tencbram in acre pet compa» 

rado- 


3426 » Difput.1 I L De: Ent Rationin d e ": 


rationem ad lucem , quia eam concipis 
mus extendi pet aerem; , vt loler extendi 
lux,qua proprié non "n some a. 
IUS 1mitato ; quo Concipercaus 
eebrén i acre A quendam reípc- 
é&om ad lucem. tunc vrique hac foret 
- vera comparatio,& rcferétia ad lucem , 
vt ad terminum, & eficr ensrationis pro 
pic fadum per notitiam comparatiua ; 
ob illam tamen aliqualcm comparawo- 
nem dixit Suarez. nu. 16. actum torma- 
tiuum cotis rationis effe aliquo modo có 
paratiuum,& forte etiam in ho fenfulo- 
-cuti funt scotiftz iili ; qui dixerunt ens 
quodcunque rationis actu collatiuo fic- 
£i. Ad 2.fi actum rcflexü fümamus pro 
cognitione quomodocunque aliam prio 
rem fupponente, lic dici poteft omne ens 
rationis ficri per actum reflcxum , fiqui- 
- dem necettarió illi fupponitur cognitio 
- entis realis ,ad cuiusinftar cfformatur ; 
fed t1actus rcflexus fumatur propriéypro 
co.(-quo intellectus (e reflecut vel fupra 
fc cognofcentem vcl fupra obiectum ; vt 
à fe cognitum, vel fupra actum ipfum co 
gnitionis (inquo fenfu proprie diftingui 
tur ab actu rccto, non autem in priori » 
nam di(turfus fuppon.t iudicium, & hoc 
apptché (ionem, & tfi tá indicium, quàm 
difcuríàs actus recti funt, cító etiam ipfi 
potlint cle reflexi) (ic non eftopus om- 
me cns rationis per notitiam refiexam 
"fieri. Ad 3.iam ibi q.2.ar.2.in tcíp.ad in- 
ftanriam factam cotra (olutionem£ecü- 
di principális $lené declaratum cft , quo 
" s&lu dicat Dóctor cns racionis fieri per 
notitiam directam , non vero rcílexam ; 
nam loquitur. de -notitia reflexa mere 
. fpeculatiua , non autem de rcflcxa pra; 
etica, & factiua ,"u& in tanuunin appellas 
tur directa, quia per ipl am primo intel. 
ligitur cns rationis yt 1bi dicrum eft. 
^ 53. Dicimusfccundo , entia rationis 
fpectaetia ad materiam propofitionis , 
& dilcur(us ficri potle p. tres opcratio- 
ncs incellectus dittributiué , alia acmpe 
per primam, alia pcr fecundam;alia p ter 
tiam;fpectantia veró ad formam, vc ge- 
fus,(pecies,lubicctum, praed icatum; an- 
tecedens ,coníequens, &c. fiunt per pri- 
mam dumtaxat. Conaufio duas habet 


partes, & quoad vtramque probatur, .&z 
explicarur , potet enim intellectus ap-- 
endete teciminos repugnantes, vi cá 
cócipit aluum Deum à Deo vero di(tin- 
cium chymeram;hircocceroum, ac alios 
terminos incompicxos repugaantes; po* 
teíl iteni componere propotitiones fal« 
fas, & repugnátes,atfirmando, quod im- 
poffibile eft , & ncgando,quod nece(fa- 
rium eft, vt homincin elfe brucum , ho- 
minem non eíse animal; poteft denique 
prauos efficere difcur(us ex aliquo ante- 
cedente deducendo, quod nullo modo 
fequi potefl ex ia j tic autem apprchen- 
dendo iudicando, & inferendo fingit di- 
recié idquod nó cít,nec e(se porett,qui 
enim dicit equus eft rationalis, non fo- 
lum concipit equum , & rationalem, fed 
etiam vtriufque identitaté realem, qua 
nullibi eft,nifi in illa cognitione , timili- 
tcr qui ex vno antecedente deducit con- 
fequens,quod ex 1llo fequi non potett, 
non folum concipit jO&con- 
(cquens, fed etiam confequentiam , qua 
nullibi ett , nifi in illa repraíentatione y 
idemque dicendum in apprchentioue, » 
termini fimplicis repugnanus, curnihil — 
corrc(ponderà parte rci , ergoobiecta - 
horum actuum veré funt enua rationis 
dirc&té fabricata per illas.Et in hoc fen- 
(u cantum admitci debet (ententia (upe* 
rius relara initio quettionis , quz affere- 
bat intantum per (ecundam , & tertiam 
operationem entia rationis fieri , quate- 
nus intelic&us falsó judicat, & malé di- 
fcurritjalioquin abfolute loquendo non 
bene rem explicat, quia videtur velle , qe 
propoliuo, & (y logifinus non fint entia 
rauonis,nifi quado propofitio eft fallas 
& (yilogilinus prauus , quod quidem fal- 
fum cft ; nam fiuc propoditio fit veraífi - 
ue faifa,tiuc con(cquenaa tic bona , fiue 
mala;propo(it:o in ciíe proponaonis, 
coníc.ucntía in cflc contequenrig funt 
entia rationis formalitec , quia lunt no- 
mina (eccundarum i0tenuopum logica- 
lium, füb qua tamcn tocmalitate racionis 
nà-fiunt, nifi per primaui opcrat;ionem 
vt mox paicb:t. , 
64. Altera vcro coclufionis pars, quae 
eft cotra l.eccntiores omaks ale: cnics 
[ccun- 








» 
gGq*. 
i 


(— fecundasintem.iónes logicales ad fccü- 


dam,& tertiam intelle&tus operationem 
'Gantes , vt funt prz dicatum , fübie- 
Gum,con(equensconfequentia, &c.fic- 
fi per illas nom tantum fundamentaliter, 
fed etiam formaliter , Probatur cuiden- 
ter ,' & inptimisquód entia rationislo- 
gicalia ad terminos (implices attinentia , 
«f. vniueríale genus, fpecies, fiant forma- 
liter per primam 'operationem cx Ad. 
. — uerfarijs concedunt quamplures, & faci- 
(—— leprobatur;qtía cum intelle&tus cogno- 
.. fcittermibum fiinplicear, non eo ipfo fit 
.. ensrationis » (ed tantum habctur actus 
— . extrinfecé denominans illud obiectum 
| . eognitum; & fi res cognofcitur abilra- 
. . €k?ynon eoipfo habetur ensrationis , qp 
— — dicitur vniutt(ale. ,. (ed tantum habetuc 
b denominatio extrinfeca qua obiectum 
| — denominatur abítra&é cognitum ; tunc 
— vero habetur ens rationis formaliter , 
- pe dicitur vniucrale, quando illud ef- 
.. fecogaitüabftracte concipitur in obie- 
&o pcr alium-a&um reflexum per mo- 
dum alicuius forma realis in re ficab- 
/ ftra&é apprehen(a . Eodem etiam modo 
probatur alia quoque entia rationis lo- 











. tia, fieriformaliter per intelle- 
&us operationem , confiderando .n.iu- 
dicium , quo: affirmatur hbomirtem e(fe 
animal , hocipío a&u non efficitur ens 
.. rationis (ubic&tum , przdicatü , aur pro- 
|.  pofitio, (cd tantum hábentur denomina- 
woncscxcainfecz , qaibusanimal deno- 
minatur affirmatam,& praedicatum ;ho- 
à fubieóétuin, copula connedtens , qua 
denominationes extrinfece. defümuntur 

- aba&u intellectus przdicanus,fubijcien- 
ti$, & conneótentis duo in aliua enün- 
Ciationc. ; tunc veró in entía racionis cf. 
formantur , cum intellectus concipit. effe 
fubie&um in homine , & predicarum a 
animali, & connexionem in copo! per 
modu relationum reali $ 
fic etiam agtecedens ,conícquens; & có. 
fequentia non funr cntia. ratiouts pec ip« 
fammet a&umn illudonis , (ed folum dc- 
nomunationes cxtcia(ccz. quibus vna» 
propoltitio deaominatur antecedens; vc) 


E- | Duef. IV- Quo acla fiat Ens Rationis. rt, 21..— 327. 


inferens, alia veró confequens , vel illa- 
ta;tunc veró fiunt entia rationis, cum ct» 
(c inferens in propofit;one concipitur 
per modum cuiufdam relationis ad pro- 
pofitionem illatam , & cile con(equens 
Cócipitur in propofitione illata per mo- 
dum alteríus correlationis 5 omnesaaté 
ifta fi&iones, quibus .£. c(Ic praedicatum 
itur ad modum formz realis in obie- 
€o , císc antecedens , vcl confequens in 
propofitione, fiunt per. primam intelle- 
&us operationem quía vniuecfaliter de- 
nominationes extrinfecze. non apprchen- 
dütur ad modum exis ; nifi per primam 
operationem, & per cóceptus fimplices. 
um ergo omnia entia rationis logica- 
lia non folum ad terminos fimplices fpe- 
Gantía , (ed ctiam ad formam cnuncia- 
tionis , & diícuríus fint extrinfecz de- 
nominationes proucnientes à diucrfis 
a&ibus intelle&us , & denominationes 
extrinfecz concipiantur permodum en- 
tis per folam primam operationem , quia 
fola apprehenfio cft entium, vbi iudiciü , 
& diícur(us (unt ctiam non entium; con- 
fequenter hzc omnia fient entia rationis 
formalierperilam. — — -— 
6$ Conficmatur, quia licet relationes 
rationis] important enunciatio,& argu- 


. mentatio;in cocrero,& in actu exercito , 


quatenus nempe'applicantar a&ibus iudi 
cij,& difcucfus;quid complexum impor- 
tent ; tf in abftracto , & velut in actu ti-- 
pe ét ipla (unt quid incomplexum,ná 

itudo, quam dicit prezdicatumad fu. 
bic&um;ctiam vt actu pra:dicatur,& có- 
fequens ad anteccdcns,ctiam vr a&u in- 
fertur,c(t qid fimplex, & incomplexü ; 
cum non üt,nifi quedam rclatio rationis, 
vt ctiam concedant Complutcit. nu. 2 j. 
€'20 nó íunt obic&a improportionata;a 
pinna operationis . 

Aduczríus hinc conclofionem obij« 
cies t. prob»ndo per primam operatio« 
nem nullum fizri poíse ens rationis; TG 
quia irea nulla datur falíicas: at ens ra- 
tionis fir pet actum tal(amjquo nimirum 
concipuatur res alicer , quàm fic » quara- 
tionc cootendir-Hurtad.. cit ficri foluu 
per iecumdaim operationem « Tà: quia 


tanco magis videtur inepta ad entia. rae 
uonis 


oEsticnis precise fufficic , vt 


$29 


tionis conficienda, qux fpe&tant ad enü- 
ciationem,& difcurfum; quia illa omnia; 
funt complexa;at prima operatio cft in- 
complexorum , qua ratione videtur nec 
efficcre poíse entia rationispuré- fiditia 
€bymeiam , & hircoceruum quia 
fieri nequcunt , nifi per compo(itionem 
plurium naturarum incompoffibilium ,. 
quz compofitio. ad fecundam fpc&tat 
eperacionem .. Tüm demum quia (i. per 
primam operationem enc ratio« 
mis etam fpe ja ad lecundam, & ter- 
tiam, crgo per iftas nullomodo cfhiciun- 
tor , (cd potius factainueniuntur. ex vi 
folius prima .. : 

:* 66. l'efpncegando minoré, quiaad ens 
ic&um , 
quod eognoícitur , noh habcat eíse , nil 


^in intcllectuj quomodocunque id contin. 


gi & hoc vuque iieri pocctt per prima 
epe ratio. icitur autem in formatio- 
nc«niusrationisconcipi resaliter , quam 
fit; non quia femper contingat in ca pro- 
gria,& formalis fal(icas,a ffirmando , ni- 
m'rcm de re,quodnon eft ,& negando , 
od cfb, fed quia imteruenit. poiius; ina- 
zquatio quzdá, & improprierasappre- 
shendendo rem non per proprios. concc- 
ptusícd cxcrancos,& conorariuos, quod 


€ft concipere rem aliter) quàm fit, quafi 


przcifiué,nondiuifiué,vt diximus: q. 2. 
Gt... in./ol.ad 1..Ad zpatcrex ditis. , 
quomodo ctiam illa ipfa entia rat:onisin 


'abftracto,& fccundum fe.fint.incomplc- 


xayquod.co magisafTerendum eftde chy 
mera .& hircoccruo ,«qvorum partes in» 
«ompoflibiles inicllcé&usnon componit 
effirmspdo vnam de alia,qoe compofitio 
fpcótat ad (ceundam: operauonem ,. fcd 


-apprehendendo.lla duo;.vt vnü.per fim- 


plicem |. & incomplexam attingentiam 
wnion.s fide inier illa... Quod fi: ctiam. 
entia ration. s(pcétantia ad formam enü- 
elationis ,,& difcurfus (rcum ab inttinfe 
$0 al:quam adferrét complesionem, nó: 
adhuc ferent prorfus. improportionata. 
obicétá prim: operationis, quiahac (uo: 
modo extenditur etiam ad complexa is 


datur.n. apprcheniio non folum tecmino: 


mm fimplioum fed etiam ant pee 
gofitionis-ablueafsenfa wel disen(u, vc 


Difn.IIl De E Raimi 0 0c 


docet Scot.2,d.6.q. 2. & quol, r4. atciez 
2. vbi inquit,tunc apprehédi propo(itia- 

nem,vcneutram ; Ads.etiamcex di&ti$ 
conftat cnunciationem., & argimentae 

tionem po(se dupliciter confidcrari vel 
quoad formam, pro ilHa.f. ordinatione, s 
pre dicati (ubic&ti, & copulz in enücia- 
tione, & propolitionum. in argumentae 

tione ; vel quoad materiam.t, quantum 

ad veritatem, vel:falfitatem conncxionis: 
przdicati cum fübicctoam propofitióne ,. 
anteccdentis,& co n(equentis in argumé- 

tattone : fi primo modo confiderentur ,, 
fiunt per primam operationem , quia illa. 
erdinatioeft relatio qua am limplex ra. 
toniSqua repericur. in omni propofitio-- 

nc; & argamentatione , fiue vera , fiué. 
fal(a ;.at fecundo modo fiunt à fecunda, 
wcl.tertia operatione, quando fünt falfz,. 
quia in tali cafu: intellcétus connc&it plu. 
r4, quz inter fe: connexionem ied m 
bent, vcliudicando, vcl:difcurrendo, vn-- 

d? codem.ipfo actu direéto: iudicandi 5. 
vel di(currendi fiunt. iflz complexiones. 
fiCutiz, & falfze .. 


67. Atinftabis;ctiam quái üfpe&tatad:. ! 


matetiam propofitionis nihil rationis de: 
n0»0 cx. parte obiecti fidum additur ini 


fecuoda operatione ,.quod non fuerit in: 


rima,ergo enscationiscomplexumnule - 


o modo fit per. (ccundam operationems. 
quia cuam quatum ad: materiam reperit. 
illud factum per primam , probatur a(sü- 
prum;quiain hac propofitione bomo eff. 
brutum, apprehenfio przcedit iudicium;, 
& per. apprehé(ionem actingit incellectass 
ncdum extrema realia ,. (ed. etiam vnio» 
nem corum ,.qua eíl meré ficta exmo» 
dó d:cus, cum ergo bzc vnio fingatur à 
prima opcratione, nilil rationis remanet: 
addendum obiecto per fecundam ; fimili 
ter. poffumus- arguere de tertia .. Refp.. 
negando atfumptum ,. ficut. n. ex parte 
actus (fecunda operatio addit aliquid pri- 
ma , nempé determinationem quandam. 
cognitionis per affenfum , vel ditienfum .,. 
ità.cx parte obiecti additur., g» determie- 
nato.modo-cognofcatur per affirmatio» 
nem, vcl negationem, vndó dicetur facere: 
ensrationis quantum ad hunc pcculiareas. 
modum deierminauonis , dum afirmar; 

quod. 


e 





» 1: 
c "^ 
vr. 






guod non eit pofDbile, vcl negat ; «uod 
/ . oit neceflaiium. 
^ 88. secódo cbijcies probando icr! ca- 
gia ratioms fpcétantiaad for mám propo- 
| Kitionis,& difcurtus pec (ecundam ,& ter 
.&iam operationem , quia cum intelie&tus 
A - affirmat vnum de ulio ,, & vnum cx al. o 
— — . deducit » flatum reíultat relatio rationis 
incer fübicétum. , & przdicatum, inter 
propofitionem infereotem , & illatam , 
rgo per iudicium fit formaliter ens ra- 
| . ionis przdicatum, & fübiectum, per di- 
|. Kuríum antccedens& conícquens ; Co- 
| firn.quia licet przdicatio, & confequé- 
. tia in abftracto ,& adtu.tignato fimplices 
.áimportent relationes per primam opera- 





& actu. exercito fine complexione non 
. fiunt , arque ita. non nifi per. (ccundam ;,. 
— — . & tertiam. 
—— » Refpaegando a(fümptum: ,. fiftendo 
B. im ptzcisé in a&ibusiudicij , & di- 
: ois cac A D eid nifi ext 
. Mlas denominationes , fiunt autem rela- 
z;ones rationis . cum Jenominationcs il- 
Aecogitantur ad modum. realis relatío- 
.ni$,quod vtique fit per timplicem appre 
NMcocolsican ..Adcoatipm. di- 
citur per. cam folum probari tundamen- 
ta illaum-rclationum ipfas nimitum có- 
pate » quibus applicantur ;, ficri de- 
-bere per (ccundain, & tertiam operatio- 
nem;quod vcique verum eft; at non pro- 
bat per iftas ctiam attingi. relazioncs. il- 
Ms rationis, quz íolum à prima opera- 
tione inducuntur. faper. complcxioncs 
fackasá (ccunda, X.terua.. 
1o4Q Vv ASTIO v. 
utn quilibet iutelletius poffit ens ratio- 
, nis efficere .. à; 


Ota huius quz (tionis. di fficultas 
- d orca an intellle&um: diui- 
nam;de hninano. n.., & angelico $m. (ey 
& naturaliter cofidcratis nullus videtur 
dübitandi locus, & quidem de humano 
omncs concedunt, ac eciam de angelico 
concedere deben: potíe.cotia rationis cf- 


ficete . cum enim & ip(e difcurrat (vt. 
modo fupponimus).& multa per conie. 


Logica .- 


|. Aionemattingibiles, tamen in concreto ,. 


L0 07 Sudt I Quratis far Éns Ralmisié4eIT.— 2 


&araui Cognofcat, potcft vtique. circa 
talia obiecti actus falfos elicere, ex qut- 
bus tefultent entia rationis ;. imó & pct 
primam operationem potell, id quod nó: 
eft,cogirare , ac li eflet , & in hoc nulia 
cernitur repugnána, necaliquid cü eius 
natura incompoffibile; fi enim illi none 
repugnat peccatum , & eror , tanto mi- 
nus entia rationis cflinzere , etiam(i ali- 
quam inuoluat imperfc&tionem , ac in« 
iclle&us errorem. Ic3que de folo intel- 
Jectu diuino remanct difficultas , quae 
cftó Theologica fit , quia ramen cias in 
telligentia ad formationem entis ratios 
nis multum conducit, & ex principijs lo-- 
£icis cius folutió: dependet , in pra'fi 
non iaconfultó: proponitur ; Neque hz 
di(putatio: initur cum illis Auctoribus ,. 
qui fupra q.2.;conftituebant entia ratio«4 
nis- formaliter in denominationibus cx. 
tcinfecis cogniti, & cogitati,fic enim cer 
tum eft: Dcum. formare entia rationis 5. 
uemadmodum:. indubitatum cft. feip- 
uiny& aliaà fe cognofcere, & iuxta hanc 
viam docet Smifing.trac, 3. difp. 2. num, 


- 197. Diuinum intelle&um entia ratjoni$: 


fabricare, vt cófequenter loquatur ; Ne« 
que cít di(putatio cum Au&toribus; qui: 
priced. qua (t afferebár cos rationis for» 
maliter fieri folum per a&us falíos ,. (ic: 
eaim tàm ccrtum efL diuinum intell ed: 
ens rationis e flicere nó polfe , quàm falli: 
non poffe,vcl decipi . Igitur fola di(pa- 
tatio cít.cum eis. qui nobifcum conue«- 
niunt tàn in formalitate ». quàm in for« 
matione cntisrationis, vt fupra explica« 
tum c(t j. cum enim iuxta hanc vram fiat: 
ens rationis,cum cogitatur; juod nó eft ,. 
« li effet ,..i. per. quandam comparatio»- 
nem ad ens verum; feu (ub. quadam timi-- 
liudine vcrientis.,. prout nosillud imae- 
ginamur,concipere autem hoc modo  vi-- 
deatur ienperfeétus concipiendi modus ,. 
uia: aliqua: (altim-improptíetas, & inae 
atio repcrituria co. i, quod! 
dubitationem facitn przfenti,& Aucto- 
re$ icinditin diuer(as opinionesé .—— ^ 
. 7o. Prima cít.corum;qui Mel Ron 
ami adire 
rationis cificetobed eciam bulo a 
enum fizri cns. rationis 
Pee Gg fit co- 


4 nisl sndiic dite. -— — -—À DH o 


530 
* fitcognofei , profectà (i cognofcit,facit;, 
fein Vafquez i.p.difp. 118. c. 2. & 
4.Celett.difp. 2. Log.fec.1.& alij. Secun- 
da é diametro. oppofita! vitumque affir- 
mat,& cognoícere.& efficere,co quias 
tota illa impcrfe& o pocius fe tener ex 
tc obiccti intellIgibilis » ita Faber , & 
Tulteicit- cü omnibus antiquio£ib. Sco. 
tiftis, ralis enim videtur fuifle Do&toris 
fcntétia 1.d.30.q. 2-$. Re[pondeo a » 
& d. g.q.vn.$. Pote(l dict ad qu&jlioné, 
d.36 & 4.d. 16.2.2, & quol. 17. & ali- 
(gpe,& cum in hunc (cenfum interpre- 
taptur cius. expofitores. Lichet.. Tatar. 
xg.& alijcirca ealoca » & fequuntur 
iftz omnes , acctiam multi ex 
ys: i er ht UN wem 
e(t Azria cit. fec. 4. Tercia Íentene 
ti copa nei » & plauübi- 
. negar diuinum intellectum entia ra. 
Ionis cfficerc,addit tamen cognofcere à 
jobis ta Ga, vel fa&G bilia , ita Suarez di- 
$4: Mer.cit. Auerfa q. 5. fcc. $. Blanc. 
. lfec. c. Ruuiustrac, de ente ratio- 
nis, Vulpius ex noftris. to. t.p. 1. difp.28, 
art.vlt.& di(p. 19. art. 4. Quarta difün- 
guit de cnte rationis fito, iunt illa.» , 
Qua entia prohibita dicuntur, & figmen- 
tà, & fundatosquales fuat intent; oncslo- 
gicalcs,& alie mults kchtiones,& con- 
€cdit cntia rationis. fecundi generis ficri 
pottc ab intelle&u diuino , quia eulla in 
«orum formetonc iaterücoit. impeife- 
iO » nonautcmcntia primi gencris,ta. 
Amic, trac. 3. q.3. dub. s. art.2. Mcuriffe 
€it q.4.»bi negat Deut ficere entia ra- 
tioms fictitia , affirmat £icereilla , quz 
hobent effe per refu'tantiam; quales (uot 
zelariones rationis ; ita eciam. loui vi- 
«etur Io.de S. I hom.nam q.2.art. f. ait 
mia rationis ,'qua cx (ua intrinfeca ca- 
tione formantur, & cognofcunrur ex im- 
perfecta rei apprehenfione. Deum -facc- 
tc non po(fe;benc tamen .(uoídam refpe 
€tas rationis , qui non fundantur füper. 
cognitionem i Gam, retamé ve- 
fà potius cft tecaz opinionis , quia. addit 
hos refpectus rationi& tantum davien£- 
taliter ab inicllectu drminocaufari. ,, ncn 
formaliter. Quinta tandem affirmat. poí- 
e diuinum 1atelle&um ens quodcunque 
1 D 





-— 5 






Difjut. 111. De Ente Rationis: 


rationis cflicere , fed ad euitandas diff 
cultates inquit hocoon poffe facere. di. 
rcGé,& immediaré , vt facit intellectus 
creatus, fed tantum indirecte , & media- 
té , quatenus cognofcendo entia rationis 


A ncbss facta dat illis rurfus aliud effe. 


obicétiuum quafi fecundarium , ita fen- 
tire videtur P. Didacus à Ic(ü di(p. 3. qe 
3.cum quibufdam alijs. 

71 Dicimus r, Diuinum intelle&üco- 
gnoícere entia rationis à nobis facta , ta» 
men cx vi ilius cognitionis illa non fa- 
cere. Conclutio cft contra primam opi- 
nionem , & quoad primam partem eft 
adco ceita, quod Turrianus opuíc. 7. di- 
fj-4. dub. 8, conatur oftendere Vafquez 
ipfum ab ea non rccedere;manifeft é col- 
ligitur ex illo Sapieatiz 8. $cit verfu- 
tías fermonum, C? difjolutiones argumé 
torum figna, 7 menflra fcit, antequam 
fiant, & probator euidemicatione , quo- 
modo.n. dicerctor Deus fcire cordiü co- 
gxationcs, nifi obicéta cogitata videret y 


qua fz pe (zpius.impoffibilia fünt,& chy 


merica, vt cum affirmamus cqui cffe ra- 
tionalem , howinemairrationalem &c. 
Ncc valet rcfjonfio Vafquez cognitio- 
ner illam dicere ordinem tramfcenden- 
talcm folum ad.illa extrema realia , non. 


àd vnioncm fictam intcr ca , arque ideó 


Dcum cogrof(ccere (olum cxren atilla i» 
realia,non cns rationis -. Non va'ct, quia. 
Alle actus cft falfus , & vc calisà Deo €o- 
gnitus , crgo non tantum cxtteima illa a» 
tcalia attingit Deus,vcrum ctiam vaionc 
à nobis affitmatam inter ea, qaia fola 4 
extrema attingere non fufficit ad cogno- 
fcendam filitatem actus., cum.lla. eadé 
attingi po(Tint per a&um verur, vc fi di- 
catür cquum non ctíc rauonalem, Ncc 
mious valet , quod ait, cpsrationis no- 
ftum non pofle habere eile obiectiuum 
in nente Dei, quia in. mente fua mon ha- 
bet. noftrum conceptum forinalem , à 
cpendet ; Alioquin nec intcligere 
polfes obie&um cale cognitionis no- 
flra;co quod illam cogniuioaem i0 mé- 
te(uanon habct, Non crgo opus ctt di- 
uinum intellc&um nottra cognitione in 
Ézrmari , vt attingat obiectum c us (iue 


- reale, (iuc rauonis, (cd tuffic:t, vt illa. (it 


obic- 


Quaft. V. c/4n Deus effelat ens vationis. 


obícdiu? indiuina mente , tunc enim 
non tdntam ipfa attingiturà Deo,(ed éc 
illud ip(umob;e&tum,quod erat eius ter- 
migelorcos sie Nec demum va- 
t, quod inquiunt alij, cognofcere quic- 
po eit innoltro inicll ; & hoc ad 
diuinam fpe&are perfc&;onent, non ta. 
men f: co modo , quo clt in ipfo, 
quia cum hic tit imperfectus, rcs e 
poffet (ine imperfedtione'ex parre. Dei , 
fic dicere (olemus Deum noftras cogno 
dfcere complex ones,& difcuríus, fed (i. 
ne complexione; & difcuríu, Non valet , 
1ia ad excellentiam diuinz comprehen- 
tionis (pe&araedum attmgeresquzcun- 
ue cognofcuntur à nobis (ed etram mo- 
m quantumuis imperécétum , quo co- 
gno(unur à obs , quia & hic ipfe vti- 
e cogno(abilis eft, vnde & ip(os no- 
fios difcurfus , licét Dcus atting t (ine 
modo difcuríus ex parte potentiz , non 
tamen ex parte obie&i, alioquin cogno. 
fccret obiectimáaliter , ac cft ; ergo ens 
rationis à nobis (1&tum dcbet à Deo co. 
gnofci,& etiam ipie modus, quo à nobis 
umeft. Eczora huius ratio cít, quia 
licéc fall. , & fingere ens rationis ti hoc 
todo fiar, fit impertectio, '& ota- 
men eft cogofcere aliosfalli , & illorum 


fismenta, ac pro/nde taliscognitio non 


cit Dco deneganda . 

71 Deindé , y cx vital s cognitionis 
non dicatur Dcus formare entia ratio. 
mis , quodct altera pars conclufion's & 
€ft contra Poacii difp.1 . Log n. 95.pro- 
bbarur facile ex dictis q. 2. atc. 2.in fol. ad 
r.vbi diximus ens ration:snon exiflere , 
nec formari perillam cognitionem , qua 
«ognolcitur, vt quod, & vt terminus co. 

;tusfeuin qna habet prazcisé rationem 
Obic& non cffcétus, (ic enimtolumrced- 
ditur cogritum denominatiué , ficur aliae 
tcs quando cogno(cuntur , fed 46i Deus 
cognofcit enua ration s à nobis forma- 
tayattingit ea tali genere cogaitionisynam 
füppomt illa 2nob:s efformata per alia 
Cognittonem ,& coznoícit illa, vt quo 1 , 
ergo lolumredd.t illa c..tcinfecé cogni- 
ta,nonautem illa format. Nec cetert,q 
ita cognoícendo d«t iilis efe obic&iuü ; 
quía vc notat Gillius lib.2.trac. 6. c. vlt. 


335T 


duplex eft effe obie&iaum , alteram en» 
ts rationis propriam , & e(lillud, quod 
nullü prorfus alia4 fuppenit effe in obic- 
&o, tiuczcale , (iue rationisex vi prioris 
cogaition's : alterü commune cum alijs 
rebus , quz obijciancar inrelle&ai ; per 
quod non conf(tituitar ens rationis ; dum 
autem Dcus cognofcit entia rationis à 
nobis fa&a tribuit illis effe o5iectiuum 
fecundi geaeris . Tandé (uadetur à prio- 
ti, ens rationis nequit cífe extra porentiá 
£ormantem lud , im^ neque exca ilum 
adum , quo dicitut formari , quia tocum 
etc faum debet habere in illo , & ex vi 
illius , (ed quan30 Dcus cognofcit entia 
rationis à nobista&a , non folamattin. 
git ifla,stexiftentia extra (oum actam , 
led etiam extra fuam intelle&um;nam il- 
la videt in intellectu noftro , ergo cx vi 
«alis cognitionis non formar illa . 

Forté dices , (alum indir? illa effi 
cere,quia indirc&é , & mediacé iacelligit 
aliquid , quod non eft taà parte tci. At 
ncquc hoc dici porcft, quia Dcus cognio- 
fcendo creatum intellecta 6ngere ens 
rationis,dum concipit rem aliter aceít, 
co ipfo cognofcir ré , ficut efl hoc enim 
modo conficit matellcétus creatus ens ra- 
tionis;vnde ly aliteryac esl,cd mcdas ca 
gnitionis humane, & obic&um durnz , 
& declaratuc excinplo,fi eaim quis arfic- 
mat Peuum c(fe mentituah:c nallo ao 
do mentitur,nec dire&é , ncc indirect? y 
nà itaeflà parce rei, ficuc atficmat , ergo: 
paritet dam Deus videt creatum intelie- 
€tum cns rationis efficere , dum concipit 
rem aliter,ac cft,nec dire&é, nec indirc-: 
éé concipit rem aliter,ac eft nam ita res: 
fc habet à pacte rci, licut ipfe nouir. 

73 Maior cft difficultas , am poffit 
Deus entia tónis in fe cogno(cere abf jue 
ordine ad intelle&tü noftru.n , hoc enim 
admittendo difficile cft euadere , quin. 
formcet entia rationis , ita enim ex vi di- 
uinz cognitionis reciperent ile. obic« 
&iuum omninó primam , quod e;t pro- 
prium entis rationis , & quidem non vi- 
detur negari pofle Deum ita entia radios 
nis cognofcere poffe, nam de facto De s: 
multa impoffibiia no;it ab'que ocdme : 
ad inteilzétam noftrum ,p i2 €hy.nercm 


Ga - rep 


332 


tepugnare , equamrationalem non effe 
polTibilem , & vtique cognofcit Deus , 
uod negat, & impoffibile reputat; cum 
igitur hzc obie&a attingat in fe, & non 
intelle&u noftro ,. formabit entia ratio. 
nis. Accedit cx Scoto r.d. 43. q. vn. im- 
poflibilitatem in rebus formaliter pen- 

dere ex rationibus formalibus earum , 

principiaciue veró ab intelle&u diuino , 

ergo attingit impoffibilia independenter 
ab intellectu noftro , & dc fa&toita co- 
£nouit ab zterno;quando nullus extabat 

«reatus intelle&tus , qui illa effingeret . 

Necfíütficit dicere cam communi tunc 
cognita fui(le in fictione humana. futu- 
ta,aut po(fibili,cum enim ab xterno co- 
gnoucrit omnes , & fingulos actustàm 
veros,quám falfos à mente hamana tem- 

risdecutía futuros , velíaltim pof(fi- 
biles cognouit confequenter obiecta ho- 
rut a&uum. Non íufficit, quia et(i hoc 
modo«cognoíci potuerint, vt obie&a no- 
ftrorum a&uum , tàmen adhuc ab(oluté 

i nter ab eis cognofci potuetüt, 
mam data hy pothefi , quod intelle&ualis 
€reatura repugnaret in rerum natura , ad. 
huc diuinus iotelle&us impeffibilia co- 
quiete » ergo eoríü intelligib;licasnon 

abet meceffariam connexionem. cum 
a&ibus noftris futuris , vel poflibilibus ; 
ficrgo poteft dare illis efle ob iectiuim 
indcpendenter ab co,quod cis tribuitur y 
vcl tribui poteít ab intelle&u creato , vi- 
detur facere pofic ens rationis j itaq; pro 
zcfolutione huius difficultatis . 

, £. Dicimus fecüdó vtrüque effe pro- 
babile , quod diuinus intelic&us faccre 
poflit,vel non polit ens rationis. Con- 

ufionem hanc ponimus problematicà , 
quia Doctorem dc hac re omnino certü 
non u$ , quamuis enim lociscitatis 
pro fccunda fcntentia partem affirmati? 
uam problematis affercre videatur , alibi 
tameo vcl negatiuàá infinuat , vt in r.d.8. 
Q.-4-N.vbi ncgat intcliectum diuinü, co 
quia omnia intuitiué cogno(cit, ficuti 
funt , poí(ic caufare relationem rationis, 
& concipere vt diftin&ta,que à parte rei 

non funt , vel faltim dubitaciué 
loquitur vt in 1.d.5 j.H. vbi quattuor in- 
1a ponit ; in quorua primo aic Dcü 


Difput. ITI. De Énte Rationis. - 


intelligere eífentia (ub ratione mere abz 
foluta, in fecundo producere lapidem im 
efe intelligib:li , in tertio comparando 
intelle&ionem (uam ad quodcunque in- 
telligibile forte pofse caufare in fc rela. 
tionem rationis ad lapidem intelle&um s 
in quarto demü rcflexione cognofcere il 
lamrelationem rationis; Qua de cau(a ét 
Mauritiusq 8.vniaerf.dub. g.hanc cangés 
difficultaté, an poffit diuinus intellcétus 
cau(ate refpetus ronis, problematicé pro 
cedit dicens aíseri poíse; quod Deus hzc 
entiarac onis cogno(cit , vt habent efsc 
obie&tiuum in in:elle&u creato , vt tertia 
ponebat opinio, vcl non efsc inconucnics 
ponere huiufmodi vefpectus in Deo, vt 
€t habeat eísc cognitum , & obie&iuum 
inintelle&u ipfius , vt afserebat (ecunda 
opinio , quz confequenter aiebat ens ra- 
tionis ab intclle&u diuino cffici poísc . 
^ 7$ Affirmatiua pars problematis di- 
ueríimodé probatur à d:uer(is . C) iidam 
ex co probant , quia inefficienca entis 
tónis nulla interuenit faliitas , vcl error, 
peus cum fit per (implicem appre- 
en(ioné, nam non ens reaíe , quod tunc 
Obijcitur intellectui , non cogitatur c(se 
à parterei , fed im pliciter cogno(cituc 
exi ttere obic&iué in intelle&ta,quod nó 
falso, fed veté dicitur , ergo efficere ens 
rationis non repugaat inteliectui diuino . 
Hzc ratio elt iniurficiens, quia licet non 
it faltitas intali conceptu noftro; cü nó 
affirmet intelle&us nofter ens rationis 
c(se verü ens,cum (ciat contrarii, tamen 
in coconceptu improprietas quzdam vi» 
detur esc quatenus non ens reale;etíi nó 
apptchendamus eíse ens reale,apprchen- 
dimus tamen illud ad imodáü cuis rcalis, 
& pet (pecics alienas , quod eft extraneo 
modo ré attingere , & quai aliter ,quàm 
lit (altim modo przci(iuo, ino diuifiuo. 
Alij probant cx coyquod non ett de conc 
enusrationis, vt res cognolcatur aliter, 
ac lit,fed tantum qnód aliud e(se non ha- 
beat, quàm obicétiuum,potelt autem in» 
tellectus diuinus tale c(se tribuere non 
enti, Neque hac ratio fufficit, nam dicet 
fuitinens partem negatiuam problema: 
Us repugnare , quod aliquid habeat taocü 
€(sc obic&tiuum in intellectu, & non in- 
tel- 





O&O —n 


"- 


-Y A «Y 


— 


tur aliter, 4uàm eft,non quidem,vc 
fit ens rcale;ícd quia ad modü entis rcalis 
concipiatur y & in illis fubicétis concipia- 
tür císc;in quibus veré non ell,vc rclatio- 
nemin Dcoad creaturas; crgo eo ipfo 
quod aliquid concipitur císequod re » 
vcra non«it, ncc eísc poteft; non cofor- 
matur intelle&us obie&io à parte rei, at- 
queideó cócipibtem aliter,ac fit, Nec di- 
cas intelle&um in conficiédo cnte ratio- 


' nisconformari debere obiecto , vt cft 


in ipfo intellcctu , non v: eft à parterei . 
Quia tune fequeretur ens rationis fieri 
non poísc; nili per a&um veri, nami talis 
€onformitas (cmper adcft, quod tame cft 
omninó falium . Alij probant , quia licet 
efficere entia rationis,& ré aliter? ac eft, 
cognofcere afsentiendo vt facit intelle- 
&us nofter;(it maxima imperfectio, quia 
interucnit deceptio,tamen ca cfficere per 
a&um diísenfus, & cognofcere aliquid 
aliter, a€ eft, dummodo cognofcatur , vt 
eft, nó infert imperfcé&ionem in cogna . 
fcente, quia per hoc fecundü omnis ab co 


. excluditur imperfectio, ac proinde Dcus 


pt hoc modo ens rationis efficcres ità 
Quuied.tontr. 1 2.Mct. pun,7. & Poncius 
en 1-Log.n.97. Sed plané hocaliud nó 
€t; quàm dicere poíse Deum habere ali- 
quam imper fc&ionem, dümodo eii ha- 
beat perfc&ionem,quod cft proríus ridi- 
culü ,ctfi enim pofierior cócipiendi mo« 
dus deceptionem non inducat in cogno- 
fcente , adhuc tamé arguit imperfc&ioné 
in modo cognofcendi rem aliter , ac fit. 
Accedit, Deum per actum difscnfosens 
rationis facere nó pofse circa impoffibi- 
lia,cum cnim intelligit Chymeram repu- 
gnare, equum efse non pofsc rationalem , 
profcáo dicitquod eft à parte reijatque 
ita non cfficit ensrationis 
At inflat Ouuied.cótrou.12. Mctaph. 
oscar rationis ficri per dif- 
enfum chimerz, (cu per iudicium ; quo 
dicitur ; «byme:a cfi non exiflens, € re- 
pugnans, quia per hoc iudicium non folü 
uir rcpugnartia chimerz, (cà nó 
eic chineiz; fcd ctià ipfa chimara,cuius 
«ft ocgavo , (cü dc qua pradicarar nega- 
tio ;cigo hoc iudiciu babet duplex obic- 
€&u miyucgaucnem f. & chymeram 5ergo 
Logica B 


* Quaflio V. c/fn Dew efficiat ens rationis . 


333 


cx vi huius judicij datur aliquod habens 
eife ob'ectiue inintelleciu , quod nullum 
efe habei excrà intellectum ; ergo cx vi 
huius iudicij datur ens rationis ; quod cft 
id;qued tantum habct effe obiectiué ina 
intellcétu.. A d rationem vcro nuper addu 
&am,quod cotum illud complexumychi- 
mgra non exiítens, datur à parte rei , & 
idcó apprehendens chimzram; vt nó cxi- 
flentem;non facit ensrationis, refpondet 
chimzram, vt non exiftentem duo dice. 
rc,negationem clumerg,& ipfam chimg- 
ram,primü habet effc à parte rei , quia à 
parte rei cft negatio chimera ,(zcundü. f, 
chimara nó habct effe à parte rci , fed «m 
obie&iué in intclle&tuscx quo fit cogno- 
fcentem hoc complexü;chimzra vt no exi 
ftés duo cognofcere,negationc (.chime- 


r£ cx vicuius przcise nonfacitensró- . 


nis, & ipfam chimeram , ex vi cuius facit 
cns rationis,fundameptum huius Aucto- 


ri$,quo contendit per di(senfum circa im 


poflibilia feri ens rationis, & hinc folait 
rationem allatá,falíam eft , ncmpé qp per 
illad iudicium , quo dicitur , chiniara eft 
non exiftens,non folüm attingatur repu- 
gnantia, Ícü non exiftcntia chimcetz , [ed 
ctiam ipía cbimara , nam vt ex profcfsó 
dicemus difp.6.de Anim. q. 10. art.2, ac 
tenct.etiam Oauied. ipfe controu, $. de 
Anim.punc. 2. actus iudicij cítvna fime» 
plex qualitas,cuius proxin.um ,& imme- 
diatum, imó & adacnatum obie&tü non 
fünt terminiilliincomplexi fubic&tü, & 
praedicatum, fed copuh illos conne&ens; 
termini veró illi attioguntur. per actus 
Sperchentonis precedentes a&ü iudicij, 
illiq. coexiftentcs com aduenit; cü 
extrema illa nó artingantor cx viausiu 
dicij, fequitur euidenter per iudicidjquo 
dicitur, chimara non cft exiftens,nó fie- 
ri ens rationis ; quia pcr talem aum pr 
cisc iine repugnantia ; iué non. 
ftentia chimzra, non autem ipfa chime- 
ra, vnde conftat tam rationcm Ouuied. q 
eius folutionem ad noftrum argumentum 
falío inniti fundamento ; quod ncc eius 
rincipijs confentaneum cft . Alij pro- 
€x co, quód vis cfficiendi ens ratio- 
nis non oritur ex imperfc&ione intellc- 
Gus , (cd potius cx perícétione , nam sim 
Gg $9 ham 


334 
hanc rónem füpcrat pctenrias. (enfitiuas, 
qua nequeunt lbi formare obic&tum ad 
fimilitudiocm proprij obiecti; Scd. neque 
hac ratio vrget. , al/oquin probarct etie 
perfcétioncm in intellectu fibi conficere 
oLbicctum per a&sm falfum; & quia pu- 
tatur. ratio àpriori fumpta ex. vntuerfali- 
tütcobicéti intelle&us,rurfus ponderabi- 
ter.infra. Alij denique diftinxcrüt de va- 
rj: zcneribus entitrationis , & dixerunt 
vüvm gcnus €florman poffe ab intclle&u 

diuino, non aliud,tandata nimirum ,.non. 
fi&itia, quia ip bis fotmandis vtique fal- 
fitas. interuenit, & deccpio, quia nullum 
corrc(pondet fundamentum à parte rci , 
at nonin illorum formatione, cum inzcl- 
lc&vsxunc tribuat obie&to,quod.lli có- 
unit ratione fundamcnti , qua dc caufa 
nec firgit,nec decipitur. sed quauis hec 
via facilior videatur ad hanc partein pro- 
blematis defcndendam , tamcn. folidior 
tatio pro hac parte vniueríaliter probat 
, da ente cationis tàm fundato , quamnon. 
fundato, quod poffir ficri à E eo . Accc- 
dit;quod oppolità partem fuftinentcs ad- 
hucvizebuncquód licet coznitio forma- 
tiu €ncs rationis fundati veritaté habcat: 
raucne(ondamenti , falfa tamen crit ra- 
tione obicéa immediàri , & formalis . 

76 Rauoigiturad hanc parté proban 
dám cft, quia poteft [eus quodeumque. 
ensaationis.cogaofcere abíque ordine ad, 
«iftelle&utn cícatum » & confequétcr dae 
xc. illi pritt.m efle obic£tiutita& imper- 

» qua jnterenit in fabricando ente. 
rationis, pritür precise ex natura obici. 
quod ita petit intelligijnam cum incriníc- 
€x analeguimn includat ad ensrealc, non 
mifvad initar cius,& per ordincm adillud 
inteilisi poteft; & bic c(t modas. proptios. 

elir:ibilitatis cius; & quando ita intcl- 
hgiturdici poteflintellizi, ficut ctt, quia. 
tiis CLE ctus.natura;vt iprelligatar p imi- 
tationem ents realis; cum gitur tota ime 
j ci fccto (c teneat ex parte obie&ti, pote- 
yt diuinus tutelledus illod: arungcre euá. 
adinodutn cnus.realis, quia ad. petfe&tio- 
ncm. cis (pcétat, vx voumquodue co- 
snotcat, ficuc cd; nec abfurdum cfl diui- 
- Tuminielle runi concipere obicétü cum 
Ayettcéuonc suam fecum adf. cx na. 


| 


Difput.11I.. DesEnte Rationis? 0 « 


tnra rei ; & per hoc folui poffant omíies 
rationes partis-oppofite , quz fandantur 

in imperfectione potentiz requifita: ad 
faciendum ensrationis.. 

77 Parsveró problematis oppofita j 
quod nequeat diuinus .intelle&tus entiaza 
rationis cóficereycx oppofito co FÉ 
eft proba imperfectio, 
intérucrit in fuss i picos 
non oritur przcisé cx natura obie&i , (cd 
ex noflro prz(crtimimproprio , & ina- 
daquato concipiendi modo , € faz pe 
fz pius cócipimus,qua: nó funt diftincta, 
vt diftin&ta ; qua non funt relata,vt rela* 
ta,quz (unt ncgatiua,& priuatiua,vt pofi: 
tiuayin quibus omnibus apparet res cone 
Cipi exiranco modo,& nào quales süt,hoc 
autem repuguat perfe&ioni diuini intele 
lc&us,qui res cognof(cit vt süt in fcipíiss 
& idco cum entia rationis non fint in rc- 
busipfis,nó poteft cognofcere ibi effe v. . 
g:dillindlioni vbi non cfd;rclationé , vbi 


pócft viu iu dui itc 
actingece ipint » lianc impcr- 
fc&i cogno(cendimrodam,fed nequaqu&- 


co vti ;. poterit etià attingere entia renis 
'cognoícendo fictiones ab intclle&u no- 
ftro futuras,vel poffibiles jcuarü süt obie 
Cta,non th.jlla attingere in (cip(oy& hzc 
778: problematis. magis: coníonat com 
muni modo loquendidc ente rationis. : 

78. Inoppotitüarguitucprinto, quod 


Deus non cognofcatentia racionis: à no» 
/bisfa&a ; Tum quiacfto attingat omnes . 


fi&ioncs noflras:, nomproind: Jiccndus. 
eft cognofcere cns rationis, quod per cas - 
eflicimus,quia vclatt ct idem nume 
ro ens rationis per illas machinatum ab 
intelle&uaoftto;& hoc 
rationis iia dependet ab actu illo. inteile- 
Gus crcatiyvt n oca: 
pendere repugnet ; tingi ^ens 
fátionis ibo dipiciuim ad (imilitudine 
illius, & ncque ltoc,. alioquin nonattingc 
ret ens rationis à nobis'faGtum, (cd aliud 
€i fimile .. Tum quia fi cognoícendo fi- - 
Qoncs notlrasatongic etiam fis aentas, 
quz iunt earam obicéta^aam illa cogno- 
(cctad moedüentis,quia (ic continttur tn 
ca fictione,ergo efficit cns racionisyquia 
boc cft coguofcecc noncns ad i; d cie 
Ls 


nOgquia.iftad cns - 








d ox 6 Muy may 


&is, Tum tádem;quia etiamfi illa cogno- 
ia vtà tob fads. tamen quia reci- 
piunt nou e(icobie&inumab .intelle&tu 
diuine, tàquam ab integra caufa, nam ad 
*jllud,vt ficinon concarticintelle&us crea 
"crus,erunt entia rationis ab ipfo efforma- 
tanoaurem ab intelle&tucreato. —— 
- Réfp.ntelle&um diuinum cognofce- 
cidem ensrationis à nobis fa&tü , quod 
licétinefTe , & fieri ita pendeat ab acta 
illo intelle&uscreati , vt fic nequeat ab 
alio dependere,poreft tam ab alio actu 
VA RAD incognofci modo meré (pe- 
«ulatiuo,& vcluti ineffe fignato , & in 
dioc fenfa pendet à cognitione Dei.A d. 
$mmediate , & formalirer cognofc it i!la 
"ficuti funt,quia videt effe figméta, & en- 
"tia rationis , & mediate foli attingit illa 
rhodü entis; quatenus videt fic etfe o- 
"ebieéta noirorum a&uum . Ad 5. dat illis 
ie(je obiectiuom exttinfecum, X denomi- 
datiuum , quale eft illud, quod conuenit 
leiam entibus realibus,non aucem intrin- 
fecum, & tormale , quod foli conftituit 
ensrationis ex di&tis concl. 1. & idcó li- 
'cé illud cfle obic&tiudá primi generis fo 
lo pendeat intelleétu diuino;non idcirco 
'dicantur ab eo cntia rationis ficri,fed tá- 
tuni factajvel factibilia c íci. 

'79 'Secundo, quód polit facere ens ra 
itionis; Tum quio;vcarguit A mic.cit. vis 
efficiendi: ens racionis perunet ad perfe- 
"€tionem intellectus creati,ergo nó dcbet 
;denegari diuino , probatur a(fumptum , 
*quia-oritur.ex lacirudines& vn ucrüalitate 

« Obiectiy quz vtique ad perfectionem po- 
"teaug (pectac nam quà potentia ad: plu- 
ta (e extédit;có c(t perfectior, & idc vis 
€ficctiua enis rationis negatur porentiz 
'fenfitiuz ob cius impcríectionemyquia 5 
"atcuatür ad ens determinatum , ranquá ad 
'Obicctum, putat ad rem tenfibilem. Tum 
quia vt arguit Fuent.cit.deratione mtel- 
lectus cópt chendeatis cft, vt obieciü om 
ni modo; quo cognoícibile eft, penetrer, 
fed priuauones, & angcli nó fol si (e , 
fed admodum altcrius (ant attingibiles , 
"érgo à diuino inxelic&u ctiam hoc mo- 
.:do atungi poffunt fora;ando encdia ratio- 
nis. T táaé,quia Deus cognotcit priua- 
tioncs& ncgationcs,qua funt non entiay 


Quafi V. €4n Deus effciat ens rationis . 


335 


'& vtique per modü entiü, quia nihil e(t 
per feiatelligibileinittens, & vt Doct. r 
'q 4: vniaerfal. nihilintelligitur (ub ratio - 
nc non entis, & bac nece(Ticas communis 
cit omci intelle&ui quia won fandatur 
in imperfcó&ionc intell:genris, fe. in ipfa 
matura obicéti inrcllisibilis ; ergo &c, ;: 
Reíp. negando alfumptit cü fua probá 
tione, n .n. ita patet obiectum ade qua- 
tum intelle&as , vt ctam fub fe dire&? 
«Gprehendat ens rationis; imo ex Doc&to- 
rc 1.d.3.q. 3. folum ens reale cft obiectü 
primum primitate adequationi$; quare 
ex latitudine fütobieót non hibet, *jiod 
ferri potlic in ens rationis , n' à in virtuce 
entis realis, concipiédo eas rition.s ad 
modá& eius, & quia talem'collation*m n5 
entis ad ens rcale ne jui: fenfus facereob 
Tuam materialitatem ex Scoto quol. t 7. 
C. ideó negatar illi vis cfficicnd! eas ra- 
tionis,quz camcniniatellectu nà ett pec- 
fectio timpliciter, [ed perfeétio (üppiens 
imperfcé&t onem, aut potids imperfectio, 
& impropri.tas in concip eedo;nz; hoc 
c(t mirum, quia età vis refleziua tribuirur 
intelle&ui ob etus fpirrtual:tatem & ne- 
gaiur fep(ui ob eius impecfcQtionem , & 
tamé formal.ter non reperitac in Deo « 
Ad 2.vilet affumptum de: modis non in- 
ducentibus impctfzQionem in. comptre- 
hendente; qualis eft ille, 4:0 ens rationis 
elicitur , alioqui prob ret etiá rcs a Dco 
cognofci debere cuin diícuríus cum hoc 
quoque modo fint cogaofcibiles. Ad 5. 
perfzétus modus cognof.éd. negationes, 
& priuationcs non cft ;llas. attingere di- 
rcété per modum cnus., fed induecté ius 


dicio quodam diu:fiuo, qu» modo attin-- 


Simuscaecitatem conciprendo in calt or» 
gano non effe potcntià vilitiam , fic cn; m 
cogno(cuntur, acuti func, X per mo-lü no 
enus, & hoc qutdem modo -ogonofcuniuc 
à Deojinquo nulli imercaenic eas cÓmis» 
Quia nop concipiuntur ad modum entis. 

«90 Tertio? contra probucar ao police 
Deum efficere enscacionis, Tum quia vis 
cfficiendi ens rauonisnon ram. gcndct. ex. 
imperíectione obiedti iei pub quà 
intellectus , quioonada-juai obiectum 
comprchendens,nec incoitiué videns, ead 
(at in co diftinctionein rationis , & alias 

ego —- 


336 


intencioncs logicales , quz fiunt per ab- 
ftra&ione. Tum quia tuac cócipere pof- 
fecque non (unt diftindta , vc diftindta , 
qua non (unt relata, vt relata » & priuati- 
Ua,vt pofitíta; & cófcquenter rcs aliter , 
ac fint. T à tandem quia entia rónis dicü- 
tur formz fi&as prfertim , quz nullum 
habent (ündamenti inte, ergo oequeunt 
à Dco ficri , alioquin fingere diceretur. 
Refp. negando aiTumptum , quamuis 
enim quzdam cntia rationis ex fua in- 
trinfeca ratione formentur ex imjxrfe- 
&à apprehenfione rei, vctorté (ant rela- 
tiones rationis in argumento ra&z , tamé 
vniuer(aliter loquendo vis efficieadi ens 
tationis pédct potius ex parte obiecti in- 
tellectus,quod cum fit cns, intelle&us vo 
lens cencipere nihil , cogitur formare ens 
rationis, quia n:hil concipere poteft, nifi 
füb ratione cntis,& ideó non eft abíolure 
affereadum Dcü nullum prorfus ens ra- 


tionis efficere ; quia etiam intclie- 
€&us circa obiettü cmt vifum potcít 
formare ens rationis, m relationé vi(i , 
ac intuitiué cogniti , de quo vide Lichet. 
I.d.8.3.5. in$. Preterea intelleius in- 
nitiurs. Ad 2.negatur in cflicienria entis 
rationis (emper miíceri errorem, & rem 
' concipi aliter, ac (t, quia e(fe, quod tunc 
intellcétus tcibu;t non enti, & effe di(cre- 
tum, vcl relatum, quod tribuit non diftin 
€is, & non rclatis,non cl rcale,fed ronis, 
& cócipit non ens (ub illa ratione entis , 
que illi conuenit. ex vi intelle&us ; inquo 
nullus interuenit error , nam concipit nó 
tclata rcaliter, vt relata racione , non ens 
tcaliter, vt ens rationis, & quamuis in hac 
conceptiontecogatut cx natura ipía en- 
tisrauonis illud concipere ad inftir veri 
entis, nonob hoc concipit illud, vc verum 
ens realc,(ed ad cius fimilitudinem , quz 
duo niultum diff:cunc , nam in prima có- 
€eptione eft falticas,& error,non in fecü- 
da, imó eo ipfo quod ens rationis conci- 
pitur ad iníLar entis rcalis, concipitur, vt 
eft, ob incrin(ccam analogiam, quà habet 
ad illud. Ad 3. nonomnia entia rationis 

dici ficta, nam illa , quibus corre- 
fpondet à partc rci fundamentü, proprie 


non (uat figmenta ( nifi forte traba diceré 


tur per cóparacione ad entia rcaliaquorü 


Difput. LIT. De Éwte Ratioiis 


vmbiz, & (pectra dicuntur ) vt infrà eg 


Scoto dicemus q.4.vn:uerf. in fine , & $. 
Met.q.1 t. ab initio ; (ed quicquid fit de 
antecedente, negatuc cquentia,tanc 


n.Deus fingere diceretur quando ità có- 
ciperct impollibile , wt illad affirmaret ef- 
fcy at Deusità cócipit,vt fimul neget e(Te, 
q nó cft fingere, (ed pou? cuectere figmé 
tü,vt bené aduerut Arriaga. (ck.4 n4 1. 


QV£ESTIO VI 


4n Ens Rationis babeat proprias affe» 
G iones, C que [int. 


91 N2: quatimus hic , nü entia ra- 
tionis habcát proprietates,que 
ab ipfis veré fluaot, (icut. n. nó (unt pro- 
prié entia;icà nequcunt habere veras pro- 
prié entia ità nequcun: habere veras pas 
priccates ab iptis veré Bué&es. Qa 5 
modá ergo dicuntur entia per (olam ana 
log à ad ens reale  ità quzrimus r 
tatcs,qua tales dicátur pcr analogiam 
veras proptiecates 5| & quatenus ad mo« 
dum illarum concip: poflunt, Dc. 
Dicimus [.rimó Ens Rationis habere f 
fuo ordine proprias affectiones. Conclu- 
fio elt Scoti 4.d. 1.9.2. I.& q.6. vniu. vbi 
efto in !pecie loquatat de fccundis incen- 
tionibus, & vniucr(ali log'co, doótrina tá 
commun; clt , & probatut , tü quia , vt 
ait DoGor cit.in entibus rationis non fa- 
lum inuenitur przdicarum in quid. , & 
przdicatum in. quale effentiale , fed 
enam io Quale accidentale. conucrti- 
bile , quod e(t proprium ,  vtinductio- 
ne probari poteit in omnibus , tum quia 
formari pofluot de ipfis propofitiones, 
nedü in primo modo dicendi pet fe , fed 
ctiam in fecundo , in «uo propria pa(fio 
dc fuo (ub:c&to prz dicatur ; tum tandem 
quia (i babet fuo modo effcntiam , crgo 
€tiam , & ptoprictares ab ea fluentes ci 
proportionatas ,nam quamcunque cífen- 
tíam propri comitantur paífioncs . 
Contra obijcies ; Tum quia proprietas 
ità fc hibet crga lubicctum, quod ex na- 
tura rei diftinguitur ab llo , ab euis quid 
ditatc fluit, & e(t minus ens illo,(cd oulig 


affectiones cogitari poffunt , quz ia 4e. 


habeant cr3a ens rati onis;non.n. cx natd- 
ra 





| Queft. VT. De eius affellionibu:. 


| Facti diftinoui gofsentab ente rationis, 
um non cxilterent à patte rei , nec pof. 
fent ab cius quidditatc fluere , cà ens có- 
nis nullam habeat cfficicntiam ; nec po(- 
funt effe mious en co, quia quod cft mi- 
nus ensente rationis , cft penitus nihil , 
Tum qaia tales paffioncs non effent rca- 
des, vt patet, ncquc rationis , alias conti- 

t effentialiter (ub ente rationis , 

& dc iliis eflentialiter predicaretur,quod 
gnat cuilibet c(fenciz refpectu pro- 
priacum pafionum. Tum tandem, quia 
dantur quzdam enria rationis ; qua aal- 
lam habent determinatam naturam , eo 
«uia nullum habeant à parte rei funda- 
mentum,vt func chymerica » ergo faltim 
ita proprias pa(Tioncs habere nó pofsüt, 
quia ilz petunt determinatam naturam , 

^ áquafuetc concipiantur. 


91 Ref(j.conditiones proptiz paffio- 
nis a (li ia maiori (folum affectioni - 
bus rc timpliciter couenire;at fecü - 


'dümquid poffit etiam conuenire affc- 
"€tiomb.rationis, nam (uo modo concipi 
unt, & fluere abeffentia entis ratio- 

his , &ab illo ex natura rei diftingui , & 

tle minus ens co nec ob id (zquitur ef- 
fc othil proríus (ait Docror cit.q.6. vni- 

ueríad 4.) quia ficut in entibus real.bus 

"dantut gradas in eflendo , nam accidens 
€ft minus ens fübitantia; nó tamien oihil, 
ita (uo modo admitti dcbét in entibus r&- 

tioms, cum omninó concipi debeant ad 

inftar coram. Ad 2.licut ens rcale ob fuà 

tranfcendentiam praedicatur de (uis paf- 

fionibus, vel quidditatiué , vt aiant Tho- 

miftz vcl denom;natiué, vt nos , & idcó 

e(lentialiter non continentur (ub ipto, 

cum proprié , & formaliter non iit ens 

rcalc, (ed cantü aliquid cius ita pati mo- 

do dicendum de ente rationis. Ad 5.chy- 

merz & fimilia entia rationis fuudaméto 

carere dicuntur, & nó habere determina- 

tánaiuram non quia nullü habeant pror- 

fus fundamenrum , & occafionem à parte 
- tei nec quia nó habeant naturá fibi pro- 
portionatam, fcd quia fundamentum illis 
correfpondens à parte rei no determinat 

nos ad illa Gegend hoc pouus,quàám illo 

modo, ficut nos determinant fundaméta, 
quiz folent correípodere determinatis cn- 


537 
tibus códis, & (ccundis intentionibus gc - 
ncris,(peciei, &c. potelt igitur ipíis ccá 
adícribi natura (uo modo determinata, &c 
affcdtioncs illis corre(pondentes; imum 
hzc ip(a critcorum aacra , vcl affe Gio 
ncceifaria, quàd fingi poffint quocüque 
modo ad libitum notlrum , & pet hoc e(- 
fcatialitec (ccerncacur ab. alijs entibus 
rationis qu: aon po'funt fiagi, nili illo 
modo, ad quem nos deterainat , & im. 
pellit fundamentum illis corrcfpondcng 
à parte rei , vt magisexplicabitur q.feqe 


95 Dicimus 2. ensrationisin comuni 


habere (uo modo omacs illas propricta- 
tcs, quz conaeniunt enti rcali in cómuni, 
ad cuius ia(tar concipitur , & pariter en- 


tia racionis in particulari habere proptie- 


tates illorum entium , ad quorum in(tac 
concipiuntur , Pciuia pars concluGonis 
probatur, & explicatur , ens rcalc habct. 
yropriccates limplices,vt vaum ,vscuary 

onum, & diliunctas, vt contingens, ne» 
ce(farium,idsm, & diuerlum, fin:cü, & in- 
finitumy(cd omnia i(ta poffunt fuo n;odo 
adapcati entibus rationis,ergo &c. Prob. 
minor, quodlibet cnim ens racionisin fe 
eit vnum (uo ino-lo, quia in fc indiui(um, 
& à quocü uc dittiodtü ; vnde natum e(t 
ad quode ü uc cóparetur idem, vel diuere 
(un (uo modo cife; eft etiam fuo modo 
verum in cllendo, fi veritas , quz elt paf- 
fio enc;s, declaratur per ordiné adzqua- 
tiodis ret ad intelle&ü ; etenim ét ens ra» 
tionis natü c(t terminare cóformitatem 
cognitionis ad ipfum , & hoc prztertim 
eucnir, quando fa&um per priorem actut 
recog tatur inde per alium polterioré, && 
rcflexü, p qué veré aciazicur, trcuti ett, 
vt (upra declarauimus , at uc idcÓ pro- 
priam haber intelligibilitatem, vc aic Do 
&or 2.d.1.q. j. B. nam ficuc habet cati- 
tatem ad modum entis realis , ita & in» 
telligibilitatem . Neque hiuc inferas ip» 
fiim ede tantü per accideas ince;ligibile 
imó ficut eius eiden.ia conuttic 1a hoc , 
quód cogaofcatur ad modam entis reas 
lis, ita hioc inferendum efl per fe cósenie 
re illi quód fit cognofcibile ad modü l- 
teriüs. Habet etiá bonitatem (üo modo 
nam (ze videmus vóluntatcin fecti in 


bonum apparens, & fictum. Po;tuot de« 
nique 


nique étiam fuo modo applicari enti ra- 
' wienis affc&iones difiun&z. finitum ,& 
infinitum;neccflarium, & contingens (li- 
«et aliqui negent) vt conftat,quando Dcü 
concipimus ad nodum venerabilis fenis 
fempcr durantis , & infinite virtutis. 
Probatur ctiam & explicetur altera 
"pars conclu(ionis , nam proprietates en- 
tium rationis correfpondere debent fuo 
modo r«busillis , ad quarum inflar:con. 
«cipiuntur, quapropter fi concipiantur ad 
moduri fubftantiz non habebüt propric- 
tates accideptisyfed fübftantiz,(i ad mo- 
dü accidentis, € contra;& paritér (i cóci - 
piantur ad modi entisrelatiai, nó habe- 
(it proptictates abfolutorü,fed relatitmo- 
tü, fiad modum entis abíoluti € contra. 
:94 Contra obijcitur 1. quod etia ra- 
. tionis non habeant propriam veritaté;& 
jntelligibifitátern. Tam quia hac e(t pro- 
pria&"idgquáta paffio entis realis,vt do 
«et Do&ót 1/0:5:q. 3. Tum 2.quia obic- 
. 4&&um concurrit cum potentia ad cópro- 
ducédàm (ui notitiam;at ens rationis nc- 
- quii partialiter producere (ui notitiá, c 
hzc fit ens teale. Tum 3,nihil cft intelle- 
&u,quod príus nà fuerit in fenfu , (cd ens 
rationis fub fenfu cadere nequit .- Tum «4. 
vel cflet prius ;lla cognitione , per quam 
actingitur ,& hoc non, quia per ipfam ac- 
cipit e(ie , qua ratione ncc ét poteft e(fe 
fimul cü ea, vel pofterius, & neque hoc, 
quia coghitio in illo priori ad nihil tcrmi- 
naretur « Tutm f. qnia de enribusrationis 
praefertim fi&is non dotur fcientia , quia 
non habent certam naturam , de qua de- 


terminatd. paffio fit demonítrabilis , & . 


idcó Scot.quol. 3. ab initio docet entia 
ratjonismeré ficta , & quz conuadictio- 
mem ic ludunt , nó cíle per fe intelligibi- 
lia. Tà 6. obiectum fpecificat cegniuc- 
ncm , quz cum fit rcalis , debet rc 
Ípceaficatiuü reale . Tum 7. obiectum eft 
menfura cognitionis , cum tota perfcótio 
cogn tionis mcea(urecur ex obieéto , at 
ens rationis nequit cííe meníura cogni- 
tionis, qu cft cns rcalc, vt Scotus docet 
4. d.1.9.1.füb S. quia ex 4. Mer, meníura 
eft perte&ior menfurato. Tum demuin 
quia cognitio diiit rclarionem reàlem 
atüngenua ad obic&um;quod pcr ipfam 


- Difput. 11 1.-De Enté Rationis. 


attingitur-ex Scor. quol. 13.:at relati 
realis expofcit terminum. realem. 

95 Refp. ad 1. Mauritius q. $.voigerf. 
'$. Quantum ad tertinm,q» licet intelligi- 
bilitas motiua fit propria paílio enrisrea 
lis,terminatiuatà cfteómunis viriq;quia 
obie&um adaquatü terminatiad intelle- 


- tus non eít.ens reales (cd communi (Time 


fumptá ad reale, & cónis , quz rcfpontio 
innuiturà Do&orequol.. ab inito; fed 
quia inferre videtur vnitiocationem entis 
cóiflimé,quod rc vera z:quiuocim eft ad 
reale, & rationis, idcó aliam (ubdir.cefpó 
fionem ab omnibus Scoriftis receptam, qp 
ficut ens rationis e(t ens per reduction 
ad tcaleita eftintelligibile per redu&tio- 
né ad illud, na ensrcale cóítituitur obie- 
&um adz quatum iatcllectus per duplicé 
primitatem,vt docer Scot.cit, f. d. 3. q. 5. 
$. Quantum ad fecundum. articulum, 
comm(ünitatis, per quam fub.e continet 
omnia , de quibus quidditaciué predi 
tur & virtualitatis, perquam fub fe 
tinecomnia,quz quoquomodo ;n co vi 
tualiter continentur , & abeo, origine 
ducunt;quo feníu entia rationis dicuntur 
in realibus contineri fundagieutaliter , & 
inchoaté, & fecundz intentiones dicun- 
tur ofiginari à primis & hac ratione 
citur ens rationis per. fe iatelligibile , ni- 
mirum virtute cnus realis, in quo funda 
wr , quz folutio c(to pra (errim inferuiat 
pro enzibus rationis fundatus , vt declarat 
Tatar. q. 3 -przamb.dub, 2. deferuire tf ét 
post pro al:js,quia vt fupra diximus in 
hic quaft. omne ens rationis habet ali- 
qualc fundamentum à parte tci, qp quado 
tale non cft,vt cogat ad lic illud cffingé- 
dum;unc ens rationis dicitur nofupdatá. 
Hac quidé re(ponijo optitna cft ,fed vc 
aduert.t Barg. t.d.3.q. in illud. $. Quan 
tini ad 1.art. procedit um de obiecto mo 
tiuo,nà in ratione mociui ytique ens £a« 
uonis reducitur ad reale,no uh in ratione 
tzcrm:natiui, quonia ratio terminatiua nó 


pot fapplcri , vt cóftar de creaturis in di- — 


uina ciientia,ybt licetnó moucant,terini- 

nant tamen ,ideoq; erroris notat Lichet. 

quod ibidem dixerit fecüdas iniéciones 

tcduci ad primaséc inrónc terminatuui , 

& laudat Vigcriü, qui ficut ens ronis tta- 
tuit 








———  —nL o o iiio 


X 
;E we 
P WA 


Quail. FI. De eius affectionibus. 


tuit effe alterias tonis à reali ; ita 'ponit 
duas intelligib/litates terminatiuas cor- 
reípódentes illis vna erit fimpliciteralia 
fecundü quid, iuxta illorü entium condi- 


. tionem ;;neq; hinctimendum cft inferri 
Ic 


is- comuni(fimé süpri, - 

iaratio mouÉdi , li foret comunis, 1n- 
tret comen nan ey: vs ratio 
verminandi,inquit .vi au.q.3- 
yaiuer(.in fnci& Barg.cit.in$. 4d que 
fitotiem;quomodo ctiam hinc non cogi- 
mur ponere vnum obiectum terminati- 
uum intelle&us-ex Scot.in z. d. z4.ad 2. 
96. Ada (epiusdi&ü eft aff'amptü va- 
lere de obiecto motiuo, nó de terminati- 
uo, qualc ponitat ensrationis .. Ad 3; ait 
Dodor q. 3.vniuet(, ad 5; a(iumptü vale. 
re de illog eft primü intelligibile pro fta 
ui ifto,quod eít quidditas materialis, vel 
fenfibilis,non auté de omnibus per (e in- 
telligibilibus., multa enim intelliguntur 
non quia pecie faciant in. fen(u., (cd per 
Sc Hexionem intellectus, quare nó cfl (cn- 
fus. illius a(lürbpti , qp nihil cft inincelle- 


v 


— €u,quin prius fuerit in fenfu períe , & 


immediate, quia res fpiritualcs intellipi- 
mus,yc Deum,& Angelos, quz (ub fenfu 
non cadunt; fcd vt notat ibi Mauritius ex. 


Ant. And. 1. Met. q:5.art. 2:quod priusnó- 


fucrit in (enfa aliquomodo; vcl per fe, & 
immediaié,vt colores,vcl per accidens, vt 
fübíizutia, que cognofcitur medijs acci- 
dentibus ; vcl fecundü fuas pattes, vt hir- 
€occruus, mons aureus, vcl per effectus; vt 
eus, & Angcli,yel per fimilia,vt cü co- 
gnolcimus abí(cntes peripforü 1magines, 
vcl.per-oppotita, vc afpera per lenia,tenc- 
bras pcr.lucem;& in hoc fcnfu falsü cft, gy 
€ns rationis nO (uerit infcn(u,quia occa- 
fioncm iliud fingé4i habeinus à re (enü- 
bil;ynéque cognofcitur ab intellc&tu , ni i. 
adinttar alicuius rei aliquo modo à fcnfu: 
cognitz. Ad 4,cít fimul cü ea cognitio. 
nc,per.quarm fity;efto pcr noftrü cocipien: 
MOD, poflit dici pofterius ca; quaic- 
nus peripíau accipit cüc ,. eíl aut prics- 
cognitione rcflcxa feqocnii;pcr quá atn. 
»Ad $ cria de fictinijs poteft. 
haberi fcicutia , cü babcap: patíicn.s. de 
iptis demo(trabiles, vr patet cx dictis có-- 
&Lr.& q&comunite: diciur dc illis aon: 


339 


habcti (cientiam , id non debet. abíoluré 
intelligi , fed coparatiué ad alia entia ra- 
tionis fundata; quatenus dc illis nó potett 
fcientia inftitui in tali grada certitudinis, 
qualis habetur de iflis,.& fic debet Doct, 
intelligi loc.cit.fi ibi loquitur de figmen- 
tis,rern.vcra-de illis loquitar,quarira pet 
fe primo contradictione includunt,vt ne- 
dum eífe in rerü natura repugnet,verame 
etiam ob manifcftam implicantiam ne- 
queunt intelle&ui obijci , vt vnü intelli« 
gibile , quod claré coliigitur ex eius ver- 
bis. Ad G.obic&ü (pecificat cogpitioné 
nó intrin(ccé , fed extrinfecé tn, vt (epe 
docet. Scotus,& ideó hoc munus fuo mo- 
do poteft ctiam enti rationis conuenire . 
Ad7.licet ens rationis nequeat c(íe men- 
fura füz cognitionis quoad perfc&ione , 
póttamen cile méfura quoad. veritatem , 
quo fenfu de rcla:one menfurabilis ad 
meníura Do&or loqui videtar quol..13. 
M.& O. & proptié dici folet relatio có- 
formitatis actus ad obie&am. Ad 8. (icut 
in notitia abftcactiua. dáur relato. rcalis 
actingentig ad obic&um noncxi(tens cx 
Scoto ibid£, ita dicendü erit in notitia en 
tis rónis;nec in tel:tionibus tran(cenden- 
talibus,qualis cít illajincouenit c(le ad tec 
minüm non realem ,. vt patcbit difp. dc 
Relat: quia earum realitas potius fün- 
damento fpcéanda cft, quàm à termino. - 
97 Sccüdo arguitur, fi ensrazionis e(t 
intclligibile, vel cognofcitur per propria . 
fpeciem,ycl per [peciem entis realis;nan 
primü, quia cü'ensratienisnon fit obie- 
&uin motiuum, propriam fpecie caufare : 
non poteft ncque sm uia fpecies difpa« 
rata nó poteit. cau(are nodtiam alicuius. 
obicéti difparati,vt per fpecié hominis nó. 
pollumus.venire in cognitioné.Iconis, vt 
Scot.docet 2.d. 3.3. 10.. &. tamen magts 
aliimilantur adinuxcé homo,& lco,quam 
ens-tealey & rauonis lcd pecicsiotantil: 
reprefenta: aliquid;quia eft eiusfimilitue 
do, ergo [pecics.cptis realis. nullo modo 
Feprzicngare potefl ensratiópaSs. ^ — - 
lefp. dilcieparc BieGtorcs, an ensrae- 
tionishabcat propriam fpcci&imprefsago- 
an potius cognoí«arüz folum per (pcerem.- 
entis tcális,in quo fundatur, & ad Cculuse- 
fumilitudincin cocigitürg Vrique ipte 





346 
bile puxant Cóplat.difj.2. Log.q.5.n.19. 
Atens rationis non habere propriá fpe- 
tiem impre(fam manifefté coliigitur ex 
Scot.q.3.vniuerf.ad 3.vbi innuit entia ra- 
tionis intclligi per re flcxjoné intellc&tus, 
& nó per propriam ípeciem,quod non eft 
ita intelligendum, vt intellexit Bonctus 
in pradicam. cap. de relatione , quafi 
vio actu producantur; & alio reflexo in- 
telligantur,codem .n, a&us;quo producü- 
turycuá inielliguntur, com eorü produci 
fit cognofci;& eft exprefía Scoti do&ri- 
na in 2.d. 1.q.1. art. 2. vbi ajt non prius 
haberc entia rationis cfle intelligibile , q 
sntellectum;& licet 2.d.1 .q.5. B. vidca- 
zur ipnuere ; quod folumio actu rcflexo 
intelligitur ens rationis , & quód in dire- 
:&o producitur, velut modus objecti,non 
obiectum , iam fuperius explicatum eft 
Q.zatt. zinfol.ad 1. quod in cognitione 
&cílcxa cognofcitur , ficat eft , in. priori 
vcr, qua formatur; cognofcitur aliter; 
quàm fit , quia attingitur ad modum en- 
1is rcalis. Qaod a(t ens rationis non ha- 
beat propriam fpecie impreffam; Proba - 
1ur,quia bac (pecies nequit e(fe producta 
ex phantafmatibus, cá ens rationis nó üt 
$cnfibile,& confcquenter propriü phan- 
talma nó habcar,neque etiam educta eíle 
poteft cx ipfo ente rationiscü ipfa it ac 

- cidensreale quod nonnifi ex reali (ubie- 
-&o cit cducibile, Accedit, quod matcria 
prima non cognofcitír per proprià fpc- 

&iem (ed per analogiam ad formam :. 
Phyí.7. i1& relationes rcalcs, & cia tran- 
fcendentia proprià (peciem non habznt ; 
' wt docet Bargins 1.d.3. q. 1. in $. Quinto 
dico quod iii a, ergo tanto minus ens ra- 
tionis, Quod cít infcrioris conditionis 
omnibus :flis, ficut igitur materia ccgno 
fciuir pcr analog;á ad formam;vniucila- 
Jia, & tranfecadentia per fpecies infcrio- 
tisin quibus continentur ; & relationcs 
per fpecies abfolutori, in quibus fundan- 
aur, vt ait Barg. fie in propofito entia ra- 
tionis ccgnolcétur pcr fpecies entiü rea- 
lium, in quibus quoquomodo fuodantur, 

vt hircoceruus per fpecies birci &ccerui , 
& omninó pcr analogiam ad ens rcale. 

. 98 Etcum dicitur in argumento fpc- 
ciem yn:us obie&i di(parat caufare non 


Difput. 111. De Ente Rationis . 


p notitiam alterius, &c. R efp.fpecid 
minis elle magis difparatam à leone, q; 
fit fpecies entis realis ab ente rationis, 
quamuis enim in cfiendo magis affimilé- 
tür homo, & leo, tanicn in reprzfentado 
poffunt conucnire magis ens reale , & ra- 
tionis, ficut duz (uübftantiz magis in ef- 
(endo inter (e conueniunt ,quàm cá acci 
dente, & tf in reprzíentàdo magis, con- 
uenit accidens cum fubftantia , quàm vna 
fubftantia cü alia,nam fpecies reprafen- 
tatiua fübíLantiz accidens eft ; non füb- 
ftantia; fic igitur 1n propofito, quia fec 
dz intentioncs virtualiter continentur ia 
primis , dicere poffumus, q» (pecics entis 
realis, licet fit reprafeatatiuum formale 
folius ent is realis; ideoque per fc primo in 
cius notitiá ducar, tame cft reprafentati- 
uum virtuale ctiam entis rationisidcoqs 


fecun darió in eius notitià ducere valens; - 


Ncc inconacnit ipecicsobic&i vnius ge- 
neriscfle virtuale reprzfentatiuü obie&ti 


alterius Braripe Barg.cit. quando hoc 


continetur in illo; quia videmus (peci 
albedinis effe virtuale reprafentatiuii fie 
militudinis in ca fundatz quamuis fit al- 
terius generis; Et hoc eb magis in propo. 


tito dicendum cft, quia dicimusensrónis — 
quando incognitionc directa artingituf —— 


per fpecié enus realis,non cogno(cit ada 
uaté  & licut efl, quia cognofcitur pet 
peciem alienam: quando veró in i- 
tione reflexa attingitur, ficut eft, tüc di- 
cendum cit nullo modo concurrere fpc- 
cicm enris realis 4d cam cogaitionemyfed 
tota a&tiuitas tribuenda eft virtuti refle- 
xiuz intelle&us, vt inauit DoG. cit. q.5« 
vniuctf.ad 3. Mauritius ibidem.$. $ex- 
to dubitatur, in folutione ad primum. : 


QVvV£ESTIO VIL 
Quotuplex fit Ens R«tionis. . 
59 Elcbris , ac inScholis frequens 
E diuifio entis tationis eit illa in 
ies fpecies relationem , negationem , & 
priuationé,quá afferunt; & recipiunt Re- 
€entiores omncs , vt traditam à D. Tho. 
23.de veritart.1.& 1.d. 2,9. 1. art. 3.& 
: 19.Q. I.att-1. ita Suatez difp. $4. Met. 
Ícc. 3. Didacus difp.3. Log 


y 


Ae d 


qf — di« 





H 
^ 


P 


j2 ^73 


: 





] 


Pr 


i 


T 


"* 
. 


lia 

: Fa 
Za 

E. dom modum , v; valdé improjtium 


e Eua. VIT. Quotuplex fit Ens Rationis. 


23 «tife&t.4.q i dart. 3. mc 46. À- 
koc DAE UOS fasdurac. 


1t. 
«]» f- Ruuius tra&t, cit. & alij paffim. 
Comp $4. o. de S Th. 
ferant Complut.di(p.2.q.4. Io. de 
Q. 2satt. I, fed bimembrem , .(. in nega- 
tionem, & rclationem' rationis , quia (ub 
negatione amplé fumpta etiam contine- 


. «tur prinatio, & hoc modo teftantur tra-- 


dià D. Th.cit. € q.5. de malo att. 7. vbi 
«€n5 tationis immediate diuidit iu rela. 
tionem rationis , & carentiam , & hanc 
in negationem, & priaationem. 

'ed quocüique modo tradatur hzc di- 
tifio, (emper graues paffa cft difficulta- 
tcs. In primis .0. non videntur rccte a(li- 
gnati, vt (pecies entis rationis , negatio 
«X priuatio , quia cftó non fint entia rea- 
lia , non proindé inter entia rationis for- 
maliter computanda funt, cum veré den- 
tur à parte rci , non quidem vt entia rea- 
priuatiga vcl negatiua ; vt arbitratur 

Mct.difp.2. & Fuentes t1. Phy(. 
c gen cum multis alijs (hunc .n. 


«onfutamus difp-4- Phy(.q. 1 art. 1. ) (ed 
vt amorioncs rcales entiü quatenus nul- 
lo.cogitantc intelle&u veréjaer cft renc- 
br "4 niger, non albus. Q)uà 
fi dicas cum Suarez , & al;js hic non fa- 
mi ncgationem , & priuationem , vt (unt 
amotioncs realium entiam, fic.n à parte 
rci repcriuntur , (ed quatenus concipiun- 
tur ad modum forma pofitiuz, vc cü in- 
zelle&us cócipit caecitatem in oculo per 
modum formz pofitus tollentis vi(um , 
fic .m, funt aliquo modo entia,non tcalia, 
fed rationis. Contra ctt,quia negauo,vel 
priuatio, vt cócipitur per modum forma 
polüiriuz;nó cit priuatioyfed forma po(i- 
tiua fi &ta ; & negatio , vel priuatio in fc 
materialiter (e habet ad ens rationis, & 
velati (ubit ratum quía eft id, cui cribui- 
zur cile rationis cx dius Q.z. art.2. ergo 
vt tales nunquam íunt entia rationis , & 
rat10à priori cft, quia intelle&tus format 
cnsrauüonis illud &ingédo ad modd cntis 
potitiui, €t ipa non «ntia, & negationes 


rcalcs, crgo nullü daiut cns rationis nega: 


tiuum,íed omne cít pofitiuum , vt innuit 


Do&or 4-d.16.q. 2.ad 1.in oppofiti; Et 


34* 


pet hoc reijcitur folutio, quad ad hinc 
tónem affert Blanc. cit. vbi vult tantü ens 
reale , ad cuius inftar ens rationis conci- 
pitur ,e(sc formam pofitiuii, non aatem 
ipfum ens rationis . Hoc prorfas talsá eft, 
ná li ens rón's formati debet ad inftar en- 
tis tealis,cum hoc fit forma pofitiua ralis 
ctiam etie debet ens rónis, non quidé ve-- 
r&,& realitec fed fi é,& fimilitudinarié, 
alioquin noncíf:t ad in'tac illius . 
100 Soilct etiam prafata diuifio' ve» 
fellivelat in(ufficiens , & diminuta ; nam 
przter enumerata dátur alia entia rónis, 
qua coníucuetunt appeilaci fizmenra, & 
entia prohibica, vt chrmera, & hyccocec 
uus, hzc.n. ne3uc ad relationem, aut pri- 
uationem pertinenr, quia dum finoitur y 
nonconcipiuntur per modum relationis 
ad aliud, aut per modam carentiz in (u- 
bic&to apto , vt fingi folet priuatio . Nc- 
quc pertinét ad (implicem negationé , & 
veluti extra genus,quz ab omai fübiecto 
p'aícindit , quia negatio , vt ens rationis 
Ítatuitar , dicir carcotià form conceprá 
ad modum entis extrà fubie&tum, at chy.- 
mzra non dicit carentiam , fed aliqu: 
pofitiaum,.(.animal dam per fc vná 
€x hominc, & Icone copofitum.At inquit 


Gd Suarez cit.fcG.4.n. 10. & fequuntur alij, 


omnia hac figméta fub negatione com- 
prchendi;quia (unt fimpliciter non entia. 
Contra cft, tum quia hac ratione,vt beaé 
notat Auería,ctià relationesrationts (ub 
negatione cótinerentur, quia fimpliciter 
(unt nó entia ; tum quia vt ait Blanc.aliud 
cít cócipcre negationem animalis, quod 
fimul it homo, & leo per modum vnius 
compoliti , aliud verà concipere animal 
fimul hominem, & lenem, quamu:s igi- 
tut ens racionis primo modo formatum 
ad ncgationem ípectare poífit , tamen 
ens rationis-fecundo modo fidum c(t 
prorfus ab ea diftinctum . 

, Adcó alij, vt faluent fufficiétiam illius 
diuifionis, inquiunt hzc ; & fimilia entia 
rationis cffc fi&a (incfundamento;,& id- 
circó in ca non includi , quz folü eft en- 
tium rationis habentium fundamentü ia 
re;1tà Didac.& Complut.cit.ex Suar.cit. 
n.2. Quz folutio nihil prorfus valet,tum 


quia plura fuot entia HM 
Du 


342 
fandamentum in rc , qua excogitari pof- 
Áunt in alijs przdicamentis à relatione, 
imó illa ipfa: , quz fingunturin pradica- 
mento fubftantiz chymcra, & hircocer- 
nus ron omni proríuas carent fundaméto, 
vt poftca dicemus; tum quia € cotra inter 
fpecies diuifionis allatz aliquod ens ra- 
tionis continctur non habens fundamen- 
tam in.re yt negario extra genus, quan- 
do concipitur vcluti rcs per fe cxiftens, 
1o1 Aacerf.loc. cit. maluit przfatam 
dinifionem in peregrinos feníus deduce 
re, vt cam facerct fufficicntem, quàm de- 
ferere, 'nquit enim, quód primo concipi 
potcft ens rationis per modü effendi ad 
aliud, & hoc efle relationem rationis; fe- 
cundó pec modum c(Tendi in alio velut in 
fubieéto tine ordiae ad aliud,vt ad termi 
num,&-hoccíle pri uationé;de cuius róne 
eft cíic infübic&o ; tertio (inc ccípectu 
adterminii,& (ine modo cflendi in (übie- 
&o per modü effeodi in (c , & per (e vt 
cum concipitur chymera, & hitcoceruus, 
& hoceftnegatio,quz non neceffarió ad 
fuübie&um determinatur , (ed zqué bene 
faluatat cxtra illud; itaque tria ftatuit gc- 
ncra cuti cationis, ens rationis ad aliud , 
qp ít relatio tationis, ens racionis in alio, 
eft jrivatio rationis , & cns rationis in 
& quod cit negatio racionis,& fübd this 
eltimnis duobus generibus bcne applicari 
tiomina priuitionis , & ncgationis, quia 
in vniucríam ens rationis non cítens rea 
le. Sed licct in re bene dif: utrac Auerfa , 
difplicet tamen in modo loquendi ; e(to 
enim primáü genus entiscationis conuc- 
niter appelletur relatio, o hileminus n6 
rc&é cetera duo negatio, & priuatio vo- 
cantur ca przrfertit ratione quam affert, 
- quia in vniucr(um cns ration s nO cfl cns 
tealc. Quia liac rationc ctià relatio rónis 
dici dcberet. negato, vcl pcuatio , quia 
non elt cnsreale , vt iple :bidem neg.bat 
«ontra cópcchzndcnies 1 gmenta fob nc- 
gatione ju a funt non ent a; Acccditga- 
Ii0 principal s allata initio quzit.ens ra. 
tionis in vniucríum quid pofitiuu rónis 
prafcferre, ac proinde forma!iter cotific- 
re nó poflc in ncgationc , aut privationc, 
102 D;cendü igitur cfl cns rationis da- 
ta proportione diuidi deberc, ficut ens 


Difput. 111. De Ente tionis . 


reile, ad dfodum cuius concipitut. Com: 
clufio colligitar ex Scoto q.6. vn:uerf. in 
fine, vbi docet, quod ficut in cate reali 
dàtur diueríi gradus (fendi , ita etiam ia 
Tem ar s, & probatur Primo ex 
illo generali pr.ncipio ; quod quicquid 
fimpliciter p n entibus hus ibus f Rs 
dü quid inuenitur in entibus rationis , cr- 
go qtalis eft d a:fio fimpliciter entis reas 
i$, taliserit sm quid diuifio encsrón s. 
Dcinde quia natutá entis rationis, & quid 
fit & quotuplex,omninó inucftigare do- 
bemus pet analogiá ad cns reale,(icut cr- 
go intancum habct effeinquaptum cóci- 
pitur ad modirentis rcalis , ita intantü di- 
uiditur quarcnus cócip tur diuidi ad mo- 
dum entis realis,quarc (icut ens rcale di-- 
uiditar in (üb(lanam,& accidens, & hoc 
ih abfolutum,& rc(pc&;uum;& ruríus ab 
folutum in quantitate, & qualitatem, te«- 
fpeciei inintrinfccus , & excrin- 
ccus aduenicns , fic ens rationis diuidi- 
tur in fubftantiam rationis, &accidens - 


rationis, & hoc in abíolutum , & refpe« 
rurfus inzmriofe- — 
cus, & extrinfecus adueniens.Demü pro-.— 


iuum rationis , id 


batur dcmonftrandoin tingulis pteedica- 


métis proportionata entia rationisabin- 


telle&u formars,vc docu t Mayr.quol6. — 
& mult ; ctiam v fuc ie rait 
rez cit.Ícc.4. Vafq.1.].difp. 114.à nu-14. 
Caict. 1.p. q.2 8. gr Molins ibidem, 
Aucrí.loc.cit.& aij. etenim in füb lacia - 
concipiuntur chymerz, & fimil:à mon- 
ftra.qua« non vt al5js adiacentia , (ed vt in 
fc (ub fiftentia fingüturjin quantitate fpa 
tiuinsimaginariü extra Caelum, & ipfam 
quantitatem molis 10 chyasera jmagina- 
tamyinqualitarc cócipimus famà ; & ho- 
norcm,vt dif, ofitioncsconaeniétes pcr- 
forz honoratz , & iplas denominatio- 
ncs cxtrinfecas cócip:mus i rebusdeno- 
m'nat;s pcr modáü correlations , vt rcla- 
tioncm cogaiti ad cogn tioné ; fingimus 
etiam a&t.onem,& patlionem,cum cogi- 
tamus igné animas torquere, & in casage 
rc aCtione corporca , caíqs torqueri paf- 
fionc £o mili, & tádC al a quoqit ng m, 
cü cogitamus Deum rcpelei c huoc à üsu 
ad modom coryor.s,Qarc in Ce'o,vci fe 
dere ,infin.to tcmporis fpatio E )& 
; cilc 


t 


Á 





ES 


E. 


"fpe 


dE M 


ET 


^ tücntisrationis non 


u. Quaf.V1T. Quwotuplex fit Ens Rátionis . 


effe am:Gum!umine tanquam vcftimen. 
to. Et qui. vod prat.r ens radionisre- 
fpe&tiuum;quod folum videntur agnou;f 
fe veteres Scotiftasét abfol.itü cóccedi de- 


— sbear,exptefsé docuit Scotus 1.d. 56.q. vn. 


$ conira illud obgrituryn(olad 1. & ex 


-Kecétioribus Scotittis qui »lures P; Fab. 


4. Met.d.fp.4.cap.5.& 1. difp. gt* nu.26. 
Satnanus tract.de 2 intent. Smi(ing.trac, 
- dilp.z.n. 179. & :nfra , vbi ctiamcitat 
atar.4«d. 1.q 2. Rada 1. p.concrou. 29. 


-Nolanusin P.nach.q.15. Vulpes 1.p.to, 


I. difp.28.art vit. Camciar.q. 1 4.Mct. 
3103 Rurfusensrationis.in tora (ua am 
plitudine diuidi debet in ens ration: s fun- 
datü in re, € non faadatum, fed à nobis 
mcré fi&am , quod hac rationc fibi vca- 
dicauit nomen &gmenti , vt chymcra , & 
byrcoceruus , Ex quidem per fundamen- 
i accipi in prz- 
imperfe&io noftri intellectus ; ac 
dcbilis eias concipiendi modus, vt quidà 
volunt, alioquin omnia entia rationis ha 
berent fandamentum , & illa przfertim , 
eani ama adesomoie A ai nà. 
que przecipué pendent ex actibus chyme 
Roda intellectus ea ad libitam fin- 


gentis, vnd ifta magis dicerentur funda- , 


ta, quàm alia,cum magis nitantur noftro 
«oncipiendi inodo esie . Neque 
per fundamentum encs rationis debet ac 
Cipisilud ens reale , ad cuius inftar con- 
cipitur, eadem racione , quia nimirü om- 
nia entia rationis haberent fundainenci 
in re, etiam chymerz , & monftra, vt be- 
né aduertc P. Faber in Met. cit. c. 2.in fi- 
ne,nam intellc&us ex apprehélione rerü 
realm fumit occafione fingédi illa ma- 
ftra, non.n. cnsrauonis cozitaret , nif 


| prius cnszcale cognou:ffet,vadé chyma- 


IXm ipfam concipit ad inftar animalis , q» 
ens rcalc eli. Ncq; perc fundaieatum en- 
tisrationis (umi debet ens reale; quod ab. 
ente rationis denominatur , (eü de quo. 
ens rationis pracdicatur » vt fora inten 
tionalis de (ubic&to 5 Íicur exittimauit 
Fonfec.s.Metécap.7. q.4. fe&t. 5. Quia 
ens racionis poce& alicui (abiecto actripuat 
fine tundamenro , vt fi homini tribueiec 
intellectus inventionem gencris , nó (pc- 
& ci,coloci celationein auditi, non viti;cr- 


343 


go fundamentum entis rationis aliquid 
aliud importat preter (ubiectum, cui ci- 
buitur ipfüm ens rationis, occalioné neam 
pé llam tribuendi tali fabie&to cale ens 
rationis, € non aliud;non ergo fundamé- 
tum entis racionis contundi debct cü eius 
(ub:ecto,prefcrtim quia accidere poteft , 
quod mielle&us efformet ens rationis 
€um fundamento ab(que fübiccto , cui il- 
lud tribuat, fic fpatium imaginarium ab 
€o cogitatum per modum cuiuídam ex- 
tenlionis cenfctor ens ratignis cum fans 
damento,nam occafionem habet à parte 
rei illud ità concipiendi,& non alio mo- 
do, & tamcn nulli entireali cogitatur 
adiunctum, de quo przdicetur . 

104 lraque pcc. fundamentum entis 
ration.s illud intelligimus , quod cft fpe- 
cialisquedam occafio;ac veluti motiuum 
vrgens intellectum ad excogitanda entia 
rationis & tali, vel tali modo fin . 
itaut intelle&us non temeré, & meré gra 
tis,fed ex ipfis rerum proprietatibus oce 
caíione defümpta efficiat entia rationis 
& hzc eft communis explicatio Scoti- 
ftacam Fabri cit.cap.3.Sarnani, & Rocci 
tract.de (ecimd. intent. & aliorum , dum 
inquiunt fecundas intentiones loicales 

neris (pecie, &c. non po(fe ad libituna 
[aes quafcung; res fundari;fed iuxrà re» 
rum proprictates , vt li aliqua natura. fit 
aliquibus comunicabilis,(uper ipfam fan» 
dabitur «atio vniuer(alis, (i plutibusma- 
gis vniucríal;s, i nullis , particularis, &ce 
uz explicatio exprefsé traditur à Do« 


re q. 4. vniuetf. in fine , ybi vniuerfale 


ponit effe ensrationisfundatum , quiae 
Aliquid ei in re exu cocref, quo 
mouetuc intelle&tus ad caufandum ralem 
intentionem,& nó aliam; figmentum ve« 

ró inquit e(le non fundatum ; quia nihil 
talc extra correí pondet , vade coacludit 
ens rationis Cundatü. di i à figméto 

quia originaliteryfitie ionaliter eft 4 

proprietare in tc, figmentum veró. mini- 
mé, ità Do&or ibi , ac cius Expofitores 
Maurit.Braiauol X alij . luxta quam do« 
&inam à pluribus, Recentioribus rece- 
ptam,& prafertim ab Auerfa q. 5» (e&.3, 
€nua rauion;s cum fundamento 1a lunc 
qua cx aliqua nece ffitatey vcl x 


$44 
£c finguntur, & nonalio modo ;. at fine 
fundamento illa dicurtur ; que fingimus. 
prout volumus , cum nulia fit neccífiras, 
vcloccaíio, quz nos dctetminet ad 
tius.quàm ille modo fingendü,vt dum: 
E aon chymeram,vel aliud monftcum;, 
in quo non determinamur ad hoc potius, 
quàm illo modo fingendum ; Quem. di- 
«endi modum optimé fuadet Aucrfa cit. 
vx coníueto loquendi modo, illud enim ,, 
uod cft nobis motiuum; & occafio ali- 


qu fundamentum no- 


opinionis. & indicia, ac fi gna;qua 
mouent ad aliquid iudicandum, dicuntur 
1alisiudicij fundamentum , ficut é cótra 
«omquis fine ratioue opinatur. ,| & (ine 
1alibusiudicjs iud.cat,. dicitur ine fun- 
dam«nto gratis. & temeré opinari , & 
quia chymerz ; & conlimilia monítra z 
áta formantur; idco antonoma fticé. no» 
men figmenti fibi víurparunt.. 
10$. Ex hocvetcres quidam Scotiftz; 
&. Thomi(tz deduxerunt. fola. entia .ra- 


sionis fundata veré & proprié e(ic entia 


zationis ; quorum proinde cognitio de- 
s&rinalis cit, & ad Ícientias deferuire po- 
acft; alia. vcró minimé. ,. fed potius dici 
&cbere entia fi&itia, & prohibita, quia 
«oium cogpirio doctrinalisnon cft, po- 
zeftque in infioiuum multiplicari nulla. a- 
hibita rationc rerum , & paturarum .rea- 
lium ,. fcd pro inelle&tus cerebro , vc ait 
Didacus, iuxta quam doctrinam praíata 
qiuifio effet zquiuoci in zquinocata. Ve» 
zum immceritó: huiu(modi entia fi titia 
excluduntur à fcrie entiüi racionis, nam fi 
ens raiionis illud eft, quod ce repugnat 
& parte.rci& folum habct e(feob:cétiué 
iniptelle&w vt fupra fancitum cft ex có- 
ambni omnium fenfu, plané fié&itia quo- 
quc. cruar entia rationiscum goa habcát 
€(fc.nifi peropus intelle&us ; imó vt ait 
"Auería; hzc videntur quodammodo ma 
gisparticipare de ente rationis. vtpote 
qua. magis pendent à virtute fidtiua intel. 
Meétus, & minus nituntur rebus jpfis, &. 
«oníequenter. magis diftant ab ente rca- 
Ii. Neq; huic obíiat, g» nequeant ità (cié- 


1ijs de(eruire, (ieut encia rationis fundata. . 


Inoppofitumobijcitur 1. ad proban- 
dum negationem, priuationem cfc.en» 


Difput. Ill, De Ente Rationis: 


tía rationis, Tum quia Arift.&a connuz- 
merat inter entia 4. Met.2.X li.$.tex. 145. 
& plané nonnifi iater entia tónis conu- 
merae potuit. Tü 2.quia noa folum dane- 
tur negationcs realcs ,qualessüt omnes ,, 
qua verz sát à parte re! » (cd etiam won 
uonesratioris »uales funt oés, qua (unt: 
falfa à parte rei, Tum 3- quianontantü: 
concipimus id, quod non eft , ac fi effer, 
verumctiam id, quod cft, ac (i non eser ,. 
& non folam affirmamus , 9 impoffibile: 
efl;(cd negamus;quod neceffariü eftjergo: 
non omne ensrationis formalitere(t po- 
ficiuum;fed dari ctiam debet negatiuum.. 
Tum tandem; quia efto negatio , & pri 
uatio,vt íuntà.parte rei,non fint entia ra: 
tionis, tamen quando à nobis concipiun«- 
tur , vt formz pofitiuz , participant ra«- 
tionem entis,non realis, ergo rationis, 
106 Rceíp. negationem, & priuation&* 
infe eífe entia rationis fundamétaliterta: 


rationisilliszribuendo efle pofitiuum, vt: - 


tüm ., quatenusintelle&ui epof- — 
funt occaGeiicot Wow senno 


" 


benenotat Hurt. difp.19, Met. $, 87; &-—— 


in hoc fenfu Arift. ilias:cnumerauir inter- 
entia rationis; vel potius enumerauit ina-.- 
ter non entía;ait «n. quare Q7 ipfum mon: - 


ens efie non ens dicimus ,vt adacttie Fu&s £a 


tes. Ad z.ipfaquoque negauo rarionisà - 


nobis apprchenditur per, modum forma. 


potitiuz ;.vt magis conffabit eeu r 


fione (equenti- Ad 5, negatur (eque 
fiue cnim affirmemus» quod impoffibile - 
cft, (iue negemus,quod necelfacium eft; 
hoc femper fit fingendo, quod non cft. 
ac fi elict,vnde cum iudicamushomineim: 
non cfle animal rauonale, cogitamus idj. 
ac fi ita elfec à parte rci, Sfi ngimus veria 
tatemin 4fla propositione, inqua tamen: 
nulla eit veritas, & veritas i(ta fi&a quid! 
pofiuuum cft; ficut veritas.realis in pro- 
pofitione quid -potitiuum dicit... Ad .4.- 
cum concipiuntur à nobis pcr, modü for« 
mae pofitiuz,(equiwur folumquoad illud i 
efc potitiuum,quod illis ab incelle&tu tria- 
buitur, cffe ena rationis forialiter, non: 
autem vt font ncgario , & priuatio, 

107. Secundo obijcituc (olum impres 
dicamento relations , nó autcm pcr alia: 
polle cns rasonis proportione d.ftribuiy, 

IÀ- 








| Coo o Qul. VIL. Quotuplex fit Ens Rationis. — $45 


p. tav 
' TN ratione D.Th.1.p.q.28.ar. 1. quia predi. 
| &  €amétü relationis cóftituitur per ejfe ad , 
..  «uEtera veró accidétium geucta per ce 
- o "in, & inhztere, at hoc intercfl inter efie 
Uh - «d, & ejfe in , fcu inharere, qubd effe ad 
| e abítrahit à reali,& rationis, (cd inhzerere 
- 3 €x proprio conceptu dicit aliquid reale , 
: ergo folum in genere relationis pót in- 
ueniti cns rationis,nóin alijs;ita hanc ra- 
. tionem declarant ibi Caíet. & alij Expo- 
fitores D. T hom. Confitimatur, € decla. 
ratur ab alijs in hanc modum, potett in- 
itelle&tus referre vnumalteri , ad quod re 
. vera non refertur , at nó poteft facerc in- 
haerere; quod re vera non inhzret,& càto 
minus fübfiftere, quod à parte rei nó fub 
| —. fiftit,ergo inter omnia przdicameaca fo- 
^ — Jarelatio potcft in fua coordinatione en- 
. tíarauonis admittere. Ruríus eriam in 
cómuni modo loquendi non admittitur 
(— fübftantia rationis, & quantitas rationis, 
—. vtnotat Do&or 5. Mét. q. 11.ab initio, 
. fed fola 1elatio rationis « Demum licet 
aliquid poffit fingi ad inftar (ubflantiz, 
Chymera, & quantitatis;jvt vacuum,nàó 


^A 






[! 


B2 9t 
» . . bidfcquitut dari poíie fab'tantiam ra- 
A 

: 


— fed negationcs fübftancg", ve] quantitatis 
ad inftar (übitantiz, vel quantitatis con» 
cipiütur; non dicitur aüt ens rationis id , 
Ma pin inftar aliquid cócipitur, fed id, q» 
€oncipitur ad inftar entis, cü fit non ens. 

108 Refíp.rationéillà D. Thomz pa- 

—— gum valere, vc enim conttabit ex inferius 

— dicédis de Relatione,talfa eft maior,quia 
relatio cx propr;o conceptu intrinfeco nó 
folum dicit ad, (cd ctiam in , fal(a eft eria 
minor, quia effe ad veré, ac proprie füm- 
ptum, quo fenfu confticuit przdicamen- 
tum relationis, 1uipptam reale cít; quare 
ficut ho« nó obftante poteft dari efse ad 
fationis,ita & cjfe in; & quidein mbzre- 
re diminaté (ainpium conuenit etiá enti- 
bas rat;onis , có (io modo habeanc causá 
macecialem ex f'ipradictis. Ad Cofirm.n- 
cut. iaccelleétus vim habec conciyiédite- 
fpcetum jotcr aliqua, qua nonicfecikurs 
rta plané v. m habec apprehendendi acci- 
dcns in aliquo (uoiccto;eui inicie nequit, 
Agua " 


/— . tionis,vc em rationis, quia non 
F du -* K 
i EELdCNreRE 

E^ 


: 


ac etià aliquid in. rerum natura fab(ifte- 
re,quod implicet; & quamu:s dcucàt 
iprcll- és viceure füa facere inherereg» 
non inha:ct ; coyítare tamen pót iliud;vt 
inharens , hcut quando ireferibilia ad- 
inuicem rctcrt , vtique non facit illa re- 
ferri à parte rei, fcd illa apprehendit , vt 
relata; idem dicarur de fübiifterc. Ad alia 
Confirm. frequentius nominatur. relatio 
racionis, jua lübttantia rationis , quanti 
tas, &c. quia illa magis in fcienujs defer- 
uit; & aptior eft ad noftros coceprus exe 
plicandos. Do&or autem loc.cit.ait quá« 
titatem racionis nó reíaltare in intelle&a 
€x vi a&tus collatiui,vt ibi cft videre. Ad 
vltimam, fi valeret , concludecet etíam no 
dari relationem rationis , vt conftat , fi 
de«pfa argumétum formetüt , ticut igitur 
informatione relationis rationis , ncque 
relatio realis, ad cuius inftar efficicur,nec 
negatio relationis cft relatio rationis, fcd 
forma relatina fi&a,ita in formatione fub 
ftantiz; & quantitatis rationis, nec ipía 
real.s fübftancia,vel quátitas,ad cuius in- 
ftar efficitur, nec eorum ncgatio eft füb- 
ftancia rationis,vel quantitas rationis,(ed 


precise forma abíoluta fi&aad corum ti» 


militadiné,hzc enim eft, qua habet prz« 
cise effe obiectiuum in intelle&u; & nulq 
loalto modoexiftir. — 
Tertió arguitur ad idem; Tü quia non 
debemus ponere tantam diftinctioné in- 
ter ca,qua finguntur ad modum entiumg 
quanta eft inter entia ipfa fimplicirer,ere 
o non debent diftribui per omnia pra» 
icamenra, Tum eciam. cg 
&c., differunt genere generali(fimo , & 
habent decem modos eiicndi primó die 
ueríos, fcd omnia enuarationis habét v« 
num,& cundem effendi modum, .f. fit 
E rauonem, & diminutum. Tum 3.quia 
c ratione Door q.1 1.przdicám. có» 
fütuit peculiare przdicamentum cntiam 
rationis,quod poft ifta: omnes arm 
plexati fuor, & llaronc i 
pra dicamenuió . Tum tandem quia di. 
- entis rationis in oe infcriora i 
eft vniuoci analogi.in fua analogata, e: 
un poteft ciTe yd apte rra L 
a genera, qualis cit. Ica. 
- probiua aampium, *-- vnum eus 


ra- 


* dian 


á 


546. 


tationis non dic tut tele per analogiam 
adaliud ens rationis, (cd omniadicuntur 
talia per analogiain ad cnsteale 
109 Reíp. non debere. poni tantá di- 
ftin&ionem fimpliciter, & abfoluté,fed 
tantam; sr quid , & proyortionaliter, (i- 
cut intcr hominé,& leonem pióos vtiq; 
fimpliciter non tanta diftin&tio rcperi- 
tur,quanta c(t intcr illa animalia vera,re- 
peritur tamcn tanta fecundum quid , & 
proport.onaliter ad illavera. Ada. iam 
fuperius dictum c(t cx Scoto q.6 vniuerf. 
in finc, quód licut intra latitudinem entis 
realis datut varij gradus c(fendi, ità pro- 
portione dicendum cfl de ente rationis 
ità quod fübflátia rationis fit perfe&tius 
ens accidente rationis , quia nimirum có- 
cipiturad iaflar perfectiotis entis ; & cü 
d:ci:urqnod omnia habent vnum,& cü- 
dcm cflendi modum;.f. fidum pet ratio- 
nemsvcrü cfl de comuni(Tino,& trapfcé-, 
dcnti , non au:em de fpecifico, ficut etià 
entia rcalia dicuntur habere vnü, & eun- 
elem cffcndi i odü, quarenus omnia prz- 
teropus intclic&us exiftunt, vel exiftc- 
re petlunt. Ad 53. Do&or ibi mouet du- 
bium, an entia rationis rcducátur ad pre- 
dicaméta rcalía , num potius propriü co- 
fituaut prz dicamcenium , nec aliquid re- 
Éoluit ,. fcd provtrag; patte-difpurat ; & 
em enatis paffim peculiare illis 
a(lignent pred:camentum,tamea ne 
dicamenta auluplicentur line Meri 
1e , reduci poffunt ad illa predicamenta 
rcalia,ad quorum inítar concipiuntur , 
ficut vabrareducitür ad corpus . Potcit 
tamcn quoque conílitui vnum predica- 
gient& pro oronibus entibus racionis fub 
codem gencre gcneraliffimo , quod fit 
ensrationisin tota fua amplitudine , in- 
quanü cóftixui etiam meis .ynum pra- 
dicamcntü pro omnibus entibus real;bus 
fob vno, & codcm gene:e generali(limo, 
"- fit ens reale finitum ; fed fiue hoc , 
alio modo entia rcalia dift ribua:ur, 
ce inferius füó loco , E Gud my vno , 
iu€ in pluribus przdicamcntis , cer.é cn- 
tia rationis codem modo di(lcibui, ac di« 
uididebent , ficuxilla (eruata proportio- 
se5dc hoc vidc Fabram cit.c.6.& Vallo- 
mum in Foraialit. pag nubis 93. & Zerb, 


4X 


cx 


muni mode loquédi non cenfetut funda« 


 talisaüit cft oceafio,vndé 


án 1ebus,ncc proxi 


gaturaffamptum c — 


i Mct. q.8. Ad 4. 
ua probatione , ficut .n. accidens rcale 
attributionem ad fubftantiam rea- 
lem, tic accidensrationis habet attribu- 
tionem ad (ubftantiam rationis fecandü 
quid,& proportionaliter, cftó deinde ve 
rum (it »fta omnia vltimaté attributioné. 
tad ensreale, & ex tali attributio- 
ne vltimaté dici entia ronis neq; hzc vlti- 
mata attributio impedit illa; (ic dicere fo 
lemus qualitaté depédcre proximé à quà- 
titate, vtrüq; veró vltimaré à fub(Lantia, 


110 Quatto obijcitur,g» omnia entia. 
rationis fint fundata , quia (cmper ad illa 
eflingenda occafionem intelle&us (umit 


à rebus, quod etiam in ipis chymeris ex- 
(eme non .n. eas ex incompofíibili- 


us partibus conftitutas fingere poffe» — 


mus, nifi partesillas (ciun&im, & in di- 
ucríis repertas intelligeremus . 
Refp. negando affimptum,cfto.n.per 





endum, nó tamen quamcunq; fcd 


occafionem pro»imam, & vrgemté,nam. — 


EV 
p 
r^ 


fi leuis fit & temora,proprié, & cx 'om- y 







mentum , icut in moralibus. qui iudicat 
aliquid de proximo fao, etli boa a iat 
abíq; mociuo,fi tamen motiuum non « 


vrgens,(ed parui momenti;iudiciumillud — 


vocamus tcmerariü, & fine 


ITA Pes! 





s chymeras, luis ni- 
mirum , & remota; licut temoté tii [un- 
datur in rebus ,.f. ratione fuarum parti, 


lectus ad fabricandas: 


-— 





RÀ 


- 


nopratonctotios.Imo P.Brafauolaq.4« — x 


vniucif. in finc exponensdi&ü Doctoris. — T 


dicentis figmento nihil extià correlpon- 
dere; inquit Doctorem loqui de fgméto 
ca rauione, qua e(t figmentum ; & quod. 
pet pnt intendit ornata omnia . 
Quod f obijcias partes corrc[pondere 
bamcento. gni boc effe verum de. fig- 
mento ca rationesqua tale cft , quia ra- 


- tionc partium noncft igmentum,fed id» 


tum ratione vnionrs earum. » cur vniont 
nulla pcnitus po(libilizas corccfyondctà 
p?rte tei, & idcó conclud:c figmcnmum , 
vt talc, nollam pror(us occalioné habere 
m; nccremoram, 
QVA- 


quA E. Du dft, HT De fecusdisTiimtionlli e A1. I. 347? 


t erey £&STIO VIII. e(emrialis, Varias ad hoc re[;onfi nes 
























ye Wax e. JOD affzrant Heragus y & Menzus tract, cit. 
t «cipua [pecie Entis Rationis 44 . . by caicer dici poteft:ex Scoto q. r4. 
pw. dicitur jecunda Inteutio., voruer(;in corpore etiam hoc nomen  í5- 
"yit FN hácmateriadefecnodisinten — fen:5o e(ie concretum, intenuo..n.iaquá - 
"«*- E donibus Au&toces extcemi für, — vumiintentio,cft apoticabilis reb, 19 quit 
: quidam,n, Thotmiftaram, & Scorittirü | Do&or,atq, ideo fignificat quidditatem 
^éntegros ediderunt tra&atus defeeindis "intétionisintócernentia ad rem ip(am;vt 
—.. "Ratentionibus,vt Herüzus, Méngus;Sar- ibi Beafinola cx pouit ; vel faltim omnes 
— — fanis, occus, Billeus, & alij . Neoterici « eo nomme vtuncur, ac fi concretü effet , 
——. ctó;vel mhil, vel parum de'llis cra&át, « inadhibzn Jis xutem vocabulis communi 
. "wteftvidere apud Suarez, Ruuiü, Hart. 1o queotirn víui ftandum eft vc monuit 
Did, Blanc.Coplat, Arriag. & alios. Nos ' Do5t 4.d. 1.q.2. explicato quaítionis ti- 
"mediam tenentes viam füperflaa ommit - tulo;& qirid nomin:s intentionis (ccüda, 
*mus, & illa folmn trademus ,'querie- mnc explicandam e(t quid res. 
| «elfaria videbantur ad cognoftendá.ma- .-.^ 
turam; & affe&ioncs erii Mun- (3 ARTICVLVS I 
tionum , quas iion ad rnàci e dU PED DO4 7. - ^g 
—— mus, vt Neoterici, Gidbdlon ipfas vec- . Ald i, Tecta ipie o quamodofit, 
|fetmrLogica,vteflab Aríft.conrexcta; ^-^ i prima differat . 

.. omnia veró duobus articulis comple&te- — 112 I" explicanda natara, & quiddira- 
|. .. amurjin quotum s das to quid- te fecundatum inrentionum varij 
.'  . "ditatem earum; affle&ionts inaleeroex-— funt dicédi modi. Mayr.in primis r.d.23. 

| no ibimus.' Et wcà noaiinis explicatio-— qc. & 2.& quol,7. aic primas inréciones 
- . qnecxord:amur y aduercendum eft nonfu- - eife ceram quidditares, fecüdas veró efle 
J ^mihic inténiti  preís& pro tendentia | earundem aptitudines,vc v.g.ratio fpeciei 
; (aum finem, fed laré pro t&- | in homine nonet, mii apcitu 10 cómuni- 
u$ in rem coznitam, feü. cabilitatis pluribus indiuida:s natdraliter 
5c inscelie&us; fed uia conce- | humanitati inexiltens ,& ratio differétiE 
ptus int is elt. dupfex , formilis, € — inrationali eft virtus quzdam;qua natum 
Obictiaus;fic & duplex-eritintéuo,for- eft animal diuidere , & hominem confti- 
« máalis, & obicctiua ; formalis cft actis. uere; vndé cenfere videtur [ecundas 19- 
ple intellettuscédens in obrectum,ob:e-  teacioncs eile potius entia realia , quà ra- 
| diis cit ipéceng uam tend.t 1ncelle- — tionis;qaia viuerfalitas qua ab omnibus 
étus, & vccaque c beet prima, & (e. ponitur (ecüda in:enrio , in homine ; & 
- . *unda; dum ifütuitur quzitio inpr — an'malraliud non ip orat uàm hara 
| fent de fecunda intentione, non iaflitii-— nacurarumáot tudinem,vt pluribascom- 
— . "tur de formali. hiinc n. faceritac omnes | imunicentur , & hc apcutudo vi juc illis 
^. fe pe eft adtusipíeintelle- — natucis comienit citrà. opus. inrellectusz 
« & us; quof: riótédit in rem,fedin- .^ Verüm hecop o reijcitur ex folcus 
$ (00 Riuritur de fecüda intenuoné obie&iux: | ceriinorum declarati »a? ab omn.bus ce 
-« "Accirca hunc có munem loquédi mo- — cepta prima, (ccund e intentionis, càin 
—. .. dem, &accipiendi intentionem primás — formil s;quáim obic&iís ; mn cam iü- 
e 'vel fecundum, ori«ur d fficultas, uia res — celle&us , cendens in obiectum cx rimit 
qu dicituc prima, vel fecüdainrentio, illud ia (ao ordine,.i. cogno(zi snillo ta. . 
3 


Z 
4 







re E 












Vara rium, vel(ecüdariam — apiributa jqu£ ipfi conaeniuatex ma'ura 
i adipíam j.(ed res. rei.cicrà omnem  iatelle&us negoxatta- 


vtimelle&a dicitar inrenta-jaconcreto, nem jadcó vc 6 nulla dacecor ficio jicl- 
| Es dines titio lc&us , adhuc illa actr.buta: spa 'obieóbo 
* aio inábitraso femperelk-perío & imenrio formalis, Tea d — 


34$ 
coghium dicitur prima inventio obic&i- 
pa , vt v.g. quando intelledus cognoícit 
mararam humanam participari à Petro & 
Paulo ; matura humana cognita com 
atiributo dicitur prima intentio obicdti- 
ua, & cognitio , cua intcllc&tus tendit in 
na'uram humana füb ca ratione , dictur 
prin aictenuo formalis, Cum ver» hac 
eccalione motus intelleQus, quia.f. videt 
natur m humanam cóem Petro & P.ulo, 
concipit illam woiuerlalé , & illam veluti 
fpecicm actu dc illis przdicat hac vniver 
(alias concepta in ipía efl (cconda inten 
tio obic&iua ; & cognitio cam exprimés 
fob tal: formalitate cft fccunda intcnuo 
formalis,qua licet (it realis, id tamen, 
€i cotrcíy ondet ex parte obic&i, reale no 
eft, quia vniver(alitas non. daturà parte 
sci, fd fit p opus intelle&us, vt dicemus 
diíp.ieq. & inconfultó proríus confundit 
May:ó tundan ema, & occafiones (ecun- 
darum iptenticnum cü ipfis imétionibus, 
mam apt;tudines ilie naturarum, vt pluti- 
bus cómunicentur , funt radices, & occa- 
fioncs fundandi (ecundas 'n'couones, no 
iplz (ecundz intentiones , vt «x cadcm 
(p. conftabit. Cum ig itur (ecundz ini €. 
tiones rermincent Ííccundartas animi con 
ceptiones, conícquenter entia ronis erüt, 
& non icalia, nam vt colligitur cx difcri- 
minc pofito ; prima intentio 1deó dicitur 
ima, & alia fecunda , quia cum obicétà 
-€ontidcrari poffit in duplici (Yatu , primó 
fecundum quod cft in (c, & sri attributa 
€i conucnicotia ex natura rei ; (ccundà vt 
cft in apprehenfioue , & sm auributa ci 
Corucn;entia ex intellectus operatione , 
qui (tatus , vt liquet , polfterior ett illo ; 
mcritó cognitio, quz exprimit obicétum 
fub primo tatu, dicitut. prima inrentio , 
& quz illud exprimit (ub poferiori,dici- 
tar (ccunday& cà er qua talé cóce 
grioncm terainant , entia rationis eruar, 
113 Sccundó .lib. 1. denatura 
Kogic& cap. 5. inquit primas intcntioncs 
eic nomina rcs ipfas igmticáua med.js 
anime concepiibus,vt nomen homo,ani, 
al j cu efle conceptus ipíos, quorü hzc 
omina figna fuat . s vcro nten« 
tiones ait cic alia nomina lis nourmibus 
Gmpolita,vt genus, à (pecics ) quae, (üac 


Difpu. TI I. TDe Ente Rationis. 


ncmina impofit« animali, & homint,fett 
elle concepts ipfosqui pec hzc nomina 
lone & lvbit primasiniéciones 
idcó non efie an'mi noftri figmenra,quia 
fignificát rc prout fünt,yt homo; & anis — 
mal natoran: hominis , & animalis in fey 
at (ccandz. incenioncs res. lign ficanc s 
prout à nobis menie. concipiuo. ur , nom 
prout cxtra nenté funcvnde potius cores 
ceptus concepruum fignificant,quam re- 
rum,& ideó. ote mernó fccundz incen« 
toncs appellantur , atquc aninv no(tci 
opera,& fign enta , cux fuit opinio No« 
minalium,vt refert Tatar. q.3. yra: mb. 
Logic dub.1. a« E;ceuj,vt rcícet Dado. 
uct.lib.r. Formalit. cap. 16. 

Sed neque hic modus dicendi eft ad- 
mittendus; nam vt docct Mauittmis q. 5. 
vniuctf.aliud cfi loqui de primis. & fe-— ^ 
«undis in'entionibus, aliud de termina ——— 
primarum, & fccundarü mientionü,nam. ? 
pria & fecundaintentio ,vccontlat cx—— 
ipfis vocabulismporiantcceptusmen- ——— 
us, & que conceptibus: lisexerimüiut, -—— 
teco/mrvcró,kcunominaeasdüvt homo, - — — 
animal, genus,pecics lolas voces impots —— 
tant lignibicantcs illas ad plaotum; cofut——— 
dit cr&o Zabarel.cum Nommalibus nomi. 4 
na (ccundarü enrionao, & primarum — 
cum intenu:-pibus iplis.» cft cauendum. 

114 Tercio, alj exylicantsm intede 
tioncm omnino , vt ensrationis , purant 
enim hzc duo eife ade quaté idcm , ita 
Zeibius $. Met. q.8. ad 1. Arcum. art, r. 
Formal.com.4. s,& Roccus trac, 
dc fecund.intent. quod probant nam ijsü 
ens rationis, quodcanque tr, fccandarió 
intellig.tur , nüquam cnimcirca ipsü jo» 
tcít in cllectus operari , n.i prius rd 
realibus intelle&tis, ergo in vniucrfum ips 
fa enia realía íunr priinz incenüionces , & 
entia rationis (ccidz, Alijita explicant e 
vt fccunda iütentio latíus pateatquá cns 
rationis;ita Didac.cit.q.vlr.quem fequi» 
tur Fact.q.2. di. Macht: ERAN A 
fccüda intédo obiedtiua includit omnia 
iliaqua: rebus non conucniunt ante opc- 
rationé intellcétus,vndc & inclad. t dcno 
minationé cxtrinfec ERA Net Á 
proucnicnté e anis ghe jquta 
€ct,ens rationis non fit formaliter , nom 






2 
14477 
A 
[ 


| 
| 


Were 


y» 


- 


uf y ome. 


2 


B4: 









* 
i» 


"Ja 


d 3 -— 
ws 4 
, E 

, í 


rr" 


bI 


"oie. Lio i 
tamen cónenit reiantc opus intelle&tus, 


Auer eft fecunda intentio. 
-— At vtriufque modi dicendi Au&orcs 
valde dccipiuntur, quia tantum abctt , 9 
intentio fecunda go pateat , vc] magis, 
&c ens rationis , quod potius e contra res 
fe habet, vt bcne notat Dudouct. lib.. 
Formalit.cap.6.nam fecunda intentio sé- 
pet eft ens rationis rclàtmum ; cü fiat per 
€ollationem rerumadinuicem in attribu- 
to rationis, vt mox dicemus, ens vero ra- 
"nis,vt fic,abftrahit ab abfoluto, & re. 


- fpe&tiuo vt cóftat ex dictis, atq; idco có- 


fultó intitulo quaftionis diximus fecun- 


intentionem effe fpeciem entis ra- - 


tionis. Ratio vero primorum probat tm 
quodcunque ensrónis poffe dici fecunda 
intentioncm,quarenus in omni inuenitur 


«.. fccunda auteütio füpponens priorem co- 


gnitionem de ente reali, ad ca'us. inflar 
concipitur , quz fecundz intentionis ac- 
€eptio valde fuía eft, & impropria,vt no- 


. - tant Complut.q. f.5.44.& Suarcz fe&.6, 
Meere fecun Kart intentioné pro- 
o RA Md eure 
Sides riturquc etur rem, 
| dü quod cognita ef cópatatacum alia 
in attributo rationis, De hend, d in 


omnoi ente rationis, & ideo non quodcun- 
que cft fecunda intentio. Ratio ét aliorü 
parum roboris haber,nam q.2.art. 1. fatis 
aperté demonítrauimus denominationé 
extrinfccam & ex a&u cognitionis dcfam 
ptam pertinere ad illa ; quz rebus conac- 
niant antc operationé intelle&tus, nó qui- 
dem illa, ex qua defumitur ( fic enim & 
a&us,& habitus ipfi intelle&us fecunda 
jntentioncs dici deberent, cum n6 habeát 
€ffe antc opus intelle&us ) (ed illam , qua 
fiunt entia racionis, & à R ecétioribus di- 
citur fictio, ab antiquis autem negotiatio 
jntellcétus. Accedit , quód fecundz in- 
tentioncs fapponunt pro fundamento cf- 
fc cognitum,fi ut 5enus füpponit rem ef- 
fe ab inferioribus abftrractam , ergo for- 
maliter non funt ipíz denominationes 
cogn ti, & cogicari, fed aliquid aliud (o- 
per illas findatum. 
, 115 Qno , concedunt alij fecüdaimn 
intention.in clc fpeciem enus rationis, 
Ulam nimirum , qua confütuit ens ratioe 
Logiea « : 


Me on 7 Sauct.VIr. De. fecundis Intentionibus. c-r t.I. 349 


nisrelatiuum , vnde afferunt confequen- 
ter omnem relationem. raiionis cífz fe- 
cundá intentionem , & e contra;in juiunt 
cnim omne ensrationis ex a&a collati- 
uo rcfu!tans e(fe f(ccundam intentionem ; 
fed tale ett omne ens relatiuum róníis, er- 
go &c. ita Scotiftz quamplüges*. INcque 
ifte modus dicendi recipiendus cft , duo 
enim prafertim manifefte, fala continet; 
primum eft , quód omnis relatio rationis 
fit fecunda intentio, docet vcique Scotus 
in 1.d.23. q.vn. $. Contra ifíiud , omnem 
fecundá intentionem cffe relationem ra» 
tionis, fed non quamcüque , fignum eut» 
dens rclationérationis magis patere fe» 
cunda intentione, vt ibi notat Bargius, & 
in 1.d.8.9.3.in $. lterius probo , Brafa- 
nol q.quol. 19. & (equuntur Kecentiores 
omnes Susrez,& Complut. cit.cum alijs» 
& manifeit? probatur , quia fecunda in» 
tentio e(t alis relatio rationis, quz deno 
minat rem, vt cognitam , & illà exprimit 
in aliquo attributo rationis , vt genus, & 
fpecies,qua naturam denominant vt ab 
itferioribus abftractam , & illis collaram 
in ratione füperioris, vndé cífe fic cogni- 


- tom pracedic in re velut ratio proxima 


fundandi fecundá intentionem ,quz ideo 
dicitur exprimere ré extra fuum ordiné, 
& in flatu fecundo , qualis cít effe cogni- 
tum; fed multa relationes: rationis , licét 
ex cognitione refültent,ramen nó fuppo- 
nunt efle cognitum, velut rónem fundan- 
di,fed potius vt meram conditionem fine 
qua non , & immediaté fundantur fupra 


effe reale rei , & ideó rem exprimunt im - 


fuo ordine , nóautem in aliquo attributo 
rationis ,q» ei compctatquatenus cogni» 
taeít,ergo nó omnis rclatio rónis cft íe- 
cunda intentio, maior patet ex communi 
cóccptu;:qué omnes haben: de relationes 
probatur minor de quuiose cm ^ 
Deo;dexiri in columna , & alijs, quia li 
dicdiué 


cet relatio creatorisin Dco fiat e 


à cognitione , ipfum tf e(Te cognitum in. 


obiccto non fc teaet cx parte fundamétiy 
vt ratio recipiendi talem relationé , nom 
.n.ideoó Deusfandat relationem ereato- 
ri$,quia cognitus eft,fed quia cft omnipo 
tens, vel creaturas produxit,& idcà expri 
mic Dcum $2 Hdjquos; T à parte E y vla 
, ; E 


p uum tÓÓstw—mt CIERRE UT 


$e 


feconcü habitudinem realem, quam dicit 


€tcatura ad ipfum,ac proindé noneft fe- 


«unda intentio , de cuius ratione e(tex- 
primere rem extra fü ordinem; hoc eft; 
1n fccundo flatu, qui er competit,quate- 
nus cognita eft - Ruríusfecunda intentio 
eft relatio rationis in vtroqoe extremo: 
€x scot.Cit. quia dere[inquitur per ratio- 
nem in obic&is comearatis adinuicem im 
attributo rationis . vr patet de fecundis: 
in:Cionibus log calibus ,fed relatio Pei 
ad creatoram , licet fit rationis, tamem 
rclatio- fibe correfpondens in alio extre- 
mo eft realis, ergo nom quaecim uc rcla- 
tio raioniseft fecundaintentio 
116. Alterü,quod falfum affümebatur 
ab illa opinione , cft ex ,uocunque actu 
«ollauiuo duorum obie&rorum cogpnitorü: 
reíultare relationemrationis; qua fit fe- 
«unda iniétio, nam vc docet Scot. r. d. 7» 
9,7.infra E; arguens contea Gorfted. in; 
wcliectus cOferens.youm obic&tü ad aliud 
sristalem habitudinem, qualis c(t ipforü: 
€x natura rei,non caufat rclationcsratio» 
nis, cuz funt (ccüda: inrentiones ( de his: 
am iBiloquitur) fedtantum qfv comparat 
in habitudine , quz nom fequitur illa ex: 
matura rci (cd careis: conacoit ex nego* 
siazionc intellectus ,at per. multas rela- 
tioncsrationisfolcnr cxplicari res in (uo: 
ecdine;..i. in habitudine ,.quam vna: ex 
matura cekdicivadali$, vt modo diccba- 
mus de rclaeioue- creatoris. in. Dco; quar 
licet fit rationis , adhibetur tiyad expri- 
mendam real habitudinenr creaturz ad 
eum, crgo non quodlibet ens rationis: 
«xa&u collatiuorcíultanscit fecüda- in» 
tenuo; cx:quo ét infertur nó. (emper pri« 
máintentionem cle cns rcalc , (cd iner- 
€um efie rationis, et rc&é notauit A mic. 
trat. 3.q. r.art. 5. in fine. ,& ata cuenit: y. 
quoticícü:); pct ensrationis res cxprimi- 
wr in fio otcdine;hoc .n. (jcótat ad cóce- 
prum rei primarium & pcr eófequens li- 
mites non egreditus prima integuonis « 
117 Quimio hac de caula Recétiores 


comuniter ponunt fecundam intentione — hà 


ellc vtiq ; relationem Fatiopi$, non tamem 
omneumsíed illa (clum, qua lupponit ali- 
quam priorem «ognitioncm , & iniétio- 
nan; inqua fondetur , qu& jceindé not 


Difp. III. De Ente Rationi; — 000 


folum in ficri ib intellectu ct, «E 
eft relatio rationis in Deo, fed Ét infune 
dari, fundatur .m. fpecialiter impriori co» 
gnitione, vel inobie&ca, prout denomi- 
nato à priori cognitione , atquc.ità cum 
concipitur cffe cognitum,cfle prad 
efie fübicctü per modunr relationis fun- 
darg imobtecto prius cognito , dicüt fieri 
fecundas intentiones; ità Suarez, Aucrfas 
Complur;Toan.de S. Tho. & alij paffimz- 
& ratio corum potiffima eft, quia fecüdae 
intentiones illa dicuntur ,qua: fecundae 
notioni, feu'intentioni formali obijciun- 
tur , appellantur.m fecunda inceriiones ; 
quati refultantes ex fecunda attétione; vel 


cófideratione intelle&us, (cd nó folü ef- | 
fe przdicatume(le fubie&um, &c.fedég — — 


e(íd cognitum; effe apprelienfümr, cürte 


Hexé cócipiuntnrper mudumrelationisy- — — 


obijciuntur fecunda notion: formali in- 
telle&us, erzo proprie erum fecunda in« 
relationes rationis, qua fundátu 
ri cognitione, vck in obiedfo re 
prout denominato à priort cog 
. 118 Quamuisifte modus 






Rant» 


t(i liabeat probabilitatis, & propiusalijs: 


accedat ad veritarem; tívnec ipfeattingit - 


de , 


formalitatcar fecundi intentionis, nà de: 


ratiome fecuridae: intétioniseft,vt pom Jh 


t- - 


exprimatur res extra fuüordiné | 
aitributa tnis, que ei competit imfecüs- 


do ftatu;i m quo nóponitar; nifi abintel- 
kétu negociáte zfedpel viliéssorüni: 
etiam fundatasin priori: cognitionc, (cir 
inobiecto, quatenus prius cognito fzrpe 
exprimütur rese (uo'ordine,S sm quod: 
süt à parrereis ergo nóo6s huiu(medi re 
lationesfanrfecunda: intéioncs , maior" 
patet y quia quádiu res exprimitur in füo- 
ordine, si quod;cft pane rei illaex- 
preffio pertinet ad cGceptum rei prima» 
rium; nó fecüdarium y Probatur minor 5. 

uia ficut per rclationem. crcatioois in 
Ino capnt toU, quod eft à par*c rel y. 
licet fit relatio rationis,natu ex primiimus: 
i realem creatur adipfum ,. 
ita per relationcm cOgpitt ip obiccto ad: 
porctiam co. Cem. exprimimus id y 
quod c(t à parte rei. Í. habitudinem co- 
gnivionis ad obic&uim;X obicétü à parte 


rei 


icatüg , : 


D» 


tentiones, &talesvniueríalitereruntoé$: — — 
mrimptig — 


" 









xci à 
opü xclationem creatoris in Dco, 
mI Sei eitiedec xdcbemus 1c- 


E: tioné conceptá in obiccto cognito ad 









(ome 





LET 


"ES 
ER ^ 4 
M^ 


- [] "i 
Lo 
IET 











" 
/——. 3tionis jcrinésad extrema i 
. mifeflaratio quia cum re(ultet in exire- 


cogno(cétem ;& ratio cít,quia 
z potjoncs nó carcdiunrur dimiies 


Roos n RAT explicent rcm 
in (uo ord;ne. Rurius idco rclationé crca- 
tionisin Dco diximus nó clTe fcc. 


—. dntétionem,quiamo eft rationis invcrog; 


Xr mo;cum in creatura (it rcalis, (ec - 
ida vcró intétio eft relatio ronis mutuain 
oenueno jg claié innuit Doctor 1, 
/d.25.q:vn.cum inquit;quod eft relatio ra- 
& (a idet ma- 


[d 


rmis per-mutuá cóparationem in attribu- 


— so rationis, fequitur debere cie mucuá in 
ambobus ,fed fic cft , 


in propoiito 
elatio cogniti m obicéto ad potentiam 
«ognofcétem nó cít rationis in vtroq;cXe 


/—— sremo, quia habitudo inxelle&tus ad obic- 
, Repo iem ati ra 
rü ratio: 


at incitoppofitum y quia p fe- 
Íecan- 


— «undamintentioné formi 
r d Geneooeptonéin intellectus non dc-. 
bemusintelligere quamcunque €ogotuo- 


ncm teflexam cadic im aliai) cogni- 
tionem;vel in obic£tuay prout deaomina. 
tam inprioricogniione » vc ipfi purant, 
conftat .n. nó lolum ob:c&tuim, quatenus, 


«ógnitum ; fed ctiam ipsá intellectionem: 
.. eeaiem polle reflexé cognolci., &.inboc. 


fenfu obijci- fecundz iientioni tormali; 
fed pet (ccundá imétionem forisalem in- 
telligi debet actus res exprimens extra 
fuum ord inem;quod fit per a&um colla- 


-— mitum illari in aliquo attributo rationis ; 
- inhoc autem feníu cle cognitum , & cflc 


appreheníum nóobijciuntur fecunda in- 
tenrioni formali (ed pruna 5 nam ficut 
pertinent ad illa , qua «cbus conueniunt 
cx natura rci,hoc cfl,ante negotiationem , 
itelletus «x dictis q.2.art. 4. ita nó ter- 
soinantsnifi irimatias animi notiones. 
119. Obijcies,cü obic&tum cognirum 
re Cogitatur cilc cognirum, cócipitur ex- 
trà füumordinen, & ponitur in fecundo 
flaw, quia inteliigiiut (üb aliquo attti» ; 
buto;quod non cit àiquid cius. ex natue 


Quafi. VILI Dé fecundis Intentimibutesi.I.— 351 
nin. txquneilingo ficuc taret y mem; fub rclatione rationis 3d, 
iuGmusá numero 4ccundarü 


potentiam cagnofcErem,eig» conceptu 
re flexus, qué cecmuat y ettfecandar:us s 
& clie cogaitan haic;concejrui obiecto 


cric fecunda intentio obieótiua, Negatul. 


affumptrauxs quia per eamd fam relation 
tationis obiecti cogniti ad potétiá cogno 
fcentem aliud ex primere ap 1ncédimus, 
quam obicétü terminare actamintelle- 
étus,quod totü cit parce rcl & per cós 
fequés attinet ad cócejtum rei primariüs 
ad fecundam auem intentionem nO fuflt 
€it5 qp ficrclatio rationis, fed vicerius re» 
quiritur vt per.cam rcs cxprimatur Ctra 
fuum ordinem, & in ttatu (ccundo. 
Sexto :àdem hac de caua Scotite nó 
omncs tclationes rarioa!s etià fandatas 
in prioticogoicion: vel obiecto , quate- 
mus cognito , agnofcunt pro fecundis in- 
téuonibus, (cd 1ilas vm, quz derelinquan- 
tur inobiectis comparatis, vt comparata 
(ant in aliquo attributo rationis, qp apet- 
1€ colligitut ex Doétore 1.d.3.4.7. infra 
E.& d.23.9.vn,& 4. d. 1.q.2. & $. Met. 
Q.11-& alibi (z a lententia ita intel - 
ligiwirab An&tore foruzlit X Tromb. 
in Fatmalit, & al;js Scotíftis,quos fequi. 
inpet cinyt fecunda meo dà ies 
uer fit ipía pa(fiua cOparatto derclicta 
sedis "lta db 
t5 ita n. loqui videtur Scot.a. d. 1» q. 2: 
Sed uon a(fentiivar quia vel per compa-« 
tationem pa(Tinà intellig tur ipía deno-: 
minatio exrrinfeca derclidta in obiectis; 
ex terimmmatione a&us comparantis; 
quadam cclatio rationis , qua rcíaltare. 
concipiatur im obie&to,vcl obieQtis copa 


ratis ad intellectum comparáté, ícd quo» - 


«unque modo accipiatur, pertinet ad con» ; 
cepium rci primarium, ergo nó benc cues 
nitur fecunda intentio obtectiua, Probas 


tur minor ,quia (i primo modo fü y 


pro denominatione extriníeca , claré- liz 
d exloco fepe cit.q. 1. art. 1. huias 
difp.pertinere ad ca,quz rebus conuemut : 
nullo fingente intelle&ucum aliud ceali.- 
ter nó fit; quam ipfemer actus collationis 
ad illa obieéta terminaius,cp quidem ve- 
rum eft de extriníeca denomimatione à 


uoctnq; aéu virali derelicta, vcibi ote 
i cundo modo adhue nà: - 


p iseery aane 


Hh 4  *gtc- 


1$'cx actui incelleétus cópatan- | 


^" 


—— LANG, Lo 


352 
egreditur limites cóceptus primarij, quia 
licét fit relatio rationis,cum non atfama- 
tur ,ni(i ad exprimendam realé termina- 
tionem,qua obie&um ter minat adtá rca- 
lem mentis collatiunm , plané expriinit 
rent, (icut c(t in (uo otdine,& ita eft pri- 
ma dumtaxat intentio. a 

120 Dcbet igitur hzc fencéria (ic in- 
telligiquód comparatio pa(fiua duorum 
obic&orum in aliquo attributo rat. onis 
concepta ab intellc&u inter ilia ad inftar 
teípe&us inter illa duo verfantis (it (ecu. 
da iniétio , & quatenus per illamobiccta 
comparata referuntur adinuicem nó aüt 
ad intellectum cóferétem; aliud eniin c(t 
e(fc coparatam , quod habét in ordine ad 
intelle&um comparantem , & aliud illud 
effc comparatum quod inter fe habenc ex 

otiatione intclle&us , & aliud eft co 
cipere illud effc comparati; hoc; cóci- 
pientes .n. illud effe comi paracà obicéto- 
fum in ord.nead intelle&tom comparan- 
tem nó egredimur limites concep:us pri- 
marij,vt Rüpct dicebamus conceprü veràó 
fecundarium formamus,cü illud efle co- 

tum concipimuas , quod obic&a inter 
€ habét ex negotiatione inte le&tus ;qua- 
rc magnum d: crimen cft inter concepcü , 
quo concip'tur homo, v.g.habere cffc co 
gnitum, vcl con paracü in ordinc ad intel 
le&ü concipienté , & comparántem , & 
alium conceptum , quo cóparotus cü e 
tro, & Paulo intelligitur haberc rat.oné 
pradicabilis, quia hic vitimus,cx quo ncc 
tfem;ncec habitud né realem cius ad «lud 
exprimit;aut alterius ad ipsá ,«fl conce 
ptus omniné fecundarius expranens ho 
minc,& Petrum , nó (icut (unt in fuo or- 
dine,tcd sr illud addi ab inielle&u ca 

! tc in attr/buto rauonis ; iile veró 
pror cóceptus cít primarius, uia cx quo 
exprimit realem terminacionesqua obic- 
Gum terminat a&tum realem mécus col- 
latiuam, exprimit rem, ficut eft in (uo or- 
dinc. Hinc Scotus &. Mc. q. 2ait , quod 
fecunda incéuo inetl rer inquancü con(i- 
deratur, & per cé(idcrationcin alieri có- 
paratur , qua cófiderauo cti ccll^tiua v- 
nius ad aliud , quafi dicere velit (ccüdam 
ántentioné inc(c rei,vr con(idera.u: altc- 
ti coparatajcu in ordinc ad aliud; cui có- 


Difpat. 111. De Ente Rationi 







Seen 
paratur,non in ordine ad intelle &tü com 
parantem, quia talis có fi deratio coll tiu. 
folum e(t, quz dar rcbus c(fc omainó ra- 
tionis, & inuicem referri relatione raiio- 
nis,quod etiá manifcfté docuit 1.d.2 4.dü 
dicit si iatencionemeetfe relatione ca- 
tions perinétem ad extrema (nempe ia. 
ter quz verlatur) axtus :ntellecus com- 
paranus.& imn 4.d.1.q. 2,(ub B.quádo ait, 
quo fecüda intentio e(t relato rationis, 
feu comparauo,quia cófideratum cópa- 
ratur ad aliud pet a&tum cófideranus, 8e 
ita im.elliganc haoc fentenià Mauritius 
q.3.vntucri.$. Sed quias lcafauol..j.quol. 
19. Bargius 1.d. 23. quictat Lichet. & a- 
hos. Qui tamen in hoc deficere videntur, 
quia p.it ant fecundas intétiones necetfa- 
r,Ó aliquá proprictacem à parte rei exige 
re,vnde moucatur intelle&tus a4 (l'as cau- 
(andas, quod nobis omninó nó probatur, 
quia coparatio pa (Tiua inter duo obiecta, 
TM modo expl.caiaettyporettomninó — — 

ng: ab intelle&a |tüinzvilo fundamétoin — — 
re, Vcrum efl vugu. wiétioneslogicas — — 
lcs non tormari finc tundaméto , forina- 
tur enim vniueriale y.g. ftante reali come — 
ucniécia plarin 1n cadé nacura , forma- 
tur przdicatio. vnius de alio (tante ccali - ; 
idétitate vtrorumq; adinuicem, formatur 
illauio , vcl confequentia flante real. ena- 
natione vnius ab alio, vel filtim cócomi- 
tantia& fic de alijs. Aft hoc nó impedit, 
quin pofTint al;z excogitari fecundz in- 
tenuoncs omninà phantaflicz j quibus 
inieiicé&us comparet ad libitum obiecta 
cogna in attributis rationis , vnde non 
cft dc rationc fccüdz intentionis, vt fic, 
habere fundamentum in re. 

Ex ditis infertur definitio prima , & 

fecunda intentionis , & difcrimen intet 
illas, Namprima intentio cfl obiciiuns 
al£u cogni um vel abfolute per ai re- 


£^ 


Gum aut refle xuyvel im ordine ad aliud 
per atium collatiwum. fecundi aliquod 
aitributü conueniens illi exnatura rci 
ante. intelle&us negotiationem . Ratio 
huius dcfinirionis ett, quia per actum re« 
€um, & rcflexum res cócipi folet in (uo . 
ordinc,X boc ctia fieri potctt actu colla- 
tiuo , (i res cOferantur adinuicem fecundü 
aliquod attributü reale ; (i quiscnim ho* 
mi- 






Tw 
^59 





p 


"Xx 
AX 







fue 7E 


z 


wt 


^L 
io4$e 
^ 


: t 


—-— 


E 


: x 


JAM 
IX 


AT 
m, & animal cócipiat actibus abfo- 
lomo oc ra quid fint , ac 
-etiá rclexis inelligédo fe illa intelligere, 
el illa vt (e cognita adhac & actu. col- 
- faciuointelligédo hominem c(Tentialitec 
warcicipare naturam animalis , animal aüt 
mon includere natur hominis , nihil talc 
concipiet,quod homini, & animali in (uo 
ecdine non cóueniat. Verum fi a&u col. 
latiuo alterius generis cócipiat animal di- 
- &um dc homine cíTe genus hominis , co 
"quod inrcllcéus cognoícés hominé par- 
|! ticipare natoram animalis (umptit occa- 
fioné pradicandi animal, & (ub: jciédi ho 
minem dicédo bemo cft animal cunc vti- 
. que in obicétis fic cópararisdiucríe com 
tiones pafTiuz per talem actum col. 
feioem derelinquantur qua ex parte ex- 
tccmorü srh diucrías corum proprictates 
diucr(imodé nominantur, & intentiones 
fecundz dicuntur przdicati, fübic&i, gc- 
peris, fpeciei &c. Specificauimus autem 
prin intentioné elle obie&um a&u co. 







^ gnitum, vt cétra quáplurcs Scotiflas do- 


" ceamus non fufficere,g» üt cognolcibile, 
(wt prima intétio dicatur, & racio cit ,quia 
ficut obicétum nondicitur cognitum , & 
intellectü, niti qnádo actual:tcr terminat 
actü intelle&us , (ic nó hibet elfe primo 
intentum, vcl primà inccntioaé, nili qua- 
tcnus primó tecmioat actü intelle&us, va 
dé ob:cctum,vt cognofcibile,dici nequit 
prima int&uo, niá remoté, actu veró có. 
ftituicurcalis .cumreriminat actualiter pret- 
-Apàm inrentionem formalem intclledus, 
vt bené notarunt Tromb.7. Mct.4.9. sar- 
nanus, & Fuentcs cit. Secunda veróinté- 
140 eji comparatio pa[fiua, qua reperitur 
int«v duo , vel plura obie&ia adinuicem 
"€aparata 1n aluo attributorationis fi- 
6o ab intelleiu per modum relatioms 
dUnuiud intcr illa, quz definitio soligi- 
tür cx Scoto 1. d. 25. q. vn. cu us intclii- 
gentia cx dictis facile deducitur quoad 
owncs cius parciculas,. Maximé auté ad 
hunc dicendi modum accedit. Aurcol, 1. 
d. 23.pati, L.art.2. m fine, vbrait intétio- 
ncs prunas cie cóceptus obicétiuos pri- 
mi ordinis, quos inicllectus immediate 
format circa res ; inientioncs veró (ccun- 
das «ffc conceptus (ccundi ordinis » quos 


Vi. De fecundis Yntestionibus efr. — 353 


intelle&us fabricat relc&tédo , & rede- 
uadocitcà primos conceptus,v: süt vni- 
ucr(alitas, przdicabilitas , & huiutmodi 
qti ad actum componétem , & dinidéie, 
& connexio cxtremorum in medio, quà- 
tum ad a&um di(curfinum,& inquit om- 
ncs itas intcutiones pertinere ad przli- 
cámentum relation;s. 

1211 Quomodo aüt,ac pcr qnem ada 
fiant (ccundz int&cioncs, facilé deducitur 
CX di&is q-4- art. 2. nam iuxtà principia 
ibi tradita dc formatione catis rànis di- 
ccte debemus (ccüdam incctionem mate- 
raliter ficci lioc ett derelinqui (ec acti 
collatiuum intclle&us, nó quidé omnem, 
fed illum dumtaxat, quo res coimpacacur 
in aliquo attributo rationis ; formalitee 
vcrà Bir per a&ium reflexumsquo tal;s có- 
paratio pafliua cócipitur in obie&is co- 
paratis admodü vere rclationis,& mutue 
inter illa. [tà inlinuat Do&ot 2. d 1. q.i. 
atr. 2. dum loquens.dc fecundis intentio- 
nibus ait non haberc e&c line actu. cópa- 

rauvuoscfló fiant per intelligétiam in ve^ 
ro cilc (uobis. n-ycrbis,vt D. Vulpes cit. 


- di(.att.vit.adaotauit , fignificat (ccüdas 


iar&tioncs per actum cópatcauiaum habc- 
te un eflc materciale,& derelictum, & per 
intell.géiam ccflcxà füfcipere poftca c(- 
(c vcrum conis fabricatum, & Formalc, Et 
probatur breuitet y quia talis comparado 
paífiua anté scum rcfle xum, quo comci- 
pitur ad mod rclationis, eft cii d enoini- 
natio exuinfícca in obiectis coparatis de- 
tcliéta ex «crminatione a&us collatiui, ec 

o ante talem a&ü non habet cüle actua- 

c, & formale rauonis, (cd rantü materia» 
le,& fundamentale,cü vcró tali a&u có- 
cipitur ad inftat verg. relationis iater illa 
obic&a, tunc (uícijic formale e(fe ronis, 
ità (cnc Barg us cit. 1.d. 23. vbi notat gp 
fi interdum inquit Doctor fecundas in- 
téuones produci. per aCtü comparatitils 
id debct incellig: nó formaliter,(ed przz- 
fuppofiuué, 1nquavtum produci nó póc 
fccunda in«cnuo , nih jrziuppofico actu 
Cópatatiuo ; quo habitoincellectus nouo. 
actu producit intécéonem in re coguita s 
& nó producit eam ipfo actu comparatis 
uohzc Barzius ibi,pro quo modo dicedi 
citat ctiam Lich.z, d«1 5 q- 1.1dein habet 

Maurit, 


- 


354 


Maurit.cit.q.3. vniuerf. vbi jn formatio- 
ne entis rationis ponit multa figna , & cü 
indecimo figno dicat intellectü habere 
actum comparatiuum pluciumlobie&torü 
in attributo rationis , poftea fübdit in v0- 
decimo habere actum prodattiaum fe- 
«üdg intétion's cólargentem cx cópara- 
uonc przdié&o,& idé docet Brafauol. 9. 
quol.19. Et quia hicactus apprehendédi 
illam coparationem per modum vecz re- 
lationis fpeétat ad primam operationem, 
idco pcr hanc (olumoperationem fiü: (c- 
cundz. iptentioncs in fuo e(Ie formali. 
'a vcro situs collatiuus omnibus , & 
Jirgulis operationibus conuen:cc poteft, 
idcó poterit per omncs ! eri marerialiter 
& derclinqui peculiaris fecunda intentio, 
fic per primá operationem intelle&us có 
fÉcrendo animal rationale in ratione defi- 
nitionis ad hominem in ratione definiti , 
& é cótra abf; aliqua affirmatione, quz 
nócít dc cílentia definitionis , derelin- 
quitur in his obic&is fccunda int&uo dcfi 
nition:s,ac definiti; per (ccundam opera- 
tionem cófcrentem animal , & hommem 
in rationc fuperioris, & inferioris,gene- 
ris,& fpecienprzdicati,& (ubie&ti, pre 
dicádo.(.anima] de homine,derelinquun- 
«tur 10 huiuí modi: obie&is coparacis comit 
parationcs illz paffiuz pra: dicati, & fub. 
1c&i,copulz ,propofitionis,&c. & tandé 
per teruam operationem cófcrendo vná 
propofitioné in ratione antecedentis ad 
aliam in ratione cofcqaentis derelinquü- 
zur in illis propofition. bus có arationcs 
paffiuz pettinétes ad argumcotationcm, 
aioris,minoris fequc!a,&c. qua omnia 
fatis liquent ex dictis q. 4.a1t.2.& in hoc 
fen(a dixit Zerbius.s Met. q. 8. ad 5. fc- 
«undam intentionem non rantum reperi- 
ri in primaopcratione,quádo eft compas 
'rátiua; quod ytique potcft illi conuenire, 
vt docet Scot.2.d 6. q.2» fed ctiam in fe. 
cunda;& tertia, quando per cas vnum al- 
tcri comparatur in attiibuto rationis, 
123 rcs an folus intcelie&tus cf- 
ficere pofiit (ccüdas intécioncs ; num po- 
tius etiam volátas,& dubium pertinet fo 
lum ad Scotiflas cocedentes cns rauonis 
ctià à voluntate ficri po(fe . Bargius cit. 
negat, & cít doGrina cómun:s apud Rc- 


Difrut. 111, De Ent Ratinis 







ph "C 
centiores, idquc nó probatfed veluti" ^ —— 
nifcftum fupponit, 1mó.hacde cauía, it* 
quitno omnes relationes rationis effc fe» 
«üdas iniériones ; quia mult relationes 
rationis fiunt à volütate,ua' tamen non 
funt intentiones (cctida . Sed a6j Scoti- 
flx cocedunt , vodé paflia det:niont £3» 
«üdam int&uonem , q fit; rc(peétus caue 
fatus ex actu collatiuo inceiledtus , vcl ab 
tcrius potétiz collauuz , vt comprehen 
dant refpectus ration's à. volütite caufa» 
tos,& Tatat przícram lib.1.Elcn: h.q. r, 
$. Quartó (ciendum inquit, quod figni 
ficutio)quz in vocibus ett relauo rauonis 
vocis iigaificaciüz ad rea 6gnificatam, 
cft (ecüda intétio fadta per voluntatem , 
quia hazccóparatio vocis in ratione figni 
ad rem in ratione f;gnatifi c à volütates 
nO ab intcllectu,& talcs vidétur cífe om- 
nesrelationes rationis,quz in vtroq; ex- 
tremo fundátur ratione denominationis 
extrinfece ab a&u voluntatis procedéte; 
vt fant relationes dominij, & (eruitutis, — 
emétis,& vendéus,&c. que ompesoriü- ——— — 
tur ex COtractibus,& volütatibushamas ———1— 
nis; nejue inbocdubio videturetle ma- —— —— 
ior difhcultasquáminillooanpoífiteffi-.—— 
cere ens raionisquare fidcfendatur poí» —— 

fe ens rationis efficere , facile ctiamdes—— 
fendi poterit polle formarc fecundas - 
Aanienuoncs . [t 


jx. 


ARTICVLVS Ino d; 


Vbi conferuntur fecunde intentiones 
cum primis, C" ad fe inuicem. 





Pr. - 
T AX 





114 97 Onferri foléc intéciones fecüdz 
C tum cum primis y quibus imm 
tur, & applicárur, tum ad femuicéjquate- 
nus einuicé dc nominant;ex qua collatio- 
nc vari dignofcótur affe &bonts carum .* 
Pranó iaque cóferantur fecundz incé- 
tiones cum primis y licut imagines cü re- 
bus imagatis;inuente cnim funt ad reprae 
fcntádas ics ipías fecüidum methodaom,& 
cuitatcm, có modo, quo declarauimus 

q. 3- huius difp.explicádo caufam finalem: 
«nuum rationis,& q. Prooem. Log. art. $. 
& haicpotiffimum ratione dicuntur di- 

rcétriecs noftig cognitionis, vt 1bi cxplis ' 

, Cà- 


TUIMNMOUSNOS C HTS . 







catum eft ,& notauit Auería q. $. fc&. 8. 
tali vero collitione oritur , q quic. 
d (ccundis tribuitur intentionibus, & 
rcbusipfis verificetur y ficuc quicquid 


Á 
T tribuitur 1magini,de re, cu:us cft imago$ 
EN verificatur, cam bac fit fa&a ad inflar il- 

lins, illis du nta» at przicats exceptis , vt 
E * "bene Roccos aduertit trac.de fceund. in- 


T - 


vx ponunt diffcrentiam inter ipfas 
fecundas intentioncs,& primas, nócnim 
..Valetdicere, genus cft ensrationis, fcu 
$1! intendo , animal eft genus; ergo 
RUE animal cft ens rationis. vel fecunda inten- 
TUBI » ioyquia eicfmodi pra dicata funt illa ip» 
*f E EU PNOMI peciem, alias. 

/.. intentiones fccundus à. primis j. ficut fi 
. ... diceremus de imagine effe figuram » vcl 
H ^. piQturam, vtique hac predicata dc re 


Pu 







euius eftimago , verificari nom. poflent 
Edea ipfa, qua difcernunt imagi- 
.. pem ab imagato , && conuenrunt imagini 
—.. gatione fuí nor ratione imagati .- 
." r2$ Buplicitctautem hoc contingere 
Tw os bifariam poffunt inrenti ones: 
(— fecüda primis applicari , vno modo mc- 
diante priedicatiotie exercita , alio modo 
^» pes iR eir quam duplice pradi- 
ionemy ita declarat Do&. q.1 4» voiu. 
ih corpore quie (ii; & 'o€s ciusex pofito» 
resibi qp exercita fit illa qàz-fit iniebus, 
vclintentionibus per verbum Jus yesyeff , 
vt homocft animal , fignata veró fit illa,. 
—— qua fit perterminos(ecundarum in'étio: 
- gum per verba dicí ; & praedicari, vt ge- 
] mus praedicatur de pluribus fpecie diffc- 
' . fenubus, cx quo infcrt Mauritius q. cit. 
Banc pofteriorem nótam effe pra'dica- 
tjonem,quàm fign praedicationis amus: 
indicium ett , quia. quod: deberet poni à 
rte praedicati inca ponitar à parte » 
biecti, vt patet in allata praedicatione 
fisnatay attalis non cft proprie przdica- 
« tio,quia non prz 'icatur, quod matum 
ge ieari  & non fübij. itur quod na« 
um ett (ubijcis quami docteinà nomreci- 
pit Brafauola illa eadem qj: (t.contendic 
enimvetiam. fignatz pradicationem: effe 
ie füo generc vcramy & propriam pradi- 
: cationem; que liscit parui moinéti, có- 
» cedi .m. po:cft cíle veram przdicationem 
in (uo sencrc y abtolué tamenloquendo 


»e 


(000 eft. PL De fecundis Iptentionbus.e/dre.I.— 35$ 


negari nequit quod prz dicato exercita 
non fit magis propria praedicatio, vtpote 
illa, qua primo inturtur ante. oculos ponit 
ident; ficationegy predicati cum: fubie- 
Eo, quod non facit. praedicato fignata ; 
fed rarius de bac duplici pred:cauoue, » 
tedibic fermo infcriusdifp 5. q. r. art. 1. 

126: Ad propclitum redeundo,li fec 
dz intétioncs applicencur primsmedia- 
te cxercita predicatione ,predicari ne» 
qucunt nifi accidentaliccr, & denomina- 
tiué , nam non (unt nifi relaciones quz 
dam rationis, quas intelle&us veluti acci- 


"dentia quzdam intentionalia: attribuit 


primis intéion:bus , ac proinde nom ni f& 
dcnominatíué- de illis przdicari poffunt, 
hic cnim cftpropriismodus przdicandi 
accidétium dc fuis fabiectisita docec Do 
or q.. 10. vniucri.& ficüt acccidentia e 
realia de fuis (abiectis pra dicamur in co- 
cretoynor in abfl ra&o, dicimas enim, gr 
homoett a/bus,non albedo;ica dicendum 
eft dc his przdication: bus fecundatü in» 
tétionum refpe&u primarü,vnde animal 
d:citurgenus,non gencrcitas,& fic de a« 
lijs »quia hic €t eft proprius modus prz- 

candi accidentium de fuis fubiects ; vt 
concreta przdicentür de coacreus . Pof- 
[um auem fimiles prz dicationss,animat 
c(t genus, homo ett fpecies, fumi infenfur 
formali,aut tantum funJamentali, qui- 
denv(i fundamétalier fumátur , sát verae 
à parte rci y fenfüsenim eft ; quod animal 
cft fundamentum: idoncum , vt ad plures 
fpecies referri polfit in ratione vniuerfa- 
lis, quód vtique verum eft nullo cogitan- 
tc fatelle&tu ; at ti fümaatuz in (en(u for- 
mali,nó funt vete;ni i intellectu a&u illis 
fundamétis affi géic tales relationes ró- 
nis,& per itenim ad plurcs fpecies 
vcl indiuidua'in rauone vniuctfalis ,. 

127 Si vero huiufmodi applicatio fe- 
cüdarum incéuonum ad primas fiat me- 
dia piz dicatione iignata , pór fieri etiam - 
praclicatio e ffentialis, vt conftar cum di- 
cimus gcnus pradicari inquid de pluri- 
bus (jcciebus; fpcciem de pluribus indi- 
uiduis;; verum tamen eft hanc non exer- 
ceri nifi intermynis primarum (pót ta- 
mcn exerccti ecia in ccundis, quando in- 
tentiones (c habent , v; lüperfus, & infe- 

rius, 


356 
tids,vt notat Tatar.q. 1.de genere dub. r. 
vnde valct dicere Vniucríale predicatur 
de genere , ergo genus cft vniucrfale ) vc 
tlocet Scot.q. 14.cit.vnde ifta praedicatio: 
fignata in (ccüdis fpecies praedicatur. in 
re dc pluribus indiuiduis,ita exercetur, 

pra&icatur inprimis , Petrus eft ha- 
mo, Paulus cft homo, & ratio e(t, inquit 
DodGorquia fecüdz intétiones, maximé 

uádo copulátur per verbum predicari , 
üpponunt pro fandamétis , & ideo tales 
pradicationes verificati debent per ter- 
minos primarü . Ad pecsdm aüt, 
«uomodo fieri debeat huiu(modi appli- 
«atio (ecüdarum intétionum ad primas 
praícrtim per. excrcità pradicationem, 
attendi debet fundamentum , quod cft in 
primis intentionibus , nam fi inferiora , 
«lc quibus natura apta cft przdicari,ditfe- 
rant eflentialitcr;illi natura applicari de- 
Abo intentio generis fi vero funt indiui- 
dua, applicari debet intentio fpeciei , & 
cic dealijs. 

1:8 Deinde cóferendo fecandas inté- 
tionesadinaicem,videmus vnam fecandá 
intentione alteri applicari, & de illa prz- 
dicari tàm exercité, quam fignaté, vt gc- 
pus cfi fpccies vniuer(alis,vniuerfale pra» 
dicatur de gencre. Ratio cit, quia vt do- 
€ct Scot.q.6. vniuctf. vbi omnes cius ex- 
pofitorcs & q.3.antepradic.ad 3. & q.1. 
poftpradic.ad vIr.& 4.d. 13.9.1. infia T. 
& quol 6.infra X.& alibi foc pore ab - 

'istellcétu vna fecü.ia intétio fundari (u- 
per aliam, & fic de alijs przedicari , quod 
pe pendet cx virtutc reflexiua  q 

bet intelle&us (upra (uos actus;hinc.n. 
potcft ipsa fecundam iniétioncmreflcxé 
€ognofccrc,& ipfas alteri comparare in 
attributo rationis, atq» ità cognofcendo, 
& cóparando fuper ipíam fundare aliam 
fccidam intétionem, ficut intentio genc- 
ris.quz tribuitur animali , fanda iniétio- 
xcm fycciei eo ipfo, quod ab iicelle&tu 

«óparátur vniuer(alivt inferiustuo fupe 
rioti, & tunc fecunda intécio fundata dc. 
nom£aat priorem fundatem,& fic in pre- 
fato exemplo dicisur ,3nod gcnus forma- 
lier cft gens, & denorninatiué fpecies, 
&idcó inquit Do&or , quodin his cai- 
bus1ntentio fundans fumitur , ye quid , 


Difpu.11I. De Ente Rationis: — 


tat, uafí 
dorf us, 

























fandata verà,vt modus ; hos auté termi 
nos ità explicant Expofitores q.6. cit. ex - 
verbis iplius Do&oris przfertunqu.8. —— 
$. propter boc,vt (amere intencioné fun- 
dantem, vt quid,ím illa accipere sin fuam 
quidditatem,& natura, (cà vt eft id,quod 
intelligiturffumere intétionem fundatá y 
vtmodum , (it illà acc: pere, vc decermi- 
nationem, & modücótiderandi alterius, 
& (ic cum in prz faro exemplo dicimus 5 
€p genus cft (pecies, genus (umitur vc id, 
q intelligitur, fpecies vt modus , fb quo 
intelligitur, & hoc modo non incóuenit, 
quod vna fecuada intentio praedicetac de 
alia, & (ignaté, & exercité ; imo cadem 
de feipfa,vt cum dicimus fpecies efl fpe- 
cies, mquoca(unos eft imaginandum, — 
quod cademmet intentio numero fit il- 
la, quz incelligatur , & ub qua intelligas — 
eadcm intentio numero fic mo-. — 
vtputauit Mauritius; (ed. — 
c(t imclligédumeandemimnédonenfípe- —— — 
cie effe modum fui M4 c éü di- 9€ 
cimas fpecies cft fpecies, vác (pecics,que 
accipitur vt modus, & poniturà parte 
rz dicati,no cft illa eadetn namero, quae — | 
f umirur vc quid, & ponicur à parte (übies 35 
Gi,quià idem numero nó poteft applicae — — — 
rifibiipfiytadditi, quilberautem moe — 
dus efl quid additum, quod benégotaui —  — 
Bra(auogla contra Mauritium Q6. 
1:9 Hoc autem intereft inter appli« 
cationem,quae fit fecüdacum intention 
ad primas, & ad (c inu/cem, qtiod primis 
femper applicantur, vt modi accidétales,. 
qu femper applicatur ,vt accidétia (ubie. 
is,& ideó coltituüt pradicationes exec 
citasaccidentales tantü.m, ac denomina- 
tiuas; verüm cü vna intétio (ccüda alteri 
applicatur, poteft illi applicari tàm vt mo 
dus accidétalis , quàm effentialis naa 1i 
intétioqua alteri applicatur, vt modus , 
fa illi (aperior, vc cumdicimusgenus e(t — 
vniuctíale;eft (ecunda intétio,cít cns ra- 
tionis,tunc applicatar,t modus, & detec 
minatio c(entialis , & cóflituit predica- 
tionem quidditaciuá. fupcrioris dc infe- 
riori ; fi veró incenzio alteri toten fit 
infcrior , vt cüdicimus vaiucríale cft ge- 
nu$ vcl difparata,vt genus cít (pccics,rüc. 
applicatur, vt modus, & dererminaso ace ^ 
: eiden- 








ii 














" 
1 
| XH 






Ee 


. 
^» 


/—— «asinterdum 


Mt. 


Lh 
) 


4 


b 


& 


MS . 


» - 


iidentalis,quia inferiora accidü: fuperio- 
tibus, & vnum difparatum alteri difpara- 
to;quod valdé notáduin etl;quia Scou(te 
cómuniter,& alij vniuer(aliter docet abí- 
Que vlla limitatione , ۟ vna fccunda in- 
tentio fundatur in alia, & Plone » 
vt modus,cam denomipare, (eu prz dica- 
tionem accidéalem , & denominatiuam 
cóftiucrequod vniuer(aliter verum non 
eit,v; cóttat in allatis exemplis jin quibus 
intentio fuperior przdicatur de infcrio- 
tian vcro pra(ertim in hoc cafuycum fi- 
peior intenuo de inferiori pradicatur , 
(lic , nedum m cócreto ; (cd cuá iaab- 
acto ficri prz dicatio, vt genus, vcl ge- 
ncrcicas cit Poesia » infra fuo loco 
dicemus , quia eft difficultas communis 
€uamadalispizdicanones, — . 
Contra prazdicata podeis 1.proban- 
do (ccundas int&tiones de primis pradi- 


cari non poflc, quia o m nequit 
| przdicari de oppolito y ed ens. reale, &c 


. Kauonis (unt buinímodi,quia habcnt có- 


 tradiétoria pizdicata, ergo &c.. Nec di- 
(le oppohtrum przdicori 
dc oppolito, alim per accidens, ità e(- 
fc in propoiito. Nam contra probatur fe- 
cundas intentiones. ncc etiam accidétali- 
tcr polle prz dicari de ptimis»in acciden- 
tibus.n.experimur,qua veré praedicantur 
de inferioribus , vct ecram ,pradicari de 
füpcrioribus ,& fi veré Pe de fu- 
perioribus, veré ctiam pra dicárur deali- 
quo,nfcriort , vt fi de Feuo przdicatur 
«urius,neccifc cft eiiam prz dicari de ho- 
mine, & animali, & li przdicatur de ho- 
minc , ncceiic e(t etiam. pteedicari de ali- 
quo homuuc fingulari ; (ed nec fecüdz in- 
t£cntionc$, quz przdicantur de inferioci- 


bus.poiiuat przdicari de fuperioribus nà 


» 


5h 


à 


meMUPEUR 


fccunda imiétio individui predicatur de 
Fetco , (o tamcn de hominc, & animali , 
ncc qua pradicatur dc (uperioribus, pof. 
süt praedicari de interioribus » mà fpecies 


dicitar de hoininc,»ó de Petro,ergo Xc. 


-- 4$9 licfp.ens, & non ens eite propr;é 
oppotita con. :«dictorié , non autem cns 
ecalcy& tatiouis, vnde porius dici debent 
di parata, velui tubitaniia & accidens, A 
ádcó ficut rali difpatationc, vel qualicua- 


d : REB Quafi. 111. De Jecmdis Tutenticnibus.eAfrt.IT.. 357 


cidens pr zdicatur de fubftantia denomi- 
natiué , ità à pari poterireod& modo ene 
rationis de euce reali praedicari, & fecun- 
da intécio de príma ; (ed cóceffa minori, 
adhuc (ufficienter foluitut argumentum 
per rcípofionem inter arguédd. allatam 
uia vt notat Do&tor t.d,1. q.3. C. & 4. 
43.«q. t. infra T.bcné potett oppofitum 
pradicari deoppelito filtim denomina- 
tiuc, & vt modus. Ad impagmtionem, 
quod neq; per accidens. poflint fccundae 
intentiones przdicati de primis,ncganda 
cít paricas d accidctibus rcalibus, & ra 
tionis, quia vt notauit Kuutus tract. de. 5 - 
pizdic.(ecund. intent. cx do&lrina Maus 
riaj pluribus in locis accidentia realia có» 
ueniunt fübic&is abfolute, vt (unt à pacte 
reiy(ed (ecüdz imétiones conueniunt nae 
turis , vt tali modo cócipiuncur ab intel, 
lc&u; hinc eft. quod (ecuda inrentio in- 
diuidui,qua Petro cóuenil nó dicitur de 
hominc, & animali, quia illi conuenit , vt 
concipitur indiaifibilis in partes fübiee 
&iuas, qua conceptio repugnat homini, 
& an:mali , & é contra. fpecies dicitur dg 
homine, non dc Pewo, genus de animalis 
non de homine;quia talcs incécioncs có« 
ucniüc illis naturis,vcfunt diutlibiles in ta 
les partes fab:e&tiuas , quz pracíus repas 
gnant indiuiduo,& ctiam fpeciei, (i plu(s 
quammumcrolinrdiuerír .— — 

131 Secüdoobijcituré cótra probas 
do fecüdas intentiones przdicori de pei 
mis, nedü accidétaliter, (cd &c centtalie 
ter,quia homo per fe prz dicaur de plus 
ribus diffc;étibus numcró, ergo per tc eft 
fpecies, cólequentia tenec per locü topi 
cum à deGini one ad definitum , Si neges. 
tur affuu;ptü , quia pradicar; cóuenit pet 
fc iotétionibus , rcbus verà tm. per acce 
dés, vt docct Scot. q. 14. vniucrf. in core 
pore quzfici.. Conua elt , quia fi oma. 
pet «ccidens tám , & nà per fe de infe« 
rioribus przdicatur , ergo Petrus perace 
cidens tatum, & nà per te cft homo, cO« 
(c. uétia patet » quia ideo Peuus cftho- 
mo , qura homo praidicatur dc fuisiafe« 
t:9rbus, & eo modo € homo, quo pnt 
dc inicrioribus pdicauur  valct -a«contee 
quentia à hgnata pra.dicauone ad cxcre 
€itam, vnde 1 prgdicauio dignata rx 


$358 
fer fe, nec exercita raliserit. | - 

Relp. Do&or q.11.negádo affumptii, 
fi ly-pet (e determinet inbzrérià obiróné 
affignatam in folutioneinter arguendum 
data;(ed verü eft dumtaxatsti ly pérfe de- 
terminet inhzrens; pro cuius declarario- 
ne nota , quod per inhzrentam intcliigic 
vniónem pradicati cü fubie&o, per: 

rens vcro ipfummet pradicatum , inquo 
funditurillavnio ; quando igicur aliua 
dcterminatcio , vcl begorema con- 
ftruitut cü copula vétbali determinat ia- 
hzrcntiam, vt fi dicatur,accidens per. fc 
«eftens mm fenfus eft, quod ens couenic 
pet (eaccidéti; qf veró conllruitur cum 

a dieato tunc determinat inhcrens; ve 

ffi dicátar accidens etl ens pet (e, quz eft 


s co ree quid eft fen(us, quód fit 


- en$hóaltcri inlierens;ita igitur in propo 
fito itiquit Doctor affumptü effc fal(uen, 
fily pec fe dcerminet inhzcentiam,quia 

ftcacípecies per accidens ineft homiai, 


ita & priedicári de pluribus numero dif-.— 
ftro, cum vna fecunda intemio füper ali — 
"Kunidatur,1unc enim fecüda intentio fun 


feteritibus; cocedi tà potett ,' fily per fe 
deterininet inhzrens I.ly preeüienr ;& 


: Difput.I 1b De Ent Raiinté S & 


Í— 


-5 


- 
ficyfit modus intclligédi prima intentio" ^ — - 
nisjnó potetit per aliam fuperucnicnrem 
intentionem modificari , € denoaminasi ,, 
Tum 2. quia fecunda intentio dicitur ta- 


Jisquia prime fuperuenit ,& in ea fundá- 
. tur, ergo fi intentio vna pàt aliecifaper- 


uenire ; & haic alia, dabitur non (oium 
prima;& (ccunda intétio, (ed cerua;quar« 


' tayquinta , &c. iuxta catenam fabticaram 


fecundarumintentionum . Tum 3. quia 
fundamétum eft maius ens fundato; quia . 
hoc iubftentatur in illo , fcd vna fccunda 
intentio non eft matusens alia, namome 
ncs aque pendent ex intelle&us operas 
tionc,ergo &c. ]umrandem , quía dare-- 
tut proceffüs in infinitum , qui cuitandus..— 
eft quantum fice potcft. 2 
133 Refp.ad.1. quicquid (it de modis 
císendi,in modis ramen intelligédi, vr süt 
intentiones f(ecundz non implicare dari. — 


modü modi,dummodoalterlumatur, vt — — 
- quid;& determinabiléj ater.vr modus,&— 


eterminatis ,& fic córiwEit in cafa no- 


r. 
dans (ümitur,yt quid,& induitquafi coe ——— 





&üc fenfus eft, qp prz dicati perfe de diffe 
geüiribus ouo fici itwini nb quida 
noe (oltm per accidens ; vnde patet 
ionem inter arguendum datam effe 
fafficientem,(i bene intelligatur. Ad im- 


ditionem intentionis pria refpedtualé — | 
terius fundauz,nó quia icfimpliciterprie — | 
máafcd quia eft pnorillaquam fundaty& — — 
determinátur per eam,vt modírinrelligés — 


WWE B9, XM B9  -—85 


pugpnationem ibi fa&dtam negatur Con(e- 
quentia, ad tionem dicimus,valere 
vtique coní equcentiam à (ignata ad exer- 
«itam , quoticícunque illa fic in terminis 
fecaada intentroriis , quomodo proprie 
ett pradicario fignata , & virtualiter có: 
tinct e«crcitan, amet fit intermi: 
nis prima intentionis, vt eft in argumen 
to aliato ; quod fi interdum in fioiibbus 
p iombus tenet- Confequentuia à 
fipoata ad excroicam y. hocplané ctt gr; 
tia marcérig j noa gracia formae, rta à 
git. q. 8.in fine, clatus Brafauol. qu. 117 
quain docttidati habet Do&or q- 14; & 
"eL iy d aes 25 Vai ut 
*9?131 Terrio obicitur nó potle vnam 
fécundarà incentióoem alteri, velut modü 
» perierat - Tum quia im- 
cat 


dari inodudi modi;nod. enim datue. - 


aXionis a&io;tiec vnionis vnioj & ficde 
alijs - at «um crgo [ecüda iirentíoyve 


di €ius, Ad 2.negatur aflümpti,nóenim. 
fccunda inté io dicitur fccunda, quia fu 
perueniat prima, fcd quía explicat resia 
cíte (ecüdoy& attributo racionis ,vr art; 1, 
declaratum ett , vnde licét vna fccüda in- - 
rcntio fundetur fuper aliam ,& fundátes 
dicantur (ccundum quid primz reípectu 
fupetaenicntum, (mpliciter tamen , & 
abf(olu:é omnes dicuntur fecüda, no aüt 
tertia, vcl quarta , quia ones coueniunt 
obrcéto,vtcognitoy & cÓparato ibattris — — 
buto raton's, quodeffecognitum, & cóc — — 
paratum eft ftacus rerfecundus. Ad 3.ne« 
gant aliqui naiorem, vt Mafius (cct.5.de 
rcbus vriuerhis q..8. fed quicquid hc de - 
hoc,vcra cft anaiorjquando tundatio exi- 
gic lubitemationem; X influxum f:udgo 
meti quód nog requiritur in propofis 
to- de antentionibus ; «uz-fumb 
mera relationes vatioms ;& nullum ye. 
tum inlaxum exigunecy patic fandamé- 


uy 


^. Myfed qualicunque exigitur ad dandam 
MeNlunis chio BiMM patus atiendi- 
* turex parte intellectus ; & adhuc cóccfTa 

13io1i deberet negari mjnof;quia vc con 


| T 





|. —  àmuenitur (i0 modo gradualis latitudo , 
|  — «wtinente reali ex Doctore q. 6. vniuerf. 
|. . infine, & ibi notant Mauritius, Anglicus; 
|. —  &alij:Ad 4. Negant aliqui Scoriftae pro- 
 "keffum in.infinitum , nam trcs tátum af- 
fignant gradus in fecundis intCtionibus ; 
tiones fundaras in primis, in fecüdo pa(- 
—  — füb quibus concipiuntur,& hic datur tta- 
«. tus, quare vÍq; ad itum tertium gradum; 
dumtaxat admittunt. progreffum in fa« 
bricanda catena fecundarum intentionit, 
] & hoc. putant e(fe de. mente DoGoris 
—.—. Qs6.cit. in (ol.ad 4. vbi expreflc admit- 
—. . st vltimum gradum in fecundis intentio- 
|. -mibas, quiet terius.iamaffignatus. 
— — - 3Verümfolatio hzcnon eft idonea, nà 


ES Ux A» 





; Qua FI. De fecundis Inicwrionibus . e-fr.1T. 


: ftat ex q.6. intra fphzram.ents rationis 


inprimo gradu ponunt fccundas inten-. 
. fioncs Buentcs abipfis ; & in 3. modos, 


359 


etiamfi in ordine entum rcalium proccf 
fus in infinitam effet euitandus ; tamen 
noninconuenit in relationibus rationis y 
vt expre(sé docet Scot.4. d.6. q. 10. fub 
E. &calib; zepé , id.n. aliud non (ignifi- 


'€atquàm intellectum poffe.fncoeffiue in 


infioitum intell:gédo refle&ere [e (upra 
biecta cognita; & illa comparare n at- 
tributo rationis cam autem loc. cit. ad« 
mittit Doctor wlItimum gradum in entis: 
bus rationis loquitar ex füppofitione, vt — 
ibi notauit Mauritius,qu£ tamenfuppos 
fitio ett abfolucé falfa. Vel dicédü, quod 
etiam tribus illis dümtaxàt gradibus ad- 
mi(lisin fecundis intentionibus, hoc non. 
obítat , quinadhuc vna ure intentio 
poflit (uper aliam fundati in infinitum, 
quia im i]lo tertio gradu potett inflituila- 
titudoinfinita fecundatü ;ntentionum , . 
quarum vna fuper aliam fundari poffit, & 
omncs fpe&abunt ad illá tertium gradi, 
quia quatenus vna fecunda: intétio fuper: 
aliam fundatur, liabet rationem modis 





DISP 





VTATIO QVART 
-. De Foiuer[alibus im Communi. — 


———— Xplicata natura Entis Rationis, C*: fecunde Int£tionis , vt fic 

j imgenere, nunc ad explicadas in fpecie defcendimus intentio- 

nes Logicales, Cr ab eis mmcipimms,qu 'niuer[aliayfen Predi-' 

j|  «abilia dicitur, eo quia eorum cognitio multu deferuit ad or« 
|| dimanda pradicaméta; agemus autem de ipfis 

pofleain particulari - H«c dici folér viniderf ia inpradicada 

ad differétia vuiuer[alis, tum in caufandoycu iufimodi efl Deus, 


A: 


4 


rimó in comuni, 


€ quacunque alia cauja concurrens ad plures effetius, tüm in fignificado, qualis* 


eft vox plura fignificans, vt boc nomen animal, quod omuia fignificat ammalia;th' 
dnreprajentanio,qualis eft bomisis imagoyaut ettam eius cognitio, que aliquo mo- 
do omnes bomines repr &fentat; tum denique ad differentiam vuiner(alis in effen- 
— vs nempe cum aliquali fua vnitate e[lyvel eje potefl im multisyvtnatura ani 
alis in omnibus animalibussGr bominis in ommibus hominibus. Igitur Vninevfae 
le'in pradicando, de quo bic agere tmtendimusysnullum borum e$t , fed tantum eit 
fecuida quadam imeniio appiicata illi natura commun , que dicitur vuiuerfale — 
in e(Jendo, per quam relationem rationis illa natura communis conjtitui oxi- | 


? m? potens pradicavi de multis. Ex quopatet vniuerfale rp. effeudo effe funda 
tum vunerjalis in Lemaire eon. quód natura banana cft in ?Peivo O Paw 
i lo, pradicatur de illis - Hinc vniuerfale in effendo confucuit appe liart Jat 
materialeyc7 fundamentaley cr pro prima intentioneyiré vuiucr idle Metopbylicits 
i guat enus Meragbyficus vonjiderat magtras rerum fecundum Jes yuiuer[aic E^ in 


3$6 


dantur in primis . Cum igitur vniuer[fa 
£lety ad Meta 
d Logicisyquant 
Logicum; nc 


QV ASTIO I. 
n detur V niuerfale à parte rei . 


Oueturquafitum tàm 
d| de Vniueríali in c(s&- 
4 B doquàm in przdica- 
M| do; &quoad viráque 
| parié hic refoluetur, 
"EXEC. obiter tamen de vni- 
'werfali in effendo. Hac de re due extant 
€xtremaz opiniones, & vna media,que cft 
wera ac tenenda . Prima cft quorundam 
Philofophorum antiquorü , quam rcfert 
Arift. 1, Mer.c.6.& 4. Mctcap. $.de Hc- 
zadito, & Cratillo, qui in rerum natura 
fingularia folum agnofcebant,& vniuer- 
falia pror(us negabam ; ab hac opinione 
non malum ditat Nominalium placiti, 
qui rationem vniucrfalis reponant folum 
àn vocibus , & conceptibus concedendo 
tantüm vn;ucr(alia in Gignificado , & re- 
atcntando, negando prorfus in eff en- 
do,vndé & Nominales cognominati süt, 
ià Ochá Vd Log.cap 14. & 1. d.a. q.4. 
& quol, s.q.121.& 15. Gabxicl 1.d.2.9.7* 
Grcg.1.d.3. Rubio.ibid.q.7. & ex Recé- 
aioribus quamplures ex Patribus Socicta- 
tis prz (ertim Hurt. difp. $. Mct. fe&t.10. 
Aniag.difp.6. Log.fc&. 4. Akera opinio 
€x diametto oppotia concedit vniucría- 
le ina&uáà parte rci, nótamen codé mo- 
do. Plato namque hoc adaittebat (epa- 
ratum à fingularibus,vt ci impiogit Arift. 
1. Met.cap.6 & lib.7. cap.. itaquod da- 
zetor homo, (cà bumanitas ip cómuoi, de 
qua tingali homines participent, & equus 
in commani,de quo omnes equi, co fcré 
modo , quo pliscs hucerng cx codem lu- 






minc accedunius. Alij «cro. admíttix vni- 


, wecflc à parce rej nont à fingularibus 


Difput. IV. De. Vniuerfalibus in Communi. 
gradicaudo dicitur vniuer(ale formale in a&inye* pro fecunda intenzione, quia nis 
mirum importat ipfam intentionem vmuerfalitatis,que e(l forma rationis,qua ali" 
uid denominatur vniuer (ale in a&us dicitur etiam vniuer[ale Logicumy quia Lo- 
gicus per fe confidevat feowndas intentionesnaturas »erà erum nonguf 
infevuiunt pro fundamentis illarum , m p ini fecundis intentionibus , vt fun 
in e 


[icam trattationem eius ex profeffo remittimus, vt Met 
fieri potefl di [cernamus, quia tamen fundatur ineo vniuerfale 
amentum eius fit tyronibus pror[us ignotum , aliqua obiter ini« 
$io buius difp. de ipfo wniuerfale in e[Jendo ex Metapbyfica fuppouemus . 


quatenus 


sendo proprie ad Metupbyficum fpe- 
aphylica 


feparatü,fed in cis realiter inclufum,imó 
& cum cis realiter identificatum; vocant 
autem illud vniuecfale in aGu, quia nata- 
ram cómunem in pluribus Lena - 

amyinquiunt, veré, ac propri 

P dici vale uec ci aliquid defice- 
read a&ualem vniaerfalicatem mW 
tam,ità Paulas Venet... 1.vniuerf. & lib. 
z.Mer.& ;cusrenet Monlorius difp. 
de vniuet(.cap.6.& folet quoq;Scoto ime. 
pingico quia in 2.d. 3.3.1. docct naturá à 

arte rei de fe pluribus cómunicabilé ef- 
i. Tertia demum (entemia concedità — 
parte rci vniuer(alc in effendo, .(.naturas 
communes in fingularibus exifténces n 


üidemquafi (it eompletum, & ip adus — ; 


ed inchoaté folum, & remote , quatenus 
fundarc potcft fecundam intencioné vni- 
ucrfalis Logici , quod folum fatetur effe — 
vniuerfale completam, & in actu, at non 
habere effe , niti per intellectus opcratio« 
nem quz eft vera (cntencia in omnibus 
fcholis recepta . xdi 


ARTICVLVYS PRIMVS 
Refolutio quafiti de F'niuer[ali in 
1 , effendo . . 


; Dis Vniuerfalia in efew- 
dcm Y reir inu a» fed i ncis 
i à fingulari t2, fed in cis 
fcu, Cmdm cis realiter identificata . 
Coxclu(io eft Arift. loc.cit. vbi acriter 
iouchicac ia cos , quicantum fingularia 
agnmofcebant in toto entrum ordinc E 
ait deinitionem , pet quam exoli- 
canit rerum quiddicates , dari de re 
vnmuerfalibus,& 1. Poft. c. s. & 1 1. fcien- 
tiam effc de vniner(alibus, qitz in (inga- 
Jaribus exiituat ; SCeum Kiencz pluris — 
"ma 





mie (int'reales y wniverfalia eorum 
ie&a erunc aliquo modo à parte rci , 
Gi: Perihzr. rerum alas poni vniucr(a- 
; les,& aliasfingulires,X 1.Poft.c.1.& 2. 
dec Anim.c. fait vn 'ucríalia miclleétu fin 
laria fen(u cognofci ; cerum autcm eft 
ic&um , praicctim motiuum , antcce 
detca&tum potentiz cognoícentis aliquo 
modo,ergo hzc conclufio cft peripate- 
tica, quam proinderecipiuat vnanimiter 
T » & Scotiflz coma Nomina- 
lescum D. [ ho. de Eme, & etfentia c.4. 


Met.q-13.Probatuc € cuidcoti ra- 
tione ipfam declarando. Nam per vniuer- 
lalia in eflendo hic intelligimus folü na- 
turas cómunes;per quas indiuidua à par- 
t€ rei conucniant, & affimilantur,fed ta- 
les naturas reperiri ipfa experiencia do- 
cet, nam per hamanitatem Petrus cóue- 
' nitcum Paulo, non eum Bucephaloy 
f animalitatem conuenit cum Bucephalo , 
. nócumlapide,crgo &c.Itemiper vniuer- 
M ile in cfi sm cómunem loquédimo 
«lum non intelligitur vniuerfale cóplctü, 
»fed natura comunis, qu po(- 


itati$5& ob fuam cómunicatem przbe- 
1€ occafionem inttlle&ui , vt ipfam cóci« 
piat veré, & pofitiué vnam in mukis , & 
ec mulus przdicetur , at admittere vni- 
ueríalcà parte rei 1n hoc fenfa , inchoatü 
nimium duntaxat, incompletum, non 
folum ab(urdum non eft (cd maximé ne- 
d €cílarium, ne dicamus intelie&um teme- 
(0 $6, abíque fufficienti fundamento co- 
& o natucas vniuerfales, ergo Xc. vide: 
— "[romb.7.M ct. q.9. & Ant. And.ibi- 
dem; & initio pradicabi À 
-..4 Secundo probatur cadem Conclufio 
€ontra INoininales. ncmpe noníolái dari 
vOCC5, aut conceptus tormales cómuncs y 
fed illis veré corre! pondere maturascom 
muncspzo cóceptibus obie&tiuis, idque 
Mic jmpriaus cx. veritate pradica- 
tiOni Sin quamatt Pa comunis cnunciatur 
dc ali có pata vt cum dicunus 'Pe- 
trus c deno ead arp vniuettale quod- 
dam cnunciamus de (ingalapi .& oftedi« 
musbab.re cü eo eticntialeu conncxio- 
mcn, & quidem noa indicaui connexio 
^o Logae 








ls 
| N 
e 


w 


h 


pnm 


E 


& opafc. y j. & $6. Scoto 2.d.3.4. I. & 7 1 


: Duell Lion detur Vniwer(ale à parte vei. eEL y6nb 


inter illasvoces Petrus , & booo,ncue 
inter conceptus formales illatum , quia 
pradicatio effec omnino fala , (ed. inter 
rcs per illas voces , & conceptus tignifi« 
Catàs , ergo cum epunciatio- fit vniuerfa- 
Lsde parciculaci , plané prater. lingula 
ria, & vniuerfalia in igmficando admit- 
tenda Íunt natur communes , quz .di- 
cuntur eniuerfalia in effendos & conce- 
ptibus formalibus comunibus corrcfpone 
dent pro conceptibus obietiuis. 

$ Refpondent Nominales neg. cone 
feq.conceptus namque formalis hominisy 
vt ficnon fignificat immediate aliqua na- 
turam coómunem indiuiduis humanis , (ed 
immediate omnia ipfa fingularia confus& 
cognita fine diftin&tione inter illa. Con 
tra vel fignificar illa copulatiué , aut co- 
pulatim süpta,vel difiun&iue, feu ditiun: 
&im,nó primum, quia cum totum, q 
concipitur ex parte przdicati, debeat af^ 
firmari de fübic&o ; fi per illud przdicae 
tum bomo copulatiué fignificamuc indi 
uidua omnia, & fingula naturz bumanz, 
omnia quoque, & fingula dc Petro affir- 
marentur, & fic effet propofitio fal[a.s 4 
Nec valet quorundam refponfio,quód li-- 
cét videantur omnes naturas fingulariump 
de Petro affirmari , re tamen vera noaf- 
ficmatur, nifi propria cius natura quia irs 
hoc br aétus copulatiuus B rrind 
per quéfit fopradicta propo(itio,3 cope 
latiuo claro, quod vbi itte de fübicéto af- 
firmat totum id, quod ex parte pradicati- 
attingit,confu(us nonaffirmat,nili part&- 
fuiobiccti. Non valer,quiaad vezitateas. 
propofiuonis copulaciug ab(oluté fum-- 
ptzliue nimirum fit copulatiua clara, fi 
uc confafa y1ndifpen(abiliter requiritur g 
yt totum przdicatam , &cqualibet cius 
pars verificctor de (ubiecto ; nec fufficit 
quod aliqua pacs tàcamalli coueniat,& ip: 
hoc praferum à ditiunétiua fecernitur s 
vt con(tat ex Summulis.. Si verà alemume 
alicratar cum Hurc.$.179:quód .f. bomo 
in allata propofiuone ficar 03a Due 
mana indwuidua dilute ;; cunc. illa 
propohio eiriseft bonos fic colues 
zur, Petrus.eft hic vclille horao, Ícd ifta. 
noneí) pradicatio-vniuenals' de (inguee 
lari plod indiudui vagi yvt cum — 


Fr 


362 


ille homo ; tum quia vniuerfale dcbet 
pluribus pradicari per modü vnius , hac 
enim ratione dicitur vnum in mulus, & de 
multis , crgo in ptzdicat;one non poteft 
fignifcarc plura difiun&im . Si tandé di- 
catul,vt ait Arriaga cit-Ícét.6. nu.3 1. na- 
turam humanam confusé conceptam effe 
przdicabilem de quolibet indiuiduo ina. 
dequaté, .i-vnam de vno , & alià de alio, 
quod fufficit , vt abfoluté 1ila fit pra dica. 
bilis dc pluribus, vt ad wniwetfale requi- 
ritur, Contra, quia tunc in qualibet pro- 
politione propria matura przdicabiiur de 
proprio indiuiduo ., & ita cum dicimus 
"petrus efl bomo,nop erit pra dicatio fa. 
perioris de inferiori , & vniuerlalis ce, 5 
brgulari, fed eiufdem d fcijfo ; vt bcne 
vrget Lichet, contra Ocham 2. a q.1. 
$. 4d vc[ponfionem , qucm nodum vt 
folnat Arnaga cit, mirabilia dicit ,& ;n- 
eredibilia, qua confutatione non egent. 
|. Deindé principaliter, cognitio v niver 
falis non immediaté terminatur ad om. 
nia lingularia cotenta fub illo, ergo obie- 
Gum immcdiatum talis a&ss erit aliqua 
vnanatura ita comunis à patte rej omni- 
bos illis,vt in ipfa onininó ccnucniant & 
aflimilcntur, Irobatur affumptum; quia 
illc actus omnino pra (cindit à Gingulari- 


'aatibus , cum ex vi ipfius indiuidua con- 


ueniant, & nó diflnguantur, ergomóim- 
mediate «ci minatur ad /dla, alioquin etiá 
Jfingularitates attingontur a c(p.Hurtad, 
cit. $.163. per illuni actum concipi 1mme 
diaté omnia indiuidua, vt. 6 milia, X idco. 

[cindcre à fingularitatibus , quac 1pla 
redduni di(Ii miliayvnde $. 147.inqnit im- 
medaotün lündaocnt 6 vn ücríalitatis ef» 
feplura tingularia, vt timilia, Hac fola- 
zio tàm infirma eft, vi ncque Arriaga , 


-€ftó it eiufdem opinionis , cam rceipiats 


& quia cft quorundam veterum T bomi» 
farum przícrtiin Heruzi, eam refcrt & 
optime unpugnat Zerbius 5. Met. q. 17« 
S. Prepier. [ceuudum 5 nà quatitur, quid 
fi 1 lud; in uo inciuidua v.g. bumana. 
fum 6 milis,Kané cns rationis c ffc nequit 

«uia Vimili ode (ipj oniur efe reat s, fa 
€Ák quid rcalc; plané id cte ncquita)iqua 


Difput. IV. De Puiutr[alibusin Commmi; .— 
petrus efi aliquis bumo, taenimrefol- — natura ] 
tiitür ,vc cius fenfus fit, quod elt hic, vel js, quaidtm Diainis perfonis referua-. 











ispluribus commmmicibió ^. 


tur, ergo communis, Neq; immediatum 
—Ó fimilitudinis poffunt 
poni ipfa omnia fingulatia, vt cóformia s. 

vt dicebat ome mni eft omnia 
fingularia, vt coformia , vel dicitaliquid — 
prater ca abloluté confiderata; vel non; 
finon , cum omnia (ingularia abfolute: 
confiderata fint plura,vt plura, tuncom« 
nia fingularia , vt fimilia erunt plura, vt 
plura;& fic ratio pluralitat;s, inquantum 
talis , effet ratio formalis conformitatiss 

& vuitatis quod eft impoffibile ; (i pri- 
mum, certéid effe nequit, nifi aliquod 
rcale ipfis commune, in quo conueniants 
quod eft intentum. 

. 7 Refp. Arriag.cit. pera&ü ilhi cone 1 
fufum plura cognofci ex parte obiectis —— 
etiamí) cx parte modi attingamtut; vb — — 
vnum, quatenus pet confufionem nó di- 
kr rpm illa plura . Contra, ille adus. 
ob íui contufionem nonattingitfingula- — — 
riates omnium indiniduorum ,ergonom — — 
aiingit plura , vt pluraex parte obiecti y 
quia indiuidualis pluralitas cx illis folum & : 
prouenit,ergo nedum ex parte modi, fcd 
ctiam cx partc obiecti plura attingit, VC— — 
-vnua; Prob.comfeq.quiacogniioidiàe —— — 
tum reprzfentat , quod fc tenet expate . 
'obic&rüigitur non reprafentar plurali-— 
utem, & d.itinctionem,certé neq; obies —— 
&um, prout efl terminus illius cognitio» 
nis) dittin&ionem habcbit « Confir. qiiia 
li-cx paite obiedti plura attingitvt plu« 
ra,ergo non repra'(cntabit illa vcindi ftm 
&a,& per modum vníus , namrotum id 
teprarfentat , quod attingit, com ergo nó 
rcprafentet plura;(cd vata, (i 2nd. cft no 
atcingere plara (cd yaum. Tandem it ko- - 
dec Anim, oftendemus obie&tü non acci- 
pete vnitatem à coceptu,fed potius € co 
tra conceptum ab obicéto, quia potentiz. — - 
Épecicaumr pactus, & actus per obiecta. 
ex 2«de Anim«crgo falium cft natura hu« 
mani; g.aliam vnitatem nó habere, nif 

quà accipit à cóccptu formali intellectus. 

confuío; (ed contra hoc [INominili(mum 

fufius agcmus in Mct, Vide Taur. q.1- 

Pra dicab.dub.z. Fabrum 4., Met. difp.9. 

$ Ieruó quod hzc. vauucr(alain cí* 
Íci- 


$4.1 f. «efu detur Vniue[ale & parte vei, &/Art.1. 265 


. fcnlosfeü n.c re cómuncs poni non de- 

beantà (u;s ngular:bus feparata , fed in 

37. eisinclufa, & cum eis realiter idenufica- 

| — — gta, clt cid communis Peripatheucorum 
, fenfus, & expreffa A1ift. fententia contia 

; Platonem, vnde 7. Met. ait; quod nullum 
-. vniuerfale exittit preter. fingularia fepa- 
;ratim, & 10. Met. vmuerfalia. non. (unc 

. przrer multa , & 1. Poft. domus non cft 
prater has domos, & lacetes prater. hos 
lateres, & in predic.fubftátiz haber.cor- 
.rüptis primis fubftanujsimpoffibile cfle 
ali uid aliorum remanere,hoc cft, deftcu 

. €tis fingularibus vniuerfalia quoque cua- 
" neícere;vt expofitores ibi tradant; & pro- 
batur manif fla ratione ex ipfo A:ilt.dc- 
du&a 7. Mct. contra Flatonem, quia vni- 

. uerlalia veré praedicantur dc fuis fingala- 

. gibus, vt 5ottcs eft homo; fed przdicari 

— «cté dcalio przí(upponit effe inillo , de 
P qu predenunenge vniucr(alc eft in in- 
i — diuiduis,nó autcu, (eparacum ab cis.1mà 
vniucrfalia eflenrialia , vt funt genera , & 
fpecics,nó folum dcbét elic in jndiuidus, 


B 


LU 
5C 





nerío.ingularis cft, ac ind;uidaa , iuxcà 
... jud Bocuj axioma Qmn^,quod c$t ,ídeà 
— 7 efl, quia »3umnumero eff , quodin hoc 
feníu ab. omnibas intelligitur. Vecüm an 
talis fuerit feacentia Piatouss m ci 
e eyrus Aritt. valdé dubium cft & quod 

picionem auget, cit, quod teftatuc D. 
Thom (teftis plane &de digniffinus, & 
omni cxce ptione maior.) lib.4. de regim. 
|. FPrinc.c.4 Arift. ncmpé non plan? tefcr- 
Pons [cntentias, maximé Socrar.s,& 





» ^h 
fy 
o£ 

& 
"t 

KA 17 
RUN 
! 


; & quidem grauiffimi Patres & 
ilofophi, prz (cca veró Auguft. lib. 
$3.4.9..]446. & lib.7. de Ciuit. De1c.28. 
Seneca lib. 8. & E ugubinus de. perenni 
: 10. Placon. —- - indices 
àimpottura , X 4 iuit £aulc locutum de 
Idcis inedit. quibus. (ubícribit 
Scot. 1.d,3 4.4. vn.$. 4d «fia y allirmaus 
Atiltanaié retul dc Platonis (cntentiamy 
fubdit Mayron.1.d.47.9.3. id fccillc in» 


nidia motum, fed videin'uc Auci(aq 8. 
Los.(vc&.2 . & Fafqual. parc. 2. fuz Mer. 
difp.1 1.(e&.3.de«nence Pliconis oii né 
dilcuccentes, & Mayson.loc.cit. pro Pl;- 
tone conica Arift, fteeoué decertans. De 
-yniuer(ali platonico etiam d tfasd diTe- 
.ric Bonct.a. (uz Met.c. 2, & 4. & poftea 
lio.8. cap.1. agit de eifdem vau. rfalibus 
iuxtà men:cm Acift. & Concaren. to. 5. 
quat. perip. 3.1. 

9 Hac igitur cft comm'ms fententia 
Realium contza No.ninal.s de Vniuerfa- 
lib. in eífendo ; v: notat Mcuri(fc lib. 2. 
Mert.cap. 5 q.3- & quidem Scotü ;lla ad- 
mittere à parterei modo :am declararo 

tet exloc.cit.2 d.3.q. 1. vbi conis viri- 

s id probare cótendi: , quia vcró VT. 
loc.lapracit.ita aper: non la u'tur,ynde 
non dc(unt ; qui eumtrahere conantar in 
Nominalifaium , vt Hurt. & Arriag. cit. 
ideó locum alium adducere libet , quem 
rcfcrt Zerbius,ex crackatu de fenfu refpe- 
€&u tiogulacià, & incelie&tu tefpe&u vni- 
ucr(aliu.n, vbi in 6ne inquitipf.£ natur, 

uibus accidit inientio V nuerf[alitatis, 
unt in rebus," propter boc no'nina co- 
munia fignifi c antia natar as ipfas pr.edi- 
eqntum de indiuiduis, non autem nomina 
fignificantia intent iones, Sortes-n.efl bo- 
* moyfed non [pecies, hinc,& alialocva . 
S. Thoma ex tra&. de Vaiue fal. b. & de- 
n tura genceis,X cx 1.(cn .d 38.3. 5 acc. 
io Corp. a idaci Zerbius , ex quibus ina- 
nife(té deducitur Doctor. Angcl. non à 
Nomioalibus.(edà Realib. ft «ce., Verum 
tamen cít , Keslcs poflea etia inter fe di- 
f.tcparc in mo lo ponendi va'ueríalia in 
€il-n1o; Scouitz nam ]'ic docent, nacura 
1;à cxiltece in üngulaci, vt juam us ficilli 
realiter ideacfi caca, manet adhuc camen 
€x natuta rci formaliterd tlincta à (iogu 
laritate ob d ucriiarem (uar rationd , 
quas etiau) in cali idenarate rcali (eruant 
bees ca e — n. ex fua ratione 
ormali femper ctt pluribusco ica 
bil iagularimtim dinum bU RR 
quod natura ex coatractione per fingas 
lacitatem facta,non ni(i exainte. 6, x des 


nom .aaug? aaanet fiagulaizata, q./à d.» 


tlinctioaem euam agnalcür iocec ac dis. 
m.taphyacos i. inter padian s de 
: A la 


; 
à 


364 
fia natur fuperiora , & inferiora lineg 
gradicamenialis eadem fere ratione , vt 
v.2.anima!& rationale it& diftinguuntur, 
quia importát diuet(as formalitates ,qua- 
fum vna c(t potentialis , alteca a&unlis , 
«na e(t ratio, qua homo; & brurum coa- 
ueniunt , altera eft ratio, qua. differunt , 
'citrà quodcunc; opus incelle&us;cum er- 
' go de codem (ecundü idé contrad:&oria 
à parte rei verificati non po(Tiat , nece(Je 
eft, quod importent diftin&as ex natura 
tei formalitates, ità m— i apud Sco- 
tum 7.Met.q.13. & 16. vbi Tromb. q.4. 
Pert jv: Am & in r.d. 8. q.:. X 1. 
:di3- q. 1. vbi Tatar. Lichet. & alij Scoti- 
, relrca eademloca. Thomiftz veró , 
] tquidem naturam cómunem ha. 
"bere e(te reale in ingularibus , (ed nullo 
ca ab efle fingulacium, & differentia 

iuiduali ex natura rei actual ccr d ftin- 
€uin,fed tantum virtualiter ,& per intel- 
Ic&um concipientem cü fundamento ia 
re/naturam cóem à fingulacitatc abítra- 
&am , & ità con(equcncer loquuntur de 
cateris gradibus metaphy(icis ; vndé ad 
argumentü illud de contrad:ctoc/js ccfpa 
dent ad collendam contrad €tioncin (uf. 
ficcte di(tin&ionem virtualem , ratioge 
cuius aliqua' non funt omn nó idem , & 
adequate, & ità fic contradidtio circa 
$idem,non (üb cadem ratione, nec fub co- 
dem modo . At hzc folucio parum valct, 
vt conftat cx di&is difp. 1. q. £. art. 2. lo- 
quendo de diftinctione formali, & ex di- 
cendis difp. 9.q. t. art. 2. cíto .n. fufficiat 


ad euitandam contradictionem fuppotita - 


intclle&us operatione , & d uera ciu(dé 
| gerappreehenüone, quia tunc oppolica s 
pridicata non verificantut de re fecundü 
 adzquatá iplius róncin, (ed inadeequatá, 
& aliquid T emqe vni Roa , qued 
"* t altet!,:fi prz ci(o opere intellc- 
ri So fufficit uim ibi nó eit alia,& alia 
ratio, jvndé abíoluté quicquid przdicarur 
de|vno, pra: dicacur etiá de altero, vt tunt 
à parte rci ; fed de dittin&ione 
icamentalium,& compofitionc mc- 
taphy(ica, quà faciunt, quatenus vna. c (t 
«calitas actualis, & contractiua, altera 
, ial.s, & contrahibilis ex profcífo 
B Mcgis igendutet; quamuis dc c6- 


Difyut. 11. De Viituér]alibus in Coimiunt 


' tat indiuifionen per principia eilentialias 


. non arbiccantuc abfurdu.n , (ed fumme 


.lo, ucur eaim conftituit c 
. taquantum eit defe , poteratcótlituere —— 
Paulum ; à illi à gencrantecomuiunicata — 






























po itioae aliua dicemus difp. feq. q.3; 
to Piaterea neque ipfi *corittz (aci 
imer. (€ conueniunt de. cGmunitáte cealt 
naturatum', quidam .n: contendunt effe 
cómuncs per inexi ttentram, itaquod vna, : 
& eadé humanitas realiter reperiatuc in 
Omnibus homimbus , v.g. humanitas Pe- 
tri, & humanitas Pauli nondifferunz, nid — —— 
extrinfccé,rationc .(; diffcreniarüad d 
Garum; qf autem atferunt vn im eile oa. 
tutam iv omaibus fiagularibus, (3nà non 
intelligant cile vnam mumericé, d.n. di- 
uinis taacü períonis referuatum ett , in 
quibus vna, & eadem numero prorfus in- 
diui(a na:uca repetitur; fed loquuntac de 
illa vnicate propria naturz , qua impora 


"— 


vnlé dici folet vacas rocmalis, & eff -n- 
tialis , quai ide ett m nor vnitace nuines 
rali ; & ponere in cceaus eande n nitucá 
fic vnam in platibus fiogutaribus nedum — 


neceifar;ü ica. dc fendunc Canon. 1; Phyf. 
q 6.Bonet lib.i Mcr. cap.2. ra'ion bus - 
fané nó (petnend s , Mcurüle loc.citq.4.— 

& fuse Pafquahg. «om. 2. Mct.dif.1 4. à 
etia ita loqui videtur Faber 12 Mci. loc, 
ci, & 1n Ehilofoph. cheor. 95. cuin alijs —— 
qu.buldam. Carceri vecó Scoutlae admits — 
tunt natura$ cómunes folum per inditfes ——— 
rentiá, non autem per incxitlencá, vade. — 
cóícquéter volunt quodübet fuppoutum —— — 
hab.rcpropriam nacurà cum fua vnitate — — 
foimali, & aliam effe humanitaté Petri, ———— 
aliam Pauli, etiá ancecedemer ad diffciés —— 
tias indiuiduales; dicitur ca.évnaqueqg —— 
nacura €ó s,quia.juanrumuiss lit excciníes — 
ێ contra&a pec differentiam ad hoc,vel 
illudindiuiduum,inir.niccé tamcn sépet ——— 
inditfereas manct; vc ic in hoc; ce mile 

et 


tuilfet , & idcó dicitur comunis pct indif- 
ferentia, ita defendunt l'atar. qc1.przs ——— 
dic.dub. 3. Vallo: Formalit. in explica- —— 
tione diuifionis entis rationis, & cgregié ] 
Lichet.cit..vbi camen benc notant , quód 
licét tint toc. hamanitratesquoc homines, 
adbuc tamen vna tantum eit (pecies hu- 
máànà , quia vnaqua quc non c pr 
aic, 


Aem... 


2 
^- 
* 
L 


L 
x 
Li 


- 


| Q. Een detur Pniuerf. h parte rei. c/Art, T. 


dare, nifi fccopdam intétionem eiufdem 

fpeciei.ut poté entitates ciuídé rationis , 
idem tenet Rada a. p.contr. 5. ar. 1. 

11 Et fané hecfui(fe videtur més;Bo 

- &pris, vt patet cx toto proccffu ill;us q. 

1:dift, 3. fecüdi,nà pra(ertim à $. $ed con- 


365 


uiduis remanentibus; neque nouus homo 
creari, quia creatio perit e(Te ex nihilo,&c 
in hac s€:étia przexifleret cius natura inr 
indiuiduisiam exiflenubus; daretur in(u- 
per de facto vniuer(ale in a&ü à parte rci y 
cx vna enim parte natura elt realiter vna, 


tra v[que ad finem queft. aperti(Timé dgp- & ex alia cum tali. vnitate reperiretur in 


«et communitatem Baturz cífe per ind:f- 
ferentiam, nó per incxiftériá, & q.6.ciuf- 
dédift.(ub D. refpondens ad illud quzti- 
tum , an vnitas natura cómunis fic alicu- 

. iusentitatis in vno tz indiuiduo cxiften - 
* tisan vetó alicuius, quod imul e(t in duo 
bus,inquit Concedo ergo , quod bc vni- 
tasformalis nà efl alicuns entitatis exi- 
flentis in duobus indiuidai led im vno, 
& in 5.d.8.q. vn. in fine ait aliam e(Te vni- 
ta (ormalé haman tatis Chrifti , & aliá 
bumanitacis Mari, & 2.d.3. 9. 7. D. in. 
quit effe diftinftas humanitates im. pluri- 

- bus ominibus, eciam vt przceduat fia- 
gularitates ; h«nc tà ioferri non debere 

» Slides m vr meri ise td 
id.di(tingui, & aliud ipfum efle pri- 

mis Fationem di(tinguendis vel diftin- 
- &ionis,quia cum hoc, quod ipíum fit di- 
.. flinctum , ftat, quod ipfum non fit ratio 
—'liftinguendi ; concedit ergo Doctor hu. 
manitatem Petri effe emitatiué. diftin- 
Gm ab humanitate Pauli, non tamé cf- 
fe rationem di inguend; Petrum à. Pau- 
lo,quia quátam eft de fo, ett ctiam com 


— * gmunicab iis Paulo , & ideo cum fit enti- 


tas communis per indifferentia , non po- 
teft cfe prima,& per (e ratio diftingoen- 
di , hzc c:go eftgenuiua mes DoGtoris , 
- vnde €inonm iple cit. quamuis probabi« 
liter oppotiram tueatur fententiam , füb- 
dít tamen hanc fecundam ctle magis (ub- 

o gilem,& opiniog Scoti conlonam 
11 Etquidem faftinendo dari naturas: 
Comaxines per inexillengam , cuitari 
"mequeuat ab(acda iila , qu cootca natu. 
Ig commaoaitateim vrgebanc Auccolus:, 
& Ochim, niarram-quód via, & cadem 
.Batura er.t(inul , & femel mifera , Sc 
beata , quia io Chcifto exiftens cft. bea- 
tz,& in 1ida animata ; & quod Perrus 
nequit aonihilani à Deo,quià femper ali- 


qua ciuscniitas remanerer , nempe illa Mena Rp eOD | E 


qaa commanis c(t illa cum caters nda- 
(o 4ogieae : 


multis, quz duo confticuunt vniuerfale in 
actu , vt patebit art. (cq. Conantur quidé 
Audorcs alterius opinronis Doctore ex« 
plicare,& hac inconucnienria cuitare, vr 
dc ad primam au&oritatem ait Mcuriffe 
q. 4. Scotü intelligere vnitaté natutz nà 
e(l alicuius entkaus exiftentis in duo-. 
bus indiuidais cum fui diuiione athero 
genca 4. per di.terentias alterius ratio« 
nis , quales (unt fpcciticz , bene tamen 
cum fai diui fione homogenea .i. per dif- 
fcientias ciuídem rationis , quales (unt 
indiuiduales, Ad 1. inconaenicns ait Fa- 
ber, gr natura Chrifti eft numero diuer(a 
à natura ludz, & lolum eadé (pecie , non 
inconuenit aucem aliquam naturá cia(dé 
fpeciei cum matura Chrifti e(Te miferá.Ad 
alterum inconueniens inquit Canoni. fuf- 
ficere ad anihilationem, fà nihil temancac 
s sn ad creatiónem, fi nibil przc- 
xittat fingulare « "tg 
1:3 Sed funt vani cortus, nam cum ait 
Do&or vnitaté formalem mtra nó. effe 
alicuius eatitavis exitléus in duobus indi- 
uiduis,fed in vnoyc (to exemolificet de na 
tura fpecificaycradidit címllá do&lrina ge 
neratim de vnitate natucz tàm fpecifice y 
à genericz ; de quibus loquitur promi- 
ftue inillis qua. imó fi verü eft , quód 
ibi docec Mcuri(Te natucam lramaná ef- 
fe totá honozencam Metaphyticam,&c 
indiuidua natutz hamaoz effe partes fus 
bie&iuas illiustotius , atque ideo 
contractam habere folam vniracem ne« 
antem diuifionem atherogeocam, noti 
am(in quo melius lo ui nonza. 
poterat) ccrté nod amplius defendere, s 
pore(t commumnitarem natura 
fientiam quia nalla eadem encicas. eft. in 
duobus indtuiduis, alia .n« cfLenciras hue 


ao Petti , alia Pauli, eftoomaes- 
M 


contlitait Pe« 


55 Ne 


ae 


damnilin util 


366 . Uipu.1P. Pe Fmutrjalibus m Commmi. 


Neque etiam Faber primum fübterfagit 
ab(urcdum, quia argumentam vrgct incó- 
ueniens e(lequód vna, & cadem entitas, 
«quomodocunque ponatur vna,fiuce nume 
1ó,liue fpecie dummodo fit vnitas realis, 
qualis ponitur effe vnitas nature; fit fimul, 
& (emicl mifera,& beata, nam i illa opi- 
nione humanitas Chrifti  & Iuda nte- 
ccdener ad hingularitates nó funt diftin- 

€lz rcs, vel entitates 5 ergo licét non ca- 
dé (ingularicas fit mifera, & beara, limul, 
&(emc! , benetamé cadem matura, quod 

adeó abíurdum et etiam in hoc fenfü a(- 

ferere, vt meritó Tatar. cit. hanc imagi- 

nationem appellet meram fatuitatem . 

Nec etiam candide Canon. alterum fuüb- 
terfugit abfurdisquia fecundam cómuné, 

fanum fentum annihilationé requrri- 
tur, vt nihil remaneat in reram natura us 
entitatis a&ualis qua intrinfecé compo-. 
nebat. rem annihilatam , ficut ad creatio- 
ncm, vt nihil prrexiftac entitatis imrin- 
fccé componentis rem creatam , íed de 
hoc ex profeíio agcimusin Metaphylica , 


ac Solusmrur Obicttiones - 


34 YN oppofitü obijcitur r. pro opi- 
À nionc Heracliti,& Crarilli, quias 
syuicquid eft inrer natura, veIett Deus; 
velcreatoras fed vaomquodque horam 
fingulare e(t, de Dco patet ; ac etiam de 
€reatura, quia hac exiftit cxvi alicuius 
is realis , adtioncs vecó. fant circa 
fingularia r.Mct-tex.i, Tum z.cziflentia 
eft aQusrei (inguluris, ergo quicquid exi 
ftit iineulare cft - Turm 3. qu:a omne, g 
eft idcó cil , quia fingulare eit-ex Boer. 
- Tum 4 fi darenmir voiucríalia,id potiffi- 
mum cífec propter [cientiassled ifTa pof- 
funt effe de Gingularibus , vt coa(tat de 
"Ihcologiz, quz cft de Dco fingulariffi- 
m0 . Tum $. ad vaiucríakeduo neceísarió 
px CoA vnitas, X multitudo, vnde 
definitur , quàd tit vnum in maltis , quia 
fi clct vnày & nod re(piccret mulra , cunc 
' comuiiunitas , fi veró refpiceret 
sigla, & non cíf:c vnum; tunc etler mere 
simpliciter plura, (ed vntras, & m ltiut- 
do inicr Kc repasnant;ergo &c. Tum tá- 
dcm €uia SEMETDoli-t49. lcquzn$: 
7 t 1 


E 


de vniuerfalibus ait; fpecies valeant, fig*- 
mentum.n. fant, & i de Anim. c. 3. EM 
vniuerfale, aut nihil eft, auc pofteriuseft 
-F. per folam operationem intellc&us. 

; Refp. neg, minorei de creatura quae 
libet vniueriim ; licét enimy omncs illae 
*Q«eaturz, qua primario , & immediate 
terminant actionem productiuam , fint 
fingulares, nou tamen quicquid produci- 
tur concomitanter ad earum productio- 
nem, neccíle eft effe incrinfecé Giogulare, 
& in hoc fen(u poffunt a&ioncs efe etia 
circa vniucrfalia, vtait Do&tor 3. d.22. 
q.vn« G. Ad z. verum eft allumptum de 
cxiflencia perfe&ta, & vItimata;, qualis 
e(t exiftrentia rei immediate exiftentis,ta- 
lis non cft exiftentia matuczs, qua cxiftit 
folum mediantibus (ingulatibus. Ad 3. . 
ideó fic loquitur Boet.quia etiam naturae : 
comriumes ideo exiftant, quia (umt in (im 
quedam ratione; & ipíz tingulares. 

icunttrjnoa per fe, & intcinfecé,(cd pec 
accidens, & denominariué ratione diffe- 
rentiz indiuidualis adiun&a , vt declarat 

DoGtor 2.d. 5.2.6. T. Ad 4.data ma.neg. 
min.vt .n.dicetur ad lib, Po(t. fcientia 
proprié nó efl de (imgnlaribus, Deus aür 
cíto tit fingularis , adhuc tamen eft (unz- 


méncecetfarius,& ideó deipfofciétiadae ——— 


tur. Ad 5. vnitas, & multitudo non rzpurs; 
gnant, nil) codem modo famamur, népé:: 
vnitas numeralis , & pariter nameralise 
multitudo, quédo autem dicimus ad vnt-.. 
uetfale in effendo ctia fuo modo requirr. 
vnitatem,& multitudinem, loquimuc de, 
vnitate formali, & multitudine nunyeca- , 
lis qua: inuicem non repugoantyquta vai- 
tas formalis cft minor numeculis bend ia- 
mer verü cft non requ cí tantam vn ta. 
ad vniueríale imetfeado , quama rcu ci- 
tur ad yniuetfále im prz dicádo, vc pitcbic 
ex dicendis, Ad 6.vt ones Exyotrtorcs- 
adaerturft, ibi loquitur Atifk.de Vaiuec- 
(alibus Platonicis;& loc. cic. 1«de Anim, 
loquitur de Vaiuec(ali Logico,quod vii- 
que aut nihil eft, cum (olun lit ens ronis; 
aw pofterius et; cum abflriliutuc à ccbas 
per operacionem inclleótus . 
1$. Secundo argaituc pro Nomioifi- 
bus, quad dentur loia vaiaeríala im gat- 
fiàdo,quia Aft. Mer. 13: X Lb. 10.6- 
D eur ^ in jac 





MR NL: 


€, 


ca Cala 


PP] pr 
4 n & 


- 


Quaf.I. /fn detur Vniucrf. i pareri. cdu.I. 469 


rri geneta , & (pecics (abflanriaró no 
(ubftàtias ; in praedicam. cap.dc (ub. 
. ait (ccundas (ubftantias qualequid figni- 
ficare;fed fignificare pro prium eft nomi- 
müm, & conceptuum; ergo hzc omnia » 
funt voccs duntaxat, & conceptus. Et 4. 
Polit.cap.2.ait de optimo ftatu Reipub. 
differere nil aliud effe , quam denomin;- 
bus difputare . Praterca dantur termini 
fhiueríales,& particulares, vt ex Sümulis 
- &onítat. Tandem fcientia eft de Vniuer- 
falibus;at non eft ni(i de vocibus, & co- 
«eptibus,cum .n. intelle&as affirmando, 
. vcI negando iungit, vcl feparat extrema , 
«erté non iungit ,vel feparat rcs ipfas,(ed 
taatum conceptus formales 5.& voces , 
dum foris exprimuntur , crgo inter con. 
ceptus folüm ,. & voces exercentur pta-. 
dicationcs mentales, & vocales. 

Rep. Arift. negat genera , & fpecies 
fübftantiarum efie (ubftantias feparatas, 
wt aiebat Plato , ita exponunt ibi Scotus 

. gralertim,& D.Thomas;in przdic. fub. 
turre pro nomine, vt fcafus fit fecun. 

; "msan re momios ioni fub- 
flanriarum fignificant quale quid,codem 
* n. modo ibi. dixit. C n Pi epi 
fignificate hoc aliquid, que ramen etíam 


fecundum Nominales non eft. purum no- : 


mcn; vel acci pit fignificare pro cle, ficut 
dicere folemus , quod homo fignificat 
animal rationalc.1. c(t animal raticnile; 
4. Polit. non hibentur illa verba, fi ali- 
bi habentur, dicendu:n ett interdum ac- 
«ipi nomina pro rcbus , & quidé phralis 
eft Sacrz Scripture (atis familiaris. acci- 
pere vcrbum pro re (ignificata , videa- 
mus boc verbum , quod fattum e[l , &c. 
-dijplicuit boc verbum in confpecture- 
gi5,&c. Ad 2. illa diftin&io conuenit 
terminis ratione fignificoti vniuerfilis, 
yel particularis, qj optimé docuit Arift. 
LElenc. cap. 1. cum ait nominibus nos 
. Vti pro rebus, quia res in di[putatione ad- 
. duci nonpoffunt, vndé nec de fingulari- 
.bas ipfis loquimur, niti vtendo nomini- 
bus, Ad 3. ncg.min. cum fua probar. in- 
telle&us .n. in propofitionc iungit,& (c- 
[sn in uidem vt (unt à pat- 
tc rei , fed vt funt obic&iué in ipío , & 
fimiliter dum fiunt. przdicationes v oca- 


les non cnunciatur vna vox dealia, fcd 
rcs lignificata per voces , ! 
16. Tertio argnitur pro Platoaicis, qp 
fi dantur vaiucr(alia inc(Tendo ,-debeanc 
»oni f(eparata à fingularibus; (cientia de- 
ct c(fe deobic&ko immutabili, incorru« 
pobilisac eterno, fed vniuerfalia adrit- 
tuntur , vt Vera de cebus habeatur fcien- 
tia, crgo hzc (tati debent immutabilia, 
perpetua , & ecrna , fed (i ponerentur 
in Gngularibus, no cfient haiufmodi,quia 
ad corruptionem illorum interirent,ergo 
debent pon: abillis (eparata. Tum 2.: 
nullus exifteret homo tn particulari ; ad- 
huc daretur. fcientia de homine in com- 
muni;vcerum «n; e(fet dicere hominé effe 
animal rationale,&c.ergo datur homo ia 
communi , «c quo id vere affirmari pàt . 
Tum 3. cífentiz rerü (ünt eternz , cum 
femper vcrum fir dicere hominem cffe 
animalratiooale , fed non funt zternz.in 
fuis (ingulatibus, crgo extrà illa, Tum 4. 


- fimile deber gencrar1à (imili,at videmus 


multa à caulis particularibus diflimili- 
'bus generari, ergo dcbet dari aliqua cau- 
fa vniver(alis , quz (uam fimilitudiné re» 
bus genitis imprimat. Tum 5; finon da- 


retur vninerfale feparatam, tunc intelle- 


&us filleretur cognofcendo. vniuer(ale 
non cognitis fingularibus , quia cogao- 
fceret e&trà illa, cü tamen lit intca « ['um 
dcemá (i vniaerfale e(let in-fingulariy ipsi 
quoque.teddeter vniuerlale,Gicat albedo 
exiftens in homine ipíum reddit albuar, 
17 Rclj. nócffe de róneobic&i (cien 
tiz, quod tit neceffarium, & immutabile 
quoad exiltentiam, fed tátum quoad có- 
ncxionem predicati cum fabiccto,quod 
eft dicere ad fcientiam requiri ncceffita- 
tem complexam , & propofitionis , non 


; veró incomplexam , X terminoruin , vt 
: docct Do&or 1. d.3.q. 4. I. & k. -Ad ie 


ncg. conícq. quia ad vcritatem propofi- 
riis ieu nó. gin 

extrema fupponant pro aliquo c& 

tc; fed (uflicit , quod (apponant pro ali- 
quo íneíle. cognito , & quod iungantgt 
adinuicem , qua .n.. extrema 
talium füppolitionurm componuntur ad- 
inuicem,propotitioncs cóftitutz exi pfis 
fact fémper vct y »— — 

i 4 * 


368 


Conformitas a&us intellizendi, (cà pro- 
(itionis menralis ad rea1 cognitam, ità 
atar. q.vlt.przdic.art.2. dub.3. ex Sco- 
to t | cciher. q.8. & fufius 1.d. 36. q.vn. 
Ad 5 cil-ntiz reram dici folent zternz , 
non fimpliciter, & incemplexé , quia & 
ipf corcampuntur ad fingularium cor- 
ruptionem , vt notat Do&tór 3. d. 22.q. 
vn.G (ed sm quid, & cóplexé, quatenus 
propofitiones zternz: vcritatis de iplis 
etformamus,dum eis có:ungimus propr!a 
prz dicata; dicuntur etiam zternz,vt no- 
tat Do&or cit.quatenus non fünt proxi- 
mé corruptbilcs , ignis .n. non cít in po- 
tentia propinqua ad corruptionem , nifi 
fit in effeexilleniz. Ad 4. non cít ne. 
cefTaría femper fimilitudo formalis, & 


vniuoca inter caufam,& cffe&ü ;fed mul- 


totics fufficit virtualis, vt generatim pa- 
tet in caufis zquiuocis ; & talum in effe- 


' &ibus vniuocis locü habere nequit vniuer 


falc Platonicum. Ad $. intellectus nó fal- 
litur quia dum cófidcrat natutá non con- 
füderatis indiuidais, proprie non diuidit , 
aut feparat naturam ab illis,quia non có- 
templatur naturam (ine illis,fed confide- 
fatiuum mon confiderando aliud,quod eft 
praícindcre, & abttrahere, abítrahentiü 
veró non e(t mendacium z. Phyf. 12. Ad 
vlt. negatur fequela , quia nauxra cít in 
fingularibus, vt (fuperius in infetiori,non 
vt accidens in fübie&to , & communitas 
conuenit naturz vt fopponit Gimpliciter y 


Aon aucem períonalitet . 


:ARTICVLWS IL 
Refolutio quafiti de Vniuer[ali m 
-o. predicando. —| 


Icendum cft Vniuer(ile in prz- 
dicando;quod folum proprie ett 


sniüerfalc, non dart dein dtantü 


* cócla- 


per operationem inte 
Vio HE conibinis p ità manifefte do 


euit Scotus , vt immerito pror(us.cicetur 


"in oppofitum, quamuis 0.2. d.3. q. 1. & 


"fcq. tribuat natürz à parte rci quandam. d 


enitarem seed ane namcraált , - 

quádam aptitudinem ad e(fendutn in mu 

«is diiun&tum, ibi tamen aperté fe decla- 

tat hoc son (uflicere ad rationem vni- 
| *i 


Difput. IV. De Vuiuer[alibus in Communi. 


uerfalis in a&u, vndé (üb I. fic loquitur ; 
efl ergo in re commune, quod non ef de 
fe boc, fed tale commune non efl vniuer- 
fale in atiu , cuius di&i rationem reddit 
ibidem ; imo $. 4d questionem diee 
docct naturam de (c , nec effe vniuerfalé , 
neque particularem, fed ad vtram jue in- 
diflcrétem, & in fiue quztt.ait , quód có. 
munitas conucnit natutz ex fe, nó tamen 
vniuerfalitas, & ideó quarenda c(t caia 
vniucrfalitatis, non tamcn quzrenda eft 
cau(a cemmunr:tatis alia ab ip(a natura, 
& 1.d.233 q. vn. verfus finem iuit vni- 
uec(alitavem non conuenire homini, ni (i 
per a&um incelle&us operantis,& nego- 
tiantis, & 1, Met. q.6. n. 6. irem 7. Met. 
q.13. n.19. fic loquitur. fmtelligendum 
quód vniuer[ale completum eft ,quod e, 
im pluribus, C de pluribus,non a&fu,Jed 
potentia propinqua, tale mb;l efl uifi 
ex con[ideratione intelleBfus , ic ctiam 
loquuntur eius Difcipuli circa eadem lo- 
ca,vnde To. et. q.9. efto voiuer- 
(ale Metaphyficé fumptum ponat à pat- 
te rci , vt fundamentum vniverfalitatis 
Logicz , ipfam tamen vniuer(;le Lozis 
cum, inquit, e(se tantum n intellectu, & 
nullo modo extra intellc&um ; «e mente 
igitur Scoti , & Scotift acum nullus renia- 
net ambigzndi locus. ! 
19 Probatar. itaque conclofio au&o- 
titateyArift.loquens 1.de anim,tex 8.de 
vniueríali logico , ait ; aut nihil efie in re- 
bus,au: potterius eílc, quía nimirum ope 
rc intellectus fit pec abttractioncm ab 
Cis; & Auctrocs ipfe dixitibidem intcl- 
lectam ficere vniuerfalitatem in rcbus, 
cft ihilop. 1. Poít.c. 20. dicentis vniucr- 
fale in (ola intell:g*ntia habere else, & 
omnium deniquc Gi scorum , & Lati- 
norum. Ratioà priori buius conclufio- 
niscít, quam Scotus adducit 2.d.5. q. t. 
H. vniuer(ale in acti illad cft, quod ha- 
bet vnitatem indiffecrentem , fecundum 
quam ipfum idem c& in potentia proxi- 
mayvt dicatur de quolibet (uppofito pra» 
icatione dicente,hoc e(t hoc , quia vni- 


aerfale 1,Pott. 25. eft,juod eft vnam in. - 


maltis , & dc multis , (cd nihil (ecuüdum 

quamlibet vnitatem in re cil talc. quod 

iecundum ipfam vnitarem piacifamn fit 
m 


F3. 


2 dr 





"A 


"ü. 


* 


- 
: 
| 





Qua[L.I. en detur Vaiutrf. & partevei.drt.IT. $69 


in potentia MN adialé predicatio- 
pé ergo malla natura à patte rci dici pót 
vmuetíalis proprié, & in rigore ; Prob. 
tnin. quiá licét alicui cxiftéti in re nó rc- 
pugnet efse inalia (ingularitate ab illa, in 
qua eft , nontamen illud veré dici potett 
dc quolibet inferiori,q» quodlibet fit ip- 
sü,quia ctu nó reperitur , nifi in vno in- 
diuiduo, & à patte rei nó conftituit , ni(i 
illud,quare de illo folo poterit affirmari. 
a0 Proinelligentia huius ronis notá- 
dum cít quód in Schola fubtilium duplex 
- diftiogui folet cómunitas,(cu indiffcren- 
tia , aut apt tudo natare ad císendum;n 
multis (quz. diftin&io eftoà quibufdam 
Scotiítisfoleat pauló aliter. explicari , à 
mobis tamcn éxplicabitur magis ad phra- 
fii Do&oris cir.d.3. q» 1. vbiilam infi- 
nuauit) altera pofitiua, altcra priuatuua , 
vcl ncgatiua;pofitiua eft illa; fecundü quá 
matura concipitur in fc indiuifa, & abom 
- ibus differentijs indiuidualibus abftca- 
- &aaqualitcr omnes re(picicns, qaa róne 
- appcliati ctiam folet indifferentia, feu in- 
dctereinatio contrariasquate nus pofiti- 
ué con fariacir derermmationi: aCtuali 
per d. rlercGam,& cam penitus excladit 
fi cnin illam fecum admitteret , iam non 
elset a» omnibus (ingulacibus abftra&a, 
ncc e jualiter omnia. refpiceret 5 priuati- 
ua ve o.fcu negata e(t illa indifferent, 
quam adhic natura in (e retinet , quando 
conttscta elt, quia ,n. adhuc contracta» 
diltiagurcor Éormalitec à differentia ; per 
quaqi coniushicur, hincreener quandam 
non repugnantiam c: fua ratione tocma]i 
proccdentem, vt poffit else quantum clt 
de res(ub alia üngalatitate ab ea, in qua 
eít,& dicitur prinaciua, vel negatiua, quía 
- €um fimili indifferentia naturz ftat ex- 
trinfcca determinatio eiuídem per ali- 
'quam d.ffcrentiam indiuidualem .. Quiz 
inctio ab alijs adhuc facilius tradi. 
tüuríub nomine apticudinis, quód duplex 
fit aptitudo natura ad eísendua in mul- 
"tis vna proxima, altera remota, proxima 
'eft potentia li bera , & expedita , remota 
€(t potentia impedita , propter quod iim- 
-pedimentum rcduci nequit ad actum, ti- 
cutmateria fecundum fe dicit potentiam 
proximam recipiendi formas quasli 


difiunctim, itavt hibeat (i mulcitem po- 
tenti, non potentiam ümulzaus,fed af- 
fc&a aliqua forma eft in potencia remo- 
tà ad recipiendam alteram. : 
11 Rur(us not. eft, vcfüprainfingaut- 
mus,rationem formalem vniuerfalis com- 
fiftere in duobus.(. in vnitatey & có nunj- 
cabilitate. i. t actu, vel faltim aptitudinc 
pluribus infitngm vtramque explicat A« 
tilt.dchiniens vniuerfale vmum ia multis, 


& quidem id intelligendum elt de cGindt« 


nitate pofitiua,& aptitudine proxima;ita 
vt ex aquo omnia inferiora refpiciat  & 
non magis vaum;quaa aliud; (ed natura 
non poteft ita (c habere à parte rei, d 
tantum per incelle&um illam przícindé. 

tcm á differcua indiuidual: , (ub qua adw 
reperitur; Frobatur hoc, quia à parce rei 
in vno tantum iudiuiduo reperitur vna , 
& in muitis multiplex, & ab vna differc- 
tia determinata, ac proinde extrinfécé im 


pedica,vt omniainferiora ex equo refpi- 


ciat ; & omnibus difiun&im commu 


. «ari pof[it, vadc à parte rei non eft indif- 


fcrens, uj(i negatiue, pet intelledtum au- 
tem aufertur huiufmodi impedimentum, 


-dum przícioditur à diffcicritia indiui- 


daali, & redditur communis pofitiué, dü 
concipitur pluribus actu communicata s 
vel faltimcommunicabilis,vt magis mo 
patebit, ergo (olum per inceile&um eífi- 
citur proprie vniueríalis . Y 
Inopyolitum argaitur, quód natura 
cóis fit proprie vniuerfalisà parte rci,ná 
habet de fe propriá vnitatem formalem 
minoré vnttate numcrali , item de fe ha- 
bet quód fit pluribus comu: icabilis, quae 
duo fufficiüc ad confticaendg vniuerfa- 
lc. Tam 2. natura vmuerialis eit obic ctü 
intellc&us , vnde (cicntia dicitur efse de 
vnueríalibus , tcd obic&tü prz cedi actü 
Áuz potétiz,ergo &c, T 3.malta atttje 
buta tcalia de natucis. enunciancur, quae 
tenus vniuct(alcs fant , quod ncinpé 
obicéta fcicntíarum,de iE 
biliayergo à patterci (onc talcs » Tü 4« 
pót vnias naturz. vaiucrfalis attendi ex. 
vnitate ceptus mentis , tunc .n. feque" 
returquód iultipl;catis numcro, conce. 
Neh aid human in pluribus sncellg 
Gibus,plurcs quoq;císét nagura: VIRANR 


570 
miuer(ales , ergo dcbet attendi ex parte 
tei. Tum demum à patte rei datur lingu- 
lare ina&u ; ergo & vniucrfale in 
(quia relatina funt fimul natura . 

21 Refp.efló natura habeat à parte 
"fei vnitatem formalé, & communitatem 
'ncgatinà , hec tamco non fufficit ad vni- 
"weirlalitatem proprie dictam , fed debet 

cffc communitas pofitiua, vt nimirü a&u 
fit in multis ; velfaltimin potentia proxi- 
$a ad fic effendum,imó non tantü maior 
'cómunitas, ed etiam maior vuitas requi- 
itor ad vniuerfale, quam habeat natura a 

rte rei,vt conftabit ex dicendis. Ad 2. 
Lares vniüetfalis materialiter , & re- 
'moté ob (uam indifferentiam 'negatiuam 
'eft obie&um intellc&us , vt notat Doct. 
€it.2.d.5-q. 1.9. 4d qua[Tionem , vo aüt 

wt vniuer(alis formaliter, Inftabit Scot. t. 
l.3-.6. $. Contra iflam opinionem, do- 
"ere vniver(alitatem formalé efie faliim 
conditionem obie&ti intelligiblis , fed 
Obic&tum przcedit adum sm cooditio- 
n uz requiritur ad rat ioné obic&i , 
ergo &c. Relp. & ibi Do&oré loqui de 
wüiuerfalitate materiali;& remota, vt ad- 
wertunt Vigerius,& Licher. quód (i con- 
zendatur loqui de formali , dicemus non 
efie códitionem prarequifitam, fed tantü 
concomitantem actum intelle&us. Ad 5. 
patet peridem, illa nam; ; attributa enü 
Ciantur dc naturis , quatenus vniuerfales 
funt materialiter, & remoté quia nimirü 
on pendent ex condirionibus indiuiduá 
tibus;(ed à ratione formali naturz, Ad 4. 
verum eft ynitatem vniuerfalis przíer- 
tim attendi debere ex vnitate formali , q 
libet natura à parte rei, in;qua fundatur , 
«amé adhuc cócedendum eft naturàá vni- 
| ab a&u cognitionis fufcipere 
ger cxtrinfecam denominationé vnitacé 
numeralem obic&i,vt notat Do&. a.d. 5. 
4.1. H.quacenasett ynum de numero in- 
telligibilium . Hinc tamen nó fequitur e(. 
fe dinería numero yniuer(alia , quia con- 
cretum n prefertim Diei mul- 
tiplieatur ex multiplicatione formarum, 
quádo e(t idem tubieétü ex di&is difp.z. 
1e at in cafu,natuta quz cft (ubic- 
intentionis vniueríalitacis , eft fem- 

pet vna fua vnitatc; formali. Ad vlc. tam 


4. 
"- 


Difjut. 1I. De Vuiutr[alibus in Communi . 


fingulare, quam vniuer(ale fami poffunt 
formaliter, & materialiter , ni nirum pro 
intentionibus fupcrioritaus, & inferiori- 
tatis , & pro rebus fubítratis illis intétio- 
nibus, vniformiter lumpta funt relatiua , 
& fimul natura ; materialiter enim (um- 
pta ambo füntà parte rei , formaliter ve- 
rà folum per imelle&um przdicantem , 
& (ubijcientem illa inuicem. 

23 Sccüdo arguiturad idem. T ü quia 
przdicamenta funt entia realia, & extra 
animam , (ed in ipfis continentur naturz 
vniuerfales, ergo &c, Tum 2. Conftans 
cx materia, & forma cft ens reale , com- 

fitam naturale ctiam in vniucrfali cft 

uiufmodi , ergo &c. Tum 5. vniuerfale 
cadit fub fenía , vt cius obie&um , ex 1. 
Pott. in finc, cfto .n. (enfitiua potentia 
non attingat naturam , ni(i füb fingulari- 
tatc , non tamen fingularitatem attingit , 
vt docet DoGor dift.& q.cit.füb C. (z- 
pé etiam apprehenditor res diftans (inc 
cognitione differentig contrahentis ,' vc 
cum cernimus aliquod cffe animal, fed nó 
cogno(cimus fpecie , vcl effe hominé , & 
non cognoícimus indiuiduum, crgo &c. 
Tum 4. & cft argumentum DoGoris ibi- 
dem,à parte rci non fol datur. diuerfitas 
numcralis, fed etiam fpecifica, & generi- 
Ca , crgo & à parte rei dari deben: vnitas 
fpecifica, & generica, quz funt vniuecfa- 
les, patet Confeq. quia vnum, & multa , 
idem, & diuerfum fant oppofita 10. Met. 
toties autem dicitur vnum oppofitorü, 
quoties & reliquum ex 1. Topic. Tum 5. 
intelle&us concipit naturam vniuerfale , 
ergo talis eft à parte rci ; quia ipfe nona 
mutat realiter obiectum, nec veré pó: illi 
tribuerequod à parte rei non conuenit. 

Refj.przdicamenta efe entia realia. 
*ion racione vniuerfalitatis,fed rone natu- 
tz qua: denominatur vniuer(alis, quorum 
contemplatio, vt fic ,(pe&at ad Metaph. 
efto quatenus vniuer(alia ad logicü perti- 
neant. Ad 2 compofitum naturale in : ni- 
ucrfali con(tat ex materia,& forma obic- 

/&iu&,& veluti in effc (ignato, non aucem 
realiterj& exercité , Ad 3.rc(pectü fen- 
fus licét fingularitas non lit ratio moué- 
di, ctt (altim conditio moucnus, itaut q» 
fentitur, femper fingularc ett, vt in i" 





—BBÓ "RENE 


A onpnnn& 





Quafi I.e Mn detur Vuinerf. à parte vei. ei drt.IT. 


de Anim. fic etià quod à longe vidctur, 
séper cft aliquod fingulare ,vt docet Scot. 
4:d.S.q. 1. $. Has omnes conclufiones , 
quam uis confuse, & indiftin&e ; conftac 
enim femper. attingi füb conditionibus 
indiuiduantibus temporis, & loci, vt ani- 
mal, vcl hoiníné hic, & nunc ambulanté, 
Ad 4. probat folum dari à parte rei vnita- 
tem genericam, & (pecificam fündamen. 
taliter, & ad hoc inducitur à Dot. loc. 
€it. non autem formalitet , quia fic prz- 
Ífeferunt. fecundas intentiones , mcritó 
quarum funt vniueríales. Ad vlc. neg, 


confeq. quamuis.n, iniclledtus nó mutet: 


realiter obicétü , immutat t obiectiué , 
nec prOptercà (alsü dicit,quia licét atcri- 


butü vniuerfalitatis nó cóueniat náturz d. 


patte rci formaliter, & actualiter, coaue- 
nit tamcn füandamenraliter, & virtualiter y 
quod fufficit ad faláitatem tollendam . 

,.44 Tertio adliuc fortius atguicur ad 
idem. , natura cominunis e(t à parte reí 
yaa. ,& cadem in omnibus fingularibus 
intrinfece , & (olum extrin(ecé multipli. 


cata pet differentias contractiuas , ergo. 


veré € (t vniuer(alis à parce ret. C , 
patet, quia vt dicebamus art. praeced. ad- 

naturam comuriem vnà in om- 
nibus per intexiftétiam vaitate ill forma- 
liqua eft minor numeralt,ceaemur quo- 
que à parte rei admittere: vniuerfale in 
actu ; affumptua veró fusé probatur ab 
Auctoribus , qui vnitatem formalem na- 
türz non multiplicanz im interioribus ad 
multi plicationum vn«tatis numeralis, fed 
protíus ponunt candem ;& fundamentum 
e(t, quia nituca hünana , quz cít in Pe- 
tro, & Paulo , cavet diuifione formali, & 
ellen: ial, ergo à partc rei, vt eft in pluri- 
bus, eit Formalirer vna ,& confequenter 
vnitas formalis natara: humanz cft vaa in 
Onmn/bus , nec multiplicatur ad multipli- 
€ationem enticatis namcralis , Confeq. 
patet ; quia vnitas cíl carentia diuifionis 
$-Met.1 1. & quz diuifione carent , eo 
modo (ant viai y quo caremc diuidtione . 
Frob.amec.quia ie cus,& l'aulus nó dif- 
fccum in nacura; & effentia, & 1n ratione 
h»minis noo (ua plura à parte rciquia (i 
Petrus noa etl'et cilencialitee vnam cuim 


Paulo à pacte tei nqn magis differret à 


371 
Paulo,quà à Brunello. Imó vnitas formaz 
lis natura: ex hoc capite dicitur mínor nu« 
merali,quia bec reperitur tantum in vno, 
illa vero in pluribus,& ef quedam vnitas 
communis importrans indiui(ionem par 
pipvs, se formalia, & effentialia . 

15 Refp.(olutionem hnius difficultatis 
prolixam petere difpurationem ia-Me«- 
taph. differeridam, pro nunc dicimus,ens 
dupliciter accipi, primó formaliter, feu; 
riomínaliter, & tignificat effentiam,(ecü 
dà materialitct y (cu participialiters.& fi«. 
guificat cxiftenuá, X quidem primo ma« 
do abftrahit si (e ab omnibus códitionia: 
bus indiuiduantibus, alio modo cócernit- 
omries; cum etgo dicitur vnam, & eandé 
nacuram, fca entitatem cómunem elfe in. 
ouinibus inliuiduiseiufdem fpeciei ; nom 
e(t incclligendü de entitate in (ecio fen« 
fa, fic .n.nolla pror(us entitas , que cft im 
Petro à parte rci, repetitur in Paglo,ome. 
nia enim funt realiter, ac entitatiué diaí«. 
faat in priaio fen(a entitas cómunis,quae 
cít in Petro;etiá in Paulo tepetitur, quia: 
vna formaliter cft vcriulque etfntia, quia. 
entita$,vt dicit efTentiamsnullam dicit de- 
terminationemsnec loci, nec céporis, nec. 
indiuiduationis; vnde fallantur imagimas 
tione ecc A rie hzc feratur ad. 


entrate fing Mes, es pattículà. 
aliquam iategez entitacis Petri eife eciam 
in Paulo ; concludimus ergo naturam nG 
habere fuam vnitatem formalé adaquaté 
in omnibus indiuiduis à parte rei;quali (it 
cadé entitas participialicer in omnibus s 
fed in hoc feufa in quolibet indiuiduo 
cit vnitas formalis ftam confequens nata 
ram diftin&a ab vnitate v'merali eiufd&. 
indiuidui, & ab vnitate formali naturz al« 
terius indiuidui ; & licet multiplicezur cis 
vaitate numeral; adhuc tame dicitur mi- 
nor ea, quia quantü cít dc fc pote e(fe 
io alto indiuiduo ob intrinfccá eiuscom 
münitatem , vnde dici poceft ftare cum 
multitudine numerali  (altim aptitudimas 
liter. Bene tamen "€ dum 
pe intcllectum natura; quz eft in omnis 
à parte rei loló per rodifferéciamy ca« 
Cip&ur ctiam vna in omnibus pcr jnexi- 
flentiam (quo actu fit vmacrfalis,vt infra 
dicemus) tune ejus vnitas dicitur minor 
nume- 





$7»  DifpIV. De P'oiutrfalibus in Communi . 


femerali,quia aGu ftat cum multitudine 
mumcrali,vcrum hzc vnitas nó eft realis, 
fed rationis, & dicitur vn.tas vniuer(alis, 
*26 In fine huiusart.aducr endum eft 
Pafqualig.to.2.fuz Met. diíp.18. fect.5. 
hanc candem tencre fententiam. de vni- 
uer(ali in przdicando ad menté Doctoris 
vb: füptay& c us verba refert;ac poderat. 
Weram in duobus erraz, primo in hoc , 
quód vniucrfale ip przdicádo putat effe 
vniucríale Metaphylicum ; vnde confe- 
«ucnter etiam errat ^n alio , quia quod 
Scouusibi docuit de vniucrfali in przdi- 
cando, putat docuilfe de Metaphyfico , 
qnia hoc cum illo confundit ;hinc polteà 
ad métem Do&toris ibidem poni du;'lcx 
 wniuer(alc,alcerum Phyficum;alterü Me. 
taphyficum, per illud intelligens naturam 
à parte rei in ftatu rcalis e«iibencia: com- 
plicatam cü differentijs indiaiduantibas, 
per iltud candem naturam in ftatu prz- 
£ilionis obic&iuz , quando nimirum per 
antelle&um exuitur differétijs indiuiduà 
tibüs, quod fubinde ait efie vniuer(ale in 
a&u , & císe przdicabile de pluribus in 
potentia proxima . Hic loquendi 
admittendus non cíl;quia vniuerfale Me- 
zaphy(icumnon cít vniucrfale in a&u, & 
formaliter, fcd in potentia tant (i, & füa- 
«lamentaliter ; & hoepedum in Schola 5 
Subiilium, vt videre eft apud Parifiéfcs ; 
"Irombci.7. M ct.9,8. & 9. fed ctiam in 
la Thomi(larum, vt teftantur Com- 
pluc.dif p. 5. L0g.q.6. ip fiae; vbi aiunt ali- 
acrloqui Mieibad terminis, & quidem 
velie yniucrfali mactaphy(ico. praedicabi- 
Wiatem tribucre , cit-prorfus wrationabi- 
le, & contra cómunem loquendi modá , 
süm quia apud emnes wniacrfale logicü 
E ocium Rise cft cotum pore- 
atiuum dius libik ip plures partes fubic. 
s&iuas,de quibuscít pradicabile ,vniuet- 
falc vetó-metaphy(icü vt fatczus Pafqual. 
m. 4. porius habet rationem partis pocen- 
uialis per differentia contrahibilisad con- 
skiwuendiun totü ge ei metaphy(cós 
tumquia práficari cft proprium Lecun- 
darum incCuonum ,ac proinde artinet ad 
saiuer(ale jogicum;aon meta P iegn E 
IN eq. Scotus 2-d-3-q.1 ando fub LL ait 
Auct ale jn acta ic jd» quod eft jn jo- 


tentia proxima ad przdicari de pluribus s: 
loquitur de vniuerfali metaphytico , (ed 
logico; fuperius .n. fub E. de illo verbaua 
fecerat quando dixit naturam de (e nec 
vniuerfalem effe acu, nec parcicularem 
& licét realiter nunquam (it finc aliquo 
ittorum , nó tamen e(t de (c aliquod itto- 
rü,(ed eft prius naturaliter omnibus iftis 
& (ecundü iftam prioritatem naturalem 
c(t quodquide*t, Kk pet fe obie&kü intel- 
leétus,& per fe vt fic confideraturà Mc- 
taphyfico; ita Do&or,quibus verbis aper 
té lignificat vniacr(ale metaphyücü effe 
naturam fecundü fe con(iderata, vt prae- 
fciodi ;à fmgularitate , & vniucc(alitate 
actuali : non ergo (ecandum Do&orem 
vniuer(ale metaphy(icum eft vniucr(ale in 
a€tu, (ed tantum :n potentia... 

27 Quantum veró ad illam di(tin&io- 
né, quam ait cffe de mente Doctoris , de 
vniueríali phyiico, & metaphytico, vt il- 
lud; coftituat vniuer(ale in potentia , hoc 
in actu ; verum cft quamplures hanc 
mittere diftin&ionem , vt cfl videre apud 
Suarez difp.7. (cók.8. n. 3. per vmuer(ale 
PEIUS ac gentes nacuram, dum in 
elfe realiscxi(tentiz cotracta manet per 
differéciam indiaidualem , per metapby- 


ficum eandem naturam, quando cí(Là có» —— 


ditionibus indiuiduáribus per ab(tractio- 
neat intellc&irs omninó immunis; «ous , 
cipiturque folü in ordinc ad fua pra: licae 
ta cífenualia , in qao ftatu przcitionis di- 
cebat Auicen. à Dotore relatus , quod 
equinitas efl tantum equimitas, (cd vlte- 
rius addant vniuerfale losicü , per quod: 


intelligant eandem natara aff-Cbam (ccit- 


da intcotione vaiuer(alitaus, per quam ad 
inferiora tefertur in ratione fuperioris, &- 
praicabilis ; & quidem rauoaabiliter 
confideracur natura 1n hoc teruo ftata ,, 
quia ;níecundo (tato re vera non. habct 
rationem vniuer(alisim a&u , fcü prdi- 
cabilis, quia tuac vel con(ideratur vt pars. 
metaphy (ica poxenzialis.per differenitam, 
coatrahibilis , & lic pon rationcm 
yniucríalis,quia non refpicit differentia s. 
vt inferius,de quo pradacari poffiz;vcl in. 
illo (katu-concipitas vt qnoddam.totam 
actualca. in ocdine tantum ad ca atcribu- 


tà, qug aC Contiikt, non vero. inordi« - 








/£ 


LL NE 


|i P Buff T. ei den Vaiuerf- párte relié dei. 393 


,n 


Lb Hia 
; 


Xo 
de eR» quodin fecundo flatu eft in pocenria 





rs LI 


28 , 


ad infericra, que cátinerin potentia, 
^pa ie s natura gon vt 
fübijcibilis, quam vt przd cabilis; ergo 
nec Maro eididos cft tertius ftacus , vt 
fiat vniueríalis in a&u; bene vcrü 


proximaad recipiendam relationem vai- 
uerfalitatis,quia tunc intellieitur potit:ué 
jndiffcrens ad multa, ficuc in primo fta- 
tui Quando eft contracta per fingularita- 


-— (1€m, dicitur in potentja remóta, quia non 
— hibet indifferentiams ad multa,niti priua- 


. giuiá, hinc eft, noftrates pa(fim , vt 
tít videre apud Trombet.cít.q.9. noa(- 
fignant,ni(i vniuerfale logicum; quod eft 

in a&u, & metaphylficü , quod cft in po- 

tentia, & fondamentumillius, quod rur- 


(— fos dupliciter accipi poteft , vel pro fün- 


damento remoro ; & eft natura ipfa per 

differentiam contracta , vel pro propin- 
quo, & immediato, & eft ipfa natura per 
intelle&tum abflracta à conditionibus in- 
«diuiduantibus; & lic modus loquendi eft 
"magis cófentaneus , quia per vniuer(ale , 
fcü genos phyficum confueuit (ignificari 
matcría prima iuxtà cómuncm cxpofi- 
tioré jlliusd &i Aci. 10. Met. 16.corro- 
ptibile,& incorruptibile differüc ied 
genere,vt refert | oor 4.d je. q.10. M. 
ad animadacrfione digoum iudicauimus, 
nevárictas Auctorum in modo loquendi 
de Vniuet(ali confutionem paretct « 


Ss QvESTIO II 


; In quo conjifiat effentia. Vninerfa- 


1$ Logici . 


Ommunis fententia. eft , effentià 
Vniueríalis Logic: inrelauione 
€onlitlere , & per refpcctumrarion:$ na- 
turz comunis ad inferiora conttitui non 
defucre tamen, qui nature vniuerfalitaré 
in ratione abíoluta conttitüiebant , vndé 
Suarez difj.6. M ec. (e&t. 6.n. 2. rcfert opi- 
nionem quorandam sfferenuum  paturà 
fieri vniuerfaleu in a&u pet. operationé 
dire&am intellectus poftibilis qua co- 
gnoícit naturà communem fecundü (uà 
praci(am rationé formalem , & etlenciay 
nihil de inferioribus rónibus, vel de indr- 
uiduis conlidctando ; ncque cciá formali« 


tcr; & quali in a&u fignato conidcrando 
coitarem ipfius nature, quia hzc ci con- 
uenit in lecundo modo dicendi pet fe ^5, 
fed folam cífentiam, quz communis cít, 
quam fententiá deiodé etiam ipfe Suarez 
€x patte approbat n 8. Conimb.q. art, 
3: & amplectitur Tolet. 4. 1. vniuer(, 3c 
videtur fuifTe Durand. r.d.5. p.a. q.$. & 
in 2.d.3. q.7.. Quamuis aucem cómunis 
D.D.vt dicebamus,conttituat formal;tá- 
tea vniuerfalis in acu in relpe&a ratio- 
nis ad inferiora , quia tamen duplex com- 
ftitui poteft refpectus racionis in natura 
vet(us interiora, nimirum, vcl ad etlendü 
inillis, vel ad przdicandum de iliis dubii 
eft, quifnam iftorilcoultituat cílentiam 
vniuetfalis,cui dubio cca (ionem dcdere 
plares definitiones vni ter(alis, quas a (Ti- 
guauit Arift. modó definiens illad pee 
efie iny vc 7. Mer. 44. modo per drei 4e, 
vt t.dc Ioterpt. c. $. modó per ytrumqs 
vt 1. Poft. 25. vbi inquit cífe »num im 
multis, e de multis; quapropter D. D. 
diuifi (unt, alij dicentes , quod ratio vni- 


 uerfalis conliftat in effe tm i dici de (it 


tlio,qoz lententia frequens e(tIn Scho 
fa Thoi ft. aljjé contra, quod dici de 
fit definitio, & effe in fit paio , qua 

apud Scoriftas ccceptitlima e(t , vt eft vi- 

dcre apud Expofitores fuper q.6.vn:uerf. 
Mautitium, Anglic. Bra(a:0l.& aliosefto 

DoGor ibi expre(lis verbis fein hac re 

problematicum oftendar. Auctores vc- 

rà vtríufq; fencentiz adbuc inter fe diuifi 

funt, quidam .n. fentiunc císentiam vni- 

aeríalis contiflece in ene inyvel dici de , 

vt importaar aptitudinem, & non adtü; 

alij € contra, vt important actum, & non 

aptitud:nem,cui etíam dubio anfam pri- 

buit Anfl.ipfe , qüi in prafacs: dcfimicig- 
nibus modó víus c(t nomine actus, vc f. 

Poft.2 ;. modó aputudiois, vt alijs duo 

'busin locis, quarc ad plenam elfeaiz V- 
muertalis nouiciam tria puncta examiade 

re debemus, an eius efsenua (it abfoluta, 
vel rclatiua ; contiituto ; quod ficrclaci- 
ua,in quouam re(pcéta confi ILacex prae 
dictis; & an pon: debeat actualis vcl (uf- 
ficiat apatudinalis, ^^ 7770 tara 
Weg o50V 039999. GTWIE 


A R- 


Ko 


ap ceixd kia É . 


— — üt hp. LABS B n 


($74 
ARTICVLVS PRIMV S, 
Wuiuer[ale Logieum intrinfecà quid 

" , relatiuum effe. 
la ]cimus Vniuerfale Logicü for- 
E D maliter cóftitui edes, cec 
fatioms nature comunis velut fuperioris, 
ad infcriora , & fübijcibilia. Conclufio 
cít communis, fcd przferrim Scoti, & 
Scotiftacü locis omnib. cit. deduciturg; 
ex ipía definitione vn uer(al's , quod ctt 
yuua in multis. demmultis,per boc.n. 
datur intclligi fceundam intcéconem vni. 
ueifalitatis e(Te «elationem rationis ad 
amulta; quod amplius declaratur , quia o 


ad coní(Liturionem vniuer(alis duo necef- 


fario interueniunt , vnitas,& comunitas , 
fcu ind.ffcrcntia , & apritudo ad pluca , 
mon qu li/cunque fed. indifferentia po(i- 
tiu2, & apiitudo prox«ma, & expedita, vc. 
di&um eft q. praeced. ar. 2. & rà cft, quia 
fi natura non cft aliquo modo vna , fcd 
prorfus multiplex, 1am erit multitudo , 
-fcu colle&io mu!rocü, & non vniuctfalc ; 
"fi non fit cómun:cata vel comunicabilis 
pluribus, 'am erit fi e, & non vni. 
ucr(ale, ergo vniueclicas in natura vni- 
ucrfalizata ponit neceffatió hanc ordiné 
ad plura , quo apta conftituacur ad cfjen- 
dam inillis, ac j pats er de illis. Có- 
firm. ecol o; i sm aede con. 
nenit e(le przdicabile de pluribus , vel vt 
«tius formale eontlitatinü, vel vt propría 
patfio iuxta diuertitatem opinionum ; fi 

yiam habetur intentam,g erit cf- 
Áentialiter rclatiuum, quia rzdicabil;tas 
dicit ordinabilitaté v ntucríalis ad plura ; 
fi fccundum, adhuc habetur intentü , quia 
talispafTio non poceft fluere à natura, vc 
&f à patte rci , quia nulla paturaá parte 
ICi,vt: voa, idis cát in pluribus, aut 
Ale potefi in. pluribus ob umpedimentü 
extrinfecü diflsiuie ^o0p- DES, ncds 
d natura vt abflracta a fi ritate,quia 
fto vt fic fic «na » tam vt fic przfcindic 
potius à tingular à ca concernat , 
€rgo oririnop potcft , ni(i ab vnitare na- 
turz cum otdine ad efTendü in pluribus. 
Demum vniucr(ale Logicü in hoc ditfcre 
à Mera; hyüco, quod illudcft vnum in 

loe vero vnum excra mulca, qua- 


Difpu. 1... De Vuiwer [alibus im Communi. 


tenus ab illis abfteahit, neqae illa cox 
nit,nil vt cciam » à quo, ergo cftà c(- 
femia vniuerfalis Mcra phytici (La:ai pof- 
fit abfoluta finc vlio ord:nc ad interiora 
iuxtà ,/lLid Auicen. eq4/225. ejl (atum 


€q «4:25, ctlenaa camen vniuer(a..s Lo- : ui" 


gici poni. debet clariua , E uA 
3o Sed vt magis digno(c itur hec fe- 
cunda intentio vntucríalitaris c 5(id *ran.. 
da cft , ac inucitiganda 13 n tuc i cÓmuni 
ratio proxima fuadandi ipfii , at Do- 
Gor , vbi (üpra rationem proxiaam funs 
dandi el vnitatem natucz , non il!à tca- 
lem,quam hibet nauuca à. parte cei , Ra- 
tio eft , quia (ola vaias formalis, quam 
hibet natu a in rei in ungulis indi- 
Aiduis,non fufficit ad vaiucr(alitate.n,nà 
illa mulaphicatur in iofecioribus , q» vais. 
tati vniucr(slirepugnac; tü quia (ub ifta 
debet inferiora vairituxta illud Porphir, 
participatione fpeciei plure$ bomines 
Junt. vnus bomo, tum quia fi vaitas vui 
uer(alis maultiplicarewur in inferioribus, 
.vc formalis, plane tot confticuenda cífent 
genera quot fant fpecies , & tor (pecies y 
quot indiuidua, quia vnitas generica 0 
multiplicaretur inlingulis (peciebus, S — 
fpecifica in ingulisindiuiduis; maiorere - 
go vnitasaffignari dcbet. pro fundamen- 


to proxuno vniuerfaliaris , & maioritas — — 


«ontiflit in hoc ; quod inhoc flatu pra ci- ^ 
fionis obicétio foncibie natura ha- ——— 
bere vaitatemiodifferenté potitiué,vbi à - 
parte rct,mgnniti ncgatmé crar indiffc- —— — 
rens; imó dum fit vmuerfalisconcipitur - 
ehabere talein indifferentiàh potitiuam ,— 
vt poffit effe ab(jueimpediméto in om- 
nibus, & hngulisiofcrioribus, non tam ü 
di(iunctanfcd fimul,X coniunctim, quia 
de ratione vniueríalis eft , vc fic etiam de 
fuis infcrtoribus poflit przdicart, vt do- 
«ct Scot,loc.cic & adhuc magis expreísé 
in 4.d.45.-2. F. ex quo fit pottea, vt qf 
concipitur natura vütuerfalis atu in fuis 
infcrioribus , concipiatur in eis vna per 
incxiltenuam quamuis .n. zalis vnitas ree 
pugne: naturg,vt cxillic à par:e rci in line 
gulribus , vt dicebamus q. praeccd.art. T 
(ono tamen illi repugnat, vc concipitur ird 
eis pet intellectum per | vniucr» 
falis. Addit preterea. Doctor — de- 
"T€ 





- càbile inferioribus p 1 
i is, eft fecundi ipfam 1e omni finga- 


 chet; 2.4.5. 4. $. 10i fed contra iflud ,' 
| & fequitur dur erehtlten iei 


. quod (aperiüs innuimus q.1; arr. 2. vni 


Ahuef.1T. De effentia Vuiuesf- Loin. T. — 398 


satem numcralém obie&iuam, feu ín rone 


[i Were naturam woiucrfalem habcre vni- 
.. ebie&ti intelle&i;non quafi ip(a natura in 


fc it *na numero, quia lioc ei repugnat, 
juatenus voiuer(alis, fed in hoc feníü , q» 
cut conceptus formalis hominis, vt fic , 
eft vnus numero , ità obiectu eigsin ra- 
tione obiecti vnum numero dici pàc per 
lenominatione extrinfecam à conceptu. 
entis, quia vt fic cum tota füa comma- 
aiite vnum de numero intelligibilia, 
& curi tali numerica vnitate eft comuni- 
iotibus: per cOtra&ionem ra- 


lari eft pradicabile pradicatione dicen-" 
te hoc & hoc, quod opumé' declarat Lt- 


Lnumir2. - 
31 Exhis patet,quomodo verum fito 
tem,& indifferentiam requifitàm'ad vni: 
oérfalitacem cffe maiorem vitate , & in- 


" - t . idet nati à " 
L. ch qui A let natüra d parte 


itas quam haber à parte rei, eft 
vnitas pet indifferentiamsqug non flat cit 
multitudine namerali a&uali, quia mul- 
tiplicatur'in indiaiduis (ecandü propriam : 
caiufque naturam; vnitas verós ha-: 
etper intelie&tum , quando vuiüerfali-- 
zatut; eft perinexiftentiam; ita quod eius 
vniras ftat cum multitudine numerali in- ' 
díüiduorum; co quía vna per inexiltentia: 
concipitur io omnibus , & fingulis. In- ' 
differentia quoque;fcu aptitudo ad efsé- - 
dum in pluribus maior cft;quado fit vni- 
ucríayquam libeat à párte er den par- 
te rei cft indiffereotia tiu2,& aptitür- 
do remota ad cílendü in phüribus difiun- 
Ctimyat fub vniucrfalitace eov! indi£- 
ferens politiué, & proxiinéapta ad e(fen- 
düin fnultis, nedum ditiunctinr, fed etiam 
fimul; & coniunctim , ex quo rurfüs paret 
tám vnitatem quàm aptitudi nem re jur- 
fitas ad ynittérfolitatém non cile rcales , 
fcd'rónis;cá tales non hibeát à parte tei. 
, Hi fátficor Suarez cit. dim ait vnita« 
tem vnidecalis logict conGiflere irindi- 
uilione alicuius naturzzin plures nacuras 
fimileslub.codém nomine, & raone c 
a, titudine , vt in eas diuidatur ; & hac de 
caula,inquit)nó effe vnitaterffrcalem,fed 


] 


ration; $ ; quía talis indiui(io n6 competit 
naturz in ftatu realis exiftenciz ; vbi per 
varias indiuiduales differétius diuifa ma- 
ner, fed folum im ftatü pra'ei fionis obie«" 
&iuz; & vt l'übflat conceptibus mentis y. 
loc.n. modo óthnes homines im ratiotie 
fpeciei dicitur vnus homo, quía in conce- 
ptu hominis, vt fic,non diuiduntur; fi&a. 
verà diuifione, feu contra&ione vniücre 
falis ctiam per intelfe&tum , ftatim eius 
veh »quia iamdiu: drar in plu- 
ra eiufdem nominis, & rationis,vn.Ie vule 
vnitatem vniuer(aus efie (olum compof- 
fiBilem cudrápticaditie c(fendi in mulcis, * 
nontàmencümaQu. ^ — we 
31 Hecdoütina omninó non p d 
arbitramür im. vnitatea vniuerlalis età ' 


- confiftere cá actu effendi in multis, ratio 


t uia hoc negato nalliamplius dare- 
tü vrbdicalo vniuerfilis de inkerióri dd 
n, vnriuerfale a&a przdicarit de inferio- * 
ribts vel (apponitur per intelle&ü prius ^ 
cohtra&tuim ad illa, vc de illis przdiceturg 
velfiltim fic contrabitor inipf 2&uali" 
przdicatione; ergo ni(i extebmimare velis | 
mnsomries haialinodi przdicauones;fas^ 
teri debemus vnitatent , & aptitudinens 
vhiaccfalis manere cam fra actu elfendt. 
in axattis,& przdicandi d. 
dit aptitudinem nó dari ad a&ium cü í 
répugnancetr , tmà paffim videmusadtü," 
perficere aptitudinem, & effe cum ea co- 
pollibilem; (olumq; deftrut ordiné prio- 
ritatisad actum,ergo idem fuo modo di- 
cédum etiam in apticudine rationis, qda- 
lis ponitur ifta natura vn;uer(alisad efsé- " 
im multis, & przdicandü 1c mulcisg » 
ig tur facédum cft , vninecíalicatem ftare 
ctiám cum a&tu e(lendi in multis pec £a« ' 
tioném, quia tunc natura concipitür haz" 
bcre inomnibus ilis adzsquaté luam vni- 
tatem formakm per incxitientiam rone 
eiuldein communis RM in o 
conceptae, ac intrinfece indaiifae , Vlte 
qiiidcta cbacéoh adn tato Qr tonis 
obic&iuz: poffidere nárur/mindiüifios - 
nein Pu eidfdcm rationis, & cam amig 
tete dam pet differeotías dinidt DO" 
rar. Vetüm aliud cit loqui de vocuerfali, 
quatenus precise c(t y:0ddà toux pos 
tentiale habens patics lubiectiduso quas 
mente 


, 


* 


malis, Acce- "t 





376 — Difju.IV. De Vuluerfalibus in Conmuni: 


tnen:c diuidi poteft , aliud de ipfo loqui. 
quarenus ctiam tocum quoddam actuale, 
eft, & sm hanc a&ualitatem includitur in, 
omnibus illis ratione cuius inclu(ionis Gt. 
| pr pul de ipfis przdicatione dicéte,. 
ioc cít hoc; (an€ , gnapdg vuiucríale v.g. 
animal diuiditac m (ua inferiora vt homi 
ncm;& equum, defiratturtozalitas poté- 
tialis, & pcr confequcns cius vnitas, quae 
in illa indiuiGone confiftcbat; fed bo. 
goanct vnitas cius,quatenus eft cot actua. 
le;si quam totalitatem eit in fieguhli- 
cét nontotaliter ,& adzquaté, & idcó 
adhuc diuifum ( vr notat Do&or 2. d. 5. 
«4. [ub H.& 3.d. 2.9.1, 6. C1 arguitur) 
potcft in ratione vniucr(alis prz: dicari de 
omnibus illis , & im hoc fenfu dicebat 
Porph. participatione fpeciei omnes bg- 
mines efle vnum bominem, vtique enim. 
quando hoc dixit Porph. loquebatur de . 
homine diui(o in plura indiuidua , & ab 
omnibus ncs ge afferebar tamen ad- . 
huc illa omnia dici vnnm hominem;qua- 
&£ngs natura bumana concipitur in ome. 
ibus vna vnitate formali, quz eft minor 
mümcrali, per inexiftentiam, & folum cx- 
puníccé diuifa per differentias. pap 
33 Contra pofitam Cóclufion£ obij- 
weitur yniuctfale logicum quid abfolutum. 
«e (fc : natura fit fingplaris per diferentias. 
gindiuiduantes , ergo tancum abcít, quod. 
1fiaz wniuci(alis pez refpcétum ad tingula-. 
z5ia|uod porius fingularizatur, & eo ipfo 
xjnodab omnibus iliis prafcindit per cons 
iptum abftraGtum, vr; ucrlizatur. T ü 2« 
«uia li bomo ità in te cxillerer » ficut illi 
contcptui abfoluto-obijcitur, cíTet vniucr 


^ ow 


afalc ia cílendo » qualc Plaroni tribuurs 


«rto ctiam nunc cít vniuct/ale pec deno- 
mibaconen ab intelle&u ablque aliquo 
dtu adinferiora. Tum 2n intcilc- 
diis ie Beato fupra hominem fic cone | 
scptum conlideranscóditionem;& (Lati 
* ius, cognotcit illum non cfle aliquod fin. 
apre »icd eíse quid commune omnibus. 
sixgularibus,jn qua rcficxione non tribuit 
anielle&us homi fic concepto aliquod. 
aouum»lcd.conci pit,qnod.in eo przcrat,, 
«rgoenic hanc reflexionéiam homo erat 
. siis pet priorem eonccptioné di- 
actam , Tuin 4-quia wniucrfale péc con» 


cipi per modum abfolati non dicentis re 
fi Mdunod alteruay,fed potentis fundare. 
talem refpe&um, vt album, & quantum; 
qua (um abíoluta, & poGunt fundare re- 
lationem fimíilitudinis,& zqualitatis. Tü 
tide iei vniueríale regulariter loqué- 
o fiat per cognitionem cóparatiuá, iraut. 
abftrahatar à multis ob (imilitudiné ine : 
ter ea repertam, abíolaté camen loqucn- 
do abitrahi etiam poteft natura commu« - 
nis per puram prazcifioné natura ab vao 


inferiori abfque vlja cóparatione, wel fue 
Periorisconepeed aliquem iirirb 
vel iptor iorü adinuicem,!vt 

doà (olo Petro fimpliciter prar[cindi ia 


fiogularitatem  & fiftimus in folius-hu-- 
manz naturz confideracione, quo cafu. 


habemus.concept&i vniier(alis abfolatitw 
34. R efp.per folà ab(tra&i à có- 
ditionibus iadiuiduantibus naturam fieri 


vniucrfalem metaphyficé,aon logicé, li- 
cé nm Fasstnnhdabésasa à proptia 
indiuiduatione (e habeat inditfereter po- 
fitiué ad hanc; vél illam indiuiduationems., 
diuifim, nó tamen fit, quod virtute illius. 
fimplicis- przcifionis. po(lit vna eíse in.» 
pluribus coniuactim,qualiscít ynitas,quas. - 
exigitur in natura ad fundadam proxime: 
logicam vniuer(alaatem ; & qnamuis cii 
vaitate pra:cifionis nom. cohzrcac actas 
e(Cendi in. pluribus. , bené tamen cohacte 
aptitado,& fic non implicat naturam císe: 
przcifam à pluribus, & adhuc retinere. » 
aptitudinem cffendi in pluribus; imó art.. 
3.baiusqua (t.oftédemas. a&tü ipfum c(-- 
fendi in plüribus- per rationem., efto rc-- 
pugnet cu vaitate praccifionis non tamé: 
€ü ipfa vanitate vniuer(alislogici, (cd actür 
dumtaxat cíl'endiia multis per reale con- 
tractioné. Ad a.patet per idemsquod ta- 
le. idolum non tranfocnderet limites voi- 
ucríalis.mctaphy.lici. Ad.3.auingeret io- 
tellc&us in tali zcflexione (olum vniucr- 
falitatem quandam negatiuam; quatenus. 
cognofcerct hominem; v fic,mó-cle ali. 
quod ng MAR MR PoRHUt m, 9Ria 
non cognoícece: illum., vt comunicabilé. 
pluribus fimul. Ad 4,negazar aiamgptl y, 
(pia vo:xuccfale,.vt patec.ex «cius definitio-- 
ne, dicic formalitec relationem ad. multa... 
Ad Ylt- SUagitz (cet. n1 1. velle d 





ie S3safII. De efentia Psiserf. Logici. &drt. H. 


xb vno folo abftrahi non po (Te vniucr(a- 
Jlelogicum, qaod eft re(pe&inü, fed hoc 
meceffario plura requirere inuicem com- 
ao 5àquibus abürahatur ob fimilicu. 
"dinem interea fepercam ;. vult igitur ab 
-«no folo abftrahi tant vniucrfalesquod 
: appellat abfolutam ; in quo reijcitür ab 
'emnibus ; quia natura apta ad vniuer(ali- 
taté logicam ita abftrahi poteft ab vno 
'ficut à duobas] , alioquin natura folaris 
vniuet(alitatem logicam fundare nó poí- 
fct; ratio cít , quia natuta, po met 
:abitra&a , etiamíi abftcactio faéta fit ab 
- vno folo , non plus eft illius ; quam alio- 
rum quorumcunj; fimilium,& ad omnia 
Andiuidaa maaet indifferés pofitiué;alio- 


rs ab(tracta non effet; ità Aueríaq. 8. 


1 t. Pafqualig.difp. 20. Amictract 4. 


q.2.dub. f. in fine, & alij paffim ; igitur 


. Adargamentum infe dicimus , quod na 


'tura,tiue ab(trahatur ab vno folo indiui- 
: duo, tiu à pluribus quoufi; non conci- 
itur cum ordine ad inferiora , nempé vt 
llis cómunicabilis coniun&tim, nó tran- 
fcendit limites vniuerfalis metaphyfici . 
*.-35 Rurfus arguitur ad id ; pura rela. 
tio rationis nequit cóftituer 
"uer(alé, ac de multis przdicabilem, ergo 
vniuer(ale logicü non e(t formaliter re- 
latiuum,probatur affümptü, tum quia illa 
rclatio rationis eft fingularis quzdam fc. 
cüda intentio,ergo nequit vniuetfale co. 
ftituere; tum quia nec ipsá relationé vni. 
uer(aliratis pr dicamus de inferioribus , 
non .n. dicimus, quod Petrus eft fpecies, 
ncc ipfam naturam fubtali relatiodie có. 
eR fic eft ens per accidens,ergo 
talis relatio mec impertinens eft ad con- 
ftituendum vniueríale logicurn; 
Reíp.negando affumptum;ad primam 
robationé dicimus , quod ficut fpecies 
prelTa, vel exprcffa eft vniuerfalis inre 
pra fentando, cíto fit fingularis in. effen- 
do,fic'(ecunda intéio vniuer(alitatis po- 
teít naturam denominare vniucríalem , 
eftó entitatiué. fit fingularis, vndé ipfa.» 
non eft vniucrfalis,, vt quod, & in effe 
€xercito, led folum, vt 440; ac in cffe fi- 
gnato, ad (ccundam pariter dicimus rela- 
tionem vniuerfalitatis: non clie pradica- 
tum; fed conditionem pcadicau ; quod 
kogica: 


L4 


e naturá vni- ' 


377 
optimé Lichetcit.adnotauit, cuni ait nas 
turam fub ratione relationis ad inferiora 
przdicari de illis , non quidem quatenus 
eftens per accidés ex natara ; & relatio- 
ne con(titutum, fed tantum per rationem 
naturz,quze cft vnum ers per fe quz ta- 
men prazdicari non poteft; nifi a&u fic 
fab tali relatione ratíoais, 


Hoc autem probatur cuidéti ratione | 


quianon vniuer(alitas,nec aggregatum ex 
natura, & vnitcríalitate, (ed nacura cantü 
eft in rebus vniuerfalis fubietis, ergo na- 
tura etit , qua proprió pradicabitur de 
illis , illad .n. przdicatur de fubie&o; gs 
eft in co,& vniuer(alitas erít códitio,qua 
facit naturam in potentia proxima de illis 
przdicabilem . Verum tamen cft in prz» 
dicatione fignata, non proprie naturam, 
neq; aggregatum ex natura , & vniuerfa- 
litate, (ed vniucrfalitatem ipfam , in con- 
creto tamen,. i. vt applicata naturz pra 
dicari de plaribus,ratio eflquia predicas 
tio ininaodi fit per terminos fccunda 


intentionis; vt applicantur primis , 


ARTICVLVS IL 


Relatio inefsendi vuiiuerfale conflituity 
5 andi efi ro " v» 


3 predic 
36 HX conclu&o eft Scoti in 2.loc, 
toties citato $. Sed contra,cum 
.n.q.6.vniuerf.$. Dicendum;de hac re du 
bius manferit , dicens , quod fi definitio 
vniuerfalis tradita 1.Periher.cap.$.quod 
eft efíc podicabile de pluribus, fit vera 
definitio, tunc effe vnumin maltissper q» 
definitur 1. Poft.2 5. erit pa(fios& e con- 
tra fi ifta e(t veta definitio,tunc ica« 
bile de multis erit paffiosdü poftea .s&t4 
loc. cit. vbi maiorem habet au&toritaté s 
accejxat pro vera definitione illam , LI 
traditur 1. Poft, per efte iz, tenédü c(t in 
fenrétia Doctoris potius efse in, qua díci 
de c(fe vniuer(alis c(Tentiamg& quidé hee 
elt expreísa mens Doctoris ibidé , docet 
n. quod vniuet(ale in a&u illud eft;quod 
habet vnitatem indiffere : 
quàm ipfum elt in potentia proxima y vt 
dicatur de quolibet fappofito quod non 
conuenit natura RA da au ci 
non eilc in alio angulatiyquans 


mme sí me . áo e ME o oo o 


3738 
tum eft de (e , tamen quia in vno reperi 
tur, nequit effe (imul in alijs; & ideó de 
illo folo przdicari poteft cum veritate y 
non de omrübus;fed hoc folum cft poffi- 
bile de riatuta concepta fub indifferentia 
pofitiua ad e(fenduni fimul ini pluribus ; 
quarido .u. habet vnitatem fic indifferen 
tem ,tünc ftatim efl in potentia prosima 
ad ptadicaridum de pluribus ; cüí ergo di- 
«at Doctor vniuerfale in acu illud effe y 

liabet vnitaté pofítiué indifferenté a 
ciendum in niultis ;& ex tali itidiffereri- 
tia otiri potentià proximans ad prédica- 
dutbs(eu pfzdicabilitaterii de mülus, pa« 
lani cft (cüfiffe, ui vhiüerfale cóftitui- 
tut pet efie ins & rs dé ett paffio ; idé 
docuit q.18.vnit,ini fine, ebi dit getiu$ n 
e(fe apti dici de multis fpécicbus, ni(i 
ptius ab ree cócipiantur qiulta fpe 
«ies quibus fit gebus;fed in liac re prat- 
fcttiai teflimoriiunt Doctoris ini quzft; 
vitiderf, (iuc pfo vnd y fiüe pro aftera par- 
t€ pátumi debet vrgere , quia ibi fuit dit. 
biás ; ptaterquari quód etiarn? affertiué 
loeutüs effet , ftare debemus teftirnonio 

(fcripti (erit, duai ibi di&a alibi reüocat 
justd fegalami datà in qu£ft; ptoeai. ide 
dertiqj habet TUAE PSRUOR CI RA & ifi tex: 
45. eiufdem lib. Haric eandem fentétiamt 
tradidit. Majrou. füper viiuerf. pafTu 
prime, Lichet, ini d.dift.cit. Tat. vac. . 
in Pétrürii Hifp. iri princ; Trombet. 7. 
Met.q. 8. att.1. tbi poflqtiám docuit duas 
conditiótie$ ad vrtiuctfale id atu requi- 
fitasità coricudit , ex ltis (equicüt ;qdod 
pramiffum eft ; quód ad ratiofiem vni- 
uetfalis iri a&u tequicitüf nattira ipfa.» j 

e(t aGu participata ir multis, & ip. 

ititentia vdiderfalitatis atcributa matu. 
rz per actim ifitclleGus coparantis talé 
naturátn, «t ptadicab;lem ad iridiui dua ; 
hac Tromb: vbi vides ad vüiuerfale iri 
s&u prius esigece, quod narra concipi&s 
tur vria iü i$,Vt de illisteddauit pré- 

dicabilis j (ic etiam loquitur Bargius de 
Vniuerfali it a&u 1.d. 4. q.6; $.. Ex alio 
membro (ic arguitur » ex Recentiotibus 
veró tradit banc. febtefitiath ex profe(so 
P. Fuentes q.6. diff. j art. 4: & quidera cü 
hzc (eteutia fit epreffifima Doctoris 
in 2 fent, & oppofitam (ub dubio (olum 


Difput.1V. De Vniuevfalibus in Communi» 


tradiderit q.6.vniuerf. miram eft cur Seg 
ti$ztàm vnanimiter banc arripuerint 
vtde mente Do&toris; fedantequam cG« 
fionenr probemus aduertenduni cft , 
quod cua dicimus vniuer(ale conftitui 
per eíse es araltis loquimur de illa 
vnitate indifferenti pofitiu&. ad effe in 
multis (imiaf , & coniunctim per intelle- 
Gun, - rug przced. declarauimus, 
7 Primó itaque Probatur coriclufio' 
in fiunc mod&.; quod primo intelli simus 
aliquo dicimus efse eísentiam cius;(ed ' 
ptiniuni y quod intelligitur de vniuerfali 
Lógico, & in a&u, et efseiri multis, er- 


gó lioc fpe&tabit ad efsentiá eius ; ma. pa- 
tet miri.proD.taüni eX Árift.qui r.Pofter. 


2 f. vtrique attribuens vniuerfali logc- 
coy prius tribui efse in s poftca dici dey 
inquiens vni € e(se vnü iri multis, Sc 
de'nialtis,tum ex Scot. cit.vbi ex hoc , gr 
vitite(afe cócipitur vnum in maltis , vel 
faltini (ic aptum efte in illis ob indiffecé - 
tiani pofitiuiami naturgarguit, quód fic in 
poteritia proxima, vt dicatur de mufis; tü 
taríderi ratiorie,quia effe ime(t cau(a di- 
ci des(icut.ti« quia hoc eft 


fic quia lioc e(t iri ilg per rationem, ide 

éritticiamus hioc de illo per intelledum . 
y pei Scotifta: oppofita? opitiió« 
nis di uitpto dc duplici efse in;rcali y 
& rationi, hoc importat communitatem 
pofitiuam ,ilíad negariuami , verumi eft 
efsé initealc' ptacedereé dici de ; & cí(sc 
cáufam, cut riatutra (it prdicabilis de in- 
feriotibus (ed eft caula remota, & no (a£ 
ficit ad conffitutionemi vniuerfalis logi- 
ci fed taditummietaphyfici ; (ed (i de. efse 
iri cationis ,& pet intelle uni (eraio fiats 
fal(a eft omnid minor j (ic enim. efse ini 
(equiti dici de, & vnider(ale eft vnü in 
riultis;quid dicitur de ainltis , vel (altim 
non MAN fed (unt pror(us idemi dici 
de, & ese iri, in lioc fen(ds praedicatio .m. 
qd fit fuperioris de imferioribus per 
iritelle&uoi , nor eft nifi quadami iden- 
tificatio rationis. illiu$ cum multis; & 
vnutri prádicári de alio cf lioc éffe in il- 
lo pet aliquam identitatem. Hinc dd i. 
prob. miri. cx Atiftot. dicunt quod & 
loquitat de efie imtealiy iam non definit 

fni« 


inillo realiter e — 
ideó enunciamus lioc de illo realiter y ] 


2 


[1 








er, vt eft in 


,Mecur 


| Quefi.IT. De efiemia Vyiuerf.Lopici drill. 379 


viuet(ale logicum , fed meraphy Gcum , 


|. ffiloquitur de efse ài rationis, hoc nondi- 
tur 


: abipfo dici de , quia predica- 
itio non eft , ni LidestiBcasio eationis 
grzdicati cum fübic&to . Sic ctiam ad 1. 


| gprob.ex Scoto e(pondent,& addunt ali- 


ui Doctorem ibi non loqui de vniuer- 

li completo fed incompleto , & pro 
fundamento proximo . Ad 3. aiunt yale-* 
rc in przdicationibus ; quz funt tocmali- 
«tet vcrz à partc rei, non in illis, quae fünt- 
formaliter vere per intelle&tum,& attri- 
butioncm alicuius fecunda intentionis y 
mon vcro à parte tei » nifi fundamentali- 
Mito , cum fuperius 

yzdicatur.de inferiori j 

7*8 Lcuiffima quidem refponfio, & 
multa falfa continens, nam Arift.cit. lo- 


. quitur de rniuer(ali logico, ac proinde de 
- F3 inrationis , imà 


Ane quis (afpicaretur 
i definire vriuerfale metaphyficum, il- 
Jud dcfiniuit per actum yon i in mul- 
;tis, non per aptitudinem; dicere veró «p 
-e[se in tationis,& dici de funt idem, ett 
,yrorfas ridiculum , tunc eaim fruftra 
-quarerctur, quodnam fit e(sctia, & quod 
patfio , quia vcl verumque efsct de císen- 
;tiayvel vtrumque paffio , certum.n. ett, 
quod dum hzc quaftio inftituitur , non 
. € (t altercatio de efie £n ;reali nam apud 
-omncs cft in confefso vniucríale logicü 
per efse in rcale non ,conftitai ; falfum 
etiam cft jesse áliquid de aliquo for 
snalitet eíse vnum identificari.cum alio , 
-wel eíse in illo , (cd potius eft per przrdi- 
cationem oftendere , quod hoc eft inil- 


lo, vcl identificatum cum illo, itautine- — 


-xi (t&utia » vcl identitas vnius cum aliosé- 
ge modo prarfapponatur, vt cad- 
fà veritatis przdicationis, hoc innuit'Do- 
-€&or füb lic. 1. dum ait indifferentiampo- 
fatiuam císe illam , fecundum quam vni- 
ueér(ale aliqua identitate efl pradica- 
bilede quolibet indiniduo , vbi vides fe- 
cundam Scotum predicábilitatem in ali- 
idenuntate fundari ; & rao ipfa fua- 

jl uia/fündamcntum , & radix przdi- 

ca €(t identitas extremorum pre- 
dicabilium, quod .n.-noncít idem cum 
aliquo ^ Lancia! vct , fed remo- 
àb illo ; ergo apuitudo adidenufi- 


candum efl fandamentum aptitudinis ad 
praedicandum , & actualis identificatio 
cit caufa a&ualis pradicationis. 
39 Facile eriam refcellitur expolitio 
allata ad auctoritatem Scoti ; qui dubio 
procul locit. loquitur de vaiuerfali có- 
ppletoy vt patet ex hs, qua habet (ubi tI. 
vbi ait; quod indiferencia pofi tiua , /fe-- 
«undum quam nacura concipitut vna im 
multisper iatelle&um , complet vaiuere 
f4le in actu , quod iampridé docuerat 7. 
"Met.q.13.n.19-dum ait »aixerfale com 
pletum ejses quod est in pluribus , &* de 
pluribus , ergo Do&or loquitur de vni-: 
"uerfili completo ; & per conícquens.de 
.e[fc im rationis , loquitur enim ibi de vni 
tate in multis , quz conttituit vniucrfale- 
jn potenría proxima vt poffit dici de il- 
lis, vnitas aucean realis, quam habet natu- 
ra per. indifferentiam ncgatiuam , non 
conftituit naturam proxime przdicabi« 
lem demulris,(ed rantum remote. Acces 
dit,quod (i vaias rcalis in multis elt cau 
faremota predicationis ,.vt Aduerfarij. 
.concedunt , debent affignare talem vat» 


eft nili vnitas rationis in multis , .vz ibi- 
.docet Do&tor. Confirm. quia ibi ex nom 
T ia nature ad cilcndum in mul- 
tis dunfim à parte rei arguitquod (olum - 
remote eft prz-dicabilis de mulcis , & cx 
aptitudine ad ellendun mm multis imul 
per intel e&tum ait, quod ctt pradicabilis 
in potentía proxima, quod étiáa repetit : 
4d. 43.q.2 F. ergo dici de (oras ab effe - 
in'ratione , (cu per intélle&tuam . t 
40 Qodrandem dicebant ad 5. prob; 
eft pror(us fallum,& voluncarte dictam, 
fi enim praedicari accidentis defubic&to 
pra fupponit efle accidfehtis in fübictto y 
'€ur idem non erit de prdicaris per ra- 
tioncm formalter, quod prias prz (üppos 
antur effe4z ,pofteà derilis enunciens 
tur in quibus ab mtelle&u preconceptá 
fuere ? hanc plané paritatem conuimcunc 
rationes adducta ; & adhuc vlcerius pro 
batur , nam fimplex appcehentio prz cez 
,dit compofitionem ,quia'bzc fpectat ad' 
fecundam, illa ad primam operationem, 
fcd pcr illam natura apprehéditur in pla-? 
ribus, pcr itam 2e Tu de pluribus, 
1 c 


tatem, qua lit caufa proxuna, & hzc nom. - 


LI 


'Konis, non poteft autem dici vniu 


$89 


ergo effe in przcedit dici de in omni prae. 
dicationc. Item in przdicatione. forma- 
li przdicatum debet aliqua idétitate idé-- 
tificari cum fübiecto , fed natura fcclufo 
opere intellcétus non ident ificatur tingu- 
lis ind:u dais, fed illi (oli , cuius e(t pro- 
pria; ergo neceffeeft , quod intelle&us 
aliquant machinetur vnitatem,(eeundum 
quam cum fingularibus idenuficeiar, vt 
proximé poflit de quolibet przedicari, 
Secundo principaliter prob. concl. fi 


daretur natura communis vna per inexi- : 


ftentiá à parte rei, ficut datur per indiffc- 
rentiam nagatiuam, procul dubio daretur 
wniuer(ale à parte rei in acto, haberet .n«.- 
fimul,& (emcl,& enitatem,& communi-. 
tatem pofitiuam in multis , qua duo (uf- 
ficiunt ad conttitucionem vniucríalis in. 
adtu fed natura Petri cü fua vn rate fot- 
mali in ipfo exiftens redditur communis 
pofitiué mulus eo ipfo, quod cótiderarur 
«t contracta nó ad folum Petrum; fed ab 
omnibas indiuiduis fimul , ita quod non 
fit propria alicu us, fed omnium ;ndiffes 
rentet , ergo per hanc implicem appre» 
henüonem naturz in ploribus imul habe 
tur vniucr(ale in actu ,abfiuc quod natu 

sa affirmetur de hoc , & illo indiuiduo , 
na dicebamus, hoc pertinet ad (ccü- 

intelle&us operationem. 

Tertio probatur, quia natura diuina 
litiné pluribus per- 
pon quia de illis non pradi m 
quia de illis nc icetur predica, 
tionc dicentejhoc cft hoc, fcd ird quia 
eft vna numero in illis abíq; ylia fui di- 
vifione, & multiplicatione, vt Scot. no- 
tat 1.d.8.q.3 .in fine cum caeteris Thco- 

gis,quód Ij eflet yna in illis rribus cum 
qliqua (ui diuifione , (alum numcerali ia 
quod effet vna in tribus aliqua vpitare 
minori, quam fit numeralis , (ané effet 
vniuerfalis in a&u, etiamfi non conci» 
finr aQu, ycl potentia przdicari de 
» ergo vBitas naturz in multis per 
entiam , quz (it minor vnitate nu- 


cf communis 


' merali, cum communitate po(itjua (uffi- 


€it ad cóftitutionem vmuerlalis in 

41. Quarto candem oftenditur cuidc- 
€i rationc, vniueríale predicari, yel predi 
€abilc cíie dc pluribus aliud non cit; quà 


"Difp. IV. De Vniuer[alibus in Communi ; 


vt fuperius enupciari , vcl enunciabile ef- 
fe de ilis, vc de inferioribus , ar inferiora 
non(unt, nifi per inclutioncm fuperioris 
in illis, ergo efse im (emper przcedit di- 
ci de . Dices , quod ficut fuper;os inra- 
tione fuperioris intelligitur, eo ipfo quod 
concipitor potens efle. in inferioribus , 
riamfi nó fit actu inclufum, iic é conira 
nferiora intelligürut eile talia, co ipfo q» 
concipiuntur includere potfe fuperius ,. 
(io actu nó includant ; & 1dceó actaalis 
nclulio fuperioris non c(t nece(saria ad 
cottituendam fotmalitaté infccioris Có. 
trà, neq; argumeniü contendit probare 
modó cíle necctlariam acualé incl.fio- 
nem fuperioris ad conítituendam forma- 
ltatem inferioris , fed (o'um probare in- 
tendit efse in lemper procedcre dici de y 
fi vniformiter fumantur,vndé dato ,.;uod 
inferiora talia dicantur per foJá incluiio- — 
nem poffibiié (uper orisin cis ,& actualis 
nccetíaria non lit, adhuc tamen habemus, 


uod e/se m apriudinale praecedit dici — 


aptitudinale , ficut a&uale przccd't 
&&uale;quia inferiora nó (unt , n:fi (upe- 
rius intelligatur poflein eis includi, (ed.— 
tedicab:litasvninerfal'snonett, nifi de, — 
inferioribus , ergo dict deséjer necetfas -—— 
rió prefupponitefíeim vmfotmiersüpta, —— 
4» Reflatigitut ex d s , quod dici. 
dc lit paflio , nam quando sü: al'qua duo 
attributa , quz c dem rei conueniunt , 
fi vnum eft caufa altcrius nin pote(t id, 
quod eft caufa, eile putbo fübfequens ;. 
lud, cuius eft cau(3, fed pot us € contra, 
fea eile in mulus , & przdican dc mulus 
conueniunt vn ucríali& primum cft cau 
(a (ccundi,vt bucuf.; probatum ctl, lieb 
-phomo prazdicatur de pluribussquia eft 
in pluribus; (ccunda «operatio, pcr qua 
fit ilia przdicatio, tapponit primam,qua 
hocapprehendiur in do abf; vlla affic- 
mationc , ergo efsein multis erit eüen- 
Ua, & dici dc eri pa(fio. Confir. quod 
(upponit etlentiam rei ada.juatam , (cd 
idhuc nccetíari9 fequitur illain , cft pal- 
fio cius, at police pra:dicari de multis (up-. 
ponit adzquatain Vniuerlalis etientiaas 
1am con(titucam per ejse in rationis , & 
adhuc neceffarió conuenit ipfi, ergo e(t 
proprietas eius « Dum vcró dicimus pa(- 
» Roncmn 


- 





Douclt.I. De effentia Vuiuesf. Lopici. eft. — 48Y 


fionem vniucríalis efle poffc przdicari 
de pluribus, intelligendum eft veré affir- 
matiué , & diredt? , fiué cffentialiter, fiue 
accidentaliter, fiue in quid, fiue in quale, 
fué neceffario, fiu? cootingenter. Katio 
efl;quia orfine;quod eft in alio; veré;affir 
gatiué ,& dircdde poteft pradicari de il. 
lo,veré quidem, & affirmatiué,quia repe 
sU jo (lo » directe ctiam ; quia directa 
przdicatio illa e(t , inqua pra-dicatü ali- 
Quo modo recipitur in fubic&to propoli- 
tionis, vt hzc homo cft animal, nam ani- 
(mal recipitur in hominc, vt pars matcria- 
lis cffentiz ipfius ficut € contra illa dici- 
gur indirc&ta;in qua porius fübieGü inclu 
ditur in przdicato , vt animal efthomo , 
vnd hzc dicitar innacuralis,& illa nata- 
falis, vt declaratü cft ve infit, trad, 1. 
£3. cü ergo vniuer(ale (it in multis, veré, 
atlirmatiue , & dire&é poteft , & debct 
pradicari de illis . Debet auté fic przdi- 
«ari abftrahendo ab illis deterinmmacis mo 
dis prz dicádi effentialitets vel accidenta- 
liter, in quid ,vcl in quale, neceísarió, vcl 


 €ótingenter, quia ex quinque vniucr(ali- 


à enymerádis coueniunt 
inícrioribus neccfsarió, .f.genus, (pecies , 
differentia, & propriumaliud veró con. 
tingcater.faccidens. Item quadam prz- 
dicátur intra e(lentiá,vt prima tria;quz- 
dà extra,vt vltima duo. Ruríus quzdam 

ra dicantur in quid) nemp mo- 
di aer inhzrentis , fed pe li per fe 
exiftenis , & quafi aliud (uflentancis , vt 

genus, & fpecies; alia veró in quale, f. 

tnod&alteri adbzrentis,& ex his quoddà 
gpradicatur in quale efsentiale, vc differc- 
tiayalia vero in quale accidentale, vt pco - 
prid, & accidens . Dcbetiandé po(ic dc 
'6mnibus przdicari , nedum fucceffiue, & 
difiunétim,(ed ctià fimul,& coniun&im, 
n& homo in rationc vniueríalis poteft (i- 
mul dici de Petro,& Paulo; ac ceteris in- 


- liuiduis, vndé dicebat Porphirius;gy par- 


Sion fpeciei plures homines funt 
15 homo,non quidé à parte rei, fed per 
intelle&ü;ratio buius et, quia vniuer(a- 
le habet indifferentiam pofitiuá (ccundü 
uà pot de(cendere ad plura fimul, & có- 
cott de omnibus pari modo pradi- 


-. Sari; quia dici de proportionatur c/)€ jl « 


degita . 


fecun 


Contra allatam do&rinam folct 
obijci Primé auctoritate Porph. dcfinié- 
tis vniueríalia per przdicari de multis,na 
auté pet effe im, ac etiam Scot. q. 1 j.vni- 
uer(.$. Dicendum vbi docet rationé vni- 
uerfalis císe dici de , & fufficiétiam vai- 
uerfaliam a(fignat per dj ci de , quod eti 

robat hac ratione, quía in quid, & in qua 
[: (unt differenuiz eísentiales diuidentes 
vniuerfale in communi , & con(t ituentes 

uinq vniuer(alia (ed in quid,|& in quale 
dnt Ac contrahunt ptzdicari de plu 
tibus, vt conftat cx definitionibus pradi- 
cabiltü, ergo praedicabilitas cft ratio vni« 
uer(alis, Deindé obijcitur ratione. Tum 
quia tunc vniueríale concipitur in ordine 
ad multa,cum cognofcitur couenire mul« 
tis,fed hoc fit per przdicationé,ergo &c, 
Tum etiá , quia. vt paffim Diale&ici do- 
cent; & ipfe Scot.q. 14. vniu. hoc intercft 
inter dici de,& «i in, quod dici de 
fe copetit (ccundis intentionibus, r 
vero per accidens, é contra vero efje in 
rcbus per fe cópetit,& fecundis intentio- 
nibus per accidens ergo cü. vniucr(ale fit 
intentio , cius ratio eris dici de, 
non effe in, Tuatandem, quia vniuer(a- 
le Logicum , vt à Metaphyíico fecerai« 
tut, dicitur vniuerfale in przdicando, & 
metaphyficum in e(sendo,ergo efje in;cfb 
ratio iftius; & dici de illius. 

44 Rce(p.primó falfum efse omnia vni 
uer(alia definiri p dici deyquia propriüs 
& accidés iuntur per ejse in,vt vide- 
bimus di(j. (eq. Deinde nontantum pet 
dici de ,(ed per ipfam a&um pradicandi 
definitur genus, & fpeciem, & ramé cer 
tü eft a&ualem pradicationem non císe 
de cíientia vniucrfalis , imó nec eius pros 
prietaté,fed accidens coe , ficut aus rie 
dendi in homine , vt art, (eq. non igiar 
quia per dici de [olent vniuer(alia defcri- 
bi,& eorum (ufficicntia affi gnari » inferre 
dcbemus eíse de císentia, quia & ipfe Sco 
tus non tantü q.12.& 19.,vniner(led erià 
q. illa 1 f. ingenné fatetur inquid & in. 
quale przdicari non cfsc per fe differea- 
cas vniuct(alis, (cd potius modos;qui in- 

uantà important cócepius contrahentes 
denen quit poísunt deb 

i jo auiem, cur ita actum fr, cita 
EET RE.) 


392 
uia tra&atas de. vniuerfalibus inuentus 
eft , vt rité cogno(centes terminos fim- 
plices abíque errore poffemus eos adin-: 
uicem coniungere fecundü debità (ubie- 
&ionem,& pradicatiopem , vnde cü vni- 
uerfalia defecuiant proximé ad bene enü 
ciandü terminos comunes de particulari- 
bas, hac de caufa. per dici de- fuerant à 
Porph. defcripta , & per dicide eorum 
fufficientia tradita; & demum vniuerfale 
logicum hac ratione con(ucuit appellari 
vn;uetíale in przdicando, vt ideo verum 
fit vniucrfale in Logica potius confideras. 
xi (abratione przdicabilis, quàm vniuet-. 
falis; vnde & illz quinque fpecies vni- 
uer(alis (olent potius predicabilia nun- 
eupari,quam vniucrflia . 

"Ad rationem neg. min. poteftenim. 
vniuer(ale , vt q. feq. dicemus, cognofci 
&onuenite-multisetiam per primam ope 
gationem , quando nempc per (implicem 
apprehenlionem. concipiturin maltis a- 
étualitcr,vel (altim apcitudine. Ad 2;Dar 
€or ibi oit effe conücuite per fe. rci, S 
per accidens intentioni,nonautem loqui- 
suc de effe imr, & quando etíam de ipfolo- 
queretur intelligendum effet de effe in 
xcalis hoc enim per accidens conuenit 
imenrionibus [écundis,quatenus fandan« 
(ür inprimis. Adi3iviiuerfale metaphy«. 
4icü dicitur vniuétfalein effendo, loquen, 
sio.de ejfe: in reali,pct quod non excludi- 
für, quod logicitm nequeat dici vafuzrfa- 

Je in effenda , loquendo. de ejfe inratio- 
nis, tamenne zquiuocátio contingeret in 
Nocabulo, & etiam ob catione nuper ad- 
4loctàm vniuerfale logicum in. communí, 
vu loquendi: vniuerfalc in praedicando 
Zee confueuit;& per praddicabilita- * 
àmezaphy uco diftingui «; — 


JurwAR TICYLVS: il, 


lle.in a&u , er apritudine constituit 
vniner(ale , dici de aptitudiue — 
tantum. e5i paff 


4$. pies $ effe in multi (pe&are 


ad vniuectális effet] am, nedum 
wt dicic aptitadiné, fed étiá vc dicit 48, 
dici vero de muliis efie palfioné taniü , 
vt dicic aptiudinem. Conclufio ves hia-.. 


"Difp. IV. De Viiierfalibus ii Conmiumi! 


bet partes, & quoad omnes colligitur exe. 
Scoto , & probarur . Et quidem primo» 
quod aptitudo proxima ad effendum in: 
multis fimul , & coniun&im (ufficiat ad. 
conftitnendum vnrucr(ale in acta, eft có 
munis opinio , & eam manifcfle tradidit 
Do&orloc.fzpe cit. dum ait indifferen-- 
uam proximá ad elfendum in maltis fi- 
mul complere vniuer(ale , probatur ex 
Ari(t.qui 7. Met.4 5. definiuit, vniuer(a- 
lc per apxitudinemdicens effeíllud, quod 
aptum efl, vt pluribus infit. Necvalet 
cum quibufdam iyd »ibi definiri 
vniucríale metaphy (icum, & fandaméta- 
le; quia, vt notat Doctor in cum textumy 
& caeteri Expofitores, loquitur de vni 
uer(ali formali; & in a&u ; Probatur etiá 
ratione , quiaper vniuerfale in a&u illad 
intelligitur , quod eft cómune , vcl falticr 
cóomunicabile. multis cum (ui diuitione $ 
remanente tamen: adhuc aliqua. eius.vni« 
tate (ed aptitudo proxima, & indi fferen 
tia pofitiua conftituit naturam in tali fta 


tu, quem vtique nom habec à parte reid.—— 


* 





^8 


ialicét; vr ait Doct. naturaàpartereá —— 


u 
Un conDM. vtei intrinfecénon ves — 


pagnet ciTe füb: alia (ingularitate ab ed 
fub qua efjdilsnéHor spon taret 
communis, vt poffit effe in mulcis (rmalj - 
ergo talisapcitudo (ufticit ad confti 

dum vniueríale in a&u -. Confirm. quía 
quou(que manet natura coniuncta Irec- 
eritatinequit dici vniuerfalis, quia vt fic 
dicar tallseo ipo 3 dien india 

uut talis eo ipfo, i i£ indi 
daali pet isediechun ect i add 
fetenter comparatur ad omnia indiuidua, 
vt eis cómunicabilis , etgo &c. Preterea 
a&uali cómurticationi. rationis , qua vna 
fet inexiftericiam concipitur-in multis cit 
fola diuitione. numerali, correfpondetc 
debet potentia , (eu aptitado proportia- 
nata, ergo fi actualis communicatio Corte 
ftituit vniuer(le in a&u fccundo , ac va- 
latin exercitio , aptitudo.& poceniailli 
cortifpondens conflituet. vniueríale ve^ 
lutin actu primo . LT 
6 Negat Blanc. difp.2.q.2. in nata 

abiicacta talem aptitudiné, quia 1n natu 
ta , anteqnaar actu referatuc ad incrio- 


Ta 5 à quibus cfl abftracta , folum (uppa- 
pitur 


Fa 
: ar 





M . exclulionc hzcceitaum; tui neque en- 
- sitas nacura cfl talis potentia, fic.n.cífec 


mes 
* 


eti 


Lu 


x 2n 


» 


! 


3 Ade 


«^84 x 
- 


» 


Saw A 


: Poe 


le [em non;ipis 


- quiuis hoc af 


: Qua[1H. De effentia Vniuerf, Logici-c Art. TIT. s25 


aténtitasnacurz ,& denominaijo ex- 
tüimíecayà qua denominatur cogni.a cum 


»ocetia rcaliscum encitasnaturz fit rca- 
s , ncque ip(, denominatio extriníeca , 
namnab ca folum cognita denominacursnó 
vcro apta ad ef[endu in mulus , ergo ralis 
:apritudo rationis non eít admittenda in 
natura abítra&ta, (ed ad fummum non re- 
pugnantia. ALIS i$ clt hzcfolutio,nam 
quando nil aliud (uppcteret, dicemus 1lià 
nó repugnantá ex incrinfeca ratione na- 
gutz procedenrem,quando non cít impe- 
ditaconíorrio hacceitatis ; quomodo (c 
habet in ttato. pracifionis obie&iuz ; có- 


— &ipià nobis pur odum. cuiuídam apti- 


tüdims proxima,& pofitiuz indiffereua 
.ad effendum in mulus fimul, Ec (ané noa 
.videtut vllo modo negari potte vniuerta- 


 Aein a&u cóftituium per folam apti;udi- 


nem rationis àd, e(lendum in multis per 
diuifjoné diderenziarum ; nam genus , & 
Fpecies, vt icta quzdá potcflarua, & per 
diff. céntias. i0 piutcs partes tübicétiuas 

& rauonis dinilibila, 
pr&cedunc & difiercucias 3n & 
Anferiora conft;iuta, quia vniuter alia funt 
priora natura particularibus, &, procul- 
dubio in illo pt;or: antecedencer ad có. 
traCtioncm , di uifionem fanc voiuer- 
falia io actu, érào &c. |... 
1. 47 Sccundó,u0d ciam ynipérüolitas 
«onlilLa: cum a&tuali coaunicatione ip- 
fius vniuer(alis, colligitur ex scot.loc.cit. 
wbi vult vniuer(alc 1a actu dici dum eitin 
potentia proxima y vt pradicetur de impl- 
&is fimul , (ed nuiquá cit ifipotenua ma- 
gis propinqua ad (ic prac dicadum, mfi qf 
acu eongipiur ynàm in mulus tunc «n. 
immediate potcft (e.jui talis prz dicatio s 
nec vnquam fi eri poreft talis. praedicatio, 
E prius naturá concipiatur , ned apta 
fcd ctiam atu cxittens in pluribus idem 


. eXpréllius habet 4«d.43 «1-2. F-diceps vnii- 


ucale ele [imul dicibile de omuibus 
Jingularibus, 1a quibus. jaluatur,vult ec- 
Bo vniuer(alc 1o actu cciam faluari in fin- 
gularibus polt a&ulem co;cauonem , & 
letum fi: eoatra cómu- 
ncn; qua fepon,t tota rationa vniücte 


(alisin i&à. in fola apcitudine ad cifendü 
in malus , tamé viri graues illad cec ipit 
Biaac.loc.cit, Caeicit.difj. 5. vniuert.fcc, 
3» ita ctiá loqui videntur. Fuentes fapras 
cit. & Mearille , dum ait vmaerfale ia 
actu fieri per actualem collationem eius 
cü (uis inferioribus ; £ulcitur quoque au- 
&oritate exprclfa Arift qui 1. Poft.2 5.82 
lib.2.. ia fine volcas vniucr(ale in atu dc- 
finire, illud exprimit per actam , non per 
'apcitudinenyy: per hoc mnd:cacetnedaas 
cam apticudine , fed ctiaarcuma&u ipfo 
e(lenátin multis cófi(tere vnuerfalicaié 5 
ac ctiam folidiiliais racionibus , quz de- 
ducuntur ex di&is art. 1. contra Suatez., 
nàm propriü eit naturz vnuerfalis eiie 
pcedicabilea«de multus in tauone vniacc 
falis, ergo a&ualis przdicato de mulus, 


iua fit, vel faadatur in a&uali commauni- 


catione naturg per incelle&ü ad illa mul- 
ta. imul, nonzollit vniuerfalitacem ; tum 
quia actus nó deftcuic aptitadinem ad ip- 
fum,v: rifus-riübilita rem, imó potius per- 
ficir, & poait ia a&u fecundo ; rum quia 
nulla alioqui daretur a&ualis praedicatio 
vniuer(alis de fuis fingularibus,; & certe 
in hac predicarionc. Petrus. e bom, 
videmus ly bomo manere in (ua vniuecfa- 
litate,quia non lupponit fuppolitione, » 
, fingulati fed communi, alias eter lenLas 
"Peirus cfl bic bomo ,&, iic nóquam pra- 
dicatezur de Petco aliquod, fibi cóc cuia 
Paulo;n naturayergo vnuugrfaliras codfa- 
flit cuin ipfo actu eilendi,in maltis, X nó 
cuim aptitudine tàu. Cont. quia naru- 
ram e(fcin plucibus actu coi/caram per in» 
telleCtum (ub eadein enutate »ac vnitate 
formalicü fola dilione materiali , [ca 
mumeralt cít actus («cua lus nacucz con- 
fideraiz íecundum eife precio ab in- 
diuidus à parte rci y ita quód na ura fü 
AXali pri ione, ac ind.ff-zenva. pofitiüa 
"fu velati io actu pramp refpecta a 
cxiitendi in pluribus pet cale pott 
adum non detiruamir, [cd porius exer- 
.&eaturgaiurz vniuetlalita$. ...— 
48. Nec v.l ec cüiucra Aduerfariorum 
reípálio aaturam,dua cfl ininfcciogib; 
dcuncre eife pie quia Amacui vni- 


tatem, quam habeba: i | puzcinónis 
cbicctiuz A em in, pluta 
Kk 4  cul- 


384 
tiufdem nominis, & rationis, Non valet, 
quia diuiditur folum sm e(fe materiale, & 
f'oumericum, non veró sr proprium elfe 
fformale, quia vaa , & eadem (ibicorce- 
fpóodet formalis vnitas, vt eft in omnibus 
inferioribus adatquaté , vnde valde diaec- 
fus eft (tatus naturz , vt extat in indiui- 
duis à partc rei difu(a, ab eojquo conci- 
pitur in ci(dem per intellectum , dum fa- 
€ c(t vniuerfalis, naminillo primo fta- 
tu ita diuiditur, vt diui(io redundet etiam 
in ipíammct formalem nature vnitatem, 
ita quod n:tura in ftatu realis cótra&io- 
nis ef! ó hibeat fuam vnitatem formalé , 
non tamen quz fit eadem in omaibus in- 
diuiduis, fed propria vniufcuiufiue, quia 
4f. in ipis multiplicatur natura,& con(e- 
uenter etiam vnitas natirg , vnde in ta- 
Vi ftatu Petrus , & Paulus non (unt vnus 
homo,fed plures homiacs ob pluralitaté 
humaaitatürat in altero ftatu cótractio. 
nis pec intellectum diuifio non redüdat 
in vnitatem formalem naturz fed (impli- 
citet fi ftit intra latitudinem hzcceitatá , 
& ideo natura incali (tata 'contraGionis 
remane:! vna formaliter io omnibus indi- 
uiduis,& (olà exttinfecé multiplicatur nu 
meraliter,vnde & in tali (tatu ob candem 
naturz vnitaté ia omnibus Pecrus,& Pau- 
Jus dici pofsüt vnus homo co modo,quo 
Porph. dicebat oés homines participatio 
nc Ípeciei c(ie vnum hominc. Ratio huius 
. diuerfitatis eft,quia aptitudini refopdere 
aebet a&us ci proportionarus,cum igitur 
aptitudo , quam habet natura à parierei 
'ad c(fendum in multisfit remota , & ad 
plura difiun&im , confequenter ita debet 
ad actum reduci, vt à parte tei'íit in vno 
folo indiuiduo cum fua vnitate formali , 
& nonin al;js; cumautem aptitudo, quà 
hibet EowlA in ftata przcifionis obie- 
Cuz , ad c(fendumín multis , fit proxi- 
ma ,& ad plura conian&im;vt reducacar 
ad idum ci proportionatum dcbet aífi- 
gnari via, & eadem natura per inexiften. 
tiam in omnibus , & fingulis , ita quod 
vnitas formalis cius illi correípondeat , 
yt cft inomnibus indiuiduis adzquate. 
' 49 eere m noftrá non lo- 
c 


tur de illa vnitate importat pcr in. 
Qisifótem in plura ciuídem racionis , 


tuin qu 


Difp.IV.. De Vuiserfalibusin Communi) 


quam natura acquirit ex vi precifionil 

luz , hanc enim vtique concedis 
mus diflolui eo ipfo , quod diuiditur , & 
ad inferiora comrahitur, fiue realiter , (i- 
ue per intelle&ü , vc loc.cit. dicebamus , 
nam talis vnitasc(t prorfus incompoffi- 


"bilis cam differentijs, cum ex (uo conce- 


ptu dicat negationem. a&ualis coniun. 
&ionis cum ets , fed loquitur de vnitatd 
focmali,qus (equ itur naturam ,vt eft to- 
dam a&uale, & effentiale , &c 
dc e(ic, quod etfencialitet dicit, & per pre 


dicationem tribuitur indiuiduis , modo 


idem predicatum obic&:ué famptum isa 
iatelle&us tribuit vai indittiduo , vc cct- 
buat eciam alteri , ergo licét per diuifio- 


nem , & cóntta&ionem ad inferiora di(-—— 


foluatur vmritàs cius , quar ipfim fequeba- 
tur ante diuilionemin tatiome totius po- 
tentialis , adhuc camen etiam poll diuie — — 
fionem perfeucrat vnitas qu iplun(e- — — 
quebatur inratione rotius eilencalis, ^ 
fo Tertio rande, quód dic; d« multis 

fit paffio vniuerfilis , cancü vc dicit apti- 
tudinem , nonadum , docet Do&ot 7, 
Mer.45.dit aic a&um ip(um przdicádi ac. 
cidere vniueríali, quod etram man.(etta 
ratione cóu:ncitur quádo homo v. g.de 
vno folo przdicatur dicendo Tetris cf 
bomoyfané przdicatur adhuc, vc va: uería 
€ , quia non (apponit (uppotiriope fim 
rijfed commuoai,vt fupra dicebamus, 

id aute nó habet ex vi actualisiftius rz- 
dicationis,imó ex vi illius exttncatut re- 
lario vaiuer(alis , vc norat Do&or q; 16. 
vuiuct(.m (ol ad 8.quia ex vi illius appli- 
catut vni fingulari tantum,non ad plura, 
fed przcisé id habet ex vi. przdicationis 
aptitudioalis,oá cíló ex vi actaalis ad vnü 
un fingülare máncat coar&td, tá ex vi 
apritudiaal;s manet adhuc jllimitarum ad 
plura , ego dici de ett palTio vniuer(a« 
lis vc dicit aptitudinem,non actum. Di- 
cesfilrim adi przdicari de plurib. pof- 
fe poni paffionem. Neque hoc bene di- 
ceretur , quia cx vi a&ualis przedicatio- 
nis vniueríale noa magis applicatur ad 
pluraquàm a4 vnum (oluin, fed ad vtrü- 
quc manet indifferens , at cx vi aptitudi- 
nalis neceffarió extenditur d plura. Có- 
firm, id ctiam , quia vaiuéc(ale in acta 

apium 





Du«f. IT. De effeutla Vniuerf. Logici-edrt.IIT. — 583 


eft proxime, & immediate przdica- 

/ c. sam autem aptritudo nó com 
etit ei in primo modo, vt probató cft;er- 
in (cüdo. ; atque ita hzc apritudo prz- 


- dicandr, feu przdicabilitas de multis erit 
pekovimelim dh vcró pdicatio, 


nata fiue exercita erit exercitiü il- 
fius paffionis, vt ft ridere ri(ibilitatis. 
*"$1 Inoppofitumobijcitur 1.proban- 
Moeffe in «onftituere vniucrfale vt dicit 
"ipfam a&um efíendi in multis przcisé,no 


/— Gutemaptitudinem, quia vt arguit Blàc.. 
- sit. vniuerfale metaph 
Ne a&tu cognolcitur natura bnc dif- . 


ficum tüc tale fit, 


ijsinferiorum, ergo viuerfale logi 
-«um tunc fict tale,quando actu cóparatur 


-. ad míeriora, atque adeó ficut vniuerfum 


-metaphyficum non conftituitur per apti- 
-udinalcm ab flra&tionem, (ed per a&tua- 
-Jem , ita neque logicum per aptitudinalé 
"€omparationem, fed per actualem ; vnde 
"ficut vniveríam metaphyficü, vt oprimé 


— - *defihiaurs dcbet definiri vpà atu. à mul 


"tis abftra dtum per racioné , ira paritecvt 
optime dcGimatur vniuerfum logici jerít 
-definiédà vnà acta in mulus er rationé. 
Deinde vniuctíum logicum con(lituitür 
'tále per a&toalem relationem ad inala,nó 
"alice ac albü conflituitur tale per actua- 
lem albedinem, atqui ilb dcfiniturfubie 
€um aclu afkétum albedine'; non autcm 
potens illi afhcere , ergo pariter vniucr- 
fum logicum crit natura aCtu affc&a rcla 
tione ad mulia, tinc dic, noo potett con- 
ipi nátura actu relara, quin concipiatur 
actu in multis , ergo ton potcft concipi 
vniucría lógicé, quincocipiatur vna actu 
in mulis, & con(equenter vmucrium lo- 
gen dcBiniewr vnum actu in multis sm 
ationem .. l'emum opinio Blanc.fic có- 
firmari potcft, niuec(alitas ett 1 elatio ra. 
tionis a0 plui a infcriorayin quibus eft na- 
tura vniuertalis , & de quibus prae dicabi- 
lis cft ncccfie ctt ergo, quod fi illa plura 
non (unt à parte rci , (alim per intelleétü 
accipiat eísc quia relatio nequit efse,vel 
«oncipi finc cxccmis, vnde illa plurayquae 
à parte rei (üt po(f.bilia, dü fit vniueria- 
le,süt in a&u per coladcrationé, ergo vni 
'uersü logicü e(lentialiter re(picit plurag 
inquibus aétu fit; & non aytitüdinc um, 


$2 Ref. hzcomnia stgum enia in z- 
ina. laborare,cócedimus , n. vniucc- 
alelogicum fierí per a&ualem compaca- 
tionem ad inferiora,non autem aptitudi- 
nalem;hzc tamen a&ualis cóparat:o var, 
ucr(alis non fic fcmper ad inferiora , ia 
quibus actu cófidetetur inclufum, fed in. 
tecdum in quibus cálideratar apum iit- 
cludi, quare auliter cadit vtique fem- 
pet (upra comparationé,non autem fem 
pet fupra inclutionem argumenta autem 
ità procedunt;ac fi negaremus a&tualita- 
tem ctiam in coparatione, € ex;a&ualite- 
te in comparatione contendunc inferre 
a&ualitatem etià in iaclufione , xp falso 
deducitur, nà ante actualem inclufronem 
ipfa inferiora (unt, vt potentia includere, 
inquátum inferiora, licut ip(üm fuperius » 
vt potens includi , & fic terminant rela- 
tionem (aperioris, & vniuet(alis anccqua 
conlideretur aualis incluio in multis . 
Dices inferiora non císe , ni(i per actual 
incluGonem (üperioris ; atque idcó oos 
terminare relationemillius in ratione v». : 
niucríalis, nifj per efse jn a&tvale , Neg&- 7 
tuc afsumptü, ficatenim acta elt aliquid 
faperius, non tantum quándo a&u inclu. 
"ditur ia. pluribus, (ed etíam quido ei có- 
uenit aptitado,vt fit ,& includatur in mu] 
«tis; quia ad (ormalitatem fuperioris non 
cit neccísaria actualis inclufio :n iofzrio- 
ribus , fed (ufficit etiam potentials; ita 
inferiora func actu talia, non tanti quam 
do aa includunt fuperius, fed etià quam 
do conliderantur,quod adu cis conuenit 
potle includere , & contrahere fuperius ; 
«x quo patet quid dicendum fit ad fin2u- 
la argumenta , & hacc doctrina expreísé 
habctur à Do&ore q.18. vuiuer(. in cor- 
pore quaft. vect. Item fi aliquid. 
$3 Sccundo obijcitur & contra pro- 
bando efsc /z conititacre vaiuccfale s» 
vt dicit aptitudinem tantum , non ve- 
ró a&um , quia uit paílim Scontiz do- 
ccat cx Do&t. cit. vt naturalit vniuer- 
lalis , requiritur. indeterminatio pofi- 
iua, lcu contraria , [ed hanc inde- 
.termimationem non - ,natura eo 
ipfo , quod ponitur conkra&a, fiue» 
1d tit à parte. tci, Buc per intcileetum, er- 


fali t aum actu cí- 
Lu vaiucifalitas rzpugna m 


$86. "Diu. IV. Dé Vaisevfalibis in Conus. 


fendi in multis;quia hic eft (tatus cótra. 
&tonis . Tum 2. quia qoamuis patura de 
fe indifferens (it ad (ingularitaré , & vni- 
ucríalitatem ditiunctim , coniunctim un 
hzc dao in natura. repugnant , fcd ftatus 
contraéctianis cft ftatus (1 ngular;tatis ere 
EN repugnat ci «niueríalitas in tali ffaru. 
Jum 5. vnmcrfile formalitec ita. habet: 
indecermimnationem ad plura ; vc tic inca- 
pax determinauonis ad vnum at. nacura 
tn ftatu. cótra&ionis c(t determinata ad 
ynum per differentiam cótrabentem , er- 
go non eft vniueríalis. Tum 4. naturacó- 
trata nó praedicatur ,vt indifferens;ac ia» 
deterininata , (cd vt applicata ifti iadiui- 
duo,de quo prz dicarut;& vc vnd cü illo, 
alioquin verénon predicarctur , ergo nó 
manct vniucrfalis , remo:a. enim indiffe- 
rentia tota vniueríalitas ruit, Tum tandé 
natura non habct vniucrfalitatein, nifi in 
fuppolit:onc fimplici, nam quando dici- 
tuc bomo eft fpecies, homo efl vnincr[a- 
lis, ly homo fa pponic fimpliciter, dta q» 
no defcédit ad fuppolita fub fotmalitate 
fpecici, & vniucríalis, (cd qf peraétualé 
kontractionem pra dicatur actu. de indi- 
uiduis, non habet (uppofitionem fiampli- 
ccm, (cd per(onalem, verificatur enim de 
perfonis , & indjuiduis ergo in actuali 
iprzdicatione non habet vmueifalitacem. 

$4 Refp. hzc panter argumenta in 
gquiuoco laborare , ita ,n, loquuntur de 
natara contra&a per icellectuim ad actu 
e(fendumin multis , ac de natura contra- 
a à parte fci, cum tamen ambo hi tta- 
rus conira&tionis fiot intcr (e valde diuer 
fi; quando enim natura có;rcahituc à par- 
te rciycum yna, & eadem ne;ucat efle fi- 
mul ,& (femel ia pluribus , determinatur 
ad vnum, & fit illi propria, arque ideó in 
1ali. (tatu realis contractionis repugnat 
àlii vniueríalitas ; qu&do verà contrahitur 
per inicllccti,cum vt fic obiectiné cóli- 
dcrara non vna & eademin plu 
ribus cumíola diucr(íitate numerali, tunc 
nen conideratar,vt coottacta ab vno fo- 
lo, (ed ab omnibusanfecioribus fimul, & 
femel, itagy licéchoc, & illud cogítitaat, 
nequit camen dici ad vnum determinata , 
aut alicu:us propría, quia indiffcréter om 
nia refpicit , & omnia conít iuit ; & idco 


licét per cótra&tioncd rcalé amittat:mas 
tora radifferéuam potitiuam,. indeice- 
minationem cótrariam,nó camen per có- 
waé&tionen rationis, quz fic zQüalierad 
omnia inferiora: perlcucrante: Vnitate, 9 
4ocmali eruidem natu zin omnibus 
-cepie; cx quo paret; quid dicenda ad à 
gula argumenta naui ad prima ttcja yera 
-ett minor denatura có:racta à pacte rei » 
falla:de ipfamet contacta pcc incelleGt s 
«Ad 4 ctló ex via&ualis.przdicationis 
maneat. yn 'ucrfale applizatum adynu:üy 
adhuc tamcn cx vi aputud;nalis remanet 
- ad alia ind;fferens,& idcó cetinct vniucc- - 
falitatem , vnde dum' dicimus Petrus. eft 
«bomo, ly homo non amittit vnuerfalita- 
cmyyt enim eà amitteret; opus efTeccóns 
ceptum cómunem mutari in fingul . 
Ad vlcfillaett maiorquia natura retiogt 
vmucríalitatem eua in fuppofitionc ab- 
foluta fub qua poteft &t ad indiuidua de- 
fcenderes & idcó fala eft quoque minor, 
| ucícunque natnra deand iuidui 
. pra dicatur, fitluppoGtio-pcríonalis y vr 
:conftar ex dictis Inft.tract.1, c10. 
5 $5. Tertio tandem ob; jcitur , ad pra- 
bandü dici decfle patTionem vniuertalis; 
t dicita&um , non vecró aptitudinem 
quia pa(Iio proportionata vniueríali de- 
ber ctie rationis, non rcalís,at fola aQua- 
lis praedicatio eft relatio rariogis , pradi- 
cabilitas veró eft rcalis , cum talis aput 
:do cópetat natucz euam à. jure eds 
&c. Kelp. naturam cffe pratdicabilcm de 
multis, poffe dupliciter intelligi, vcl fune 
; damenialiter, & remote , & fic cf quid 
cale, neque hoc modo cit pa (jo vniuct- 
falis; vcl formaliter proxi. y. c imme 
diaié ;'& (ic ett quid rationis &, 
vniuerfalis,vide rationem huius in » 
ci H. Dices nuilà dau rglatio rationis 
aptitudinalis,(ed quzlber cft actualis;cu 
ambo extrema habeant actualem cxitte- 
tiam obic&iuá ergo &c- Rel p.quicqu:d 
dicat Braíauol,q. 18, negatur adu. pium, 
nam (uo wodo dátur aptitudincs 1005 
.potiun faperius , & «nfcriusnurcem 
actu cófcrriin roac füb:jcibiliss praedi- 
«abiljs no vcró.in,ratioue actu jubiccti, 
& pradicau  & jo boc teníu collatio eoiü 
erit actualis, (cd elaüo apiudinalis . 
46 Ex- 


» 





TN pec" S ET 
x 


oc Quat De effentia U/niuerf- Lorie MIT. — $87 


- F6 Explicaà Voiuetfalis c(scn:ia, faci 


Je cft colligere germanam vniuc; (alis de 
Biitioscu, uod f. fit nun in multis 
eum. (ui multiplicatrone , Gr: dinifione, 
ac vcram eiusintelligentiam , quz talis 
et, quod per Ly vai ifitelligere'debemus 
vnitaré rationis, per S Vased pa 
uoca habentia folü vnitatem nominis, & 
analoga ; quando süt cürri £quiuocatione 
coniun&ta,quia de ratione vniuerfalis cít 
vt Gc predicarü vniuocü de fuis inferio- 
ribus,.i. habens rationé in fc vnam quo. 
modocunque hzc inferioribus .coueniat; 
fine effentialiter,fiue accidentaliter; dà- 


 tür enim , vt videbimus inca, vniuer(alía 


nedà e(sentialia fed etiam accideotalia ; 
& ratio-huius eft ,. quia cum de tatione 
eniuer(alis fit, quód poffit effein multis; 
ffifi'diceret rationem vnam , (ecundü quà 
reperiatur inillis, iam non effet in mul- 
tis, fed vna ratio efser in:vno ; & alia in 


. alio: ly im multis indicat quod vnitas v- 


filueríalis ton debet e(se numerica , ícd 
Cómunis ; tüm quia .yniuocatio proprié 
fpe&ar ad termini cómanem ;'tum quia 
vniaer(ale-dire&te o ir fingularis 
od adhuc magis declaratur;per part 
Yam à nobis additam ad maiorem - 
fionem cum. fni Ó— di 
fiifione , per quam fignificatur narurá vni« 
uet(alem débere, quidem plaribus cómu- 


nicari, (ed cam fui multiplicitate', ac dic . 


uifioné numerali, itaquod cftó ratione 


eiufdem natura vniüerfalistformaliter, &.. 


effentialiter indidifie po(linc humana in-7 
'diuidua dici vnus homo in coim-nuni , ve. 
aiebat Porph.totiescit. ratione támé-di- 

"uifionis numcralisetiám in ipfam nacará 

redundanus pofsunt quoque d'ei-nó'tan- 

etum plura indiuidua; fed étià plures hori 

Ws. Ex quo fequitur; vt docet Do&or 

hic fob I; & omnes E: áduert ác naturá 

diuinam;eftó de fa&o it tribas perfonis 

comungicata, díci noii poffe vniuer(alem y 

quia non eft cómunicata c maltiplicita- 
t€ nümerali, fed vna, & cadé numcto elt 

jhronmibus tribus (uppofidis diuinis; qua 

etiam ratione req; forma eadem name- 
ro, fi poncretur a Dco. pec teplicacio- 
nem ín pluribüs fubiectis "5 -acquirerec 
vüiuct(alitatem , quia in €js nog iiec 


cum la; muliplicatione rimerali, — " 
57 Facilé etiam eft ex dictis (adisfaced 
rc que(tionibusà Porphiexcitatis de vnie 
uerfalibus in fuo procem: Si enim prios 
Qquaratur, an voiuerfalia fint in rebusve 
potius in intellc&tu .i an fint entia reas 
lia,vel rationis e Refp.fi macerialiterfus 
mantur.f. pro naturis , quz denominarur 
vniuer(ales.süt in rcbus, (cu entia realia, fi 
verà formaliter fumantur j süt entia rae 
tionis, & tanti obie&tiué in intelle&u . 
Adüertendü tamen eft vniucrfale etiá ma 
terialicer fümptii poffe interdü císe ens 
rationis, cüemim vna (ecüda intentio pof 
fit (aper aliam fundari ex di&isdifíp. 3 
q.8ar.2. poterit vniuerfalitas ipía appli 
cari etiam entibus racionis, & ita euenit 
c&entia rationisad inftar realiü à fuisine 
ferioribus abftrahuntar , & iterü ad ip(a 
cóparantur, vnde vniucrfale dicimus c(se 
enus ad quinque vniuerf(ilia', vt infra. Sí 
€cüdo quaratur; an eniuerfalis fint cor, 
porea, vci-erorporea? Refp. formaliter 
Süpta'nec corporea efse,necincorporeaj 
cum ita nom fint nifi quadam (ccü is ine 
téciónes haic, vel ili natura: affixa: ; ma 
tetialiter veró ; quia tatio yniuet(ali 
limitatur ad naturas. corporeas , vel i 
cotporeas, cosíequenter & corporea, & 
incorporea eíse pofsüt ; & etim ab his 
abfirahentzà ^ quandoq, qtidemi per irie- 
diffcrenriaii; quàndoq; vcro'etid per ef 
fcritiá; quando natura, qua dénomtmatue 
vniuér/alis, ef córporea, tüc vniuerfale 
corporeü ctt ; vt homo refpectu Petri, & 
Pauli; quando eft. fpiritualis , tüc eft ine 
corporcü,vcangeliea'natura refpe&tu Git 
briclis;& Rajfhaelts;quando nec eft cora 
porea nec iricorpotca formaliter, fed Ve 
trümd; perari (Hrué; vt fubftantia, quz cft 
ápceXin primo predrteamento,tuünceft abe 
ft rahcus ab vttoq; per indifferétia, quia 
& hoc; & illud else poteft; efto: 
fit £formaliters. quando tanídetri bens 
denominata elt cüsrationis | gy nec cor^ 
porcuin, nec incorpoream efie r 
dix fiit differentia ens realis tune ni 
verülediciuir abítrabens ab vtroq; no 
pev indiffcrenciá, (ed pér elsenciam, quia 
Alla: acgationes ei conuemiünt c(sentiali 


&cc «$1 tandem quafarür y anvniucefatia 


338 


fint in fingularibus , vel potius ab eifdem 
feparata. Hefp. materialiter fumpta effe 
in fingularibus , formaliter veró accepta 
poffunt aliquo modo dici ab eis (cpara- 
ta quatenus vniuerfalitas eft ens rationis 
habens tantum cfíe obie&iuum in intel- 
le&u; adbuc tamen etiam in ifto ftatu di- 
«i potlunt cum fingularibus coiwn&a per 
intellectum ; quia conftituuntar' per cíIe 
jn illis 3&u, vcl aptitudine . 
$8 Eodemt modo alijs quibu(- 
dam quz(itis de vniuerfalibus potcft (a- 
tis 
&iz,vcl accidentia? Refp. formaliter fam- 
pa, nec effe fabftátias , nec accidentia. 
realia, dici tamen poffe accidentia ratio - 
wis , quatenus funt fecundz intentiones , 
quz funt relationes rationis ; materiali- 
t€r vcró accepta , & (übftantias cffe po(- 
fc, & accidentia , & ctiam ab his abítra- 
tia, intentio enim vhiucr(alis fandari 
poteft (uper naturas fübftantiales, & ac- 
«identales , & pud formalitatesctià ab 
bhisabfteahentes, Si quzcatur an tint tec 
'ha,vcl cemporalia? Kefp.formaliter fum- 
ta non cfe aterna,tamdir enim funt,quà- 
dliuab intelleQtu fiant ; materialiter veró 
fumpta , quantum ad exiftentiam adhac 
terea non funt, quia cam hanc habeant 
án fiagalaribus ad corum corruptionem 
elcíinun:; dicuntar ergo terna quantam 
&dceTentiam ; tum quia non (uot in po- 
Aétia propinqua ad corruptionem, nifi 
fn: in cífc exiltentiz , vt Do&.docet 3. 
1).22.q. vn. G. tum quia quantum ad efie 
potlioilc (emper talia fuerunt,& erunt,vt 
«locct 1.d.36.q.vn.& d. 43.tuimquiaqua- 
Num ad pradicata complexa, quz ab exi- 
flentia non pendent, femper talia fucco 
3K crunt,quia etiam fi non exi(lerent fin- 
ria adhuc talia przdicata fibi debita 
» dcftra&is.n. omnibus indiuidais 
-bumanz | fpeciei , vcrum aihuc eífet di- 
«cre hominem effe animal rationale , vc 
slocet 1.d.3.q«4. I. & k. quia verbum eff 
Wn his propotitionibus non dicit exiften- 
extremorum, fed neceffariam cóne- 
xionem inter illa. Scd dices, i yniuet(alia 
queres funt , cecté alicubi permanere 
bat fi nulli effet fingulare, vbi ccá:? 
Befisen Do6.cir, nallibi actu erum, (cd 


-—. - 


ficri ; nam fi quaratur , an fint fübítà- — nerf; 


Difput. IP. De Viineifalibisin Commhni. 


obic&iué folum in intelle&u diuino 4&8 
cognofcente cis effe debita huiufmodi . 
przdicata,& cü his coiungi debere, quà- 
do ad extra producantur in agulatiuus, 


Qv &STIO III 


Ter quam operationem intelleus fiat — 


vniuer(ale in aGiu . 


9 
: ftione có , quod tota anima(t:ca 
fit, (ed quia malcü cofert ad noritià Vni« 
alis Logici, eam difcuticmus non ez 
profeffo, (ed (olum quantum patitur Lo- 
en inftitutum. Pro intelligentia tituli 


b m eft ex 3.dc Anim, 
plicem in nobis conftitui intelle&um y 
vnum » alterum patlibilem, feu 


poffibilem ( fiue formaliter , fiue folum 
rationc diftindtos ) cumenim cognitio 
€x potentía , & obicQto generetur, vt fu- 
sé Do&or 1.d.3.9.7. & nequeat obic&ü 
materiale immediaré recipi in intelicctg 
pet fondi eniin niei fuit, vt in eo 
reciperetur per fni fpeciem,& fimilitadie 
nem intenti » vnde dicebat Arift, 
quód lapis nó eft in intelle&u , fed fpe« 


Ibenter abftiteremus ab hac qu£ , 


» 


cies lapidisque cft accidésquoddamges — 


rens vicem obic&i& illud reprzíentans. 
Verüm licét (pecies fenfibiles ab obic&tis 
externis totaliter imprimantur. in fenfis 
bus,tám exterioribus, quà ioterioribus 
quia & ipf funt adhuc materia cor 
porca, ideóque opus non fit aliquo séíu 
agens mui cum illis obie&is fpecies (cn- 
fibiles comproducat, tamen quia fpecies 
iftz non (unt intelle&ui proportionatz, : 
vtpoté n cít potentia »: fpirita » pU 
ac proinde non receptiuus fpecierá, ni 
der ondas 5 ideó vltra iütcl. 
&um paflibilemqui talis dicitur , qua- 


tenus cít (pecierum » fuit opus 
alià conítitaere iutelledtiuam facultat£, 
quz cx (pecicbus fentibilibus (piritualem, 
ac,vt vocant, intelligibilem fpeciem cli- 
ceret, & intclle&ui po(fibili imprimecet, 
àquo munere producendi fpecies intelle- 
us agens. eft appellatus , de quo fuse 
Do&or 1.d.5.4.6.& quol. 15.quia obie. 
€ta (cn(ibilia non poítunt feipfis produ- - 
eere fpeciem fpiritualem faluim totaliter. 
- 6o Ru 


T--- 


i DEL — 








0 onus. LIT. Quo aC Vuiuerf. fiat... 


76e Rurfus ex di&is difp.przced. q.4. 
ar. 2. & q.8.ar. 1 .recolédi süt varij aus, 
quos circa idem obie&um potcft habc- 
se intellc&tus polffibilis; poteft. n. in pci- 

. mis habere actam abfolutum, quo fupra 
1€ abfeluté fertat non in ordine ad aliud 
ipfum con(iderando, qui etiam fubdiui- 
tür in rc&ü,& reflexü, vt ibi dictü cft ; 
poteft eam habere aGtum collatiuum , 

. que rem aliquam, non iníc, fed in ordi- 
fic ad aliam confiderat, qui rurfus fubdi- 
nidirur, nam alter terminatur ad res , vt 

- $nuicem comparatas in aliquo attribu- 
to eis coneeniente ex natura rei in foo 
Ordine y alter vcró terminatur ad res', vt 

inuicem comparatas in aliquo attribu- 
to rationis , & ruríus actus collatiuus 
tàm primi, quàm fecundi gcaeris duplex 
eft; fimplex, & compofitus; fimplex eft, 
quo concipitut vnum jn ordine ad aliud 
finc aliqua afficmationc ; & ideó pertinet 
ad primam operationem,poreít .n. & ip» 
fa implex-apprehenfio e(ie. comparati- 
uà, vt docct Scotz2.d.6.q. 1. ad 2. & bene 
declarat P.Caucl.q.8.de Anim.n.5.quo- 
modo rclacionem ipfam (emper appre- 
hédimus; cópotitus veró eft;quo intelle- 
&us ita vnà ad aliud cóparat ,vt per actua 
lem przdicationé vná dc alio affirmet , 

- 61 Qraftio ig tur fupponit ad intelle 
&ü dütaxat fpe&tare vniucr(alis cffcctio 
nem , fen(íus cnim , quia eft corpori aí(fi- 
XUS , nequit naturam attingere, nili fub 
conditionibus. indiuiduant tempo, 
ris.locis&c. vt dicum eft q. r.art. 2. n.a 
fol.ad 2. idcóque vmueríale cfficeve. nc- 

uit,quod abf rsh t omnino ab his cón- 

itionibus «. Ncc alias pofle cfficere fal- 
tim ta!c vniueríale, cempe fenfibile ; ab- 
endo quidditatem. rcrum | fen(ibi- 

Ye Quia & ipfa natura rerum fcn(ibi- 

iam 1i (ccondum (c confideretur , non 
amplius cit (entibilis , licec fit quidditas 
tci fenübilis , ratio cft , quia fenfibilitas 
nedum oritur ex tali qu:dditate;fed etiam 
€ €o , quód fit immería ceteris condi- 

! 1nd;uiduanibus, vt reété aduer- 
ut Faf.ualig.cir.difput. 19. fcc. 2. vbi de 

rc agit cx profc(To ; lupponit igirur 
quaílio (vt d.cebamus )(olum intellc&tü 
cdiccce vniueciale , & qu&iit » cuius in 


389 


telle&us (it hoc munus, num agcotis, vel. 
potius poffibilis , quàd fi ad po(libilem 
pertinere dicatur ,quzit vlterius ex aul 
tis a&ibus , qaibus (e poteft exercere cir- 
ca aliquod obiedtum quem adbibeat. ad 
vniuerfale conficiendum . STU 
| 6» Hinc variz sütexortz opiniones; , 
Quidam enim aflerant hoc effe munus. 
intclle&us agétis,quia putant ipfum cam. 
phantafinate,ncdum fpeciem intelligibi- 
lem fingulatis producere, verü etiamfpe 


cies magis , & minus vniuerfaliü inquis, . 


bus proinde narura rclucet denudata à, 
conditionibus indiuiduantibus,ita Auer. - 
1.de Anim.com. 8. D. Thomas 1.p.q.8 f. 
act. r.Caict.ibidem,& de ente, & eflentia. 
cap.4.q.6.Sot.q. 2.vniuerf, Zumel.1.p.q.. 
13.art.7. Mafius fec. 2. q. $. Flandria 3. 
Met.q.5.art.2.& alij Thomflz quápla 
rcs, & ex noflris Orbeilus initio przdica- 
bilium.Faber 4, Met.q. 9.c. 4. citans Do-. 
G&orem ry. d. 3. 3.6. Alij é contra vo-. 
lür,hoc effe munus intellectus podfibilisy 
fed adhuc inter (e difctepant. ; nam affe-. 
runt multi fieri ab intclle&u poffibili pet. 
a&um abíolutum,quo naturam parícinas 
do à fuis inferioribus concipit quoad fua: 


prz-dicata qu:dditatiua;quem proinde vo. 


cant a&tum abtira&tiuum, fcu pracifinüi 
intelle&us poffibilis , vade hzc fecunda. 
opinio parum differt a prima , quia vtrae. 
que confentit vniuer(ale- fier: per ab(lra-. 
&ioncm ab inferioribus , & folà di(cres» 
pant de potentia abítrahente , hac vulc. 
effc intelle&um agentem, illa poffibilé ; 
ita defendüt Au&ores cit.q. A jen qui. 
ftatuebant. formalitatem. vnluerfalis. in 
abíolui0,& Capreol. 1. d. 8. q, z« art. 3«. 
Haru.c.1. de fccund. iotent. Conimb. qe: 
4. Vallius dc vniuerf.in communi q.4 C« 
9. Pctron'us lib.4.q. 1.ar. 6. Serna difpe 
1.fec.4.q. 7ar.6. & alij. Tertia fententia. 
docet vnimeilale f eri per a&tum. collatis, 
uim , quo natoia fata vna. per abítrae, 
&ionem , & policiue indifferens cogno», 
Ícitur pluribus inefle cum tali nitate. 2» 
vel f'altim fic apia ad inc(lendum, ita com. 
muniter Scouitiz cum Do&tore 5. Mer. 
11.& Eib.7.q.13:56 i0 1.4. 3: q 74. 4 
1. q 2. & ex prote(fo 2.d 1 vbi cius 
Expolitores pta ertim Lishet- S. rct, 


E 


E 


. Tromb.7. 


$98  Difpu.IV. De Voiuerfalibus ih Comi : 


do 

" s. vue, Er 7.Met. 

« Bargius t.d.3:9.6:$. Ex alio mem- 
MidQuuc: 3» Q.6.diff.3 . art. 2, 'Mcurifle 
ldc.cit. Merin.di(p.2.dc Vaiuerf. q.1.1t€ 
ex Thomiftis Complat.difp.3 ..6. Loan. 
de S. Tho.p;2.Log.q. 4.art.2.Sanch.q.58. 
Vniuerf.Soncin.9. Met. 27 .£auet S. Tho. 
opuí; 55. &1;p.q.28. art.1. q. 7. de pot. 
art. 1.4. Met.le&.4.& -Pecibet. le&.10. 
Jtem Kecentores ex Societate , Kuuius 
q.5-& 6. Vnerf. ies ^ Up 
6.concl.6. qui alios citant. Mor f.diíp. 1. 
Log:q.8.& Blanc:(upracit. V erüm neq; 
adhuc Au&orcs cit. omninó intere co- 
ucniunt,gnificant .n. aliqui hunc adtüm 
«ollatiuum efle primi generis , alij infi- 


nuant eífe [ccüdi ors (nam te vera in. 


hoc puncto non fe fatis explicant). Rur- 
fus quà plurcs volunt hunc actü collaciuü 
effe fimplicé (pe&tantem ad primà opt: 
ratione, dli] inquiunt effe compoficü fpe- 
étátem diecindi, & ita defendunt qui- 
cunq; contendunt c(fentiá vniuetfalis có- 
fi (tére in aduali prezdicatione de multis. 

63 Demam nonulli Moderniores vo- 
Jentes relatas fententias concordare , di- 
ftinguunt , aliud effe vaiucríale fieri ab 
intelle&u, & aliud cognofci , vt vniuer- 
fále ; fit .n. pet fimplicem ab(tra&ionem 
abíque aliqua comparatione , non tamen 
cognoíci poteft,vt vniucr(ale;nifi per co 

iti atiam, quia debet co 


gnoíci cum ordine ad inferiora Sed hzc. 


concordia parum valet,quia ens rationis, 
quale ett vniueríale , vt hic de co loqui- 
mur, non hábet, nifi effe obie&iuü in in- 
tclletu -non habet autem cale e(fc;ni(i ex 
vi alicuius cognitionis, crgo tunc fit vni. 
€, 
ratim:loquendo fieri: entis rationis 
El cortofcile intantum fiunt , inquan- 
tum cognofcuntur ,.vcdi&tum eft diíp. 5. 
Q4» att. 2, ergo prorfus incpta:elt hec 
concordia , ac proinde ipfa relicta . 

64. Dicendum eft vniucrfale in actu 
nó fieti per a&tü intelle&us agentis, (ed 
poffibilis, non q uidemabfolauim , fcd 

iuum, non compofitüfed fimplice, 
& hunc non primi , (ed (ccundi gencris. 
Conclufío eft Scoti  & Scotiftarum loc, 


iter, Ant. And. j. M«t. 26. 


qaando coguofcitur. ;'tam quia. 


cit. qunad.ocs partes, /& quoad (ingufas 

probatut. Primó non fictipera&umius - 
tellc&us agentis (ed potfibiliset alia lo» 
«amittamus,docct Scot. (pc cit. 2. d. 3, 

Q1 fub H,ibi .n.ex profe(fo impugnar il. 

lud di dintellcétus agens faciat: 

vniuer(ale illis vcrbis ; ex boc apparet: 
improbatiosllius di£it quod intelletius. 
agens facit vnuerjalitatem in rebus per. 
boc , quod denudat ipfam quodquid eft 
inpbanta(mate exiftens, dc quo ftatim: 
infra concludit, quód in intelle&u agéte 
munquam «efl tale, cui potentiaproxima 
conuenit dici de quolibet,fed tantum e(l 
4n potentia proxima, vt est inintelletiu 
pffibulg& probatur efficaciter quía opi 
mio aduería 4dcÓ flatuit vniuerfale fieri 
pet perirsarmyr Vua quatenus arbi. 
ratur ipfum ita dbflrahere fpecies intel- 
ligibiles ex phantafmate , vt naturam de. 
putet, non tanrum à materíálitate , (ed éc 
à i indiuiduantibus , ita g» 
in 

tury athocfundamentum eft fatis dubiüs 


quiavtdicemusinlib.de Anim.probabie —— 
lius cft fpeciem produ&am ab intelledta.— 


agente reprzíentace naturamadhuc.cum. 
conditionibus indiuiduantbus , quz im 
phantafmate-reluccbant ;.& intellectus 
offibilis fit ille qui cam vltcrius abftrae 
darácoditionibui illis,ita quod fpecies, 
& phanta(manondiflinguantur cx obic« 
&o repraríentato;fcd ex propria entitates 
quód phanta(ma fit ens corporalej& fpes 
.€ies intelligibilis (pirituale ,"vnde intantü 
intelle&us agens .dicatur abflrahere à 
«concrctionematceriz, inquantum produ« 
cit fpecies (pirituales ; hzc enim ett ma^ 
gis recepta dcétrina dc intellectu agéte, 
quam docuit Scot.4.d.4$.q.3. Ttotibgs . 
Mct.q.7.& 8.Bargius cit. & alij Scotiftar,, 
qui paffim «cum 1pfo dicunt intellectum. 
agentem vtique transferre obiecta dc or« 
dine in ordinem, .i. cx otdine materialiü 


.ad ordinem 1mmaterialium ,non tamcm 


ex ordine fingularium ad ordinem vni« 

ueríalium ; & idem cum Scoto docét alij 

cómuniter-A mic.cit.art. 3. l'a(qual.(cc.3« 

Auería q.8.Blanc.cit. cum coeteris. Ac« 

cedit,vt aduertunt omnes hi Auctores, gr 

ctiam dato iniclle&tum agentem * ab- 
: fira- 


iefolanaturacomunisreprefentee ——— 





bá 


ey Dii 


sd 


"étz8 


fftahete fpeciem, vt etiam depuret natu- 
támà condicionibus indiuiduaritibus, ad- 
hac tamen non dicetur efficere vniaerfalc 
4n a&u,quia tora eius efficicatiatermina- 
'tur ad illam fpecieni;qua eft quid fingu- 
lace; poterit igitar ad fummum dici intel 
esiceduul paio ue 
tntádo quaténus i yqua 
ex byiotlicf eft reprafentatiug vniuer- 
falis , aut vniuer(ale in libitu ; quatenus 
at medium y quo vniuer ale in a- 
apo. poffibilí j dum illi 


ger fpeciemi obijcitur ; vt docet 
Sin hun fenis iren $ o: 
füám , & Caict, cit; pro prima opinion 
coniu doaside S. Thom, &dlij Re 


tiores Thiomi(ia. 


6$ Secundo quód nó fiat per a&ü ab- 

- fofutum , & przcifuum intelle&us pot 
fibilis(ed collatiuum , eft Scot. cic dum 
ait vaiser[ale in au e(fe illud ; quod 
liabet vuitateni indi, d y fecimdum 
iffuni idem ef in potentía proxi- 
3t dicatur de quolibet fuppofito y 
fectitidim mentem DoGoris «inc 
fit nattita a&tu. vniuerfalis , quadido iam 
faGa vrià ,& indifferens pofitiué per ab- 
flra&ionent poftea comparatur ad infe- 
tiora in ratione participabilis fimul ab 
omnibus , & de omnibus pradicabilis q» 
adeo clarum eft , vt nefciamus quo verbo 
Dod&oris ibidem motus dixerít Pafqual. 
eit. ipfom inibi fencire , qy vriiuctfale frat 
pet cognitionem pure abítraGtiud ; plané 
Pr ot ibi vult vniuetfale ia acu. effe 
s&dicabile de rnultis ; & nà poterit hoc 

i pet itioné pure abftractiuá, j: 
natara fic abftra&a qon eft de alio predi. 
cabitis,nó. ni. dicimus Petras efl bumani- 
tat. et igitur , ve natura per a&tü ab- 
folutà abítra&ta ab indiuiduatione , quz 
ipfam ad vnum deut inabat, fiat cócre- 
ta pet tefpectü ad ififctiorasquod fier; ne 
(ine (upetueniéti a&u collatiuo.Ne- 

ue dicas pofita tali abftractione racurze 
jm in €a refultate re(pc&um ad inferio 

ta je interuentu noui a&us, qui col- 
latinus dicatur : Hoc enim proríus vo- 
Juntari diceretur j tum quià ex Vi a&tus 
abftta&iui potius tollitur à naura qui- 
libet refpe&tus ad inferiora ; quàm po- 


0 Sesduafl IT. Quo aGbw fier Vuiuefale?— sor 


natut ; tum quia relatio rationis, & fe 
cunda interitio ; qualis eft vniuerfalitas y 
non làbet effe per refültantiagex vi po- 
fitionis extremorum y fed ex vi cognitio- 
nis, & negotiationis intelle&us ex. dictis 
difp.3.q.4.ar.2. Ratio antem à priori hu- 
ius atlerti eft; ; quia vniuerfale definitur 
vbum in multis,ergo nequit natura. hanc 
vniuerfalitatem recipere , nifi conicípia- 
tur in ordine ad multa y fed hoc fieri ne- 
quit pet abftra&ionem y quando .m. ime 
telle&as naturam abftrahit , potius illam 
fegregat ab inferioribus, $ àm concipiat 
illis comimüriem , crgo id fit per compa- 
rationem j prob. min, aliud .ni. eft conci 
perealiquid in alio , aliud veró concipe- 
xe aliquid fine illo , vel non cum illo, per 
abfira&tiotem intellectus concipit na- 
tüirarh don coricepto aliquo inferiori, et» 
£0 per abítra&ionemi nequit natura vni- 
uer(alisfieri , & hac ratio vrget tàmi de 


abftra&ione facta ab intellectu poffibi- 
lijquàmi ab agerite 

- 66 Tertiosquod fiat per a&i collati- 
ad ficiplicei», nó compofita, fequitur ex 
extent Dod adum prd gp 
€x fent. .à i 
fiere nát pr i iaiplceft 


veluti exercitium pradicabilicatis , &c vt 
aiürit Complut, potius faci przdicatumy 
quá ptzdicabile ; pradicabile verb 
ponit voinerfale tám a&tu conttitutütri s 
üid efteus ) send , €rgo a&ualis pr&- 
duo; quz fit per comparationem com- 
ofitam ; fupponit iampridem vniuerfa- 
^ formale conftitutum .. Accedit, quod 
eft5 per a&ualem przdicationem com- 
furgat aliqua relatio rátionis, heec tamen 
ad vniner(alitacer (ufficienis rion eft, quia 
vniuerfalitas refert naturatm ad multa» 
ficceffarió,alioquin vniuerfalitas non ef- 
fct , ar przdicatio actualisex di&tis ibz 
art, 4. indifferenter refert niuerfale adi 
vnum , & ad plura , loquendo praferti 
dc pr dicatione exercita , ergo non et 
fufficiens ad conftitiéndum vniuerfale 
imb ait Do&ter q. 16. vniuetf: per Bag 
przdicationed actualem pótius extta- 
beari à nanura relationem vriuerfalis 
quàin conftitui ; ob rationeti allácam' . 
Quarto tandem , quód vaidérfale fag 
per 


392 
gera&um collatiuum fecundi i$ , 
fion primi , conftat ex ditis difp. 3. q. 8. 
art. 1. vbi diximus fecundas intentiones , 
dc quar namcro cft vniuerfale logicii , 


, per talem actum collatiaum ficri; Er fi- . 


cutibi diximus fecundam intentionem 

actum collatiuum accipere tantum 
effe materiale , & dereli&um ex illo co- 
dem a&u in obicéto comparato, eífe au - 
tem rationis formale , & actuale recipe- 
re per alium actum reflexum , quo illa.» 
extrinfeca denominatio comparati con- 


- €ipitur in obic&to comparato modü 
i relationis ad aliad obietü , cui 


comparatur 5 fic in propofito cü dicimus 
. vniuerfale accipere effc per a&tü collati. 
uiid cft intelligendü de e(fe materiali, ac 
. dereli&to rationis , quia efle formale non 
i niti cü intellc&tus reflc&és fe (u- 
4ptà naturà comparatá in attributo ratio- 
nis ad inferiora;cócipit talé comparatio- 
nem in natura ad modum cuiufdam vera 
relationis ad inferiora terminatam. 
4, $7 Inoppofitü obijcitur r. vniuerfale 
kids fieri ab iptelle&u agente ; tài quia 
; Vt ait Faber cit.eft expre(là Scoti fenten- 
1a 1.d. 3.9.6.6. Contra ifl am opinionem, 
vbi ver(ZNpba arguitur bic habet Do&or, 
quód in fpecie rclucet actu vniuerfale, & 
7-Met.q.16: manifcfté declinat 3d hanc 
partem 5 Tum quia id (uadet ratio, nam 
wn;ucríale e(t obie&umincelledus. poffi- 
'bilis,fed talc obie&um praeparatur ci ab 
Antelleu agente,dum LI ab(trahit à 
phantafmatibus , & pre cedit quécunque 
a&üintelle&us potTibil:s,ergo &c.Refj. 
textum à Fabro citatum fignari pro ex- 
Aray& quando etiam conccderemus intel. 
Ae&tü agentem tales ab(trabere [pccies , 
mon fequitur ip(um ob. id proprié facete 
vyniuerfale, (cd g» former fpeciem,qua me- 
diante poffibilis inteilc&tus naturam in- 
telligens Gne indiuiduatione formet vni- 
uerfale , vtíupra dedu&tuin e(t,& in hoc 
fenlu dici poteft in. fpecie relucere. ada 
vniuer(ale,quatenus nimirüm in ipfa obie 
um cít actu infpe&um ab. intellectu 


Eae mel egiosin prt ird ni(i ddy: I 
itu. Ad locum ex Met. ait bands rius ngularibas , quia fit per abitractió- 


Difyut. YV.. De Vniuerfalibus in Commumi . 


nem(ed in 2.d.5.q. 1. faam docuit 4. dez 
inde , quod in Mct. loquitur fecundü te- 
nentes;quód intellectus agens cauíct co- 
itionem,quod cómaniter infua Scho- 

a non tenetur, & in 2. loquitur fecüdum 
aliam viam probabiliorem ; demü ait 9» 
in Mct.loquitur de vniuet(ali habituali , 
quod cft (pecics intelligibilis , & in 2. de 
vniuerfali a&uali. Ad tatione ià diximus 
q-1. art. z.in fol.ad 1.vniuerfale fandanie 
taliter tantum efle obie&um intelle&us 
Ji.naturam,vt à fingularitate. prafcindit. , 
vel precifione negatiua , quomodo prz-- 
fcindit à parte rei , quatenus formalitas 
naturz non eft formalitas hzcceitatis , 
yel przcifjone pofitiua , quomodo prz - 
fcindit cam per intelle&um (ingularitate 
denudatur ;» qua etiá re(pontione vtantur 


.Complut. hoc tamen non c ft intelligen- 
. dum cum przcifione., qua(i intellectus 


nequeat cognofcere etiam fingulare,vt in 
lib.de Anim. dicimus ay 
68 Sccundo , quàd vniuecfale fiat 


. actum abftractiuum intellectus poffibi- 


lis,nó comparatiuum;quia yniueríale de- 
bct effe vnum;fed tale non ctt;cum conci 
pitur in mulcis,quia fic e(t multiplicatum, 
& diuifumyfed us quando abítrahitur 
abillisergo fit peractu abí(ltracciuum; nO ^ 
comparatiuum « Tum 2.quia nili natura 
non pra (cindcretur à differentijs, oüuá 
,€am vnitatem , & indiffecentiam acquire- 
reret; quz ad vniuer(ale defidcratur;ergo 
actus abítractionis eft necc(farius ad vni 
uerfaliratem. Tum 3;vniueríale ett vnum 
aptum in multis, at natura habet vtrüque 
ex vi lolias abftractionis ; habet vnitaté , 
vt pater, habet etiam aputudinem finc in- 
teruentu alterius actus ; quia banc habe- 
bat à partc rei,fed remotam , & impcdi- 
tam à diffcrenua indiuiduali, tale autem 
impedimentü olg per folam abttra- 
cuoncm,& aptiuflé , quz erat remota , 
fitrproxima. Tum 4 natura fit fingularis 
ex vi diffcrentiz contrabentis , ergo fict 
vniuerfalis ex vi actus praticindentis il- 
lam à tali differentia. Tum 5. & 1. Poft, 
«& 1. de Anim. vniuerile dicuur, pofte- 


'€it.primó,quod Do&orin Mcr. cómu-  ncmab cis,yt omncs exponunt. 


hem yine temporis fecutus eft opinio- 
T 


69 Rclp.non folá debere effc n , 


v JOE o 


' 
—D nmn am Det 


M? 


j: 





0 Quafi. LIT. uo ali fiat Vniuerf. 


fed vnumin multis ; quod non habet ni 
tura ,cum pracise intelligitur à fingulari 
busabhiradia » quomodo aucem talis vni- 
tas vniueríalis coafi (tat , nedum cü apti. 
«udine ad effendum in mulis , verum etia 
cum ipfo a&u , fatis explicatü eft q.pra- 
ced.art. 3. przfertim in (ol.ad 2, Ad a. vc. 
ram e(t a&am abftra&ionis nature à fta- 
tu exiftentiz , & contra&ionis realis nc- 


- ceffarium effe, vt przuiam difpofitionem 


ad vniuerfalitatem inducendam, vt nimi- 
rüm natura , qua à parte rci erat vna om- 
nium per folam indifferentiam, pott ab- 
fira&ioner fa&am concipi poffit in om- 
nibus vna per incxiflétiam a&u, vcl apti- 
tudinc faltim, per qué actü proprié natu- 
ra fitvniuerfalis,vnitas .D, natucz, vt eft 
vniucr(alis ,non eft vnitas abfoluta , fed 
relatiua;, non ergo negamus abflra&ioné 
fuo modo concurrere ad vniuer(ale , (cd 
dicimus pet ipíam non compleri , fed 

Lus percomparationem. Ad 3.aiantc Re- 
centiorces nacurà à differentia ab(ira&tam 
non effe comunem ; & aptam ad efTendü 
in multis pofitiué, fed tantum negatiue , 


quatenus non eft ME 
tate; atque ideó non císe vniuer| quia 
ad hoc requiritat communitas pofitiua . 
Nos concedere debemus etiam pofitiué 
e(íc cómunem , hanc enim aptitudiné ad- 
fcribimus naturz ctià in ftatu realis exi- 
ftentiz licet remotam, & impeditá à dif. 
ferentia indiuiduali ;jadhuc tamé au vni- 
ueríalis dicenda non eft,quia nondü con- 
cipitur apta ad effcndü in pluribus fimul, 
fcd «in ditiun&tim, concipitur aüt fic apta 
p«r nouam rclationé rationis , (quia talis 
aputudo ncquit cffe realis ) & tunc dici 
potcft vniucrialis inactu, vnde ad vní- 
uerfalitacem rcquiritur, vcl quod fit a&u 
in oultis , vel faltim apta ad effendum in 
illis cóuun&tim,quz aptitudo nó habetur 
ex vi. folius abftractionis ; fed noui actus 
i cmd Íuperuenients , per qp patet 
| Poncium;qui ob predictam rationem 
4ifp.5. Log.n.74. probabile iudicat natu- 
Tam fieri potie Logicé vmuerfalé per fo- 
lam e:us abftr;étionem à differentia in- 
diuiduali , qua co 1o ccníctur in poten- 
tia proxi ma v poffit przdicari dc pluri- 
bus; €^ intali (tatu fit, libera ab iopeii- 
&^Sica. 


393 


mento fingularitati$ .. Ad 4. patet ex di« 
&is q. preced.art. 1. in folut.ad t. uomo - 
do natura ex vi przci(ionis à differenria 
con:rahente nó fit vniuerfalis, niti funda- 
meataliter, quad non tranfccndit limites 
vniucrfalis metaphyfici. Ad . patet ex 
di&is abttractionem cócurrere ad cófti- 
tucionem vniuer(lis , vt excludit concre« 
tionem rcalem naturz cum fingularibuss 
quia talis conctetio , & cótraétio vtique 
tollit vnitatem naturz, qualis exigitur ad 
vniuerfalitatem , non aut concrctionemy 
fa&am per intelle&um , & fic loquantur 
Expofitores ;jn eum locum Arift. dum 
aiupt vniucrfale ficri per abftractionems 
alia argumenta ad hoc facientia vide qe 
praced. art-i, cum folutionibus . 

7o Tertio tandé, gj nonfiat peractü 
collatiuti fimplice, fed cópofi tum ; Pro» 
batur, quia nequit intelle&us comparare 
natuià ad indiuidua nifi cognofcat in eis. 
efíc, & eis couenirc, fed nó cognofcit cis: 
cóuenire;nifi quatenus ficatur de illis y 
ergo fit vniuerfalis p cóparatione copoli- 
t,nó aüt fimplicé,cü hzcpó detur, quia 
nullaróne ficri poteft naturá concipi vt 
conuenientem multis , quin cam de illis 
multis i éd, Sc rMtin alberi coue-. 
nire ;nifi per affirmationem. Confirm, 
quia ifte a&us comparatiuus, vel attingi 
naturam effe in multis a&u , vel apti 
ne tánt i, nen fecundá, quia ralis aptitudo 
ponitur in natura per folü actumabftra- 
Gionisque virtualiter eft cóparatio, hoc 
ipfo , quód naturá relinquit aptam ad fua 
inferiora,ergo primü,fed non intelligitur 
natura au in multis , nifi per a&ualem 
pradicationem de illis, ergo &c. Tandé 
per honc actum collatiuum natura c 
ratur ad fingulatia,vt fuperius ad inferioe 
rà fed inferiora conftituumur talia 
actualem inclufionem fuperioris , quae fit 
pradicando hoc de illis , ergo &c. : 

71 Refp. comparationem fimplicem 
fpe&antem ad primam Ros ccel d 

in&am à compofita ,qua fpe&tat ad fe- 
cundam , plané negari non poffe , vt dixe 
muscx Scot,2.d.6.q.1.ad 1.cuíus doctri- 
nam reci piunt omnes ([ppracic.Au&tores, 
tum quia fimplex apprebenfio non(olum 
shiesinoi dedi opo dais 


394 


vt patet, comi 'intellc&us ad ptolationem* 


icuius propoGitionis dubia concipit v- 
tique predicatum in'ordine ad fübie&tü, 
fcd non progteditür vlterius, quia dubius 
eft, an debeat affirmare , vel negare , & 
hec vocatur compatatio fimplex, vel co- 
gnitio vnius in Ordine ad aliud abfque af- 
f&irmatione ,' vel negatione 5 tum etiam 
quiain feníi ion eft operatio enunciati- 
ua, & taineri oculus cernit per fimplicé 
ibcuitam albedinemiin paricte,z ftimati- 
u4 ouis cognofcit inimicitiam in lapo, & 


fen(us communis difcernit inter obiecta: 


fen(uum excernorum ; at'hec nor pof- 


fnnt cognofci fine aliqua faltim virtuali- 


'comparatione,tam demum;quia intelle- 
&us attiagit fimilitudinem duorum al- 
borum per finiplicem: intaitamr extre 
morum relatorum abfque aliqua affirma- 
tionc, ergo: fimplex apprchen(io compa- 
ratiuanegar; nequit? An vero in hàc tfim- 
plici comparatione: plurium adinuicem: 
artipgatu? cohucnientia y vel di(conue- 
nientia coruin:ad' inuicem , quidami ne-; 
gant , vnde in propofito cam'intelle&us: 
efficit vniucriale comipatando naturam 
ad inferiora, concedunt intellectum nom 
aninpere conueniétiam- fuperioris ad in- 
fetiora,, putant .p. id fieri non polic (ine 


... €omparatione compofita, ac enunciatio« 


* 


ni , Sed adhuc dicendum ett in (implici 
»paratiene plurium ctiamconuenien- 
tiam;vel diconuenientiam corum attingi 
offe , nam in excaplis allatis ouis attin - 
'onüenientiam cam lupo , & intel- 
 conluenientiam ioter duo alba per 
aplicem intuitum; igitur ad argumen- 







Aum rieg. min. potet.n. natuta abftra&a 
.&9ncipi pluribusconuenire coniancti my 


& aptitudinaliter , & a&ualitet 9 & vtra- 
is tenetemus: vniueríale con- 

itui per folam conuemientiam aptitudi- 
xalem, fané argümentüm nollam vim ha 
beret ; conftat .m. dari talem conucnien- 
uam faperioris com inferioribus ab(que 

iali praedicatione - | 
.. 21 Ad 2. dicimus pera&tü compara- 


eos fufficit ad vaiuer(ale ; & 
.cummultis 


Viam fimplicem vtroque modo factum 

gefaliae voiucr(ales& Éil(um cff,cum at- 

Uungitug natura aétu ib gnultis » id ncccí, 
a 4.! - 


"Difp. I. De' Pniuerfalibus in Communi . 


fari ficri debere per a&aalem praicaz: 


tioné, vt uet ex modó didis, (i cut etiam: 
fal(um eft , vt atringatar aptà c(lein mul- 
tis (imul, & coniun&im , (qualis cft apti- 
tudo ad vnidéríale requifita): fufficere 
folum a&um abftra&ionis ,' quia licét ex 
tali actu aptitudo remota , quam à partc 
rei habebat naturáad multas difiu im; 
fiat proxima ex remotionc hzcccitatis 
facta per abftrationem , & in: hoc fen« 
fa aptitudo proxíma ad multa ditiu&ctim 
dici poffit refultare in natura. ex vi lolius 
abitractionis, taméaptitudo proxima ad 
multa coniunctim non hibetur , nifi per 
faperüenientem: a&lum comparatiaum y 
vt in| rc info ad 3: dicebamus; 
ncc abítractio dici poteft virtualiscom- 
atio natut ad niültà hoc fecundo mo* 
o, nempe ad aiultà coniunGiim , quia a 
€ay quz per cogáitionem habent effe , nà 
(ufBicit vittualiter cogno(ci , vt a&u di- 
cantur hàberc effe , (ed foluin habebunt: 
effc virmalitery & iri potentia . Ad 5. pa« 
tet ex dictisart.3.q. praced. in fol.ad 1. 
ad formalitatemr inferioris non.neceffa-: 
rió requiri: a&taalem' inclufionem (upe- 
rioris, vel fufficece aptitudirialé ; & quà, 


do'etíam actualis nece (Taria foret , falsi . 


cft hanc fieri per: a&um ptz dicandi (ufa 
ficefet v p ins ^ ui 
74 Ex didiiscollipi poteft;quomodo! 
fiat natura viiuerfalis: formaliter , primó: 
-n. apprcliendit intellectus tingularia , ac 
realem eorum conueniétiam ;; deíndé ab- 
ftrahit natutam illam jqua erat ratio:con- 
uenientiat inter illa, abfiractio ; licét 
in huncmodum: regülariter fiat ,' ab(olus 
tà tamcn fierictia poteftab vno folo fia- 
gulari , confiderando nempé naturam 
abfq; expre(fa conlideratione tatis indi- 
uidui , vt diximus arr. 1. q-przced. in fol 
ad 1.ad vlt. cóf« Tertio coparat naturam. 
fic przciam ad indiuidua inaliquo attri- 
buto rcali, quatenus illam; nouit 2quali- 
ter. párticipabilé ab-omnibus difiun&im 
talis.m. aptitudo: in natura ad eífendum 
in multis difiundbim realisct , quia erac 
ctíam in natura artc przcilionem y licet: 
non proxima, & expedita ob impedi, 
tum diffcrentig indiuidualis , & talis cit 
aétus colliuus primu gencris« Qoa: 


vlte- 


^ 





04 
) 


u————t o 


Quafi. IV. ue Natura fondem Voinerf. 


*, L 4 * - * 
reris pop litat eam comparádo in- 
diuiduis,velüx omnibus communicabilem 

coniun&tim, & fic; conftituit vn uerfa- 
le formale jn actu primo , & hic cft a&us 
,€ollatiuds fecimdi generis; quia talis apti- 
tudo proxima ad eflendü in multis con- 
| iob&imnon eft realis,(ed rationis. Quin. 
1ó rurfüscomparat nauiramad indiuidua 
. comparatione fimplici concipiendo illa , 
vt vnam formáliteria omnibus per inexi- 
ficntiam,& tolü numerice diuifam,& tjc 
.€ottituitor vniaerfale foripale in a&u fe. 
;cüido,& hic etjà a&us cít cóllatiuus fecü 
, di generis,quia talis a&us ine(fendi natu- 
rz-in omnibus pet. inexiftent/am non cft 
à parte rei , (cd omnino petintelle&tum , 
"Sextotandem, quia in tah flatu eft.pro- 
ximé przdicabilis de. omnibus , quibus 
ineffe cócipitur y exercet ralem vnjuetía- 


litatem cóparationc cópotita , dum illam : 


»yüam naturam méte concept enüciat de 
"fingulis przdicatione dicéteshoc ctt hoc. 


QVASTIO IV. 


Quibus Netiis pe[fit applicari intentio 
- Fniuer[aliratis,. : 
; D refolationé haius fiti duo 
" A. dubia funt hic duicorienda. Pri- 
mum ett, an vaiuct(alitas conucnice pof- 
fit nature ompinó immu'tiplicabili à par- 
te cei , hcuc Thomiflzs quamplures po- 
nunt ele naturas Angclicas, quas iudicát 
immultiplicabiles -£ccundü numcrü..Ca- 
ict. V p«q.15.att. 9. decote; & eff'eotia c. 
4:0. in Log.c.de fpecieyvt adhuc tlá- 
te bac opinione. defcnderec fubftantias 
angelcas varias (pccies cóttiruerey ait ad 
fundandum vniucr(ale log'cum ;pon etic 
neceífatium , quod.natura poffit multi. 
plicari naturaliter , vel fapernaturaliter, 
fed (ufficete , quód obijciatur intellectui 
non patricularizata quia tunc;haber non 
repugnantiam ad efíendum. io, multis,un 
dé poflca concludit, opus non offe, quod 
commünicabihtas , pct quam qonftitui. 
ruc yniuetíale , habeat. fundamentum ex 
ace Midi; fed. fufficit; quod'habeat 
cx parce noflri, quatenus inceile us s.de- 
nudando fiatucá ab idiuiduatione, illam 
cohicipiteü quadaaycoicabilitate; & hoc 


uod TT 95; 


39$ 


modo defendicnaturá caiufq; Ancli,ct 
à parte rei numeraliter jmmultiplicabilc, 
fieri poffe vniuer(alem , fi cocipzacur fing 
indiuiduauone; cui opinioni adherent €t 
illi Thomiftz , qui conccdunt Angelos 
poíle de potentia Dei abífoluta 4n.cidem 
pecie multiplicati , quia d:cunt fa&a etià 
;fuppofitione , quod nequeant multiplis 
cari,pofíc adhuc nauiram Angelicam fie- 
ri vmuerfalem inodo cxplicato à (Caict, 
Comunis fententia oppolitum docet, 
fed aoneademyvia , nonnulii (ignificant 
naturam, vt lit idoneum fundamcntiui vni 
uerfalitaus logicasc(fc debere actu mul? , 
tiplicatam, quod ípecialiter affirmant de 
gencre re(pe&tu (pecierü,vt difp. (ea. vi 
debimus;al;j fateotur quide actuale mul» 
tiplicationem neceffariam non effe, cone - 
Atendunt.tamen deberecffe phyficé muli, . 
j pisc 4. per potentiam naturalem, ira 
auc(ius diíp.2. Mct.c.2 9. & Zimar. ia - 
.anbotatiopibus cótra Iands 5. Met.q. 12. 


2e proindé negant incotruptibilia poffe 


eti vniuer(alia, quia.non po(funt multis 
plicari potentia. phyfica. Alij demum do». 
«€t (afficere, quod fit muluplicabilis pet 
potétiam faltim (apernaturalci», itaquod 
illi naturg mulaplicabilitas non.repus 
gnet , qua ratione dicunt naturam Soli 
.yniuerlalem fieri poffe etiamli non-exi4 
ftantyneqj finc furi plozes Sales, ad hoc 
n.(athcir d oc meré poffibiles,ità The 
miit.1.Polt,c.12. Philop.ibidé com.22. 
& 23. Simplic.t.Ceelicom.92- Algazelin. 
Log.o3.Auicen. 5. Mer-cap.2-X in Log, 
«cap de fpecie Alenfísz, Met.43. D. Tho. 
I:b.1.de Intérpr.léc. 104X opuíc. só-podi 
meditim Scotus in 2.d. 3.9/7 .& q.4 8.y2 
muerí.Aat.And.cap.de genere & [cquüe 
tur Recentiores paífim Moln:t.p.)-50« 
att44; Vafq. p. 1. dilp. 1$1;cap.3. Suarez 
difp. $: Mct.(edt.a. n-28. A mic.tradt4qe 
2-dub.$. Pf jualig.in Meedifp.1 2« tovs 
Blanc. diíg.i. fedt. i1, &alij.. -— 5 
«75 Dicendüigitur eft cum hac 
pi lensentia ad fundandam irn 
logicam, noa quidem. » quod . 
tura fit;a&k plurifi ^. "v 1 








acc tiebibkn TI NOME cit. 


9€  Difp.II. De Poisefalibit in Commipi 


faliim, itaqnod nulla natura à patte rei 
implurificabilis poteft efe vniuer(a vni- 
ucrfalitate habente fundamentum in re, 
ualis cft logica vniuerfalitas. Conclu- 
do ttes habet partes , & quoad omnes 
probatur,& quidem non císe ncceffariam 
actualcm multiplicationem , omncs. feré 
fatentur, & cx co patet, quia alioquin na- 
tura Solis, Luna, Fenicis &c. non poffet 
concipi, vt voiuet(alis , quod eft £ilium , 
nam vno tátum exiftéc indiuiduo adhuc 
patura potcft concipi , vt indifferens ad 
plura; imó abfoluté loquendo neq; vnius 
indiuidui neceffaria eft exitlencia , vt na- 
ra vniueríalis dicatur, nam nullo homi- 
exillente;adhuc natura humana poilcc 
ab Anzelo , vt vniuet(alis concipi , & ra- 
tio cfl,quia quatuor falom vn:ucctaulia, vc 
videbimos, non indigent extenta (ubie 
&i ad hoc, vt przdicentur . 

76 Scd neque necellarium eft , vt fic 
plurificabilisper potentiam pli ficam, & 
naturalem; tum quia eodem modo fc ha- 
bet natura quoad vniacrfiitacé5 (i malti. 
plicetur in pluribus per vaam potentiam 
v.g.natucalem , ac i1. per aliam .f; fupcr- 
naturalem, vt fus Paíqual. loc, cit. fec. 3. 
tum quia adhuc etiam natura Solis, & 
Lanz non poffet concipi , vt vniucc(alis, 

uia ab agente naturali plurcs Solcs , & 
nz produci nequeunt , vnde halluci- 
nantur valde Pand. & Zwar, dum hac 
gatione dixerunt incortuprib lia nó potie 
fcri vniuct(alia,nam 1. Poft. 11.ait Ar ft, 
'ertorem eflc circa d tation vni- 
uer(alis, quando pa(lio alicuius fpccici , 
cuius cft «num tantum fingulare , de illo 
folo demon(tratur , & ouncs cyponunt 
dec Sole,& Luna, Tum qua a(fignari de- 
bet fundamentum adzquatum omnibus 
paturis,quz vniuer(ales &icri potluntbaec 
autem e tle nequit plurificabilitas phyfica, 
Quia ab agente naturali nec Solynec Luna 
multiplicari poffunt,ergo tale fandamen. 
tum pocius crit potencia logica , feu non 
gcpugaantia, vt à parterei multiplicéur, 
& hinc coll:gi potcft ratio à priori iftius 
afler:i; fimpicx non repugnantia cx natu- 
«a rciorta ad plurificari s fundimétum 
vniucr(alitatis , quia co ipío pót coacipi 
&ac cócdidionet in pluribus exifié 


vel exifterc potens, (ed huic nó 
tig,vel apritadini nó ett opus,qp cocrefpó 
dcat poiétia phy(ica,fcd fufBcityuod (al. 
tin à Dco poffit ad actum reduci , ecgs 
&c. hoc innuit Do&or q. 18. vnuerf. in 
corpore;cü ait ad naturam gencricam (u£ 
ficcte aptitudinem ad plurificari effencia- 
licet,cftà non habeat potentiam quia hec 
dicit ordinam ad a&tü ex viribus naturse, 
77 Hinc probatur vltima pars conrra 
Caiet.X ctt ratio dcdudta ex Scoc. cit. 2. 
d.3.q 7-(ub A nà repugnantia ad plurift» 
cari, X cóicarictt fundan;eniü vniucrfae 
Iitacis , fed nacura de (e immu'tiplicabilis 
talé non repugnantia , vcl apc cudiné ha- 
bere nequitucc écab intellectu, vc exclut 
ditur rcípóito Ca-ei,crgo,c. Prob.min. 
quia (à patte rei cópctit natura calis re- 
pugnáua,vt tit n pluribus.certé cx fola cor 
gnicic ne tore lectus nó pt colli cal 5 repa 
gná.ia, & wibut apciiudo, aliocuin & m- 
diwduo X naturz áioinaz golfcc a,plicari 
ratio vn ucrfalis,vt ait Do&t.cii.vedecó- 
cludit hu:utmodi cóceptionzan ctfe 1m pli 
catoriam, qu. ra.16 inrcll gédi p. pognat 
oino fuo ob:ccko ncelle&o. Cor fic. uia 
vn ucríale debet císc «nd in malus , crgo 
fi dater natu;a, cuius va cà: m ond. uiduü 
fic potlbile, plicat polle cociiv,vt vni- 
ucr(ai.s, juia plicat polfe «Oc pi.vi vna 
ipizulus, Qaod adbuc mig s decliracur, 
quia vcl illa naturayvt 06; cocpicur cü re« 
Pugpária ad ctle in plur bus , vcl (rne tali 
rcpusvátia , (ed potios cü aptitudinc, fcd 
vi ü que implican prin ü quidé, quia tunc 
có-iperctur vniucríalias (imul cü repue 
grátia ad e(Ic i pluribus, alicrü vcró,quia 
tüc natura infe icpugnàs ad plaraligatem 
€«ociperetur n repugnans, & apta ad talé 
aralitaté,q prorfus unplicat,quia intel- 
e&us nequit tribuere ret,gy eis cilen a 
dirc&é re;ugnannon .n. poceft cócipcre 
boaué vüdibilem, quia hoc attr.bucura- 
tionilitati rc, fi homini tribucict 
Meere ning aplius hounoé,ícd as 
nüconciperet ; cd. crgo natura Gabrielis 
fit c(lentialiver fingularis, sin Thomitlas, 
fa intellc&tas. ctibuu. ci vn;uer(alitarem, 


Porpeequg , non amplius 

3 rà » (cd aliud quidpiam có- 

cipere; & hi cauoncs (ant itd cóu:ncen- 
AC$, 





Quaft. LP; Quenatire fun dem Vniunf. — 397 


ter, ve nüllus quem viderimus: 5vel pau- 
ei(fimi , extta familiam Dominicanam 
banc fententiam fuftineant ;i& qui. funt 
ex familia S. Thome non cadem via gra- 
diuntur, vt oftegdant non repugnantiam. 
"fPertar. 4. contra gentesc 3 $ ait natu- 
ram angelicam poll é (ine contradictione 
concipi,vt vniucrfalem , quia licét illi. re- 
eflc ia pluribus ,' vt ralis fpecics! 
efl,nó tfi ci repuguat , vt fpccieseft alio2 
uin re t omni fpeciery& natura. 
ki cula plané folutio,vt ait Didac diíp, 
n cadem ratione homo dic! pof- 
et irrationalis,quia licét hoc repugnetil- 
lisinquaut& tale animal, non tamen ci re. 
at , inquantum aniinal abfolute. 
78 veo ue eg q.4 inquiunt ex 
noitro intclligendi modo procedere , cy 
natara angelica poffit fine contradictio- 
ne concipi , vt vniucríalis cognoícimus 
enim pro flatu ifto angclicas naturas pcr 
[pecies corporum,qua non sür.actu intel- 
ligibilia; qaoufq; intelle&tusagens denu- 
det phantafinata à conditionibus .indiui- : 
duantibus,ex quo fit angelicas naturas nó: 
intelligi à nobis , ( à quod in (c funt 
intelligibiles, & sr principia indiuidua. 
lia carum , (ed ss noftri intelligendi mo- - 


dum, qui eft cognofcere naturam fpecifi-. 


cam prxcifam à condicionibus. indiui«: 
duantibus; quód fi cognofceremus ange- 
licam naturi, vt infe eft, concedunt non 
potíe tüc füícipere rationem vniucrfalis; 
& in hoc feaíu intelligunt diftin&ionem 
illam Caiet. quód duplex ett vniuer(ale, 
aliud ex parte intelle&us tantum , aliud 
eft ex parte rei, & incclie&us imul;& in- 
quit naturam iaplurificabilem feri vni- 
uerfalem ex parte intellectus rárum,dum 
concipitur. fine. indiuiduatione , 

Scd hac refpontio patfim reijcitur ab 
omnibas euidenter. tà uia licet intelle- 
&us na:uras angelicas inceilligat per fimi- 
litudincimn ad corporalta;adhuc tamen in- 
telligit sm praedicaca , qua eis non repa- 
gnaü; cum «uia aLo-jui non vere, fed fal- 

yas inteiligereius , ino ncc illa , (ed 

alia,quedam à noots conficta cognolce- 

remus; tà quiaeadem ratione. natura di- 

uina potiec my vt vniuerfalis, quia & 

ipfa pro ftatu i(to intelligitur per fpecies 
Logica 


córpori ; Nee (üfficirad hoc edita&dum 
afferre. difcrimen quód natura angelica 


- coponatur cx zenere, & differentia , non 


fic diuina . Q)ia vmuertalitas, przdi- 
cabil tas nor ocitur ex buiufmodi copo 
fitione, fed ex ordne ad plura inferiora ; 
nam fpecies fübalterna ; ctiam(i cóponas 
tür ex gencre,& diffcrentiaynon tameng 
vt fic;eft vmucrfalis , quia vt fic non cor 
paratur ad inferiora vnde fola cópofitio 
ex generc, & diffcrentia efficit quidem 
fpeciem fabijcibilem , non tanitn predie 
Cabilem. Tum tandem quia ex d 
ex noftro concipiendi modo apprehene - 
datur,vc quid commune; & ab indiuiduas 
ione abftra&um,non fequitur effe veré 
& proprie vhiueríalem , feda concipis 
ac (i effet varuerfalis ; quz duo valde» — 
differunt , vt bene notat Arriag. difp. 7. — . 
tiim.4 f: Si dicas vniuerfalefieri per ine — 
telle&um,& ideó (i natara angelica cone 
cipitur ad modum vniüerfalis , veré , & 
proprie vniuerfalis erit « Conirà , falfum 
et vniuerfale ficri adzqüaté perintelle- 
&um , quia —— in natura vniuerfas 
lizata multiplibilira rem parte rei , vclut 
fundamentum. 
39 Refpondent alij, quod licét inan. 
s non fit aliud, à quo fumatar fpecies, 
& aliud à quo fumatur indiuiduatio, quia 


per eandem entitatem fimplicem babet - EH 


angelus etlc fpecificü & indiuiduale;hoc 
tf non obett quin eandem timplicé enti 
taté vno conceptu conf(ideremus, vt coris 
füiuit angelum in (ua fpecie, & habet rae 
tionem differétig e(fenrialis , & alio com» 
ccptu, vt indiuiduar , habet rónem diffe 
rentiz numerice;qua folutione etiá vtutis 
tur Complut.cit. Contra;quia licet 

mi (tz poffint hanc folutioné adhibere in 
naturis materialibus, vbi diftin&ioné fal- 
tim virtualé agnoícunt inter naturam, && 
differentiá indiuidualem;non tà in fpiri* 
rualibus habet locit, qua per eundem gra« 
dum sh ipfosin vtroq; efle cofticannturg 
vel ti talis obre&tiua partitio perintelle- 
&ü fieri poteftin A étin ipfis 
natara nof erit de fe hac, (cd dc fe come 
mütiicabilis , & à f are diftinctas 
ficut dicimas de "ed qw creatis. el 

i ! vt docet 2 : 

Mi EN MATS 


398  Difp.IV. De VsiutrfalibusinCommni . 


& cíTentia cap. 4. ideó natura cum ve- 
ritateconcipitur vniuerfalis , & à (ingu- 
faritate przícinditur , quia non eft dc fe 
ngularis, fed aliquo modo (altim virtua- 
litecà (ingularitate diftinda ; ergo niti 
talis diftintio etiam intercedat inter 
£uram angelicam , & indiuiduationem , 
nunquam fieti poterit abftractio natura 
à ingularitate, & (ub eniuerfalitate con- 
€ipi ; vcl codem modo poterit »di- 
nina natura concipi (ub vniuerfalitate : 
Hinc bené probat Hurrad. difp. $. fct. 
g. non pofle in hac fententia talem 
mturz abíftractionem;quia hzc fupponit 
diftinctionem eius ab hzcceitate . 
8o Refpondenr alij Thomiftz , quod 
licet natura angelica lit cx fe determioata 
vnum indiuiduum rcale , tamen adhuc 
tpanet indifferens ad plura fita , & idcó 
«oncipi pore(t vt potencialis ad differen, 
tias indiuiduales , & vt vniueralis , & in 
hoc ícníu explicant Caiet, cum dicebat 
ilcin naturam fore vniueríalea ex par- 
Ic intelle&us cin . Sed hoc effugium etiá 
ab iptis Thomiftis ceijcitar vt inutile 
or(us,quia (peies pradicatur eísentia-: 
iter de (uis inferioribus, fed natura angc- 
liga acqait efsentialiter pez dicaride An- 
elis confictis, quia natuta. realis nequit 
le entibus rationis quidditatiue predi. 
Caci; tuin quia refpicere plura ficta nà eít 
1efpicere plura,in quibus poffit císe (ed 
potius in quibus repugnet c(fe,quía repu- 
maturam realem con(tituere indiui- 
i racionis j.cum candem «quia. eodem 
modo potfet natura d;u:aa fi cra vniería. 
: ponden alij , cale. gatuer ale non 
effc omninó fi&um,quia cfto noa habeac 
fundamentum in re , & ind: tfzreniia na- 
iras tuadatur faliim ia notlco concipié- 
Z modo , quo immaterialia per modum 
materialium concipunas, cum auté ma- 
1erialia plucificari poíliaz per di ufiooem 
materia, qua eit principiam indiuidua- 
uenis; hinc fic , quod o ip(o, quod Aa» 
&clus concipitur a nobis ad modum rei 
materialis ,. co ipfo eius nitata. concipi 
pocell «t plarificabil;s. Reijciur , eciam 
0€ elfugiuarum cx confucatione [cct- 
olu:i0 0,55. quia falfo ipn tituc faa- 
0,9y süuliplicatio numetica prog 


niat ex diuifione iferté rez 
futat iip iq Rl v 7. & nosin.a 
Mct.tum quia iplo roni nó fequitur 
imentum res (piricuales concipià 
Nope d pei 00n tamé cft neceffe, 
quod in reca ge ad ; tum 
nde qoia etiam.hac via poffet natura 
diuina fieri vniuerfalis, quia & ipfani ex 
noftro imperfe&o concipiendi modo in- 
telligimus ad inftar rei materialis . 

..$1 Reípondet randem Ioan.de S. Th. 
q.8. art. 3. talc vniuer(ale adhuc effe cuas 
fundamento in re ; quia licet re vera (ul 
natura angclica nequeant cífe plura indi- 
uidua, adhuc tamen concipi potett indif- 
fercatia nature, SC potencialitasad vnum 
iadiuiduum , talis , quod cx fc (ufficeret 
ad plura, 6i aliüde in re poncréursquia, vt: 
ibi fuse explicat,repugaantia ad pluralita 
té nO cft ex principijs incrinfecis iplius na- 
turz angelicz, (ed ex modo, quo ipfa in» 
diuiduatur,quia nimirum non indittidua- 
tur pcr defignat ionem materiz íed per ca 
renti illi sende in refp. ad 1.princ.con.. 
ceditsquod ex vi conceptus natura o süt. 
impo(libilia plura indiuidua. in cadé (pc-- 
cie Angelica;quare cócludit , quod fi có- 
cipiacur nardra inadzquatc.i.quantum ad. 
rationem (peciei, & non modus ipfe indi « 
uiduandi naturá,non accipitur natura, vc. 
tepuguaans multiplicationi indiuiduoruas;: 
& coní(equétet vc habens pluca indiuidua: 
pollibiliter. , licet politiae non refpiciae 
maulta,aon dcífe&u (ui ,(ed quia illa mulca. 
nà sic , Hac foluzio,licet eidé fal(o inni- 
tatur fundamento, q diuifio materiz (ic 
origo multiplicitatis oumcralis, ái conce 
dittotum , quod in hac quz (Lione coa- 


tendimus, quia concedit naturam angc- - 


licam non effe. de (e ctfendaliter finga- 
larem, Scimmaltiplicabilem,(edab. ex- 
triníeco proucnire , co modo , quo dicit 
Philofophus: vt refett Sco cit. q. 7. in 
fine q.18.vniuer( in folad 3. de coc- 
poribus caeleltibus y quod«in vna fpecie 
cft enumzantum Cor pus, vnus $9], vn.i.s 
Lana ,nonquiamatura tllafolaris tic abr 
intcintecodmmaltiplicabilis ; (cdex de« 
fcckumategia: 4quia cale corpas liagalass 
te-fait ex tou maretia ijlius  pecieccomie 
pactum ,nonsantum adtaali ) fed euam. 
por:en . 


— Quafi: 17. Que nature fundent Vuinorf- 


oteniia!i ; quare Giéurhbac ratione «duc 
"defenditur in. emtentia Philofophi cor- 
iota corleft a fieri poffe vn aerfala , fic 
Ley bác via id& defendi poteft de nitu- 
xis angelicis; & hic dicendi: modus fuit. 
cap,de fpecie , vbi ait fpecies non 
nieceflarió habere plura indmi dui ats, 
quia fíatura diuiditur jn. indiuidua. per 
tnáteriam , poffibile autem ctt totà ma- 
"tetiam actuari per. vnam formá, vr patet 
'denatuta Sols , fcd fufficit cfle plura in 
T ed Ek nc,vt fpecies Ange. 
: » in quibus non poffunt effe plura 


.. $ndiaidua, cti careant materia, funt tamé 


plura aptitudine, quia forma de (cett ap- 
'ta pluribus cómunicari licet contingat , 
non poffit;quia tota perfcétio eius có- 
"tinetur io vno indiuiduo;quod etia fizni- 
ficauit D. Th.opuf 48.de pradic.c. 5. 
$1 Inoppoíitum obijcitur 1. proban- 
o ad fundandam vniuétrtalitateutogicá 
"opus non effe , quód natura fit à parterei 
"nultiphicabilis .. QXiia vniveríalitas eft 
1elatio at ;ion's , cr; illi fufBciont intc- 
riora plura (olum apprchenía rer intelle- 
&un;etiam fi aliàs fiacimpotlibdia,na:n 
Iclaticpi rationis füfficir procermino ali- 
id rarion:s. Tum quia'apcitudo etiendi 
multis coniunCtiim$ 'vt eit de ratione 
vniucríalis, ac etiam predicabilias , non 
conuenit naturz à paice rei, fed vt eft in 
intclle&u, ergonon ctt atícndenda cón- 
ditio nature in fe , fcd quam habet in in- 
tellc&u. Tum 3. quia Arift.dicit corpo- 
ra celcflia ficri potie vniucrfilia, & tamé 
inus fententia tunt per quamcunq; po- 
tcntià immulciplicab:lia, eo quia iudica: 
uit vnum:;u0dq; tllornm contare ex tota 
tnateria, nedum actuali , fed ctiam poffi- 
bili in fua (pccie . Tum tandem, quia in 
entibus rationis, & chymcetis, qua omni- 
2Ó tepognant à partc rei , concipimus 
tationé vniucrí.lis logiciynempe genera , 
& fpecies;ergo &c. 
83 Refp.uód licét vniuerfaliras for- 
pta fit relauo rationis , tamé 
dcbet haberc fundamentü in te ; quia nà 
potett intellectus  vcré applicare alicui 
intentionem vniuer(alitatisinifi (uppofi- 
to in re fundamento , aliàs iia bene pof- 
fet intentio fpccici applicari natura gc- 


399 


ncii-z, licut (pecificze, & in: contio gen:- 
tis indiuiduo; (icut natura generica, wc 
bene Rada notauit loc. cit. & vnincrfalg 
refpiciens plura. fidt, vt fupra diceba- 
mus, non e(t proprié vniuer(alelogicum; 
fed abufiud , quia 6c non eft refpicece 
plura; in.quibus ro:ic eife, & dequibus 
poffit praedicari , (cd potius in quibus ef- 
[enon polfit, dc pluribus .n. fictisnó nifi 
ficte praedicatur , at prz dicationes vnie 
uerfahis logici fant verz « Ad 2.cflà apti. 
uido proxima. ad e(lendü in multiscon- 
iunctim cóueniat naturz per intelledkü , 
hzc tamen hibec fundamentum in ce, g» 
cft non rcpuznantia, aut aptitado remo- 
ta ad elfendü in mul.is difiuncti.n. Ad 5. 
pofu:t illa corpora imunultiplicabilia, nd 
ab intrin(cco, fed ab excrin(eco cantum; 
Àj: non quía forma, & natura corum. non 
fitaleri cómunicabilis , fcd quia non cft 
alia materia füfceptinatalis forma. A d 4, 
ficutens- rationis dicitur cosinquantum 
cócipitur ad modi veri entis , fic & in en4 
ubus racionis admittitur vniuerfale, quia. 
ficut intclle&us potcft naturas cealcs- ab. 
infecioribus pre(cindecey icerum ad in« 
ferroracóparare inracionc vniuecfal;sla 
gici,ira poteft entia rationis, fcruaca 
portionc;pta fcindere à (ais lnferiacibat, 
& licut vmuerfalc logicii fundar in nata 
ris rcalibus .dicituc proprie variet(ale y 
quia refpicit infeciora, faliim po (Tibilia à. 
parte rei , fic vniuerfale fundatum in en «. 
tibus rationis proportionaliter dci debae: 
verü vniucr(ale logicumjIquia ilayde qui 
bus ponitur. przdicabile , funt po(libilia: 
fub ipío in fuo ordine .(. per opusintels; 
lcétus, & ideo non (iG, (ed vc«é predi-. 
catur de illis ; vide Fuent;q 7.ditf, 3; acr. 
1. vbi D. Tho. & Caiet. interprecatut effe; 
locutos dc vniucríalilogico fi&to , nó aüe; 
proprié dicto ; fed .an i a(lecutus men-- 
tem illorum,iudicent Thoiniflz ,ad 
attinct, alia argumenta. boon MAR 
hoc fpectania vide difp. (eq. quail. a» 
arc. 3. contra 1,.C : 1 j40q 51 
$4. Sccundo ob;jcitur àcontra probás; 

doad fundandá vniueríalicatem 0,us c(- 
fe multiplicatione £,&non: 
fufficere potlibilem Av neci fura vnis-. 
uciíalis fiatindiget dol e li ins . 
4 iui 


400 
diuidua a parte rci non exiflant , noncít 
vndc abitrahatu: .Rur(us dici de l'equitur 
e[se m;crgo l1 natura à patte rei nó e(t in 
multiis.non pote rit praeci(a przedicari de 
mulus ncc con(equ&cr ficci vniucríalis . 
"Tandé nó quia natura aliqua eft porens 
€xilicre,idcó a&u cxittir, ergo à fimili , 
nó quia aliqua natura cft. pores cexiftere 
4n vlantios debes dici vniuerfalis in actu, 
fed canc tancüumsquando exi (Lic in illis. 

Rcefj.ex didis q.2. ar.1. infol. ad. 1. 
ad vlt. Conf. naturam abf(lr;hi potle. ab 
vo folo indiuiduo cxiftéte , quod etiain 
fi non cxitlcrer, poffet adhuc abtirahi. à 
poftibilibus , (alin:ab intelleéu angeli- 
€o , qui à (ch(u non dependet in cogno- 
Ácédo,& idcó ncg.ntin. Ad 1. neg. Coa- 
feq.quia vatucríale ex dictis non coulli- 
tuirur per a&tum cileadi in multis à pac- 
tc rei , vel przd:candi de mulus , fed. pcr 
efTe , aut (alim potfe cffe 1n mulcis per 
intelle&um , quz camen multa à parte 
tci linc po(fibilia. Ad 3. negatur patitas y 
quia vt natura dicatur actu cxi(lens, vu. 
que oon (ufficit , quà ux poffibilis intra 
cau(as , (ed actu d:bet poni extra ill c , 
fed vt a&tu vniucr(al.s dicaczur, non nccef? 
facio requiritur exittentia in mulus , fed 
quód in illis exittere pollit . 

.- 85 Terüioobijcitur probando ad faa 
dandi vniuct(alitatem opus e(ic,quód aa 
tara (ic phyticé , & naturaliter inultipli- 
cabilis , &/non fufficere potentiam logi- 
cam, Tuam cx definitione vaiucríalis , non 
«n.dicitur , cui non repugnat , fed quod 
apcumett císe in mulcis,crgo noa (utficit 
non repugnantia, fed re.juiritat porcntia 

iua nacuralis. Tuin 2.quia Aritt.de* 
aiuit vhiner(ale sin illam potenciam na 
turz ,qua ipfc cognouit,fed nó cognouit, 
fifi poteaciam phyficàm , ergo c. Tuin 
3:quta fecundum A riftot.omai porentiae 
pailiuz naturalicorrc(pondet a&iua na- 
tütalis;alioquin videretur po:étia palliua 
etsc Ecuttea ia natura , fi per nibilia aatu- 
ra poísct reduci ad aCtuim,vt collig.tur cx 
3»de Anim. 'text.18. 

Relj.ly aptum natum fignificare » qp 
matura ex principijs fuis intrinecis efse 
potcft in multis ; àuc id cxlicctur poti» 
tiué per aptitudinem, (iuc ncgatuc, tan- 


1 
i 


Difjut. 1. De Voiuevfalibus in Communi. : 


iui j'€- non repugnanciam , at quocum 
que modo cxplicctur,certum c(t hoc non 
fignificate cantum potenuiam phyficam , 
(cd logicam quoque, uia contingere po« 
teft vt aliqu: natuca potlic císc in plucib. 
cx fefed aliunde üt iinpediunencun , vc 
contlat de naturis ceglocuin in (encentia 
Arilt. Ad 2. deficit. Acifl, vniucrfale 
fecundum vtramq  pocenciam , qas pro- 
mifcué fignificauit in verbo. aptum nae 
tuii & lalium cit Philotoph (m nó agno 
ui(sc potentiam logicam in rcbus , mul. 
ta cnim cognouit non implicare , cue tà 
videbat virtuie 4gécium naruciliuin. fieri 
non po!s«,. juod aperié coi'igitur cx 2. de 
Anini.4 1. vbi ait ignem habcce a imen- 
tum in infia'tü, quoadu( ,uc fucrit cóbu- 
fübil. hoc autem non ctt potlibilg vica. 
tc naturalium agenrium,quaa na.uralicer 
no cit coa.buttibilc in infimtum;& cdam 
6. Phyf.docec conanuü eife in infinitam 
diuitib.le, & «à continui diii tio non po 
tcít pec agens naurale in infinitum pró- 
trahi. Ad 4. Dodt.q. i. Prolog $.«d argu- 
menta & 4.d,43.q:3-ad 1.& d 49. q. 11. 
Refj. nega illà propoticionem cilc vais 
ucríaliter veram éc si Aiifl.quia incor. 
pore datur pocegtia patliua, naturalis ad 
animam recipiendam & camo tota nitu 
ra crcata non poteit eam imdagcre ;nc igi 
tur illa poteoua patlitia naturalis dicacur 
frultra, (uficit.v c courelpondcat a&iua in 
Datura.i.i tora Coord:nationc cnt ili , aic 
Dodor , puta agens (üpccaaturale , pec 
quod poflit reduci ad actum, 
t6 Alem dubium diitoluédü ad hoc 
quz(icum peruncas cit ; Num ouncs 
adhuc naturz prztato odo multplica- 
biles potlint fundare intentionem  vni- 
ucríalicaus ? Negant Albert, act.i.pra 
dicab. cap. $. Soncia. 7. Met. q. 39. Ca- 
ict.in Log.cap. de generc. Tolct.q.de jd 
cic ad 3.'couicndentes folus naturas di» 


rcété in przdic "n ibiles po(- 
fc fieri aqu DUM Hoo quchter 
excluduat omnia prz dicata tran(cendé- 
tiayqua func luper ipía praed: camcota , & 
quidem Acift.r. Ethic. cap. 6. & 4. Met. 
6-ita lignificatdum ait cns ,vaum,& bo- 
num non €(Ic vaiucríalia,qued euam fn 
tic Tatat q. vlc. predica. dub. 1 x D» 
1 or 


^4 


——HREHN 


p 


o Susfi IV. Que nature fundent Vuiuerf, — 401 


€&or ipfc (entire videtur q.1 2. vniverf. in 
"fine . Exclodüt etià naturas incompletas, 
& parcicles,vt materiam, formá, & fimi- 
Jes, uz non directa per fe, (cd tátum per 
"rcdu&ionéad totem in prz d:caméto rc- 
ptur,& Scot.fauere videtur 1.d. t.q. 
*6. $. Dico tinc, dum inquit , quod ange. 
Tus, & anima diflinguuntur [pecie ,no qui- 
dem ficut dug [pectesyfed ficut fpecies,et 
pars fpécief y quia anrma nou cfl propri? 
fp ecies fed país [peciei. 
$3 Verum oppofita fentécia, quod in 
quocunq; genere ex enumcrans entibus 
flit repzriri vniuerfafe ett cómunior , 
& probabilior , proculdubio eft de 
"mente Do&oris;nam quoad tranícendc- 
tía quamuis in 1. d. 3. q. 3- $. Contra ifla 
"pnisotationem,& d.8.q. 3. S2 & T. ne- 
'get cnsc(le genus , nontamen negacctle 
vniueríale , imó cum ib: omnibus tran- 
fcendentibus vniuocatíonem tribuat ,' & 
vniuocé intériocibus couenite affirmet , 
clarà fignifi cauit cffe yritdicata. vniucer- 
fulia;quod etiam cliré. fignificauic, A citt. 
3. Mcr. tex, 10.dum ait cns , & vnumctle 
maximé vpiucr(alia. Qo atit€ ad parces 
phyíicosy& entia iocomplcta id jpsij cla- 
rius (i guificauit a.d. 3.q.69. 4d Qu 
nem quintam pracedentesi, dumi 
quicquid efl natura in. quocunins 
totalis ,vel pa» tialis no efl de fé bocyom- 
fis autcm nacura, quz nó cít dc (éhizc, po 
tc(l furiduce vniuecfalitatem,vndé ét q.7. 
fub A.ait in vniuer(um , quod alibus 
ne creatura ref intelligi fab 
atione vntuerfalis à fis FlrradiDviae, 
probatar euidenti ratione; nà tormáli- 
tas vniueríalis in eo conliftit, g» (it vnum; 
& oidinetur ad plura in quibus effe pof- 
fit pcc multiplicatione, X de ip(ispred:ca 
Fi,crgo natürg omncs €t incomplete , & 
tranicendentcs pollunt fundare vniuer- 
falitatém, ratio eft;quia hingelz ifl na- 
turz habcnt vnitatem efleniz , & repe- 
riuntur im plüribus , vel faltim reperiri 
poliünt cum tali vnitatc, & de illis radi 
cari , vt toperius de inferiori , ergo &c. 
«quia ens , materia  & foriia , fi 
fecundum p toriam naturam confideien 
tut,non funt quid Tliogulare,fed funt mol- 
ti^ lcabilia ; iunó muftiplicata, fecundum 






numerum, fctuando eniratem natarz fa 
tungulis interioribus erg3 &c. Taadem 
plures forme,plures maceciz , & plura 2» 


enta , fi inuicem conferantur , non mis 


nus conueniunt in ratione forma , mate- 
tiz;ac entis,vt Doctor oftsndit loc. cit. 
quam plures homincs intatione humanis 
tatis, & cqui in ration'saquin tatis , nec 
minus (ccernücut proprijs diffecccijs,er a 
goratioformal's vaiterlalis,feruari. pos 
teft in omnibus naturis plurificabilib. tà 
completis, qum incompletis , tam limi- 
tatis.quàm tcan(cendentribus , quid quod 
aliqua natüra fic apta fuadare vniucr(a- 
lirateai , nonoritut éx eius complemen: 
to, ne&q; cxcetus limitatione,fed praecisé 
ex cius multplicab;litate in plura. eiu(dé 
rationms;omats aaté prefarz naturz. süt 
hoc modo g qué plarificabiles,vt homo in 
plurcs hom .nesens in plara entia , mates 
tia in pluccs indiuidaas materias ,de qui« 
bus prz dicatur, anima in vegecaiam,feg 
fitiuam,rationalem,& hz rurfus in plures 


numetaliter differentes : dicentur autem 


hzc vniuet(ilia incóplcta,nó quidem for- 
maliter ,quia habent omnia ad vniuerfa- 
litatem requifita& eodem modo ceí(picit 
infeciora ens incopletum,ac completumy 
fed materialiter antum,quatenus nacuraz 
fin fantes vniuerfalitatem func parziales, 
& iocompletz. . 
88 Quáuis autem in his omnibus fun- 
daripotlic vera ratio vniuerf.Lsadhuc t 
poterit vniuer(ale d;(t nyui, & variari iux 
ta diucr(itaté natararü , in quibas funda- 
tur, ita fane diftinxerüt Mayc-paffu 1-(up. 
vniu. Maur.q.9.vni.ar.2. Ant. Aad. infin, 
predicab & alij quamplures ex noflrig 
vniuer(ale in tran[t endecale ; X prz dica- 
mentale, & inquit Ant. And. Porph. noa 
enumcera(le omnia vniaeríalia,fed limita 
ta un,& predicamcntalia, quia agít de ile 
lis in ocdine ad cathegorias,vbi ponuntat 
folü natutz limitate, & ideo loquitur. de 
illis vninettalibus ; quz aliquo modo in- 
ücniuntur in ocdine pradicamérali , qua 
fanc illa quinque,(ed pracer itla (ait An 
ton. And.) cít aliquod. eniuertale trai 
Ícendens , imó multa traofcendencia ; ex' 


quo patet , quomodo-totehigendus (iE . 


Anf, & Scot,dum inquiunt;ens gs " 


SEN. LLasdude, dil mdinll di £ 


T-—— 





bonum non efje vniucrfalia ncgant 
Lo. ada » ficut funt ifta quing; 2 

tem abíoluté, Sic ctiam ex pane fun- 
don diftingoendü erit vniucifale 1n 
completuay& incoupletum iuxta diucr- 
fitatem naturarum , in quibus fundatur; 
& quando Scotus. ncgat loc. cii. animam 
non cfle pcopre (pociem, louitut copa- 
ratiué, quia naura ;ncópicta, & partialis 
deterioci modo jundat raioné vmuería- 
lisquàm«Opictas atque ita deficit a ione 
fpcciei propriz, oon rone vniuer(aitaus 
Abi clues bené feruatar p natu 
X44 Completo. uam incompleta,fcd ra- 
tionc fundamcnpt;;quem diccndi modum 
fcquanzur Aucrfa q. 8. fcc. 4» Fafqualig. 
€it.difp.1 3. & alij qoamplures. - 
- 589. Adhuc auicm pto vuiuer(ali, prz.- 
dicamétali, de quo deingeps locuturi (u- 
tius notandü cft ex Trómb.7. Mcet.q. 8. 
art. 1-9) vaiuctíaliras non atrribuiturna- 
wi Lmtatz vn focaterynam intra imi 
tationem ipfam natura eft quadam lati- 
studo,nam sm maiorem,& minorem có 
ucnicn.iam ig ration bus formalibus có- 
tentis in indiuiduis repertam antellcdtus 
attribuit aliam, & aliam ratíonem woiucr 
falis ipfis naturis , «vndc quia intelle&tus 
won percipit taptà conuenienriam indiui- 
duorum, vcl fpecicrumeiuídem gencris; 


^ euantá percipit in indiuiduis eiuídé fpe- 


€iei, ideó naturz animalis , v; g. attribuit 

fecüdam intentionem vníucríalitatis,que 

€ft genus , & quia maiorem reperit in jn- 

diuiduis ciu(dcm fpeciei, attribu t natur 

v.g-humanz intentionem vniueríalitatis, 

quen icd, & fic gradatim proce- 
idum in tota linca przdicamentali . 


Quates, an ctiam priuationes , & nc- 


o" valcant fundarc vniuuer(alitaté . 


àt Conimbr.hic q.2.arc 1. ex D. Th. 
3,2.9 72. art.6.. vbi ncgat peccatum ex. 
parte aucrfionis no habere fpecie, & 
dtm Arifl.4. top.67-ait non cutis 
omn.nó tiic fpecies, vnde colligunt ad ra- 
tionem otii alisrequiri pro Mnetintio 
entitacem pofigiuam ,qua per differentiá 
ftcontabisue ad Sun ie dia natus 
ram inferiorem , Scotus tamco quol. 1 8. 
$. Ex iflo fequuntur, concedit negatio- 
Rt5& priuationes polle (uo modo. dcao- 


4o& — Difpu. LU. De Fniueifalilus in Communi . 


Am bari à notionibus gcncris,& fpecieisfc 
idco peccara ctiam cx parte aucr(ionis 
fi ecie ditingai ; & 444.23. G ait poll ab 
bac, & illa nepauonc alfiiahi concepuua 
€on quncm pcgationis in.cói , poa qicré 
analogum,vt ajunt Coaün. (ed veré vni- 
uocumycum ab inferioribus [ccuüdü eag- 
dcu cationem parccipctur , vcconttat 
conceptu ptiuationis in comm ni ad ce- 
citate & furditatem , & notio gcacris 
atficicas negauionem incómauni eut ciu: 
det fpccie: cum ilaque dcnominat nae 
1uram rcaicm politiuam, quia cundcg 
fpcc.c habet efic&tum £ormalem ; & hoc 
totum fundatur in co, quod uos de ncga- 
tion.bus, & pruiatiopibus d fcurrimus ca 
proportione ad formas,quibus opj 

tur , Verüramcn cllnon ita p:oprié fun» 
dare vniuec(alitatem,vt entia poliriua, & 
hoc voluit Acift.& D. 1 ho, cit vt Blanc, 
nocuit difp.j.« fc&.16, ^n 


* 
1^ 


QY-4& S.T LOiY. 5, 
n Fniserfale vet, ac fifficienter iüi 
quinque vniuerjalia dimdaturs — 
(o0 feu pradicabilia. 
90 [5 t Porph.in füa Ifiz0ge Vni 
à; uccfale in genus, (pecicm , um 
fentíam;propriutm, & accidens, & qui 
yt conia ex di&is infine quz ft, pip | 
certumett non diuilille vniucrfale in to» 
1a (ua aenplitudie iofpcGrum,(ed tantu) 
vniucríale limnatum, & prz dicamétale j 
vciütamem cfl(üb hacd.uilionc vniuer- 
falis pradicamencalis coprchendiífe non 
tancum illa , quz dirc&é in predicaméto 
ipentatun cd ctiam quz per reductio- 
hcim,& à latere , differenti .n. non po- 
vuntur inre&o; fcd à latere,& proprium 
tcdu&iué ponitur in pradicamento fui 
fubiecti, ficut & nonnulla accidentia có- 
munia imperfecta « Quatitur ergo, an 
Bes xv i o aint rent 
t recte, & ufhcienter tra t2,& fuppo- 
nitur contra nonnullos Punicabde e 
pluribus, & ymuerlule zqué lace patere , 
«à vnü (t propxietas alterius, ficut zqué 
patét tiftpiley& rationale, quod ctt adc à 
«crum ex dictis, vt probatione non indi- 
get vnde miramur, Paí.jualig. EU » 
D 


C scvdüadii. V. De Numer Foisir]falime ^ 


id cGcedar, & poftea difp. 2 j.afferat quis 
re effc praedicabilia , (ed vniuer- 
tantam-duo /f. genus , & fpeciem, d 
tenet Camcerar; di(p.7. Logicz . 
«91 Quamuis auié hzc diui(io famoía 
fit, & pa a à clafficis Au&ori-« 
bus, & Expoftit 1 , Arabibus; & Lati- 
nis, Aurcen« I, p. fuz Log.c. 6. Albert. 
tract, 1.przdicab c.9. D. l'ho.opufc.48. 
€. 1. cot.q. 12. vniucrf. & 1 d.8.q. $ fab 
S. item Alcxand. & Sucfan.r. Toptc.c. 7. 
& 4. Buridan. initio tra&. przdicab. 
&&gid. & alij — ibit Re- 
«cntiorum totrens. Non tamen y 
& quidem magni nominis Au&ores , qui 
ab hac diui(ione receicrant, alij augedo , 
alij € contra minuendo prefatam nume - 
rum ; Greci namque potiores cantü vni« 
uer(alia , quz de rebus eflentialiter prz- 
dicantur, & intet hzcea przfertim, que 
przdicantur. in quid, vt genus, & (pecié , 
agnoui(fe videntur , pro qa [entétia ci- 
tantur Dexippus: in ptedicam. cap. 14» 
Boctius ibidem com. 6. Sunplic.ibidem 
com.6.& 9. Porph.ipfc etr ra 


Ammnon.in ancepradic. c.3«. & ex 
4bi ; mó adducunt Axift.qué 
Auerrabi era Aift.q 


falia cmumeraíTc,quin potíus (ub hoc no- 
mioe vniucrfalium nom nili geneta, & fpe 
cics propofuifse , vt conftat ex frequenti 
diíputatione,quam inftituit contra Placo- 

is Idzras,& 1.de partib.anim.c.f. Fun- 

mentü veró przcipuum huius opinto- 
nis cít, quia vt cóttat ex dictis hucu(que 
potiílima conditio vniuerfalis eft, vt fit 
przdicatum vniuocum;at vniuoca e(sen- 
tialiter dicuptur de fuis (ubijcibilibus , vt 
conitat ex corá dcfiaitione in anteprz- 
dic.data € 1.& 2. Topic.c. 2. «nde confe. 
quenter. c. de fuLftant. negat Arift. acci« 
dentia dc fuhie&o vniuocé dici,quia nom 
puzdicanrur efientialiter, & in antepred, 
Casdiflinguit e(Ic in (ubie&to , & dici de 
fubie&to, aique de fubicéto dici bominé 
dc hoc homine , in íubie&to aucem ede 
fcientiam in anima ,albedinemin corpo- 
re » tolumecgo prafdicata eíscarialia pro- 
prié dicunrut de (ubicéto,& cofequenter 


huic 


- ipfadola: funt vniuecfalia, Suffragaturét — ci 


40$ 
di de viuerfálibus, quando , n. voiaerfafé 
dicitur contrahi per differencias, quxado 
dicitur poteftate cótinere fua ifcri 
vniuer(ale dicitur .aperius refpedtu i 
riorá,nó nifi de naturis,quar etfeacialicer 
dicuncur.f. generibus, & f»eciebus , pro« 
feruntur, his rationibus comaictas Auer 
(a q.8.(e&. 6. quamuisrion rc;jciat pror» 
fas diuifionem,& accepcioné vaiazrfalie 
à Porph. allatam , ait tamen non efe cz 
Arift. de(umptam , fed nouiter excogita- 
tam , ac proindé aliam acceptionein vni 
uer(alis pro eo, quod predicatur in-quid s 
& c(Tentialiter, eíle magis peripatetcá y 
& ctiam migis vtilem. Hanc opinioneas 
fequitur etiam Paíqualig,cit. (ed neà có- 
mani cecedere videatur , di(tinguit vniuer 
fale à praedicabili, quinque concedens pre 
dicabilia (ed duo vniuerfalia , & fequitue 
Camer. cic Lay 2v 
91. AUjvero Recenriores.ex aduer( 
muimecum pugdicabilium auxerunt , vade : 
Caiet. cap. de fpecie addidit indiuiduum: 
m v.g. quidam homo;patef n. dici 
de o & Paulo, & caeceris , addidit ét 
definitioné, vt animal rationale, quia pa« 
riter & ipfa dici de plaribus. Quai 
dam etiam logi addüt ex myitcrio- 
Incarnationis (extum.pradicabile , quo' 
natura (ub(tantialis aifampta dicitur de- 
ona a fumerte , qua tatione vocaruac 
oc pra dicabile atfumptiuum,veré .n.di« 
cámus, Deus eft homo, Filias Dei eft ho- 
mo, & poffet etiam hoc predicarumdict 
de pluribus , (1 Pater, & Sjiritus Sanctus 
aliam;& aliam humanitatem affumerente 
Neque videtur híc przdicandi modusad: 
aliquem illorum quinque poífe. educi: 
non-n. hac praedicatio eft ia quid , & ef- 
fentialis, quia non eft fuperioris de infc- 
riori, & praedicatum ita conuenit fübie« 
&o,vt poílit ade(se, & abese pratec eius 
corruptione; neque cft aceidenialis , 
dicatum dicitur (ubttantiué de fubi 
&o, & humanitas con (t itai vau fubttane 
tiale pers tmd serment hac ra 
i Auer(a cit: conatus inquitg 


404 Diu. 17. De Vuluetyfalibus in Communi. 


d&rína fidei cognitam , & hunc dicendi 
modum iampridem fignificauit Bafsol, 
3«d.7.q. 1. 1mó Doctor ipfe ibidem $. 
Quarto-»idendum. 

- 93 Dicendü tamen cft cum cómimi, 
praíatá diuiíionem exa&am efse,& ade- 
quartam, vtpoté quz exhaurit omné róné 
pradicabilitatis ; vt. hanc coaclaionem 
probemus,fapponendum eft hic non di- 
uidi vniuerfale pro materiali , nempé va- 
tione naturz , quz vniuerfalitati (ub (ter- 
nitur , fic .n. vtique non foret adzquata 
diuiio,quis .n. non videt; quanta (it co- 

'jiay& varietasnaturarum quz vniuer(a- 

itatem fandare poísunt . diuiditur 
vniuer(ale pro i.(. róne vaiuer(ali- 
tatis,& prdicabiliratis, vnde ad proban- 
dam (ufüciencium illius dinifionis fumé- 
da cit (ufficientia cum Doctore cit.q. 1 2. 


vniuerf. cx parte vniuerfalitatis , & pra. | 


dicabilitatis ,. vt quot fant modi diuer(i 
vniucr(alitatis, & pradicabilitatis , to-. 
tidem (iot vniuec(alia, & pradicabilia. 

Primo igitur ex. parce: vniuerfalicatis 
fic (umicur , natura vniucr(alis vel et in 
multis e(sentialiter , vcl accidenzaliter, (i 
efsentialiter ; vel tanquam tota císentia , 
& heceítípecics , quz proinde dicitur 
tota quidditasámdiuiduorum , vc docet 
Do&. 2.d.3.4.6. $..4d argumenta, quia 
haccciiates. perrinct ad císe materiale, & 
integritatem indiuidui , non ad ese for- 
male, & quidditatem, vcl tanquam pars 
eísentiz, & hoc dupliciter , vel tan juam 
pars materialis , & contrahibilis , & hoc 
eft genus , veltanquam pars formalis , & 
contra&tiua, & hzc e(t ditferentia, quie 


reípicit genus , velut forma a&uans, ac, 


dewerminans illad; (à veró narara votüer- 
falis pluribus ineft accidenraliter,vel ori- 
tür, & promaoat ab císentiarei ,& fic 
cít proprium » v6] prouenit meré ab ex^ 
trinfeco abíque nece(saria connexione , 
vcl dependentia ab eísentia,& hoc cít ac 
€idens . Quia veró ex vniuerfalitate ori- 
tur pra dicabilit;s , & €ó iplo quod vnü 
eft in multis, cft pradicabilc de iliis, ideo. 
ex (ufficientia iam afflignata ex parte vni- 
uer(alitatis foümitur fuffiCientia ex parte 
Le titia ni PIzcipué aflignat 

oGt.citquia vt di XiUS q«zsar, 2, in fole 


ad h. hic confiderat vi uerfalé 
ae cdm ub ratione prz-dicabil's ; fa» 
mitur autem fic , vt :nnuimus q. r. Inftit,", 


tra&. t. cap. $. omne, quod przdicatur ,'- 


vel — in quid, vel in quale, fi ia 
quid, vcl dicit totam etfentiam , & (ic eft 
fpecies fi partems& iic e(t genus; ti prae 
dicatur in quale , vel »rzdicatur 1n quale 
eflentiale , & fic eft differentia , vel in as 
qualc accidentale ,& hoc dupliciter , quia 
vcl praedicat; accidens conuertibile egre« 


diens à principijsfub:ecti , & ficeft pro-. 


prium ,;vel accidens commune, & fic eft 
vltimum vnitter(ate;hzec eft füfficiétia di^ 
uifionis vniuer(aliam , quá affert Scotus 
loc.cit. alijs quibufdam refuratis , & am- 
ple&untur cómuni :cófenfa. R ecctiores , 
vbi etiá explicat , quod pradicari in uid: 
cft przdicaretlentiam per modum fab. 
fiftétis;pradicariautem in quale eft prz« 
dicari per modum denominantis, 

94 Hacceadem fuflicientia defumpta: 
ex parte —— exno- 
ftris quá plurcs.(cdinept?,co quia 10 qui-* 
serta cobinationibus deficiunt redo 
güt enim fic; omne,quod praedicatur ,vel 


' predicatár inquid,vel inquale;fi in r2 
c 


vel de pluribus differencibus (pecie, 
genus,vc] dc pluribus differentibus , nu-« 
mero,& eft (pecies, fi in quale, vel eflen- 
taliter, & cít differentia, vel accidentali- 
ter, & hoc dupliciter, vel conuercibiliter, 
& (ic cft proprium, vel inconnerubiliter, 
& (ic e(t accidens. Hic colligendi modus 
in duplici combinatione deficit, primó in 
ea , qug di(tinguit genusà (pecie pracisé 
r pradiciri de pluribus differentibus 


pecie, vel numero;ti.n. hzc fola d.ffere- ' 


tia fufficeret ad: ira diftingaendum 2enus 
à fpecie,vt duo vniucr(alia con(Eituác, ea- 
dem ratione differentia g-nerica& fpe- 
€ifica, proprium genericu, & fpecificum 
diftin&ta przdicabilia contbituercnt , vt 
bene deducit. Tatar. q.de di ffer.dub. 1. dc- 
ficit etiam in ea cóbinatione; qua diftin- 
guit proprium ab accidéte cómani in ra- 
uonc vmuerfalià per praedicari conucr- 
tibiliter; & inconacttibiliter , quia vt in» 
nuimus Ii p; Infk. loc. cit. prorcius repa- 

vmueríali (ub rone vniuectalis pra- 
dicari de inferioribus conuetcbilicer ; ca- 

uo 


4 e—————— 


—— 


: Quafi. V. De Numero Voiuerf. 49$ 


tio eft, quia spud omnes eft in confcílo 
vni efle prius (uo inferiori ea prio- 
gitate, à qua non conucertitur (übfiftendi 
conícquenua,ex poft pradic.c.de priori. 
Et quidem DoGor loc. cit. licéc propriü 
appellet accidens couertibile,non tamcn 
illud diftinguitab accidente communi ia 
racione vniueríalis per przdicari cóuerti- 
biliter fed per hoc,quod cft pradicatum 
groucniés ex proprijs principijs fubie&t , 
c proinde aliae neceflariam cónexio- 
né «um co, aCcidens vero cómunc cx ex- 
trancis,ix communibus, vt con(tat intuc 
ti textum,in quo puncto Scouftz quam- 
res hailucinati funt. At refpondet nó- 
nullos vniuerfale ad inferiora po(se dupli- 
citer comparari, vel ad omnia collectiué 
Süpta ,vcl ad fingula feoríim, licet Íecun- 
do modo vniucríale magis patcat , & 
maioris longé amplitudinis fit. fingulari- 
bos,primo tf modo non c(l magis com- 
mune,& hoc enu poteft de illis conuer- 
tibilitcrprzdicari: Hzc folutio 1.p.Inít, 
loc.cit.ceiecta eft uia terminus comanu 
nis,& vniuer(alis cft ille, qui de infcriori- 
bus przdicari debe: nó tàtum coliectim, 
fed ciiam diuilim,hoc cfl de ommbus, & 
finguhs.cfto igitor quod ex ea parre, qua 
dc omnibus limul eft przdicabile , posce 
conuerubiliter przdicari,repegnat tamcn 
fic przdicari cx ca parte , qua cft de illis 
diui m przdicabile . 
9$ Scd in hanccommunem f.fficiéca 
inuchitur Auctía q. 10. fec. 1, & Torre- 
ion di(p.vnic.de comp.przdic.q 1. 5pe- 
cics non cft tota efsentia indiniduorum , 
«& veré fe habet in indiniduo per modü 
partis materialis refpectu diffcrentiz. in- 
-diuidualis, ficut tcaliras generis n Ipe- 
€ic , €rgo non bene d.ftinguuntur prima 
duo przdicabilia per hoc , quod Ijecies 
dicit totam císentiam tuorum iferiorá » 
vcró parcem , probatur aísumpiü , 
«uia ctiam fpecies contrah tur ad indi- 
uidua pcr differentias indiuiduales ,. & 
ditfcrentia indiuidualis ct. gradus císcn- 
1ialis& intrinfecus iodiuiduo . Contr. 
B aes idcó cóple:é przdicatur in quid 
luis infcrioribus , quia dicit toram. na- 
ram communcmiliorum , ergo eadcm 
1&tione gcnus completé. pradicabiur in 


quid dc (uis (pecicbus,quia dicit totam. 
naturam Commtaem carum .. Ruríus ra- 
tio vniucrfalis fami debet in ordiac ad 
illa plura , tcfpe&u quorum eft vniucc- 
(alis , & ex modo efsendi nature in ipis 
multis , fed cíló ditferentia SCING Bee 
nctis, quod contrahit , fiuc refpecta. (pe- 
cicisquà cum genere cop(tituic, (e habeat 
tanquam pars form.lis, & contrahens, tí 
fi comparetur ad infcriora, refpe& 1 quo» 
rum cíl vniucc(alis , fc habet tan quá pare 
matcrialis,nó minus, quàm ipfum genus , 
ergo non benc ditt:oguitur genus diff:« 


rcatia, quód hoc przdicceturc in quid , & - 


per modum partis matcríalis,differentia 
vet in quale , & per modam partis fors 
malis ;maior patet, min. Proh. tum quis 
differentia fuperior (c habet wcluti parg 
dcterminabil:s per vlteciores diffcrems 
tías; tum quia quindo genus (übilteenü 
contrahitur per diff:rencias inferioresto- 
tuin quod ctt in ipfo gcnere , etiam dif- 
ferentia conltitutiua cius, fubit talem de 
terininationem , & contraCtionem per 
inodum partis marcrialis. | 
96 Micü cft fané, qnomodo przfertim 
Auer(a audeat hanc fuffi -icntiaa ceijces 
fc , cum cam libenter receperit , quite- 
nus fümifolet ex parte vniuerfalitacis: y 
q.8.fcc. 16. vbictiam cum communi ple- 
no ore fatetur, fpeciemdicere toram ia- 
diuiduorum cffenriam ; Ad primum vc« 
rum cít naturam [pecificam contrahi pec 
radamindiuidualem , hic tamé gradus s 
:cét (pectet ad integritatem enutatis 1n» 
diuidui , non tamcn fpedture dicitur ad 
eius quidditatem,alioquia, vc ait Doctoc 
hic , 1ndi»idua. incer feetl'cacalitec dif- 
ferrent ; Ratio hu us elt, aia cfsentia g 
& quidditas cít;lla , per quam cc(ponde- 
tur ad quz ftionem qid efl , & ad hac da 
indiuidu s inoram ccipondetur pec natu 
ram fpecifcam , à .n. quzrotur quid. eik 
Petrus? cc(pondctur ctt homo ; ac pee 
diffcreniam 1indiuduilemm. reípondetur 
(olum ad quz(tione.n qiis efl , nam ü 
ugrcatuc ,quis cft ille? re(pondeir e 
'c.rus, en quomodo fpecics dicit tocam 
císent:am iadiuidui , licét non cotam ens 
titatem,genos aurem non ita fe bibet re» 


i, cttu [pcaierum , fi quinis HA, 


TM. 
* 


uo OD Wt rm" 


eft homo?on fufficit diccre, eft animal', 
fed addere debemus rationale,vt adequa 
té illius effentia explicetur, & ideó nega- 
tur paritas in argamento a(süpta de gene- 
te, & (pccie reípe&u (uorum inferjorum. 
Ad Confirr. patet p idem ;ideó fpeciem 
prz dicati copleté in quid de fuis inferio- 
tibus, quia per cà fatisfir quz fito in quid 
fa&o de illis adzquaté feclufa differentia 
indiuiduali, quo qui genus 
non fatisfit quz(ito fa&ojin Sod de fpe- 
cicbus fcclufa differentia (pecifica. Ad 
vls.ncg.min.quia diffzrétia forinaliter nó 
dic tur nift diuifiua generis, & conttituti- 
ua (pecie ncc. formaliter dici poteftcon- 
trah bilis per differentias diio 
de fua.racone formali ci quidam actus 
fimplex,& perfc&tiuus, non perfetibilis , 
vt norant Complut.diíp. 4.4.6.n.5 4- fcd 
tan'um in fcn(ü identico, & materialiter , 
quatenus.(.gcnus, cui idenüficatur , con- 
tr ahitur, & determinatur per illas, $c in 2s 
hoc fcnfu dicitur differentia generica; fi- 
eut igitarrilibile v.g.eundem modá pre- 
. dicandi,quem exercet in ordine ad fabie- 
&um1immédiatum (bominem , exercet 
etiá in ordinc ad fubiec&ta mediata.f. hüc y 
& illum hominem ; fic ctiam de differen- 
tia dicendü eít,quod eundem modi pre- 
dicandi, qucm exercet in ordine ad fubic- 
étum immediatum.f.(peciem, quàmcon- 
ftituit, exérccat etiam in ordine ad (ubie- 
€a mediata .(.ad inferiora illius fpeciei y 
itavt ficut de fpecie przdicatur per mo- 
dam partisformalis immediaté ,tic etiam 
de inferioribus illius fpeciei mediate : vt 
dicem:is difput.feq.q.3, att.vIt. 
' 92 Secfdo principaliter probatur fuf- 
ficiétia illius Widifiena excludendo alias 
opiniones cam minucntces , vel augentes 
& in primis excluditur ; quz i mi« 
nüebat , non ni(i vniuerfalia eflentializus 
agno(cendo , quia vt diximus ex Scoto , 
& communi Scotiftarum difp. 2.q. 4.art. 
2.& q.6.art.1 multum intereft efíe pra- 
dicatum vninocum,& vniuocé pradicari, 
fcu quidditatiué , nam ad przdicationem 
vniuocam fufficit, íi przdicctur vnaratio 
preci, fiue e(fentialis fic, iue accidenta- 
rn illis, de quibus praedicatuc , qua acce- 
ptio vniuocz przdicatonis no. eft volá.- 


.cetur fecundum vnam rationem pracisá ,. - 


Difja. V. De Vaiuafalibus in Conmwi.. 


taríayquia vt te(tárur Simplic.in reg.gua- 


do alteri de altero prétdicatur, fuit Au- 


,dronici, & aliorum antiquorü '; quamuis 


ergo fit.de satione vniuer(alis , vt przdi- 


,«t excius definitione colligitur , vbi dici- 
tur effe id,quod prz dicatur,vt vnum,non 
amen opus cít quod etiam pra dicetur 
cíientialiter,& quidditatiué,quia cum ni- 
hil tale explicerur inea , & pradicatio 
.vnitioca ab(lrahat ab císétiali, & denomi 
natiuaplané in hoc fen(u prefcindéte fta 
Licpradicari yt vnum in dcfiaiuone, 5» . 
vniuerfalis,quia quàdo datur ratio aliqua 
communis pluribus,nomen fignificans i 
la vt conueniunt in illo commani; primo 
fignificat illud commune. Conf. «t aliqua 
natura fit de pluribus przdicabilis,non. 
,eft opus , quód przdicetur .effentialiter : 
.de illis,ergo neq; vt fit vniuerfalisCons . 
feq. patet.,quia etfe commune tale, quod" 
fit pradicabile dc illis multis , quibus ek 
,commune, cít effe vniuer(dle , nec vlcen 
rius requiritur quód predicetur jn quid 
Yt conftat ex cius definitione , r 
.alfampttm , quia eciam(i natura fit acci- 
.dens; tamen fi confideretur , vt ab inrel- 
Ic&uabftrahitur, & comparatur ad pluta 
[ubie&ta inconcreto,eft prz dicabilis de il 
lis (ubie&tis. An vcró opinio illa fueritce 
vera Gracorum (upra relatorum , A mic. 
trac. 10-q. 1 .art. 4.ncgat ,& eorü teftimo- 
nià partim explicat;partim ait.non cffe fi- 
,deliter velata, aut won inacnitis fed quic- 
quid lit de Graxis, certum eft Arift. eius 
opinionis nonfuiffe , quia Porph.in pro- 
«m. 1ía202es proponit tra&arc dc illis 
quinque sm Ari(t.fencentiam,&,Aciftot, 
ipfe 2. Doft.tex. 8. fic loquitür »muerfa- 
le namque efl predicatiun idjquod mon- 
Siratur,(ed quod vri" sc MT 
crgo &c.io ancepradic.veró ;.dü c. 1.dc- : 
finit vniuoca qud cílentialiter dicantur 
de infcrioribus, accipit ynittoca preíse, vt 
diftingueret contra :denominatiua, vt loc, 
.Cit.aduermus;ettó illa definitio abfolu - 
té loquendo; €t przdicatis acc idétalibus 
poffit applicarisvt ibi diximus ;c.aüt 2.nó 
eft mirum, (i excludit accidés,& propriü 
À dici de fubietio,cum etiam excludat dif 
fcrentiam , quam 1A vniuocé przdicari 
pofica 


MEL Senso !)y)!)oeanUn0ióf die, 


- 


foftea docet cap.de fübft.bac | tur vri 
uerfalia excludit à dici de ; i» accipit 
ibi vniuerfale proco, qp dicitur de. pro- 
prié inferioribus,& ponitur in rc&a linea 
pra dicamentali , quia vt ibi Expofitores 
adaertunt;hzé erat eiusintentio, inucfti- 
gare nimirumimaturas , qua in recta linca 
i debebant, hac autem funt genera ,& 
pecics ; Prefertim veró dü difputat con- 
tra Platonem,(pecierum; & generum fo- 


- lummodo meminit; quia Plato no ni fi illa* 


septa enim vniacrfalja e(Te 
effentía particulari, vnde Arift.difpu-* 
tat de illis iuxta fübiectam materia ; De- 
nique communis loquédi modus frequé- 
tíus'memorat vniuer(alia eflentialia gene-^ 
rà; & (pecies;quia hzc dicitur de proprié 
infcrioribus , aliaveró de fübie&is, aut 
quafi (ubie&is, vnde fa&tunieft , vt. vni 
ueríale in communi príncipalius dicatur 
de illisquàarde iftis,vnde quia anaioga- 
tum ftat (emper pro! principaliori hinc 
cft; quód pcr vniuerfalia abfoluté intelli- 
girhtur vniaerfaliarefpe&u inferiorum. (.- 
genera,& (pecies;ex hioc tà nó fequicur ;' 
iin etiani dari. debeant vpiuerfalia re- 
'pe&u (ubiectorum cum talis vniuerfa- 
Iitas'formaliter tit diuer(a'ab illa; tü quia" 
bc infunt a&cideataliter illis, de q 
przdicanait jilla e(fentialiter,tum quia o 
Íi variatur predicabilitasex ordine ad id- 
fcrióra, & fabie&a , —— debet 
viiuerfalitascum illa: fic illius paífio. Nec 
yalct,g ait Pasqual.aon quácunque pr£- 
dicabilitatem effe paffiorié; (ed illam tà- 
tum, quie cft de ioferióribus. Nam pr&di- 


cabilitas de multis abfolute eft paffro,fiue " 


illa'fint inferiora , fiue fübicéta nature 
fraidicabil:s; 

. 98 Tertio neque dcbet e contra auge- 
t? Sumerus vníaerfaliü rarrone. definiuo- 
ni$y Quafi frc aliud vniuerísle diuerfüm ; 
nonquía fit tetmmus complexus, ideo- 
que vhiuerfalecffe non poffe ; vt multi 


^ téfpondent ; taf quia potcft dici termi- 


nus incomplcexus , tiexcca propoficióriem 
fumatar, vt dictum cft dilp.1-q.4« art. 1 
tum quia nón videtur neceffe vcrmuinum 
comp à ratione vnimerfalis exclu- 
dere, quia predicabilia: delignare poflu« 
inus tàm per incompkexosgüam pr eo 


N 


ria iua. V. De Numero Vniuerf. E 


407 
plexos terminos yita in. dicere poffumus, ' 
quod homo eft difcurfiaus , vel ritibihs , : 
ac quód cft aptus ridere , aptus difcurre- 
rey quia idem prorfus praedicatum impor. 
tant;tàm füb complexione, quàm (ub in» 
comple :10ne 5: Aicigiaár Do&tor q.12. 
vhiucr(ad 1. & q. 21: ad $: definitionem 
non conftituere diftín&tuni* predicabile 
ab alijs, quia non habct vnum pre dicare 
di modum .f. in quid,vel in quale, fed' ob: 
genus; & differentiam, quas contine; due 
lici qua(i módo prz dicar . Nec dicas: 
itaqioque de fpecic fore diccadum;quia 
& ipfa conftat ex gencre , & differentia. 
Nam (pecies non dicit genus; & fpeciem: 
fepatata  & finigillarim fumpta, vc defi- 
nitio;quz fingula diuid:c x. Phyf. tex. $.- 
fed totum mctaphyficum ex illis: reful- 
tans , quod ficut formaliter diftin&um: 
eít à (uis partibus ;: ita diftin&tum habet: 
modutn prz dícandi ab illis. Vide Brafa- 
dol. q.: 12. vbi bene reijcit folutionem? 
Mauritijad hanc ínftaritiam , & declarat 
qüoniodo noftra folutio valeat ». etiamfi: 
teneretur definitionem dicere tertiam em 
titatem,vt definitum, Vcl demutn, inquit 
Scotus » fi definitio conftituit vniuerías 
le,fane diftinétum non erit à przdicabi- 
Ii,quod confti'uit definitim, quia habe- 
bit eundem modam pradicandt y q 
habet definiti refpe&u inferiorum ; quas 
folut;ones- amplectitur. Paíq. difp. 24 
to. z. Met.fec.4.nu.4. 
$9 Quarto hac cadé ratione negát qua 
plures indiarduum vagam: numerum aue 
gere predicabiliü ; quia non habet vnun 
iimplicem módum pra dicandi ,fed pt 
dicatur in quid;& in qualeyit quid;quate- 
rius dicit naturam, in sce c dicit 
modum indiuiduationis;qui extra concee 
ptum natura eft & à conditionibusacci- 
dcnialibus depédet,quz pertinent ad hicg 
& nunc, & ita nonreduciturad vpumtüim 
przdicabile,fcd ad plura.f- accidentale, & 
cfientiale ; que refponfio non prorfus di« 
fjlicet 5 Scd v t omme dubiam tollatur 7 
dicendum ctt,ly quidam,aut aliquis bo« 
mo poíie dupliciter fummi, vel pro conce 
ptu commun: ind;oidui abfolute fumptis. 
d dicitut de hoc , & illo indiuiduo » 
de indiuiduo fic abíoluté (uxjto dif- 


408 Di(pu.1V. De Vuiuerfalibus in Communi. 


fetemusinferius di(p. (eq. non enim cer- 
tum cít ab induiduis, vt talia funt, poffe 
abftrahi vnum talem communem conce- 
prum ,qui fit vniuocus,cum in ratione in- 
diajduationis fint prunó diuería;vel fumi 
potcft, vt importat aliquod particulare , 
& non commune omnibus indiuiduis jin- 
deterininatum tamcn,qua ratione dicitur 
indiuiduü vagum, vt f eccrnatür à certo , 
ac determinato; fic nó cfl aliquod vni- 
ueríale,quia non importat quid yaum có- 
mune pluribus , fed inmediate. fingularia 
ipfa fub difiü&ione , vnde tantum valet 
gpetrusefl aliquis bomo y quantum fi di- 
ecres, Detrus cfl bic velile bomo, Cc. 
Huius rei fignum eft , inquiunt Summu- 
lif quód indiuiduo vago nullum appo- 
mi potcít fignum particularitarisaut vni- 
uet(alitatis, no.n, dicimus omn15 quidam 
bomo;aliquis quidam bomo y qua tamen 
figna paffim apponuntur termino com- 
muni, dicendo omnis homo , nullum ani- 
mal,aliquod indiuiduam, ergo indiuiduü 
vagum non eft terminus communis , fcd 
potius particularis fub difiü&tione süpcus; 
wt diximus 1.p.Inft.trac, 1.c.2.ratione, » 
«uius indeterminationis poteft per prz- 
«dicationem applicari ad hoc;vel illud in- 
«diuiduam , & 1a hoc fcnfu dicitur. prai- 
«abile de pluribus ; Quod Confir. ciam 
«x Ariít.qui cap.de (ubít, excimplifican- 
«lo de prima (übítantia, inquir , vt aliquis 
dhomo,aliquis equus, fignum cuidens , in- 
diui vagum n6 importate aliquod 
«&ommunc , & vniuer(iles alioquin illud 
po(uiffet fecundam, & aon primam fub- 
ftantiam;& hac folutio,qua czteris pre- 
ftat,clt Scoti q-12« przdicam.& 1.d, 2 j. 
caa .Refpondeo ,,quàm malti ample- 
t, pratlertim Auería cit. q. 8. fcc. 
a6.X Pafqualig.loc.cit.fec. 3.vbi cx pro- 
fcflo omncs alias refatat (oluciones ; quae 
dfolent pr debi aifetri, i 
109 Quirxo tádé, ncque ex erio 
Zlacarnationis introducédum cft à Theo- 
Aegis (extum pradicabile , quia in Chci- 
Sio Domino przdicatio naturz bumanz 
«ic Deo (pe&at ad quintum pradicabi- 
Ac,ghia pra dicatum illi contingenter có - 
peut ; quod autem pradicetur fabflan- 
svi Mlicéndo Dcus efi pomo » non ipc- 


dit,quin hzc przdicatio fit quinti praez 
dicabilis , quia cum dicimus, Petrus eft 
fuppofitum "Petrus eft perfona, talis prz 
dicatio fit fub (Lantiué , & tamen pertinet 
ad quintum przdicabile;quia eft extrà il- 
liuse(fentiam , & pote!t abeffe per Dei 
potentiam eius corruptioné. Acce« 
[d pm illa predicatio Deus efl bomo , 
Verbum eft bomo, poteit etiam fieri ali- 
quo modo adie&tiué,d;cédo pens efl bu- 
manatus yq o ficri nequit przli- 
catio fuper ioris de inferiori,fignü cuidés, 
quod ille predicationcs in rigore logico 
non (unt effentiales;. Et tandé,quod acci- 
dens pra dicabile ita cóuentat accidenta- 
liter fübie&o,vt noa cóltituat cü eo vnü 
fabftantialicer,vbi natura aísüpta contti- 
tuit vnum fubftátiale cü perfona aumé- 
te,non obftat ; tü quia abfoluté falsü jef& 
hoc a(Tumptum;nà modi (ubftátiales, qui 
fatis familiares süc Recentioribus, coíti- 
tuunt vnü (ub(tantialiter cü rescuius func 
modi,& tfi pertinet ad quincü predicabis 
le eocum przdicatio ét fecundam ipfos 5 
tum quia efto materia, & forma vnü. pec 
fc conftituant , x» (übftantialiter vniane 
tur ; tamen quacuag; przdicatio formae 
- materia 
ile eo przcisé,quia forma contingeatek. 
(c habet ad Maisr fccundum fe coafi- : 
deratam ; tu n demam quia concediinuss 
qud in hoc fenfu hzc prczd:catio (ic (ub 
ftantialis /erbum efl bomo , quatenus 
natura humana coofticuit vaum lübitaa- 
tiale cum períona a(fumente.f. Chritü y 
non tamco ex hoc fequitar , quod (it per. 
fe, & cifentialis in tigore logico,quia prae 
dicatumilli aduenit cótingenter ; & hac 
refponfio eft Doctoris ig 3.d. 7. q-1. C. 
& D.vbi ex profetio tangit hanc ditficul- 
tatem , quam poftea folucionem ample- 
xi(ant Va(quez 3. p.di(p.68.c.4 . & Pa(- 
qieligioca vbi bené aduerti t, quod ia 
iftinguendis przedicabilibus non. dcbet 
attendi res,qüa 
ipfius cum (ubie&o, dequo ptzdicacur , 
ed modus, quo | crue (e habet ad 
[abie&um, Quia fi accidentalis e(t hoc c(t, 
fi facit, quod pradicacum conacniac (u- 
bie&o cotingéterperrinet hoc ctiá pr- 
dicaigra ad. quiam pcadicabile, qua 
; € 


quintum fpe&at przdica- . — 


dicatur, neque vnig. 


dwell. V. De Numero Pniuer[.. 


fie cfl modos proprius przdicandi illius; 
qua de caufa notat T ribid.quod ha- 
bitudo quini przdicabilis poteft funda- 
si in re , quae ficfubttantia , quando hzc 
accidi fübie&o, & ilh comingenter vni- 
tar, vt cx profe(fo dicemus difp. (eq. q.$ 
'Non omnino tamen abs reappellauit 
hoc Baffol. nouum pradicabile , quia ita 
ciiam Do&or ipíé innuit ibid..dumait ; 
quod cum nulfa vaio fit fimilis ifti pro» 
pter quam pradicatio dicatur vera, nullá 
e(t przdicatum diétü de fubic&o , (icut 
in propofito, quantü n. eft cx parteeius, 
qp przdicatur,eft fpecies, (ed quantum eft 
ex parte modi pratdicandi, e(t accidés,irà 
Do&or. Qjuia tamé,vt (zpé dictam eft, 
numerus piedicabiliit aufpicari nó debet 
ex varictate rcrü pra dicatarüs fed modo. 
rum pr£d:candi,tdeó cü oem bo- 
mo dictus de Dco; cftà in fc (it fpecies, 
tf refpe&u Dei habeat modum przdicá- 
draccideatis nou debet con(tituere nouis 
przdicabile , fed ad quintum reduci. 


*in Oi 


vo oSoluuntur ObicGiones « 

161 YN oppofitü funt adbuc alia quz- 
"T D argumenca falsae ui] ói- 
tía, vel minuctitía numerum quinariüvni- 
"Wet(alium . Primo ita3; obijc. qaod at 
plura quinque , quia przdicamema (ant 
dec£ , ergo & pra dicabilia y oam diui fio 
quoq; predicamenrorü dáta cft penes di- 
&ertitaten módorum przdicandi « Tá z. 
quia ex iftencia fabtiflétia perfortalitas, 
"vnio fübftantialis , & fimiles modi non 
-przdicantur , vt genus ; fpecies, & diffe. 
entia , quia nom cont ituunt rei — 
miec vt proprium, quianon fluunt necef- 
'fario ab effentia cum fine ilisetle poffit, 
ficc yt accidens , cá (int modi fübftantia- 
Tesyergo dabitür fextum prae dicabile,né- 
modus fi bít ancialis .'1 à 3. qvia genas 
dhinidi poteft in generalitfimü , & tubal- 
"termuai; item differentia in genericaas& 
: , fimiliter propri ü , & accidens. 
utrtandem quia tot modis dicicur voü 
Lares ME rcIquir 1. Topic. €: 12. 
vuiueríale, & fingulare funt oppofi- 

ta ,& tingulacra fur infima ergo &c. 
102 Kelp.neg:gac:tacem,concefTo.n. 
q nu meros pritdicamenroris(ümacur etià 


Luca v 


£s 


409» 


aliquatenus ex diuerfitate modi predicz 
di de prícàa fubftantia, de quo inferius 
non adhuc camem famitur eo modo, quo 
numerus pre dicabihium , hic n. namerus 
fumitur penes modü predicandt efsctiali- 
tcr,vcl accidentaliter, nó attendendo te 5. 
quz pradicarur;an fit (abítátid, vcl acci- 
dens, (ed attendcsido folam connexioné 
efsentialé,vel accidétalem, quá res habet 
c6 fübiecto, que eadem efTe poteftin dis 
ueris prxdicamentis , nam ità ifi genere 
accidentis cóne&itur color cá albedine 
vt pars materialis , (icut animal cü ho 
mine in genere fabflantie, & (icdealijs $ 
ar in diuifione predicamétoruma(figaa- 
tur numerus non folit attédendo modum 
pra dicandiy fed praefertim ré ipfam, quae 
przdicatur; exquo fa&ü ett, vt numerus 
pritdicamentorü fuperet in duplo numer 
przdicabilid, quia re$, & nature przdi- 
cabiles in fc (unt decem, modi veró prz- 
dicandi funt quimue;ficat comexio ear 
cü (abic&is quinque ifi modis fieri pot. 
Ad z. in no ra Schol non itd liberales 
fumus modorá fubftantialid ; vt Recea- 
tiorcs, eridé in hyf. difjs.g. q.9« di 
vnionem matcriz cü forma eíse relatio- 
Tiem pra dicamenralé, & in Mctaph.(uüb- 
fiftentiam có fiffere in duplici aegation 
admiffistf hismodis fübftanialibas,m 
idcircó addendü cf fextum pra dicabile, 
cü corü «modus przdicandi poffitreduei 
ad aliquod iftorü; fi n. fümantur; vt dicüt. 
aptitud:nem, pofsni redaci ad quarti jfi 


"vt dicunt actum , ad quintam przd:cábi- 


le; quia abcfse pofsum abfq; prieindiciosy. 


/& dcítruct;one efsent'e.i coceptus quid- 
" ditatiuri (üb:e&ti, de quo pri Ctuk hé 


id impedit, quod (irit modr fübftantiales, 
& non accidemia , vt Recernciotibas pla 
cet , quia aliad eft efe accideb $predtcde 
mentale aliad'przdieabiléjaceidens 
dicamentalc d.citar illud , quod 
fubftantia, vt quantitas, & qualitas; 
ci folet aceidens nominmlitet ; 
peraomcen accidenus e : 
ens veró pradicabile eft -q 
prad;cacum accidétariwm, non per 
ad e(scntiam rei , flue in le fit acei 
fiué (ubftantia, (ic veftis re(pe&u veftti- 








tr homo refpe&tu animalis dicunturace 


Mm | ciens, 


essi dd 2 


410 Difpu.1V. De Vniutrfalibus in Communi. 


€idens , non nominliter , quia in fe funt 
fubftantiz , (ed verbalter , quatenus ve- 
ftis dicitur accidere veftito, & homo ani 
màli ; vndé dicebat. Seotus loco fupracit. 
quod habitudo accidéiis quinji praedica- 
bilis potett tundari in re, qua fit (ub(tan- 
tia» quando hzc contingenter vnitur al- 
teri, de quo pradicatur , licde fio efse 
bipedem dicitar accidens cómone quintü 
prz dicabile,& tamenres, vndé fumitur , 
eft (ub(tantia . Ad 3. illa diuifiones non 
muhiplicant icabilia , quia tàm ge- 
nus gencrali(fimum;quá fub alternuin ex 
vna parte;tàm differentia gencricaquàm 
fpecifica cxalia retinent c przdi- 
candi modum, illa per modü partis poten 
tialis, & ifta partis aGualis,vndé in raio- 
ne vniuerfalis formaliter non differüt in. 
ter fc genus (upremum, & fübalternüsdif- 
ferentia infima, & fübalterna, fed tantum 
materialiter penes maiorem , vcl minore 
multizudincm fübijcibilium .. Ad 4. ait 
Doctor in hac quzft.(en(um illius propo 
fitionis eíse, quot süt (ignificata vn;us op 
pofiu, tot & alterius císe, nam quot mo- 
dis accipitur vnum, tot accipitur, & rc- 
liquum, vt v. g. tot modis dicitur vnum, 
: , multa, tot modis idem, quot diuer- 
Y riaisodÜ pecicnumero;nó autem cít 
vcrayuoad numerum (üppofitoram,qu:a 
Nem, ftus, & iniutlus funt 
oppofita , non cft tamen opus , vt quot 
fuat indiuidoa nigredinis,tot fiac .Scalbe- 
adinis, quox funr iufti;tot ioc iniofti, 
:4303 Secundoobijeuur & cótra probá- 
tio, qp (int pauciora quiaque . Tum quia 
(unt przdica:a ; tot funt przdicabi- 
Ata fcd 1. Topic. c. 3. przdicata funt qua- 
1u0r,dcfinitio, genus , proprium, & acci- 
«dens. Tum 2. gcous, & diffcrenia conti- 
menaur in fpecic , quamcomponüt , er. 
c diuitio bona, quia membra coincidur, 
ncc prz dicabilia quinque. Tum 3. omnc 
23ccidens,vel cft zcnas vel c(t fpccics, c 
beat propria inferiora, de quibus eísé- 
jalter pradicatur ; vt conttat de colore 
pectu albedinis, & nigredin;s, crgo fa- 
(qns przdicabile . Tü 4. quía 
diuifio potcit ad bimembrem redu- 
4i, li nimité , tradatur per capita gcnera- 
-haadqua caicrateducamur, 9 .i. ahud 


" 


cft przdicabile e(sencialiter, aliud accidé 
taliter; ergo ita fieri debct, vt regula (er- 
uetur bonz diuifionis, quz debet císe bi- 
membris. Nec dicas fuifse datam per fin- 
gulailla quinque membra ad maiorem rei 
declarationem. Quia potuiísent, & de- 
buiísent hac ratione plura alià membra 
affignari, nam diuidi poterat differentia 
ingenericam , & (pecificam ; fic & pro- 
prium, & accidens, genus in fupremumy 
& (übakernam; & raríus (icut diuiditur 
pradicabile peoes przdicauofié. in quid, 
& inqualeefsentiale, & accjdentalc;po- 
terat ctiam diuidi penes praedicari (epa- 
rabiliter, & in(eparabilier, intrinfecé, & 
extrinfecépollibilicer, & impoffib.liter, 
& alios fimiles modos, qui diuerías (pc-. 
€ies prz dicabilitatis conttituent . 

164 Refp. qp licéc idem fic fecundam 
rem pradicabile, & prz dicatum , tamen 
differunt (ecundü rationem icabile 
«nim dicitur , quod poteft przdicari de 
pluribus, pradicacü veróà dicit illud , pec 
9 terminari poteft, ac folui quatiio du- 
birabilis, (en problema . Arift. autem in 
Top. docet modum foluendi hutu(modi 
dubitationes, vndc ibi oftédit de aliquo , 
queonde potefl (cici cy eft genus , & fie 


c alijs , & ponit bi. quatuor pra:dicata ,. 


dao in quid.qua (üor genus, & dcfinitio, 
& duo ip. quale .f. proprium, & accidés » 


quia omnis quzttio folu: poteft , reípon- 
dendo per al Mtorum, vcl peraliqp 
reductum ad illa : quia autem nó fit qnz- 


ftio de indiuiduis,cum de illis nó (it (ci€- 
tiafed de fpeciebus ;ideO (pecies nó nu- 
meratur inter pradicara , cum in talibus 
quaftionibus fittubie&ü . Nec de diffe- 
rentia fpecifica fit fermo ibi , quia idem 
iudiciam eft de illa, (icut de (pecie , ditfc- 
scntiam auccm genericam reducit Arift. 
ad genus,cum in ipfo formaliter includa- 
tur, ita refpondet Orbellus initio przdi- 
«ab. & colligitur ex Scoto 1.4.8.4. ;.tub 
S. vide tamen aliam refpontionem apud 
Dod&orem4. 1a. vniuerí. Ad 2. cx code 
verum cft SP pn. de genere, & dif- 
ferenia. fundamenzaliter tampus, fic .n, 
(unt gradus metaphy (ici fpeciem comp 
nentes in rauonc totius císentialis ; ícd 


falfum eK , fi hac omnia formaliter (u« 
mán-: 


L- 


- 
- R sb 


Quafi. V. De N umero Voiutf..— 


tnontur , fic enim fingula (unt intctiones 
diftin&z , & conftituunt vniuecíalia di- 
uerfa, ncc vnum fpe&tat ad formalitatem 
alterius, — cta totum — 
d3. acc comparari , vel a 
Not irinferiora dequibus e(fentialiter 
przdicatür, vt color ad albedinem, vcl 
ad (ubic&a , quz accidentaliter denomi - 
nat,vt ad lignum;vel parietem, ficét pri- 
mo modo imípe&tum; (pe&ct ad primü , 
velfecundü przdicabile » altero tà modo 
confideratam con(L ituit quintum przdi- 
fla 2. Ad 4. verum cft illa dinifionem 
pofic ad bimembrem reduc , fi trada:ur 
per rationes generales , & poffe amplius 
plurificaci , qnam in quinque mcmbra , fi 
tradatur pet (peciales, itaquod fatendum 
e(t diuifionein illam à Pocph. wadicam 
noncffe ita ex matura rei, vt mon potucr t 
alio modo fieri ; ordo tamen do&rinz 
polccbat, vt dum hunc przdicabiliü tra» 
&tatum ad praedicamenta coordiaanda o 
ditigebat,non nif illo determinato mo- 
do vniuerfate dinideret, cuius rer ratioóc 
fats congtuá a(Tignamus q. (e:). & plena 
(olutionem huius argumenti tradirus , 
LI » 74 
QVA&STIO. VL. 
A«nbec diuifio (it generís im [pecies, 
|o dmmediatd. 70 
10 T Eeant Boct. & Ammon. in 
: N defóicigpircidi Auic. in 1 og. 
€.7. Simpl.in przdicam. in definit &quiu. 
Albcit.trac. 2. predicab.c.9 Niger 2.par. 
Ciyp.q.16  Bruxcil.q.2.predicob. Vallius 
q.7.de vmiucrí. c.12. uia hr on nes negát 
vniuci(ale cffe verü gcnus ad iila qu.nque; 
atque idcó atferunc hanc. etse diviiionem 
L à, l'cét diuer(imodé. explicent ta- 
lem analogiam. A firma: $.0t.4.8. vniu. 
fcquuntur ceteri ounces ] acini tàm 
veteres , quim I: ccenuiores *cotiflze , ac 
Thomittz Maur. Anglic.& S.rnan. bid, 
"Tatar. q.2. Ant. And. ibid. Ochoa 1.p. 
Log.c-18. Conimb.1 oun.Con plut. 10- 
lec. &uvias, Hutt; Aucifa, Setna, Blanc. 
Pafqual.& cetcti patlia:; Quoad altcram 
2 fici parcem [onuunt aliqui, vt rcfcrunr 
éoplat difp. 4.',«6. hanc diuiionem císe 


FU 


immcegiatam ; alij communiter aiunt cf- 
(c mediatam , praíercim veró scotitiz 
noftri 4. 12.vniu. Tadem Ioan.de S. Tho, 
q.6. art. 2.vtrum uc ait efe probabile, 
106 Pro deciiione quafiti quoad vtrà 
que partem , d cendá cít , vniuer(ale effe 
gcnus ad Ila juin ;ucyac proide diafios 
tcm cius in ca ciicgeneris mn fpecies, nà 
immediatam , (cd mediatam .. Probawuir, 
uia genus ad Ila quin qne cóparatü pre« 
) peas dc ills simidemnomcen , & ratio« 
ncm, vt de pluribus fpecie differemibus, 
«t 20 (e habet vt genasa ! i'i, & in ca di- 
uiditar vc in fpecies ; Confeq. patet cx 
definizione ipfius generis; probatur a(sü 
prum, quia ex vna parte dcfin tio vniuer. 
(alis in CÓ! verificatur client ialiter de (in. 
gulis quin; przdicabilibus , vt gj fic vnü 
aptü eíse in mulcis, vel dici de multis , & 
ha:c particula; vt eidcbimus,indcfinitios 
ne fingulorum ,(tat loco genes , ex alia: 
vct. parce intentiones przdicab ilid ad« 
inuicemmon accidentaliter , & nunicti- 
cé, fed cífencialter , & .(pecificé di&in- 
guün'ur, alia cnim fpecies vniuer(alitatis 
eft genercitas, alia ('»ccicitas, &(ic- de 
al js. Imó addunt alij efsc genus ita vni- 
— vc. nullam procíushábeat analo« 
um adimixtà quia fingula illa predica» 
Diiesrim cag ons ive eir qe zqoalitet 
Li icipánt ratione vn.uer(aliratis,omni-. 
us cnim veré , & propr:é conucnitefse 
rclatiorics rationis, quibus naturz abftra- 
étz rcfecuntur. ad plura , nec hinc racio- 
ncm participat vna títaramintentionum 


dependcater ab alia , tiquidé uaque: 
earum effet veca vniuei Dita; era Rae 
intentioncs effent impoffibiles ; Cererü ,; 
vt docet Doctor q.8.cit. $. i4 d ifl am,ne- 
«c(fe non cft omnem ororfus negarc anas 
logiam o vniucrfali refpe&u illorü quim. 
que (pecrerü; tu:n -jnia analoga benc cit 
vniuocauone cfl cópofhb lis, vadeafsés 
rendo vn:ueríaic eise aniloguax ad illa 
quin 35.nà có ipfo excluditur vaiuocatid, 
vt cóltacex dictis difp. 2» q.-$/'arc cam. 
quia & in ipfo genere aliqu lis-analagig. 
reperiri tolet , quatenus. perfcótius in vna 
[pccie reperitur quàm in alia etiamti hec 
inz qualitas proríus proucntatab extrine 
(cco,cx ele di iari có» 


moa 


trahentiam , vt patet ex diis ibide ; qua 
fatione aicbat Arift. 7. Pbyl. 5 1. multas 
in genere latere z:quiuocationes, vbi z- 
Qquitiocationcm vocát analogiam ex ine- 
qualitate differentiarum defampcam ; tü 
tanden quia in propoíico in participáda 
racione viueríaliraós videtar. inter illas 
intéciones intercedere illa dependentia , 
Quz (oicc infcrre veram anilogiam, quia 
gedum vnjucrfalitus perfectius ceperitur 
in vniucr(alibus effencialbus, quam ta ac 
«idencalibus,quia illa prasdicácur in quid, 
ifta in quale, dia c(fenczaliterjiftaaccidé- 
taliter; icd t in ift:s reperitur juodámo- 
do dependéter ab illis,quia ita przdican 
tar de (uis fubijcibilibus mediantibus ii- 
lisrationalitas namque, & ri(ibilitas prius 
cóueniunt homini in cói dcinde huic , & 
' iili ; Nonergo neganda eft quiliícunqae 
anjlogia jn conceptu vniuer(alis ad illa 
quínq; (ed concedenda ,. non camen ta- 
L5, quz vniuocationem excludat. ' 
107 tem hac diio: non fit 
immediacr , (cd mediata , eaidens cft ex 
fufticientia huius diui (ions q. prgced.vt 
-ni exea liquet , vniueríalenon dc(cedit 
&mmediaté ad hzc qàinque,: neque eft ge 
-us argen flloram, qnia prius diuiditur 
m 9» diciturelleniajiter , & quod 
dicitur accidenraliter, qua dao iceri (üb- 
diuiduntur , rgo. vaiaer(ale'diuidatuc 
prius per ias duas differétias , conftituit 
de enere intec media , qua poftea (ub- 
ntur per aliasdi ffecentias, deucnié 
do :tandé ad iílas quinquc (pecies;cp aper 
kécolligitar ex Porph. e. de communit. 
; Cut àuem in prooem. vmuecíate (La- 
tin duxerit inbisquin. fpecies, nec il. 
Mi tradiderit p rátiones magis generales, 


vclimagis fpcciales, vt poffe ficci d'ceba- 
mus in fine przced.quazft. Ratio cft;quia 
vniaerfália fc babent tan a reípe 


&u (uübicéti, de qi icantur , atque 
ideo explicare Peas aliquem formalem 
«ffcctü;& determinará refpe&tu eius ;fed 
fi ynuuer(ale diuifü.m fuiffet per rationes 
generales ,f, in elfentiale, & accidentale , 
nimis adhgc indeterminatus , & confufus 
mene € vniueríale prz beret 

ieGo, nec ixà lenlim docuiffct Porph. 
modü applicádi (ccüdas intencioac: pri. 


Difp.1V. De Voisérfalilas ipCómwuni . 


mis, qui tamen cft cot dis, Sc vn'cus Lozia« 
cz (copus , vc ipfe facere (Vat igebat , quia, 
illz- prima (pecies (ubulteraz tac remo. 


tz nimis àcali applicatione; (i veró ex. 


alia parte diuifam tuitfec pec cationes ad - 
huc magis fpeciales ,.plané diuilro fuiffet. 
fuperflua protíus vltra hunc quinar:ü na- 
merum , nec ad rationes magis (peciales 
erat opus deícendere , vt doceretur cxa- 
&yis modas appltcandi fecundas incentios 
nes primis ,quia fata quacunque alia lub. 
dwitione vltrahzcquinquz adhuc mem- 
bra fubdiuidentia feruarent cefpecta fa- 
bie&icandein fotmz. habitudinem, & 
cundem priedicádi modü,quem feru.t ta 
trm diuifann ; vadé (i diudatar. genus in 
gencraliffimü & fübalcernum, differentia. 
in gencricá,& (pecificam, tamen in ordi- 
nc ad fübijcibilia eundem séper (eraant. 
prz dicandi modum; quem totü diuifum, 
mam wtüímq: genus femper. praedicatur 
eflentialiter per modum partis potencia« 
lis,diffetétia per modu.n partis aGtualis ; 


fic dicendum dc proprio, acéraccidente, 
quod fiué tit (cparab le , (iue infeparabi- 


le, (emper tamé cótingcater vnitur (ubie 
€to nec attinet ad eius cífentiá in primo 

aut fecundo modo, quia non omnes modit 
variant pét (erationeas pra dicabil:s , fed 
illi tantum ;effentialiter,& accidentaliter 
fc habete, pet BATA 4 Mai en , ad 
Kem alij modi reducuntdt : pec quam do 

inam plené: fatisfieri-poteft ad vlii- 
mum argumentam quaft. przcéd. 

108 Ex hoc colligitur has quinquc fpe 
cics vu :uctfalis effe infimas, quia hac , & 
illa gencreitas v.g quantiatis, & (abftaa 
tiz vc docet Scot. quol 6. (ub X.nó d. ffe- 
— tuere nifi numcro, ctlo natur 

ratz differat generc generali(limo, 
fic etiam bec, &lla fpeciertás v.g.homi- 
nis,& equi differunt uin numero, quia Vi- 
cét vaturz,quas denominan: fpecie inccr 


fc differant , intentiones tà denomináces.— 


funt ciufdem rationis; X (ic pariter dicé- 
dum de iatention bus aliorü vaiucrfiliü : 
tum ctiá quia cftó genus diuidatur. in (u- 
premü,& fübalternum ditfcrentia in ge- 
ncricam, & fpecifican , proprium tiai- 
liter, & accidens, hxc tamen membra 
nó inter (e diffecunt cx parte modi ptae- 
dican: 


eb Mitos 


2 


-Duafl.VT. £ualis fit Diuifio Puiutrfalis. 


dicandi , & in rationc vniuer(alis, (ed ma- 
tetialiter tátüm paenes maiorem , vcl au- 
norem mulutudinem eorum, de quibus 
!przdicantur 4 oppolitam tencc Poncius 
di(p.5. Log.n.1 11.cui fit fatis infrà dif. j. 
n.60, & 108. Ex quo: tandem deducicor 
hanc Porph.d:ui fionem vniuer(lis in g:- 
nus, fpeciem. &c. effe rité tcaditais qiiia 
diuifio alicu:us generis. eciam fübalterni 
poteft ficci afligoando omncs fpecies in- 
imas, quando ill poífonz cecio numera 
comprehendi , vi norauit Soto lib. a. 
Sumul.cap.4. 1: &. 2. b 
' 1c9 In oppofitum ob jcitor r.probá- 
-do vniuctfaic non efie gnus ad iila quin- 
«que. Tum quia wnc aliqna fpeeies dire- 
€ przdicaretur de (uo genere, quod cft 
impofhibile; Prob.coníc:. quia tüc etfec 
verum dicere. quód vniueríale eft g«nus 
ad illa quinque, inter quz numeratur £e- 
mus primü praedicabile , vclut vna fpecies 
vniuctfal;s in comuni. Tum 2.3uía cunc 
vna fpecies dilparita pradica retur dea- 
i, quia tunc eísct vera przdicatio, quód 
genus cft vna fpecies vniucrfal s, d:fferen 
tia alia fpecics, & fic deals. T 3. non 
tanti di(paratum de di(parato , fed etiam 
eppotlitum de oppofito pigdicaretur,n&- 
pe fpecies dc genete , cui faltim relatiue 
opponitur, Tü 4. quia tunc. inferius con- 
fticueretur (upra. fuperius , dicendo enim 
quéd vniueríale eft genus, tunc vniuerfa- 
le; q»od cft (uperius,ponitur infra genus; 
quod cft cius inferius ; ne igitur bzc in- 
conuenientia fequantur , negandum eft 
vniuct fale císe gcnus adilla quinque. 
Refpondct Doctor q. cit. omncs alla- 
tas propofitiones posce concedi,non qui- 
dcm císentialter , fed denominatiué, po- 
te(t.n. vna fecunda intério fundari (uper 
aliam acceptam , vt quid ; accam deno- 
aminarc, fcu de illa przdi cari ; vt modus, 
cnim cft comune omn.bus (ecundis 
intentionibus (aix Do&tor) quód quali- 
ber potefl eccipi vt quid , velut modus , 
quando enim cft iliud, quod iniclligitur, 
tunc eit quid , quando cítratio , fub qua 
aliquid intell gitur, tüc accipitur, vt mo- 
«us , quam doctrinam ex profcíso decla- 
saumus (upra difp.3.q.8. arc, 2, & docct 
idem $cotus 1,4.2.q.3.C. & 490.13. 9 1» 


Logi 8, 


413 


fub T. A4 r. igitur veraefl illa propofi- 
tio denomuatiue, Zniver[ale ef genus, 
qu:a vaiuecfale fumitur, vt quid genus 
vt modus , juitenus e(t ratio, fub qua. 
vnuztialz coofideraww , dum ad fua in- 
fer'ora. confertur, Ad 2. pariter noa in-* 
conuenit , quod genus , ditfzrentia, proe 
priam, & accidens finc fpecies denomis 
matué , & accidenraliter , Ad 5. air Do» 
&or locis cic. quód 'ntentiones non ope 
ponuntur, nifi vtrag; accipzatur, vt quid s 
vel vtraque vt modus, dim vetó dicimus 
genus ell [pecics , intentio gencris (umis 
tur, vt qu.d. intentio fpeciei, vt modus y 
& idcó , vt (ic, non prz dicatur oppofiti 
deoppolito. Ad4. vnurrlale continet 
fub (egenus efsentialter, tamen neq;iae 
conucn.t, gp viciim vnuerfale acc: dcn- 
taliter cócincarur füb genere; quatenus a£ 
fici pot mo«o zenercitatis , vode genus 
vc quid eft infecius ad vn acrfale ; vt mo- 
dus ,císe pot (uperins ;& hec eft comunis 
doctrina Scot: (lariquà omnesalie Scho, 
kz recipiunt, efto (ub diuerfis terminis. 
110 Diccs nullü genus poteít accidé- 
taliter de fuis (pecicbus predicari,fed vni, 
icatur accidental Mis 


uerfale - C iter deil $3 
muipquimga dc Prob.min.nam quádo 


vna intentio applicatur alteri , vt modus. 


tüc efficit przdicationem der üudg 
.& accidentalem, at quando dicimas, ge- 


nus c(t vniuer(ale , tuac vniuerfalit2saps 
plicatur generi , vc modusquia cft rai 
fubqua confiderarur » ergo &c. 
Refp. neg. min, ad prob. patet ex dictis 
difp.3. cít.q.. art. maiocem ese veraas 
dikaxat ,quando intentio akeri applicae 
tav modus , cít interior » vcl difparata g 
non autem quando eít faperfor, vi eft im 
allata propofitione, genus eft vniucr(aleg 
Vidc ad hoc alia argumenra apud Fuente, 
q.6.d:ff.6. minoris momenu . ^ 
prnde pe j zs conca ilem cc 
partem uifio generis in | 
idédo per iffcrentias magis ge» 
nerales con(tituerentur. duo. de 
termedia , quz poftea fi ur pet 
alias td fierérias y m darenuur hàtale 
ueríalia, qua inter ifta quinque ex vpiu 
fale ig(um in 6i utei vs id 


N 


414 
diuidédo peruen:remus ad oo, vel decé 
vniuet falia,vt deducit Brafau.q. 12. vniu. 
€um Maur. q.9.$. Quinto dubtratur. 

Refpondetur ex Brafauol. ibid. dimif- 
fis Maur.ambagibus , quod cum proprie 
loquendo fuperiüsnon ponat in nummerü 
cum inferior: , quia inferiora in fuperiori 
vniunrur, noni diuidantur;idco genus, & 
fpecies, & pradicabile in quid non dicü- 
tur tria vniueríalia,nà pra dicabile i quid, 


— 


Difput. IV. De Vniuerfalibus in Communi. 


feu effentiale eft (aperiusad genus , & 
fpeciem,& in illis includitur ; atque ideo 
cum eis non facit numerum ; & ficeriam 
dicendum eft de przdicabili acciden- 
tali in ordine ad proprium , & accidens; 
Vel dicas , quodlcum hic. aflerimus vmi. 


:uerfalia effe quinque,non plura, nec pau- 


ciora,loquimut de fpeciebus infimis praz 
dicabilium ,' nam dari aliasfuübalternas 
fané negari non poteít. 





DISPVTATIO QVINTA 
De Vniuerfalibus in particulari .— tat 







ut 0JI tratfationem de /niuer[alibns in Cómuni ad fingula in fpe- 
d| ciali defcédimus;de (ingulis quafliones inflituendo 1uxtdordi- 
nen [cruatii d Porpban [uo tratt.de cuius obieto nà efl m 
diffen [io fiquidé fer? omnes pro adaquato eius : 
] Junt cit Doctore noftro 4.7. fuir Fniuer, 
bile comune ad illa quinque , it i 





bie ; 0 di - 
TPredi 

Uniusq. 
yn TPradica- 


»apium eft pradicari de pluribus, tale an. efl predicabile, de quo Porpb.agit im boc 
trait.nam cap-de gen, fatía diuijione eorum ,qu& pradicanturs aliud de vno folo 
aliud de pluribus pradicarisprofequitur deinceps tra& ationem eorit , qu& de ple 
tibus-pradicantur , diwidens illa in quinque fpeciessc* cap. v.i. colligit V7 protee — 


eu ficio egt(Je. Et adbuc poiius 


i ub ratione Pradicabilis, quam Vniuerfae 
et bie vuiuer[ale (ubietiumponi, quia C ipfa etw Mini, | P 


füb ratione pradicabilum ,q-m wmuer[aliwm confiderauity cniusrationem re 


di[p. práced.q. x. artia. in fol. ad 
bicobiethum attributions ,qu 


vatum efi 


an. Vniuer(ale igitur bac modo c 
ia 


onfide - 
abet omues conditiones ad tale obie- 


UEBbum defideratas à nobis affignsudas inferius "n, 12. ex Dotfore q.3« vniu. qu& ad 


| trevoducuntur, qucd de eo [wpponatur quod e 


s». quid efl » quód de co proprie 


demonjlrentur p»(fionesin [ctentíay G tandem quod omnia ibi confiderata babeant 
uu tributionem ad ip[umy Gy in eius gratiam confideremtur: bas autem omnes babet 
t Kuluer(alé in prejenti traBlatu nam dum initio tra. mouet illas qual. d quarum 
refolutione ab:iinet ob arduiatem an vniuer[alía (int m vebussvel im intelleduyan 
fint corpore ayvel incorporea crc. fant fupponit vmuer[alia e(feycr querit vbi fint, 
. € quoniodo, C" dum in fine trati.cap. vlt. de communitatibus mquit y fingula vu- 
werjslia conuemive inatione cümuni vniuerfali $quiafingula predicantur de piu- 
tibus y plan? fuppomt banc e(fe ius dvfinirionem im ratione pradicabilis , c [ic 
babct. primam conditionem, duin demonft vat genusyfBeciemycr c. differre ab indi- 


widnuo 
im pliettó, tanquam ile primo, 


r pradicari de pluribus, vptigyeandem pa[fionem de mon[lrat de vniucr[ali 
Pim ye rra fecundam a: 


qandem cap. vír docet efie osanibus commune predicari de pliwibus man jeff in- 


ofiniat vlla omnia e[se fpecies P vaiuerfa 


€ cómune geaus, ad quod reducit um, 


grau vüra Wa quinq, viiuerfalia agatit in boc trac atu de andiniduo y QF. 


fpecie 


tiv;b, in pr Mafius fe& Duries NRI A d 2 
52:2] ii c -  üimb, in proam-q.7. Maf[ius feb. $.9.3. Tolet. q«1. : 
&" «lij palfim; promifc uà autem alfighamui, pro oA d A 


dile, quiapro eodem vtrumq; fummus ,nam per predicabile intelli imus , quod i. ; 





dum, quía defi 
: qe i rium y vel combinationem accidentium commsnium y Y fola. fpecies defi- 


Quefl.I. Quo fenfu definiamr genus ecdrt.T.— Ari 
cie fubij cieli. qua tamen vniuer[Alia non (unt ; adoue tamen, C ip/a red«cun- 
tur ad ipium vuiuev[ale,non quidem vteius [pecies, ed v: tévmiat (p-cieru n eius, 
dndiuidua nimirumyvt fubucibilia [peciety: fpecies fubijcibiles, vi termini ge- 
gereitatis, C7 (ic tandein babet teri am conditiouem .. 

- "A ner[4q.7-Logsjecl. .adbarens opinioni quorundam antiquorum Expo fi'torum 
ait non vuiser[ale in communi,fed partes eius. fubietituas genus, Jpecicsa Gc. fo- 
lur, c (ingillatim. uw ptas effe blc obielium a 1equatumy ratio eius free eft, 
quia Porph. non egit de illis quinq; fub conceptu commnni vniuerfalis, vel pradi- 
Cab. lsyfed laum aggrejfus eft diflintlà, C folut? illa fiagula explicare . Imó ne- 
que de fingulis cgit quatenus vniwerfalia fimt, nimirum per ord:mem ad plura y fié 
.9. folum genus]peciem, €? differentiam con[ider aut; proprium veró, C accidews 
aon explicauit ip ordine ad plura y quod e[l de ratione vniwer[alisyfed petius per or- 
dinem ad jubietfum, cui conueniunt. $ed fallitur Jgueríay quod Porpb. nom egerit 
de illis quinqy [ub aliquo conceptu communi, et de fingulis (ub ratione vniuer(alis 
in ordine ad plura, nam cum cap.vule. agit de commuaitatibus predicabili , agit 
de aliquo concep:u có muni, in quo conueniuntyg7 omnia definiuit in ordine ad plu- 
yay vt infraconlabit ; &" certé tollit J£uerfa vnitatem buiustratlatus, dum illa 

114; folutablc accipit pro obie&o contra. Atrifl. monitum,qui 1. Pofl. 25. dixit, 
frieutien debere ee vnius generis fubiccli. « 
- Quam verà vtilis fit bic trakatus ad dive£Hionem operationum intelleGus , qui 
ejt finis Speaune porpb. expre[fit in progm.cum inquit innare primó ad defini£- 

2 , effentialis conflat ex genere, cr differentia, accidentalis datur 


Petr. secimds ad diuifionem, quia in diui(ionibus eTent ialibus diuiditur genus in 
fpecies per differentias , in accidentalibus Prec pir accidentia propria, vel 
comininia: Tértió demum ad demonflrandum,quix mediwa in demon[t ratione eft 
definitio, qu& con[lat ex genere, differcatiay & quod demonflratur efl pa[fio ad 
ceteras etiam argnmentationes infernit, in quibus, wel accidentalia pr.edicata per 
efientialia comprobantir ,vel àconuer[o 
^QYVRSTIO L' '- tumdubiorum,queftionem hncin plis 
Q ^. resdiftribuimus Articulos . ; 
De Genere. to" | qure erae 
Orph. cap. 2. definiuit ARTICVLYS 1. 


E- genuslog:cum illad effe iv */ 3 Or DM 
| | plu, An Genus definiri po[fit ; &P,quo fen|8 
quod pradicatur de plu ry E un T 






9 rus Jpecie differenii- ; 
: WWUP busintoquodquid,cit- 3 q,Ro imelliz&ia quaici quoa pri» 
€ qiiam occurrunt difficultates quà plu. p maih pacem recolédua ett cx di« 
s iacantuim, vt nonnulli eamabiecetirt, — &is dilp. 1. 4- arc t; defiaitionem fumi 
aliam cx proprio capite adinueaerint, | poife dupliciter, và5 modo prefsé pro 
od ctiam fecerumc de cexerísvaiser- — definitione esplicanse quiddiacé vei 
ibas ; (ed quia hzc defiaítió e(t ipiius | genas, & difecenciun, vel INIM 
Acill. t. Topic.c 4.S lib.4.c.1.8 2. $.. quatgenus , & dilfzteutiam c rcainlen 
Met.c 8. & vcleg imatecipiturà Scoto. bánt', &'iicd.Gaicio eft ieu illius eil 
1$, vnigecfz in cclebtiozibus Scholis, MS dads , & ditferemiam., alia 
iiedicon-ndie , pialercun que (ire ^ m Mo fid fo Conééptu 'quiddicaugo 
£L? explicecur, nulli poticut dicil: — & efsentláli rei ; quofeolu etiam ens «die 
tem. Ceterum quia exacta ciis inteil g$- (Edi polTe de finiel, c nojhibem go» 
tiaindl.orum exigit (olatiouem incídcd- eus, & dif-tendam ; & fioc wiodo deis 
men v aeERa SO Wet COMES SONO 05 * 3I egnugy: 3077 gri: Y 


416 
niri potcft omne id ; quod eft cns per. fe 
intelligibile,fiuc habeat genus , & differé 
tiam,(:uc non.Qvando hic q;zritur , an 
gnus dcfiniri poffit , noncit quzftio de 
d:finitione (ccundo modo fumpta,nam in 
hoc fenfu negari nequit genus e(fe defini- 
bilcfcd tantum primo modo,namin hoc 
Ícoiu rcgsrunt Ammon,.& Boct.. de ge 
cre. A Ibcit.tract. 1, predicab. c. 3. quos 
fcquicut Villalpan.c.de gencum alijs qui- 
buídam gcnus cffe deti mibile . 

. Diccndütamen eft cam communi gc- 
nus definiri poffc €t definitione preísé sü 
pra. Ita Door loc.cit.quem ceteri om- 
ncs (cquuntur, Probatar;quiaillud dicitur 
fic defnibile » incuius integro conceptu 
Aun potcft conceptus genericus , & 
diffcrentialis , quorum.Í. vnus (it alterius 
determinatiuus,fed de genere primo pre- 
dicabili poteft calis conceptus affignari , 
ergo pót preísé,& quiddiratiué definiri ; 
Prob.min.quia vt docet or in 4.d. 
1«q.1,I.etíam in intentionibus logicis ba- 
— conceptum per (e vnum inucni- 
(uo modo genus, & differentia, & in 
ropofito in genere imbibitur ratio có- 
vm vniueríalis velut gencrica .(. efie in 
puo vel dici de pluribus , & prater 
imbibitur racio peculiaris contracti- 
ua illius , eie nimirumin pluribus fpecie 
diucrfis, velat differéualis , ergo &c. Ac- 
ccdit,quód genus,vr hic de eo loquimur, 
eit vnum cns per (c intelligibile ; vc mox 
patebit , quiánon loquimur de ipío pro 
aggregato cx prima, & fccunda intentio- 
nc,quali in reóto vtrunque includat , (ed 
vcl pro prima intentione vt connotat f'ecü 
dam,cut fübftat,vcl pro (ccüda,vt conno- 
tat primam;cul cft aplica diuer- 
fitatem opinionum,hoc autem modo ge. 
mus cít eps per fc vnum, & intelligib;le, 
€rgo eft proprié dcfinibile . 
»- Sed inflabis, Tum quia definitio pro- 
prie di&a conitare ex 
erentiay(ed generis non datur 9 


| pec eu. 


uia (olius fpeciei e 


»* 


Difput. V. De Puiuerf.in parti. — 50 
eius dcfinitiomE ingredi poffit B 


gu) 
Refj. definitionem gencris conftare 
gencre,nó rh cílenualiter genere, (ed ac- 
" cidentaliter , quia vniueralé commune 
ad illa quinque nó c cffentialiter gcnus , 
fcd trs accidentaliter à quadam (aperad« 
dita notione cx didis Q-vlt. piz&ced. difp, 
nec fcquitur procefius in infinitum ; tum 
quia genus prz dicabilc,non quatenus gc- 
nus;(cd quatenus (pecies (abijcibilis re pi 
cit vniacríale ia communi,vt (uum gcnus; 
tum quia femper fiftimus in (ccunda in- 
"tenuone gencris,à qua vclut cffentialiter 
tali.caterz omnes naturz fiuc reales, (i- 
ue intencionales illius vniuerfalitatis ca. 
paces denominátur tales. Ad :.Ncg.min, 
quia gcnuseft fpecies fübijcibilis in or. 
dine ad vniuet(ale,non quidem cffentiali- 
ter vi qud »Ícd M Re ,& vt 
modus . Ad 5. vcrum eft genus primum 
prz dicabile non habere A (apta fc , 
quod (it efTentialiter genus , poteit ta- 
men babere aliud .(. vnruerfale » quod fit 
accidentaliter tale; & etiá verum eft vni- 


ucríale viciffim accidentaliter contineri —— 


fub generequatenus cft affectum tali fe- 


^ 


cunda intentione,vt dictum cft q.vlr.pre- . 


ccd.difp.in folu.ad 1 
nus vt quid e(t inferius ad vniuzríale , vc 
modus poteit etie (uperius. Et hac do&ri 
najquz valdé familiaris cft in íchola «co- 
tiarum (oluendz (unt prz di&z diffical 
tates tangentes definitionem generis,qua 
euam paílim vtuntar Recenuores, vt vie 
deri potcft apud Ouured.controu.4.Log. 
punc. 1, qua quia noluit vti Poncius di(j. 
4«de genere q.2. multa dicit inutilia & mi 
nece(faria pro folutione harum dif- 
ficultatum quz camen cx allata docttina 
facilli po (eode ; mt 
4 Circa alteram quz(iti pus. in- 
tcliigentia eius ciendum e uod ome 
concretum, vt in propofito eft genus , & 
uodlibet aliud vniuerfale poftca dcfinic- 

. dum , de quo eadem quaz(lio inftitui po- 
teft , dicit in omnium fententia formam 
- fimul, & fubiectum;vel vtrü jue cx zquoy 


definitio 7, Met. 4.at gcnus nequit ef « & in vel vnu ndo aliud 
n nel er] & in reo, m connotando aliu 


. uia gc 
gius primi icabile cít i 


Ez connotando (üb:e&um , aut € 

Vin nai varias de hoc opinioncs à no- 

bis relatas diíp.2.q.6. att.2. Cu igicur ge- 
nus; 


*ad 4. Conf.vnde ge 





el M 


tà Porph . definitur , importet gcne- 
E. » «t formá afficientem aliquam 
maturam , atqueideó in concreto non in 
| ab&ra&o jiatur , conticpiunt omnes 
nec definiri (ecüdam intentionem folam , 
4 e nudam naturam capacem illius in- 

tentionis, fed vc] vtrumque ex zquo , vel 
vnum in ordinc ad alind, nimirum vel fe- 

" €undam intentionem in ordine ad naturà 
fübftratam,vcl é cotra , vno excepto Faf- 

ual.qui r.p.fuz Mer. difp.49. tenet nu- 

dam naturam definiri , & intentionem 

: noneffe neccfíariam ad pradicari . 

$ Hinc tres cxorte funt opiniones duc 
- xtrems, & alia media.Prima extrema af 
fericin re&o , & yrincipaliter definiri na- 
tütram,vt tamen conno:at fecundam intc- 
tionem,cui fübftat , vndeait vt Quod de- 
finiri nataram,vt uo. fecundam intétio- 
ncm, qtia prz'fara dc nit;o non conuenit 
"maturz fecundü (eyquia vt fic ncquit prz- 

- dicari de pluribus , cum fecundum fuam 
|. ef'entiam non fit vniucrfalisncque inten- 
^ ticni,quia ncc ipfa (ccandü le potcft pra- 
£x dicari de plur/bus,fed nature,vt denomi- 

Ft patur genus, & cum ordine ad intentioné 
Ys: Die qua formaliter habet natura ef- 
vniuerfalem;ita laucl. in I og. tit. 4. c. 

2. Paul. Venct.c.de genere; Amic. trac. $. 

q. r.dub. $. Tolet. 1. Moril.difp.2. art.2. 

Aucr(a q. 10.fec. 2.& alij. Secunda extre- 

ma docet hic directé definir! fccandam 

jntentionem in concrcto,vt.f.connotat na 

tura, quam afficit;ita vt ipfa fecunda inic- 

tio fit res definita , natura vcró connote- 

tur ex modo def. niendi , ita Scotus q. 14. 

vniu, vbi Maur. Anglicus , Sarna. Brafa- 

ucl. Anto. And.c.dc gen. Tatar. ibidé ar. 

2.dob. 1.Ioann.de Mag.Fuentes q.6.diff. 

q- art. 2. Roccuscap. de gen. q. 1. & alij 

Scotiftz pa(fim, & cundi feré Thomiflz 

Caict.in hoc cap. & de ente,& effentia c. 

9.Sáchez lib.3.9.3. Galleg. controu. 12. 

Araux.lib.2 .Met.q.4.ar.2.Mafíus hic fec. 

1:3:3. Cóplut.difp.$.q. 3. Ioan. de S. Th. 

piss 1. & alij quamplures , quibus (ub- 

ribunt Didac.difp.6.q. 1. & Blanc.difíp. 

3.fec. 3. Tertia tandem opinio media atle 

tit hic definiriaggregacum , (eu compo- 

fitum ex natura, fecunda intentionc;ita 

! vr viramquc dircéte dcfiniatur, natura vt 


a 


kl 


: eius, vcluti pars, 


*00 uel T. € fenfdefriat Chus AL. ai 


materiale;intentio,vt formale, ex quibus 
vnum pet fe confurgit bic dcfinitem, ita 
ex Hl ccentioribus quamplures R uius. q. 
2. Mvrcia q.3. Hurt.difp.4. fec. 1. Amic. 
hic trac.5 .difp. 2. dub. 1, & alij;dicüt aute 
hac duo conficere vnum cns er fe , quia 
natura animalis v. g. vt capax gepereità- 
tis , dicit ordinem ad illam tanquam po- 
tentia ad (uum actum, qnod autem fic ex 
duobus fic ordinatis , eft vnum per fe, ex 
a&u enim,& potentia fit vnum per (cs 
opinione autcm Pafqualig. nil dicendum 
occurtit, fatis .n. conflat ex di&tisnatur& 
non contt itui in flatu vniuerfalitatis , ni- 
fi per fecundam intentioncm. 

6 Diccndum eft liic non definir: s?pre 
gatum cx viroque.f. ex rc , & intentione , 
(ed vel definiri rem,vt fubeft intentioni;, 
vel incentio n&,vt applicatam rei,iraquod 
vnum corum fit dire&é , & principaliter 
defioitum;aliud autem velati connotatü, 
& intrans definitionem per additamen- 
tum.Conclufio duas habet partes , quatit 
vna damnat tertiam opibionem vt pror- 
fus improbabilem altera vetó priniam,& 
fecundam ample&itur , vt probabiles ; 
Quodaggregatum ex vtroque. non defi- 
matur,docet Do&or q.14. cit. quia hoc 
eft illud ens per accidéscx rebus diucrfo- 
rum praedicamentorü , quod cum non fit 
ens pcr fc vnum, fcd Giinplicirer pluta,nec 
etiam vna definitione exprimi pote(t , vt 
docet. Arift. 6. Met. 4.& $.& lib.7. 11.8 
43.& lib 8.13.& t4. concretum enim ac- 
cidentale dupliciter (ami poteft,vno mo- 
do, vt fignificat aqué prímo (abic&um, 
& formam, & hoc proprie dicitur ens per 
accidens,alio modo , vt non vtrumque ex 
zquo principaliter fignificat; fed vnum 
primarió,alteram fecundarió,& hoc dici- 
tur ens conotatiuum,quod vtique defini- 
ri poteft definitione quidditatiua per ad- 
ditamentum datayde qua diximus difp. 1. 
Q«4 ar. I.quia 1d , quod conccernir princie 
pale fignificatum; non cadit in intelle&u 

(ed vt terminans re(pes 

&um illius, X ideó nó defttuit enitatem 
cius ,yt docet Scor.q.8.vniu. propé finé , 
& 4.d,1.q.1. cit. e peras igitur genus. , 
uod elt accidentale concretum ; poffit 
defini i proprie , vt ens connotarigum j' 
vtdo- . 


» 
D 
«t 


em : | 
418 
vt docct prima, & fecunda opinio, milla- 
tenus tamcn dcfiniri potcft , vcaggrega- 
tum importans vtrumque cx zquo prin- 
cipaliter, vt ait tertia. 
.. 7 Rfpoodct Murcia cit.negando hoc 
eoncretum cíic ens per accidens , quia i- 
ct oon fit vnum pcr fe fubftantiale » eft 
tamen vnii jer e accidentale per phyfica 
vniorem, co modo , quo factunt vnu pet 
fc fubicetum, & fotma accidentalis . Scd 
valde vir itd «fes ipiror dà putar cx vnio- 
nc accidentali co quia cfl vcra, phyfi- 
cavnio fc ultare ens per (c vni y ad hoc 
enim non folum rcquiritur vera phy ü- 
ca ajo inicr (ubicétum , & formam, fed 
ctiam fubftagtialis cx per fe actu , & per 
fc potentia, qué quia non repetitur inter 
GERA. fat aani accidétalem , idcó 
ncgat Arcitt.loc. cit. ex illis ens ec (e vnü 
rclultare, Ecquádo etiam concederemas 
qualemcunque phylicam vnionem fuffi - 
cere inter formam, & fübie&um , vt ex 
illis fieret pcc fe ynum , cumtalisuoa tit 
:Dideaiei A genereitacem, quia cft 
olum vnio f. &a per rationem , dum in- 
tellcéius affizit patur illam inicntioné, 
confcquceater nequit inf«tre iliud. aggre- 
gatum effe per fc vnam. 

Rcefpondent alij concedendo aggrega- 
tam illud cííc ens per accidens,fcd negant 
id dcfinibile non c(le , vndc Blaoc. cit. 
quamuis gobifcum fentiat inquit ramen, 
banc rationem cx ente p:taccidens dedu- 
&am facile dilfolui . Ceterum ens per ac- 
cidcns nec e(Jc definibile , neque fcibile 
monfiramus ex profe(lo inf.difp.13.q. 2. 
art. 3.ynde ratio-inde deducta ctl cffica- 
cilTima, Scd adhuc copcedcodo,quód fir 
definibile, euidenter oflendiur non hic 
definiri aggregati illud;oà illud hic defi- 
nitur,quod de pluribus przdicatur, & ad 
inferiora deícendit, ac cooflatum ex re,& 
intentione non defcendit ad. inferiora, 
, ncque dc illis pra.dicacur exercité , auc ü- 
gnat , quia przdicauo exercita cit pro- 
piià primarü itencionü,tignata fccunda" 
map, ergo nullo g -ncic przedica;i0ni$  ót 
1i PLE Qin prasócari de ploribus, 
*1& Vt veró jcobem:s alter conci, par- 
tem, qua auibas cxucemas opin;oncs tacit 
probabiles , & oltendaimus ctl de mcacc 


NR 


Difp,V. DeVnintrfin partic. .—— " 
DoGoris,tecolendüeftexdi&:s dif.,2" —— | 


q.8.att. 2. dupliccin eife przdicarionem 
excrcicam , & lignacam , illa perciact a4 
primasyhec ad (ecundas intentiones, nam 
vt inquit Do&or in hacquett. omnc 

fignatur inccund;s intcttonibus p.t prie 
dicationem fignatamycxercetur in primis 
per exercitam, vnde ea, que cebus exer- 
cité conücniunt,ctiam in eacioaibus,que 
illis fanc applicabilesattribuntuc ligaaté; 
tunc autein aliqu.d conuenit alicui excr« 
cité, vt colligitar ex Doctore 4. d. 1.4. 1. 
quod à parte rci veré ineft illi , vt fi dica. 
tnus; q hono eft rationalis, hoc atiribu- 
tum conuenit homini exercite, quia rea- 
liter in ipfo cft , fignaté veró aliquid ali- 
cui conuenire cft, cum illi conucnit tan. 
tam,vt fi2no,pcr quod figaificatur attri» 
bu:am illud veré , & exercité conuenire 
rciycuius cft (ignum, v.g. fiia pitturare- 


prasécctur nobisaliquisequus,dicere (os —— 
lemus illum equum etfc ferocem, dum " B g 


tem fic loquimur , cetcé tigoifica à 
mus eoe tek "equo pido « 
bisintclligete ,quàd equas vetus, & vi« * 
uus, cu.us fignumeft, exercité habet. fe- 
rocitatem ; 1n hoc igitur fenfu multa tri- 
buuntur fecundis intentionibus , nam di- 
cimus fpeciem pradicari de indiuiduis, 
propofitionem conttareex terminis, cr 
quód fpecies, vt (ccunda intentio, veré , 
& exercité dicatur de ind;uiduo per ver- 
bum efl quaii verum fit dicere;iad:uiduü 
eft [pecics,vel (ecunda intentio propoti- 
tion.s cóilat ex terminis fed fignaté, quia 
funt figna , quód illz res,quibas tales in- 
tentioacs appl.cancut , veie , & exercité 
przedicatut de indigisuo , & conttat ex 
1erminis« Etadhuc Do&or ipfc opcim& 
dcclarat difcrimen iacer a&tü fignacü, & 
exercitum in duobus ptzícitim fianli- 
bus;per noa cnim exercetur acgatio ( in- 
quit ipfe) per nego yeró ignatur, pcr zm 
4um fi aiicec exercetucexciutio , pecex- 
€ludo figoa;ur , & vult dicere , quód 6 
quis diceret 2egazie ncgai y vite ica dicé- 
do exercité afhemat , quia propofitio cft 
affirmat, & cancum fi gaaié negat, vn. 
de hoc przdicatum ucg4i, tcbaitr (ccü- 
de inicationi negacionis tantum figaas 
(6, 


exercé — 
conucnire,fedfigmaté, quatenus datno- ——— 


M Nap. 
de: 






- 





Quaf.I.Quo fenfu definiatur Genus. esdrt. T. ^— 419 


t, exercitiü vero negationis fit pergo, 
dicendo, homo non cft afinus , vndc ze. 
gatio in au fignato ncgat , won. vcró 
degat in au exercito , X hac dotri- 
na eft valde: notanda in his rcbus lo- 


gicalibus . 

9 Cum hac do&rina itaque poffumus 
vtraíque extremas opiniones concordare, 
& ctiam de mente Scoti defendere, nam 
fi (ermo fiat de praedicatione exercita, 
verum eft hanc prdicationem conueni- 
£c naturz,nó intentioni, neque »/ Quod, 
quia non dicimus homo cft 2enus,fed ho 
mo eft animal, neque »t Quo ,. vt aliqui 
re(pondere folentqua(i fecunda intentio 
fit ratio formalis predicandi naturzquia 
quod praedicatur de pluribus inferiori- 
bus quidditatiae, ita przdicatur ; vt ex vi 

icationis deícendat ad. effendi in il - 


: iion folum fecandü id , quod predica- 
tur, fed ctiam sin tationem formalem,vn 


de habet vt pra dicetur, genereitas autem 


| mon ita d«(cédit ad inferiora, ergo in hoc 


fen(u nequit cffe ratio formalis, cur genus 
»predicetur . Accedit , genus definiti, eífe 
1dyquod ptadicatur,non quo;ergo etiam (i 
concedatur genereitatem efle , quo , vel 
qua natura praedicatur , non idcirco Au. 
'&ores (ccandz (ententiz fc refpondédo 
dctendunt definitionem zenetis principa- 
liter conuenire intentioni, fed natura. Si 
igitur de praedicatione exercita dcfimtio 


, men P.tph. iniclligamus , tenemu: dice- 
"re, quód ücut talis prdicatio conaenit 


nature, non intent: ori y ita. ills definitio 
tonueni: naturz, non intention, & hunc 


" dicendi inodam effe de mente Do&toris 


jn 1,d.3.q.1. n2tat L'chetabidem; $. (515 
Jed contra ; vbi docet, vmucríale predi- 
cari de plüribus;n quid,non quidem [ge 
tenus cit ens per: accidens contlicucü. ex 
natura, & rclatooesled tantum per ratio- 
né naturz, quz cft ens per (e vnum , & in 
inferioribus eifencialiter iaclafum ; fub- 
dit camen naturam non effc fic proxime 
pradicabilem y nii ada c. fub relatione 
vniuer(alitats, & indeterminatiouc poli- 
tia ad »lura, quia non eft in potécia pro- 
ximayvt a&ta dicit: t de illis,niá pcr calem 
relation£, & indccerminationé , qux ipsá 
ficit acta vmuieclalem & in hoc fenfa lo- 


andem de t 
Do&otis Mearifs. lib. 2. da Me 


'€unda intentio 


quendo de ifta predicatione intcellizendü 
eft, quod hic definiatur natura, vi [ub(tat 
intentioni, non quod principaliter dcfi- 
niatur totum cóftitutum;nec natura prin 
cipaliter, & vt Quod y intentio aurem, vt 
quoquafi tit ratio formalis, cur pradice- 
tur natura, fed (olum quód dcfiniatur, vt 
fubftat intentioni, veluti conditioni cam. 
ponenti in Itatu vniucrfalitatis, in qu sé 
fiinon fequitur ipfam effe przd;cabilem 
nec vt Quod y ncc vt quc, Quia cft mplex 
conditio , (icut eriam abltractio ab infe» 
rioribus quia requiritur,vt fimplex codis 
tio puzuis ad conftituendamnaturà pro« 
ximé przdicabilem de multis , idco noa 
pra dicatur ipfa, nec vt Quod,nec vt qu05 
& hoc torum có/onat €i, quod docuimus 


*q.2.praeced.difp.art. 1.in foLad 2.vbi di- 


ximus rclat:oné vniuerfalitatis in przdi- 
catione exercita nó effe przdicatum , fed 
cond:tioné prdicati.Si tamen velis inté- 
tionem appellare rationé formalem;qua- 
tenus eft forma denominans natur3 pro- 
ximé pra dicab:lé, ira tamen quód natura 
ex fe hibéat modum efífenialiter. przdi« 


candi , vt contendit Auería., qui nona 
vult intenrionem appellare icem 


«onditionem ; non repugnamus ; hanc 


[ententiam tenet .: 


fet fo 
3.q. f$. ;& Oibellus- c. de gen. ait cfle 
fansprobabilem. - «^... V. 
- 10 Siveró loquamur de przdicatione 
fignata, & de hac definitione generis in- 
telligere velimus ; tunc dicendum cft ibi 
proytié, & per fe intécionem gencris de- 


finirt, quia talis predicarioef propria [ir 


«undarum intenrionum , & ilhs « 
vt Quod , gcüus enim pro fccunda intea- 


tionc illud eft , q» rali cp 
nisdeploribus fpecie difictenribus 
catur ; Quia tame ied rcípicit fignat 


& (ecundisintérionibus vtitor logie 


fignis primarü,ideb dicendi non d À 


à Porph.folà intentionem generis, fed 


cum dciur gens ins qodprekn 


ilis alli nature , 


bes & exerciré dde pluribus fpecie 
differentibus affirmatur , Vtroque 1gitur 


catur, (gc. fcnlus eft, 


pee wuwIy! 


4106 


modo poteft explicari definitio genctis 
ficut & aliorum vniacrfalium) & forté 

ac de cauía poflquam cius cíicnciam in- 
dicauit per przdicationem fignatam di- 
cendo, Gezus efl illud quod praedicatur y 
&c.ftacim exemplum attulit ia pradica- 
tione (ignara , quod homo eft animal 
equus cit animal vt nimirü p id ügnifica- 
rct police explicari esed gencris, tà pdi- 
catione (i znat2, dcfiaiédo iatétioi€ 10 or 
* dincadre, d przdicatione éxercita dcfi- 
niédo rem :n o;dinc ad intent!on m, IN e- 
qu- Do&or ilia 14.1eced t à pr. ma opi 
nione ,v: à nob:s cll explicata, licet ad jfe- 

«üdàá magis inclinet, cuius rei fignum cft , 

quia ad argarmeata qz conira ipsa ob j 

.ifolutiones adduc:t,ncc illos re j-ic,vt 

dbi Expofitores aducriur: vnü d:ncaxat 
. mon (oluit, uia procedit cótra iilam opr- 

monem fic incelic&ain, vt res effet , quae 
sdchoirctu: ; acento ratio,qu: defiairetur, 
- inquo scu (aftineri nequit, vt fapra decla 
aumaus;quod vt inagis patcat,lioct cac» 
Thic producere cam corum folutionibus 
Àbt à Do&orc potitis, 

-. 41 Obijciturergo 
pose principalicer 
3itionc 15 4S ctiam aliorum vniucr- 
Talium. Tum quia logicus per fe coníidc. 
kat (ccundas inienciones,primas ver 
mifi pcr accidens, quatenus fuada;néta il- 

'umyergo, ilias cantum defini: Tum 

iali rem definiret log cus, non incé- 
 MOntr te artiicx Ett: Lam j. 

Quod hic defioiur,vaiuocum cft ad oin 
/iayquz poísunt denominari gencra, fiue 

fit ensreale,fiue rationis, liue tubflantta , 
| uc accidens (ed mhilieaie ad hzc om- 


Ania datar rsiuoci ere mon rcs,íed incé- 
dme. Tam 4. f€$ (ub inccncioae 
defin cur, uic res per aceidens defio.cir 
Tu hoc imen:io fibi acidic , 
func eciam fequitur , fi per acci» 
defiaitur,ab(oluré dici debct nó de- 

finiri quia definitio cQaenit definito p (e, 
mà pet accidens, T tandem formale uefi- 
nicum debet e(fé quod iplo nomine for- 
sgoalitet,& per (e importatur , (cd nomen 
, *tin propofito eft genus , nom 

faguificat formaliter, & pet (c (ubic&tum, 
ded vanum gro cónouto, vc diyünas dile 


ade ré efsc nó 
aicum n hac dcfi- 


Difp.V. De Vuiueral. in particul. 


1.q-6.it, 2.ergo genereiras, nó natura hic 
dcfinitur. Cofir. quádo dcfiaitur aliquod 

concretü accidencale , dcfiaitiotacadit 

fapra formam concteti,vt cx;l cec rantá 

e[sc formz.fabiectü vero puré denomis 

nauué (c habeat , & (clu. denominecut 

d. fiaxi,ergo ita cric in propofito. Probae, 
tur aísumptain,cum.n.d cimus iiou eft 

dilgrcg iuam vif is,aullo modo explicas 

tur natüta füb:cctuíed folum accidents, 

& idco 1cfinitio quiddicatue cadit cancü- 
fupra formams & hoc etl praecipuum fuas 

d. mentum fecundz f*nicncaz . 

*Od befpad 1.& 25,uod hic nondcfi- 

nitur fola res,(c4 resí(uo intécone fcofü 

iain cxplicato , adducic Doctor banc f[o- 

lattonemnce ipfam re jc (41a vidit (uf- 

ficieuter fitsficcresna re vera parü re- 

fett dicere, quód logca fit de fecundis iae 
tention bus applicaus primis,vel de pri- 


mis,vt ubftant fecund's,quia quocunque 


modo d icatur (emper faluauur ; «uod lo« 
gica fit Ícientia rauon.lis , & per fe cone 
uideret fccundas incétiones;ratio €(l,quia 


vno, vcl al.ero mmodo dicendo, nunquam 


aíseritur quód res folas , & nudas conii« 
dcrer,tic enim cfset arcit-x realis, fed vt 
dcnom;natas, & atf :Gos fecundis incen- 


nibus,füb qua formalitate confideratz nó 


(unt materia idonea facuicatis realis, ie 
rationalis.vteft logici o «— vd 
Ad 5. dicimus arguméamillud vrgce« 
rc in omui opinione, nà cuam fecüda aíse 
rit non deíiniri incentionem folam , icd 
connotando fübicétum,vndé adhuc 1 :1- 
laepinióne quzri poteft de voitacilliug 
€onnotativcl.n. eft aliqua res parcicula- 
ris,& hoc non,quia [ubic&tum non efseg 
proportionatum formg , quz (bi appli- 
catur , quia (cunda inteotio gencris hic 
definita nO e(t gencreitas haec,vcl illa, fed 
gencreitas in comuni 1n patitci res 
«onnotata per hanc fecundá iniencioncm 
erit communisoma:bus, qoe pofsunt à 
tali intétione dcnominari; Arc igi tur Do» 
€or,quod rcs illaqui bic defioituc, nom 
eft vna vnitate vniuoc itionis,lcd tintum 
habet vnitatem proportion:s, modus tii , 
quó hic dcfinitur , eft vaiuocus omnibus 
genccibus, quia ou:ncs natürze eod é mo- 
«0 «onucnium in mod) Wiédirana « de 


S S 
LM 

^ 1 ü 
Dr 


2» 
EP RESUC 


j "Vt 


" 
tow * 


y 4n tn M mm 
- Ps 


—- 


'apdepedieco 


———— — ———— 


go 


Quafi. L.Swo fenfu definiaturGeuus. edri.L. 


fois infer: oribus,quam refponiiodem nà 
improbat Doctor,fed fequitur , vt nozat 
ibi Maur. & amplectuntur. Recentiores, 
9mnes,quos valdé exercuit hoc argum. 
tum, vt eft videre apud. Hurtad. Acriag. & 
alios hic, qualis autem (it vnitas propor- 
tionis, dcclaratum e(t (p. 2. q. f. art. r. 

od fi vrgeatur hanc enitaté non fuffi- 
€cre,vt aliquid fit definibile, quia defini- 
tio poftulat in. definito vnitatem vniuo. 


. cationis, i.n. de nitio e(t vna , defiaitum 


quoq;c(fe debet vnum, vt fit cum ea con- 
ucrtibile.Dicimus cam Do&ore ibidem, 
faltim ad e(Te vnitatem. vniuocationis ex 
garte mod', quo naturz diuer( funt ca- 
paces intétionis logicz;, & bác fuflicere , 
vt definitio gener s (it vna,ei]; vnum cor» 
teípondcat delipitum . 

7-3 Ad quartü valecillud argumentü 

ontra primá opipionem , vt dicebamus, 
P intelle&am , quod fecunda intétio tit 
ratio formal:s, pet quam natura cont itua 
tur de pleribos prd cabilis,tunc .n. bend 


^n £oncluditargamentü, quod ficut tal's in- 


tétio accidit naturz jt ctiá , & pradica. 
bilias , & definito generis per accidens 
tantum , & denominatiue con«eniret na- 
turz,ficur definito albi i4e5 per accidés 
€onuenir paricti quia accidit ei albedo ; 
At iam docuimus cum Lichet, &niuerfale 
przdicari de plaribus ellenual.ter ratio- 
ne natnra in illis inclufz,imtestionem vc 

to efe dumtaxat códit onem, quz eam in 
à&u proximo có(tituic ad. exercitium ta- 
lis przdicab litatis , & ideó Falsü eft de. 
fimiionem gencris conuenire natura ca- 
tione iplius inteatioais in eo fenfu; (ic di- 
€imus 1gnem dc fe efie potentem ad plura 
€«alefacieada, appro xrmationem ramen cf 
féneccff'iriam vt fiat in a&u proximo ad 
exercitium virtutis caletadtiug; nec tamé 
licet hinc inferce , quod approximatio fit 
ratio formalis calcfacicadi in 1gne , quia 
€oncurrit tantum ,v cond cio,q 1àm. do- 

iain ctiam rectpit A mic. Cic, 

- Ad quintum maroc non efl vaiuerfa- 
liter veta quia concreuim accidentale, 5 
nó folum definiti potett ratiooe. forma ; 

vccuim definitur dod eile d fgregaciaua 
vifus,fed e.iam racione fab:ect , vc fi de- 
finiitur «lba:n ede. luuftaatian habeaté 


: , 
"uoc 
albedinem, quo cafü certum eft. albedine 

non dcfiaiti, etiamfi nomine albi princt- 

pal iter (igni ficerur albedo;fic 1gitur in a 

propofito genus eft vtique nomen con- 

creiQa principaliter nnportàs generei- 

tatem,bazc ramen eius defiaitio , fide 2 

predicarione exercita intelligatur , oon 

conuenit haic concreto rationeforma , 

& intentionis, fed ratione naturz , vt ine 

tentioni (ubftant:s, vclut i códitioni ,. per 

quod etiam patet ad Conficm. 


ARTICV'L'€s'M 


vn definitio Gereris[it rei? affignata* 
14 Pis recta definitionis generis intel^. 
, K. ligentia nor. quod cft concreta ac? 
cidentalia, vt in propofito cft.genus , o7, 
leant deB niri per fübic&nm,vt cum dici 
mus;quod album eft tes hibens albediné;. 
adh^c tamé.er/à definiri poffunt per pro- 
prium penus,& d fferentiá,vc bene notae 
uit Didacus difp. 6.4.2. m9 fec defipitio 
efl perfe& oc illa. Ratio eft, quia vt notat, 
Tatar.q. r.antepre d.dub. 2. ex Scoto 1. 
d.3.q-4.:n finc cum definitur concretum, 
accidentale per fubic&im , vt cum dici* 
mus;album cít res h;bens albed nem, ta-. 
lis dc(criptio non eft ,ni(i q:2dam nomi 
ois explicario, & non per (cexpreffio fi. 
gn'ficati,quia nomen cócretum de. per fe; 
f)gnificato fub:c£tum non mpor'a: , fcd. 
tantum de congotato, & de modo (igni- 
ficandi; perfe&ius igicur defiaitur concre 
tum,fi definiatur per ratoncm c:us acci« 
deotalem füpertiorem etiam in concreto, 
diccudo v.g.alb& e(t coloratum d.(grega- 
tium vifus.vndé defia endo concreta in 
hünc modü,im itandus femper e(t modus, 
quo ipfa forma dfiaitur in ab(tra&o ((cc 
U4tà tamen connotationc) vt v. £g. li in, 
ab(tra&o definitur albedo per colorem y 
non per corpas ,albu.n eciam defiaiti. de- 
bet per coloratam , quod elt connotati- 
uum genericum,& (uperius ad albuan, p 
totam inngimus difp.z-q-6.art.3. 
- At inquiunt Thomiftag Sonc. 7. Met 
q. 6Zanard.ibrdemq. 3. Kuuius in Log 
9.3. Complur.cit, q. 2 Maius hic , & alij 
cx D. Th dc interpret, Ieét. 4. & de ens 
te & cllentia c. 7.coucreta aceide talia as 
niri per (ubiectum nuam per.pro» 
prium 


*. 


4232 "Difp. V.De Puiuer[alibus in partic. 


prium zenus,& ideó in definitione con. 
€rctcrum aliud genusab ifto nóctie qua- 
tcndam. Scd hzc do&trina non. eft. reci- 
picnda,quia etfi concretíraccicétale po(- 
flit, ac debcat definiri per (übicé&tum, tan- 
Quam per extrinfecum add tum,vt docet 
Arift.7. Met.cap. 13,non tamen tanquam 
xr genus , quia genus dci nitionis cft ac- 
€ributum intriníecum,& cffentiale tei de- 
Éinice, at (übicétum noncft intriníccum 
Kormz..Si dicas falrim intrinfecü effe toti 
conífttuto accidétali. Contra , eft, quot 
€ale conftituiü cft ens per accidens cui de 
finito; non cópec t ; & adhuc fub cérem 
Mic con derauum 
illios conflituti v.g.albi,hoc.n.eft colora- 
«ü;vndé ad (ummü nequit dici nifi genus 
qphyticü , quatenus ett fübiectá informa- 
«um,& dcnominatü a forma accidental: ; 
wide dilp.1i. lhyf. q. 2. art. 1. vbi rurfus 
«ec Thoniiftica doGrina refellitur. 

"*$ Sed ini'àt Cóplur.cit dub.append. 
ellatenos pofle accidcns in concreto de- 
€initi per concretum fuperius loco. genc- 
«is;quia tunc ideam effet modus figoificá- 
di,& dcfiniendi concreti, & abftra&i& 
wiriufq; dcfinitio efTct qué perfcéta 1n 
gationc dcfioitionis, & vcrq; zqué pro- 
gie collocaretur in przdicamento. R ef p. 
ex. (cquelam , quia eiiam concreté fu. 
c. ingreditut definitionem inf.rioris 

truata connotat:one, ex quo fit , defini- 
€ionem concrcti (emper perfectiorem 
efie, quia ctl data per add ramentum ; & 
gratis concedimus accidentia in concreto 
an pr dicamentis pote difponi, et dice- 
vus dip (cq.& in virtute ill us di/politio- 
mis tenet Famofa illa rcgula argucadi Sü- 
enuliftarum,qua Scorus vriturq. i. Vor- 
uerf.& q.16.& quol.13. & alibi (zpé, 
& concictis ad ab(traóta tenet. confcquen- 
tia,vbi c(t przdicacio per (c... iu»crioris 
de inferiori,vt album c& coloratum, ergo 
albedo cft color, ex qua regula deducitur 
€uidenter, concretum fuperius e(lc veré 
| npn rcípc&u inferioris, alioquin regula 

la mon valerct. Scd adhuc vrgent Com- 
plut. connota.iuum, quando pradicatur 
vt tale, przdicatur in quale, non in quid 
ergo implicat ponere concrctum (aperius 
electo modo i0 definiuonc infcrioris 


uit dici geous log:cü 


EL 


per modum generis , de cuius ratione eft 
pradicari in quid, non in quale. R cfp. taie 
concrctum fuperius in deaaitionc infc- 
rioris prz dicart 1n quid de (uo. inferiori 

ia eft cius genus , & praedicari in. 4u4le 
d: (ubiecto mplic té cónotato,vndé quà 
do dicimus, :lb3 esi color:iumyly coto- 
ratü re(pectu corporis, Gu? (ib ect adie- 
& ué tenctur. , led ceipc&u albi jro tor- 
axali tenctur fubiiantiué , X tic rcfpectu 
fubic&ie'us predicauo el denominaa- 
ua, & ad cótiuarcfpectu ramé albi «quod 
c(t (uam iof-vius, ctt praedicatio juiddie 
tatiua ratione foring mrnportatz « 

16 Haccergo lupyofita dedteina de da 
plici modo dcfiorendi concreu. acc den-* 
talia«cum att. przced. conclufum/ic pof- 
fc dcfiaitionem peucris mcellig: d« ce 1 
quantthin ad excrcitam ped cationem , 
& dcintencione quantam ad. ogaitam , 
modó conte jucntec D cen iücft , quod 
fi in primo (enfu vclimus dcfioitionem ig- 
tcliigere, unc definitio g. ncis debet cex« 
plicacivt wa ica perfubicótu s va vt per. 
ly quod infinugfor natura &cncnca. , nom 
qu'demyquatdnus co axid (eurn defia'toy 
(ed prout importat ma:erigle dcfin ti, de- 


finitum en m ctl natuca,qustenus fübttar 


fecundz incentioni , pars vcró matertalis 
hu:us concret ctt ipfa natura in (c. Si ves 
ro definitio gcneris imcelligatur in (ec 
do (cniu,:ta quod non res, fed intétio de- 
finia'ur,tü: vel accipi poteft in (enu ma- 
terial, vt facit Ocbellus c. de gencre cum 
als quibufdamsvel «a fenía formalnfi pri 
mo modo accipiaturyadhuc cenferi dcbet 
tradita per fubic&tum , itaut perly quod. 
infinuetur fundamentum relatton/s gcne- 
rcitats.f. natura generica, vt fenfus tt ge- 

efl id, quod preedicatur 1, e(t ioten- 
tio ,qua fundatur in illo , quod przdica- 
tar &c.qua quidem per fuum füundamen- 
tum notficatur ; ncc inconucnit relatio- 
nes ptacrcim cationis (ait Orbel.) dcfi- 
niri per (ua fundamenta, cam Arittot.| f. 
Met.ditinguar modos , fcu fpecies rcla- 
tionum reaiium per iplarü tunda menta . 


17. Si veró definitio accipiatur in sé(ü. 


formali,tunc inaenicndü cil aliquod con- 

cretam fuperius ad genus,quod cius dcfi- 

nitioncm ingrediatur per modum gcne« 
Us; 


A 
de ssssdedÉ E bei MER ER LRURLLL'ZÍLPPLCEU E ÉZZLLDÜLLTÍÍTT TÉ GÓLÓLT»)GOGS 


Qua[1. T. c/An Genus bene definiatur. c frt.1L, 


ris; M autem poni peteft predicabile de 
ribns, tale namque cócretum ait. Sco- 
tus q. 15. Vniuec(zin(inuatar per illa ver- 
ba indcfinitione pofita, Quod praedicatur 
de pluribus, hec enim elt definitio iphus 
przdicabilis in communi,& bene licec lo- 
Cogencris , quod deberet in definitione 
poni,ponere integram dcfi nitionem cius, 
vt Arift.docet 6. Top.c.3.cum definitio, 
& dcfinitum quoad rem (ignifizatam fint 
15 idem ; & hic dicendi modus fuic 
Auicen.c. 6. fuz Log. quem (c uuti funt 
Caiet.c.de gea. Tolet.4. 3. Villalpand. q. 
3.Conimb.q. 1.art. 1. Hurt. dif. 4. Log. 
fec. 1. Nec obftat, gy pradicabile (it pa(- 
fio vniuer(alis , ac proinde in definitione 
allata locum generis obtinere non poflit , 
€um non przdicetur in quid de quinque 
vniueríalibus, Nam huic obiectioni fc pius 
di&um eft Porph.hic definire genus, (pe 
€iem;&c. potiusin ratione pradicabilis , 


quàm vniuer(alis;& vt omnistollatur. al- 


tercandiocca(io ; dicemus nos accipere 
pradicabile radicaliternon formaliter y 
quo fiin MM zdicari inquid . 
Nec obflat,quod ch per illam parti- 
culà praedicari depluribus diflnguat ge- 
nus ab indiu:duo , ac proinde tenere locü 
differentiz,non is. Quia vt notat 
Do&or 1.d.11. q. 2. (üb C. benc 

etiam genus proximum prafertim di (Lin- 
guere definitum ab his , quz non füb co- 
dem gencre contoentur cum definito,ani 
malcnimdiftinguit hominemà lapide , 
vnde per preedicari de pluribus,velut per 
genus, poterunt omnia przdicabilia ab 
indiuiduo d:flngui , quod-man.fcflé col. 
-— exipíis Porph.verbis , duminquit 
ub js igitur, qua de vno folo predican- 
tur, differunt genere,eo quod bac de plu- 
ribus predicantur , declatat igiur fe Por- 
ph-po(uitfe illam particulam praedicari de 
pluribus loco generis. 

18 Adhoc cuaprobabile eft genus in 
bac definitione etfc vniucr(ale,prafertim 
fi dicamus torpb.illa quinque. pedü (ub 
ratione pradicabilis , fed etiam fub ratio- 
ne vniuerfalis confiderafle X tuac fenfus 
defiaitionis efl jd, quod p gdicatur, 
erit, genas cit id vniueríale , quod pradi- 
catur ; &c, Ncque ob 1d fupci ua cfüct. il- 


323 


laparticula praedicatur ,de pluribus , vt 
quidam obijc:unt;veluti iam contenta in 
ly vniuer[alequia tunc poneretur ad de- 
terminandam propriam rationem gene- 
risyper vltimam particulam differentibus 
fpecieyqua fine illis medijs collocari , & 
cum ly vniucríali connecti non poteft, vc 
notauit Auetía q. 10.(cc. 3. vbi lunc dice- 
di modum ample&titur,quem docuit Ta» 
tar.tract.2.in Petr. Hifp. Ioan. de Lapide 
q- 2. Albert.trac. 5. prz dic.cap. 3. Soto q. - 
vn.dc gen.ad s. Titelman. c. 7. de predi 
Cab. Louan. c. de gcn. Mercat. c. de pro- 
prio. Didacus difp.6.q.2.& alij. Verü ta- 
men cft, hunc dicendi modum nó effe de 
mence Por ph.quia vt conftat ex texta,il- 
lam particulam predicari de pluribus ad 
aliü 6inem pofuit;vt.f.per eam diftingue- 
ret genus ab indiuiduo , fic autem pofita 
illa particula,non amplius dici poteft re- 
latiuum quod rcfetri ad vniueríale , tan» 
quam ad genus , vt perperam Tatàr. cit. 
e(t arbitratus quia tunc per vniuerfale 
intelligeretur es ab iodiuiduo füffi- 
cienci(Ti me diftin&um. 
.19 Ceterüaliz duz particulz roo 
tibus fpecie in quid, ftant loco di 
tig , per illas enim diflinguitur genus ab 
alijs prxdicabilibus,cum quibus conueni & 
inpradicari de pluribus,per ly enim 4iffe- 
rentibus fpecie , diltingaitur à fecundo 
prz dicabili quod pradicatur (olü de plu« 
ribus d;fferentibus namero;bzc .n. par» 
ticula dat intelligere,quód genus non di- 
cit totam c[Tentiam, fcd partem e(fentizg 
nam id;quód prazdicatur de pluribus fpe 
€cicbus,non potcft eife toa illorum efse- 
tia,quia fpecies habenc diuer(as cffentiag 
totalcs , que vna totalis non potefl de 
omnibus illis przdicari . Vnde genus dif- 
ferre à fpecie per hoc, quod pradicate 
dc pluribus fpecie diffcrentibus , fpecies 
autem de pluribus diffcrentibus numeros 
non ita dcbet intelligi fufficiat fola di- 
ueritas (pecifica, vcl numerica inferior 
ad diftinguenda vniucríalia, rta quod có- 
fütuaotuc. diin&ta. vniucrfa ic 
maioyem , vcl minoré multitudine Íubij» 
€ibilíum Lp, vt coptendit A : 
10.fe&t. 1, & q.11. íc&. 1. hoc. eft 
flo quia diffcrentia ctiam Matan » 


ine, 1i / 


. MEecioM eet eiED proe 
 differentibus fpccie intelligi fundamen- 
raliter, ac pro macctiiali vc idem fit fpe- 
ic ; ac plu(quam numero, fcu effentiali 


Quafi. I edn Genus bene definiature uder-II.— 45 


tur per modum magis incomplcti , & 
rx prd: ioferius, quia, vt aiunt 
?hilofophi, magis & minus in cadem li 
neanon uiu Mot cicm nt conttar dc » 
magis, & minus albo ; non crgo cx hoc 
modo difceracndi genus à [pecie fequi- 
tur geneta füperioras & inferiora abinui- 
c£ ( pecie diftingui , vt infert bic Au&tor., 
21 Hicautem aducrtendom eft , cum 
gus definitur per pradicari de pluribus 
pecie diflercntibus , non c(sc accipienda 
icm pro formali , quia przdicari de 
plc ibus ditferentibus fpecie pro forma- 
i idem c(t, quod przdicari de pluribus 
contentis (üb genere, atque ita probando 
aliquam rationem cómunem cffe genus , 
quia icatur de plur;bus fpecie ditfe- 
rentibus, hzc aurem differre (pecie, quia 
concinentttr fub codem genete ;, commit- 
terccur man feftus circulus ; differre . n. 
fpecic p r ex co , quàd fint fub 
nere; & cífe'genus , co quia lit fupra a 
ergo przdicari de pluribus 


ttr, ita quod differentia inferiorum genc- 
ris actendatur cx diacrfitate cffentiarum 
fuarum pracifo refpe&u , quód fint füb 
€odem gcnere, vt cuit etur circulus in bac 
dcíiniuone ; hoc totum notauit Arriag. 
difp.7-L0g.nu. 26. fed füperbé dide, du 
ait forté nullum 1d adnoxaffe ; hoc eoim 


docet Tatar.cx profectio q.de (pecie ar. 1. 


* &.Secundà fciendum , vYbiait genas dcfi- 
niti per fpccié; & (peciem per genus fun- 


damentalitcr tantum, & pro materiali ,vt 
euitctur circulus in bis definitionibus . 
- à3 Poftremb per aliam particulam in 
id leparaumr P on ab alijs tribus prae- 
dicabilibus difkrcn.ia , proprio , & acci- 
dente , nam vltinfa duo abfolu:é pradi- 
€antur in quile , & accidentaliter , diffe- 
Fenta vctó. ptadicaur in quale quid; 
quia dicit partem elfentiz per modu de- 
1erminantis, & qualificanus , & per mo- 
dum termim adic&tini , genus verà dicit 
effentiam per modum per fe ttantis , & 
termini fübancui , € idcó abí(olure di- 
ciiur prz.dicari in quid , & elientiam per 
modü clleniiz , quia dificrentia quoque 
L^8iéa 


prz dicat vtique e(fentiam, fed per modü 
qaalitati$ , qttam ex pofitioné tradic Do- 
&or q« 12. Vniuerf, & eft communiter ab 
omnibus accepta. Ratio huius di(ctimi- 
nis inter genus, & differentiam iudicatur 
üb Arift. (.Met.c.28. vbi ait, genus císe 
quod primum incft, & quod eft fubicctü, 
differentiam vcró fe habere, vt qualitaté 
cius; quia igitur differentia munus cft nó 
pr&berc primum quidditatis fupdamcn- 
tum, fed aducnire generi , illadq; deter- 
minare, vt cóftituatur fpecies,monus ve- 
rÓ gencris cft przbere tale fundamentü, 
ideó ad genus pertinet modus fubflanti- 
uus, ad d fferentiam vcró modus qualifi- 
catiuus , & adic&tiuus , vnde differentia 
pr&dicatur in quid fecundá rem , non fe» 
cundum modur , genus veró praedicatur 
inquid fecundam rem, & modum; & ex 
hac doctrina cxponendus cft Acift. vbi- 
cüque affirmat , tàm genus , quàm d:ffe- 
rentiam pred cati in quid.vt 7. Top.c.2» 
1. Poft. 2 1.loquixur enim de pradicari in 
quid fecundum rem tantum . Num verà 
ex natura tei determinatum fit in quali- 
bet fpecie, quód hoc prz dicatum (it ge- 
nus,& dicatür fobftantiué; illud differen- 
tía , & dicatur adie&tiué , num porius cx 
Marte o. , vt contendit Auería, di^ 
cemus diípur. [c3.q.4«- 
Contra allatam definitionem obijci- 
tur,1. contra fingulas particulas , videtur 
enim in primis malé definiri genus per 
a&om przdicandi , quia vt diximus dif. 
praced.q. 1.ar,3. adus. candi meré 
accidit vniuerfali , & ex vi actualis prz- 
dicationis potius extrancatur relatio v» 
niucr(alis, quàm ponatur vt ait 
ibi cit.q. 16. Vnjuerf. in fol.ad 8. Secun 
do animal , quod cft m Petro , vcl Brue 
nllo, non potcft quiddit£tiu przdica- 
ri, nifi de folo Petro; vcl Broncllo, quia 
folum eft dc corum quidditate nam 
malitas Petri tantum conftituit Petrum 
& Brunclli Bruncllum; nó alia — 
crgo malé dicitur , quod przdicetur 
pluribus. Tertio € contra, non tátum 
dicatur yenus de pluribus (pecie di 
tibus,(cd ctiam geneic,fubitátia namque 
[usce de corpore;& fjsritu , Pel m 
int gencra, pra-dicamr ctiam dc | 
qe mr Nn» ribus 


416 


tibus numero differentibus. Nec dicasge- 
nus prz dicari óc ipdiuiduis. mediate can- 
tum,nam ar.feq.oflCdeinus etiam imme 
diaté pra dicati. Nec ctiam dicas [pcciem 
przdicari de indíiuiduis cum pracifione 
fcd genus tinc przccifionc; quia fi hoc fof 
ficcrct ad dillinguendum genus a fpecie 
in rationc vniuerial.s,uafic etiam differée- , 
tia generica, & fpecifica, proprium Bene, 
ticum;& fpecificum,item & accidens 
ucría vniueríal a conftituerent. vt (otics 
iaculcatum cfl cap. 4. de fubftant. & 7. 
Mct.48.(ccunda (uübflantia ,pizdicantut 
1n quale quid,; € contra vero 2. l'oft. 79. 
diftcrencia piedicatarin quid; & cum tit 
gradus cffentialis ficut gcnus , ino no- 
bior y. dcbcbit queque ei concedi perfc- 
étior mcdus praedicandi .(. i0 quid , ergo 
non bene per hanc particulam di(iingui- 
(ur gcnus à d'ffcrentia. 
24 Refp.ad 4.Mayron;paflu 2.logicos 
vcrbua peadicatir inteligere , vt. dicit 
eptitudinen: 5. vcl dicendum ; quód ficut 
rátio vbiuer(alis, vt (icy eraut in relatio- 
ncincüendi tàm aptitudinall, qua acttia- 
li; fic in propofito ratio ple dicabilis vt 
lic eruari poicftau relatione. pradicaedi 
tàm, apciudinaliquá actuali , loquendo 
145,Ct de [»a'drcatione ignota, qr binc 
enim fcmper applcatur ad pluri;& quan- 
4o Doétet ioc. cit« inquic cx v1 eciualis 
pra dicas; onis extrancari46laCon:m vat-- 
ltsyaducrtit do1,:d cileintcliigendum 
de pracd:cauione excicictynondignara.A d 
24licét amunalitas contracta pcr. ditfecen- 
tiam à párte rci ad. conft iruendamndiui- 
uiduam alicu:us fpecici nequeat a. patte 
zci praedicari s i6 de illo fülo 4 vtnotat 
$60t.2.d.5... 1. (ub H , quia tamen adhuc 
natura remanet indi Ierens" intria(ecé ad 
fingulari aliacain [peciccun coa (itaen- 
dá temocté cit pr dicabilis eciam de illis, 
S quando ab intellc&t przecila ab. ilia s 
differcatia accipis indciciminationé po- 
fiiuam , cnc cfhcicat proximé prad;ca- 
bilis,vc explicaium ett di(p. pizc« Ad 3. 
genetalupecioza predicaacur de pluribus 
genere diffzceadbus, non quac enus gene- 
rá (unt, (cd «uacenas tubslierna, quo (e n- 
füdicun: uc Lpecies [ubigciotlesy mnia vc 1g- 
quit Doctor in hac qug (t, de dif créubus 


Difput.V. "De Pniuerf. in partic. J - es 


genereyinquantum talia , uihil per fe prae- 
dicator ; quomodo autem genus refpiciat 
indiuidua: iaté, dicemus attic, (eq. 
Ad 4« alio mode fumit Arift. ibi qu: 
quid, vt diftinguitur contra hoc aliquid. , 
vt innuetct naturas vniucrí(ales effc com- 
municabiles,nó yero pecfe fübhiftentesy; — 
i non dixit illas przzdicari in quale quid , . 
(ed fignificare quale quid. Patet autem ex 
di&tis,quo fenfu.mulus in locis dixerit A- 
tilior.diffcrentiam prz dicari in quid , ni- 
mirum quantum ad rem prazdicatà , prz- 
dicat etum attributum é(lentiale, & par- 
tem quiddicatis (pecificae non cámé quà. 
tiim admodum $ qnia praedicat per mo- 
di jualitaus,& adiacéus, Nequc hic mo- 
dus prziteándi derogar excellenjig gra» 
dus differeütialisiquia abfoluté loquendo. 
nodus, przdicandi in quale quid petíc-. 
&tiore(t modo predicadi inquid per mos. 
díi partis,ficut.n.forma cft perfe&iio 
tetiagquia illà cótrahit, ac detecmim 
1n j'ropofito modus praedicandi in 
quid. & p. modü determinat s 
crit mado praidicaüicán guidy&,. 
ddierminabilis, vt benemotauit Didat 
; 2$. Deiode ob jc.cótra totá def 
nem. Primo;quia. conuenit aljjs à 


























16,nam cofuenitenti. , quod| ra 
de pluribus [pecie differéoban qui 
non cit acnus;vt tc (tatur Arilboc. 5. | 


€,3. militer anima.i comn uni, qt 

cir de rátionali tiuay& fen 
qua pecie dificrunts& tamen Qon 
20S AVIASPO Fédi iin fell 





ribus, nam gfvut.Q naa Io n deiiie 
ion unit pico quos diu 
Pusat odit. TERUEREIO i 
t;0.contincr aliqua. a il phirs T 


cíienuá 1c delinitg 







?on ita €lic analogum , «t cxclu- 
dar vnixatemy conceptus , qu& ad vniuo- 
cationem fufliciat vnde innottra fenzen« 
1ia magis adhue viet di ffi-ultas;(cd ope 

2v wo me 


- 


; eios Quafl.I:e An Genus bene definiatar. v» fez.IT. 427 


v refpóndct Doctor 1.d. $43. $. Con- 
tra iffam vniuocationem ex ipfo Arift. 
'€it.; Metro. quiaquidditatiué includi- 
utin auibu(dam ntijs, q» c(t proc. 
fus conira ratjoné generis, d cnm fic rea- 
has potentalis ad illas , coufcquenter 
omnihó prafcindit ab illis, quam folu- 
tioncm adhuc magis declarans d.8. 4. 3. 
S.& Y.6. 4d primum argumentum y ait 
conceptum generis neceflarió defumi ab 
aliqua rcalitate dift in&a à realitute diffe. 
femur y& per eam perfe&ibili, € contra- 
hibili, ac proinde limitata, & finita, con- 
ecptus vcró entis cft commun'sad fini- 
eres infimum; quam doórcinam dire- 
€ibi declarat, & nos infraexplicabi- 
intus", cum Dcum à predicamento exclu- 
demus; cadem ratione negat Maur. q. j.. 
. Vniuetí.$..Q uartó-dubitatur, cns$c(e 
-genus; & ce:eri Scoriflz palim ; ettà illi 
. qui tenent, conceptum Cnus-de(umi ab 
aliqua realirate adaquaté concepta.» vt 
d ü , hunc no- 


3 on pes adicament 
— dum ificulter foluant, vt fu(ius in. Met. 





^ - .37 Scd inítat va. RULA AL NN 


- ex vi dcfinitionis traditz 
i ens e(Te genus; pra(ertim 
tota 3 een dcfipitio ci competit , €u; 
rz dicetur in ,uid incozmpleté de pluci- 
bus fpecie,lioc ett ; plu(quà numero dile 
rentibus, «quod add;t, ne quis dicat ipfum 
petere principium, quodilla , de quibus 
ens predicatur,.(. Deus, & creatura, füb- 
ftantia,& accidcns,[upbponat efle (ub ge- 
mere » co quia illi appcllac: diftinéta (pe- 
Cie ; cü 1g:tur per nuilam particulam ex- 
cludacar cns aba(ta definitionescur genas 
|. dici non dcbebic, (i liec definiuo ett bo- 
na? Kcfp. fi loqu' tur de ente, vc folum 
traníccndit lubít ciam; & accidens -i« de 
, eme finito,grat s concedimus císe genus, 
"Nt mag's conitabic dilp. feq. Si verolo- 
quitur dc enic, vt conl cendit ,;* 
ercatutam ncgamus cile genus, t ob ra- 
tionem allata: quia non praefert reale 
tat pocéialéin, & corrah;bilem pet rca» 
liatem def tent ie, quod ncceriaium eld 
vt aliquod propc dicatur genus vt do- 
€cCSCOL £d 5.4,3. prope tin. tü quia de 
tonc genecs citvt dicat celauoné ad plus 


i* : | 





rcs ípecies, Deus aüt non eft. fccies, («il 
c(ientialiter e(t (ub(bantia: indiuidua ,.& 
finzularis , nullum veró genus conttiu;.- 
tur per otdinem immediatum ad rem in - 
diniduam, vade formaliter loquendo ex- 
cluditur à deGnicionc seaeris pcr hoc ; gp 
non praedicatur de Dco y & creatura , vc 
de pluribus (pecicbus, ficut neque ad illa 
contrahitur pcr veras differew ias facicg- 
do compaiit;onem Mctaphyíicam qug 
omnia neceiloria (unt , vt aliquod com- 
mune-de. plutibus dicibile in quid per 
modum: pattis eifcntg dicatur gcnus ,. 
Qaod fi Arriag. velit appellare. genus 
quégicunque talem conceprü etiam cir 
illas condicioncs,crit que fto de nomines 
re tamen vcra non 9unem huiu(cemodi 
concepium eile appellandum genus opti- 
mé,demon(trat Pa(qualig. 1,p. fux: Mct. 
d.(p.3 9.íc&. 2. voi aduertit quod cealitag 
apta fandare intentionem gcnctis deber 
dicercaliquam rationem cutis determi. 
natam , inqua faluetur potius. inchoatio 
huius natura'; quàm altcriusncc fofficiat 
ratio éntis, vt fic, quae cx (e non dicit in; 
«hoationem deterininatz oaturz fed cá» 
tum effe reale, (ed de boc fufius in Met, 


ja -. Ad intlantiam de anima in iiL dd 


mo argumen: o allatam concedimus ha- 
bercratiooem .genccis adilla. tria, quod 
auté non ponatar dire& in pcedicamen- 
to;(olum infert,g» non eft genus complzz 
tum nO €x dcfeétu vniucilalitacs; fed na 
tuiz, quz partialis ctt,ac incóplcia « Ad 
2. 1amfüpra di&ü e(t vninerfale, vcl p;at- 
dicábile ; quod ponitur Joco gencris u.a 
hac difinirione. ; accidentalitet contiaeri 
fubgcncre. primo pradicabili , quarenug 
"f.quicquid conuenit gencri vc gonuselt, 
cGuenit ctiam vaiuerfali, quaccnusa tali 
intentionc dznominatar.. Ad 3. iilaplura 
ponuntur 1n definitione oblique tantü, & 
&onnotatiué, rcfpcétus enim temper defi 
fitue in ordine ad terininum, X t 
pouitur m eius definiione, y; adi 

28 Quiares, an ita dcfininim nicdcíerie 

iua, v.i quiddiratiua ?. pef pr magn 


ic ablque cau(a iri praeli inier düop ^ 


miflas , & Scowftas, euo lic iie lis de 
nopvne; fi l'ocpb. Jo niic de genere , 


quatenus pra d,cabile cft , X non pouus 
Nn i Qu. 


M 


428 


quatenus vniuerfale , vumens cias.| fuiffe 
vidcturserit definitio, & noa delcriprio, 
quia dici de, licét (it pallio vaiuec(alis , 
et tamen dc etfentia pradicabilis ; Si ve- 
ró loquatur de gcnere , vt cit vniucr(le, 
tunc dicendum cft, quód ti przdicart fu- 
mitur formaliter; eft de(criprio ,quia elt 
data pcr páflionem, fi vcró radicaliter , 
cft dcfinitio , (ic enim dici de coincidir 
cü effe n, & aliero if&orum modorü in- 
telligédus eft Doctor q. 1 ;. voiucr( qui- 
do mquit przdicati de pluribus effe ra- 
tionem vniuerfalis; cum in 2-d.5.q. r.ali- 
tcr fentiat ; quód (i quid amplius conten- 
dan: ex hoc loco Scotiflz , dicimus Do- 
€otem maiorem babere au&otitatem in 
lib.fent. quàm voiuerf. in quibus folum- 
modo €a doctrina reci picada c(t, quz có- 
fonat cum lib. fent. iuxta rcgalam genc- 
talem, quain tradidimus in quaft proe:n, 
de recipienda Do&toris autoritate, Ad- 
uertendumtn c(t quod cü dicimus prefa- 
tam definitionem ctfe quidditatiuam,non 
loquimur de puté quidditatiua quz ran- 
tum con(lat ex pcoptio ;2neres X differe- 
tia , fed de quidditatiua per addtamentii 
data, in qu: vltra proprium geaus, ac d f- 
entiam, inuoiu tur quid aliüd ab eifen- 
tia definiri diuet(um ob ordiné aliquem; 
em habet ad illud , tinc quo definitio 
intellc&uin aon quietaret,quo gcne- 

tc definitionis non lolum definiuntur ac- 
cidentia omnia relatiua, quoi am c(T- to- 
tü cft ad aliud (c habere, & ideó perte&e 
concipi ncqucuni, nifi eciam cócipraatur 
fondamenunn;& termiqus;(-d etiam ac- 
cidentia aliqua abfoluta , imo & fubttan: 
tig, prz(ertim incópletz, vc docct scot. 
4 d. iR d.1 2.0.1. L.& alibi lac pe. "in 
Prater allatam generis definitionem 
Porph affert aliam , dicens genus cfl id, 
€i fupponuntur. fpecies , quz dcfiaitiQ 
potcft iciy tum effentialis, cum acciden- 
talis iuxta duplicem (enfum;quei poteft 
abere ; i.n. itaintelligatur , genus eit 
yniaer4le , quog refertur ad fpecies , erit 
ellentialis , quia ccn: iale c(t seneti re- 
fpicctc (ua inferiora; (i veró ita intclli- 
fatur, jenus clt vniderlale, ad quod tpe- 
cies tut  Ícu quod terminat refpc- 
n fpecicrum, etit accidentalis, quia 


Difput. IV. De-Viutvfalibus in partic. 


Accidit geacri » quod refpiciatur ab infc- 
rioribus licét .n. nà refpiceretur pet mu- 
tuam relationé , adhuc «à benc idtellige- 
recur cóiticutum ia fuo cile pec re( pests 
si dici ad inferiora , € quonià hic po- 

ctior diccnd; modis elt £cequcatior a- 
pud Auctores , & magis inteatus videtut 
à Porph. idcircó cóicer docent hanc vlci- 
mam defiaitionein cíle acciden:alem .— 


ARTICV.LVYVS.HL. 


Quomodo Genus pradicetur de. 
indiuiduis. 


19 Ompertum e(t apud omnes ges 

C nas delidliiaif prid C4 UR CH- 
prerca cnim dixit Porph. genus pradicani 
dc pluribus fpccic ditferentibus, noa aüt- 
dixit de (pecicbus ; wc in(inuaret genus 


non cantum de (jecicbus pizz-icars, ded 


dubitari tolet dc mod» , juo | 


, 
&du»lex cíle porett dulyun,——— 


Priasum cit, an mcd até anum pr | E 


dicctur de iliis «. med'aure fpecie, juo 
(cnfa d. cimus , quód Peirus ett animal, 
quia el homo, aa cciam polit ra:crdum 


etiam de carum indiiduis, que proprà — — 
abinuicem (pecie differre dowurslld mi 


v À. 


" 


ir 


hr ^ 


immediate przzdicar;; Eft (ausvaloata o — 


Op'nio , gcnus a. n prz dicari per feiplum 
immediate de iadiuid.is , fcd folum de 
fpccie, € hac med áte et à dc indiuiduisy. 
in quo à 1p: cie (cceraicoryquz de fuis ta- 
dividus imaediaié przcdicacur, ita Alber. 
traCt.4. de praedicab, c. r.Scot-q. 17. Vatu. 
Cooimb.. t .de (pecie; Tolet.q v0. Onna 
kam y de Auf. 3.9.7. Maius fec.2- 
genere. 3. 4. Laucli. tract. de quin» 
que pizd ve Ioan.de S. Tho.q.7, 
art. 1. alij paffim: quód maniteité vide- 
tuc Porph. ip(e docaide c. de (pecie dum 
ait Jf tque omninàó id omne ,quod eft an- 
te indintdua,dF de ipfis fine medio predi 
catum [pecies erit dz mtaxat, et nullo mo 
do generís rationem jubibit. Et hanc fe- 
quutur opiniomem;quicunq. negant indi« 
uidua gencrica.i.immcdiaté cóoteaca füb 
gencre,de qu bos immediate praedicetur, 
vt Suarcz diíp.6. Met.(ec. 9. vbi a(ferit nu| 
la racione potf'e gradum animalis contra 
hi imaediate. pec — pu 
alm 





i .Q.I. Quod Genus pradicetur de indiuid.c/et. 1. £19 


ddaalem,fed mediante diff retia fpecifica , 
uc adcó nó dari hoc animal immediaté 
»ntentüm fub animali , (ed Petrum , vel 
v Leonem , in quibus per eandem in- 
inifibilem differétiam indiuidualem có. 
grahuntur omnes gradus fuperiores , idem 
quoque afferit Foalec. y. Met.c. 28, que(t, 
a4dec.3.& alij ad ipfum. 

Aliafentécia docet poffe genus &t per 
feipfum,& immediaté przdicari dc indi- 
uiduis,vt cü dicimus, hoc animal eft ani 

.mal,hoc corpus eft corpus, quz propofi. 
tioncs verz funt immediate , & non folo 
nomine,nam przdicatum fignificat nata 
fam corpoream, vcl (en(iriua in cómuni , 
& (ubie&tum eandem naturá. fingulariza- 
taim;itaex Reccdoribus multi, vt Runius 
cap.de fpecie q. $.Ouuied. contr. 4. Log. 
pünc. 4. Hurtad.in Log. difp. 4. fcc. 5. 
quicüque admitrüc indiuidua generica , & 

. jincó vt D Thom.opufc.5 $. & Sco- 
. tus 1.d.3.9.6 verf item vitimó vt ibi no 

PENA Er icter 1.d.8.q.3.ptopé finé & cla 

207 giffime in 4.d.8.4.2.O. vbi citat Do&t A- 

... wic&.r.[na Phyfic.qui fuit primus inuétor 

—— ánduridui ics idis: Sáchez q. $6, 

.Log.na.5. & 28. ] ures. — 
m e bm rcfolutione bw dubi E: 


- i m 


"J-. 


nad om. 
i 


* 


y" OE 
e. MET 2 , 


. 2 
Ce 


z fe,primó vt fünt à parterei; & fic verüeft 
nullü dari indiuiduum , quod immediaté 
fub genere cóuneatur, quia omne tale có - 
tínetur immedíaté füb aliqua fpecie infi- 
ma ; fecundó prout ab intellectu. conci- 
piuntur fub gradumnaturz fuperioris non 
confiderato gradu [pecifico qué re vera 
rticipát,g vulgari exéplo de veniente à 
e ex plicari poreft,nà fi ex motu , vel 
aliqua alia animalis proprietate,quà in eo 
deprehédim is,cognofcamus illud effe in» 
diuiduumaliquod animalis,non uj difti. 
&$ (it nec cquus,vel afinus, tunc dicimur 
cognofcere indiuidud inadequaté , & in- 
€ópletéin qua accepcione fignificatur no 
mine huius animalis; & indiuidaa boc imo 
do cótiderata dicütur incópleta , & genc- 
ricayincópleta quidem,quia non attigiur 
af totam cí(lentiam (uam quam babent à 
parte rei,generica veró quia orinaliter , 
| 2000 Siímmediaé pasticipant nauxá generi. 
Logic [D 


di eft;indiuidua dupliciter cófiderari pof 


cam,Et qaidem hac indiuidu: generica» 
hoc modo debere admitti .i, non à parte 
rciy(ed apud intelle&um inadzquaté có- 
cipientem,docet Scotus aperté loc.cit«cü 
Auicé. & Varrone Magiilro (uo, vnde in- 
Suenuod in fingularibus cft ordo fecü- 

um ordinem vniuer(aliü , & quod prius 
vnuerfale quodcüue potett intelligi de- 
(cendere in propriü fingularey quàm có« 
trahatur per differentiam aliquam ad ali- 
quod inferius, tanquam ad fpeciem , vt fic 
habeamus ordinem ittorum fingulatiums 
hocens , hzcíubftantia , hoc corpuss 
& iic deinceps víque ad. Sortem ; hoc 
prenotato . 

31 Dicendü ,qu5d licét deindiuiduis 
fpecificis , & completis praedicetur ge« 
nus media [pecie,de genericistamen , & 
incompletis per feiplum immediate prz» 
dicatur . Conclufio colligitur ex Scot. 
cit. camque tenent Auctores fecunda 
fententiz . Probatur , quia vt dicebamus 
hz przdicationcs (unt verz , hoc anima] 
c(t animal;hoc viuens eft viués,vbi pra- 
dicatum fignificat naturam (enficiuam in 
communi , & fubie&um candem matu» 
ram fingularizatam ; fed inter natu. 
tam in communi fumptam , & infingue 
larinullum poteft dari medium, ergo E 
nus immcediaté przdicatur dc indiuidui 
incompletis. Deinde ficut natura fpeci- 
fica in fingularibus eft indiuidua , ita & 

ncrica,ficut enim Petrus , ideo eft hic 

omo di(tinctus numero à Paulo , quia 
habet diftin&am numero humanitatem , 
ita eft hoc animal , quia habet animali 
tatem diftin&am numero ab animali. 
tate Pauli , elo igitur animal przdice- — 
tur mediaté de Petro ,& Paulo ;| vvfünt 
homines ,'immediaté tamen predicae 
tur deillis quatenus fan;jhoc » & illud 
animalquia inter animal ; & hoc animal 
nullam cft medium , quo probari poffit 
animal dici;de hoc ammali. Conf. illud 
pradicatur immediaté de aliquo , quod 
£ognofcitur illi conuenirenullo alio ter^ 
tio cognito , && contra illud mediate 
pradicatur, quod non cognolcitur altcr 
conuenire , nifi mediante cognitione ali- 
cuius tertij » fed inter c K indi- 
siialé done "A opes cogniti , & 
pa $3 .* 4 


4,0 
itionem natura gencrice medíat co« 
£uitio fpeciei , qua non mediat inter co- 


gnitiopem indiuidui inadzquaté cogniti, 


& cognitionem natura: generic , ergo. 
fn pradicatur mediante fyecie de in» 
uiduo.completo,feu adatquaté cognitoy 
immediate veró de incópletoyfeu inadz- 
quaté cognito: minor quoad primam par- 
Icm patet , ratio enim cur de Pctro (qui 
fub tali nomine datur intelligi indiaiduü 
completum, & adzquaté cognitum ) af- 
ctur, quód fit antmal,eft quia cogno- 

fco illum effe homin£, veré enim Petrus. 
idcó eft animal, quia eft homo, & parti- 
cipat naturam genericam mediante fpe- 
€ifica; Pcobatuz etiam minor c. quo- 
ad fecundam partem cxemplo fuprapoti- 
to de veniente à longé , quod percipitur 
effeanimal, fed non cu:us fpeciei, qp qui- 
dém tuit exemplum ipfius Auiccn. & ad- 
ducitur à Scot. loc.cit, vbi etiam refellit 
taciramre(pontionem , poffct enim quis 
dicere ; quód cum videmus vcnicntem à 
longe iu cafa pofito;no videmus hoc ani- 
mal,(edvniuer(ale;id dici non petet (ait 


etse X Dh rie eg nae €» det 


ergo debct intelligide ingulàri vniuerfa- 
lis. Próbakur psa rauone ibi à Scoto 
allàta ex Varrone, quado enim dc aliqua 
ze 12noramus,quid.fit diftin&té,& in par- 
ticulari, quarimus., quid eft hoc ?.at tunc 
ibi ly boc non(aüpponit pro aliquo eredi 


dame: vt hoc ligno, vcl 7 
$'quia unc. nonignorarctur ; quid. 
fit illadjquod pcr tale nomen quatur ; 
idem non (upponiuir ,'& quaricut y. 
pponit ergo pro fingulari cntis,& qua 
ritur in: ipesesidod "- - saper d 
Y nc; quod. cftyel ligaumy vcl la- 
pho imeicdus. ia 
3x I» oppotitum obijcitur 1» s 
ita prz dicantur dc dime. ib eee 
eifpofi ci im ferie prae dicamentali. y. (cd. in 
€alerie inicr gradum fpccificum: ; & in- 
dsaiduu m medias fpecicsycrgo gradusge- 
nerxus nó piz dicatur. dc-indiuidu s, ni 
mediante (pecie Cof. nó poc elfe mme- 
iata progretl;io decxtremo ad cxtiemü, 
nii pcr a:cdiü ,fe gradus genericus ct 
füprémus., ndiuiduus eft.infurus, (pcci- 
€45 verQ cll nicdius inccr vrgumqueyesuo 
LM & * 


Difju. V. De Vniuef. in partic. 















nequit gencricus predicari de indiuidao 5 
nifi prius pczedicetur de fpecifico. Ref » 
cum diftin&tione minoris inter genus, 


indiuidaum completum;ac adzquaté co- 
gnitum vtique mediare fpeciem , nonta- 
menm genus, & indiuiduum incompletum,, 
feu see A: Quac indíuidàüam enim 
fic (amptum eftimmediatum generi . Ad. - 
Conf.conceditur maior; quando illa ex- 
trema non fint immediata at in propofi- 
tojgradus genericus X indiuiduusincom-. 
ples (unc immediate, & gradus generi-- 
cus dicitur füpremus , quiaeít fuperior , 
indiuiduus dicitur infimus, quia eft infe- 
rior, & non quia inter vtrumque alter 
intercedar . P 
33 Deindcarguitur, bzc indiuidua ge 
nerica non dantur à fpcci ficis di(lincta,er 









pecificum. Tum quiafecand m$cuum —— — 

24.12.92 grecia ipa bi aliquan * 
ieminal o pencse Jic aliquod. indi de 

uam in illa fpecie,ergo omniaindiaidua. - 

funt fpecifica. Tumtandem;quia animal 

nó multi plicaturynifi per rationale, & ir 

1 Di- 














leer. non datür hoc an; nai 
Wii Auepoi nico do 
efp. neg-affumprum, non dene 


tur indiuidua generica à Ípecificis diltiae- 
6a modo tam deelarato, ad pruna pcob,. 
neg. item allumprum, ad cuius prob. oc - 
Currit Doctor loc.cit.in 4«quóod licer illa. 
omina hoc , & onfirenr 
Áingulace (pccickinfima. singt 
voiueríalisacquit.efse jorerü natura ; nifi. 
iwalkyuio fingulari alicbius (pee1€i infima 
rejxtiarur ytamen: per e (upponunt pro 
"fingulari entis& magis vniuec(alis,& ra- 
tio cft ; quianen demonftxant fingulurc 
Xpecietiofima difta de; & adequate, (cd. 
*copntuse; -- argumenta probat Lolumy. 
«gy vtique à pacte:rcimcec datur , ncc dara 
«poc áupgulaie: vnaigriul.s diitinctà à p- 
wood gn 






45 


-  dlixerui, 
een 


E fis, (cd fpeciei; yt 


X indio caulis (ufficiens cft ad 


' Quafi. 1. Quando Ceu: pradic. de india. dr.T.— st 


lati fpeciei infima, nó tamen probat , 


in px us conci» poffit fing:lore magis 
Aipuertafe aii Diigo alis.con- 
' dons ncomempe per intelledum anima- 
Ltateém prices cum fingularitate, ouam c ü 
rationalita:e5 neque enim oportet, vt m- 
ter coficepius ingularmmy& conceprum 
genericam animalrsobuerfcntur in men- 
te conceptus (pccifici, Ad altecà eiufdem 
aflumpt prob. ex Scoti auctoritate patet 
per idem ,'quód confiderando indiuidua, 
1mftatu rcalis cxiftétig,owmia funt fpeci. 
fica (cd in ttata exlftéuz obie&tiuz apud 
intellectum inadzquaté concipienté cuá 
dantur generica. Ad vltimam patet quoq;: 
peridem, non enim animal à parte rci 
prius hingularizatur in indiuiduis , quàm 
contrahatat. per rationale, & irrationalc ; 
oppofitum tamen contingere poteít per 


 intelle&um — concipienté , Sic 


«uique iutelligendi funt Porph. & Scor. 


€it. initio dubij,dum dicebant vniuct(ale 
immediate" dictum de indiuiduis babere 
ihe E 


zum ita t l- 
indiuiduis complets ; tum quis 


(— €tíam fi genus przdicetur de incompletiss 





iQ 32 


per modum genc- 
" 


moxdicemus, —— — 

34 Tandem arguit Suarez, & eius arga: 
ta probare vidétur nec ctiam per in- 
telle&u inadaxuaté concipientem pofle 
dari indiuidua genetica à fpecificis di (tin 
Qa quia ratio generica precise fumpta 
eft indifferens, & quati in potentia cfica- 
tiali , vt per differentiam £pecificam de- 
terminetur, ergo doncc intelligatur hoc 
modo determinata , non potett inielligi 
proxi e capax indruiduationis, Accedit; 
,; & fimpliciffima differentia 
determinan- 
- dam in áingulari totam;& integram císe-. 
oce inclüdit omnia pradicata fu- 
periora , fruftra ergo finguntur tot diffe. 
renüz idiaidualcs determinatiug pros. 

priorü sradutim fuperiorum . INcc v 

c vnicam à parte rei 4 fed ef- 

fe multiplicem per intelie&ü , nà nequit 
reddirauo , cur poflit eadem differentia 
indiuidualis partiri 10 plares pcr. intelle- 
&ü;quarü fingul fingulis gradibus (upc- 


X 


rioribus cortefpondeant,& non differen. 

tia Ípecifica in plures (pecificas. Deniq ic 

non cíl mmas elfentialis connexio. & or- 
do inier differentiam generis fpecificam, 
& indiuidualem , quàm inter differentias 
faperzoris magis,& min? vuiuerfales ví; 
ad fpecificam v. g, non eft maior connc- 
xio, & ordo inter (cntiens, rationale , & 
Petreitatem, quàm inter fubftantia, cor- 
pus,viuens;(cntiens , rationale; atqui cor» 
pus non poceft contrahi etiam per intel. 
le&um per;ditferétiam hominis, nifi me« 
dia differentia animali,ex corpore enim, 
& racionali folo nequit eciam per intelle- 
€tum aliquid vnum contfticurergo n*que 

animal cft determinabile per differéiam 
huius animalis v. g. Petri , n:(i media dif- 
ferenua hominis . 

35 Refíp.ad 1. rationem genericam 
ante determinatioaem fpecificam nó cef. 
fe proximé capace pariter indiuiduatio- 
nis fpecificaz , quia cum indiuiduam fpe- 
€ificum fpeciem includat, (and nó poteft 
genus ad ipfum contrahi, niti media (pe^ 
cie, benc tamen eft capax indiuiduationis 

ice, quia cum indiuiduuin genericü 
ried: nen includat , poteit vtique im» 
mediaté ad ipfum contrahi. Ad 2. vna 
indiuidualis differentia (ufficit ad deter- 
minandá fpecié immediaté, & media illa 
omnia pra dicata /(uperiora à parte fei j; 
adhuc tf: per intellcétam poffunt. concipi 
aliz diffevcntiz ratione diftinctz , qua 
gradus (uperiores contrahant 1mmediaté 
modo explicato . Ratio autem, cut indt- 
uidualis eaigecis, my ita partiri per 
imelle&um, & non (jccifica, eft ; quia s 
uilibet gradus fuperior ,ét ab alio pract- 
yet capax indiuiduarioinis , vndc dici- 
mus hoc ens, hoc corpus, &c. vnde dari 
potiunr plures concepius ciutdem diffe- 
renta mdiuidualis,quorum quilibet cor 
reípondeat fuo zrádui fuperiori; at non 
qunlibec gradus tuperior precifus ab alio 
cít capax effectus tocmalis diffcreua (pee 
€ificz v. g. rationalis , póchim clt fubiee 
€um capáx rauoci s , nifi 
animal, & ideo nequeunt diti 
res conceptus eiufdem fpecifica i 
tiz. correípondcntes diticibuuue gradi. 
bus (upcrioribus - m paris y 
Nn 4 «um 


ipiam 
t plue 
crc 


d 





"7. 

432. 
cam enim in gradu fpecifico infimo efsé- 
tialiter includantur omncs gradus fupc- 
riores v.g in homine, vtiq; rationale ne- 
uit horiné conftitucre; & ad ipfum füb- 
antiam, & corpus conrahere , nifi me« 
dio viucnte, & fcnriente; fed quia in indi- 
u'duo zceerieo no vifi genus includitur , 
potcft genus immediate per fingularita- 
tem contrahi ; bene tamen currit paritas 
dc indiuiduo fpecifico, cum cnim in 1pfo 
fpecies includatur, coníéquenter nequit 
gradus genericus ad ipfum có(tiruendum 
deíccrdere , nifi media fecic. 
36 Hzc omnia bene (i2nificauit Blac. 
cit. ibi tamen valdc decipitur, dam ait in 
hoc tátum fenfu poffe admitti indiuidua 
generica , vt fub vno gencre non nifi vnü 
aflignari, vt [ub animal: hoc ani- 
mal, prout ideme(t, quód indiuidpü ani- 
gnalis,nam hoc animal. fic famptum , fub 
nulla (pecie continetur ; imó cómune ctt 
omnibus fpecierum indiuiduis, ram & Pe 
ttus eft hoc 'ammal , & Buccphalcs «ft 
boc animal .i. ind:uiduum animalis. Pre 
tcr autem hoc animal fic fumptur , nulla 
alia dantur indiuidua animalis,niii h.c ho 
mo, aut hic Lco, quz funt mdividua fje- 
cierum,nec aliud potefl mensaflequisin - 
quit ipíe .. Scd valde fallitur , vt diccba- 
(nus , ficut enin Pcrruseft hic bomo di- 
fiin&us numero à Ioanne, quia babe: di- 
ftin&tam numero humanitaté , ita cfl boc 
animal, quia habet animalitatem numcro 
diflianctam ab animalitate Ioannis , & fic 
de alijs. indiniduis , crgo plura indinidua 
erica dantur (ub eodem gcnere , non 
Vnicum tantum ; & quando hic fit que- 
fiio dc indiuiduis gcnericis , an dentut 
faltim pet iniclic&uns diftincta à (pecifie 
cis,eft qua fiio dc indiuiduis (i gnatis,non 
autem dc octet ie cft indiuiauum 

vagum animalis , quod magis proprie di 
cerctur aliquod animal , bí res à nullo 
ncgatuc; ncc ctiam e(t quz fL io dc conce- 
piu indiuidui gencrici m communi , qui 
videtut abítralu polie à fingulis gcneri- 
Eis, (i admittantur ; nam his admiffis idé 
Qin iu dc tali concepti, quod 
folet de cóceptu:indiuidui (pecifici 1 
communi; quare concludimus Blanc. nó 

affecutum fuific flatum quatüonis , 


" Difp. V. De Vniutrf. in partic? 


:37 Pafqualig. etiam r. par. fuz Met: 
difp. $$. adhuc etiam rem magis confun- 
dit,dum diítingtiit de indiuiduo (ecundü 
cíle phyficum, & materiale coníiderato, l 

uo fen(a dicit totam ; & completam in« 

juidui entitatem , & fecundum elle fore 
male, quo feníu dicit (olü eife indiuidüa- 
le,vt fic, & poítea inquit genus immedia- 
té pradicari dc indiuiduis primo modo | 
confidcratis , (ed mediate de ipfis altero E 
inodo in(pedtis . Plané hoc ett contra a» ] 
omnium opinionum, nam indiuidua pgi- 
rho modo infpecta (unt completa, de qui« 
bus ramen fatentur omnes genus non nifi 
mediaté pradicati ; fecüdo modo fümpta 
(unt incompleta, quia dicunt puram indi 
uiduationem im cócreto, vt ipfe loquitur, 
fic autem poitunt immediaté (ubiterai y 
non tantum fpeciei, (ed cuicunque gradui 
(uperiori pracisé iampto » quia quili E 
(c folo-eft capax effectus formalis indti^.——— 
uiduationis, vt icindepedenter àípecie, ——— 
licét non ind uiduarions (pecifigg ; vt.———— 
contra Suarez di(currebamus ; (ed quzfo 
ne conteramus tcapus circa dicteria , a 
chymeras RécencioraiM M NE de 
ui videantur aff. rrc, n nlie paffim labü- 
tur ineptias. Poncius autem diíp.4. q.6.-— 
hancquzftionem pertractans querit, an. 
nacura genctica poffit :d:1à pattere. . 
que vila diff-rentia »oficiua prererindie — 
u.dualem , vndé non videtur adecutushic — 
Au&or ftatum |.uz(onis , non cnim cft 
difficultas dc :ndiuidu's ; vt funt à parte- 
tei, quia vc dium cft n. 30. certum eft. 
noilum dari indiuiduuai à parte rei imme 
diaté collocatum fub genere , quod non 
fit cttam lub aliqua fpecie, vt notat Scot. 
2.d.12.0.2. lit.C. — ; pA 

- 38 Aliud autem dubium ad! 





























ticulum [pe&ans cft , cum i- 
cari poflit tum de indiuiduis completis , 
vt Petrus eft animal , tumi etis,vt 


oc animal ett animal , de illis mediate , 
ittis immediaté , quaritur , an in his 
przdicationibus (ecuet adhuc v niuer(ali- 

tatem generis , vel poriusinducat modü . 

fpeciei. Hurtad. cit. tenet adhuc predi- 
cari per modum isquia adhuc prz 
dicat partem effentiz , & per modum 
entisincomplcti ; idem Mode jj , 

[: 


& Pone 
* -uidgis ciuídi 


- amplius rationcm 


^ 


U^ 9 - 
NEED gov 


' quidem, (ed fine przcifione, & 


QI Quod Gesns predictus desndiidie Ar HT. — asi 


pter eo nimirum efto |xe« 
icetur de. indiuiduis » non tamen przecie 
sé deillis , cum etiam de ípecic- 
bus (ix pradicabile, in quo (cernitur gc- 
nus à [pecie , qua de folis indiuiduis c 
przdicabilis, qui dicendi modus Auicen. 
tribuiturj & rcfertur à Scoto q. 17. Vni- 
ucr(.in fol. ad 1. fed non fittit ioco ime 
mediaté (ubdeos aliam folutiouem. Alij 
inquiunt przdicari per modum fpccici , 
ita volunt huius , Didac. Blanc. Com- 
plat. & Arriag. dum praedicatur dc indi- 
uiduis incompleus , quia tunc pra dica- 
tüt ac fi diccret totam corum c(lentiam ; 
idem aíIcrit Aucrla,dum pre dicatur ctiá 
de completis, declarat «amen, id cfle. in- 
telligendum,cum przdicantur de indiui- 


duis ciuldem xpecici , quia rc vera tunc. 


gcnus non przdicator. de pluribus fpecie 
differenti bus, ied tátum numcro,& idcó 
indüic modum fpeciei . [.ouanicnics tan- 
n c.dc gsnete, quibus fab(cribit Blanc. 
ind ilp«4. n-6$. loquens de indi- 
1 (pcciei., docent, dum ge-, 
nus id indiuidua refertar, non habere, » 
cneri$,aut alterius ex 
quatuor pratdicabilibus fed conftitüere. 
aliam quandum fpeciem vniuer(alis nno 
minatam ; quz lententia etiam abfolüré 
rciclienda cit , quia abíque neceffitate 
mulcplicac yoiuerfalia. F 


.39 Dicunus, quod[i genus compara- 


tur ad indiuidua complcta , bue diucría , 


- fiuc ciufdem f|eciei, f mper praedicatut 


per modim gencerisfi vero ad incoimple-. 
taypouus indu:t modum fpeciei Hc có- 


clut.quo ad 1. partcm communis eft quà * 
. mulg probant ex illo Auiccn.fundamcn- 


to , quia gcnus prz dicauir de 10diuiduis 
qu e iut dco nae 

huc manet diftinctum à fpecie» qug pra- 
dicatur de illis cum przcitione . Kuuius 
notauit buius rationis. infufficientiam 
qua genus, & [pecics differrent pcr 
iffetenziam ncgatigam , & non pofitis 
uam , nam przdicari de. indiuidius prz- 
ciséi* pon dc ahjs, magis diuerlis clt pu- 
ra ncgatio. Pakqualig» norauit ex alio ca- 
pitey quia tunc genus non tantum císct ge 
nus ,icd ctiam fpccics quia pradicaict 
dc pluribus numero differentibus, quod 


cit propin [Bec » Ratio Auic. equ i- 
dcm infufficiens elt, non c.inen ex co ca- 
pite;vnde dicebat Rauius,quia adhuc gc- 
nus haberet fuum modum przdicandi po 
fitiuum , quo fe extenderet tum ad tpe- 
Cics , tum ad indiuidua , [pecies veró tulé 
modum , quo fe extcnderet ad ind.ui;ua 
tantü,& quidem pofitiuu, cfló pittim 
per negationem explicarctur,ne:jue cx cox 
capite, vnde argucbat Falqual. nam cfto 
gxnus prz dicarctur de indiuiduis,non (e- 
queretur cfTc ctiam Ipeciem , fcd folii ef- 
Íc vniuerfale magis 1llimitatum fpecies 
quia (e.cxtenderct ad quz cunque (e fpe- 


. Cies extendit , & ad alia plura , ac etiam 


per diueríum modum pradticandi , ficut. 
etiam non quia feníus dicitur cffe fin gu- 
larium cum prazci(ionc , incclle&us fine 
pracilione quia etiam cft vaiucrfalium y 
deducitur intelle&um etíe ctiam fenfum,. 
fed olum,q» fic potentia illimitatior fea» 
(uj (ed ratio Auiccn. ex hoc rcfellenda 2» 
cft, quia [1 dilcrimen ab co a(Lgnacü ef- 
(gp (ufficiens ad dittinguenda gcnus, & 
fpeciem,vt diuerfa przd:icabilia , deberét 
etiam: in ratione vniuer(alium diftingui 
d.ffcrentia [pecifica,& generica;propriü 
fpecificom, & genericum;& fic ctiam ac- 
cidens, quia illa cum precifioneifla (ine 
pracifione przdicaniur de pluribus nu». 
mero differécibns,et fgpius ett inculcatü, - 
40 Raro igitar , cur genus euá de;n- 
diuiduis eiufdem fpeciei praedicetur per 
modum generis, non fpccici, cft, quia vt 
fupra diximus hzc duo. vniucralia no di- 
ttinsuuncur per illas patticulas namero » 
vel [pecie differentibus materialirer cone. 
fjdératas, fca formaliter, hoc cít, fub cali 
modo pra dicandi. de ilis mulus, nempé 
compleié, vel incopleté , qui prz-dicandi 
modus indicatur per illas particulas, vt fa 
pra declaratü eit , tcd genus € compaura- 
tum ad indjuidua ciu(dew fpeciei retinet. 
tálé przdicandi modü , ergo veré pradis. 
catur per n.ocü gencris ; 1 rob-min. qtia 
pridicatur de ill is mediante xai ,n4m, 
fermo ctt de ind iuiduis compleus, ergo. 
predicantur incóplecé, & pér modi pz 
us Hac cófcq. eti euidens nà co Ipfo qe: 
gradus fuperior praedicatur de indiuidüis 
alio intct medio, fioi cft cóuahi ad illa 
T me- 


n^ 


LPS d 
Qu. T 





434. ^ Difpu.V. DeVpiuerf. impari ^ 7 


mediante (pecifica differentia ; atqj:deó 
&iilla deícendere per modum parcs ma- 
tcrialis eflentiz, Et idcó bene dicebat 
DoG&or q.17.Vniuer(.infol. ad 1. «p ge- 
— pus ad indwidua collatam adhaccationé 
gencris fcruat , quia de illis mediate prze* 
dicatur,non immediate, hoc enim manife 
€&é indica: ipfum predicaci partem eífen- 
tiz,non vcró totam effentià ;Conf.quia 2» 
«x di&is difput. praced.q.2.art. 3. quádo 
dicimus, Perrus efl bomo, c(t adhuc prz- 
. dicatio (pecici , licét enim ex vi actualis 
przdicationis reftringatur ad «num indi- 
niduum;adhuc tàmen ex vi aptitudinalis 
extenditur ad plura numero, ergo pariter 
in propofito hz predicationes , Petrus 


efl animal, Francifcus cfl auimal, erunt 
1eris,quia efto cx vi a&ualis prz dica- - 


- 


tionis coar&tetur natura ad plura folo na- 
mero diffcrentia, adhuc amen eft aptà 5 
proximé ad predicandum de indiuiduis 
aliarum fpecierum, p fufficit ad (aluandá 
M aii itatem genericamyper quod fol. 
uitur ratio Ponci] ad oppofitum. 
"41 Hincprob.concl. quoad altera par- 
tem cx contrario fundamento ; q nempe 
de indiuidnis genericis przdicetur p mo- 
düm (pcciei,non generis jideó enim predi 
catur dc fpecificis per modum generis , 
quia de1llis przdicatar mediate ; hoc eft 
àncompleté , & per modum partis , er- 
£9 écontracum de genericis immedia- 
16 przdicetur , przdicabitur complete, 
& per modum totius qui eft modus pra-- 
priips esa . Conhr. quia refpectu il- 

- Jorum habet rationem totius, & comple- 
, tz cílentiz , ego pradicatur de illis per 
modum fpeciet,non generis. Probatur af- 
- futmptum; quia (icut cam dicimus, Petrus 
efl bomo,!y homo dicit totá eflenuam Pe 
tri , quia Petrcitas ad effentiam non fpe- 
€t c fit potius determinatio effentize , 
ita cam dicimus boc animal efl animal, 
animal dicit totameffemiam illius in- 
iuidui incompleti , quiaim eo nonrepe- 
ritor,ni(i natura fenfitiua y & haecceitas , 
quz ad naturam non perunet ; & fane ad 
przdicationemcompletam aliud non re- 
quiritur , nifi przdicatam explicare to- 
tun, quod pertinet ad effentiam (übie&i 

"teli indiuiduationc , ergo cum totum 


«etur , & per modum partis. (Quia talis-— 
ordononconíideratur , quando imme--—— — 
"t daré contrahitur perindiuiduales imb ^ — — 


' hochabeatut in his predicationibus ge- 
netis de indiuiduis incompletis , dicendü - 
eft de ip(is praedicari per modam fpec:ei . 
341 Nectefert;quódíecundürem , &* 
confasé boc'animal dicat etiam differen: 
tám fpecificam: Quia ad dift aguenda a: 
ptzdicabilia non accenditur praedicacum, 
& lubiectam,vtfunt inre , fed vtconci- 
piuntur à oobis , alioquin genius non di. 
ftingücrcetur à fpecie, & differenti a, cum 
ergo boc anintal, «t à nobis concipitar , 
differentiam fpecificam nón dicat, e(toa 
partc rei includar,iam extali modo con- 
cipiendi incladit zcadumrgenericum , vt: 
totani e(Icatiamcontractam pet diffecé- 
tiam materialem,& namcralem , non ve. : 
rà vt partem effentiz: contracta per for. 
malem,& (pecificam : Nec etiam refert - 
quód talis natura fit contrahibilis per dife 
ferentias fpecificas , atque ideó etiam de ^ — 
irdiuiduis genericis incomplete predi: — 









tunc przícinditur natura à tali contrahis- — j- 
bilitate ,& folum confideratutwt contras - M 
hibilis per differentiaszmdiuiduales , na- — — — 
turz autem fic confideracz non poteft Die 
tribuiratio generis,fed tantumtpeciei. — xr 
Contra hancparté Concl. arguit Hur-—— 
tad. cit. Q) ando quis videt quatuor jim 
, diuidua animal is,duos.C homines, & duos- 
leones, & cxplicité-cognofcit ea effe anis ' 
malia, (cd ignorat,qui animalia, runc ab 
iilis quatuor indiuiduis ab(trahit imme- 
diaté rationcm communem animalis;quá 
illis omnibus codem modo conuenire vi- 
det,fed illa eft racio; 1 ia conuc- 
nit pluribus differenubusfpecic , ergo cü 
ratio ab(tra&a de illis po(fit immediaté 
pradicari, à quibus immediate abftrahi- 
ache D reticdiein M code pc- 
iacópletis icabi ge- 
v À Ded rationem [ic Concegrw 
e fpecificà or rim ;Contrà;at- 
Eri runi itio (pecifica folis có- 
uenit indiuiduis eiuidem fpecici , nó veró 
indiuiduis alterius . Confir.illa ratio ani- 
malis abftra&a immediaté ab indiuiduis 
codé modo przdicatuc de lilis .(. in quid 
incópleté,ac &abíl raheretur à fpecicbus , 
& tà- 


Quaft.I.Quomodo Gesws pradie-de indi, eArt.IIT.. £3 $ 


& tamen de (pecie, & indiuiduo pradica- 
tur in quid incómpleté , ergo (cmpe: ha- 
bet rationem generis. Ruríus ad pradica- 
tioné gencris nà requiritur, imó eft pror- 
fus impertinés cognitio tot;us cflentiz fu- 
biecti,ergo cum dicimus boc animal eft 
animal , non pra dicatur tota e(fentia de 
fubie&o, & fi tota predicareruryiam illud 
indiuiduum e(fet dilinété: .& adzquaté 
conceptum,quod eft contra rationem in» 
iuidui generici ; Tandem ideo dicuntur 
indinidua generica »uia de illispradica. 
tur genus per modum generis , alioquin.» 
fpecificadicideberenb ^ — ^ 
-4* Refp.folutione intet arguendü da- 
tà; ad impugnationem dicimus, illa qua- 
tuor indioidua in flatu cxiftentiz realis 
vtique (pecie differre yat à vidente talcm: 
diffcrentiá non percipi, vnde in eius con- 
€cpru folo numero differunc fub genere 
tamen in ordinc ad illa ^y 


. Wt. fic cognita-, induit modiim fpeciei 
quia rcípicitilla , vt (olo numero diffc- 
tenisquod et proprium feci Diees Y 










(— €rgó genus geocralitimi habere potet 
genus quiaomms : 
 €abihs eft quoquejfubijcib/lis . Refp.be:- 

: v 


& cius probationem: ait effe: 

fpecisbus vt funt ordinatae in przdica- 
mento  , ille.n. ordo refpondet. natura 
rerum qua poftular , vc gradus genericus: 


.defcendat ad' indiuiduazionenr per fpe- 


ci€ , & ita ómnis fpecies prasdicabilis. cft 
fübijcibilis;potcft ramen intelleáus hoc 
ordine noníeruato faceré fpeciem: pra 
dicabilem quz nonfit(ubijcbilis, — 
Ad Confir. Ncg. affumptum; vt cóftac 
ezdidis. Adaliam , quando de Petro: 
cnunciamus effe animal, non fub rationc 
Petri, quia(ub hoc nomine importar in- 
diuiduum fpecificum, fcd (üb ratione hu- 
iusanimalis , vtique-nomcenüneianir tota: 
efsétia, quam habet à. parte renqpia prz- 
ter animalitatem includit ratiomalitatem 
fed'enünciatur tota cffefitia ilhus , vc ftat 
(ubmeftro concepta: ;; cum enim à nobis 
1n concipiatur", nifi (üb raiione huius 


que! i^ 


bic&i eft cffeanimal , & fic Petrus (ub 
tali conceptu im ratione indiuidui genc- 
rici pót dici diflinSté,& adaquaté cogni- 
—À — indiuidui (pecifici con» 
usé , & inadzquaté, quia nomartingitur 
fpecifica differentia elplicinde Ad vit. 
hocanimal , & illad animal non dicuntur 
indiaidua genetica ., quiade illispradis 


cetur genus per modum generis , quias 
plané cx hcc capite: potius fj pecifica di« 


ci deberent (ed dicumur generica, & nom 
fpecificaq 
doilla dicuntur (óecifica indiaidua , quae 
genus párticipaüt mediante fpecie , vnde 


quia ifta genu$. participant immediate  . 


ideo generica appellari confüeucrunt . 

44 Exd:&is colligitur refoiutio illius 
quztti , dc. quo fuse nimis agunt Recens 
tiorcsnonnulli , quodnam fit cotrelatiz 
vum generis, vw ei correfpondet intra» 
tione fübij. ibilis 5: primum enims & im« 
medíatum füntfpec:es ,, mediarum indie 

idua » tatione enim fpecierum przdicae 
c indiuiduis , quando dc illis prz di- 
catur per modüm generis , quando cnim 
de indiuiduis incompletis immediate , &C 
U. ique Pri ime RET mos 
dum fpeciei, & talis przdicatioad fecun» 
dum fpectatpra dicabile, nàad' primum. 
Hac de caufa alij dicunt fpecics. effe ter« 
minum formalem genereicaris,indiuidua- 
materialem ille enim dicitur. termi- 
nus focmalis alicaiusrelationis , qui pro 
rié & per (e illi correfpondet, materia - 
is veró , qui cam terminar ratióne ipfius: 
termini formaliscum quo reperitur cone 
iun&us, & non tam feipfo ,, quàminter-- 
uentu alterius, Neque ramen: hinc iofe-: 
ras cum Páíquailg, 1.p.füg Met.difp. 14. 
fcc.2.0. r2. indiurduà meré per: accidens; 
(c haberead genus: in rarione fubijcibie: 
lis,atque ideo adzquatum. correlatiuumi 
generis c(fe (ólam.ipeciem, vnde ad indi- 
uiduacomparatnm , fiueciufdem: y. fiue: 
diuer( (pecie, nullo mod rà 


tionem genetis. Hoc eniav eb prorías: ^ 
je diferté: 


flum. ; quia Porph.c-deípeci 
&ocet. , nedum cilc gcnus reípectu. fpc- 


animalis, fan& cum dc Fetro fic coücepto: cierumíub (e eonrétacum »fedietiam rez 


icitur boc animal eft animal, tota cfiéne 


v indiui duorum ,ad'qua rctcetur s 


tía enumciatur quia toracffentiaillius lus jo id manifcfi collum ex Erici 


uia ex confueto loquendi mo» 


Nx... 


S ct 


e 


436 Oo Difp. V. De Voiuenfin panico: 000^ 


- inifione quam dicitur przdicari. de 
pluribus bo Rie differencibus. , quevct; 
nÉ non tantum conuenit fpecicbus , fed 
etiam earum indiuiduis , non enia ran- 
tum equus, & homo fpecie differunt, fed 
etiam Petrus, & Buccphalus, crgo. (i ge- 
nus proprié fub rationc generis eft. pra 
ile de indiuiduis, 1ndiuidua. quoque 
proptié crunt fubijcibilia refpe&u illius. 
&. qnamais indiu daa non. fubijciancur 
ncri , nifi mediante fpecie , & depen- 
ster Mt: ^ " 
e opria fub jcibilitas diftiata à ^ 
fübicibilitare (pecie » quafifola fpecies 
fit vnicum , & adaruatum fübijcibile gc- 






is (ua r 
neris 5. declarari poteft ex doctri- 
m,quam Sco:us docet quol. 18. 
adit. inquit enim ibi , quod licec 
a&us exterior non. habeat rationem vo- 
lantarij & liberi , nii mediante adu. in- 


.. terioti volütatis.qiádo t a&us. exterior 


coniungirur cum interiori, & ex illo pro- 


potort fic; & in ratione'a&us conuentüt 
vniuocé forma fubttantialis, & acciden- 
talis,cíto accidental:s non a&uet, niti me 
diante forma (uübftantialis , quod exem- 
plum valeat ,quantum poteft, 

Colhig:tur etiam folutio alterius qua» 
fiti ,' Angenus cadem hibinidinc refpis 
ciat [pecies,& indiuidua in ratione fübij. 
€ibilium;an potius diüería , dicendum .r, 
cít , quod itudine eiufdem rationis 
refertur ad vtrumque: Ratio eft; quia ex 
parte generis femper e(t cadé ratiofun- 
dandi, (iue ad (pecies referatur, fiuc ad in- 
diaidua, nam dc omnibas przdicatur, vt 
pars materialis, & vt praedicatum incom 
pletum;X é contra ex parte: fpecierum , 
& indiuidaorum ratio terminandi cft 


eadem , quia terminant generetarem wt. ,— 


plura fpecie diftintta, (iue (pccifiza s flue - 


"muümerica,ergo ad vtru;mq; refertur relas ——— 
tione eiufdem rationis,Scfpeciei; Anve- 
deereidims T 


ro referatur ad vtrumque ea 








I 
i» 


- 


ne ctiam numerali, per quam 







cedit ,tunc ille excerioggrt di ftin&us, ha- H, 

bet ratioticm volanafi y diftin&al. fpeciem attíngat, &i aré ,- 3 ] "t 
quia vofuntarij meliaté , vade hoc iplD  -poreftdici quod fi e lito 0 
hábet diftin&am rationem liberiabimte- — intelle&us natütam Eo, EUM 


& indiuidais,cadem indimitblitelatione —— 
xo vtrumque , fecusautem » fihoc —— 


i£ 
, us e 


riori,quia interior eft liber immcediaté. , 
qua do&trina ex integro poteft huic pro- 
polito applicari , & per cam probari ctiá 


s ITEM om 
indiuidua eíTe proprie fub jcibilia gene- ; Ed 





ris, licet mediaté,& depédemer à (pecie: 
& hac (ententia eft Scoti q. 17. Vniucr.in 
fol.ad s.quam paífimal:j (cquuntur. 

4$ Vnde fi etià velimus a(hiznare ada 


, quatam , & totale cortelatiuum gencris 


in ratione (ubijcibilis , prater... quod nil 
aliud eft ,quod habitudinem generistet- 
minatc poffit, hoc fané erum fpecies , ac 
andiuidua (imul ; vcl (1 placet , poterit €t 
conftitui aliquod commone illis. impot- 
1atum per hoc , quod eft plura fpec.e di-. 
flintía , quatenus ambo conaeniuot in 
rationc fubijcibilis ad genus. Nec. ob- 
flat,quód fpecics immediate fübijciatur 
enerisindiuidua veràó mediate , nam 
hac ftante hac difparitate potfunt habe- 
rctationem communem , & vniuocam in 
rationc fubijcibilis,(ic.n.de fa&o videmus 
rarionem (ubttàriax vniuocam eífe corpo- 
Ei,vt 16, & cali corpori,cám tamen ad tale 
vorpus non dcícendapnifi mediante cor- 


" T UA d vd 
ARTICVLVS IV. ^ — 


Expediuutur varia quafitade G 


46 Y. *nr - 
lit in quid przdicari exercice S 
in recto de (uis inferioribus dicendo ,ho-- 
ndis eft prec "e da 
itandi cíL,quia pars,vt fic, eitó potficin 
obliquo pradicari de toto, veré enim di- 
«imus homo con(tat anima , habet cor- 
pus; caput , &c.inre&o tamen enunciaci 
non pote(t,vnde non bene d.citur, homo 
c(tanima, homo e(t corpus, i43; docuit 
Arift.4« Topic. cap. 2. & fuadet manite- 
fta ratio , quia hoc przdicatam 25/mal 
vt pars dioit isé in homine gradum 
feniitiuum, & nihil alind, vade ii przdi- 
caretar,yc pacsfaccrec banc (entum, ho- 
mo e(t animal .i.bomo c(t ca aacmàl , 
fiuc homo nóe(t plu(auam anunil; vnde 
vt aliquid de alio vcre pradiectur A 


"Te 
" 


5.1.45 Genuspradic.cvt totumyvelpars.evfrt. IV. 437 


&o , debet aliquo modo dicete totum il - 
lud;quod dicit fubiectü,hoc .n de rigore 
importare vidctur copala eff in illa pc- 


.— dicatione bomo eft animal , ncmpe sé(us 





eft,animal cft totá illud quod cft homo; 
cum igiturin propofito , vt conftat ex di- 
&is , animal dicat partemceffentie (uorü 
inferiorum,non vidctur pote cam vecita- 
te de illis enunciati in przdicationcexer- 
«ita , & io redo . . 

47 Adhoc dubiü dicunt aliqui,vt A- 
uerfa q. 16. dc gencte fc. 5. in finc , Di- 
dac.a lefu difput.6.3.5. Blanc. difpu.5. 
fec.ro.& alij, quod illud axioma ; gy pars 
nó przdicatur de toto, verificatur ctun 
de partibus phyficis, vt (unt materia, & 
forma;ac etiam integrantibas,vt caputy&c 
brachium, non tamen de. Metaphyficis , 
huius rationem reddit Didac.quem (equi- 
tur Blanc.qüia cum partes Meraphyice 
Tamantur à tota tei entitate , nimirü ani- 
mal, € rationale ab incegra. humanitate, 
fub diuer(is ramen gradibus concepta», 
hinc eft , quód ctiam in ratione pacium 
dicunt totam naturam fpeciei , cunus süc 
partes, & idcó etiam in ratione veh am 
potfunt predicari de roto , quod dici he- 
Pid partibus Phyficis,quarum neutra 

icit totam entitatem ret conitituta . 
Hic dicéd: mod is n5 fufficit , mí aliud 
addatur,quia vt vt bene notauit Ru:uus c. 
dc genere q.. j. imó & Scotus ipfe q. 16, 
Vniuerf.ratio allata , quód pars nequeat 
Cer detoto , zqué m litat io parti- 

Metaphyiicis , & rauons , ficut in 
Phylicis. & vealib is, & excmpla &dducta 
ad'rd probandum fun: ind ffercater de. 5 
partibus his, & ilis. Raciocna. difcrimi- 
ms adduct: à Didic. nihil conclidit,cum 


| falfo innitatur fundamento, vt infra vidc- 


bimus . 3. cftó cnim genus diceretur fu. 
mi à tota enutate phy(ica rci , non tamen 
itat à tota entitate metaphyiica , de 
qua hic ett (ermo,qu:a nó fumitur à d ffe 
rentia , quod, (i (amereiur à tora encitace 
: Ca , cü prz dicatum dicat quan- 
tü actu in (c continet,tunc genus coa c(- 
fenià fuorum infcriorum.predicaret, cü 
toram actu imporret , quod acc ipíc Di: 
dac.concedcret , cü nobifcum tencat (olü 
dicerc partem matcrialcm cícnuz, 


25^ 


48 Alij dicür,quod licet genus, vt psce 
metaphyfica a&taalis , néqueat cum vc- 
ritate przdicar: de fuis inferioribus ; vc 
probatallararatio , tamen vt pocentialis 
-i,non vt a&u componens , fed vt potens 
componere (ípeciem, poteft cum veritate 
przdicari , ficenim altquo modo cótiner 
totum, quod continet (ubic um , quia cü 
po (fit proxime coniungi cum hac , & illa- 
diífccentia, continet illas omnes in poten. 
tia , & hoc atis cft , vt dicatur continere 
totum;quód continct fpecies, nempe vmá 
partem a&u , & alteram in potentia ;. ci. 
tatur à Ruuio pro hac opi. Cantecus qaí- 
dam hic c. de gen.q.5 Scd ratio allata, 
pars dc toto pizdicari nequeat pec modu 
partis,qué probat de adanili , & poten. 
tiali, «cbene notant Comjlat. difj»5 q. c. 
fepugaat eaim, quod pars metaphy(ica ; 
fiue conderetur, et a&u com»oart , (iue 
vtantecedit compof(itionca, formaliter y 
quatenus pars c(t, contiacat cotum illud , 
quod coatinet compofitum , cuius cft 

5s, vt patceccontideranti . 

: Alij concedunt partem. poffe predt. 
cari pec modum partis , ncgantes ad vc» 
ritatem przdicationis necelfarium effe, 
e pradicatum importet totum cífe 

ubiet: , fiae explicit , tiue inplicité, 
fei(üfficit , vt importcet aliquid de fübie- 
&o;feu quod includatur ia co, itavt (cn- 
(us tit, liomo eft animal.i. coatiaet na« 
turam animalis , ira cum quibuí(dam alijs 
videtur (cnure Pafqualig. difp.s fcc.4. 
nu.2 scd hic diceadi modus satia reij- 
citur , quia (i jn predicationibus in recto 
(ola talis inclutio figa;ficaretur, & (uffis.— 
ceret fenfus allatus, pofet etiá pars phys 
fica, tàm integralis , quàn eential.s de 
fao toto in recto jtd oi didtado, ho- 
mo ett corpus,hoimo-éft capat, nam itae 
partes veré includuntur in (uo toto; at re 
vcra pizdicatio in rcéto aliquid plus. fi- 
gurficat, nimirui hoc cile illud, vnde c 
dicimus homo ctl animal, noa cancum fi- 
guificacac animal includi in homine , (cd 
hoiiaem etle animal , & hoc clie quic- 
qu;d iilud ctt. , nain per ly animal. nihil 
excluditur ab homine;quaa homo (it ii- 
tum anunlynam pradicaco etfet £alfa. any 
icd aliquo modo denotatur Me » 

q 


438 Difpat.1V. De Vise alibus.in partie. € 5 


»quod importatur per hominem . 

49 Hacigitur dc caufa Tlomiftar có- 
muniter (entiunt genus ., cfto fit tantum 
pars fpec ci pralcindens ab alia.cóporte ; 
.qua: eft differeotia » praedicari tamen de 

infcrioribus per modum tot'us potentia- 
lis ; «um«enim fübhac ratione continet 
implicite, & confuse ctiam differentias ; 
«onícqucnicr continebit toram | fpeciei 
quiddititem , «nde hac ratione poterit de 
ipfa inrcQo prz dicari,ita Suarcz dif p.1 j. 
Mct. fec. 140.16. Soto lic q. vn. ar. 2. 
CoójL&.Ruuius cit. Mafius fec.2-9.2.Ca- 
ict.de cote, & eflen.c. 3. dicentes clic cx- 
preflam (ententiam S. Thong ibidcm;do 
«ent igityr ad ycritarem pracdicationis in 

0 nó rcquitiquód prz dicatum actu , 
& Lomaliter dicar ; quicquid dicit (üb;c- 
€&um(alioquinnon forct przdicatio for- 
malis,(cd identica) fed fufficere , vt dicat 
impliciié,virtute?& potétia, & ideó quá- 
uis genus in ratione totius vniuerfal:s non 
dicat aiu, formaliter , & exprefsé ,cuic- 
quid d;cunt fpecies, quiatamen e 
tum illud confusé, com (it totum portn- 
ziale confufüm includens differentias, po 
terit cum vcritatc przdicari in rcéio de 
fuis infcrior.bus (ub ratione totius vni- 
ueríalis,& poentialis . ] 

Cz terum neque hac fententia ,. quam- 
uis communis , rem bene explicat. , cum 
€nim docct genus , quando praed catur 
de (pccicbus, nonfe babere , vt partem 

d vt totum potenciale, quatenus in con- 
fufo dicit , ac implicité totam (pcciei ef- 
fentiam,de qua przdicatur; quzrimus, in 
quo fenfu id intelligant vcl enim eatenus 

icit totam fpeciei e(fentiam qnia conti- 
ncat ind» ; &nonn poteniia rantum 
coníuío tamen, ac indeterminato diffcré- 

1ias, quatenus non magts hanc dicit.quá 

illam,ted promifcué omnes, vc Suarez loc. 
cit. mfinuare videtur, & bic(enfus elt om 
ninó fal(us, mox enimottédcmus , genus 
jn potentia tantum. conuncre. ded. 
tiaS,non aucem in acta copfufo, & impli- 
«ito, vnde liget pre dicetur tanquam totü 
potéciale de (peciebus , adhuc pra dicab:. 
tur canquam pars fpeciei, fi vcró dicát &ó 
£otincrc in actu confuío diffcrcntías, (cd 
tantum ligaificare totam náturam [pcciei 


ves? . * 






























(ub gradu vnineríali(upetiori , vt explicar 
Ruuius;fic fané manifefté patet non dice. 
retotá naturam fpeciei, quia dum fignifi- 
cat naturam (peciei. folum fab gradu vni- 
veríaliori, vtique fc haber tantum. vc par 
fpeciei abítrahens ab inferiorum d;fferé. 
vjs, & importans (olam rationem gene- 
ticam. communem. Accedit per. praedi. 
catum gencricum vnam fpeciem ab alia 
non d Ícctni , (ed prorfus copucairc , & 
ita enimciari de vna fpecie ; vt nu!la pror- 
(us facta mutatione illius prag» !1cat; in ef, 

fc obic&tiuo, potiet alteri competete, et» 
go nec explicite . nce implicite dicit tor 
uim efie fjecieialioquin peripsü. & y 
fpecies dicerneretur ab alia, & illud ipsü 
prediestaum de vnafpecieenunciatummó —— 
poffet altcricompetere, ergo etiamin gae — 


tione totius potentials veré. pra di E 
tantummodo ,. vt pars Ries ! - à 
» fo- Dicendum igitor cft cum, Scot, 
16. Vniuerf. quod cfló genas , 
totum porentiale dicat tantum 
elicntiz , dumtamen przdi 
cie dicendo,homo cít an 
dicaturquia non fignific 
dum partis , fed per modam 
tenus przdicatum incon 


cto ex con(es 
quenu fignificat torum i uen im 
cft ; ad.boc vr. 





portatur, pec fabie&tum;in 
ris, quod ita explicari pot 
ft vcra propofito, przdicaiuq 
fc idem cum (ubiecto , fed quando vni-- 
ucríale przdicatur de inferiori in con» ——— 
creto. pizdicarum eftidem cum fubie- — — 
&o in raiione habenuüs, dum enim dicio —— — 
mushomo eülanimal (cníasett;habens — 
humanitatem eft habens animali » 

























quare pradicat 
€to in rationc 
fupgeliun ios 
malitatem , inlüc, modum faciliter rc 
hanc declarauit Door loc. cit. in fol-ad : 
1,& 2. dumaitanimalpradicari de ho» — — 
minc non per modum ni ledtotius ,—— — 
quia etli genus primario Importct. mas 
teciam , & diffrentia formam, M 
rio tamen 1mportant totum , quod cone 
notant , quod explicat cxemylo Auiceu, 
$.Met.de manuato , & capitato qua. di- 
ueifa fignificant primario f. manum, & 


caput, 







& apis - 








capüt , vttümque tamen ex confequenti 
B fi t touiin in ratione habentis, nàm 

| —  gnáfiatam exponitür per babens 
N vbi habens rigo eft de (igniticato manua- 
| tis (ed demodo fipnificandi per. modum 
totius, vnde licéc dicére nion poflimus , 
homo eftuianus;eft cáput,dici tamen po 
teft,eft manbatas,e capitatus, & expli- 
catur,eft habens matü;ctt habens capat. 
* $t Cotta hune rdiiodü explicandi quo- 
modo 
fetioti 
tum eft denominatiuum , fi igicur genus , 
vtveré praedicetur de fpecie , debet pre- 
dicar: in concreto: y jam deilla prdica- 
retur denominatiue, juod eft falso , qaia 
priedicacut v6isocé . Tam 2. quia vc vr- 
m Blanc.citifilíum e(t , quod animal fit 
abés an'malitatem, quía porius e(t ani- 
malitas fubiifteas , concretum enim füb. 
^ Pftantüle (tolum dicit: naturam cum fub- 
|  filtentiz, €cgo aonbene explicatuc illas 
s homo ett amimal ; in rationc 








t dicacioy quia pozdicauum ex cónfequenci 
E cote dioe eilelbicdti » ergo praedicatio 
generis de [pecie , vel efT'et idenuca , vel 
nugatorid, quía rdem bisponeretur. Tam 

— 4pportes phylfiez , & incegrantis magis di- 

' dinseürucà totoquam metaphytice, ille 
Anmealiter diftingauncur à totosi(Ez nop; 
fedillit inconcreco przdicantut- de toto 
dicendo,homo c(t animatus, cft corpora 
tus, cft capitatus , ergo iftz velut magis 

"intime poterunt veré praedicari de toto. , 

: étiamlfimantur vt partos. fum tandem, 

| - quia r.Po't;c.4. Anf, docux parces defi: 

| 





niuónis preedicari de defimto . 
"Ust Refp. Doctcrhie neg:a(fumptá,li 
: romne  denominatiugar fit: con- 
cretum; ton camcn odnce concretum eft 
denomipatiaum, quia denominatiua pro- 
prié funtillaqüz caduntad lubic&um , 
vel 1T fübiectum .,. & ideó: nomine 
adicétiuo fignificautur , & pra dicantur 
inquaale totaarconítat cx corum 
dcfiaftione , vt explicuimusdilp. 2; q. 6. 


nus przdicetur in re&o de in-: 
, arguitur, quia omne concre- 


9 Quimodo cont.Genus (pecies,cov differscodri.I. 439 


animalautemmon cadit ad. (ubieztum » 
vcl quafi fubiectum s (ed proprie a4 :nfc- 
rius , nec nomineadie&tiuo fignificitur » 
fcd (ubftantino , & predicatue in quid » 
Ad 1. fi Blanc. inceliigat , quód animal 
de principali fignificato non dicit habens 


'animalitatem , fed animahcatem fubti- 


ftentem,verum eft affumptum cun cius 
prob. quia nec Deus de perfe (igaificae 
tó impoitat babeos Deitatem , vt $corus 
docet 1.d.4.q. 1. a4 4. Si vcro incelligat , 
quod neque illud dicat.ex confequeati , 
ac de connotato, ncg. a(fumprum,quia 9 
Darua(cenus à Doctore in ibi allegatus 
in hoc (enfu inquit , quód Dcus c( diu'e 
nam habes naturam ; ne ex hoc fequis 
tueuotcoDoogquaed mulünlicatiog 
nem conccetorum | fub&antialium. non 
fufficit maltipl:cacio fuppofitorum , fed 
requricut etiam. plurificatio formarum ; 
vtdiximusloc.c:t. difj.2.q. 6.ar. 2.in di- 
ninis autem funt vti que tria fappofita ey 
fed vna fingularis natura. in omoibus , 


. Ada. Negaur con(equentia ,  nugatio 


enim , & identica pradicatio fequuntur 
tantum ex idenuitace. priacipalis 6 gnis 
cati ,nonautem ex identitate connotati y. 
nam dicimus moülicusalbus currit abíque 
vlla j ror(us nogacione ; licét. vtrüque idé 
fübiettürconnotct, qua ref; olio inQuitue 
à Doctote hic q. 16. ad r^ Ad 4.quíta par- 
te$ metaphyfice funt intimiotcs phyftciss 
& intcgrancibus , (equitur folum , quod 
potlinc pradicari de toto in concteto no« 
mne fübttagriuo, vt facit gcnus y vbi pats 
tcs phyficage ; & integrales pradicari nes 
queunt;ni(i adiectione, & pec modum des 
nominautis,non fequanuar tàmen;gp vnqua 
przd cac potlint pcr modü parus. Ad 4« 
ait Arilt. vique. partes defininionis praze 
dicari de definito.quod concedimus,nom 
tamenáit predicari per a oduim partise 5 
$5. Quaritar tecundó, quomodo ges 
nus conu necat (pccics, X d. lrerendas,am 
actu faliim contu(o, & 'püeterininato;a 
poicftate folum; Ceriücft apad omnes y 
ipecies , & differenias non contineri m 
gencre formaliter , & explicité  ton€ «m 
dc nulla pecie poez. cns cuim P ien 
pradicari 4 nim dicendo lomo cit-snis 
mal, (caius cticu houio clt ani;al m 
a ias 


* 


44e — Difput. IV. De Voiuerfalibus im partic. — " 


nale, & irrationale; nec poteft etiam im- 
plicité continere genus aliquam differen- 
tiam dererminaté, quia tunc noneíler in. 
differens ad omnes . Quamuis autem có- 
pertü fit apud omn:s genus a&u in hoc 
fenfu d fferentias non continere ,non dc- 
fuere tamen , qui dixerint continere om- 
nes implicité a& confufo, & indetermi- 
nato, quatenus oon magis hanc dicit ,quà 
illà,vt dubio precedétiinGnuaunimus; cui 
fentent'a confemit. Auerfaq. 13. fe. 5. 
dum ait neceífe nó cffe, vt genus pesfcóté 
praícindat à differentijs de quo infrá.— 
$4. Dicendum tamen eft ci commuoi, 
nullo prorfusmodo genus continere in 
actu fpecies, & differeniias, fed potefta- 
tefolum. Ia Dodo q.z5. Vm. propa- 
"y, tum quia 2enus importat gradum fu- 
periocem ad illam , quem important fpe- 
€ies, & diffcremia, & ab illis abfira&um 
«f. ab bomine,& ab equo; à rationali , & 
irratiopali , ergo aétu illanon includi , 
alioquin actu ab cis non prafcinderet ; 
t*um quia hac ratione DoGor s. d.8. q.5. 
ad Conf.primi arg. pro Henrico inquit, 
€p conceptus generis, & aher quicunque 
«ois duobus cít neuter formaliter ad illa; 
tü quia vt arguit Aritt.7.Met. 42. (1 a&tu 
dhifferencias contineret, cum be fin om- 
ninó diucr(z,& oppofita, vinc actu eid€ 
oppofita ineífent , nec refers quod con- 
tinentia (it contafa, & indetcrmimata s , 
sodó (ic actualis; tum tandem quia. gc- 
mis, & diferencia font conceptus diaer- 
fotum graduam eiu(dé natucz ergo ncu- 
trum incladit atu alterü, Gcut in €ompo- 
fixo phyfico vna pars non includit aliam; 
remanet erg5,quód (olü potettate conri- 
ncit, axem eft natura füfceptiua om- 
njum differenciatum diuilim , & per cas 
contrahib.lis ad banc , vel illam (peciem 
«onftituédam, quó4 clare docuic Pocpb, 
€. dc ditfcr.dum dixit de gencee. poteflue 
idem babet omnes , qu Jub fe Junt 
'fferentias, abu verb uud am , & Aciít. 
ipfe 1. Poft. c.8. dicens $upponauur tale 
e[fe genus , wt fit fecundi potentiam in 
plus. Yono bac rationc dicitur totü poten- 
tiile, quia nimirum a&u nó includit, nec 
fpecies,nec differédasfed poteftate cm. 
^ $5 Relpoden: aliqui genus císe aftra 



























&um à fjxcicbus, & differentijs, si cons 
ceptum explicitü, non autem i1mplicitü y. 
& idcó implicite importat differentias , 
& totam cfTentiam [peciei . Contrà , (ic 
vrgemus, vcl in abftractione peneris à 
Ípeciebus, & differentijs , intelle&us re- 
linquit differentias,vel (ecum trahit, fi re« 
linquit ergo nullo modo actu eas iaclu- 
dit,ti fecum trabit , esgoab illis non cfi 
facta abfira&io. Dices, relinquere expli- 
cité, fcd fecom trahere implicite. Córrà, 
n.hil poteft genus dicere in tali eíse obie 
&mo,nifi quod manifeftatur intali cogni 
tionc, nam genusvt fic , aliud e(fe non.» 
babet, nifi quod exprimitur inintclle&u 
ex vi talis cognitionis , vel ^3 aei 4 
iab cile obicétiuo includit differenuiam, 
vel non, fi lecundum habetur inventumy 
fi primum , ergo non tantum implicité , 
fcd ctiam explicité genus differentiam — — 
e buius » Oniscótcmdivtde- — — 
monítret, quód rc(poadere genas. ip eie 
pracifo dicus differentias implicite eft — — 
a(ferere,quód ab[olaté illas non. b ou. 
tct,quia nihil pote dicere in illo el 
fc obie&iiuo , q» non manifeflatar inco 
iuone,vnde uit dcfend 1; quod od. , 
includat osi HB rationc identifica» 
tionisqaam ci ipfis habet à paste rci, nà 
autem fecundam cffe ris S EN 
16. Quàuis anté genuspoteftate. fo 
contineat fpecies, & ditkeremrias, b : 
men continentia potencialis non eft ciu 
dem rationis , fpeciesenim coninet, ve- - 
lac faas partes fubie&tiuas , de quibus ef - 
przdicabile inquid , vade refpcótu ear 
dicitur totom potentiale, nam tale totam, 
illud eft,quod ita concinet faas partes, vt 
tamen cx illis nonc ur , led anta 
de illis it pradicabile » ac proinde illas — 
potius componat, & con(cquenscr finga- 
la p fix ipfum totum,vt docet Scot. 
2.d.3.q«4. Hi, & ideà non cft proprie to- 
tá, fed metaphoricé tantum , & (imilitu- 
dinarié, vnde Acifk, 1. Phyf. 4. non appel- 
lauit illad abfolut& totum , (cd quodam- 
modo totum refpe&u veró diffccentiarü 
non dicitur totum , (ed pars poxentialis 
per illus perfe&ibihis, & determinabilis y 
& cius contiacntia cít. in generc cauíae 
masczialis eo modo, quo materia dicitur 
 — Y 

















UN »— 
^Y 





:r continere formas ex ipfas 
lucibiles , nam ficut mareria quaslibet 
(cipit formas , quibufcü conft ituit va- 
.. tias [pecics , ita genus diucrfarum diffe- 
. gentiarum eft (afceptiuum, qubiufcü mc- 
..— taphyficé componit diuer(as fpecies. 
-— In oppofitum folet obiici 1. quia A- 
rift.1 ,Phyf.a4.ait, vniuerfale totü quoddà 
e(t, multa enim coprehendit , vt pattes. f. 
fpecies, & 7.Phyf. 3 1. ait; in genere latere 
. gquiuocationcs;quia .f. a&u continet di- 
uer(as differentias , quz pariunt z:quiuo- 
— — — cationem. Tü 2,cum genus predicetur de 
( fpecie; dcbet a&u cótinere cotum idjquod 
d dicit (ubieQum , alioquin falfa effet pra-- 
dicatio , non enim pars potefl pradicari 
dc toto. Tum 3.genus, vel eft pars actu , 
vcl cótum a&u,non primum crgo fccun- 
dü ;non cft auté totum metaphyficü;ergo 






: logici . y cófcquenter continet actu ipe 
|... €«s, & differentias laltim in contufo. TG 
- ———— Asquia hsc ratione genas dicitur à Boctio 


nuis fimilitudo (pecierü, quod non cí- 

fet nitifaltim actu implicito eas cóntinc- 

zct5àc €arü differentias. Tü j. genus con- 

tinet actualiter vnicué, & nontantü po- 

1 &cialitetsgp cft ci realiter i&éuficatü (cd 

: lllercatié realiter 1déti ficantur cum ge- 

(0 merestomnes facentur, ergo &c-Tü tan- 

E . dtmquia gcnus cít rclatiuü ad fpecies,er 
] go a&u dicit illas, & earum differentias. 

Y - $7 hefp. Arift. primo loco loqui de 

| ' coprchenftone potentiali, non a&uali,& 

loquitur dc vniuerfili in ordine ad partes 

fübiectiuas , nonin ordine ad. differétias, 

& vocat illud totum quodámodo , & ti- 

militudinarié,vt diximus, & fimilitudo có 

diit in hocqp ficut touim talé habet lati- 

tudinemvt non à fingulis adequetur par- 

tibus, (ed ab omnibus tiniul, fingulas aüt 

Cxcedat , ita vniueríale poteft ivefle plu» 


ribus inferioribus , & de ploribus pra di- 


Carijita tamco,quód eius inexiflentia, vel 
ptzdicatio non adcquatur à fingulis mfe- 
rioribus ; nam licét totum fit in fipgulis 
non tamen totaliter, & adzquaté, nifi in 
omnibus fimul; in alio loco ait in genere 
latete zquiuocationcs, quatenus quz fub 
IC continentur, non in co ri- 

goro(o gradu vniuocationis conueniunt 
ficut quz cocinétur fub eade (pecie atho- 
Logica . i 


Len Genus f fpecies infima Viiüérfe det-IV :.441 


ma,vt notat DoGor 1.d.5.3.3.Q.. Ad ?- 
fauisconítat ex dubio poeced.ad vcrita- 
tem propofitionis nó requiri , qu ód prz - 
dicatum a&u contineat , quicquid cont!- 
net fübie&um , fed (ufficit , quó d fint idC 
in rationc habentis, & ficin propofito , 
cum genus przedicatur de (pecie in cócre- 
to,przdicatum eft idem cum fubic&to in 
ratione babétis, licét non fint id€ forma- 
liter in ratione totius, & partis. Ad 5. to- 
tum genctricum, vt tale cft,nec cfsetotum 
a&ualc; nec partem actualc, fed actu cfle 
totum potentiale,quia non dicitur totum 
potentiale,quafi potcriam habeat ad hoc; 
vt fit totum,fed quia potentia, non actu , 
fuas continet partes. Ad 4.dicitur genus 
tenuis timilitudo [pecicrum; quarenus im 
porrat rationem generica , 10 ta omnes 
inadzquaté conucniunr, & ex li:c inadz- 
qua tione procedit tenu:tas fimilitudinis,. 
nó autem quia imglicité innalaat omni ü 
differentias , vt cx Scoto colligitur q.4.. 
Voiuerf.in finc. Ad 5. negatur difícrétias 
identificari realitati gencrica in (c fpe 
&arz, folum enim ei realiter identificatue 
rationc tertii .i, fpeciei; quam cóllituunt, 
vt notat Brafau, q.24. Vniaerf. in hoc .n. 
diftinguuntur genus, & differentia à ma- 
teria, & forma , quód non vniuntur inter 
Íe v«nionc aliqua Ns ipfisdiftin&a , & fe. 
parabili, ficut materia , & forma , v- 
niuntur fcipfis , & per identitatem in ters 
tio. Ad vlümum, probat tátum genus re- 
fpicere fpecies, & differentias, vclut ter- 
minum fuz aptitudinis , non autem tane 
quam partes intrinfecas ,& formales, 
$8 Quaritur 3. An genus fit (pecics. 
infima Vmuerfalis.Aucría q. 10. Log.fec, 
2.putat genus e(le capax diucrfitatis (e« 
cundum cífe formale vniuer(alitatis, & 
ideó non císe vnum fpecie ahoma ; (ed 
diuidi poffe in dincrías ipecics , ita vt di- 
ueríitas proueniat ab ipía aatura , & 1e« 
dundet etiam in ipfam genercitatem, — 
Dicendum tam£ cft cum cói genus ef. 
fe fpeciem athomam in rationc genetis, 
ica q» nó dantur plutes fpecics genereita, 
tis;led vnafola infimasita Scot.q.9. Vni, 
uetf.vbi ocs cius E» pofitorcs ;& quol.ó 
X. & (cquitur ex dictis difp, prac. q. vlt." 
vbi flauimus diuine vpiucriale in cói 
o in 


343 .— Dif.V. De 


in genus, (pecie, &c. efTe diuifioné gene-. foi : propofito i- — 
Ki [j'ecics infimas ,& abe ID .«étfundamenta remora(int diuerfa ,& — — 
di&is , quia genercirates fundatz: in na» ter C 
turis, etiam diuerfilfimis , vc fübftantias 
quantitate, &c. quoad rationem denomi- 
nandi illas , & predicandi de iplisomni- 


no conueniunt, & (olum ratione. conno- 
1áti dift:nguuntur;(icat albedo hominis , 
& cqui ciufdem funt fpeciei , & (olum 
fpecie differunt materialiter , & rationc 
fundamenti. Confir; quía fpecies vaiuet - 
falis per dinerfüm modü cíTendi in mul- 
tisvel przdicandide multis di(cernücur , 
fed omnia genera, fiue fuprema, [iuc fub- 
alterna, (iuc fubftantialia,Gue accidenta- 
lia,& quacunq.excogitari poísunt;habéc 
cundem modum cedi inmultis, & pre- 
dicandi de illis, nempe per modum parcis 
materialis, ergo omnia illa fub fpecie in. 
fima generis continétur , & ró gencris in 
cói oibus illis coucnit, tanquá indiuiduis 
naturz genetica formaliter accepta, 
$9 Sed vrget Auerfa cit. diueriitas re- 
lationis, & aptitudinis, no (olum fumitur 
€x diuerío modo reípiciedi, fed etiam ex 
diuctfitate fübie&orum, & terminorum, 
nam de ratione relationis, & aptitudinis 
non folum eft talis, vel talis modus tcípi- 
£iendi, fcd etiam ordo ad talem , vel talé 
terminam»& ordo talis,val talis fubiecti, 
crgo exteali diueríitate eorum reíuitat 
euam formalis diuerfitas in 1pí(a relatio- 
me, & aptitudine , atque ita diucrátas 
— quantitatis  & fubftantiz cedundabit in 
, gros geuscn malc, 
- — ARcelp. hane, & alias rationes eiu(dem 
tcnoris, quas ibi Auer(a cógerit,nó infer- 
o —— xc inpluribus generibus diuecforum pre- 


. dicamenterum srh eíse formale generis, . 


fed uh sim materialocontingit enim tau- 
aum fecundi naturam , quz fübítecnitur 
neteitati ; quod ex eo £otugin, uia 
diuerlitas non importar diuersa 

. bitudiné ad inferiora;fcd folum diuerfam 
rem,qua referatur , vt qp fic (ubftaria, vel 
accidens; igitur ad arg.diftingui debct af 
fumptü, quod fundamétum remotum nó 
diuerfificat relationes, fed fundamentum 
proximum, [eu ratio fundandi, fimiliter 
tetminus materialis nó diuerfitcat rela- 
ignes, fed cerminus forsaalis , (ca ratie 


- 


tionis, vt probatü eft, quia omaes naturis 
fundant relationem geucreitatis , quatee. 


funt plura fpecie diuecfa'. 


-—7T JN" 


ftem si fa 
MSS ws (M 
* 
ww 






















lis terminandi , & ià 
rmini materiales, tatio tamé fundandi, 
acterminádiin omnibus cít ciu(dei ra» 


musapugsüteücin mulüspermodupar- 
tis materislis effenciae, && omnes naturae 
terminant ralem relaionem , quatenus —^— 


6o Rurlusvrgcbis adhuc fortias, quia 
enus (ubfc continet generalilimum, &. 
fubalterpum fed hzc fpecie diftinguun- 
tur,ergo nó eft fpecies infima ; maior c(t 
«erciffima apud oinnes y ita quod plufqua 
pueriliter ecrauic Fuentes , cü dixit q. 17. 
diff. r.art.1. geaus primum przdicabile 
e(fe dütaxat genus intermedium Prob. 
min-tum quia illa fpecie differant que — 
diuerías habéc deinitiones, & paffiones, "m. 
fcd genus (apremum,& fabaltermam funt. —- 
.huiufmodi;vt patet cx Porph.cidefpecie, — — 











ergo &c. tum quia plus diffecunt inte 
quàm duo genera fub d ha 
tum nuieto diffccunt,ergo illa difi 
fpecie, quia inrer diftiactionem mu " 
&am, & fpecificam non datur medium. 
Refp. quód licét geouslupremum, &^^ 
intermedium, quatenus talia fpecie diftin 
guantur ( dequocamen eft aliqua diffi 
.cultasapud nónullos Scotiftasq.12.Vni« — — 


uctf.) non tamen effentialiter di - 
nantur in ratione generis , & vniucrfalis, 

««ü codem modo fint i0 multis , & przdi- 'd 
centur de multis, gp enim genus (upremü : v 
nulli alteri (ubijciatur i,fed interme "o 
dium vtique , accidit illis quatenus gene- ' 


ra funt, & vniuerfalia, quia hac r 
fubijcibilitatis nihil attinet ad róaenm vni- 
uerfalitatis , que conftitüitur perordiné 
,ad inferiorayde quibus predicetur,non ad 
"faperiora,quibus fübijeiaturgadhuc ctiam — 
quod genus fupremum plura habeat infc- 
riora,quàm intermedium, meré per acci- 
deris fc habet ad illa, quatenus gencra o» , 
quia codé modo de illis multis predican- 
.tür, & illa refpiciunt , nimirum vc mulia 
,effentialiter diüerfa , vade non nifi diffe- 
rentiam accidentalem inter ea poieft in« 
ferte, quemadmodum lineam decé pal- 
morum per excellum quantitatis intcaza 
* gan- 















| "mes 


tandem linez fpeciem infímam dicimus 
.. à bipalmariaccidentaliter tantü d'fferre; 
.. Éx quo etiam facilé occurritur Poncio 


difp.2.n.11 1. diftinguéti genus fuperiusy 

SH EEUU Mise vridicakilium que 
- licet vtrimq; prdicetur, vt pars contra- 
hibilis, tamen vnum: pratdicatur , vt pars 
contrahibilis per d fereatian nó vltima 
; élTentialemi, aliud verà puta infimum; vt 
(4 pars contrahibilis per differentiam: vlti 

- gnam effentialem. Hoc enim parü refece 
'ea diftinguenda in ratione pradicabi- 
t Rs De enim iiec tegere 
—. tias, quibus contrahi munt ratio- 
e dens brdicabiu, fed per dcdirienrad ats 
——— fériorz,& modum prz dicaridi de illis;co- 
- — demautem modo pradicátur deill;s tans 
X genusfaperius,quam inferiué , quia refpi- 
iot illa, vcwulta effentialiter d:uer(as 
füagis autem, vel mipus intra candcim li- 
inonvariant fpecieme — 


* 


ET LVASTIOT 










34i 


r i» ? 3! Pate - HG À " 
- deillo , qdod przdicatur quid vt cot 
— de pluribus numeto differencibas de ^» 
- - fpecie, & meritó quidem , cum genus, & 
t (becics relanua cenfeantur ; & quamuis 
gnirio rocius pendext ex parobos; vr. 
"videtar prius de diffciétia cractaride- 
esi .. buiffe, vt poté qua ctt alcera pars fpeciei, 
— —& priticipslis ; cameri quia hic nó agimus 
de Specie; ficuc neque de slijs Vniuerfa- 
fibus, fecundi cile reale, & metaphyfici, 
fed intentionale;& fog:cü, quomodo fpe 
^. €ies prius rcfercur ad genus , vtCcorcelati 
. —wunj quàm ad differenciam, vt ad partem, 
ide) immediate poft zenus de ipfa difpu 
tamus, Tri&at autem lorph.c.de fpecie, 
noti tantum de ipecie fpecialifliima,& in- 
fima 5quatantü conftituit hoc fecundum 
vniuct(ale;fed etiam de fpecie (ubalterna, 
quia Icéchaec in ratione vniucrfalis , & 
pizdicabilis à (pecie omumnó difcrimi- 
neu. quia pra d cacur de plutibus fpecie 
differentibus, € idco ad primum vniuer- 


E 








TU TC 3 
| €0 
VER 


(ale (petat, tamen quia in ratione (ub j- 





443 


cibilis in ordine ad genera fuperiora oin- 
ninà conuenit curo [pecie fecuhdo prz« 
dicabili,ideó de ipfa agit in cap.de fpecié, 
quatenus eft fubijcibilis, cum cius natura 
explicuetit in ratione vniuerfalis cap. de 
genere. Diximus autem fpeciem fübalter 
nauy ia ratione fübijcibilis omnim eifene 
tialiter couenirecum (pecie infima, quia. 
g:nus celationie eiu(dem rationis refertuc 
o spe fiue (it (upremumt, fiuc inter- 
iedium;ex eo fo!um,quia refertur ad in 
f'riora ;im quibus e(t , vt pars materialis 
eiT.ntiz, vt in finc przced. quaft. & arc. 
dicebamus,ergo  cortuerfo in propofito 
eiufdear rationis erit relatio (ub Jcibili- 
tatis (peciei infima, & fübalternz , cum 
ad ca refcrantur , vt ad partem materialé 
(az eilentiz , imo hac raiione poffümus 
dicerc füb;jcibilitatem fpeciei, & indiui- 
dui effe eiufdem rationis, vt benc nocauit 
Didac.difp.7.quaft. r. ín finc. 

Ex quo conttat , non rect Auerfam 
ditinguere fias fpecies effsntialicer. etii 
in raione fübijcibils q. t. Log. fet. 3.ex 
€o quia fubijcibilitas fubalterna fuadacue 


dit. in vniuer(aticate generíca,& fübijcicur ge 
is nerijquod hobct fub e alis genecaya 
 €ibilitas vecó infima fandacor in vniuere 


ub fealia geneca,(ubij- 
falitate pecifica , & idcó fübiicitur gene« 
rísquod fub fe habet tantum fpecies, qua- 
re cum fundamenta & termini fubijcibi- 
litatis vtciufq; fint diuerti, diuer(a quoqs 
etit (ubticibilitas. Sed hiec omnía nónili 
accidént'em diuerfitatem inferugt intet 
fpeciem fübaltcrnam , & infimam in ra- 
tione fübücibilis,& vr füpra notauíaus s 
diueriitas fundamentorum, & termino- 
rud materialium non diuertificat etfene 
raliter relationes,fed formalium , bieaue 
tem eadem eft formalis ratio fundandii 
fabi.cibiliratem ex parte (pecierum , & 


eadem ter minandi ex parte generü, quia 


omnes ad ea referuntur, vt ad partem mas 
terialem (uz effentiz; & diuerfitas , qu& 
oftendere conatur Auer(a ,non elt , mifi 
materialis , vt patet confideranti « Flzc 
autem qozftio , quia diucrfas continet 
difficultates, in varios (ecabitur Artie 
culos , : 


Oo b AR- 


444 
ARTICVLVS I. 


vn [pecic: [ubijcibilis e pradicabilis A3 etant suia non poceft dati vna 


'definitio cómunis vtrique fpecici forma- 


recià definiantur . 
62 Mere cft pro intelligétia 
qua'fiti , quód eadcm omninó na- 
tura intra feriem pre dicamentalem fecü 
dum diueríos re(pcectus dicit pra dicabi- 
lis, & fub;icibilis ; przdicabilis, quatenus 
refpicit foa inferrora; fübiicibilis refjpcóta 
fuperiorum , quod ecam concedendó cít 
in ipla fpecie fpecialiffima,quamuis enim 
Porph;cap.de fpecie dicere videatur, vni- 
cam in ea cíje habitudinem fimul attingé- 
tcin, & genus; fub quo cft, & indiuidua , 
quz (üb ipfa (untyid tamcn intelligendum 
€fl dc vnitate nominis,vt notant ibi Ant. 
"And. Mauritius ex Scot.q.2 1. Vniucrf. ad 
A. Caict.Soncin. & alii Expofitores, qua- 
-XCcnus in [pecie infima vnum cft nomen 
vtrinque habitudinis, nam cuicü]ue com 
retursfiue fuperioribus , fiue inferiori- 
us,(emper eft fpecies ; vbi in fpecie (ub- 
alterna vtraque habitudo. diucríimodé 


maturam demominat, nam i icr fupe- . 
u 


riorum fpecies dicitur, refpectu infcriorü 
gcnus, Suntigitur diuerfz ifte relauo- 
nc5, non tantum numeraliter , (cd etià cf- 
Écntialiter,imó & oppofita, ficut rclatio- 
ncs Patris, & filij ,-Domioi , & fübditi, 
unt aurem effentialiter diuerfz , licet in 
vno;codéque fübiecto vniantur, quia re- 
lationum diucrfitas à formali diuctlitate 
damenti , & termini attenditur , talis 
autem diuetíitas interucnit in propofito, 
quia terminus predicabilitats funt iofe- 
riorayde quibus natura predicatur , fun- 
—o. daméum veró ipía naturz communitas, 
vin qua;illa ieferiora conueniunt; terminus 
aurcm fubiicibilitatis eft ipfum faperius, 
«ui eadem natura (ubiicitur, fundaméntü 
- vcrà ivfcrioritas, (cu dependentia ab illo; 
adhuc tamen benc poüiunt oppofitae. rc- 
Tationcs eidem conuenire refpectu diuer- 

-/ forum, & füb diucr(a ratione . 

63 Exquo deducitur, vtbene Mayró 
adnotauit pa(fu 3. & 4. Vniuer(.& (equü- 
tur Complat. difp.6.q. 1. Sot. c. de ípecic, 

- Mafius (e&t. 1.q. 4. Sanc-q. 5 3. Auería q. 
- 11fec.5, & alij. Speciem reipectu (ubii- 
tibiis ; & pta djcabilis gquiuocü nomen 


Difjut. V. De P'uiuef. im parti. 


-ne fpeciei, cum aliqua tamen analogia s 


. hitionis generis;vnde folü ccftat explicas 




























ia ifti tefpe&us fant oppofiti , & 
ita diuer(i , vc Ee odins fpeciei in nul. 


liter (umptz; cóueniunt ergo fpecies pre- 
dicabilis, & (ubiicibilis xar. in nomi- 


quia vt aduertit Orbel.cap.de fpecie, no- : 
men fpeciei verius conuenit. fpeciei (pe- 
cialiflime,quàm fubalternz, dicitur nam- 
quc fpecies à (pccificando,ícu determina- 
do,gcnus autem magis determinatur in 
fpecie fpccialiffima , quz non poteft vite 
rius (peciacari , & determina: per diffe- 
rentas formales , quà in (pecie fübalter- 
nayquz adhuc eft (pecificabilis , & derer-— —— 
minabilis eísécialiter. Hacigitur decau- — 
(a Porph.dittin&tas de vtraque fpecie ^ — 
tradidit definitiones ; X (pecié przdica- — 
bilem definit per ordinem ad inferiora — | 
dicendo $pecies efl,qu& de pinribha m 
mero differeniibus in quid prada 
fub:jcibilem veró in ordine ad füperio 
dicedo fpecies efljqua |ubiciturgeneris — 
C de qua genus in quid prd. pra 
babile enim eft hanc eífe vnicz 
gum definitioné, vt ipnuit Sce 
ol.ad ;.non veró plures ,v 
arbitrati; Quariturergoi 
iftz Worm eue de a 
64. Dicendü eit vtráque ef 
fignatà; ita comniver D'adtorc 
tus pre(ertim q.2 1. Vniuer(.& probatur , 
quia vcraque harum definiionum expli- 
cat adzquaté edentiam definiti , ipfum]; 
di(tinguit à od nó c(t ipsi ; 
vt patet di(currenti per (ingulas; & quidé 
definitionem fpeciei pradicabilis , duis- 
tum ad eas particulas , in quibus conuenit 
cum genere, explicare nó elt inod? nece 
fe, ci (atis liqueanr cx explicatiouc defi- 


t€ particulam diftinguentem (pccicm à 
genere; quz eft illa de pluribus, n.4mcro 
differentibus , & expofitiué dcbet in:clli- 
gh vt & de illa particula pluribus jpecie 
differentibus diximus circa dcfinitionzin 
generis quatenus exponit , & dac iniclli- 
gere propriam diffcrenciam,qus ctt prq- 
dicari totam cllentiam ind uiduorun, ii 
eut eim id , quod praedicatur de plui. 
bus 
























basfpecie differentibos, neceffarió dicit 

- folum partem cffentiz illorum, ita quod 

- przdicatur in quid. de pluribus numero 
L-  differentibus,co ipfo dicit totam eficntià 
^ jlloram;d/fferentia cnim numceralis fola.» 
^4 non eft cffentialis, fed materialis. Vnde 
numcrus bic accipi non dcbet pro nume- 

ro przdicamentali, qui fpe&at ad pradi- 
camentum quantitaris , atque idcó dicitur 

: titatiuus,& fit ex diuifione continui, 

—. fed pro numero tranfcendentali , ac enti- 
 tatiuo qui rcfültat,& conftituitur cx plu- 

- ralitate quarumcunque rerum 5 & per res 
numeratas intelligimus illas,qua süt mul 

—- wiplicate per differentias intriníecas indi- 
- widuales, quz dici folent hzcccitates , ac 
proindc funt vlterius inconimunicabiics, 
bzc cnim (unt ca;qua propr:é numcerali- 
ter differre dicuntur , & dicuntur indiui- 
dua. Parum auté refert quod hzc ind:ui- 
dua fint qualis perfcétionis', vr aliqui 
expofcunt,quia apud admittentes ralé ;nz 
— qualitatem indiurduocü (ub cadé fpecie, 
fu * Lr fioi illa effentialiter diuerfay 

..— fed folum indiuidaaliter,quia inzqualitas 

adi ^ a continctur infra latitudiné graduum 


alitu. ditam (pc dta 

titudo, de quà fpecics dica- 

ir, an a&unlis in re, veles im intelle- 
&u, an füffciat tr aptitudinalis, vt dicit 
de Sole, Luna; Phenice & c. dicemus ar 5. 
*- 65 Definitio ctiam fpeciei fübiicibilis 
—— o eftexa& tradita, vt patebit di(currendo 
— -.-pereius particulas; Cü enim dicitur fpe- 
— &iesefl, que fubycitur generi, poffet ita 
— - explicari,vt fecimus in Inflit.cü cói, vt fit 
- illud fübiicibile , y generi immaediace fu- 

| huic iid escladinss indiuiduum 

: - quod nó (übücitur generi immediate, (ed 
Y mediáte (pecie, vnde & ipía incompleta, 
|. - . feugenerica, efto immediate gencij fub- 
dantur, vt qua ft. przced.art.3.d &tü cft , 

adhuc t£ ci (übduntur. fub rationc fpeciei 

potius, quam generis. Verü quia praetcre 

quam quod ap, oncndo ly immediate ett 

novain particulam definitioni ad 

exeludendá indiniduum data hac cpoti- 
tione4equicuryquód homo non cff. fpc- 

€ics l'übitancigsvcl corporis animaus uia 

fab nilio iftorum immediaid. ponitur, vt 

: "bene vrget Maycon.patf.4» Ide cum ipfo 
Logica , 












wr o- 


9.11. Quid fpecies [ubijcibilis.co pradic. c/frt.I1.. 445 


ibidcm praftat d cere fenfam illius defi- 
nition'$ etie, quód fpecies tit vniucr(aleg 
quod generi fübiicitur, quia hic folü agi- 
mus dc co,quod tanqaam vniucr(ale, fcu 
vnum cx quinquc przdicabilibus fübiici- 
tur; vnde co ipfo excluditurindiuidaum; 
quod elto gencri fübiiciatur , non tamen 
tanquam va.ucrfale, quam expofitionem 
recipiunt Louanicnf. & Aucría fedt. 2. 
Fuent. Loan.à S. T ho.& alij,licet Poncius 
prima adharcat refpóo!ioni. Quod fi obii 
cias, fpeciem vt fibi;cibilem no cffe vni- 
acrfalé , ac proinde neque vt ponitur fub 
genere. Occurritur facile cx dicendis att, 
fe]. quod licét formaliter , & reduplica- 
tiué [pecies,vt (übiicibilis non fit vniuer« 
falis,material ter tamen; & fpecificatiné 
tulis cft; illaveró particula, ponitur fub 
genere, vel generi [ubi citurscxplicat na- 
turam [peciei.fubiicibilis , & relationem 
fubiicibilitatis , per quem conftitaiturin 
tali effe, & tandem dum additur, de que 
genus in. co quodquid efl pradicatur,ex- 
plicatur modus fübücibilitatis nempe. » 
fübiici inquid , & fic explanatz manent 
hi duz definitiones . . : 
66 Neaütyt conatur ofléderc Arriaga 
difp.7. fc&. 2. in his definitionibus cir- 
as committi dicatur , dum fpecies per 
genus , & genus per fpeciem definitur y 
obferuandum cft cum Tatar. q.de fpecie 
$.Secundó ciendum, quód vuum relati- 
uum non debet definiti per fuum correla- 
tinum , fed per fundamentum (ui correla- 
tiuivt euitetur circulus,& fic in propofi- 
to fpecies no debct intelligi effe definita 
per genus formaliter captum , (ed funda- 
métaliter , quà doctrina laté profequitur 
Blanc.feG. 8.de genere; & fet. a. de fj 
cic, & ex co confirmar, quia genus refpi- 
cit fpecie, & fpecies genus eo m 
vniucr(ale refpicit interiora)fed vniaería- 
le nó refpicit inferiora;vt rclatiua süt,ere 
go nec genus (pcciem, nec fpecies genus s. 
minor patct nam 1n dcfinitione vn;uerfa- 
lis arie mentio cepisse n 
tis, definitur namque y fit vnum aptum 
cflein multis , eigo ealedale folum re- 
firicit intcriora,vt multa funt,non vt infe- 
riora funt; ícd quomodo vnü relarinü de« 
b«ai definire ger aliud , xis 
Qo 3 D 


445 
C Tn oppofitiim obijcitur 1. conta dee 
itionem fpeciei przdicabilis , quiacó- 
uenit alij5à acfinito ; tum quia conuenit 
Dco, qui pre dicatur in qui d de pluribus 
numero differentibus f. de Patre, Filio , 
& Spiriui San&o , qui in cadem matura 
fubíftentes. con(Lituunt numerü trium 
períonarü . Tam 2. quia etia perfona c 
1llis tribus,vt perfona (ant,pradicatur in 
Quid , talem enim cóccprum effe ab illis 
abftiabibilem cócedic Do&or s.d. 23:4. 
vn.in finc & clariusd.26. q. vn. infra Y. 
& in illis tcipfa multiplicarur , quia trcs 
petíonz diuiog rcal.ter intec fe diftin- 
guuntur; vt perfoaz (unc ,& tanien neque 
Deus; nec conceptus perfonz diuina: ad 
"Ma tria (appofita eft (pecies. Tum 3.alia 
etiam multa predicatur de pluribus nume 
tod:ffereatibus ià quid , que ramen non 
fun: fpecies, vt patct de anima rationali 
ide materia prima, de pancto;& alijs qui- 
bufdam entibus incompletis. Tum randé 
quia ditferentia , proprium , & accidens 
prdicátur in quid ,'& vt cota effentia de 
fuis inferioribus; rationale .n. rifibile, & 
albi praedicantur, wt tota e(fentia,de hoc 
tational:,de hoc ritibili , & de hoc albo . 
6? Reip.negandoa(lumptum, ad pri- 
"mam prob.conitat ex dictis ifp. przced. 
«q.2.art2- prope finem , quod natura diui- 
mà in tribus péríonis cxittens nequit dici 
, "vniuerfalis per modü 4peciei ,vt docet Do 
kót t /d.8.q. 3: prope (in& & Tatàát: Qj. 1. 
dicam.dub.5. quia nó cft in eis cá (ui 
iuifioneyac multiphicitare nuaerali , fed 
— "éademnumcto. in omnibas, vnde licét 
bx — "diti inttres numero per(onit, nó ta- 
- "snentres numero Dij., qua ratione docet 
- "Scotus 1.d.24 Q vn. cria diuina füppofita 
Ton poffe áb/olu:e ,& fimpliciter dici na- 
mero diffecentia (ed tancü ssi quad | .cü 
*hac decerminatione peifonarti, quáateous 
"dici poc quód funt tres namero per(onz. 
«Ad'^. difficilior eft folutio, (i datar talis 
"€onteptas communis petfonz ad tres di- 
"minas per(onas, quia ralis ratio communis 
"eflet veré malcplicara it illis, & ideó a- 
tvjant Auctores; concedunt aliqui habere 
"modum tpctiei , quia in ratione pet(onz 
"ino nift numero differunt, Arciag. difp.7. 
*fcóis j« iiquit hibere: 4qnodum. genctis 
t d 


GA 






Difput. V. DeVuiutf. inpar... 


.diuinas períonas non folo nu vero differ. 




























quia dining perfonz in ratione perfonaf 

»rmali fpecie differunt , quia Paternitas, 
Filiatio ; & Spiratio funt relationes di- 
uer(z fpeciei, Hurtad. id concedit. f.tres 


tc, áddit tamen nec proprie differre (pe- 
cic, quia süt pror(us zjuales in perfe&io- 
ne,(pecies autem nequeunt elfe equales ;. 
ideo concludit conceptum períone,vt fic, 
participate de genere, & de (pecie, & cf. 

fe vn:ueríale quoddam , oy Porph. igno. 
rauit , qui tant cognouit vniuer(ale rerá 
crcatarum , italoquitar. difp. $. fe&. 2, ^ 
Pafqual.verà difp.74.,(e&; 1. data cómu. 
nitate talis conceptusnegat hab.re ratio- 
nem gencris,vel (peciei,quia "gui rad 
horumconceptuum fiaitus e(t, aclimita. — 
tus, at quicquid eft in Deo, illimitatam — 
e(t; (cd nonexplicat poflea, qualis effet — 
cius vniuerfalitás. Nos dicimus, fiadmnits ——— 


q:3. in finc , quia licet Paternitas 
t0,'& Spiratio , quatenus rela 
alterius fpecieis tamenin 
nalitatum folo numero differ 
rct etiam fuo modo ille conc Xc 
ceptu generico , & differen nn ab« 
ftrahi poffit per intelle&tür adbuc inada- 
quat concipientem cóceptüs commuais 
nis creatis, & increatis, vt Scotu$ — - 
docet loc.cit. qui haberet modü generis 
cü hoc tfi ftatquicquid cft in D*o à 

te rci, effe infinitam, & illimitatam , ifi. —— 
namque cóceprus inadquati pendent ex. 
no(tro concipiendi modo , ncc explicapt 
res,vt funt infe di(Ltin&té  & adzquate, . 

68 Ad 4. ref, ex Caiet. Cóplug. 
Amic.Toan.de S. T hom. & alij, quod en- 
tiaincompleta ficut noa ponuntur in re- 
£a liüca , ità nec proprie , & fimplicite? 
(unt vaiuet(alia genera » aut fpecies, (ed 
tancumsin quid. Sed vcconftat ex dics 
difp.prazed.q.a. dub. 2. etiam natara is» 
xóplcuc fundarc poffunt vcrá , & períca& 


vni 


2 .II. Quid fpecies fubijcibilis , co» pyadicecfrT.— a 


wilucrülitatem , quia eodé modo rcípi- 

iciunt (ua inferiora y licut natur cóplet , 

nam ficut animal eft pars msterialis ho. 

minis, & Lconis,& vt fic de illis predica- 

tur ficanima eft pars materialis animz 
vcgctantis, & (enuentis, X vt tic de illis 
przdicatar , vnde licét natura in (e tiat 
incomplete , yniucr(alitas tamen lli con- 

ueniens eft completa. Necobitat, quód 

. ponfinrdire&é in przdicamento , bene 

enim ftat,quód ali.juid (ic directe in prz- 

t dicabil:bus quod indirecte rantü repeti- 

: tur in przdicamenris,vt patet de ditferé- 
à tiayquz eft vnum de pradicabilibus, & ri 

' ^ . poneít directe in pra dicamentis ; quare 
cum huiufmodi geoera , & fpecies d;cun- 

"E tur incompleta , id dcbct intelligi funda- 
fnentaliter cantum, nó formaliter ratione 
ipüius vniuer(alitatis,cui docteing fub(cri 
bunc Murcia hic q.3.dub.6. Blác.di!p.3. 
fedt. 16.& alij- Ád 4. concedimus differe. 
tiam, propiium, & accidens fic conüdc- 
i; in ordine .[. ad propria infepiora y 








.. habere rónemfpeciei, tunc enim tantum 
'audent ratione illorum trinm vniucr(a- 
Quando coparantrad fatui. 

vel quati fübieéta, V nouae Mayron, 


3 Na Vrsebiadbc contra candem dc- 
finitionem,quia homo cftfpecies ; & ta- 
mer prz dícatuc de placíbus fpecie diffe- 
rentibus, yt de inafculo, & feemina , plus 
mmque duferant vir, & mulier, quà duo 
[4 - witi ied hi numero differunt, ergo illi (pe 
[ cie, quia inter differentiam numcricam , 
& (pecificam nulla mediat. Hac de caufa 
i - Redulphus Aericola lib. y.de inuét. c.6. 

- &quidam alij dixerunr [pecie infimam 

lle cle genus intermedium; fed pror- 
1nepté , cü hoc 6t ompinó impoflrbi- 
le; quantum vero fpe&tat ad argumentum 
in fe, dicendum eft mafculum, & feemi- 
nam non d. ferrc, nitifpecie accidentali, 
nó vcró effenuiali , vt ex profeísó docuit 
Arift. 10: Metitox. 2 $ de quo vidcatur ibi 
Dottor,& Alcifisin expo(itione rextus; 
& io hoc sé(à vetá eft plus ditferre vir y 
& mulierem ; quàm dào viri abinuiccan ; 
vude in differeoria numcerali admittenda 
€tt latitudo accidencalis. 


- Deinde arguitut contra. definitioncm 





fpeciei fübijéibilis, quia agar aliqu : fpe, 
cies praedicabilis , quae nulli genezi [uo .j« 
Citur, vt materia prima, qua iuxta noftzg 
fententiamia Phyf dif, 2.q.4»art. 1. cft 
fpccics infima , & ramen non cít (ub ge- 
nere fubltaug in przdicamento, & idcm 
cít de pan&o quantitatis,quod nó eft (ub 
gencre quantitatis , cü non fic quantitas . 
Etquod mags vrzct.genus gencrali(fimü 


fubtlantiz reípectu huius, & illius fubftae. 


tz induit modum fpeciei ex dictis praz- 
€cd.q.art. 3. dub, z. ergo faltim reípcétu 
indiuiduoium incomplerorum , quz dís 
cuntur genericasdabitur fpecies'predica- 
b.lisnemini fuperior! fübijcibilis, 

70 Refj.cuidam Thomiflz , quód fi^ 
€ut non inconuenit dari fpeciem fub jci- 
bilem,qua nó eft predicabilis, yt ipli ces 
nent de fjeciebus Angclicis , ita nec inz 
«conuen:t dari fpeciem przdicabilem,quae 
non fit fubijcibilis,ende cófequenter hác 
difhinitionemnonrecipiunt,quibus fauet 
€aicr.eap.de fpecie ,& Tarer quaft. de 


- diffcréria un me. Nos veró vuiumq ; hae 


bemus proincoucementi, & quidé in pro- 
polito prorfus ablurdü clt (pecem pra di 
cab lem admiticresqua non fit (übijcibie 


- Wis,quis omois (pecics , vt talis,debct eífe 


füb gencre, cóponitur cnim metaphy(ücé 
coniidcrar« ex genere, & differentia , om 
illosyt ex gradufuperiori, ex hac au:£ ve 


-ex rationc particulari& coowahente ge* 


rus. d.cendum igitur cfl ,gp ficu: omnis 
fpc cies lubijcibilts dcbet etie infe yniucre 
lalis vt arte. tà omnis przdicabilis cft 
eua (ubijcibiiis , fub genere aliquo có» 
tincturjquod iiexira przdicametum cO- 
fti uitur , nonquia:aiiqnid vniucr(alitas 
us ad genus requifitze er deficiat, (ed quia 
non fuudatur in natura completa, cui foli 
datur locus in predicaméto,vr modó có- 
textum eft, Kato buius c(t, «uia omais 
natura (pecifica (emper cóuemt cum alt- 
qua alia natura jn aliquo gradu eflentialig 
y.g» inexemplis al latls materia puimacóos 
fübitunte prout diio gar db acécen 
ub1tanums prout diíliu 9esiet 
1C; CÓuenit ctiam in conceptu. pattis phy« 


- fice cifentialis,licét quoad modum con» 


ftitiendt cópolitam phyticü habeant ras 
tiones primó diucc(ss , vt docuit Dot, 2s 
Oo 4 Qn 


448 
d.12.q.1.$. fequitur [ecundó. Pariter pü 
&ü quátitaris coucnit cü inttáti téporis in 
€Oceptu indui (ib lis cótinuaciui, & termi 
natiut partium abftraheado à quantitate 
permanéti, & (ucccetli ua, vnde licut dixi. 
mus definitionem fpeciei pradicabilis , 
€t materiz prima, puncto, & alijs naturis 
incópletis competcre cum omni proprie 
tatequanium cft cx parte vniuerfalitatis; 
fic ctiam pet hunc dicendi modü , quem 
fcquitur Auct(a q.2, de fpecie cum mul- 
tis alijs, opiimé defendicur definitionem 
fpecici fübijcibilis enfdem conuenire. 

7* Adalud de gcnere faptemo de. 5 
fuis indiuiduis przd:cante per modü (pc- 
cici, concedimus co caía dari (ci pre- 
dicabilem,quz nonctt fübijcibilis,vt ecia 
loc.cit.diximus ex Didac.difp. 7.3.1.qui 
bene aducrtit,cum dicitur, omnem fpccié 

redicabilem efle quoque (übijcibilem , 
$d debere intelligi de (peciebus p:edican 
tibus dc fuis indiuiduis , vt (unt a. parte 
tei, & (cruato ordine, qué poltulat nacara 
rerum ,cui corre(pondcet oido przdica- 
métalis, iuxta quem genus non detcendit 
* inindiuidua,nifi per (peciem; quarc fi in- 
terdum ind:tidaa immediate: fübijciun- 
tur gencraslifimo , non ett connaturali- 
ter, Íccüdum quod indiu du s debetur , 
fcd per intelle&tü immediate iodiurduan- 
tem naturá generica fpreto ordine na- 
turali; iraque argument m («t6 fübule) 
non ofhicitquia P defiaiur fpecicin 
faübijcibilem , vt (pectat ad icriem vradi- 
^ lem , qu contexta eít iuxta cxi» 


(^ 0 gentiam natucz recum., 


— Sed ruríusobijcies contra eandé defi. 
-"mitionem, quia pore(t etià indiu:duü imi. 
mediaté contineri (ab genere, ergo illa. s 
definitio cópetitetiam i0d:iuiduo  J/rob. 
affumptum in illis (peciebus , quae süc im- 
mulciplicabiles imdiuidualiter, vt funt fpe 
ciesangelice in (enrentia D. Thoma ,& 
rclationcs diuinz , ncque enin poflunt 
efTc duo Patics;aut Fiiij eterni cum 1gi- 
tur in his [peciebus ratio indiuidualis fit 
eadem formaiitlimé cü fpecifica.ponerur 
vtique immediate iub generc . Hoc argu- 


mentum exiftimat Arriag.di(j»7.(ect.2. cam infoluiá reliquerit. Specicsideó cft 


diflicilis (olutionis,& re vera d:fhicilc cft 
apud admittétes illas fpccics & dittinguc- 


Difp. V. De Voinérfal.in párticul..— 



























tes fpecie fubijcibilem ab indiwiduo pef 
hoc ;quód !mmediacé ponitur (ub gene- 
rc;at neutrum bo;um nos tenemus,nega- 
mus .n. has fpecies, vt conflat ex di&is 
difp.przced.q.4.dub.1. & magis pat-bit 
€x dicendis att.feq. neq; pet. iilam pofi- 
tionem immcediatam fub seacre. przcisé 
dittinximus fpeciem fubijcibilem ab in- 
diuiduo, fed per hoc , quód fpecies fübij- 
cibilis seper eít in fe vamuertilis , licét nó 
quatenus fubijcibilis,vt inox dicemus, 


ARTICVLVS IL. 


Per quid. conflituatur [pecies in effe 1 
vuiuer(alis num vt jubucib.lis , 
vel predicabilus . 


71 (^Vminfpccicinfina , quz eft sii 
vniueríale, cócurrac haec duplex 
habitudo .f fub.jcib litatis ad fuperioragg ————- 
& pr dicab litatisad inferiora; nuncine— 
dazandam eft , per quam habitud:né 
maliter conftitucur m cífe eaiuertoli 
hac quz'flio poteft eui agiraci defpecie 
fubalterna , quacenusin ea con 
eadem duple: habicado ; in qua . E 
ris cft opinio Caiet. ca Mac d vl His Ri 
gnificauit fpeciéim ince peciet,& fe. — - 
erfübijcibi- 










cundi vniucríal s conftitui' per fübi 
liraccimad gcnus ; vnicum eius func 
tum futt, jura propria ratio (peciei 
fe cortclatuum generis , hanc autemra- - 
tonem corrclacui non habet per ordiné- 
ad inferiora , dc quibus dicitürs fed per 
ordinem ad genus , (üb «uo ponitur. 
Dicendua tan;cn ctt cum cói fpeciem 
conftitui micinfecé , & torma'licer in etfe 
vniucríal's, non per otdine;n ad fuperio- 
ra, quibus fubiicitur » fed ad infcriora, de. 
quibus prz dicatar9& ca quidé folo nume 
ro diffciert o. Conclafio eft apud omnes 
vnanin.i cof. n(u contra Caicr- recepta, & 
eft Scoti q.2 1.cit.infol.ad 4.vbiait fecüe 
dan dcfinitioné de fpccie;datà , quód .f. 
ptzdicatur de pluribus nuchero differen" 
tibus, eiie proptiá eius , inquantü cit vni» 
ucríale ; & probatur rationc tam valida 
ab ipfomet Gatet. cx: (Eimata, vt loc. cit. 










vnü dc numero vniuerfaliü , quia particie 
pat ronem vaiucríalis in coi ; ergo coltt:- 
: tuti» 


. tionem.i. ad füperiora. 


tutam eius debet effe infra laruidinem 
formalis conftitutiui ipfius vniucr(alis in 
cóoi,implicat enim quàd relatio quzdam 
in cói tendatad vnum termin ,& rclatio 
fab ca contenta , veluti fpecies tendat ad 
oppofitá, ergo cum vniuer(ale in cói cá- 
fiituatur in effe tali per habitudine ad in- 
feriora , covfequenter quodlibet vniuer- 
fale (ub eo cotentum deber incfie tali có 
ftitui per rclationé. ciu(dem rationis ma- 
gis coar&atá,& non pcr oppofitam rela- 
'jod autem vni- 


- — werfile conftituatur per habitudinem ad 





: 


inferiora in efkc tali, patec , quia refpeótu 
füi termini, fe habet vt fuperiis,ende illü 
fibi (übixcit , nóautem ei (übijcitur ; ergo 
(pecies non conttituitur in cfíc vniuerfa- 
bis per cfe (ubijc:bilem fuperioribus, (ed 
per e(fe ptadicob/lé de inferioribus. Ac- 
cedit (ubi jcibil:carem fpecier,& indiuidui 
tox cflc ciutdé róois , efto ex parte 

atetialis (ondamcnti duferant , vt dixi- 


. mus inito quaflionis; ergo per fubijcibi- 

(Go Vitatécóftiui nequit in effe; eniuer(olis,cü 

X «adem lubijcibilnas competat indiuiduo, 
233 Fonaan 


,vcco. Caen, facile 
dituitur cx decina, quà habet Scouus in 
bac i«€it; ad 4. vbi docet» quod viüque 
fpccies sm tuum propriam (Q 
Jem dicitur ad-genus velut ad eius prmvü 


corrclatiuum , àt sm rationé fui gcneris y. 


fub juo coutinecur «f; vaiaetfalis dicirur 


ctíá rclatiué ad inferiora , de quibuspra-' 


dicata r, vmucrf.le - n. refertur ab fübijci- 
bile;cx quo infert. qj fpecies per fe primó 
fécfertur'ad gcnus, pei (e aücnon. prim, 
ad indiuidua, velut interiora; quia ratione 


fai gcneris.(Cvniucrfalis: vnde tandé coa- 


eludit, quód c(to dei: nitio eius in ratione 
fübijcibilis .f. data in ordine ad genus, fit 
fpecici propriaíccuncü'fe ; quia datur per 
€iQs primum correllauuum , fecanda-ta- 
men;quz da:rür per ordinem ad ipferio- 
rà; licét detur pcr. pofterius corrclatiuis 
«4 pec indiuidua;adhuccft magis ad pro- 
potitam, quia eft proptia (pectei , in.quá- 
tum eft vniueríaic , quo modo praefertim 
hic confideraur à Porph. cx quo. patet 
ad argumentuca. Caict. falfum cífe; quod 
genus tit correlligiuam fpeciei, quatenus 
ctt va'uecfale quoddun , 


n formna-- 


50 II. £uo emflituatur fpeciesin effe Volikédrt.1T * 449 


74 1n oppofitum tamen adhuc vcg:'t 

poteit ; quia quod immediate fubijcicat 

eneri eft vniucr(ale, fed (pecies quacenut 
fübjcibilis immediaté fubijcicue. generi » 
ergo quatenus fubijcibilis eft vniuerfalis . 
Tum 2.quia fpecies ideà, eft vnum de na- 
mero vaiucr(alium, uia corinerur fub vni- 
uer(al: in communi , vt eius. pars (übic&i- 
ua, (icut homo dicitur animal,uia conti- 
netur fub animali, fe 1 (pecies, quatenus fub 
vniuerfali continctur, c(t (ubijcibilis,ergo 
&c. Tum 3. vi fpecies fubijciatur generi , 
opus eftvt abftrahatuc ab indiuiduis, erga 
vt ic e(t «nuuerüalis Tum. 4. (pecies (übiy- 
cibilis praedicatur de hac , & illa fpecie 
fubijcibili, ergo inquancum (ub jcibitis et 
tormalitec voinec(alis. Tam 5. quia. fpe- 
cies (ubijcibilis femper eft vniaec(alis,& é 
contra, vt dictum elt , € adhuc magis pa- 
tebit ex dicendis, ergo &c. 

Relp. quod. immediaté fübijcitur ge- 
neri cile vniuer(ale materialiter, & ced 
ci&icatiué, & fenlus c(t , naturam, quz po- 
nituc (ub gencre, cffe vniucrfalem, non ta- 
men formaliter , & redupl.catiué , quafi 
liz yniuer(alis , quiailli (ubijcitur, quiae 
re(pectu eius vniaeríalitatem nà exercet, 


" eu fuperiocitatemyfed infcrioritaré. Ad a. 


patet. per idem, fpecie. , quatenus conti- 
netur (ub vniuerlali ,effz vninerfalem ma- 
terialicec, & fpecificatiue ; vcl potias ncg. 
arfamptum cumeius probationc, homo . n. 
non dicitar animal, quia. fübiicitar anima- 
lit generi (uo,(ed pouus contra fubiicis 
tur animali , quia eft animal , & participat 
rationem ipfius,hoc enim cít fundamentü 
relationis (üb;;cibiliaus , qua illi accidit 
per intellectum; (ic igitar in propofito » 
non ideà- prz: dicabilia. (unt. vniuer(alia as 
formal«er ,:quia fab. vaiuerfíali continen- 


tur, fcd pot:us ideó vniucr(ile de his quin» 
que przd:catur, quia hec. fuat wee 


la , & rauooem parucipanc ip 


ucr(alis; quz confiftit in ordinc a infe- 


riora .' Ad 3. in co ftatu abítra&t.opiscít 
folum. vniuerfalis meraphyficé , non lo- 
gicé , & quando conccderemus etiam lo- 
Bi«é vaiertalem cic. , tunc dicere prae- 
ftarct potlidere vmucr(alitatem ex vi db» 
itra&ionisab imfetioribus , non €x vi (u- 
bic&ionis ád (uperiora. Ad «orgiégaltqs, 
qu 


ày6 " CDs. De Foüerf-inpánie. ^ o0 


quia ex cópararione fpecici ipfius fabij- 
€ibitis ad hanc; & illam refü!cat in. ipfizs 
Vniuetr(alitas,à quo formaliter denomina- 
tur vnuerfalis, & (ic induit modü fpeciei 
prrdicabilis vnde tals fpecies erit fubijci- 
bilis,vt quid, prz dicabilis, vt modus, Ad 
$f- Neg.fequcla,verum quidé et! fpeciem , 


que (uBijcib lis eft effe vniuerfalem, non: 


tamcn talis ett quatenus lubijcibilis.ficut 
écon'ra fpccics que eft praedicibilis , ett 
ttiam vtique fub;jcibilis, noa tamen talis 
€ ftjquatepus przdicabilis , 

* $1 Sed adhucfortius vrgebis,genus fub 
alterniim non contticuitur in ele vniucr- 
fas (obaltethi per priedicabilitatem, fcd 
p.t fobijcibil:tatem , ergo & fpecics po- 
terit quoqae pet propriam fubijcibilita- 
tem conflicui in etfe yniucerfalis- infimi , 
Ptob. affumptum, quia non conítituitur 
in tali vniuerfal tate per-przdicabilitatem 
de pluribus fpecie differentibus quia hzc 
ctiam'covuenit generifüpremo: ; nec per 
etinquzcft de pluribas numero differé- 


tibus,quia hezcctiam conuenit fieciei in-: 


mz , ctgo per nallam przedicabilitatem 
conftituitur;(ed praecise per fübijcibilita- 
ter. R efp. hic committi fallaciam, quas fic 
fecundum plures Interrogationes, vt vnà , 
petiturenim , per'quid conftituatur geous 
fubalternuminm táli effe , quati quid vnum 
fit in co effe gcnus & cffe [übalernd quae 
tamen dao vlde diuetía (unr;nam ete 2c- 
nus conuenit ei pcr habitudinem ad ipfe- 
fiora,de quibus dicitur,efle veró fubalcer- 
num conuenit ei per ordinem ad (upcrio- 
ra, quibus (abijcitur ; & quatenus fpecies 
fübijcibilis, non quatenus genusjitaque 
arg.dicimus, quód efto genus fubálternü , 


ZUG fubalternum , conftitnatur per 
bijcibilitatem,nihilominus quatenus ge- : 
nus conftituitur per przdicabilitatem de: 


pluribus fpecic differentibus: nec obftat , 


uod tális prz-dicabilitas competat etiam 


^ generi fupremo, quia vt diximus arzvlt.q. 
przced,in fine gerius (lüpremum;& fabal- 

ternum non differo 

fionegencris , & vniuer(alis »—— 5 - 
76 JníLabis adhuc;genus generali (Tfimü 

»on conftituitur in hac fopretma voiuer- 

falitate per ordinem ad i nferiora,fed prz- 


€ise pcr hocjquàd fupra fealiud 2enusnó 


ad' rationc alterius, fiue vna fundamétum al» 


nt cflentialiter in rà- 














habet,ergo genus (ubalternüin &a coaes— 
Gara vniuerfalitace conflituctur precisà 
p hoc,g fuprafc habct aliad genus, Prob, 
allumptum;tum ex Pocph.ci ex»coc 1. 
d.8.9.5.O.vbi docet nó cllc dzrat'oncge — 
ncris general;(fimi plures (üb (z haber 
fpecies, X dat exemplum de quauao, 44 3l 
conflituitur vnü ex. 10.2enetbus (upres 
mis.licét fub fc paucas habeat fj«cics, aut 
nullas,eo praecise quia non habe: aliud (u- 
prauen és genus. R ef]. fimiliter vt ad pre 
ccdens,sl;ud cfle loqui de genere gencras 
liffimo,v: genus cft, & vc generalitfimuag 
cit ,verü cnim elt atiumptum, fi con(ide- 
retur vc gencraliffimum eit)nonautem vb —— 
genusett,& inhoc fenfuloquütur Porph. — — 
& Sco. qui optimé dixitgeneralilimo ,— — 
vttaliprorfus accidere , quód habeat fih d 
[05 ^ 







fc (pecies, quia non con(ticuitar io zal 
fc pct ordinem ad inícriora, fed pe 
tionem ordinis ad aliud fuperius 
contra fi genetali (fimum , & fal 
conhiderentur,quatenus vatuerfa 
fes acciditeis habere, vcl non. 
nus fupraucniens , vt notà 
Mauri. q. 12. Vniuerfe- ^ E. 
77 Pro compleméto huiusa sj OS 
fiat dubium diloluendum ;quódhicagie ——— 
tarifolet, quiaciusrefolntio multum jue —— 
uatad cognitionem fpecici üpre- 
dicabilis ; cumenim vidcamush duis D 
habitudines (übijcibilitatis, & prdicabie | 
ic infima, & fub- 
€r Acci" 



















litatis concurrere in fpecie infim: 
alterna, quaritur anconcurrant per à i» 
dens & veluti difparatz,an pouus cOÓcur- — — 
rafit,vt perfe coonexzita quod vna fit de. 


terius, & origo ,. Ciica quod dubium tria 
prafertim reperimus Auctorum placita y 
duo extrema, & aliud medium cum dittin. 
ione procedés. Prima ira inio CX. 
ema abíoluté atfetit e(Ie dil paratas,itavt. 
yna vm accidés va dem " aliam 5 
nec fübijci gencti e e dc ratio- 
se nmontuit ad edicsidid mulus s. 
nec € córra cíle predicabile c(t dc ratione. d 
ret eet tae enim , & de£acto vna. " 
rationum reperitur bae alia ; cuimif: i 
generibus (upremis reperiatur przdicabis. 
litas finefubijcibiliate , & inindmiduis: 
(übijcibilitas line pradicabilitate , ita Al- W 
beit. f 


, , 
Ti 













eft 


bect.ttae 4. zdicab.c.2. Complat. diíp. 
am Milos fcc. 1«0.4« Didac.d:fp.7.2. 
ZiKuuiusq. 1;Galleg.controu. 14. & aij. 


.. 1 Akera opinio extrema. docet cie. pec 


conneXas,& vnam originari ab alia;ni- 
mirum vel fübijcibilitatem ex. przdicabi- 
litate y^ veHé contta; Caiet.cir. poftquam 
conftituit effentíam (peciei in fubiicibi- 
litate , ait deinde przdicabilitatem (equi 
ád rationé fübijciblis , vt eius propriam 
paffionéyravt dicere valeat , ideó (pecies 
€ft apra dc indiuiduis predicari quia fubij 
€itur generi. Tolet.écontra q.vn. de fpe- 
€ic,& Sachez q.35 Log. fignuicát fubijci- 
bili 'vaiuer(aliratem., velut 
paffionem , itavt dicere valeat , fpe- 
Cics, ideó scelti a^ immediate , 
Quia eft quid vntuerfale in fe , indiuidua » 
enim non imimedtaté fubduntar. generi . 
"Tertia opinio media cum diftin&ione 
it,& ait) quód fi fiat (ermo de his 
n  abijibiltat & przedicabili- 
ecis? confideratis , vtique nonsüt 
vt bene demonfttát ratio- 
' , nec vna per [c con- 









d NE 


utem fi 
Tnitata,& coarctara , qualis eft vniuetfali- 
tàs (peciei , vtique in hoc (enfa dicendum 
"eft ex ip(a oriti (übijcio;litatem immedia. 
"fam ad $,vt eius propriam paffioné , 
dicét enimex|vniuerfahitace,vt ticnequéac 
'oriti (übijcibilitas , quatenus tamé limita- 
'ta,& determinata benc fequi potefl;con- 
"elitdit igitur przdicabilitatem,& (ubi jct- 
!bilitatem in hoc (cna ede perte connexa 
in (pecie, quarenus eius vmuerfaliras non 
fuprema, fed limitata, & fübordinata 
'hoc.n.ipfo quod pred;:cabilitas , que per- 
"finer ad ratione; Ipecici: non cft predi- 
Cabilicas faprema,fed inferior , per fe , & 
non dilpáraté: perit. fundare relauonem 
fübijcibilitatiss fine qua ratio infcriorita- 
"tis ne [uit intelligi ; omne cnim inferius 
NOn. quia fecundum prze- 
"dicabile nom liabet eife vniuerfale e 
'modocunqué y (ed vniue;lale (ubordina- 


*tumj & minus aleto ,(, genere,ergo idjcp 


" ncccílació coniangunxar in fpeci 


(0107 T. Qseolinacar [peces nef Vuiatifreder. LI: ast 


xondueic ad hoc , vt fit vhiuetfale minu£ 
amplum altero;nó poteft di(paraté (c ha- 
bere ad có flitutionem ralis yniuerfalis, fi- 
uidé de intrinfeca rationc cius cft , quód 
1t vniue:fale fubordinatum , & inferius 
ficut non difparaté fe habet ad conftitue- 
dam caufam (ccundá hoc quod ett (abor- 
dinari caufz prime , i inordine politico 
tniniíito inferiori nonelt per accidens , 
& diiparauim, quod bou fuperio 
tijita loan.de S. Thom.q.8, art. 1. idcmq; 
fentire videtur Aucría q. 11.Log.fec.3.. 
78 Dicendü eft pro rcíoluaone. dubij 
fubijcibilitatem,& przdicabi!tatem vti- 
quc in (pecie aeccílarió connc&i , nó ta- 
men velut caufam , & effcétum , quafi g» 
vna per fc oriaiur ab. altcra , (cd potius 
veluti d.ios etfe&tus ab eadem caufa. pro- 
cedentes , (ub diuerfis tamen caufandi ra- 
tionibus... Conclufio í(cquitur cx didis , 
& mox dicendis , eftue coníona doctri- 
na $coti q. 21. cir. & quoad omncs. par- 


,tes probarur ,& primo quidem illas duas 


rationcs. in. fpecie: nece(Tarió. conne&i 
€x eo conflat, quod in ferie predicamen- 
-tali,& inxta ordinem a natura inflitutum 


üi xv enim pradicabilitatis v. g. c- mullacít (pccies predicabilis , quz non 


Mit fab /jcibilis , quia fpecies effeoualiter 
€onttituicar cx genere , & differentia , er- 
go ncéettarib alicui fübijcitur generi , & 
Qaando genus (upremam. przdicatur 
(uis finguiaribus immediate per m 
fpeciei , conftat ex diétis in finc preced. 
att; id e(le prater ordinem connacuralem 
rerum, & ex mero intelle&us beneplaci- 
to,& re vera tüc genus fapremü , vt fub- 
ftantia adbuc habet rationem gencris , li 
cet induat modum praedicandi fpeciei, «ne 
de cft genus, «t qud, fpecics vt modus, 


"quarc cuu rc vera fpecies non üt , mirud 


non ctt,li gencri non (ubrjcitur y ex alias 
euam parte non eft dabius £pecies fabij- 


ftc cx dictis difp. przzced.q.4. dub. 
adhuc dicemus iterum ,. ergo ha di 
tioncs fubijcibtlicatis & przdi L 


&bilis , que non lit przdidabilis , vt. con 
i5 , Que non fit pr , e 
E rà 


quantuim-eft de (e: inüte 
nici in diuer(is (obiectis vt bcnc demons 
ítrancrationcs priv lemienuz 4, 

^79: Deinde quod non enc D wp 


- 


sz JEN LOL 4 


r.c 


452: 
flat caufa ,& cfíc&us, probatur ,:quiaifte 
habitudincs funt oppoficz,vnü autem op- 
pofitum nenperícoriturex alio , nec 
phylicé,nec metaphyf(icé;tum quia tota. 
gatio (ubijcibilitatis fita eft in relati 
inferioris ad (aperius , ratio praedicabili- 
tatisé contra, ergo ab his rclationib.ne- 
qucunt deriuari nifi relationes ad coídem 
terminos,non autem ad oppo(itos. Si di- 
€as cum 3.opinm. , 9p licét íubi jcibilirasne- 
queat deriuari ex prz dicabilitace,vt fic 
nà ita funt oppofita , bene tamen cx prz- 
dicabilitate, quatenus limitata , & (übor- 
dinata ,. nam hoc ipfo quod przd:cabili- 
tas non eft (üprema, fed fuübordinata, uc 
preedicabiliras petit fundare. relationem 
fubiicibilitatis. Contra hoc cft , quod iila 
limitatio,& fübordinatio non tollit op- 
mes przdicabilitatis cum fubijci- 

llitate,ergo adhucobflat, nc vna cxalia 
deriuctur ; tum quia non videtur maior 
ratio, cur fübijcibilitas potius oriatur ex 
pradicabilicate limitata, & fabordinata , 
quàm é contra, imó fübordinatio pradi- 
cabilitatis videtur fapponere fübicctio- 
mem pradicabilis potius , quàm pracce- 
«lcre;ita quàd fit verum dicere, idco prz- 
dlicabilitas animalis , vel hominis eít li- 
mitata,& coarctata, quia animal non cít 
fupremum genus, fcd (ubalternnm, , non 
«rgo fübijcibilitasex pradicabilitate età 
i & coar&ata deriuatur 5 (cd po- 
aius à coutra dici deberec, fi invicem fub- 
wrdinarentur in ratione cau(x, & effe&tus . 
, 8o Sidicas iterüi cum Au&oribus ter- 
aix opinionis , ideo porius (ubijcibilitaté 
-*x pradicabil itate limitata oriri , quàm 
*€ contra;quia prior, & effentialiter eft in 
"fpecie habitudo ad inferiora; per quà con- 
itürtür Ip ratione vniucríalis , quàm 
sbitudoad füperiora. Contra boc cft;quod 
165 potius oppofito modo (e babet ; quód 
smimirum 10 fpecic , vt fpecies eft ; prior » 
Wk eilentialior eft fübijcibilitas , &ordo 
18d füperiora, quàm ad inferiota , vt Scot. 
«loxet. q. cic. in fol. ad 4. vbi proinde ge- 
mus appellat primum correllatiuum fpe- 
.Xiei s indiurdua veró correllatiuum po- 
"f&crius , quem (equantur. Complot. cit. 
Blanc.difp.5. fcc. 3.Fuent.q. 8.diff. 1.ar,3. 
& alij quamplores ,. & probatur manifcs 


Difp. IV. De Vniuerfalibus in partic. 


' hzc (oluiio ex ipfius di&isreijcitur; nam 


P 
. €líc (ccundi pre dicabilis, parum ge ? 
c 


ftaratione , qaia prius eft rem confticull 
in fua effentia , quam aliud conílitucres 
vcl alteri communt:cari , dum enim com- 
municatur , iam in (uo etfe conítituta (up- 
ponitur, (ed [pecies per fubic&t'onem ad 
genus intelligitar iliud. parczicipare velug 
rationem füuperiorem , & partem eífentias 
€ius , per przdicationem verà intelligi 
tur alijs communicari, ergo 1n (pecie. fus 
bijcibilitasre vera przedicabilitatem pra» 
cdit ; Et adhuc magis declaratur , prius 
naturam (pecificam intelligimus contra- 
here genus, quàm coatrahi ab indiuiduis , 
quia per contrahere genus media ditfe- 
rentia conílituitur in cfle fpcciety(ed qua- 
tenus genus conrahit,imcelligitur (ubijci- 
bilis, quatenas contrahitur ab indiuiduis 
incelligitus pradicabilis , ergo (ubijcibilia 
tas prz cedit przdicabilitacem . L 
$1 Reípondet Ioan.de S. Tho:aliudef — 
fe (peciem contrahere genus, & aliud fü--— 
bijcigeneri , illudemim perümetad cone ^——— 
fututionem naturz in (e, quz fitper ge» — — 
nus, & differennam , fubijabilitas autem — 
dicit rclauonem canonis, qua coordina» —— 
tur fpécies generi , & fic pertinet ad 
cundam intenuonem natura, non ad con 
ftitationem , & in hoc generi ioni$ 
prior eft vniucríalitas , & pr: ilitas- 
in ordine ad. conítituendum fecundum 
przdicabile ,. quod cft (fpecies, quàm fue 
ijcibilitas j licet refpeá rg fecun - 
dum fe. ptius intelligatat.contradio. ge» 
neris , qua cít fubijcibili- 
tatis,quam coni fabibilitas ad indinidua , 
qua cft fundamentum vniuetfalitatis ; Sed 


[| 










fi verum ctt , vc ipfefacetur , contractio. 
ncm generis ia fpecie eífe tundameniam — 
fubijcibilitatis , & praecedere coatrahibi- 
litatem ab indiuiduis, qua cft fundamen- 
tum pra dicabilitatis; fané fequicur. eciam 
(ecundá intentionem fübiicibilitatis pra» 
cedere debere intentionem pradicabilitae 
iis, nam ifte inrentiones cundem rationis 
ordinem fandant inter (e , quem hibcnc à 
parte rei fundamenta, alioquin non dicere 
tur ficti cum fundamento in re. Quod au- 
tem inquic relatione pradicabilitaus eife 

riorem quoad conítituendam (peciemin 


E 


hocenim vtique verum eft, imó. nó fol 

eft prior, (ed vnica & pracifa ratio cótti- 

. 9 tuens fpeciemin effe pradicabilis, at hoc 
^. monquzritürin propofito;fed quzritur, 

S uznam iftarum rationum przce dar inca 

f ecic » vtfpecies eft , abfolute loqucn- 
o , non vt vaiuerfale » . 

81 Denique q; connectantur potius ; 
veluti dao effectus ab eadem caufa. pro- 
.. «edentes fub d:uer(is rationibus caufan- 
J.. diqua erat vltima pars cóclulionis pro» 
^ batur,quia differentia c(lentialis duo ha-- 

(— »bet,roum eft, quod e(t determinatiua, & 
|. . «onuadciua efentiz generis ad confti- 
 4uendam fpeciem : alterum ett , quod in. 
fe importat. gradum formalem eifentie 
. adhuc communicabilem , quia licéc rem 
E. à fe «on&titutam conftimar. in e(fe fubii- 

——* . eibiliad geodiquen cótrahit , non tame 

"HN - eam confi ituit in vltimo cffe (übiicibili , 
(0 st facit ind iutdualis d; ferenti; cum igi 
a Voi unas e o dor 
d Fat in Z E mco, titur E. - 


bili ad genus ,q 
conflit fübillo 


































c in pluribus, plné co 
taccm , & przzd'cabilitarem in fpeciea 
differentia fpecifica oriri (üb diuerfis ta- 

men rationibus ex ipfa namque vt con- 
tractiua gencris fübiicibilitas derimatur, 

S ex cadem , vc vlrerius communicabili 

. eritur pra-dicabilitas [peciei. - 

. $3 Etexhis facile fatisfit fandamen- 
tis carüi opinionum prafercim tertie que 
wtijue maiorem hi bebat ceteris. appa- 
renuam veritatis , ni| enim aliad effica- 
citer probar, quam duas illasrationes (ü- 
biicibilitatis, & pradicabiliratis non om- 
nino per accidens , & difpararé concur- 
rere ad conítitutioné huius fecundi pre- 
dicabilis, dc cuius intrinfecaratione cít 
cile vmuet(alc iubordinatam , & minus 
amplum genere. Hoc (ané verum eft, & 
nos quoque vltró facemur , atq; 1deo bac 
de cau(a dixunus , illas raciones etie. ne- 
ccilar;ó connexas in [pecie , verum non 
probat «ile connexionem inier. jlla 9 v&« 






Q.II. dn [ubijcib.ey predic fimt COBWOX d Aot M. Ag 


lat effe&us& caufas,ita quod vaa depenz 
dea, & oriatur ab alia a. 

sed obiicies, quod dri po(fint,imo de 
fa&o dentut fpecies (ubiicibiles , quz nó 


fiot pradicabiles , multi namque tales 


cie aíIccuat relationcs diuinas, quae funt 


immulciplicabiles intra fpeciem infimá y. 
quemidmodum ponuntur à Thomiftis: 


natu:z angelica ; nequc enim pofsüt eífe. 


duo Patres,aut Filii eterni; & tamen hae 
relationes funt inter fe vcluti fpecie dis — 


&in&z cx D.Tho.1.3.32,art.2.& q.10« 


de potentar. 2.ad 12. R.eíp. prorfus ime 


plicare fpecies , qua vaum duntaxat in- 
diuiduum (ub (e habere poffint , atque 
id:o ünt folum fubiicibiles , non verà 
pradicabiles, vt afferit Arriag diíp.7. n. 
35. 0b rationem allatam,quia fi talis [pe- 
cies conftat ex genere;fub quo ponitur » 


& differentia (pcafica contrahente, non 


apparct, vnde repugnet illi communica- 


bilitasad plura ex principiis cius intrin« - 
(ecis uia nec ratione gradus genericiil-* 
li repagnaret,vt defe patet, neue diffe- 


rentialis , quia hic etiam eft adhuc vlte- 


S: .communicabilis ; cam non fit indi- 
alis, Relationesaurem diainz j vt. 
liximusart. prezed. in fol.ad r.quams ——- 
be Di MR DADO En drint "n 
|» quaratione funt multiplicab ] 


imus in creatis , éum quibus conueniun 
in pracifa ratione relationis;quarenas tfi 
petíonalitates diuinz, quo fenfa funt im- 
multiplicabilcs,non fpecie differunt, fed 


quafi numera !iter ; quatenus im conceptu - 


Communi diuinz perfomalitatis ab cis 


abftrahibili (pecifice conueniunt, vt ibis 


dem explicuimus . capu 
ARTICVLVS IIL 


n Species in vnico indiuiduo, C" Ge4 
nus in vnica Jpecie conferuari 


84 Enus, 


a&uali .i fecundum (ua pradicata ef- 
fentialia, vel vt tota quaedam potentialia 
fuas partes fübieGiuas refpicientia , &C- 
hoc vel metaphylicé,vel logicé ; difficule 
tas non cit de iplis primo modo infpe» 
étis , iic enim omncs concedunt , & ge« 
nus ia ynica [pecie & fpeciemin Mos 


les, vtcer-- 


Species ex dici cóGdg- 
: rari poiluüt,vel vt tota quzdam - 


- 


— (dua tefpe 


454 
indiuiduo conferuari polTe ; quia fecun 
dum 1otam fiam cílentiam commani- 
cantur cuilibet fuo inferiori, qua tatione" 
dicimus torrm animal effe in fpecie hu- 
mana,& toram humanitaté in Petro , fed' 
non rotaliter; & hoc fignificare volue- 
runt Parifienfes,cum c. de gem. dixerunt 
pofic genus fecundum cxiftentiaur (al- 
uari in vnica fpecie , quia deftructis om- 
nibus (pecicbus fola li remanen- 
tc,adliic homo effet animal, E (t ergo dif 
ficultas de ipfis, vt tota potentialia , ícu' 
vasti qua nictaphyficay quàm lo- 
gica ; & (enlasefl, amad coníeruandany 
cotafitarenr fuam potentialem fecundum 
ftacuai ei conmaturaliter debitaur exigat 
gcaus le esactu fpecies, & fpecies plu- 


ra iodiuidua , av potius (üfficíat apritu« 


dinalis entia 4 & quod illa plures 
fpecies rein gris, Né plura iioi: 
ul fp eciei (int. poffibilia 


, 


10ad genus,tres exrant. opiniones 


' dux exceiz , & vna mediz. Príara ex- 


a docet totalitatem potentialem,(eut 
rfalitatemy generis tàm atetaphyfi- 
&am , quimlogicam in vna fola fpecie 
€onferuati pofTe,ctiam (i aliat fotent un- 
polfibilesita Celcftin. difp. $. Log. fec.2, 
euayaliisquibu(dam; Fundamentum hu- 
ias opinionis eft ; quia ad lioc, vt gertus 
fit vmaer(ale metaphyficum , (uflicit , vc 
veniat in compofitionea fpecici;tanqua 
E müatcríalis PR 3E paco haberet 
illafpecíc , etiamfi aliz implicarcat . 
Fanrfusde ratioue vniacrfali logict cf y 
quod (ic vua in multis y velat pars ma. 
tciialis coram, fed relatum ad indiuidua 
illiaé fpeciei actualia, vc! poffibilia ; iam 
habetcífe vum y nanr ab illis omnibus 
indiuidu's abttralii potett ratio animalis, 
item lrabet efe ii multis, riempé inidiuis 
duis, & candem dicit folani parten ma. 
tecialem ipforaat,quia (i illa e(fet (pecics 
humaaa , (tinc adhiic artimalitas non di- 
Ccret totam edentiam liomim s,ac indiuia 
duorum eiusfed patte; & haac quidem 
taatetialétn,erg aihil te vera illi defice- 
tet requiitum a4. vatüec(alitarem ram 
logicainquam mctaphy (ica. Hinc ia- 
runt non ita pile de [pecie dici, quod 
juvmico. coníccaetut iadiniduo quoad 


LiJput. LV. Le Feuer alius im partic. 














fuam'vniuetfalitatem logicam , vel meta2 
phylicam , fi alia indiuidua implicarent , 
uia de rane vniüet(alis cft , q» plura re- "T 
piciat infetiora , inillo antem cafa non 
pofíet illa (pecies plura inferiora habere!y 
qtfod nori contingit de gerere admi(fa. » 
vtia (pecie,quia haberet pro inferioribus: 
indiudua illins fpeciei « 
8$ Altera Opinio extrema affcrit ge- 
nus pro (ua vniuerfalitate con(cruanda y 
tàni logica, quám qu LE lares fj 
cics requítere, non folurb po (fi biles : fed 
etid actu exifteote$ ; Fundamientü huias 
fentétiat eft ex ipfa natura. generis dedu- 
Gi, cum.n.hzc fit effenrialiter iicomples 
tayvt exiftat fccundum fuum ftatum conz 
natatalem; petit effentialitct perfici per 
d.fierentias,,uia perfectus (stus potens —— 
tiz yr ado ex MEM qut. fz t. 
vna differentia non cft adus. adz: ^d 
potentíg generis; cuni poffir Mid Es 
iebus eed , 


aliasyv : 
uari , uifi iri duabus [peci adminu$ —— — 
a&tu exiflentibus,& aliquiin(imuant, ops ^. 
pofitum nec per Dci potentiam fieci pof. 
fe,quia duz ad minus (pecies funr necefle 
riz, vt intell:garar genu npos 
tétialey nec poteft senusintel! ipe n& 1 09 
differentiam diuidi , & ad^ un MAUS. " 
Put dre fimulabaliacondiuidarur, —— — 
& inaliafpecierépoaatuf , vadéinquit —— 
Átitl, 3. Mct, 10.neceffé ef UNA 
que generis differentias e[fe. Hinc i 
fufit, rion ità de (pecié poffe dici, quia Ii-« 
cet dicat poteritiam pet diífercacias indi « 
uiduale$ perfe&ibilem y quia: tamen bat 4 
non (unt e(icnitiale$ 5 (ed marertales , & 

la(i accidentarim ; ad (uum perfectum 
flatum cotinaturalem nom indigct natu 
ra (pécifica y vt 4&u  exiftac im. pluribus 
indiuidui$ ; fed quoad totam (iam pet- 
fedionent e(lemialem; & ftatum períc- 
Gum illi debitum conferuari potet iu 
vtlico indiuiduo,vt patet de Solc, Luna s 
&c.quare ad vniuerlalitatem fpeciei co 
(eruandam (uffici pluralitas indiuiduo- P 
tum poflibilisiità Boculib. dc diuif. Ale- ; 
and. lib. 1. naeiral. quaft.cii 1; D. Th. 
1 Poft.c.5.IcG.12. Fonf. $. Met c.28.q. 
14: [ect.5. Sot.in Log.queíi. de fpecie » 
Tolct.ibidem«Niget q. 41. Lac lib. 

1.de 










deducunt genus non po 














Asl ples . XA uh. 
- Fs | lures requirat fpft.eobecinl, feit. 455 
uS 6j ae Mis" UE 
.de Demonftrat. q. 17.art.i.Complut. quiritur, vt pater ex Summ ilis , Ncq; di- 
dips. j-2.Ioan.deS.Thom.q.8. at. 4. cas effe neceffacia illa pluc1, vt a» ci» 2- 
alii lhomifte paífim.Immo vniuer-  ftrahanturille vuiuer(alitates » vt vid.- 
falitatem prefertim logicam fpecieiait tur innuete Do&or q cit-quia licet regu- 
— - «onfetuaripoffe infpécie , füb qua non — lariterita ficri foleat ábítractio natur 
— gmifi vnum indiuiduum fit poffibile,& ità ab inferioribus, quo (enfu ibi loquitur 


- loquuntardeípeciebusangelicis: — —. — Scot.abfolutg tamen poteft vaiueríalitas 
"dertiafententia media afferit , vtiq; tota ab vno folo infctiori exiftente ab- 






















VU 
1-9 


|.  sequiri plataliratem fpecierum ad fer-— flrahi,ficuc à pluribus, imo ctiam (i nul- 
. - . gandam yniuerfalitatem gencris,itemg; — lü cxilterec poffer adbuc abftrahi à pof- 
AM indiuiduorum ad(cruandam vniuerfali- — fibilibus (alim ab intelle tu angelico à 





. «atem fpeciei tàmlogicam ; quàm me- fcnfibus noa dependcte,vt ibi diximus , 
taphy(icam, negat camen hanc effe debe- — & fuse probat Pa(qnalig.cit. (c&.4. 
-  geneceílario a&tualem , S& "zc videtur — 87 Quid auté requirant illa inferiora 
-— «communis Scotiftarü, vceft videre apud — a&tu exitte ntta. obicétiué in intelic&u , 
Parifien(es cap.de genere, Ant.Andr.ibi probatur ; quia vniuer(aliras cft relatio 
,d€, fic.n.Scotus inlinnalTe videturq. r$, conueniens naturg per opus intellectus , 
Vniaerf.hoc idé a(Terunt ibi eius Expoíi fed nó pot effe,aeq; cognoci relutio (inc 
—.*orcs Maurit.Anglic.& alii ,S& fequuntur. fuo cermiíno; ergo cum adiequatus tcrmi- 
— «€x Modernis quáplures Ruuius in Log. nus vniuctí.litacis tint ioferiora;aon po- 
j:4. de fpccíc. Auerf.q. Wer eii telt hzc relatio fundari in natuca, ni(i ia- 
&.a4.dub. 3. Louan.cap. degenete. telligatur terminata ad illa plura iie: 
icd.contr.4. Log.pur yid , telle&um apprehen(ía , quod cft habere 
4 Blanc.difp.3. fet. T legen. & .exi(tentiam obiectiuam ; & hec pracisé 
ir 
r 





ificat ad fufficit ad cerminandam vniuerfilitatem, 
| f exiftétia- nam relatio non maiorem a&tualitaceaa 
orum per in tü, requirit in termino , quàm ip(a fiibeat , 
ami ci. Didac.a Te(u difp. 7. Eo genas logicum ,vt fic, obie&ti- 
q-4-Pafqualig.tom.1.Mer.difp.g6. Roc- u8 folum in inzellectu exiftat, ad fummü 
Cap.de gen.q.4. & alij quamplures. — requiret im termino exiftentiam obie&ti- 





'.£us 
! - 86 Dicendü t. quod hzc vaiuerfalia | uam. Hic tamen aduertendum eft , cum 
—— s fiformaliter confiderenrur, quantum ad. dicimur hac vniuer(alia logice infpecta 
Jogicam vniuerfalitatem;licet non requi- rcquirere pro tetmino vniucr(alitatis plu 
rant plura inferiora à parterei actu cxi- ra inferiora obiectiué exi(tentia, non eft 
Ítentia, requirunt nihilominus illaa&u intelligendum , quod illa üc actu exigár, 
.exiftentia obie&tiue inintelle&u itàta- vt ig eis actu cile concipiantur , fed vt 
men yt quamuis à partezei non exiftant, concipiantar a&tu illis inc(le , vcl faltim 
fint tamen poffibilia illa plura Conclu- proximé potcatia in eis exiftere , & ratio 
fio cft Do&torisq. 18. Vniu. in fineybi  cít,quia vt vidimus di(p. praeced. q. 2. art. 
dum ait genus multas a&u fpecies requi- 3. non neceffarió conftituitur vnuerfale 
rerc perintelle&tum apprehe(as, explicat per a&um ctlendi in moltis ; fed ctiam 
Maur: ipfam1oqui de vniuerfalitate Jo» — per aptitudinem proximam:;quia veró & 
&a ; & docet quoq; Barg. t. d. 3. a. €. apa aptitudorationis (uum termin eX& 
"tob.quoad omnes partes, & quidé quo- — poícit obiectiué exiftécem in intellectus 
ad primam , quod nempé plurainfetiora vt bene probat Doctor queft.cit.ideó di» 
a&u exiltentianon requirant, conítatex cimus vniuer(ale plura actu lnfcriota exi 
dictis dip. pzced.q.4«uiahzcsüt vni-  gere,non tamen in quibus necelfarió ada. 
uerfalià eifencialia,ac proin dé quidditati/ concipiayir ineffe , fed vcl a&u,;vel apti 
ué przdicantia dc fuis inferiotibóEnd ve dine , quod manifctle Doctor innuit ia 
ritatem au:em przdicadonis cífentialis,— fine quzft.cum ait N ora, quod fimplicis . 
; ncc fubiecti , nec attributiexiftenta re. — zer tenti potefl quod genns non en SR 
es su: 


" 


atum dici de multisynifi que concipiim 
tur ab intellctiu, en quomodo, efto pos 


nat ila plura a&u concepta, selationem - 


tamen vniucríalis ad illa ponit aptitudi- 
nalem, nam bené poteft cffe, quod am 
extrema confcrantur adinuicé.(.inferius, 
& (uperius, in ratione fubijcibilis, & pra- 
dicabilis, non ver a&u fubiecti, & pra- 
dicati,& fic collatio, & conceptio extre- 
morum etit quidé a&ualis, fed relatio in- 
ter ca veríans erit apcitudinalis . 

88 Poftremo,gp illa plura a&tu conce 
fa debeant à parte rei (ub illis maturis ef- 
fe potlibilia , fatiscon(tat ex dictis q.4. 
praeced. difp. vbi contra Thomiftas lace 
probauimus naturas nó cffe capaces vni- 
uer(alitatislogica , nili (inc à parte rei 

larificabiles , ac proindé vniuerfilitaté 

peci quam ipfi fabricant fuper na- 
turas angelicas, (ub quibus non ni(i vnum 
indiuiduum poffibile agno(cüt, efie pror 
fus chymcricam,& commentitiam,quod 
etiam adhuc probatur , nam de ratione 
naturg vniucrfalis eft , vt fit vel po(Tit 
efle vna iri mulus, (ed natura angelica , vt 
ponitur à Thomiítis , nequit etfe vna in 
multis;ergo nequit cfle vuiuer(alis, Prob. 
min .quia ve] illa multa funt a&t« exiften- 
tia à parte rci, & hoc non;quia vnum tà- 
tü extat indiuiduü. füb his Thomiftarum 
fpecicbus,vel poflibilia,& hoc no, vt ip 
ficócedunt , vel(altim funt ab intelle&u 
cóoficta, vt poffibilia,vcl a&u cxiftentia , 
& neq;hoc,quia refpe&u talià indiu duo 
tum fictorum nüprzdicaretur quiddiza- 
tiué natura angelica , quia ens reale non 
dicitur quidd;tatiué. de ente rationis, ' 

Kcfpondent Cóplur.difp.6.q. 4.ange- 


licam ratüram conceptá vt logicé vniuer. 


efle vnam in multis, ad hoc tamen 
ncccílarium non ele , quando natura cft 
yniucríalis fecandum rationem un vt eft 
in propofito,gy illa multa (int actu cxifté 
tia,vcl adu po(libilia,vel a&tu ab intelle- 
&u confi&ia;fed tufficit , quod ex noftro 
concipiédi modo ità comparetur ad pro- 
prium indiuiduum, ac (i habere alia plu- 
£a ,quod tunc fit, cum nobis apprchendi- 
ir,vt füpetior ad illud ,& indifferens, nà 
vt fic conceptz , non repugnat multi- 
plicxrio in ilis indiuiduis, à poffibiliafo- 


Diju: V, Dé Vel pii 0 


T m 


t 
MJ 
























- sent. Sané hac folutío incapibilis cft, ci 
- An, vniucríale dicat ordinem ad plura.» y. 
- quando natura angclica cócipitur vt vni- ! 
uerfalis,vtique plurapyad quz referatur ,—— 
aflignari debent, ncq; affignari poffunt, 
nifi in aliquo ftatu illorum trium , vt di« 
fcurcenti. patebit . 1 

. Contta banc Concdl.ftant Tbomiüie, — — 
inquantum coníttuunt aliquas fpecies — 
vn:ueríales inordine ad multa , etiam(i — — 
illa plura non fintà parte tei poffibilia 2» 
fub illis ipeciebus , quod probant, Tum 
quia natura Gabticlis pre(cindi potcft 
heir emer à differentia indiuidua« 

i(ub qua au eft , & vt fic accepta non 
eft fingularis , ergovniuerfalis, quia (ub — 
tali precifione concipi potefl, vrapta ad.— — 
etfieadam in multis. Tum2.quiaconcée — | 
ptus naturz fic precise cófideratz,quate 
do praedicatur de rndiuiduo , inquo eft, —— 
fit praedicatio füperioris deinfeiori, mà —— — 
conceptus ilie non cft ita decermi V es 
ficut conceptus indiuidui. Tum 3.indi- 
wuidaum Gabriclis ponitur in: przdi 
mento fubftantiz,& non ponitur 1 

diaté fub genere , ergo fi 
athoma , uz erit praedi 
Tum 4-ip!z natura a 
d:camenro , vcíccu i 
ha funt vniuerfales c. de fobfl, ego &c« 
Tumtandem , quia natura Gabriclis 
Michaelis ditferun: fpecie , & 

cx gcnere , & differentia, ergo funt fpe- 
cies. predicabites . gm 

89 Reíp ad hzc omnia vno vetbo;effe 
verayquia nauirz angclicz veré fünt mul 
riplicabiles à parte rein plura indiuidua 
ciu(dem rationis , quo principio negato 
tunc data hypoihcfi, Ad 1.negandum cft 
fieri poflc taíem przcifionem quia talis 
abftractio natura ab indiuiduationc , vt 
bene notaut Hurt.difp. s. fec.3. fundatur. 
in diftin&ione naturz à fingularitatc vel 
formali , vcl (altim virtuali , qug cum in 
naturis angclicis nó rcperiatursquia que* 
libet eft de (e haec in (entécia Thomitia- 
rum, conícquenter in eis talis abilractio 
fieri non poterit (ine mendacio ; qua etiá 
admifla;tunc adhuc negandum erit patü- 
ram (ic; ab(ltactam clic formilirer vni- 
ueríalemytüc enim [olum ad abitcactio- 
nen 


clicee 







iif 


"T" wu 


* 


nem fequitur vniuetfalitas, quando natu- 
Peabfiradta non eft de. fc determina: ad 
talem fingularitatem , vt. cuenit in nacu. 
gis materialibus quia enim nulla iftarum 
^ . gefeeitad hzcceitatem determinata», 
"n idco abflra&a dicitur vniuerfalis ; at na- 
| £urà ica ponitur de fe determinata 

ad talé fingularitatem . Dices, natura fic 
abfiracta non cft (ingularis, quia nih:l c(t 
fingulate (ine fingularirate , ergo eft vni- 
werlalis. N koe (equclaqu:a & ipfi na- 
] guras reales à tingularibus abftractas aiüt 

——. &um Caict. neque cffe vniucrfales , neque 

(ed effc naturà sri fc , X in (uis 
—— pradicaus cflenalibus. Nec dicas eífe 

| wmiucr(alem , quiatunc conciperctur , vt 
c icetimsias Ac indifiertne Hoc enim 
..— efifalfum , quia talis cóccptus dc narura 
.  illac(let omnino fiitius , velut omnino 
| gepugnans eius conmaturali conditioni , 
—— quz cít effe determinatam ad vnum fin- 
gulare; vnde quando etiá (ic cóciperetur, 
ci nó poffet natura veré vniucría- 
àm concepta ad modi vniuer- 
ia ille eft indetermi- 


o 









ex opere intellc&us cum repugnantia ex 

—.— parte obie&ti, iam ille conceptus cric im- 

!  plicatorius, & folum fite cífet illa pra- 

] dicatio fuperioris dc inferior! veré auté 

4 foret zqualis dc equali, quia licét natara 

| concipcretur cum taiori latitudine , qua 

| indiuiduü, tamen à parte rei forent zqua 

Jisambitos natura ,& haecceitas « Ad 3» 

data bypothefi; poneretur Gabriel imme 

diaié (ib genere , idc. cnim regulariter 

ponuntur indiuidua, mediaté .antum fub 

€, quia ali juo modo cxnatura rci 

ittinguuntur natura, & indiniduatio;vcl 

1» poncrctuc fub (pecie achoma, illa foret 

fubvjcib.li tantum,nó vero pradicabilis, 

nifi dc vno folo. Ad 4. cífcnt fceüda (ub- 

ftintia ,juia vniuccé pradicarentus de 

primissnó quidem co modo;quo genera, 

3 Ipecies, cü à pazte rernou forent am- 

plioies prins fcd co modo, quo ait Ari(. 

c.de fub. etiam differentás vanioeé pia- 

dicar) dc primis fublkanujs « Ad vloncg. 
Logica» 

gh 


IT. fn Genus plures requirat [oet eo lac inde. 457 


con(eq. quia illacompofitio ex g«nere, & 
differenua folum facit , vi. bnt (pceics 
fub:jcibiles;vt autem forent ctiá predica 
bilcs,opus etfet, vt illa d:fferétia eflet pof 
Ábihs in pluribus indiuiduis à parte rci 
9o Nec etia noftra cóclufioni obe ft 
fundamentum prima fententiz , quo có» 
tendebam fcruari poífe vniuer(alitatem 
gener;sin fola fpecie , etiamfializ impli- 
carent, plura fü fe indiuidua habente , 
quia nimirü adhuc pradicaretur de illis 
incomplete , & per modum partis mate- 
rialis , quod cft proprium gencris . Hoc 
aijumptum eft penitus fallum, ideó enim 
modó apimal v.g. pradicatur incomple- 
té, & vt pars materialis de Petro, quia cfl 
indifferens, & contrahibile ad aliasfpe- 
cies anrmalium 5 verum fi nullum animal 
effet poffibile prxter hominem,cum tunc 
nó magis pateret anima], quàm homo,& 
nO minus per ashes unit. L0 huma- 
nitaté diftingueretur Petrus ab indiuiduis 
aliarum fpecierü, plane implicat , qp data 
illa bypothe(i pr. cosmecon Pag iei 
per modum partis materialis , Vt magi 
adhuc conftabit conclufione fequenti, 
Sed dices , adhac 1n co caíu dicendo y 
petrus efl animal , non cxplicaretur tota 
effentia Petri , ficut fi diceremus, Petras 
tfl bomo; &rgo adhuc in co cafu prdicas- 
retur incoroplet?, & per confequens , vt. 
genus, Probatur affumptum ,quia data il^ 
ha bypoxhefi adhuc homo haberet princie 
ium difcurtendi,& fcntiendi, fed per il- 
.propofitionem folum explicaretug 
principium fentiendi , quia animal nó 
principiuagdifcurrendi , ergo &c. 
Rcíp. negando affumptum , quia cung 
€x hypoxheii animal non effet. poffibile 
in alia fpecie prz ter humanam; qui dice« 
ret animal,diceret ctiam ME pee M im 
implicite , & concorhitanter ob mutuam 
«onncxionem,qua tüc efdet intor animal» 
& rationale , ncque enim ad faciendam 
pra dicationcm copleram femper eft nes 
Cciie exprimere quemcungae gradum ef- 
feptia , nam cum dicimus bomo cft anie 
mal rationale , bac eft. praedicatio come 
plea , & "a ieplicicé folam explie 
cantur gradus (aperiorcs viucnus,cor pae 
1is) &c. &; hoc totum y Mnr^ 2s 
Ace iP pe 


458 
$tadi&is,vbi oftédimus práfertim att. 
q-przced.omnem ptedicationem mme- 
diatam dc pluribus numero diffctentibus 
cnonciare cotam eflcntiam illorum. Die 
«es , licét data hypotliefi non poflct. anis 
malrcpctiri cxtra humaná fpeciem , ad« 
huc tametfi dicendo ,. homo cftanimal y 
pra ícinderctur a rationali, & vt fic pra- 
cifum non dicerct toram hominis .cffert« 
1iá,ergo cflet przdicatio generica. Refj 
tünc non dati talem pracilionem , mo 
enim datnr ob diítin&tioner formalem; 
^O vel virrualemsque reperitur intet animae 

litatem ,& rationalitaterbtuncautem nul 
la eflet diflin&io , & idem elc omninó 
principium (entiendi, & di(currendi,om 
nisautcm pracifio fundatur fuper aliqua 
dittin&ioncm. V cl fi darctur talis praci- 
f:osdicendum;vt nupet;quod adhuc prt- 
'dicatio foret completasquia affirmans ho 
mincm cfie (ana affirmarct ét virtute s 
& implicité effc rationalem; & quando 
etiampradicatio foretincompleta ,.non 
tatnen efiet genetica , quia non efTet pet 
tnodam partis matcrialis , quod (ignifi- 
cat eífe conrrahibileni per plures diffc- 
rentias effentiales . 

Dices; faltim concedi dcbete , quod fi 
darentur vcl dari poffent plura indiuidaa 
dillin&z rationis, quorum tamcn ratio 
dittnétiia nó fic comotiicabilis vlterius.; 
aut faltim confidctarinon debcat , vt ta- 
lissita .(..vt fi efiet tantiim vnus homo 

flibilisy & vnum bratü, adliuc animal 

rationem genetisec(pcétu limi. 

fiis, & bui , quia tunc prz dicaretuc pet 

modum: parüs cflentiz deterrminabilis , 

* pliciedy diceret — MN E 

iplicité, nec implicité;ergo (altim in loc 
fen(ümatura generica non cequirit plures 

fpecies pofib/les , & poceft in pluribus 
indiuiduis cdaferuari » qu£ e(Tcatialitet 

4diffctant, Porcius ditpia. Log«q:3:con- 

cluf.1. ob predi&tam rationem concedit, 

quod in tali cafu fine. fpeeierum plurali- 

tàte (aluaretüt adhuc conceptus pzenctis, 

vt diftinguitür a: cteteris:prsdicabilibus. 

Negat Auería quaft. 10/Log, fc&.4; qui 

vlt ratione-gencris, vt diflingciur à fpe- 

:xie y eft vc offic efle 1n pluribus fpecic- 
ursi etiim genus nequit efleynidi in plu- 

^k 4 1 & ^ 


Difput. V. De Puiuenf- inpartites «so o 


sci te. 
tunm 
ribus ifidiuiduis , iam effet fpecies, nó 263.. 
nus, Sed bc Aucr.ratio non concludit; . 
quaia ifto cafu (upponitut illa plura in« 
iuidua cfe diftindtz rationis effentias 
lis,& pluíquam numero diftin&a: (pecies 
autem nequit efle ; ni(iin indiuiduis (olo 
manet differeteibus « Ad hanc itaque . 
inftantiatn dicendum cft argumentum cx, 
vriaparte c tiuibcete anittial teteriturum 
ratioricm generis co ipfo, quod effer praz« 
dicabile de duobus indiuiduis diftin&z 
rationis c(sentialis,feü ctTentialiter di£- 
ferentibus , pet modua partis materialis 


ctiárnfi de alijsmó effet predicabile, hec 
dlijecbmimicdbile 3 fed ex alia parte cae 
fum .císe implicatorium, quia £i illa indi» 
uidoa (urit ditindte inct£ tationis e(fentialisy. 
feüedentialitet differunt, & plu(quà nue. - 
metosergo differunt (pecie & fantin die — 
uet(is rene ,qu2cun;j; enim diffe — 
rünt 


entialiter ; differark ctiam fpc — m 









cie, endé in eo cafü data hy potliefá t. 
dum e(ct,quod vnumq:0dqj illot VES 
diaiduoram propriam [ fpes — 
ciem , quemadinodum de indiuiduis ame 
gelicisfolent dicere : e ME 2 
Dicendum 2. quód htec vnider(alia.(o— — 
genus, & fpecics fundamemtalitetinfpca — — 


€&ta ,[. quantum ad vniuer(alitatem mea 
taphyficam requirunt plura inícriora, «2 
genus plures (pecies , & (pecies plara ute 
diuidua , non tatnen atu à parte exi 
tiajfed folum potlib:lia; ita quad vniuer4 
falitas metapltyfica generis poffit ferua« 
tiin vrlica tantum fpecie à parre rci exis 
ftente, & vniucríalitas (peciei 11. vnicd 
indiuiduo-ob platalitatem iti(criorü pof 
fibilem:. Cericlufio colligitur ex Scord 
eit. & e(t communis Auctoribus tertia 
fen:entiz , atque probatur quoad omncs 
tes; & quidé vcab. vltima incipiamus, 
àtio ,euidcns cam conuincit ; quia vtnas 
tura: aliqua (it vniucría metaphyficé y de« 
bet efle capax. vniuerc(alitatis logic , na* 
tuta autem generica y quz folum vnaud 
fpctiem po (lib.lem.habet , & (pecitica 
que vnum (oium indiuidaum,non pote 


a eísc'eniuétíalogicé.ergonec metaphy (i- 


€ 55 iA ccedit ; vmucriale quoque Ae i 

fhy acam d. &ioiri ed Lillud ; quod;e 

ajuü icísc in mulcs.falam remuté s;fi- 
&Mf 


thbi'swv] 
- 


- 


-w 


*- 


MES: Peg 


ARM 


m 


r4 xc 


/QAT. An Geyus plerrbti fpei ev acidic 11. 49 


cedet fale Yogicü dicitur c(sc illud , 
n mulcis; vel aptum cft e(se in vetya 
oximé, ergo vt terminus adzquatus vni 
uerfalitatis generi pin boc sé(u sác plu. 
"res fpecies poffibiles , & vniuerfaliratis 
fpecifice plara indiuidua poffibilia 
.. 91 Sed quia eft pracipua difficultas 
p ett ob Au&orcs prima fentétiz , 
ia aicmt pose faluari quoad vaiuer(alira 
tem genetícam in vnica tantum fpecie, ét 
fiíalig implicarent,eo precise quia venirec 
i&eius compofitionem per modó partis 


. materialis probatur id efse falfum, qu 





"modo in:antum eft pars materialis. 7i 
£ie:quia ad plures (pecies cft contraliibi- 
de,ergo 6 voa tantum císet polfibilis cer 
&é non pofset conf(titui eius pars materia- 
lis; Probatur a(sumptam , quia fi genus 
non císet communius fpecie ; quà confti- 
tüit,& differentia,qua cotrabitur, veré nó 
po(set dici contrabi , &ccoar&ari per dif- 
rentiám , quia noa e(set cuaioris ampli- 








LAPIS 


potentiális illias fpeciei, nam y]timü 
rugis tec pe a (e biber, 
t 


irt ais; S differentia talis e(sentize: Co 
ia ficut in cópotito i uda 
pocencialis cius .,quia 

eft (üícepriua alrerius forma: ab illa. in 
qua efl,ita in compofito met hyfico na 
tura geaétíca dicirur pars potécialit cius, 
quia eft fufeeptiua aliarum differentiarü , 
vndc fi aliz fpecies implicarent, omnino 
deftrueretur porécialicas generis, ergo cx 
hociQ venit in cópo(itionem fpeciei per 
tnodum partis materialis , arguere debe- 
mus, qp pro faa vniucríalitate (eruáda pla 
tes neccísarió exigat fpecies polffibües , 
* Refpódent aliqui. pofsc faluari adhuc 

potétialitarem generis in vna (ola (pccie 
potlibili ; quod declarant exemplo mates 
fiz coctus, que adhuc per modum po* 
rentiz etlivaita torma Cai enamtial- 
terius capax non (ir. Sed falfa clbpoísc 
dari materiam: phyáücam; quz lic vnibi- 


firm. 
4nateria dicitur 


lis cum vnica tantu forma , vc lace de- 
monítramus in pby(cis diip.2 .q-4- arc. 1. 
& Dod&or di(erté oltendir 2.d. 14. q..1. 
'vbi acriter euellic do&rinam illam d. ^ 
. materia celefti; fed quicquid fit de. hoc , 
-plané repugnat genus. poise fic vniti.cum 
diffetéua, (eruata adbuc (ua porentialita- 
tc, li.n; non eft. magis de, fe indctermi - 
natum, quam differentia, fà noa latius il- 
la, cur magis dicetur: geaus per difteren- 
tiam determinari, i£ coac&ari quam dif- 
fer per genus? Demum diffzrentia 
«eft gradas 'císencialiter (eparans tem ab 
'alia iden» genus Participaorc,ctgo e(sen- 
*tialeett geneci pluribus differentiis (pc- 
"éificis eíse concrahibile., & confequeri- 
ter pluces(pecies poffibiles re(picere .... 
"94: Deibdé probatur altera pars coclu 
fionis ,'quod noa requiranar inferiora 
a&Gu exitkentia pro vaiuerfalitate meta- 
«phylica ; & quia cft przcipua diffi culras 
'de genere propter Auctores fccundz sé- 
'Tenpiz, qui contendunt genus iu rationc 
totius potentialis,& «niuer(alis metaphy 
fici plures a&u ípecics à. parte rci cxi- 
gere, Probatur hoc eísc falium, quia vni- 
nerfalitas generis metapbyficanon con- 
fitit ia hoc , quod; habeat plures partcs 
fubie&iuas, in quibus actu exiftat, (cd 
«antuar quibus poffit. incísce , cim ecgo.— 
waiuér(alitas metaphy(ica generis conu- 
ftat in relatione aptitudi nali fcu ra que- 
ritur terminus actualis, nam folusapz- 
tudinalis (afficit , bic 3utem. ctt (pccies 
ipfz potfibiles (ub genere; ergo (utlicien 
rer(aluacar vniger(alitas genccis per. ot- 
dinem , ad (alas (pecies poffibiles . 
Refpondent A u&torcs 2. (cac. no pro- 
»pter ipsá vniucrfalitatem geacris requiri 
plures. (peciesactu cxiftenies , (ed (oluad 
-exiftentià perfe&tam naturg generica 
/ftatü connaturalem ejus «Sed contrà , t 
quia hac rationc non folum plucium y led 
-omnium proríusfpecierü fub genere pe 
"fibilium exi&&cia requicerernz, vt genus 
«eset vndequag; perfcétüs i tgiuur modo 
-de facto genus cxi(Lir X colecuatur, qut 
fufficit ad (tarum eius connacurslean uge 
wovlpcticbusíab ea pallio isa go 4 
é finc iflis,quas de fadto/ub4c habeo 
(«rati vna duntaxaz jacolu ni» Jd ian quta 
E Pp 2 gra. 


460 


gratis damus, quod genus exiftens in voi- 


ca fpecie non haberet omnem perícitio- «fed 


nem;quam haberet in pluribus , (ed pro- 
pier hoc non dc(ineret eíse genus , qui 
talis perfectio eft prorfus ei extrinfecaz zz, 
vndé animalitas hominis dicitur perfe- 
&ior,quam equi, ratione tantum diffcré- 
tiz adianttz , ficuc etiam de fa&o nó dc- 
finit eíse genus , etiamfi non exiftat fe- 
es pr ebus perfe&tieribus pof 
re in aliis(peci ieribus po 
fibilibus t qiit idem fuo modo dicendü 
eíset de f pccie, Cbené notat Hart.diíp. 4. 
fe&.4. 11 admittatur inzqualitas quoad 
mer indiuidaales intra latitudine ciuf- 
em fpeciei. Tum tandem, quia quando 
etiam haec omnia admitteremus , nó pro- 
'bant necefsarium ;eíse fimpliciter macu- 
tám gencricam tali modo exillere , («d 
ád fammunm naturaliter ítà efse debere . 
94 Et hocmodo (atisfit fundamento 
fecundz (cntentiz; non .n. nece(ditaiem 
oftendunt, fed (olam cógcuitatem, quod 
sa&tu (ub (e habeat. plures fpecics , 
n. tuxtà naturalem retom difpofitio- 
tiem vtiq; magis debitum eft generi,quà 
fpeciei , quia| naturaliter loquendo (ub 
omni genere nobis noto inueniuntur pla 
tes (pecies exittentes, vbi (übquibu(dam 
fpcciebus non fifi vnum duntaxat indi- 
uiduum reperitur, vt patet de Sole,& Lu- 
naj tum quia multó magiscontert ad (ple 
dorem vniucrli , & ad varietatem rerum 
fnultiplicatio fpecierü , quàm idiuiduo- 
tum; & inhoc feu locuti funt veteres 
ilii Auctores , qui pro (ccunda (entendia 
adduccbantur. , 
Cótra hanc concluf.inftant 1. pluribus 
Arift. tc(limonijs, quibus docet generis 
plurcs debere c(le di fferentias ncceffarió, 
plurefa; fpecies, ità loquitur 1. Topic. c. 
3. loc.29.& cap.6.loc. 71. & 3. Mer. 10. 
& 7.Mct.4 2.& 10. Met. 14.& alibi (zrpe. 
Dcindé rationibus , Tom quía nequit in- 
telligi genus per vnam differenciá diuidi, 
K ad vnam (pecié contrahi, nifi fimul ab 
alia condiuidatur , & in alia fpecie repo- 
matur. T( 2. quia diffcretiz fpccificae süt 
oppofitz, & veluti cótrariz ,cxiftentc au 
tem vno contrariorü debct cxifierc, & a- 
"Bud 2. Carli 48, T j.gcnus nequit cfc fi» 


e&ioné quà pofsetha- q 


Difpa.V . De Veiserfalibusim parties o 


* differentia, cá qua conftituit (peciemy 


differentia facit actu, diffctre (pecie 
-con(titutam ab omoi alia fpecie; quod e(- 
fc acquit , nili alize Ípecies actu eti à: 
d rd am aote goo 15 ad 
tes (pecies eft potentia naturalis, 
"bet reduci ad a&um , ne o A 
c 9$ Refp-Arift. velle dumtaxat , quod 
plures relpiciar fpecies poffibiles, 
uia hoc fufficit ad cius vniueríaliratem 
"metaphyficam ; Q (i alicubi requirit exi- 
"lientiam aQtuálem earum;cunc vel loqui- 
;tac de genere phyfico, hoc eft, iuxta na- 
turalca rerum dif poíitionem , quo fenfu 
«oncedimus plures exigere (pecies in exi- 
ftentia reali , vcl loquitur de genere logi- 
€o; qp plures etiam a&tu exigit fpecics in 
exiftentia obieckiua . Sic etiam dicitur ad 
rationes; Ad 1. ex diuifionc generis fae 
a per differentias vtique 


neccífarió tefpicere. dcbcre. plures fpes 


Cics, non tamen necc(larió 
po«cerunt cócipi plures (pecies 
quz inuoluant naturam gcnerici 


parté materialem có(tituuuam ipfarume , - 
Ad 1. negatur diffcrentias feci : 


ptoprié cótratias » quia .carumoppofitio 
pocius reducitur ad priuatiuam, quatenus 


vna femper cft perícior , alia "e: 
eftde 


tior. Ariít.aüt 2.de Coelo locutus cft 
contratijs proprie dictis,& non dc omni- 
bus oppotitis , de quibus potius.dixit ip 
poftprzdicam. vt notauit Auerfa q- 10» 
e nó cffc acceffarium hoc exifterc, fi 
exiftit illud. Ad 3. zqué cocludit deípe- 
€ie,q» ncqueat cóferuari in vnico indiui- 
duo,quia ét talis diffcrétia nameralis di« 
ftinguit nümericé indiuiduum , q» coafti- 
tuit, ab oí alio; negatur itaq; minor quo 
ad (ccüdà parté,quia differecia diftinguit 
fpecié,q contlituit , non folü à (peciebu 
actu exittétibus;fed ét po(libilibus diftin 
Gione rcali negatiua. Ad vlr. illud plus 
probat, velit Aducríarius,cü.n. potcn- 
tialitas gcneris nó fit ad duas differentias 
uh,ícd ad (yncathegocematice infinitas, 
cócladit genus debere fub (e cótinere de 
facto fpccios infinitas ; patet igitur cx di« 
Gis q.4.praced. di (p.dub; 1.qüo potencia 
generis , & «uiusliber vniucr(alis lit nae 
turalis ad (ui mulciplicationé; X nc potc* 
tja 





S AC 


t^w AUi 


* E .. €ajnonautem logica, quz confiftit in fo- 
M lanon i 


E -— 


—— QI. cn Genus plures requirat [pec.eos hac ind.j4rt 1T. 461 


tia ipfa naturalis dicatur ese. fruftra in- 
quit DoGtor 4.d .49.q- 16.$..4 d primum 
; mentre cit vt tit redu&a ad 
i&um in aliqua fpecie, vel indiuiduo , fic 
enim non fruftratar potentia fccundum 
tom. velfpecié ; & idco fi genus 
vnam axat haberet fub fe fpeciem 
inaGu , eius potentia naturalis non di- 
ccretur fruftra ; Imó illud commune dí- 
- &um, fruflra eft illa potentia, € c. ex- 
. plicact (olet de potentia naturali phyfi- 
Metas elicn ad f ulti 
) vniuer(alium ad fui. multiplica- 
tionem ex di&tis ibidem. mend 
bd. T LC VE 9.$. 1s 


"Quo fenfu y € anve&tà bic definiatur 
XT PUVsuM vor: 


4 56 Por c.de fpecie (ub fine agit 


de Indiuiduo , quia eft proprium 
- - seluscorfellatiuü , potat au! Tauar. c.de 









yftantia 9.2. $. Tertio fciehun. ; efie 
wt n deme iui echec 
Ts m 'o(hec.n. unt y ; ima 
3 politum ac perfonam indiuiduum 
^ a fingalare& vnum numcro 


t 









! | C , 
"ognat diuidi in plures partes fübic- 
i .m plura ifetioté v het albedo, 


- .- hic ipis", mquoliber prexicamento 


feperitur cám f.fuübflátia, quàm accidé- 
tis;füpppohtum véró reperitur tátur 
praedicamento fubttantiz , & di 

ud , quod eft a!tcri incommumg 


- 
^ 


* Thy ^ , ^ 
tàm vr quo.i- ficut forma fübicé&tejquàm 
?vt quod 4i, ficut (uperius infet iori, wt eX- 


plicat Doétor in 1.d. 2.9.7. $.44d prima 
uejlioncm Perfcna tandem reperitur 
tantum in gcBicre naturz intellectualis , 
Vnde yt notat. Doctor t. d. 23. q. vn. $. 
VI quxftionem, definiwirex  Ricar. 4. 
dc Trin c. 22. quód fit intellectualis natu- 
tz incomtunicabilis cxiftétia, 1ta quod 
fuppfitum addit fupra indiuiduii, quód 
"BC fubftantia, & períona füpra füppofi- 
tix,quód fix fubftantia inteile&ualiss& 
fic ifta tria fe habent vt magis'amplum ; 
vel minüusamplum , nam omnis pcríona 
eit (uppoltitum fcd nó é contra , & omne 
fuppotitum cft vnum numero , Ieniudi- 
uduum,fed non é contra . 
Logrea L 









97 Rurlus,vt notat idem Tatar. q. de 
fpecie $. Quartà fciendum jind:uiduü , vt 
c » poteft (ümi pro fecunda intentione 
attributa illi , cui repognac diuidi in plu- 
ra feipía.i.in plura inferiora ciu(dem ra« 
tionis , quorum quodlibet fit ipfum , eo 
modo quo diuidi folet voiuerfale , alio 
modo primo intentionaliter.i. pro denos 
minato ab illa relatione rationis; Primo 
modo fümptum duplicem potcft fundas 
re telationem rationis , vna dicitur (übi 


" cibilitatis, per quam conftitu:tur corre 


itiüum fpeciei , fub qua ponitur imme 
diaté, altera pradicabilitatis , qua confti- 
tuitur potems pradicari , non de aliqua. 
inferiori,fed de feipfo; luxta hanc tripli* 
€em confiderationem tres quoque affi- 
gnat Porph. inditidui definitiones. Pri« 
mà c(t indiuidui primà intéuioniliterca- 
pti,quz talis eft , Indiuiduum efl cuius 
tolleio proprietatum ín nullo alioea- 
dem erit, quz propticratesillis carminis 
Dus dcfignantur , Forma; figura, locus s 
tempus cum nomine , fanguis , "Patria » 
futit feptem qua noti bábet vnus , & al- 
ter .' Alias duas tradit de indiuiduo pro 
fccunda inteotione, vnam quidé ex pars 
te 2 licabilitatis dicens ; Indiniduu eft 
illudyquod de vno folo pradicaturyake- 
ram ex parte fubijcibilitatisy fic Indiuie 
duum efl quod continetur fub fpecie. 
Dubitatur ereo in prefenti; am per has 
fin'tiones explicetur aliqua ratio coms 
nis , inqua vltra conuenientiam fpes 
cam conucniant quoque vt indiut dua 
üc; deinde an finr recté a(Bignatee;Qauo- 
ad ptimü dubiü Caict.c.dc fpecie, Alberte 
Soto, Tolet. Louan.ibidé Morifan.& Paf 
pend to.2. Met.d.24.nu. 1 1. Martinez && 

c [pccie q.3.negát indiuiduü hic defcrie 
bi fub aliqua rationc cóvuni quia nalla 


talis affi gnati poteft , cüindinidua intet 


fe fit primó diuerfa; vtindiuidua funt, VE 
€t ftequcoter docet Scotus 1.0.3.9.3-F» 
2. dift.3.quzft.6.& 7. alibi , ac prc 
dc volunt hic. definiri indiuiduüm con 
fusé [imptum , ita quod omnta 1mme 
d:áté defcribantur , nullum tamenec 
expritmatur detxermiinaté, ficür de Indi 
duo vago dicere folemus ; quód 
guiticat rcm yram communem , fed par» 
Pp 35 tud 










4 
" 





462 
ticulatcm , fumptam tà indeterminaté . 
* Dicendum tamen cít;po(fe per has de 
finitioncsexplicari rationem indiuidni ,. 
vt fic, vniuocé communem | omnibus in-. 
diuiduis,& de fingulis pra dicabilem ina 
Quid,qua ratio commuais habcbit mo- 
dum przdicandi fpecici. Conclufio pro- 
culdübio cft de mente Do&oris,qui con- 
cedit ab vltimis differencijs , & conftitu- 
tis per cas ab(trahi po(ie ab intellectu ia 
| adaquaté concipiente rationem commu- 
nem in quid , vt conftat 1. d.2 3.q. vn. in 
finc & clariusd.26.q. vn. Y. vbi, & cius 
Expofitores przfertim Lichetus , idem 
colligitur cx 1.d.2.q. 3.8. 4d illa vbi do 
«ct hanc propofitionem effe conceden- 
dam fingulare efl vninerfale , quia licet 
quod concipitur (it finguláritas , modus 
tamen;(ub quo concipirur , eft vniuerfa- 
litas,quia quod concipitur,vt cócipitur, 
habct ind fferentiam A ha: quod etia 
tepetit 4.d.13-q. 1.infra T; idem quoque 
ids q.12. Vniucrf.in fol.ad AC ait; gp 
indiuiduü, vt (ic., e(t fpecies re(peQu in- 
tention;s, & fequuntur eius Expofitores 
ibidé,vbi Brafauol.prefertim explicat in- 
iduum , vt fic cffe vniueríale dcnomi- 
natiué.& effe aliquod illoràquinque;né- 
fpeciem, quia exercité pradicatuc de 
eng illo indiuiduo, Gicerià Tatar. loc. 
cir.& Barg. 1.4.24.in finc $./4d qugflto- 


tic & ait císe mentem Doéctorisq 7.& 


$.Vniuer(.& Fuent.q.8. n. 3 3. (cquuntuf 


^ 


Recentiores pa(im. Kuuius c.de fpecie - 


q.6. Hurtad, di(j.5 .íec.7. A rriag. dilp. 
m. £5Compluc.di(p.6.4.6.X f: uec S.T 
T-p.q:39.art.4. quem fequitur Caict. ibi 
Gi immemor alibi; vbi etiam Sàcius Do- 


— *&or bene aducrrit, quod non dctur 1(Le 


Ventepas communis indiuidui (ccundü 
£em,fed folum fccundum rationcm, qua- 
tenus à parte rei nulla ci corrc(pondet na 
tura communis, qug per talem conceptu 
adaquaré exprimatur » ficut regular;ccr 
dere folet generi, & fpccici , vc 
humanitas, (ed co;cefpon- 
omnes fingularitates rcalcs 
se, & inadzquaté conceytz qua de 
gana conceptus indiuiduationis , vt. fic , 






| (ogpacitus dicitur inadaquatus. 


99 Probatur auc ; um quia definitio 


Difput. V. De Paiuerf. ín partic. xut 


"JJ 


































uu VIP " 
! » pd 
* "i ^ 

Te ^x 
p E: 


indinidui, vt fic, eft communis omnibu$. — 1 
indiuidais, ergo aliquod commune ipi$ ^ 1 
peceam exprimitur, & quidemcommu* —— 1 
ne vniuocum , quía zquiuocam definiri 
non potcít; Tü quia ti hic non definituc 
ratio aliqua communis indiuiduorü , nec . 
defi niri pote(l,ergó tot a(fignandz erunt. 
dcfinitiones, quot süt indiuidua; T i quia 
indiuiduo,v: ftc , apponirur figna quáti- 
tatis,omuis;nullys aliquis, dicimus enim 
omne indiuiduü,aliquod idiniduü, ergo 
e(t terminus communis, quia hzc süt ti». 
gna termini commánis. Tum euam, juia 
hic fyllogifmus cit bonus; vr ait Rauius s 
Omne indiuidoum e(t incommunicabi- 
le, Petrus cft indiuiduum.ergo Xc.Sed (a 
nihitcommune datur -indiuiduis vniuo- 
cum, eciam vindi dua funt , crít vitio 
fus,quia medium erit gquiuocudm, aut tas 
liter analogumsquód cius vnitas non fuf-- 
ficict ad vniratem medii , qua ratione, 9 
Scotus 1.d.3. q. 3. demonitrat vniua 
tioncm entis. Tum tàdcin, quia pofsumu: 
indiuidua cona, cic, juatenus funt timi 
lia in hoc,quod non func vlterius diu 
lia in plura inferiora , ergo vniuocé con. 
ueniunt ip ratione idm dui 
Sed cótra obiici folet 1,quia fi "v 
mis differcoti's abftrah: potefl ralis radio 
commun s,que hicdefiniaturgà nO crüt 
primo diuecizrqnia in aliquo 4uidditati- — 
ué conucment ; Éa€ habeb pes Ice- 
tuia 1mpliciter limplicé , & vlrimó de- 
nlantem, quia adhuc tetola poterüt 
ptum communem, & proprium $ 
dcm dabitur, sus in infinitü » 
«quia fi viumis. differentiis affignari po- 
tclilid , in quo conucatunt , & perc 
Sfibncadm erit rato de ills differen 
tspcrquasdifleruntque fantrationes, ——— 
s Doctor probat 1.d:3.q.3.vltimas 
cenuas non incladcte. conceptum 
enus qu:dditatiué; & hoc e(t vnicum fun-.— 
dameatum A duerlariorum, E 
1co Kelp.hasrationesprobarefolü.p — — 
ab vlu mis diffecentiis nequeat abitrahi 
concepuis communis ada quatus, & rea- 
litatem impottaps, nam fi calem conce- 
prum communem habcrent , tunc viique 
non forent a parte rei primó. diacr(z 5 
quia conucnicenr ia rcalitate, vc Petrus » 
& 


YN 


d 

































€— 


& Paulus in humonitase ; f percoatc- 

- . quens non eflcn vitis d: freni dg v ora 
|^ pa ruris deberent alijs diderenu)s o t- 

i ferre, item nó haberep: concepium c m- 
A0 Her gsfers veter quia cilet retolubilis 
e vlieriores conceptus , qu'àans propr a 

t. vndc nec rca- 












realitatcs corre fj 


. f&di, fed deberet dari vIterior procetlus , 
& fic in infiaitum erit proceílus in reali- 
| — tatibus ;at ponendo, quód ralis cóceptus 
—  abíira&us, inquo conueniunt, fit inada- 
/— Qquatus  cuitatur talis proceffus in conce- 
gpribus, quia indiu:dua confiderata fub il- 

| doieitee cómuni non d:ftinguuntur rur- 
——— fus per alias differétias indiuiduales , (cd 

1 per eafdem adzquaté , & claré confide. 
yatas ,yt bene notant Ruuius, Hutt.& Ar 
tiag. cir, Sed inftabis adhuc fecuturum 
goceffum in infinitum in cóceptibus in- 

.. adequatisjquia cü ab hac, & illa heccei- 





ni Negat kurtad. $.69. cófeq. 
jia r primum actü abflra- 
di ue lum Iadi 
tract Minfonmi hac RicuppuR (i: 





— gnanctinillis racio iadiuiduationis , qua 
—— abfirahitar, (ed tantum remanent conce- 
«pius differentiales,: qui funt primo di- 
herfi;& 1deo non datur proceíius in infi- 
fit (ed in prima abflractione datur fta- 
tus. Hac refpontio füpponit vnum falsü; 
quod nimirü cum fit abftractio (uperio- 
tisab inferioribus,quodammodo fcpare- 
tur ab cisin eüc obicétiuo y quod eft fal. 
füm, lic. n. ficret abitractio mendax , vt 
docct in fimili Do&or 1.d.2.q.7. $. Te- 
| fiendo; verí.cum autem infers, quod ma- 
hifcité pacer, cum enim animal przfcin- 
diturab homine , fané non ob id home 
$rarfcinditur ab antmali licct .n. hzc mue 
| taa pr&cifio f:cri poffit inter fuperius, & 
ditferentiam illud contrahentem;non ta- 
1nen inter fuperius, & inferius, quia inte- 

tius cflenuatirer incladit fuperius. — 
|o 101^ Quare potius concedendü cft fa- 
€&ta abiliactione indiuiduauonis ab hac, 


Jitas differentia cífet prac:la ratio di ie- 


For Q.H. Quo fesfuTadiuiduum definiatur eMrIV.— 465 


& ila haecceitates manere adhuc ra*ioné 
«oueniendi 15 Hiis ob aliacam rationcm 
h. ctanieg non fequitur procefdus ia ia« 
finum , (cd adbuc deber dari ftauus ino 
prima abftractione obiecrina , quiaratio 
conuenicndi,qea manct in illiscft eadé, 
qua fea clab(tracta fuic 4 vnde fi fecun- 
$Ó, velteruió redeat intclleótus per va« 
rias rcflexioncs ad. illam abllrahendamy 
dabitur vtique proceffus in infinitum in 
przcitionibus formalibus .i. 1n actibas 
iprelledtus,non tamcnin obicctiuis , quia. 
ratio; quz abftrahitur per fecüdü,& cer» 
tium actum , cft cadem, quz abitracta 
fuit per primum; nullum autem cft incó- 
ueniens admittere proceffum in infiniti 
in przcifionibus formalibus, quia poteft 
iatelle&us ad libi: cedire ad huiufmodi 
-abtira&tiones faciédas ; (cd bene incóuc- 
nicns foret , fi daretur in obiectiuis, quia 
tunc admitteretur in indiuiduis-infiaitac 
rationes cómünes,& gradus couenicndi. 
* 102 Secüdo obijcitur ad idem]; Tum» 
quia indiuidunm definitur à Porph.efTe 
id, qy de vno tantam praedicatur , & caius 


» proprietatum connexio in nullo alio re- 


Lage e maie commune pluribus, 
Tum 2-quia formalis ratio: differendi ne- 
quit cíle ratio cóuenicndi, (ed indiuidua- 
tio eft formalis ratio differendi , ergo in 
€a nequit effc couenientia. Tü 3 quia ta- 
lisratio cóis implicateffet enim fimul, &c 
Ícmel cómunis, & fingularis, communis. 

uidé,quia cóuenit omnibus indiuiduis g 

ngularis autem, quia et fingularis ipfa » 
Tum 4.quia tác cocipi poffet natura hue 
mana cum indiuiduauone illa communi s 


qua faceret compofitum, quod non eflet. 


c«ommune;nec fingulare, noncommunes 
quia fi€ natura illa non effet indiniduata » 
ncc tingulate;quia fic ratio indiuiduatio« 
nis non ciet communis, (ed jars 
Tum 5. fi indiuidua vt talia , ali- 
quam d communem : 
etiam fpecics,vt fpecies.i. quoad | 
tias Ípecificas , non confiderando , quodi 
fint haius,vel illius genaris , hàbere potee 
rum talem rationcm Les qi ira 
fit media inter proximum genus, & ipe» 
&cs. Tüm 6.quia fi daretur ialisratio có- 
munis ; hace deberet pur Der 

Pp4 dí 


P. 


Y. 


B 
* 


am 
v^ EE 


yp «- 


464. 
differentias indiaidaales , hoc autem im- 
ce nam quod eit contrahibile pec di£ 
erentias indiniduales , non ef intra ra- 
tionem indiuiduatiouis,fed effentise (pe- 
cificz . Tum 7- fi ratio indiuidui effet có« 
munis omnib. hzc effet praedicatio me- 
diata; Petrus e(t homo;quia mediaret ra- 
tio indiuidui humani inter Petrum; & ho 
minem. Tum $. poftquam Porph. tradi- 
dit pra fatas dcfinitiones , fubiungit hac 
exempla , $ocrates boc album, eego haec 
omn a indiuidua immediaté deícriptit , 
& confusé, non autem aliquid commune 
ips. Tum tandem , quía (i dati pót con. 
ceptas indiuiduationis didus in quid de 
vltimis differentijs idcm quoque de có- 
ccptu entis poterimus , & debebimus aí- 
ferere contra expre(fam mentem Scoti r, 
d.3.q.3:F. prz'crtim,cum non imporcet 
t£ealitatem adzquité cognitam ; vt docet 
1. d. 8.4.5. prope finem : 

103 Reíp. ad rz. Tatar. in Petr. Hifp. 
c.de fpecie, $ Tertio fciendum , indiui- 
duü (ecundó intentionaluer captum prz- 
dicationee xercira prdicari de pluribus 
numero differentibus.(-de hoc,& illo in- 
diuiduo per modum fpeciei,fed przdica- 
tionc (ignata dici de eno folo. At hzc fo- 
latio non (atisfacit, quia fi pro fecunda 5 
ifitentione induit modum fpeciei , nó fo- 
lum exetcité, fed etiam fignaté pradicari 
debet de immo hic e(t proprius 
rhodus pra dicádi ( pecieiratis; praftat er- 
8o t (icut talís ratio cóis indi- 
uiduorü, vt indiuidua funt, eft (olü cómu 
fis,vt modus, fed fiagularis, vc quid , itd 
DE cóuenitj& de vno (olo prz- 

| » vt quid, fed de pluribus , vc mo- 

m exercité, quà (ignaté; nec repu- 

gnat indiuiduum confuse ; & inadz quate 
€ógn:tü przdicari de pluribus , fed tantü 
illi r, t;quádo eft claré, & adaqua- 
1€ cognicim. Ad z.dicimus ad min.quod 
ind iüjduatio io cói , & confusà cognita 
non eft ratio diffcrendi, fed ipfamet per- 
fe, & adgquaté cognita,quo modo ex- 
| per Petreitatem,& Pauleitacem, 
ideó quamuis indinidaat:o , vt quidsfit 
ratio t , fà confusé cognita cli 
gatio couenrendi,vt modus, (cu denomi- 
Batiüé « Ad 3. cllct cóisy& fingularis, (cd 


Difpu.. De Vuiuefalibasim prit 


non codé raodo, nam cffet fingularis , we. 
quidycóis, vt modus. Ad 4.natura conces 
pta c indiuidustione illa cói non effice- 
ret cópofitum aliquod vnum in intelle&a 
noftro, quia indiuiduatio non concipitur 
intali ftatu per modü cótrahentis , & de- 
terminanus ,fed potius per modum cone. 
trahibilis, & decerminabilis ; quod ti có. 
cipetetur az quaré ,& di (t:n&é,vtiq, cf- 
ficeret quid vnum, quia tunc cóciperetur 
fingularis, vt vcré eft in fe Ad s. conce- 
dimus idé iudicium fieri potle de differcm 
tijs [pecificis adinuicem collatis , ticut de 
indiuidualibus, quod licét si proprias rà 
tiones non conucniant ia aliquo illorum. 
generum, quz diuidunt , conueniuntta- ——— 
men in hoc, quod habeat fimilem modá , 
diuidendi geuus,& coftituendi (peciem » 
quá rationé cómunem defcripit Porphe ; 
cap.dc diff. cuns ait differentiam effe, 2» —— 
^» cft diuifiua generis , & conftitutiua vx 

peciei , & talisratio communis fpecies . 
rum,vt fpecies (unt, nó mediat inter: 
ximum genus,& (pecies,quia non eft illi 
cóuunis, vi quid , fed tantum«t m 

104 Adfextum dicimus; : 

eft contrahibile per di 







-—- 





, 
e 

LE 

de 


min indui 


AM AI 


duales,vt quid, & velat &.. 
lis ad illas, vriq; reveraefleetlentiiàfpe- ^ — — 
Cificá quia fpecies: iddi&atalérea- —— —— 
litatem pre(efcrredebet,vcfüpradiximus ——— 
retine Ati " non; d 

quod cttcostra tantü, yt : 4 
vcluti conceptus inadzquatus eiufdem ————— 
realitatis confusé cognige ,vt eftindiui- ——— — 


duatio tn cómuni , hoc .n. dicitur (pecics 
tantum,vt modus.A d 7 non eft inconue- 
niens inter indiuiduum; & (peciem infi- 
roam dari mediü per rationer , licét fint 
immediata à parte rei licut etiam q.prz» 
«td. att. 3. diccbamus inconucuicns non | 
esc indiuiduum cffe gencri immediatum. 
pet ratione, efto fit mediatü à parte rei ; 
vcrü tamen cft, quod iodiuiduum hama- 
nuim;vt fic, non ponitur in predicaméco 
vt inedium inter Petrü, & hominem,qui 
ibi ponuutur natura, à realitates, no au- 
tem mod: naturz,& puri cóceptus inade- 
uati, qualis eit indiuiduatio , Ad 8.tra- 
it illa exempla, non quia imncdiaté de- 
finiantur Socrates , & boc albü , (cd quia 
omnc, 


t 


bà — JI. Cio fenfu Indiuiduum definir. ete-IV.— 465 


" omne, qnod figoatur infecundis incério- 
id Lima in primis , vc (upradi&ü 
- ft dc exemplis adductis à Poryh.pro cx- 
JV  plicatione dcfinitionum generis , & (pc- 
|. &ici. Ad vlt. concedit Lichet. loc.cir. ens 

pofíevniuocé dicietiam de vltim s dif- 

fcrentijsco modo , quo dicitur dc Dcó , 


x 


& creatura, quia vt fic dicit conceptum 
i uacum. nullam prae(ctecens reali- 
ci zatem , nontamcen eo. modo,quod dicitur 


, dedecem przdicamentis, quia vt fic. di- 
. .. €itconceptum adzquatum , & realitaté , 
| Tfepugnat autem vltimis differentijs con- 
uenire in realitate , cum in ea. fint primà 
: dhuer(z, & in hoc (cnínait procedere ra- 
—. — tjonesScoti 1.d.3..q. 3« Sed. quia de hoc 
; agendum cft in.Met.: poteft pro nunc di- 
ci non cífc.candem ratjonem de. vItimis 
diffcrentiis ad cócepum«ómunem hec- 

| — eeitatis ab illis abitcahibilem comparatis, 
Wr c & ad cócepum communé entis , etenim 
ad iftum comparantur velut contra hens 
ntrahibije , ad illum veró- vt inferius 
uperius , prz dic tio autem fu- 

de infcrioti femper ett quiddia- 












— Agit us 
trou:5. Log. pun. 3.vbi ait , quod licet in 
— fententia pcz (cindenaium formaliter tan- 
— £üm ,'& cx parte a&tus , poffit prafcindi 
io communis omnibus indiuiduatio- 
nibus, ac ctiam ipfis indiuiduis formali- 
ter fumptis, camen in fententia praícin- 
détium etiamex patte obie&i nequit ad- 
miti calis ratio cómuuis, quia PY ciat 
| indiuidualis nó cft re(olubilis.in duos cà- 
&eptas,quorum vnus lir ratio conuenien- 
di «umaliis , & alter ratio differendi., 
quia primus cóceprcus non attineret 

ad rationem indiuidualis diffecentiz, fed 
edzquaté conft ituitur per fccundü,cum 

15 à. conceptus tit. facere vlti- 

mo differre ; Foncius cx codem fundamé 

to idemtenct di(j.7. Log. q. 2. Sed hec 

ratio, ficut & al;zz , quas ib1 Poncius ad- 

| ducit, coincidunt cum modó rcíaus , & 


iam foluuis ,ncq; aliud ad (ummum pro- 
bant sni(i abvltimis di&fereariis abítrahi 
non poffe conceptü cómunem adaquatii, 
ac rcalitatem importantein, vt importare 
folent cóceptus generici,& fpecifici prz- 
dicamenrales ; & praíeram rationes Pó- 
cij 1n hocíenfu procedunt, vt patcbit di- 
fcurrenti perillas  & liquido conftabic 
difp.9. Met. de principio indiuiduatio- 
nis, vbi curíus de hac cc redibit (ermo , & 
exad&ius de-hacre di(putabitur cum his 
duobus Recentioribus; interim nota Po- 
cium in ea ip(a quzítione non faris fibi 
con(tare , quia (ub n. 18. conccdit , quod 
fi rgularitates , ac indinidua omnia , qua 
talias fint comceptibilia conceptu tam de- 
tetminato,quam oancs homincs, qua ho 
mines; & quod edam tnt tam fimilia in- 
ter (e & dcünibilia vna definiuonc vni- 
uocé competente iplis, quod & (uprà 
conccil'erat. in eadem difp.n.7. & tamcn 
negat ibidem hinc (cqui, quod cóueni;nc 
in aliqua rationc abflra&a ab iplis , & 
pracifa » que plane. e(t manifetta coura- 
di&ia,vt loc.cic.difp.9. Mctapb, demons 


ftrabitut ; codem quo js modo procedüc 
rationes, quibus idé Au&tor probat difp. 


7-Log.q- j.n. $$. differentias vluimas (pe- 
-€ificas.non conuenire. in aliqua ratione 
differente vlimz , alioquin. non client 
vltima , probant enim non polse conuc- 


- nire inzali racione ; quz fundctur. in ali- 


qua reelirate, & fit illis cómunis;vt quid; 
quod autem in. concepta imadze juaco. àl- 
lis communi , vt modus., conucnire ne- 
queant, minime probant. 

10$. Quoad 2. dubium, vt conftet de 
fafficienuia definitionum,quas ex Porph. 
retulimus, notandum eft, qp per cas Por- 
phir. non definit indiuiduuiu vagum , (ed 
fignatum vt patet in exéplis ab ipfo ad- 
du&is Socrates, & boc album jid -n. indi* 
uiduum proprie dicitur de vno (olo p 
dicati ,quia illud detis 
indiuiduum veró vagü nó niae quid 
etadicadder plura fu 
ne nam v, g. aliqvis bomo idem (onat » 
Q hic , vcl illehomo , & hic eft proprius 
modus figui&candi indiuidui vagi,vt,di- 
ximus quett. $ prac ed.difp.ex Scot«q.12« 


predicam, & licec in.crdum in propofi- 
tonc 


difiücttoe . 


iis 
466 
tione cius fignificatü reftringatar ad fup- 
pofitionem determinatam iuxta exigen- 
tiá przdicati, vcl fubicéti ; quod requirit 
3llam reftri&tionem;aur ex intétione pro- 
fcrentis , vt cum quis dicit quidam bomo 
futt occifus,nam ex intentione fic loqué- 
tis ly quidam determinate (apponit, ab- 
folutd tamen , & cx matura fuafemper 
plora fignificat indetermmaté. 

*. Sed quamuishic defimiatur indiuiduü 
fignatum, nonramen definir particu- 
laritcr tentà f.pro Petrojaut Paulo,quia 
fic non efl definitionis capax , vt dictum 
eft difp. 1.q.4-ar.3. fed vniueríaliter ten- 
tons nimirum pro concepra indiaidui in 
communi , quem ab eis ctiam vt. indiui- 
dua funt, abflrabi pofíe iam demonftra- 
mimus , fic enim indiuiduü eft capax de- 
finitionis, cum induat modum vniucr(a- 
lis.Diccs,hic definiri indiuiduum;t fic , 
ergo non fub ratione vnincrfalis « Refp. 
vcrum effeaflumptum , quatenus ly vt 
fic excludit conuenientiam indiuiduorü 
in illa fpecie, quorom fant indiuidua;no 
"gutem conuenientiam in aliqua ratione 
€ommnni rationc indiniduationis przci- 
&&. Diccs rurfus,hic definitur indiuiduü, 
hen predicabile quoddam de vno 


olo dicibile diftin&ürn ab alijsvniuer- . 


falibus , crgo nonpoteft definiti fub ra- 
zionc irídiüidui in cómuni , quia fic prz- 
«licaretur de plüribns,ticut alia vniucr(a- 
Aia;& prafertim nom diftingueretar à Í 
"«icquia predicaretur de lioc,& illo indi- 
aiiduo, vt de pluribus numero differenti- 
m Refp conceffo antecineg. cofeq.ad. 
uc cnim bene ftatjquódà fpecie;ad quà 
reduciur,& ab alijs vniuer(alibus indioi- 
dunt in corbmoni diflinguatur , quia.» 
7 Npecics,& alia vniuerfalia de pluribus prie 
&licantur, vt quid, indiniduáü veró non ni- 
"fi vt modus, ficut fipgulare non cft vniuer 
fale,nifi tt modas cx Scor.cit; 
106 In illa igitur prima dcfinitione in- 
Qiuidu: , qua dcfinicbacut indiuiduü pri- 
tnó intentionaliter captum , & dicebatur 
Üescuius colletfioproprietatu in nullo 
alie eadem erit , definitur ratio indiui- 
"duatiohis realis in communi in concre- 
^"ojhoh eft autem iniclligepda hec. dcfi- 
" hiug de eifdem numero. proprictatibus 


Difp. V. De Vuiuerfal. in particul. 


accidentia extrinfeca colleétim fumpta 
.et ait Doétor loc. cit.$. 4d auttoritae 


;$num indiuiduum: cíle alteri timile;8 



















itnhoc enim (cna non folum tota colle. 
€tio, fcd ex aliqua ex illis-poteft effe — 
in codem fübic&o , quia nó poteft idem. 
numero accideasnaturaliter. e(fe in duo- 
bus fübieQtis,fed ett intelligéda de acci- 
dentibus omnino fimilibus ; quia fecan- 
dum communem naturz coríum nullum: 
indiuidamm cft alteri lumile 10. omniuam 
proprietatum colle&ione , fiue fit acci- 
dens indiuiduum, fiue fubftantia ; qnod 
addimus ob maltos , qui dicunt hanc 
definitionem non c ehendere; niii 
indiuidua humana, & bruta, juia inquiüt 
indiuidua reram inanimararum non ha« 
bere proprietates contentas in illis car- 
minibus,& quia aliquádo ita inter fe süt 
fimilia , vt inter illa d/ícerninequeat, vt. 
patet de duabus partibus aqu » albedi» ^ — 
nis,aut ligni inter fe. Sed quamuis veram —— 
fit cx. illis m: magis iater fe 
diftingui ,& diícerni indiuidua animata , 
quia plures earum participant »i 
nimata , tamen negat: ncquit y. 
inanimata ex eibi cà 


ticipant,fufficientet ir 












tionem etiarn aliquo mod 
derc indiuidua inanimata , & x 
neà; Quamuis a(it hec definitio noi 
effentialis  & quidditatiua, qnia res noa 
funt indiuiduz per aceidétia,led per pro« 
prias differentias indiuidaalcs cis incrine 
fecas,ac rcaliter identificatas y vt probat 
Do&or 2.d.3.q.4. & (cq.clt tamen (aff 
&ienter defcriptiga, quia optimé infinua» 
tur differeritia nümeralis intriufeca. per 






tes,glo(ans illad Boctij 1.dc Trin.cap. t« 
V arietas accidentium facit in fubstame 
1ia differentiam. numeralem , & ratio 
eft;quia vt dicebasus; nequit naturaliter 


omnium proríus aceidentinin collcótio» 

ne j quia tamen licét hoc tix naturaliicer 

impofli bil) tamen non repugoat de po» 
in- 


i 


cea lane 1900 Pu 


tentia Dei abfoluta , ideó illa de(crijtio 
mon cít in toto rigore exa&a . 
. 107 Alrera definitio Indiuidui,d crat 
illad efe , duod de vno folo predicatur , 
affercbatur de indiuiduo fub róne prz- 
dicabilis yt diximus , & con(equentet fc- 
cando iatentionaliter capto, Vt aute in- 
telligatur modus przdicandi indiuidui , 
aduertendum eft ex. infra dicendis difp. 
to. duplicem e(fe przdicationem, vnam 
formalem, & ditcétam , alteram identi- 
cam , prima cít , inqua przdicatum eft 
aliquo modo à fubiecto diucríum , vel 
inrc concepta, vel alin in modo conci- 
piendi explicitum , vel implicitum, dici- 
tur aurem dirc&ta,quando in ca cít (ubie- 
&um , quod cx natura rei natum eft (u- 
bijci& pra:dicaum , quod natü cft prz. 
dicati, vndc hzc ptzdicatio, hono c(t 
animal rationale v . g, dicitur formalis , 
quia licet (ubiettum , & pradicatum in 
tc figu ficata non differant , differunt ta- 
men penes inodu.a fignificandi explici- 
tum,& iaplici.am , nam przdicatum di- 
cit explicité, quod (übie&um confuse , 
& ideo dici (olet przdicatio doctrina. 
—0 5 "hsS&(cientialis, quia facit (cire aliquid. , 






quod prius non. fciebatur , vel faltim 
non (ciebatut ido , nempé diltin- 


Clé , qua ratione. etiam dici folet pra- 


4 dicatio arrificio(a , quia fini arcis infer- 


tir, qua ali.jüid ignotum notificatur ; cft 

.- euam illà predicatio dicecta , quia dcfi- 

7 mitio naa c(t przdicari de dcfinito. Idé. 
tica vcro predicatio cít , in qua vtcü.que 
extree&uaum codem modo concipitur , ncc 
di(tinguuntur, ni(i rationc ratiocinante , 

vt cum dicimusbogo efl bomo , Petrus 

efl Petrus,& hac pradicatio dicitur na- 

-«  guralis,quia cx natura rei fignificaiz non 
potett verior cíle ; nam vt aiebat. Boct. 
nulli eftverior predicatio , quàm eiu(- 
dem de feiplo,adhuc tamen dicitur pror- 

fus ad (cientiam inepta, quia pcr cam ni- 

hil aotificatur ignotum . ] ! 

108 Hoc fappofito; Tolet.Sot.& alij 

ita explicant hanc definitronem;vt predi 
cabilicas,que conuenit indiuiduo , cü. tit 
tancüm dc feip[o,non fit nii 1dentica , & 
naturalis , ac proinde ad fcientiam. pror« 

fus iuepray& sad cau(iimjuiunt Ari« 


IT. Qu fein Iudiniduum defiuatufigte. I — 467 


ftot.inantepred.& c.de (ub(t.& 2. rior. 
c. 27. docere tadiuiduum de. nullo pta:- 
dicari,quia nimiram predicib;le propci& 
fumptum, vt fic, dealio dicituc , & eius 
przdicatio eft aliquo modo do&rinalis, 
Atquia hec explicatio (ic abfolute fum. 
pra non cít (aic ens,nà pra:dicazio idé. 
tica etiam conucait rebus in vaiuerali ac 
ceptis, dicimus enim homo elt homo , 
animal elt animal ,ad fant alij, vt hzc/de- 
finitio (oli indiuid:10 applicecur,quod ids 
quod folu:n identicé , & non alio modo 
praedicari potett de vao , illuleít indiui- 
duum, res cnum in communi , etfi identie 
cé przdicari pollinc , tamcn ctiam alio 
modo przdicari eis conuenit .f. formali 
ter , & directe de (uisinferioribus. 

109 Sed hic dicendi modas,quocunq." 
modo explicetur, (i intendat negare indi 
uiduo amaem focmailem praedicatione , 
adittendus non cft, nam in peimis cer- 
tum eft indiuiduum accidentis veré , &c 
proprié przdicari de indiuiduo. fu5ftan- 
tiz , vcdocuit Alexand. t. Priorum (cc. 
2.& certé negari acquit hinc cffe przdi- 
catioaem formalem , quia dum dicimus 
Tetrus e$t boc album , ly album tcact 
locum formz refpc&u (ubie&i , & cx- 
plicité dicit aliquid ; quod non dicit (us 
bicctum ; neque ifta przdicato eft na- 
gatoria , vt putauic Tolet. quia ali.juid 
amplius explicatur per przdicatum , fi- 
gnificatur enim Pettum habere ratione 
[ubic&i re(pe&u hu:us albedinis; & ddo 
Arift. in anteprzd. dixit boc album. de 
nullo pradicari, intelligcb it tan quam de 
inferiori,non tan juam dc (ubiecto, vt ex 
ipfo contextu coliigitur. Imó cum verum 
fit, quod docet Scotus 1. d.8. 3. 5. prope 
finemcuiuslibet vaiuec(alis dati propriü 
indiuiduum,nimitum hoc animalhoc ra- 
tionale,hoc rifibile, hoc album, quz dici 
folent ind aidua incompleta , fané ficut 
ha rationes in communi fumpta predi 
cantuc formaliter , & directé de indiais 
duo completo , & fpecifico «e de Petro, 


'q» ücanianl, g» fc racionsdis;titb.l s , ale 


bus, üc etiam fümpue Nec ael lin- 
gularitate. poflunt. adhuc | liec, & 
directé. przdicari dc codea udiuiduo 
complctojuon quidem 


aestadà . 


468 
riori, fed tanquam de fubiecto, refpe&tu 
cuxus babent rationem forma ; omniu» 
namquc indiuidua incompleta fünt come 
municabilia , vt quo , vnde ift predica- 
£ioncs erunt formales, & direótz , Petrus: 
«ft hocánimal, eft hoc rationale, hoc ri- 
fibile , hoc album ; quam Scoticam do- 
&rinam páffim recipiunt Recentiores q. 
dc indiniduo ; Conimb. Amic. Hurtad, 
Blanc. Didac. & alij quamplures; & ille 
pra dicariones fuo modo reducentur ad 
1lla vniuerfalia, quorum fingularia incó- 
pleta praedicantur de completo; & fpeci- 

có, nam ifta przdicatio Petrus cft boc 
animal erit in quid illa vero eff boc ra- 
éionale etit in quale quid,& (ic dc alijs ; 
imó fimiles predicationes potecunt dici 


doctrinalcs , & artificiofa in ref[jc&tu ad 


praedicationem omnino identicam.f. Pe- 
trus e(t Petrus , qura per przdicatum ali- 
quid € explicatur , quà per fübic Gt ; 
vnde reítat folum indiutduum | comple- 
tüm effe illud,quod no ni(i identicé prz- 
dicari pot de leipfo , vt dicendo Tetrus 
efl Tetrus,vcl Petruseft bic bomo,famé 
o ly bic bomo 6gnáté , & particulariter, 
non autcm pro conceptu humani indiui- 
dui fingulis indiuiduis humanis cómuni , 
uatenus & Petruscft hic homo, & Pau- 
us cft hic homo , fic cnim son habet ra- 
tionem tndiuidui , [ed vpiuetfalis, vt mo- 
dus ex di&islopra . Quace concludendü 
€it cum negat Aciít. indiuiduum dceali- 
quo praóicari , locuítur vt de inferiori, 
ac ctiam intcrdum ípeciatim loquitur de 
indiuiduis fubitantig complcus, que non 
Rifiidenticé predicaripollunt. |— . 
|.,119 Vltma deínitio,qua crat, ízdi- 
piduum efie qitod continéiur 1t Jpecie, 
tradebatut de ipíb in rationc fübijcibilis, 
debet aurem intelligi de indiuiduo (pcci- 
fico,& tubie&tiche immcdiatas nam indi- 
uidua generica immediate ctiam generi 
fobijciuntur cx di&is q. praeced. art. 3, 
& Ipecifica ipfa fübijciütur cidé mediate ; 
yerum ramen cft , quos cum genus non 
Fiedicetar de fuis indjuicuis. icnciicis 
pili pct modum (pccict, vcib: dictum cit , 
abíoluié dici poictt.ornnta indiuidua iri- 
mediaié conticti (ub ipccie ; fubdit au- 
Ven l'orph. poitquam darc indiuiduum 


Difp.V. De Viiwrfim patti, 00 


cóntincti füb fpecie, fpéiemquoquecó: - 
tiri genet dic didntoe c 


timetur Jub (pecie, fpecies autem [u 


b ge 
ntres quali hzc particula fpe&et ad irte- 
jedus deRiitiotis 1ndinidui füb róne 
fübi de E t repe: gd 
vltimü ubijcibile, vt pote fub genere, 82 
ipe. coti um , & nüllum dari indiui- 
uum fab aliqua fpecie , cp confequenter 
n6 fit füb aliquo genere. Ex quia mdiui- 
duum opponitur vniuer(ali , i cut inferius 
fuperioti;hic c(t aduertendum fübijcibi- 
litaté, quz eft relatio indiuidui, vt infes 
rioris ad (ua fupcriora, effe precrpuum, 
in ind«uiduo inertia principalis r 
Índiuidui cft ró 1ferioritatis ad voiuct(ale, 


QVESTIO I. Me 
De Pifferentia . 














íi. 225 * Y'- 324 i£ 
Lr MEOS 


Viisi;w. 7 


111. y^ Xpeditis Vniuerfalibus in 

E przdicantibus, acce 
ad Vmuctíalia, qua poe 
& primó agehdü de Differentia, 
dicatur in quale effentialé, cum 
fentiale przcedat acgidét 
ex vi nominis dicituf 
fcrre; pro quo notdngum 
Doctore 1.d.5. q.2 48. 4 
& noflris Forma ! 
non eíIc idem differeos 
cnim dicuntur differentia , quat prius i 
aliquo communi conuen unt deinde pet 
aliquid illi commu: fuperadditum dif- 
fcrunr, illa veró dicugeur diuer(a, qua nó 
per quid (uperad ditum 
toris (ecernuntor quam doztriaain ai 
Do&or etfe Atift. 10. Met. 12. Lour 
ig hic Porph. de differentia , noa. de 

À 


uerfitate, & cam diuidit in cominuné , — 


propriam , & magis projriam y icu proe 
pujffimam, qua (ofa conftituit hoc ter 
tium vniuerüale. Cy;amuis autcm baec di 


uilio non fit bime;nbris, facile tamen e 


;teduc;bilis ad bimembrem,yt notat Or- 


bell.c.de differ. Differentia namque ; v 
aitipfe Porph vci facir aliud, vel facital- 
teram "eu aleratü i. vt cottct exponiit 
vcl facit differre cilantialier, vcl accidé- 
taliter, primo inodo;b.betur differentia 
pcoprijduma , & in hoc sela d:cimus ho- 
mi- 


(cdfeipis,& fe —— 



















eninem per rationalitatem à bruto differ 
tc, cds node ibo edisic pow có- 
dos dupliciter , vel per accidens pro. 
in(cparabile ; & (ic habetut dif- 
I ia proptia » & in hoc fenfu Sortes 
fimus dilicrtà Platone aquilo vel demü 
per accidés commune,& feparabile , quo 

. modo dicimus Sortem fedentem difler- 

fc à Platone ftante,& fic habetur differe 

« tia cómunis,qua ideó talis dicitur , quia 
attenditur penes accidétia rei prorfas ex- 

——— .&rinfeca, & (eparabilia ; ficut € contra 5 
^ proprijffima calis dicitur,quia facit differ 

.. gc eisétialiter, proptia ver differentia , 
L2 ^ quia accedit ad naturam 
7o - were differentia , quàm communis , vt 
—. motat Orbel.qua de caufa q. 1. inft. trac. 

— 0 qEe€e f» abfolute diximus ip(am. defami 
|. abaccidente ptoprioyquamuis Porpl.ca 
|. quoque deíumat ab accidente communi 








; prijffima , quia non facit 
(5 jndiuidua elTentidltec dilfetre, tem ipfa 
&cncra rationem babent differetia » quia 


animal v. g. diftinguit hominem à lapi- 
de,fubftanià ab accidente Jc. & pA 
* poncontincntur in membris iftius diui- 
"fionis; proprietates item ab eflentia ma- 
mantcs funt verz differentiz , nam rifibi- 
le differce facit bominem à rudibili, & «s 
non (unt differétia cómunis, vel propria 
cum non íint accideniia feparabilia , vcl 
infeparabilia,fed cum (ubie&o,vndc orit 
tur ;ac dimanant ,rcalitcridentificata , vt 
infra Saubuticd acque rep j(fima,cü 
non faciant cíientialiter differre demum 
formz fübftantiales phyficz. faciüt dif- 
fcrre,nullo tamé iftorum modorum;quia 


iM ww 


(CU — $E 


licé fint intra c(íentiam compolitistamé 


- diuidunt aliquod gcn.s , vt lacit dif- 
rentia magis proptia . 
1j Dicendum if eit , cfTe dinifione 


2$. 3k (o Susi. ITI. De Differentia; 


/— quz cft quati media inter vtramque ta- 


Genera veró propti ? 
- tioncm diffecentiz,nam ditferentia vt di 


quidam arbitrantur , quia non 


469 


adequataqr; .quia datur per membra ex- 
hauricntia totum diuifum,omnis .a. dit- 
ferentia ,ecl facit differce eísctialiter feu 
intra effeatiam, vel accidencaliter,(cu ci - 
tta cílentiam , & ad hos modos dcbent 
reduci formz omnes facientes aliqua e 
differre , etiam ille , de quibus dubitaba- 
tur; Differentia namque indiuidualis po- 
tcít dici , quàd faciat differre accidenta- 
liter; non accidentalitate przdicamenta- 
li,quia eft gradus (ubftanuialis penctraus 
per realem identitaiem totam fubftatiá, 
accífentiam rei , caius c(t vltima detec- 
minatio (cd accidentalitate przdicabili., 
uatenus differre facit indiuidua , nom 
pecificé, (ed indiuidualiter,& citra (fcm 
tiam, vndc contipcri poterit (ub differeu 
tia propriaquia pra: d. quale ex- 
tra cílentiam necelTarió, atque ideó non 
facit aliud in c[[Lentja fpecifica, vcrum ta- 


, men cft ;vt hicomnesaduertant, non ceí- 


fe Porph. iotentionem (ub hac diuifioge 


plex . comprehendere differentiam. indinidua- 


lem , nam ipíe agere intendcba: folü de 


- Mis differentijs,qua poffunt vuucrfalita - 


Ínndare , & de Pacites predicare. 
fortiri ncqucunt ra 


4 - c ommunis,vel tia, ximus,cft illa formalitas, quz comcipitur 
F: quissincpnurné aside idiai- |füpereepi Hsexid 
-  $duisneque pro 


j ire rei, quatenus conucnienti ci 
alia rc per ali rationem prius conce 
ptam,& ita c(l ratio diffcrendi )di,vt non fit. 
ratio conueniendi, vt magis con(Labit ex 
infra dicendis, itaque genera fuprema de 
fc&u primi , nequeunt fubire rationc dif- 
ferentiz , fubalterna veró defc&tu fecun* 


,di,& ideó noa mirum,ti ad hanc diuifio- 


,Dnem non pertinent; vcrü tamen efl, quod 
fi differentia ample (umatur pro ratione 


quocunque modo faciente differre ; runc 
poffent genera reduci.ad tertium. mem- 


brum, quatenus faciunt. cfientialiter dif- 


fcrre. Pa(fiones (pe&tsorad differentiam 
propriam , nonaurem proprij(Timam , «t 






Íentialiter differre ; Nec obflar, qj E 
ph. dixerit differentiam propriam fuf 
c magis, & minus, & c infe 
pet accidens ; quod non 


- 


ncc fuícipiunt niagis, & minus. N E. 
; c 


fionibus , qua (unt in/eparabiles per fey. 
amnon 


468 


tlori, fed tanquam de fubic&tos refpeCtur 
cuius habent rationem forma ; omnia ur 
namquc indiuidua incompleta fünt come 
municabilia , vt quo , vnde ifte przdica- 
£ioncs crunt formales, & directe , Petrus 
«ft hocánimal, eft hoc rationale,hoc ri- 
fibile , hoc album , quam Scoticam do- 
&tinam paffim recipiunt Recentiores q. 
dc indiuiduo , Conimb. Amic, Huirtad, 
Blanc. Didac. & alij quamplures; & ille 
pra dicationes fuo modo reducentur ad 
1Ila vniuerfalia, quorum fingularia incó- 
pleta predicantur de completo, & fpeci- 

co, nam ifta przdicatio Petrus cft boc 
animal erit in quid; illa vero efl boc ra- 
éionale etit in quale quid, & (;c de alijs ; 
imó fimiles predicationes poterunt dici 


doctrinales , & attificiofz in refpectuad 


pradicationem omnino idcnticam.f. Pc- 
trus e(t Petrus , quta per przdicatum ali- 
quid pe d explicatur ; quà per (ubic Gt ; 
vnde rcítat (olum inditduum | complc- 
tum effe illud,quod nó ni(i identicé prz- 
dicari pot de lcipfo , vt dicendo Tetrus 
efl Tetrus,vel Petrusefi bic bomo,famé 
o ly bic bomo ignáte , & particulariter, 
non autcm pro conceptu humani ind:ui- 
dui fingulis indiniduis humanis cómuni , 
uatenus & Petruscft hic homo, & Pau- 
s clt hic homo , fic cnim gon habet ra- 
tienem 1ndiuidui , (cd vpiuetfalis, vt mo- 
qus ex di&is (upra . Quace concludendü 
€It ,cum negat Arift. indiuiduum dceali- 
quo pradicari , loguitur vt de. inferiori, 
ac ctiam intcrdum fpeciatim loquitur de 
indiuiduis fubit antig complets, que non 
ifi identicé praedicari poffunt . : 
|.119 Viuma deinitioqua crat, [di- 
pidiunto efte, quod continetur [ub pecie, 
tradebatut de ipfo in rationc fübijcibilis, 
dcbet aurem iutell;gi de indiuiduo (pcci- 
fico, & fubie&iene imm cdiatas nam indi- 
uidua generica immediate ctiam generi 
fubijciuntur cx di&tis q. prced. art 3. 
& fpecifica ipfa fübijciütur eidé mediate ; 
verum tamen cft , quód cum genus non 
prz dicetur de fais indjuicuis. zcneiicis 
nifi pct modut (peeict, vpib; dictum cíd , 
abíoluie dici pocctl ornta indiuidua iri- 
mediaié conticti tub ipccie ; fubdit au- 


Vm l'orph. poitquam duxit indiuiduum 


Dif.V. De Viiuefeim pais 0 


cóntincri füb fpecie, 
timetur [ub fpecie, fpecies autem [ub ge 
nere, qu "i a ich fpe&ct ad it- 

ritatem definitionis 1ndiuidui füb rone 
ubijcibilis, vt oftenderct indiuidui effe 
vitimü lubijcibile, vt pore fub genere, &£ 
fpecie cotenuum , & . nullum dari indiui- 

uum füb aliqua fpecie , c» confequenter 
nó fit füb aliquo genere. Et quia mdiui- 
duum opponitur vniuer(ali , ficut inferius 
fuperioti;hic eft aduertendum fübijcibi- 
litaté, quz eftrelatio indiuidui, vtinfes 
rioris ad (uà fupctiora, effe precipaum, 
inindmiduo meraunda principalis r 
Índiuidui eft roiferiorit 


Qv£sTIO Hl. ^j 


5&AD 


De iffrentia, 50 


"ut Xydiis Voluedfi na ME bh 
E poxáicstiibus, ace dendamcfé — — 


. 


ad V muetfalia, qug predica 
& primo agendü de Differen 

Jdicator in quale effentialé, cun 
fent iale przcedat accidit 
ex vi nominis dicitu 
ferre; pro quo notar 
Do&ore 1.d.5. 9.2 f. 
& noftris Forma in 
non efc idem differeos  & diuertüm 
cnim dicuntur diflcrentia , qua prius ini 
aliquo communi conuen unt dcinde pet 
aliquid illi commuoi fuperadditum dif- 
ferunt, illa veró dicuggur dier(a,quz nó 
per quid (uperaddi ; 
totis (ecernuntory quam doctriaain ait 
Do&or etfe Arift. 10. Met. 12, Lo usur 
ipry hic Porph. de differentia , noo. de 


iuerfitate, & cam diuidit in cominuné 5 — 


propriam , & magis propriam y icu proe 
pujffimam, qua (olà conftituit boc ter 
tium yniuer(ale. Cy;amuis autcm bar di 

uitio non fit bimeinbris, facile amen efl 
:teduc;bilis ad bimembrenm, vt notat Or- 
bell.e.de differ. Diff Tentía namue s v& 
aitipfe Porph.ci faciraliud, vel facit al 
tetam sfzu alkeratü ji. vt couct exponit, 
vel facit differre cilzntialiter, vcl accidé- 
taliteryti prumo modo,h.betur ddferentiar 
pcopcijduma , & in boc sel d:cimus ho- 

naá- 


5. 


tineri (ub genere; dicés , Indiuiduum cü- 


ióritatis ad voiuerfale, — | 


fcdfeipfis, & fe 

































- 
» 


permtienlitaemi b à bruto differ 
fecüdo modo, hoc adhuc potcft có- 


UM liciter , vel per accid x 
Ec ir Li üchubemrdif- 


| ammo v , —— Pe esed 
fimus differt à Platone aquilo, vel demü 
per accidés commune,& feparabile , quo 
modo dicimus Sortem fedentem differ- 
$c à Platone ftante,& fic habetur ut 
« tía cómunis,quz idcó talis dicitur 
attenditur penes accidétia rei Meno E- 
-trinfeca, & (eparabilia ; ficut € contra.» 
t ijffima «alis Pe ip ia ries diffce 
&ialiter, propri differentia , 
quz eft quati Miodla ries vtramque ta- 


preter magis accedit ad naturam 


crcntiz , quàm communis , vt 

pes Orbel.qua de caufa q. 1. inft. trac. 
4. €« f» abfoluié diximus ipfam. defami 
.abaccidente proprio,quamuis Porph.ca 

quoque deíumat ab accidente communi 
dmícparabii. |. 
. A48, Sedcirca ieu d aep er triplex 

nem e(t an fit adc- 
onore faciet- 

"Rrvafs ncn vi- 







ncra rationem habent diffctéuz uia 
Edi v- g. diftinguit bominem TE. 
des iubftanti à ab accidente &c. & tamcn 


| jx amari) in membris iftius diui- 


oprietares item ab eflentia ma- 
t verz differentiz , nam rifibi- 

vu differre facit hominem à rudibili, & ii 
non funt differéua cómunis,vel propria , 
cum non fint accideniia (eparabilia , vcl 
infeparabilia,fed cum (ubie&o,v ndc orit 
tur ac dimanant yrcalitcr identificata , vt 
infra dicemus; (ed ncque propri jffima,cü 
non faciant cíientialiter differre demum 
formz fubftantiales phyficz faciüc dif- 
fcrre,nullo tam£ iftorum modorumiquia 


licé fint intra c(íentiam compolitistamé - 


on dde qood gcns , vt facit dif- 


ferentia sproptia . 
233j Dicendun ih et, efie d diuifioné 


/ ust. IT. De "Pifferemia 


. men eít;vt 






469 
adzquataur; quia datur per rgembra ex- 


haurientia totum diuifum,omnis .n. dit- 


ferentia ,ecl facit differce elsctialiter, feu 
intra eflencam, vel accidencaliter,(cu ci - 
tra cflentiam , & ad hos modos debent 
reduci forma omnes facientes aliqua a 
differre , ctiam ille , dc quibus dubitaba- 
tur; Differentia namque indiuidualis po- 
teít dici , quód faciat differre accidenta- 

liter; non accidentalitate przdicamenta- 
li,quia e(t gradus (ub(tantialis penetrags 
per realem identitavem totam fubftatiá, 
ace(Tentiam rei , caius c(t vltima detec- 
minatio (cd accidentalirate przdicabili., 


cox differre facit indiuidua , nom 


pecifice, (ed indiuidualiter,& citra e(fca 
tiam, vndc contiperi poterit (ub differen 
tia propria,quia pra: ds quale ex- 
tra cífentiam necelTarió, atque ideó nom 
facit aliud in efLentia fpecifica, vcrum ta- 
hic omnesaduertant, non el- 
fe Porph. iotentionem (ub hac diui(ioge 
comprehendere differentiam. individua - 
lem , nam ipfc agere intendcba: folü de 


- iis differentijs,qua polfunt vu/ucrfalita - 
í Ue Ínndarc : & de paces przdicare. 
ene 


ra veró proptié fortiri ncqucunt ra 


M- rioncm differentiz,nam differentia vt di 
tia, | "€ illa formalitas, quz concipitur 


| m a XS 


Ire re1, quacenus conucnienti ci 


alia re per ali ius conce 
ptam,& ita ci ratio rào Sd qi non fit 


ratio conucniendi, vt magis con(Labit ex 
infra dicendis, itaque genera fuprema de 
fc&u ptimi , ncqueunt fubire ratioaé dif- 
fetentiz , (ubalterna veró defc&tu fecun* 


,di,& ideo noa mirum,ti ad hanc diuifio- 


,Dem non pertinent; vcrü tamen efl, quod 
fi differentia ample (umatur pro ratione 
quocunquc modo faci rre tunc 
poffent genera rcduci.ad tcrtium. mem- 


brum, quatenus faciunt cfícntialiter dit- 


fcrre. Patfioncs (peGtzntad differentiam 
propriam, nonaurem proprij(Dimam , «t 
quidam arbitrantur , quia non. ct- 





Íenualirer differre ;, Ncc obflat, q» Pot- 


ph. dixerit qovdalm, ao) fuf 
erc magis, & mi 


€ per accidens » 


fjonibus , qua on a 


ntc fulcipiunt. magis, minus, FS 
c 


X 


47e  Difpu, V, De Pnlwerfalibus in'partic. 


de omnibus eiufmodi diffecentijs. illud 
"prius dictum pronüciauir, placa namque 
1 fu accidentia quz magis, & minus non 
Nufcipiunt,vt locus; figura, &c. & cum di- 
"it ede inleparabilen) per accidens , in- 
tellizit cxtra e(fenciam , vc multi Expoti- 
* tores interpretantur, quo feofu conuenit 
etiam proprietatibus. Formg randé fub- 
ftantiales (pe&ant ad differentiam pro- 
prijfimam , quia faciant differve eif'en- 
aliter qon diuiduntautem genus , quia 
td tantum cóuenit formis metaphyficis , 
de'quibus eftó Porph. bic tantum agere 
3nténdat;b(olutg tamen, & ip(z forma 
pisfice ad hoc mébtü attinere pofsunt . 
* x14 Altera difficultas e(t quidnà hic 
iuidatarnüguid rele, vel pottus incea- 
Kionile, lat.difp.7 q. t. cum Caiet. 
fbidem, & quamplures alij Thomiftz ia- 
itt tàm dinifüm , quàm meinbca di- 
idéntia effe quid intentiona]e; tum quia 
agert de differentia primo intentronali- 
ter'eft munüs Metaph.non Logicis ü quia 
alioquin mébra diuifionis comciderent , 
pm *n1,& eadem res poteft Facere dif- 
rre tribus illis modis, nam», g.e(fe di(- 
Cem vifuse( differentia proprij( 
fima albedinis,propria niuis, & commu- 
fiis particris ;'at jntentionés fundate in. il- 
Tis modis femper fünt'diuerfie , ergo aon 
res,fed intentio diuiditüt, & (epíus erit y 
fecunda intentio differéciz alia eft , qua 
facit differré communiter ; alia proprie , 
alia proprijffimé tum randemquia dif- 
ferentia proprij (fima ; vt c(t tertium mé- 
brum huius didifionis, tertium conftituic 
"ptedicabile: , fed boc praedicabile non 
€on(ticait ; nifi. fecundó intentionalicer 
fümptaergo&c. ' 
^ Dicendü tamen eft,remihon intentio- 
nem bic diuidi ,'&' membra hurus. diui- 
fionis e (fe diffetentias reales; Ita commu- 
nis opinio , & probatur,quia entia inter 
fe: differunt pet yeras formalitates , non 
: pet intentiones, bic autem diuiditar id , 
L im entia iater (e differunt, tii quia 
E oopete intelle(tus repetitur tres 


1 modi differéndi, & tota 1pía ratio dif 
*rentiz in entibus realibus eft realis,ne« 
- 0 memi videtur oriri ex hoc, cq 


us intelligat rationale effe prin» 


b. 3 


facit differce, 


cipium differendi hominis a bruto , ficut 
nulla inteatio con(urgit ex hoc, quàd in- 
telligat calorem eife priocipiuar calefa- 
ciendi ; tum tandem quia; Pocph.ip(e af. 
fignando ira buius diuifionis affert 
exenplà realig, Neque raciones in oppó- 
ficum vcgeat; ficut enim Porphyr. ad ig- 
dagandum yerum genus ; & vcram fpe. 
ciem logicam pranifit didiliones, X at- 
ceptiones yarías cales, ita eciam facitin 
propofito,vetaadem confi derecdifferg- 
riam propc; jdjoàm (ub ratióae yniuert- 
falis, quod ett manus logici; Ec quamais 
hzc membra intecdum comcidant. ma- 
tecialiternuaquam tamea fortpaliter , | 
fafficit ad bonam diu:tioné , nec ali 
plus probat fecanda rario, pam illi rreg- 
modi fscicod! difterre femper. maaedc 
iater fe diuer(i etiam cum cepetitracür-iur 
eadem re. Falíam deoiqueeft atfümprü: 
intertía ratione, quia. fecundarintentio, 
quz con (ELicuit differentiam 
ig DT icabili 
n " a » bueseni 
ordine ad prz dtcattoner 4 
differte tacit ; vade lo differens pr- ^ 
prijfima duplex re(pe&tus co 3 
poteít,vnus ad hee denter - 
id cermigum, feu ex^ 

trema,à sibisdier rele ets di 
ferentia aretio quidam duoi y 
ideb habec (übieQtia , quod 
rermiraca,à quo fepdrát 5" 
diffcrentiz ad (ubtedta 
nit,facit cerium vaiuerfile , quia confti- 
tuit differentiam przdicabilem de v B 
re(pectus vetó ad ca , à quibus facit A 
Misa v Y bs ims quátüm ad 
munus feparàdi vni alio , quod per- 
'tinet ad qaidditatem differenue mera- E 4 
phyfcéconiideraraam ; ^ ^ i 

11$ Vltima difficultaseft ; qualis fit ! 
hzc diu'(io,an vhigoci iri fua vniuocata ; 
ycl porius analogi ; atit zeuiuoci? Ec eft 
valde cóminis opinio effe andlogt in. fü& . 
analogata prz (etim tenédo diaifionem 
iftam cife primo intettionalitet ^ datam , 
quia ditferentia effenrialis fácit Gmpli- 
citer differre; (icot rem conftitart im e[- 
fe fimpliciter accidentalis vetB (atit dif. ' 
ferrc cantum fecundum quid ;' ed loc 

inodo 





















modo tantum rem in effe conftituit, mo- 
dis enim faciendi differre futidatur iri 
triodo coníti i iri communi r4« 


tione diffetéciz siequeunt. vniuocé cor- 
uenire, fed vant anlalogice, quia ei; quod 
€ft timplicitet tale & cijquod cft [ecun. 
dum quid tale , nihil efe potcft commu- 
tievnidocum ex DoGore 1. d. 29. q. vn. 
ieimia. Quode Sertasa pal A ic 
ententiz. d etiam confir. quia 
C. D» cuero ves conuat genu j: 
cum eo vnum per fe conftituit , . acci- 
(— denlis veró minim? ;namIquod pet. cá. 


B 


perficicar & determinatur ; fatio- 
Hh fiem (ubieGti nó generis, & ideo cum ca. 
^ .€Onftituit vnum per accidens; & in hanc 
aet; 


- [: q. 41.. 
.. Wniuetfincor ;& Taro dedi 
—— fent, & videtur. fuile feníus ipfius-Por- 
| pl. qui afíerendo exempla diffcrentiz. 
.. — communis inquit , idem à (cip(o differre, 
.. e&e9,quia modà babet vnua accidens , 


.... fnodÓoppofitum, quo quidé modo Sor- 
und "es (anae dien à (ep(o tOto ; pcr qp 
l- 


..— müanifctté figni acc 
: v bm. eHiHi s Me 
: m n, f ^ ecu . q M 
—.7 fiu, quiatalis modus differendi exerce- 
ti poteft in codem (uübie&o fecundam. 
aliü,& alium/ftatum.vcl accidens ipfius , 
. - 116 Sed quáuis hic dicendi modus fic 
* fatis probabilis , adhac camea dici poffet 
— « dam cíc diuitionem vniuoci ir fua vni- 
- ..  w0cata,cftó ncziti iequeats quod fion fit 
. cutn analogia admixta j neque. pro hac 
pis»: defant Scoti(lz , ita enim probabi- 
itet ccn(ett Roccuscap. de diff. q. 1.& 
Fuent.diff. 1. ar. 3.& fequitur Paf.qualig, 
E to. 1. Met. dip. 62. X. forté Scotus iple 
idipfum fenut loc. cit: nàm quamuis di- 
cat cíle diuiioncm analogi in fna ana- 
logata , non 9D id negat cíle diuifionem 
vhiüoci, quía in fententia iptius analogia 
Vtid, cam vnmocatione cópo!libilis eit , 
imóidipfemctib:.iníol.ad. r» maoifette 
figuificar; vtnocot Fücnc, cum aitd:ffecé 
tiamiü cór qua hic diuiditur ». poffe in 
aliquo fenfu vaiuocam. dici, vnde licec in 
corpore qiie vidcatur Ioqait de analo- 
81a proporuioaiss qua non ftat cü yniug- 
-&auone, tamen ex his, qua (ubdit in fol. 

^ 







Quafi TH. De Differintiai 
ad 1.potiuscolligi debet; locutü fuite de , 


471. 


analogia attributionis,qua vtique ftat cü , 
vniuocatione ; Ratio autéjqu£ nos vrget . 
ad a(fereriduin pofle à differctia effe ntia- 
li,& accidentali ab(tralii communem dif- 
ferétig conceptum illis vmugcum, eft illa , 
cadem, qua conuinicit vnmiuocationé en- 
tisad Cabfladiamy& accidens apud Doe , 
Qoré 1.d,5.3.1 $.5ecundó. Nequc ratio» 
nes oppo(itz aliud probant, quàm diffe- 
retitiami iri cQ:mmiuni ad e(lenialem , & . 
accidétalé efie non poc puré Yniuocam s. 
fed cum atalogia admixtam $ vnde ficut. 


, noüobítantc,quod (ub (Lancia dici foleat 


ens fimpliciter, & accidens enis sr quid 
adhuctamé conccpuus entis ponitur vtri 
qac Vnitocts y quia i lud pconunciata nG 
intelligitur de (ubtia0.ia5 accidente, » 
abfoluté confiderátis, (ed tàuum cóopara- 
ratiuc,ná e& comparat;opc accidents ad 
fubftatia calis analogicà denominatio re-, 
fultat;ita in propofito dicédum cft, quia 
diffetentia accidentalis dicitur talis sin. 
quid (olum pet- compara tionem ad cífen 
tialem , abfoluté tamen ip(a quoquc in 
fao genere dici debct differentia , quod 
innuit Porph. ipfc cum ait diffcrentias 
communé& propriam abfolüté, & fim« 
pliciter pofse dici differentias, & tandem 
vt vno verbo dicamus,quod differétia e(- 
fentialis , & proprijffima fit perfectior 
communi, & propria, quia facit aliud , 86 
aliüd , & eius modus faciendi difterre 
tnequear exerceri in eodem (übiecto ; .fi- 
cut modus diífetentiz communis , hoc 
non deftruit vniuocationem, fed puritas . 
tem, vnitiocationis, & ihfert analogiam ; : 
alioquin nullum genus vuinocum, eíset y 
qnia fub ipfo vna fpecics.eft e(entialitet 
perfe&ior altera.» it toe i. sd 
;* Poncius, & Ouuicd.hic fu inent cum - 
cómuni hanc eíse diuitionem analogi ia 
analogata ,rion autcm vniuoci;(ed omnes. 
corum pase eh es 
rare cooencbt, tccidunt in. 

iam à nobis propofitum pro ' 
fententia eue vase idem o : 
dunt, (cd nó.0mncm pee vocatio 
pem delbreunr vr conitabit cas.célideráe 
ti5& idcó cas hic f im reíctte » ac 
disolucrc opus non eft Poncius —— 


473 
proponit tundamentum noftre. conclu- 
clufionis ex Scor.loc. cit, dedu&um hoc 
todo,omncs differentiz: conueniunt in 
hoc;«uod faciam differre, & potcft ali- 
quis habere conceptum de aliqua forma , 
quod faciat differre , & eíse certus de 
hoc & hocnon obítante dubitare, an fa- 
ciat differre per modum differentie pro- 
priz ,comunis,aut propnjilimz, ergo có 
ucniunt vninocé in conceptu facienris dif 
ferre, vt lic. Et refpondet diftingaendo 
antecedens,conueniunt im concejxa ali- 

determinato abftradto, & przícin- 
dene, ne ; alio vecta ; —: 
tccedenss conícquentiam | . 
Rr ceetelur. nb t delta doy: & 

aciío ab'inferioribus,de quo conceptu 
h mentió in conclufione . Dil plicec hzc 
folutio , primo quia continct communc 
vitiüm Recenriorá, qui dum refpondent 
diftin 0, vnum duntaxat membrum 
ftin&ionis declarat, aliud vero aflignát 
promiícaé,S confuse (ub illo generalif- 
fimo termino alio modo concedo , quo 
nili! ineptins, & mx gets poteft , 
fic erim omnia feré argumenta diflolui 
poflent y fi defendens nom teneur. expli 
careillum alium fenfum , in quo propofi« 
tionem concedit;deindé fi ca folutio bo- 
na ct poterit per eandem zqué bené dif- 
folui atgumentum illud idcm, vt adhibe- 
tur à Scot, lceccitiad probandam vniuo- 
€ationem entisad fübftátiam,& accidés . 
117 Petes, an ttamce ,g, haec diuifio tit 
alicuius vniuoci, po (lic dici aliquo modo 
generis in (pecics. Negat Fuent.cit quia 
'aifferentig reales formalitet , & vltimaté 
Joquendo (ont conceptus. fimplices 5 & 
tlüma rerum a&ualitates; fed fà differe- 
tia in communi effet genus » diffctentiar 
mori effent timplices, (cd'ádhiue conftarét 
€1 vencre , & alia differentia. Verum & 
$pfetenetur hoc argumentü (oluerc.cum 
toncedat conceptum ditferentiz in com 
muhi cffc yninocum ad communem, pro 
priam, & magis propriam; & ad eas ali- 
power contrabibilem 2 modos,vel 
i ias; Quare de diflerétijs fpceifi- 
€is idem dicendum eft , quod de indiui- 
qualibus diccbamus aft« vlc«q-praced. ni- 
Würmimpertarc eopeepui? Jimpliees , 


Difp.V. De Vuintrf- in partic. 


' quia non fant refolubilesin vlteriores rea 
litates , & differentiam in communi ad 
illas cres non habere rationem generis,vt 
quid,fed tantum vt modus , 

Eaque diffecencia eí(fentialis ,& pro- 
rijQlima eft primum analogatum,de qua : 
Tota hicagitur, vt pote Yn tectum obrie . 
net locü imet vniuer(afia, quia alia duae 
differentiz nempe proptia , & commu- 
nis pertinent ad duo vltima przdicabi- 
lia.f.proprium ,& accidens. Tres autem, 
vel quatuor munera prz'ftat hzc di ffer&e 

tía,vt notat 17, Vniu. in folad f. 

& Tatar.q.de diffcr.$. Tertió fciendum , 

riam diuidit genus , conftituit fpeciem y 

eandem difti mbi m ue 

tandem prz dicatur de fpecie conftituta y 

& omnibus contentis füb illa;qua (ingue 

la munera exprimit , ac declarat Porpli. 

per quatuor definitiones , quasaffer 
differentia ; quinta .mr.non cit nifi decla« 
ratina aliat(s vt inquit hic Tatar. & qu&« 
nis prirna tria derare pot 

vaph Oud fpc&et , vt pote que conuee 

niunt fpeciei pro prima intentione 

ad logicam , cui proprie incumbit ; 

taxat contemplari quartum , quod eam 

conftitait in rationc vniueríals ; adhuc — — 

tamen quia multum conferumt ad benc — 
dignofcendum quartum manus, ideb de 
illistribus quoque emiz - 

bus hic agemus in ordinc ad quartum, &c 

quatuor articulis rem ex i$, quo: 

eó magis rationabiliter fa&ium erit , quia 
etiam illa tria manera non (ic pracisé có 
petunt diffccenciz pro prinza mtentione, 

- etiam aliquo modo po(fint applicae 

ri cidem fccando intentionaliter capte;vt 

niox patcbit ex dicendis fegatt. 


ARTICVLVS 


Jiuomodo differentia diuidere genus 
dicatur , 
118^[^Ettia definitio differentia , 
tradidit Porph.cfá calis, differé 
tia cfi id quod [|napté natura eas qua sit 
fub codem genere feparat, & vc infignes 
notant ExpofitorcS,tradita eft per primü 
munus diffcrencia quod cft diuidere ge« 
nus, fi enim eam cie velimus vt 
: enpi- 





- 


— — explicet tercium munus, quod eft dittin- 
.  guere fpecies abinuicem , vt verba eius 
42 Saure videntur , tunc tertia definitio nó 
differret à quarta,qua & idcm munus cx 
licat, cum fic a(figaetur. D ifferentia eft 
- $dyquo fingula differunt , vt ergo defen- 
damus e(fc diftinctas definitiones tradi- 
tas in ordine ad munera diuería diffcren- 
tiz explicanda, debemus tertiam intelli- 
in ordine ad :nunus diuidendi ge- 

- pus, prz(crtim cum nulla alia illarü 
—  finitionü ita manifcfté exprimatur mu- 
us illud, acper illam ; & quidem ratio- 
- . mabiliter &c poteft exponi, differentiz 
. mamque; (eparando ea, quz fub eodé süt 
| dU emultiplicant fpecies, & mediante 
ialiter diuidatur, fea ponatur in pluribus 
— —. - *effenxialiter diuifis ; dixit auté Porph. per 
|. differentiam potius dace qua süt fub 
, rc,nempé fpecies,quàm ipsü genus, 
; ia es Pos opere mih diui- 
. fionem extrinecam fpecierum ,& fpecies 
.' . efie qua proprià diuiduntur , nam genus 
/ . adhucinfpeciebus propriam retinet vni- 


em multiplicatione habet genus vt cílcn- 
tiali 


nam docuit Arift. 6. Topic.c.3.loc.8. illis 
verbis, Omne genus. hfend diuev[o di- 
widüturydifferétijs diuiditur, vt animal 
ili, € volatili & aquatili , "c. 

um igitur genus in duplici ftatu fpe- 

&uri poflit, & in ftatu realis cxiftentia 

V. €o modo ; quo nunc in fpeciebus reperi- 
ur difperíum , & in ftatu exiftétiz obic- 
«tiuz €o modo , quo à nobis concipi fo- 
Jet, vt totum quoddam vniuerfale multa 
fub fe continens inferiora , & cüin vtro- 
que ftata dicat efíc diuifioni obnoxium ; 
uzritur io przfcnti, quomodo diffcren- 

tia exerceat hoc munus diuidendi circa 
enus ràm in ftatu realis exiftentiz ; quà 
Obic&iuz , an ,(. exerecatur reali modo, 
an potius per intellectum, & quidem ha- 
jus rci relolutio tota dependet ex dictis 

- difp.de Voiueríal. in co:, prafertim q. 1. 
art. 1» vnde confequentcr ad. ibi di&a. 

-. 119 Dicimus 1. fi natura generica có- 
fideretur tn (taxa realis exi (enu, difte- 
rentia circa 1plam excrcec munus diui- 
dcndi reali modo , nó quati ;llam icindcn- 

Logica . 





tatem formalem illz(am ; & hanc do&ri- 


 Quaf. Il. Quordo differ diuidat Genus. cedri L. 47 


Probatur, ac declaratur , quia contractio 
naturz per differentias in ftatu realis exi- 
ftentiz non eft aliud , quàm diuifio , & 
multiplicatio ipfius naturz: pracedés ab- 
flra&ionem intelle&us , fed hec diuifio , 
& multiplicatio veré datur à parte rei,er- 
go hoc primü mimus differeariz circa na 
turam gencricamin ftatu realis exiftétize 
reali modo exerceur, Maior patet; Prob. 
min.quia alia eft animalitasquz in equo 
reperitur,& alia, quz 1n homine, & qui- 
demalia , & alia realiter , & nonratione 
tantum. Hac autem diuilio animalitatis à 
parte rei per differétias, cíto fit realis, nó 
ti fit eo modo; quo diuifio vnius conti» 
nui v.g. ligni in plures pattes, vt bene no« 
tauit Tatar.q.de differ.$. Quartó fciendis 
& ratio eft, quia animalitas à parte rei ng 
habct rationé totius in ordine ad (peciess 
fed!potias partis, materialis , & contrahi- 
bilis,ac rc vera determinabilis per differé- 


tias. Nec dicitur diuidi , quati quód vna 


e(set entitas realis ante aduentum diffe- 
rentiz, & poftea per ipfam (cindatur , &€ 


amittat vnitatem fuam po velé com. 


tra cam retinendo folá extrinfecé dittin- 
tur per differentias a4diras, quianon 
natura creata talem vnitaté rcalem 
in omnibus per inexiftétiam, vt innuimus 
di(p.pr&ced.q.1.ar.2. folum igitur dicitar 
dinidi, quatenus vna, ac cadem manens, 
ita contrahitur per. hanc diffcrentià v.g. 
rationalis ad conftitutionem huius fpe- 
cici.[. hominis, vt eadem , quátum eft ex 
c , contrahi poffet, di fiunctim tamen, adi 
conftitnendá aliam fpeciem. v«g. equi pet 
hinnibilitatem ; ita chimrc vera narüra 
generica metaphylicé contrahitur,& de- 
terminatur per realitarem differente, fi« 
cuc materia phy(icé contrahitur, deter 
minatuc per. formam;& dicitur ctià re wes 
ra diuidi excrin(ecé per ditfereorlá, quates 
nus animalitas hominis per rationali 
fpecificé diflinguitur ab animalitate equis 
& in hunc modam explicat Dactor diui« 
fibilitatem natur per difícrentias in ef- 
(c rcalis exiltentiat n 1.d.5.9.2-$. Tertió 
& quamuisibi loquatur de natura fpeci- 
ficii. cm tamen dicendum eft quoque de 
generica proporcione (cruata « : 
120 Sed obijciestota natura effentiey 
Q3 E 


474 


«..g. integra animalis natura e(t in homi« 
ne,& equo ; ergo non eft veré diui(a per 
differentias, qu:a tunc nori effet iniegea us 
in quolibet, Cóf.quia natura eft veré vna 
dn omnibus inferioribus,cum oqinia fünt 
eiufdem naturz , ergo nom diuiditur rc 
vcra pcr differétias; quia per diuifionent 
defituitut vnitas, Refp. illud ptobare fo« 
lum;quód no fit quzdam realis diuifio ; 
velut cótius actaalisin fuas pattes , quod 
vertieft , qiia à parte rei matura arniima- 
lis intantum dicitur diuidi ab liacy & illa 
diffcrentia ,inquantdám " ipfas contra- 
litur & determinatut ad hanc ; vel illani 
"fpeciem. Ad Conf. dicimus effe vnam iri 
omnibus pet indifferentiam, non per ir- 
cxiftétiá,co módo,qüo explicarü eft difp. 
ptaced.q.1. ar; 1. nec per talem diuifio- 
n& collitut hec vnitas,quia nó e(t vera di- 
üi(io,vt alicuius totius in partes j cd po- 
tius cotra£tio partis potentiali$ ; & ideo 
bià deítruitut illá vnitas per indifferétia ; 
fed «im ab extrinfeco determinatur;& Ii- 
rhitatarDices, fi datura nó elt vna in om 
- fiibüs per vA Peri dp potius iri mul 
tis mültiplet hoc modo ; ergo erit teali- 
tet;ac entitatiué diui(a in multis aritc dif- 
Éctentias,atqüe ità re verd nó dioidctur p 
differétias.Refp.quocuntue modo (e lta- 
; beat natura anite dificrétiussnà lioc nó cft 
e pracntis ncgotij:lioc cettü cl jante diffe 
-t&tia$nó pofle dici Vnà in multis, uec mtl 
tiplicem,qutia cü diffcrentijs ipfis conti 
tttit illa multaj& quia in tali cont itutio- 
ne fe habet per eiodü realitatis poteritia- 
lis ;& detefmitabilis pet ditferérias hoc 
fcafa dicitür diuidi pec ila$,ac ctià id alio 
feüfa y quatenus exctiafecé mcrito diffe- 
- tcntig adiufi&lz ariimalitas hoininis [pc- 
: cie diffett ab animalitate equi ; . 
-—»121i Dicirhus 2.(i natuta gerierica 6ó- 
dideretut io ftatu cxiflétie obiediugyüc 
proptié cocipitur diuidi ad modum to- 
vius 1f fuas partesstotius himirtim poten- 
tialis in füas partes fabicétiuas , licet talis 
diuifionó fiat; nifi per opus intclle&us ; 
Hanc ctiam concl.ponit Tatar; loc: cit; 
Vbi ait genusin hoc ftatd diuidi pet dif- 
fcrebtias diüi(ione lógicáli , lioc autem 
aliud non cft; vcipie ibi explicat ; quam 
ljenus manife(tart à poltcriori quoad 


Difpu.. De Fuisérfaliuin par: 000 


eius cómunitatem per eius partes fubiea 
&iuas, Sed adhuc melins, & clariusexplis — 
catur cócla(ío;qui4 gerius in tali ftatu ab- 
ftra&ionis conici pitur per modif cuiu(d& 
totius yniuetfali$, vt Sco, docet 1.d.1.q. 
iD.& qum toti poterniuale concipi 
tur diuidi ini plures partes poteftatiuas. (; 
in plura ioferiora v.g.in animal liominé y 
in animal equü per diuerías di ffcrentias y. 
ergo in tali (tatu proprie diuiditur per dif 
fereritias. Fit autem talis diuifio, & cotra- 
Gio per intellc&um, quia (upponit natu 
ram petintelle&ü abitra&à, & itavnàg —— — 
qualis nom eft à parte rei; quia iri aliae Te 
ftractione füpponitur haberé. viii 
per iridifferentiam poüitiuam,& concipis — — 
uic diuidi per differertiasim plures (pe- — 
cies Ynd, & cadem manens per inexifté« —— 
tiam ir illisvt di&umeftdifp.pr&c.q. $a —— 
árt.1. quani certevnitatem non habetd ——— 
pátte tei diui(aj& multiplicata « V ir 
1ii Sedobijcies i.finatdrd animali$ — — 
Vna Torn. per inexiffencià im (uis; re " 
fioribus,ergo no cócipitur diuifaper di — 
ferétias iri "iis acmíi wi». AS 
iion vuliidinésie üli dis. 12 
pedit vitare. Kefp.rieg.cófeq. quia M Er 
Pit loquendo vnius cópotiblci cà Dod 
diiifione non (ibi oppofita, &quomi« — 
riot eft; (tat cum diuitiorie maioris quare 
ficut vnitás fpecifica ftat cü pu cde A 
numerali, (ic vgitas geriecis (fat cd mal: 
tudine fpecifica «. Dices diuifio tollit afi- 
quam vnitaté, nec didi(uat poft dic p 
ge- 







manet iridiaifum, ftcut afitea 
nus pet differentiasdiuiditurinipecie$ ;— 
ctim diuidinon poffit ,mi( stt vaitaterd — — 
genericaim, vtique per illas diuifurti talé 
vnitaté nó retinebit. Re(p. quód (icut (je 
Cic$, cum diuiditbr ii indiuidua, non vtis 
que cadit diuifio fiiper. Vnitatem fpecifi- 
cám;quia (ecundü liané indiuifibilis cft 
cum h&c noi tollatur ; nifi per differen. 
tia$ eflentiale$, & formales , ad qiias. eft 
inipotcehs (pecies infima , fed fuper vni- 
tárerti numeralem rationis, quati d : 





u 


rit eo ipfo , qdàd ab indiuiduis abttc * 

tut, quo fen(u Vecum eft quód contra&tá "- 

per iatelle&um, & diui(a nó remanet fic 

vna, & indiuifa, Gcuci priuscrae in. ftátil 1 

abfiractionis j lic à pári cam gx g A 
"^ I4 





Ru 
JJ 





/—— min dividitur jn fpeciesper differen. 

A , non vtique cadit diuifjo fuper. vni- 

| — "Raté gencricà generis proximi , quia hzc 

; 'tolk ncequir,niii per diffcrentias fubalter. 

- nas;sm quas proríus indinifibile cft gchus 

roxiait & infimi, fed fuper indiutfione 

Tpecific quà ope intclle&tus acquifiuit , 

.um à fpecicbus abftracta fuit ; & in boc 

fenfu ctiam dc genere verum ett dicete , 

uód cótractum per differentias,ac diui- 

- fum pec intelle&um nó remanet fic vnü , 
wtpriuserat inf(taruab(traGtionis ,—— 

. Sccundo,fi cadem fimplex natura exi- 

fleret reáliter in ploribus , ficut de facto 

matura diuina efl n tribus perlonis , & (à 

| vna albedo etict in pluribus fitbiedtis col. 

- locata, hzc vu]; non effet diuifio natura 

1 E An multis , aut contract:o iplius ad mal- 

E t2, fcd potius eflct quafi applicatio quz- 
|. — . dam naturz ad plura fübicéta , ergo bac 
E i ; fliuiio generisin (pecics per differentias 
 ..- gonbenéa[fignitur, quod yna, & cadcm 
(ger inexiftétià in pluribus cócipiatur [pe 
S3 '€icbas, qu'a fic proprie nó concipitur có- 
|. hi ad plura,& diuidi in multas nacuras 

. &iu[dem rationis, lees juodam mo 

| o candcm maurtam pl uribus fubicct;s ap 

H plicari, Refp.neg.paritarem, nam licét in 
E. &aíu noftro natura genetica concipiarur 

s vna per jacxiftentiam imn pluribus fpeciee 

bus,& fpecifica in pluribus indiuiduis, ui 





- 


— ^  gotca , bcné concipitut fic vna manens 
"proprie diuidi in plura. feipía per diffe- 
,EKentiss ; vt hominem v.g.in plures homi- 
- ^ nes,& animal in plura animalia. 
..333  Tetüó,hec duo pugnare yidécur, 
natura v.g.animalis effe diuisá per. ditfe- 
E renti in fingulas fpecies, & effe totá eíse 
tialiter in (ingul.s,& non potius per par- 
1cs ditlra&tà in illis, ergo talis diuifio ge- 
nctis per diffetétias nó poteft modo 1am 
explicato ficri: Prob.aísüprü ,quod.n.di- 
piditur,in partes diuiditur, & quod eft co 
rum in hngul;s,nó porett cile diuisir, fed 
ynum,X tidem erit in omnibus , 
Kelp.bené cxjlicari,quo;nodo hzc to 
talitas cuin diuiiione cobzrear; fi aduer- 
tamus, quod ani nal... potett. có/idera- 
ri,vt to:um c(ientiale rc(pe&u füorü pre. 
icatorum eff.atialiày ]uz formaliter, & 








quia hzc vniras non eft numeralis fed mi 


e ." 


SEE TE Quomodo Differentia dividat gens. e ist-L, 475 


intrinfecg in fe continet a&u;& v: cottim 
pot£tiale refpeétu füorum ipferiorr, uz 
dicitur contincre in potentia,co quia non 
funt de conceptu efséali illius; vniüetía- 
le igitur anuma] , & quodl;bet aliud diui- 
ditur in (Da inferiora,non quatenus totum 
t(Ienriale , quati in plures partes fug. ef 
feniiz,quarum yna cócrahatur ad hoc in- 
fcrius,& aliaad illud v.g. ex homine ani- 
mal contrahatur ad Petrum; & rationale 
ad Pauli, quia (i tota cíleotia hominis nó 
tifec in vnoquoque , quilibet effec quafi 

dimidiarus hoino , vcl potius non; 
homo,ícd diuiditur qua(i tot. porétiale 

in plures partcs fübicétiuas-i.pluta inferio 
rajatg;ità non repugnat maturam vniuer- 
fa'é clle jn fuis inferioribus diuifam & (1- 
mul rotam sm c(sériamin Gingilis manes 
rcquia diuiditur (olum (fecundum torali- 
tatem potentialem, non veró actuale , sc 
ctientíalé X hoc cft,quod vulgó dicitur, 


| vnius (ale effe totü in m fao infe- 
rior' fed nó touliter ; 
quolibet inferiori quoad ro:alitaté cllen- 


icitar cffecoiü in 


1alem,& a&tualcoi,non autem toralirer, 
quia ab illo inferiori non adze.uatur rora- 
litas eius, fcu latitudo potencialis. * 


SORORHFEYIVS IL 
Quomodo differentia fim«l cum genere 
fpeciemconflituat, vbi de coi . 

- pofitione Metapbyf[ica , 

124 Oc fecüdii different/z monas , 

quod eft conflitucre fpecie p 
modum partis actualis , (ufficienter inti- 
nuauit Porph. per primam dcfinitionem 
«ius,cum dixir Drfferenriam e[Je,quo fpe 
€ies excedit genus,eel abundat à genere 
vt alij legunt ; vt.n.notat Do&or 4. 27. 
citin (ol.ad $.conuenit diffecétiz,vt cft 
cóftitatiua [pecici;fenfus.n.cius eft,quod 
differentia eft , quz cum genere confli- 
tuit [peciemy;itaquod ibi pooitur fpccies, 
vt cotrelatiuum differentiz , inquantum 
fpecies clt contlituta; & differentia. con- 
ftituciaa ; abondat a genere ponitur pro 
Conítituere,& propria rationc conítitué- 
di, quia non vt genus conftituit seien 
ità explicat ibi Do&tor prafatam defim 
tionem; vndéimmceritó ezm carpit Pe- 

Qi 2 trus 


«476  Difput. V. De Pwiuerfalibus im partic. m^ b 


trus Greg.in Syntzxi tom. 1.lib.z.cap. o. 


quod diflercntiz monus adhuc ettam uia 
gis explicuit Porph. per quintam dcfini- 
tionem , quz cít aliarum pracedentium 
declaratius, dum ait, diiferenuá effe id , 
quod «d (ubflantiamyrarionemq; cfert , 
«C quodqiars eius efl rei , cuius differen- 
fia dicitur e[fe . Et quidem differentiam 
cum gcnere fpeciem cóftituece adeó ve- 
rüc(i , vt nemo de hagre dubitauerit vn- 
quà,id.n di(erié dock: Arift.7;: Met.(olü 
dubiü cft,de modo;quo munus hoc à dif- 
fcrentia excrceiur in fpeciei cóftitucione 
an.(.exerccatur modo reali , ita vt quan- 
do dicimus d:ffcrentiá addi gceneti ad có- 
ftitucndam (pecié , fit hzc additio, & có- 
füitutio;cx natura rei , & rcalis, an pocius 
fit additio rónis. f.quoad rón& aliquà có- 
€eptam,vcl quoad maiorem expl.cauoné 
jn modo cócipiendi eádem r&, & ralis có- 
füicutio fimiliter fit per noirá incelligédi 
modü; Et qua (tio procedit de (pecicbus 
naturarum rcaliom y non autem de fpce 
ciebus,qua f ngi folcnt in enubus ratio- 
eis,cum. n.iflz fint mera entia rationis, 
certum cf non poflc in illis reperiri có- 
potitiorem realem ex gencrey& differen- 
tia ; Similiter qua flio noncft de Ípecie 
formaliter fumpta, & pro fecunda inten- 
tione , fi. n. exploratum elt , rclavoncm 
illam non confütui ex relatione gencrci- 


-. tatis , & difterentiz,quia hu:ufmodi re- 


lationes funt inter (e diuerfa císétialiter , 
& fingulz cófliruüt pradicabile d;ftin- 
€um, gitur quzftio eit de fpecie mate- 
tialitcr ,.i. de natura fpecifica rerü reali. 
12$ Qua inre Primaojinio ett Nomi 
malium, quj ficut nó admitrüt vniuerfalia 
vllo modg in cendo, fed tà: à 'n fignifi 
«ádo, itd ncgát copo(itioné fpeciei ex ge 
nere, diffcrétia factà fiué realé, fiue ra- 
tionis,ità Ocham 1.d.2.9.6.& 'bidé Ga- 
briel,& i.p. Log.cap.16.& 17.& quol.$. 
Qq.11.& 13.Adà 1.d,33.4. 8. art. 1. & te- 
quitur Hurt $.Met.fcét.5. & 10.Ouured., 
€ótr.6. Log.punc. 2.& ex parte cósétit A- 
uería q.1 3. Log.(cCt.6.vbi ait cóftitutio- 
né (pecici ex genere, & differctia nó (em 
cfe per modü compoiit onis , led in- 
per modü (olus explicationis ; 
quando pimirü gcnus nop perícété pia- 














M 
fcindit à difterentia. Secunda opinioeft — — 
Thomiítarü,quificutinegant genus , & — 
diff:rentiá,aliotq; gradusmctaphylicos — 
cllecx natura tei actualicer diftintos y — 
affirmantes fola ratione diflingui cü fuds —— 
daméto inrc,quatenus inrelle&tus virtde —— 
te przcifiua,qua pollet, eandé iimpliceaa — — 
entitaté partitur in diuer(as formilicateg 
obic&iuas,quarü vna habcat rationé de- 
terminabilis ,& alia detcrmimatiui, ità im - 
propofito docent comyolitionem fpecie — 
cx genere, & differentia elle tamummos —— — 
dorationis cü fundaméco inre , iraquod —— 
cum dicitur [pccicm componi ex gene- 
re;& dífferen:ia,(cníus fit. cóceptü obie- 
tivum fpecie có»oni ex conceptu obit —— 
étiuo gencris,& d ffcrcniz ; tàlbigaifi- —— 
cat.S. | hom.de ente, & eiientia cap. 4« 


"a 



















vbi Caict. Capreol, 1.d 8.4.2.art. 3. Son 
cin.7.Met.q.36. Laucl. ibidem «18. Mo-- 
rif. difp. 1. q.9. Complut. difp-s q-$ 
to.q.1. Vniucrí. Ruuius cap, de d ffc 
4- Murcia cap.de fpecie q- 4. Didac 
de gen.q.3. Blanc.difp.3 (e&t. 
difp.15. ct. fc&.r 1 P. À 
& alij hecentiores paffim 





eft scor ftarum ,qui ficutiinrer genus, & 
diffcrentiam agnolcunt diftinctionem ex ——— 
natura rc; formalem, quemadmodü cti&--— 
inter coeieros gradus przdicamentales, ———— 
ità conícquenter afferunt talem compó- , 
fiuonem eflc aliquo modo realem,i oon —— 
€x diuctiis rebus , vt e(t phylica compofi - 
tio, ('iItim cx diuerfis realiratibuseiufdé 
rciante operationem intelle&us abinui» — 
ccm di (tinctis; ità ex profello docet Scoe — 
tus 2.d,3.].6. & 1.d.8.q.3. 8, Teneo opis — 
niont m mcam mediam ,vbifusé Lichets—— 
& Bargius , item 7. Mct. q. 19, vbi Ant, 
And.q. 14. Zerbius q» 144 & 1$. Fabet. 
ibidem diis. 18. Canon.1.Phyf. q-7. Tró- 
bet. in Formalit p.2. art. 2. cx exteris ve 
rà Fonfec.4. Mct.cap.1.q«4. (e&t 3. & f» 
Mer.cap.7.q. 3 (ect. 3. Molin, 1. p«q.$9* "i 
art.2, Amic.tract. 4. Log q.3 dub. 4«—— — 
arc.3. & tribuitur Ferrar. 1, conrca gene 

tc$ Cap.24. & 41. pro refolurione. 

116 Dicendá;el » quod cópofitio fpe 
Ciei cx genere, & differentia quz dici [o« 
let mecapbyfica ; licét non hit realis cx regc 
& rey vt pbyfica ; cft tamen formalis ex 

natu. - 





















"12 EA 
1&6] eX realitate yj &rrezlicire;nó au- 
(folam rationis ex diver iis coc epribus 
"Giu . Ità Scot.& Scor:íte cit: Cócl, 
— bxc fundantur in diftin&ione formali a- 
 f&ualt , quam diximus dif]. praeced. q. t. 
art. 1-verfari inter gradus imetaphylicos 
'ilertim gencricum, & differeutiolem, 
e Quia iuxtà modum dittin&tionishorum 
LET graduüm explicandus cft modus confti- 
tütionis, & cópofitionis fpeciei ; & qui 
- dé hic potíemus vrgenter: oftendere talé 
diftin&:onem , quia nimirum gradus ge- 
ficricus eít ratio cóueniencig à parte rei, 
mon autem dif£-rentialis , ité gradus gene 
Kicus, vtracio magiscómun s dicitur in 
cópolitione.metaphyfica diffecentialea 
rz cedere ex natura reí; & per ipfum có- 
trahi; rur(as gradus gener'cus füapte na- 
.. — tura cít pcrfeGtibilis per difterentialem , 
|. »monécó:ra, m vtique faluari nequcunt 
Eu Ero cege d;ftin&ione ex natura rei in-: 
y Te" c llos,nàá à hiec muncra cui 
Lu liter. cribuerétur ex libico intelle&us , 


T 


ue for- 


uel. IT. De compifit. gentiis fon differ ear I. 47 


cft c métaphyficé cópofitus , Cum etian 
ipfe refolai poffit ab intellectu (ic cóci- 
piente in conceptam cómunein, & pro- 
prium, quia ét Deus conuenit cum crea- 
tura in gradibus tranfceadenralibus entis, 
fubttantiz, (piritus,viuentis,&c.qua (iat 
lirado; & conacnientia poterit effe fun- 
damentum talis abütra&ionis. Tandem (à 
compofitio fpeciei cx genere »& dificren 
tia oon clt à parte cei;led cm rationis, fe» 
itur fpeciem eísentialiter in re cífe ira 
Iunplicem , ticut effcacia diuina. 
R.e(pondet Mori(an. cit. ad hoc argu. 
mentunn , & ad przcedens deductum cx 
dittin&ione graduum, & inquit ; qp licet 
hzc coinpoficio fit cationis , non inde, 
fequituc poffe ad libitum concipere intcl- 
leé&um 2radum hunc , vcl ill: promifcue 
pocencialem, vel determinantem,quia ng 
eitiomninó confidta(ed habet (fundamé-, 
tum in rc,róne cuius potcft , ac deber in- 
tellectus hunc gradum,qui . (eft principii 
cóueniendi cü pluribus,vt potentiale ,1llü. 


i 
T nóminuspoffet cum verirate.cócipi vcrà,qui eft principii diff-rédi,vt astua- 
E E orm prior animalitate, & ve. lemy& determinantem non é conuerso «- 
.— «ontrahibilis, ac perfe&ibilis per eam ,  Subdit ctiam hanc eo tionem repus. 
| . quéécontra: ;Scd quia hzcdittin&tioin- gnare Deo , non quía fit aliquo modo ex 
|. ttr gradus meta e vniuerfum o-. naturarei , & lapponat di (tináioné fore , 
fiendenda cft in Met.& interim ipfe Do-'— malem inter hos gradus, fed ex alio capi- 


mw &or facis cam demóltrat loc, cic. 7. Met; 

] Q» 19. Vb: probat cóceptibus obiectiuis ge 
neris , ac differentiz dittinctas correfpo- 
dere dcberc realitates,vt veré faa itinera 
exercere dicantur , ideó,Le&torem ad ip« 
füm pro nunc remi. cumus;& folum ex ra- 
Vyone ipfius compofitionis metaphyfice 
tonibimur dcayonflzate ip(m non po(fe 
effc rauonis, & ex (olis conceptibus obie 
&inis cum fundamchto ín re , 

1 327*Probatur ergo fic, Co pofitio me« 
taphy ica cx gradu aerierico  & differen- 
tiali calis cft, juód Dco repugnat, & eius 
fumma *timplicicat , vr patfim farenur. 
Omnes ,.crzo cít aliquo inodo realis , & 
nan rationis tantum , dbia hac non tollit. 

1citatem à parte cei. Ec confir. quia 
ad taluandain cópoiitionem metaphylicà 
in uatura creata non (ufheic ipsa eile refo 
lübilem in cOceptum cómunc, & propcrü 
ci fundamento in rc ab intcilc&uinada- 
quaté concipiente,quia wine Deus ejam 

2 ' Logica, " 


tc f. ex illimitatione, & infnirate natura 
diuinz,ratione cuius fic, vt nullus in cas: 
poffit concipi gradus cóis, qui noninclu- 
datur in rattonc particulari propter (ume : 
mam fimplicitatem , &, fit potentialis ad 
illam ob cius fummam a&ualitatem --- . 
128 Vtraque folurio facile refutatur , , 
Prima quidem, nam petimus;an ftáte tali . 
fündamento , & exigentia à parte rei, vt 
hic gradus concipiatur, vt pocentialis, ile ! 
le vero, vtdcterminans , poflit intelleótus ; 
inuertcre ordinem; vel non,(i primü ere ^ 
go talis ditin&io, & compofitio non-ef& . 
cum fandamento in re , quia per fundas: 
mentum n reintelligitur maziuum ; feu 
occaíio necefficans inte. ) ad (iC: 
& ic concipiendum , & non alio modo; 
fi ecundum, ergo illi conceptus Í " 
nunt rcalitates à parte, rei formaliter di», 
ftinctas ,& non vnamtantum nedequ 
té conceptam, quia ordo rcquirit diftin-. 
Quos paa ades. 
: wu» 


478 


t^, tibil eniti ad (eip(um omninà ordis . 
nouit, & qualis cft ordo , talis eff diftine . 
&io,cüm igitur odo fit ex rei ipfius exis 
gentia préfitus, nonimtnutabilisab in- 
ielicéta;difün&tia quoque & corbpof(itio 
crit ek natura rei. Neéetiam folutio ad'ar : 
giunentum ex cópofirione deductumiifa: - 
usiscit ,& à Dco fufficienter expellitury 
fi cfi rztionis, nam falfum e(t y p in.Deo 
ne:xucat cócipi graduscómunis entis (ub- 
finu, & c. perfecte pritfcindens à parz 
ticulari, neque huiufmodi: pracitio tollit 
fuco man fi ip licitateinyquia ad ipsá (uf- 
iit (ümmaidenurasá patte ri. intecilé 
lá; qox abibütcea pra(cindumtur,ncc po 
tenudalitas copcepta in illaraciónecomus 
fiiad particulare collet a&ualitatem; qua : 
d:patte rei reperitut. irilla ratiane ; vndc 
cürb to:a 1mperfeótio cópoticioni$ metas 
phificie, vt ponitur ab Aducrfarijs, pcn- 
deat cx noflro iimperfe&o:cócipiédi mo« 
do;& non ex natura óbicéti, fané non vc« 
poguabit Dco, vndehiac rauónc Valq. 1«; 
p» difp. 22; toncft vatitus cuta in Dco 
admittcte, qua inre cettéalijs ett mas 
gi$ conféquenter locótus. 
7129 Refípotdet Kuuiuscit.talem com 
potituoné non poffe pori in Deo; tà quia 
«Óceptus genericus debet efe vninocus, à 
Dec atté nequit przlcindtcóceptus. (ibi 
vhigocus;d cteaturis; vüquia conceptus. 
|o oir ride c£natuta e 
ibilis cttepcialitec peti cónent diffc e-« 
tiat.; Sed hcq; biec écfpotfio alet quia 
fal(utitelt nó pofe à Dco pseícindi consi 
«eptatri entis;, &fabitàntiz bi eniuoci, 
é&ccteatutis,vt ib Metridiceaus quod ad 
t due gehcticus fit (uapcé natura per. 
fedtibilis per difíetétialem; ideoque cepi: 
gnet in Deo reperiri corroborát argumé- ' 
iam, & ipfcrt aliqoá di (Hin&ionem ex na 
tra rei inter hos gradus, quia nihil potet 
cü veritate cócipi ; vt à (erplo perfc&ibi- . 
Ié,& cófequentet concedit aliuam cópg 
fnionem cx fiatuta rei ab ipfis refutare o 
:"Kefpóndct proiide Auerfa conceden- 
'ilientiat crtatam nop habcre máioré 
cópofitionem; d tónisjadliuc tamct non; 
&d£qüarc (i mplicitacem ditinam;quia li- 
cétin e(Jentia creata cópofitio ex predi-- 
cxiis eíicaualibus nOdit tcalsy uircepctrj- 
V ! 


-« 


Difput. V.-De Phiutrfe im partis Ut 


i-o 


tür éópofitio ex natura, & fubfi fétía, e: 
fabflantia,& accidenti jAlijsq/modis Deo 
Cue apr Scd hzc folutio exeo fo« 
lum fatis ab(urda conuincitut , gi cócedit: 


creaturam omnem catere cópo (itioné ef« 
(cotiali quoad gradus metaphyficos , &- 
juátum ad liaric ad£quare. fimplicitatemi: 
tuinami 5 patumi áutéqi refert rionadzs 
quare ob ceteras copofitiones, quas ipfe . 
commemorat ; quia illz potius funt acci : 
dentales, vnde creatura (pirituales mates: 
tia formá carentes in ordine ad cópoti«: 
tiohé metaphyticam erüt puri(fimii a&ase 
130: Deinde coricínfio oaftrademon: 
firatürà priori, quia adcópolitioné fea: — 
leni, vtdiftiaguiur à compofitionie ra--.— 
üonisdug coiiditionesrequiruntur;prie; — — 
ma cfl di(tin&tro rcali$ compónentium 5- E 





vr án cópolicione phyfica liquét , vbi mas; 


teria, & forma realiter dift vel: 
faltinp non fint: perfe Qté ideiatapl e. A 
tunc coribgit, quando :la.on ex ig 
tionibus idétificántutsfed quatenus vni. 
tüt in tert:o;cuirealiter (unt idet: 
da cft, draltera pars excom 
bént ratiopcm poreürii;& 
a&us;fed:ambas iltasco 
conctptüs 8eneris,& differe! 
priftam;quia hcàt gcadosaftipon di 
guanturreakue itullé ia quoinucaiugk 
tur , tfi corum idé&tiias- non debet Ü 
ck corumirationibus fortnalibus, fed tam: 
tutntatione illius tertij, ib quo vniüncur) 
& identificanutr, stávt.imtatitum funt eae 
dem itire (es quatenus fum réalitce ideri- ! 










tificaraillrtettioà qdof&abliiahantar j— ^ 
notrretnapet (ótficiens: auo. idetuitatis-yf 4 
vt dircété docet DoGor i.d. S. «-4/atol c ] 
ptin. vhde mon valct dicerejanimalxcaseff | 
rauonalitas , ed.be&e in hoinineagicunal 


cit ragonale ; habeht quoque fecunda (o«* 
ditionem 5 quia fecundum Aríü.7. Met; 
41:&.43; ideo ex gchere, X differentia 
tcíukat (pecics perfe vna;quia gradus ge« 
neticashaber ratidnem potentialis,& cá: 
wahibilis, grádus autérm difterentialis des 
terminantis  & conuabentis; 5: k 
o Ü In oppof«tü arguit Didac.e: Ade 
tcolo-; íi genus eüet difinctum d parié 
rei à differcnujs , cü qnibus proinde rea 
lem cflicecec cópoliionem ; winc trahla 

T . mutárt - 


Uu WEE LZ. CUTS. 
, " 





A... 
—  -— Mgsutári poffer de vna differentia (verifica 
"E  ónaliam, quiag 1dorcs potentialis , .& 
i 00 pri refpicit plures a&tualitatesoppofi- 
/  *gas, poteít illam Deus de vna tranímuta- 
|^ sein aliam; vt conftat de materia habente 
I C tentiam ad oppofitas formas ; & ratio 
Ww ius e(t; quia orrinis tealitas ab(oluta. 
ji jvc & ab ca diftincta realiter , f 
Rs. feparari ab illa,quia non dependet ab illa 
|.  "wtScotus ip(e concedit 2«d. 12.9.2. at da- 








Ip "£i genus fine differentijs eft prorfus im- 
' . — "pollibile Mas: 16.& 3. Met.c. 3. Conf. 
IRA -iuia idé cim feipfo nequirrealem efficere 


|. . ópofitionem , fed genus cít idé realiter 
3 » . kum differétia, ergo nequibit cum ca rca- 
(0. dem .efücere compofitionem, fed rationis. 
2009 C C Refp.neg.confeq. qua teneret,fi inter 
|. e«genus,& differétiam realem poneremus 

P. diftinctionem,at folam fomalem admit- 
^imus ; quz minor cftreali , & maior di- 
| ftin&ione rationisràm ratiocinante, quà 


— átiocinata ex di&tis di(p.t. q. y. art. 1. & 
fui taibus reale dintis, vt n: 










/— hate »lóquitur Doétor loc. 
 &it.& ett folutioeiafdé 7. Met. g.13.nu. 

.. 2e, Adconfir. vtique «p cft idem realiter 

. ea »,üequit cum eo efficere 

; COD ofi aieepnis i Hec onibus 
iuinis, quz qui im cuiufque 

in ASTU Duictn De fim ideh- 


sificatut, ideo nullá pror(us efficiunt có- 
politionem, atqui idéificantur imper- 
£c&té, nimirum folum ratione terij , in 
quo vniürdr, vc ett in propofito de gene- 

— 16) & difíctentia , potluntaliquam ex na- 
tara rci efficere compofitionem, vt mox 

adhuciiagis declarabitur, 13 

"Secundo argaitur ex Ocham  geous 
vion eft ver? & realiter poteritialead dif- 
ferentia; fed tantüm per noftrum cori- 
cipiendi modum; crgo nequit cüm &a ef- 
ficere compofitioniem vllo modo rcalem, 
fed ti rationis ; Prob. affumptü, tüquia 
nulla res e(t iri potgntiá ad (cipfam ,nec à 
feipía perfectibilie . Neqi dicasat 1d fuf- 
ficete diftinGtotié formale. Quia re vera 
hax nó (ufficit ;;vt vni dicatur potentiále 
ad áliud, quis per Scotü effeatia. diva 
eiufq; attribüta sür ex naturarei formalis 
cer diftinGa,& tamen nó eft perfe&ibilis 
ab cis ob identita:€ rcalem. Tum quia: fi 


pir m ueft IT. "De compofit gener.» diffs. c 4n. IL ^ 4?9 | « 


genus effet vere ede ad differentiis, 
tunc,quantum eft de fe, non minus pofi: t 
effe füb hac, quam fübalía , & tic diftin- 
guctetur realiter ab illa, quod enim effe 
potcft tine alio, vtiq; realiter diftinguitur 
ab illo, ergo cum implicet getius efle (inc 
diffítentia, fub qua eft, fatendum eft non 
efe verd potentiale ad illam , fedtantum 
per noftrum coricipiendi modum. 
131 Rep. negando af(umptum ; eftó 
,n. genus non fit veré potentidlead ditfe- 
rentiá;vt ad quid realiter diftinctü , ficut 
-ft materia ad formam, eft tamen poten. 
'tiale ad illam, vt ad id; c quo cft imperfe- 
&é identificatum.f. ratione tertij , yc ;n, 
diximus fufficit imperfe&a identitas, wt 
«ni dicatur saecu ad aliud; & per 
hoc patet ad primam probat. affumpti , 
concludit enjm vnum non poffe/dici po- 
tétiale ad illad;cum quo eft perfecte id£, 
Alioquin foret in potétia ad fcipfumneq; 
nos Uc ép potentiale ad dif- 
: aped ob folam € forma- 
Jem inter ca repettam, alioquin, & cffentia 
diuina dici poffet potentialis ad acttíbu- 
ta, vt bené probat illa inftantia , fed atfe-- 


- rimus e(se potentiale ad illam ob imper- 


fectam eius identiratem cum e, quia eft 
identitas mendicata à tertio , à quo fi ab- 
-firahantur , non (anc idem realicer , vnde 
rcalitas generica, vt praecedit differendia- 
legy;erit veré potentialis ad illam, & pec- 
fe&ibilis per illam , vt docet Doctor f, 
d. 8.9.3 iofra I. Alia vero probawo tàgic 
arduam difficultatem examinanda in Me- - 
taph. dip.de natura cói,de qua videri po 
te(b Licher.2.d. 5.0: f. vbi pro eiusfolae 
«ione tnultadieitg intetim dicimus falua- 
ti potential tém generis dd di(ferentiám 
b imperfc&tám identitatem eius cá dif- 
ferentia in certioquod cü spfa cóftituit, 
ratione cuius imperfeGite rdentitacis diei- 
turjqtantum eft de (6; poffe effe fiáe illas 
non quidé porentia nathrali, & ad atur 
rcducibili,(ed logica, quátenus (i cófrde- 
rede vtptius'riaciralitee differentia cO- 
HE AVRNNA NI imdénitün perg i ] 
ci repagnetieffe (ab alia; éó (reonfr 
retur , vCConiuncrü v i 
tio implicet (eparari pote ab illa oh tea- 
loch identitatéeqei ptc (xi cób/gsdióde 
Qq 4' sme 


«430 - Difpu I. De Fniutrfalibus i parti: 


amborü in tettio , cui identificantur , ità 
dilerté docet Door 7.Met.q.1 5 cit; n. 
20. vbi ait , quod centradt(lio includi- 


tur, quod feparetur propter vnitiuam - 


continentiam y dius reddens rationem 
fübdit , quedam natura in fe non repu- 
gnanty C tamen repugnant ofi - 
ten e[fe, vel fatta. Dices , fiextra ter- 
tium nó (unt realiter idé ; ergo per vnio- 
nemintertio nequeunt fieri idem , quia 
talis vnio non habet vim tollendi realem 
corü diftin&ioné,vt patet de materia ,& 
forma , quz etia in cópofito vnitz adhuc 
inter (c di (tinguuntur realiter. Refp. 9» 
aliqua poffunt voiri in aliquo terdo dupli 


citer, vc innuit Do&or 2.d.12, q.2.ad r. 


grin. velfola vnitate vnionis , vcl etiam - 


, vaitatc identiratistranfcundo nimirum in 
tcalem identitat£ ipfius, vnio primi gene- 
.£isnótollit diftinétionem realé vnitorü , 
. quo genere vnionis vniuntur materia ; & 
in phyfico compofitojin quo etià 

vnite realiter ab co diftinguuntur, vt lusd 
demonftramus in Phyf.difp.$.q.13.ar. 1. 
bené mor vnio fecundi modi ,qua qui- 
slé genis , & differentia vniunturin com- 
pofito Metaphyfico,vndé cá illud cófti- 
tuant fcipías illi realiter identificado ;illa 
qu0q; tealis idétitas in ip(a reddat, qua- 
£cnus qua funt eadem vni tertio, ét inrer 

| Kc cadem cen(entur, quatenus vnira ineo. 
133 Tertio vrget Auería,(i natura ge- 
seris diftinguitut à differentia , petendü 
eft,nam animalitas,que eftjn hominc ,(c- 
cüdum ill&entitatem , qua dieitur diftin- 
gui à rationalitate,fit à parte rci determi 
mata; & diftin&a ab animalitatesqua e(t 
in equo, vcl indifferens , & indiftin&a, 
lIoc fecundum dici nequit , quia entitas 
gnimalitatis, quz cft in bomine, non eft 
snttinfecé entitas animalitatis , quz cfl in 
aíino,videmus .n. afinum interire, & ho- 
mincm remanere sm omné fuá encitaté; (i 
primü;crgo in ca formalitate dicit diffc- 
rentiá determi 
adcó ab ca M rei Co 


c includ 
tiam, pc ftinguitur à differé:ia (ua. 
bac NER ola epum 


um, quod folet vrgeri coma Scotittas. 


:miné,& afinum,quia animalitas hominis, ^ 


tati d ;Cendentibus » quibus " 
rminapté,& diftinguenté;atq; 


in tnatcría de natura; communi , de qüó 
etiam multa Lichet. loc. cit, illudq; opti» 
mé foluit Doétor 7.Mct.loc.cir.vbi quz- 
rens, an natura Sortis realiter: diftin 
E à natura eae res Me 
,inquit; quod natara Sortis , ficut dif- 
ferentía numerali circum(cripta,non ma« 
net vna maxima vnitate in fe, (ed tantum 
illa vnitate minori , quz eft communis, 
fic neceft diuifa: ab human:tate Platonis 
diuifione numerali , nec aliqua ;quia nom 
fpecifica, ita Do∨ quam etiam refpó- 
fioné applicat ibi' naturis genericis, nam 
circum(criptis differenujs fpecificis nul- 
la remanet effencialis d:ffzrétia inter ho- 


&aliniprzcifis illis fuat-cadementitas, — — 
& cíientia, fumcndo ens ter, 66 — 
nominiliter; fed de hocex profedodt- — — 
cemus in Mct.«nterim vt ben& hanc Sco» —— 
tirefípontionem percipias, vide, qum die — — 
ximus difp. ptzced. q.i. art. 2.ad 3. Ad —— 
Conf. dicimus genus& differeniamtom ——— 
dici proprie difiecétia qnin iquoquid.— — 
"epis , nifi forte. V N 
te,dequo in Mex. fed ptopsiédienntur — — 
diuerfa . i. (c totisdiffimilia, &non pet- *— 
aliquid fui, vc docet Arit.g.Met.lo. —— — 
134 Tandemobijcitur, quia Ati, 7. 
Met.31. air, quod genus nihil eft pracer 
eas,qua fant generis fpecies,etgn grada. £^ 
art 









genericuas nihil dicità parte rei lua 
ciicum , & d fferentialem . Tam quia vi 
ab(tra&io horü graduü fiat ab mtelic&a 
linc fi&ione , nó indiget pro f.indamento 
di (inctione ex natura rei pluriam rcali- 
tatum illis conceptibus correípondenziit., 
vt Scotus vulr 7. Met.q.19.cic- (ed (ufficit 
diftin&io virtualis& emincntia ci 
fimplicis entitatis, rationc cuius polea 
intellc&u partici (ine mendacio in diucr- 

fas fórmalitatesobie£kiuas, vc maior | 
Scotittarü cócedunt de concepubus tráfs | 
, ponunt correr | 


fpondere realitates| integras à parte rei | 
ncadmitdt rien 6 in Deo, quibut 
expreísé fauet Scotus ipfe 1.4.8,q.3« pFO* | 
pé inem. Tum demum, quia omaes grav 
dos Metaphy ici, vc pluciinum fundantut 
in vna fimplici encitate, vc patet in Ánge- 
lis, & accidentibus,quz (unt forma fime 
i 


- 














IM » 


(- Mlicts s ergo mon füpponun: diftin&ioné 
(felis vie fumenrar, concen 
à | cfficilit compo (i tione, nifi ronis. 
— «.. Refp.DoGor 7. Met.q.19.& 4- d. 11. 
| «Qe 3* Cc quod au&oritas illa adducitur 
|. -AruncataaiGn. Arift. quod genus,aut nó 
- eft aliquid prater eas , qua vg pim 
- fpcciessaut fi eft ,vt marcria c(t, & fecü- 
-. da pars difiunctionis efl vera. Ad 2. neg. 
D -aflumptiüm, ad prob.dicimus non effe ca- 
.. dem rationem de gradibusprzdicamen- 
LIÉ D nibus tranícco contio, is.m. COncc- 
du peboimicteuaedc up qen! 
! — . la debet correfponderc realitas à parte. 
fei per ipfosádequate explicata;alioquin 
|» poneretur compofitio in Deo , vt bené 
g^ 5 Doch eir. q. 3. oltédic& Bargius, 
- ac Lichet.ibidem ; gradibus veró przdi- 
. camentalibus correípodere debent tcali- 


» 

























loci. Do&or cic7, Mcc. q.' 19. ac etiam 

ad; 2 -a«1«ex profeílo; quà di(patitaté in- 
'éc.gracus pr:édicametales,& uranícendé 
alius declarare muneris eft metaphy 


4 fia «Ad 3-licét gradus metaphyfici gene- . a&us,& perficiéus;poteft 





(0 fi$;ac differentia (zepius fundétar 1n vna 
(Oo coemücace fioplici phytice, prout fimplici 
. tas excludit copolitioné cx re,& re , illa 
^tf entitas eric muluplex , & con 
mctaphyficé. fex rcalitate, & tealitate 
;yna poténal:;à qua (umaátur genus;altcra 
-a&uali,à qua füiatur ditferéua, & talem 
«cüpolitionem habét Aogeli,& accidéiia. 
- 45$: Sed ad maiorem copofitionis me 
-taphyfice notitiam occafione przcedétis 
-atgumenci venit hic declarandum axio- 
iaiilud ex: Arift. (amptum 7.& 8. Met. 
- quod genus fumitur à materia , & diffc- 
rentia à forma , non enim videtur verifi- 
«ari pofle in illisrebus,que carent mate- 
Iia ,& forma, & tamen habent proprium 
genus,& differentiam, c (iut in przdi- 
&amento,yvt (unt. A ngceli;& accidentia; 
Gum igitur cfle Toct^ph pc (umatur ab 
e(Te phy (ico,.à quo abilrahitur, indagádü 
eft, an hzc duo principia copofiui mztca- 
iiiimoper defumi debeant, & abitra 








partibus phyficis,genus quid& à ma- ^ fes & 1d. 5.q.3. 0 
teriasdificrentia à forma .. Comunis opi» * yg ; 


nio eft in.hulla re. senus dcfumi à marcia, 
& diffcrentiamá torma; (cd vttüg;gvadü 
k c 


3 


e 


A 


——— QUIE Decompofulene generis em differ, eet Ir, a8 


promi(cué a totanaturá , & catitate ret 
dcfümi;diuccfimodé tamen concepta.» , 
genus à totacntitate, vt vlterius pciíc- 
€tibili,& determinabili, feu vt cum alijs 
in aliquo gradu cóuenir;differentiam vc- 
tà ab cade totaentitate, vt contrahebte , 
& determinante , fcu vt áb alijs in aliquo 
gradu difcrepat, ità Vafq. t. p.difp. 179. 
cap. 3. Routus q.5. dc ditfer; Sanchez in 
Log.q.45- Aucríaq. 13.fc&t.2. Suarez d. 
-. 6 lc Ct. 11. Palqualig.tom. 1. Met.difp.6o.. 
Blanc. di(p.3.(cAt.14. Didac. Complut. 
& alij paflim;vndé inquiunt illud Arift: 
dictum non debere intellig: proprié, fed 
. pet quandam analogiam, & fimilitadiné; 
& quidem ità loquitur Atift.nam 8. Met. 
cap.2«ait,sportet boc quidéyvt materia, 
illud veró,vt formam e[Je;cadé fere ver- 
ba habet cap. 3. & fic ctià loquit Porph. 


tates adzquaté, vt facere poffint veram . cap. vlr, genus preterea fimile efl mate- 
zompofitionem metapbyicam, vt bene . rie, differenti forma , ES ri ada 
€ 


, axioma illud fic efse intelligendá , genus 


: fumi ab co;quod habet ratione materie.t, 


potenciz, & perfc&ibilis , differenti ve- 
ró à UP n €0,quod habct rationem 
aütem vzriufc 
Iationem fübire tota natura. fub diuerfis 
&onccptibus , atq; ità à tota illa diuerfi- 
lé concepta fumi vterque gradus. 
136 Hicth dicendi modus recipiens 
dus non K. ;cü.n.hucu(q;probatü fit có- 
,ceptibus generis , & difiercug neceffarió 
te[pondeic debere in cad& natura diítin- 
, &asrealitatcscon(equenter. dicendü eft 
non fufficere candem naiurà diuerfimo- 
dé concepubilem,vt ab ca. fümantur. có- 
err genciis,& diffcrentiz fed in caza 
afi;guari debere diuerías realitates,ynam 
uidé (uapte natura potentialem;à qua. 
umatur genus,altcram a&tualcmyà qua.» 
fug;atur S eENAME quod cflà opus 


, non fit gcnus, & differentiam (umi spet 
cx diuctíis pattibus phy ficis, img freqac- 
tct (umanuur ab eadcin natura DT. , 
vt in, Aogclis, & accidenubus femper tí 


lumi, dcbcant cx. diaerfis páttibus metas 
Phyliegpird docti 'ottor loc.cit, 7. Met. 
;9 qc. n dbi ie poum- 

AO gres ep ade 
bi epe ,e quidem T Md yiLrae 
Anift.7. Meaph. 17, vbi ai arces dcfi- 
nitopis ) quis [105 SOUS, PVP Bid) 







m" 


7492 '' Dif.P: De Vuiuerfal.in partici, ^. 


! Cérrefpondere partibus dcfiniti, ergo per 
' Arifi.(emper de(umi deben: ex diftinctis 


partibus definiti,nó phyticis, quia no om 


* ne definium tiles habet,erzo. metaphyfi 


cis. Nec poteft dici, quod tátii fundamé- 


* taliter ia ve definita huiufmodi partes 
* metaphyficz- correfpondeant | partibus 


"definitionis Quia Arift. ipfam definitum 
vocat formaliter, & actualiter totumser- 
£0 formaliter, & actualiter habebit pac- 


' Rcs E ry qe ; & cum ex huiufinodi 


partibus debeat fieti vnum per. fe totum 


: metaphvficü,neccífe etit, vt vna cealitas 


habcat róné partis potenrialis à qua fu- 


tratur tó'eeneris,& alia roné partis ada. C 


- fis qua fumator ratio d:(feréciz, vt do- 


cet Arif, 8. Mer. 9.& 7. Met. 42.& 43. & 
hac rationejnguit Door, dicitar gcnus 


* fumí à materia, differentia à forma, non 


quidé proprie, (ed per quandam propor- 


' tionem ad partes compofiti plyyfici. Sub- 


dit tamé Do&or loc.cit. interdum in phy 


ali differentia fumantur à diuerfis 
partibus M incorporibus animatis cor 
' pus;qugd eft zenus;fümitur à corpore. » 
pro altera parte compofiíti , quod habet 
rationgm matcri,vt oflendimus in Phy- 
ficis difp.2.q.4.at. z.animatum verà. ab 
iaima;fufilis de Irc re bené difcurrit Pó- 
«iusdifp.4.Los.q.4. — ' ! 
137. At obijcit Auerfa,opus nó effe ge 
mus fumi (emper ex realitate potétiali, & 
differentiam ex a&tuali nam vel differen 
"tig intermedig fam(ütut à formajfeu rea- 
"litate a&uali, & Gc folum genus gencra- 
"liffimum fumetur à materia , feu realita- 
"re eap ; fübalterna autem firmentur 
^& forma, & ira non falüatur sradus poté- 
tiales (emper (umi à materia ; vcl faman- 
tur à materia , & fic (ola dikfetentia vlti. 
ma fumetur à fori, & habetur intétü- , 
quod nó omnis differentia fumitut à rea- 
litate a&aali. R efp.oés dificrentias fub- 
"alternas,vt differentiz fant, defui à réa 
litate actuali,& genera fübalterna , vt fic , 
à reálitate potentiali , nec apparétj quo- 


. modo ex hoc; quied differentia conftitu- 


tiug generum fübalternorum filmantur 

forma , feqaatur etiaai ip(amet genera 
fuübalterna con ftituta (umi à forina;quía 
animal v.g.conftituitur ex viuente tan- 


quàm cx genere,& (enfibili, tarquamex 
difterentia , viuens fumitur ex realitatc 
potentiali iftius fpeciei fübaltetnzs, (en. 
fibile ex realitate actualis, ex quibusrea- 
litatibus refultat hatc fpecies fubalterna 
-f-animal,quod iterum cum venit in có- 
ftitutionem infima fpeciei... hominis cá 
rationali,animal importat realitatem po«- 
tentialem iftins fpeciei , rationale reali 
tatem actualem, (ic de fingulis 5 & (ic 
patet femper differentias omnes fumi 
cx rcalitate a&uali illius fpeciei , quam 
conftituunt , fiue (ic infima: fiue fubal- 
tecnay & genera fimiliter ex i ds: ; 

138 Poflremó cx módo ià declarato s. 
quo genus;& differentia cócurrüt ad cá. 
flitationem compofiti metaphyfici coclu 
dédam eft contra Murciam q. 4. de fy 
cic, & Blanc.difp. 3.fec. 12. & alios quc 
dam, differentiam femper effe perfeébig. 











ic ua aod conrthir re FR 
' ert plut.q. 5. Kuuiusq. 6.&c Paf- —— 
" ficis cópofitis cotingere poffe , vt penus vIcdaci p otefí 


ex Doctore 1.d. 8.9.1.ad es bi do 


qualig.di(p.6 $ .cuius ratio 


€et,quod quàádo aliqua duo cómparantti 
in perfe&ione , pen ndum eft,quzmam 


illatum perfc&ionum fimpliciter, & ab- 


foluté magis excellat, & ex 
dit, quod quamuis matcria fit fimplicior 
«ompofito, tamen quia compofitum eft 
aGualius matetiaabfoluté dicendum.ett 
compofitumeffe perfc&ius materías 
actualitas eft pertc&tio abfolutà à 
tior fimplicitatey cum igitur ín ptopo(ito 
differentia séper excedat genusin actua - 
litate, quantamcunquc perte&ioné inue- 
niamus in gencre , tameníemper maioc 
erit perfectio differentia quia habetima 
gis de a&ualitate;eft.n. gradus derermi- 
natiuus gcaeris,illudque cflentialiter per- 
ficiens. Accedit, quód vt ait Porph. diffe 
'rentia cít qua fpecies excedit genus, vci- 
ué in pertcétionc;ergo fempcr elt perfe 
ior illo, noo folü in ratione partis,quia 
'eft pars actualis,vz ait Blanc.fed ecià ià 
tatione entis, quia magis accedit ad actua 
litatem; & quidem fi (pecies.cxcedim gez 
nus ín perfectione , vt omnes concedunt; . 
ctiani A duerfarij ipfi, fane lunc exocísü 
à (uis principiis habere debet, ex quibas 
conttituxur,cum:nequcat habere a ge« 
ncte,vrique habebir à diferencia . ; 
| Sc 





ex a STE 







altioris natu. 


uda 





s t femper ipo nebiliores , vt ratio- . 
.. - tale refpeétu animalis; quod cleuat ad 
EAE - gradü inteletioi , que tanien ipfum có. 





..' finus perfectus reperitür gradus fem 
- .. ghificite naturam (etificiuam abftra&am 
: (Es ab his defe&ibu. ^ ^ | 

— .-139 Refp.argumétü, fi quid habet ro: 


re * ;j probare don f'olua differéncas fe- : 
y OR * cutdi genetís , (ed etiam fpecies confti. : 
(— -  tüutaó pet eas effe ip(o gencre irhperfe :: 


' prater eleuationeiad p oré opta: 
tatio: : opea: 


! tis d (Fereritiadleuat geriüs, & ide. feme 
.— -  perelft perfectior illo; vride eti 

K- ame in ánitialibus  iniperfettiy: perfe. 
$ rcpecitur gradus (enciendi , quàm 

i inpfo gencte, quia in iptisseperitur des: 
térmitiacus, & (pecificusimgenete icon- 

fufus,& itideteé minatus ab(ltahés à: pet« 

fecto , & imperfe&toy quod aucem detec- 

miríatue cft. , atque«diftinétum; perfe: 
&ius eft indeccrminato ,& confulo 5. A d- 

dias tamen, tjéftó animalia illaumper: 

Éc&a careat alkjdà opctatione vitali, id. 

Cit pet accidehs,vt bcne notat Paíqualig.: 

aima non reperit 1à tali Cor- 

poreorgavi teuifita ad. calessopetatio- 

nes j Quod ni ex defectu operationü va» 

lecet- € it perfectiorem differen « 

tiam s'etiüifiargur deberet genus iipec- 

fe&ius , quia de(unt o perauones geucti- 
ce alia qumedam argumenti addunc Có. 
plat.cit. que eodem modo toluuntar ,:i 
Ad €oaplaam nouta liuigs axccdpy- 


Lj 





(000 UI Deep genes e ifie, ats 


ticfidi ; quàm i genere ipfo animalis (1. 


ficz.compoficionis (pe&aret etiam re-. 
folutio illorüi dubiorü, Quomodo in qua 
libet fpecie pmo & differentia 
d-fignari, & An entia Canftitur.ua 
fpeciei debeat effe ei , eiufgsgeneti pro-: 


t ifitra proptium gradü, vt fe habet - / ptia,adeó vc alteri eouenire nequeat fed: 
irtationiale re(pe&u ei ,non$ürno  Opporumiusca tractamus dip. feq«q.:4. 
biliores,fed vel eque mobiles , quia rion. oceafione declarationis fecunda cegulat. 
€onflituunt fpeciem liaberit perfe&tior& «| antepca dic.diuerforum generum: &c. -..- 
operationem fenfiriua, quz gradu: gene- " 
fi$propriaeít,& etiamnónunquá;guo: ^ ARTTICVLVS IL | 
biliores , quia conftitaurit (pecicai , que : | 

habet minusperfe&tü gradum fenuendi: Quomodo differentia diflingudt. effet 
2 ipfogenere animalis j vt patet de talpis, tialiter ; vifo yquam,confi iuit y.al. 
S Olftreis,& ront bad tacdtumnullü; ^ ais , vbrde mnuiua précifione ' 
alium fenfum habere vidétur , ergoin his; — - ris d differenti; acettam d P uli 


' tialem fuperioris, d inferioris &.— 5 


1 Orpli.pet quartà definitionc à fe 

^s p Cotreci, & "explicatá ita definit: 
D ffcrentiam,quod fit id,quo diffevitef 
fentialiter later fe fingula. w (ingalarfga 
cies, vel Gngula indiridua vaius fpeciek 
à ingülis alcerius ,. fpecies enim noa dif& 
fcrunt fecuadumi genus, cum in ipfo.con4 
uemattt;fed per proprías differencias ges 
nas illud jitaque quara 


etr tini T MUN 
orones y quod.ctat diltiaguere 
etfentisljter.wnam fpecicítab alia ; pro 
cnius déclatationc lig diderenduar eft ;- 
an!Ditferentia i 'in fuo concepus 
genus, quod diuidit ,;& differenti am (ito 


petiorem cui fubordinatur,vc v.g. nüb rae: 
tionale includat in (a0 conceptu-animal;! 
vel fenübile, fi eniminc ladit, non magis» 
dici poterit ratio diffcrendi:.,.quàm conse 
ueéniendi;& (icállata defiotco recta non? 
erit quod ii nón incladit) ccit precise rase 
tio diffcrendis & üicilludcne veré mue 
nus dítferenrz,a2 allara definito: bod: 
& cum hic quz (tione coincjdunralie fub 
al'jtitul;s propofitzean..(. di n 
fapalterna per fc pred:ceiuir de iofimazasg. 
&can genus inclifdanirin differencjs vla 
timis, & randeman perfe przdicctur de 
difcrearijs perxgms diuiditur, Nonef& 
doxé uam ode difligreatia io fenfü aae 
cectal;,at idinercoproot n: miruin (ignie 
ficat tac:onatestoe cationalitar € habens. , 


fic cnim éxpiorauun eit includeresges 


nus; 


B. E La, 


464 ODifpa. IP. De Viiutrfalibul in partie. 5 2 


fus, & differentiam fuperiprem illud có- 
füituentem,fed quz ft :o cft de differentia 
pró formali , nimirugr fecundum perfe* 
&ioncm illam;(cu gradum,per quem có- 
ftituit hanc;vel illam fpeciem, vt notauit 
Do&or 1.Poft.q.24.6. 4d queflionem. 


141; Tresopinioncs. hic. inaenimus y: 


duas extremas;& rertià med:á; Prima ex 
trema eft af&rmatiuayque a(feric differc- 
tià infcrioré faciudese Diivéficeks aui lini 
fubordinarut,ac erià genas ipfüm , quod 
diuidit ,tribuitolet Themiftio, & Nomi 
nalibus;fcd prafertir quàtü ad inclafio- 
fiém dificrentiarum füperiorum tam tué 
tr Soncin,2.Met.q. 37. land. 2. Met. 
11. Barthol/Spia 7. Met.defenf. 16. Cáce 
tus c.dc differ. Altera extrema id prorfus 
fncgat tam de genere, quàm de differentia 
fuperiori,» inclodatur ip infér:ótibuss&.. 
efi communis inter Scoriftas,& Thomi- 
las, ita docuit Do&torex ptofeffo 4. d, 
11.93. $.:4d rationes , & 1, Ppft.q. 24. 
& q.9«X 13. Vniuer(. vbi Mautit. & 7. 
Met.q«17.vbi Ant. And. q« 14. Faber d.. 
39.Canon.1. Phy. q« 7 Poricius difp. 7. 
Log.q« 4. & fequuntur T homitt& paffim 
Caj:col.laucl. Ferrar. Complus. Sot, Fó-, 
fec; Tolct.Sacffan.Hutt.Blinc.Didac.Paf 
qualig.Celettin.& alij omnes;Teruasé-: 
tcntia media eft Fecentiorum qtorudá 


inguentiü de duplici genere. differen 
Ri liud. Candsnct proptii ali- 
€xius generis,fed foteft etiam inalirepe 
- dirij& gcrius quoq; c(fe potcft fine tali dit 
fctentia& hoc gcnus differéntiararb in- 
quiunt períc & preícindere à perierc,qy 
«onttahit, & genus qnoque perfc&té praz- 
Écindcre à diftcrentijs jfalind vetó genus: 
aiíferentiarum cft; quod eft propritt ali. ; 
. €uius generis, & &im illo cantum feperi- 
tur ;& hoc aiGt &on pevfect? prefcindere 
à gcncreyneq; écontra genusà differen-. 
$ijsjita loquitut Auctía q.i 5. 16g. fec. f. 
ficciam Losup sue opdec. r.diftin , 
uic de duplici gencre difierentia rü,qui- 
dà chim escrabüt rationem genecicá ad 
diiquá eliam operatione; qua iit extta ge 
nus,vt atimatuw s que cleuat mixtü ad 
ationem vitalem, & rationale , quz 
€«Icuat animal ad operationem intceliccti- 
và, & has diffcrenias. concedis nó inclu- 


dete rationem gencticam formaliset , ij 
fi differétia talis fit, vc non refpiciat opes 
rationesnifi formaliter contentas fub ge. 
nere ad modum quo vifio materialis et 
quzdam fenfauo , auditio, olfa&io, &c. : 
inquit in fentétia noflra admitrente prae- : 
ciftones obie&tiuas omninó cen&dü eífe 
genus, ac differédias (uperiores in talibus : 
infcriocibus formaliter imcludi , 

141 Dicédüett cum fecunda sécctía ; 
nec genus in fuo conceptu obie&iuo dif 
ferenuias formaliter includete,ne3; é có- | 
tra, P pos Pd infcriorem 
includere faperiorem., Ex quidem quód 

us non includat diferencias, (ed ome 
nino in fuo conce pu pracindar ab illis: 
deducitur ex dictisarr, praeced. vbi dixi« 
mus genas, S differenciam fumi à diuer- ; 
fis teplisanibus ex DAIICA RM E Vt fCde 
litas,qua refpondet conceptui gencricos " 
dida eit abea , quz reípondet di Ze 
rentíali; & probatur cxperientia ipfa a. : - 

cnim concipimus animal, vel tüc ; 1 7x 

menti obuerfanwr rauomalitas,& irratio.——— — 
nalitas, vcl non, non primum; qaia tunc; 
menti nil aliud obijeitur ,quàm fub(tásia | * 







anjmatá (cnfitiua;ergo sm. aut£eít: — 
tnum ab alio obiectiué pia inderei.co | - 
nofci fine illo, aux illo noe cognito ; fed. . 

c pars conclu(ionis (offici proba. 
tà cfl qi 1, huius di(p-art«4.dub: tbiofté 
dimus differentias nulle modoadu , 66. — ' 
formaliter contineri id. .expli- 
cité, nec impliciié fed poteftate folum, 

143 Sed e neque contra differentia 


ipcludar getus , aut differentias luperio» ; 
rc$,quibus fubordinatut, lt Acid .4« To: 
picea. & libó.c. 3 -& 4 Mer-10.& fi 115. 
cap.1.his enim locis dierté docer: geous,; 
ree e(lentía — ntiarum jn: ex, 
uitur ; neque ditfetentiam füpee: 
oen lt de eoicrp He fi .di., 
fcn(ibile effet de cffentia raionalis,etiam 
act o de effeotia eiu(dem, ficut cuí 
inttipfccé conuenit rationaluás , intrin« 
fecé etiatn conuenit effe homin£;& pro» ; 
batur rationibus euidétibus ex Scot, loc.; 
cit: Tumquía. à differentia inferior con. ; 
tinet (uperiorem effenualiter,& genus ,, 
re d'uidictá fpecies non differtà dif «. 
crentía, quia in fpecis nihil continciut 
1 


quid. 





(000 Q-HIL De precfione generis, acdif dre HT, — ag 


qe iué preter genus, & diffcrétia. 
um 2.diffcrenta. fimpliciter cit prin- 
cipium diitinguendi (pecicm, quam con- 
- füitu:t, abillis quz (ub eodé genere con- 
tinentur ;ctgo nequit cíTentialiter inclu- 
dcrc genus , aut differentiam genericam 
(aper;orem, 2s fi includeret, ficuc eft 
priocipium diffeceni , effet etiam prin- 
cipium conueniédi cum illis ipfis , à qui- 
bus (pcciem diftinguit ; quia includit c(- 
fcntialiter illud ;in quo cóueniüt; Tum 3. 


( diit eure debeo bomo efl animal 
c 


rationale, eifet vitiofa, quia bis repctere- 
tur genus , &d'fferentia generica fupc- 
tior, (emcl quidé per (e loquédo de gene 
tc, & itcrum,vt inclufum in rationali , tic 
& fcnlibile bis diceretur (emel in anima- 
li,& iterum in rationaliquá fationé addu 
xit Arif.6. Topic.c.6. Tum 4.fi rationale 
includit s&(ibile,aut animal adhuc aliquid 
iu4 addere dcbet (uper illa, rationc cu- 





jd "m conf(timiar , & fpecifice di- 

flingmat ab equo; & a(ino, «  quibuscon 

/— —  Wenit in rat MN Umdlitiun & feafibili- 
— &atis,tunc de illo gradu przcifo, quod (u- 





eo praanimal,& rationale addit rat onalc , 


quzcédum eft,an in eo, vt fic;includatar 
heu 00 , & quidem repugnat. 
diccre, qp includatar , fi enun cft ali.juid 
faperadditü animal, & fenfibili, aliquid 
altud ett praeter illa.ergo &c.Tum f-Quía 
tunc daretur proce(fus in infinitam, (1 .n. 
rauonale,& irrationale,vt fic , includunt 
fenübile;vel animal, in quo conueniunt , 
per alias different fccerni debebunt , 
de quibus redit cadein quzilio,ergo di- 
cendum cft differentiam inferiorem ete 
E Ii mpliciter implicem non refo- 

ubilem in vltetiore$ conceptus generis » 
quod diuidit , & differentiz fuperioris 
cui (ubordinatur. Tà tàdem quia fi genus, 
& differentia nó dicunt duos gradus per- 
fcGé przcifos in mente noftra, itavt ge- 
nus non includatut in cóceptu differét 2, 
ncque é contra fcquitur , fpeciem nulo 
modo etle metaphy cé coaipotitá etiam 
per noftrum intell;gendi modum , quia 
compol1itio cff duirum partium;q uarum 
vnà non includit aliam, (ed amba in con- 
ftituto,qualil cunque fit talis copotitio, 
in.Ó hoc «ft ue iaGone paras non incl: 


di in altera,neq;illam iacludere;& hz ra- 
tiones probant ia vniuer(ümde quocurr- 
que genete differentiarum . 


144. Aucrfa cit. fec.ó.gratis concedit. 


conítitutionem fpeciei ex generc, & diffe 
récia non femper effe per inodum cópo- 
fitionis,fed interdum pcc modum cxpli- 
cacionis , qui1 genus, & diíferentia noa 
(emper fe habent, tanquam dua partes 


condi(tin&z , quarum vna adda:ur alte. : 


ri, (cd (c habent nonnunquam per modd 
conceptus expliciti & implicit erufdem 
cilentig , quatenus .f. quod 13 concepta 
generis implicite, & indcterminaté con 
tincbaiur,in concejtu differenu:e poftea 
explicatur , & determinatur. Scd oppo- 
fixü conuiucunt rationes allatz, probant 
enim differentiam addi geaeri, vt aliquid 
ab ipfo perfe&té condiftin&lum ; quod 
adhuc magis declaratur , nam gcuus in 


fuo conceptu rcipectu diffecenuz (eha-.- - 


bet;vt fubic&tum, differentia veró vt fore 
ma illi aducniens, ergo fecundum ftas ra- 
;t'ones. formales. fcinuicem excludunt, 

qua fccundü (uas ratioucs formales vna 
aduenit alteri. Neque dicageuin Aucifay 
ad id (afficere , quód genus fic explicité 
extra ditfcrenuiam, c quo ftat, quód ad - 
hoc implicité ipuolaatur intpía. Nam 
quzrimus , qud intelligatur per hoc, q» 

genus includitur implicite in ditfereatias. 
vcl enim tignificatur id, quod cócipiturg 
quádo differentia cognofcitur, cile reali- 

tcr euam genus,Icu cfTc entitatem illam , 
qua ct.à gcnus includit , & hoc non ett 
includi amplicice in concept formali dif. 
ferétz, (cd potius includi in cóceptu ma 
terialijracióne 1dcafi cationis, no adteqi 
sm efle przciíum;& fic nonfumus in ca- 
fu, quialoquimur de cáccptibus formali- 
bus, & obic&iuisnon de materialibus, ac 
identicis ; 5i dicar Auer(a includi in ipfa 
formalitate diffcrenciz,(cd implicite; üc 
iterua rogamus,an includatur in ipfas v€ 
cít à patte rci , vci vt eft obictiué inins 
teliectu, non primiümj quia bic recurrerec 
ad (enium materialé , & idcuticü ; neque 


sth, quia fi includitur in. 1pfa sz illud efz 
fc , quod miclicétui reprlentatur , €rgo — 


includctar ?n ea ex plicités non autem ime 
pHEcixé Lolumyquod .n. attingicur à cognie 
^ » tione » 


am j 


» 
4 


h 


m "A. 


486 
ficne, & per ipfam reprafcnratur , expli- 
€ité dicitur efje in intellectu,u/a per 1psá 
cognitionem cxplicatur,& expanduur il- 
"]i, (i autem nó includitar inipía sm illud 
e(Te, quod intelle&tur reprzfentatur, er- 
go abiolui? non relucer m cóceptuobic- 
éiuo diff-téciz,& fic diff. réua perfcate 
pendit ab ipfo genere, necimplieite dici 
"potett genus in ca inuolti, nifi róne idcn- 
Kificaionis, d. habet cü ipfo à parte rei, 
" d4$ Zeibius 7. Met. q.16. ello «à Do 
"orcteneat coclufionem , aic ramen eniá 
"oppofitam parté ; qp (di fferéuia inferior 
includa: füperiorci: , ce probabilem, & 
" rauoncs D coris facilier fihoi poísc , 
vnde ad illan: dc procefiu in :nfinitü ne 
E confe. cü fit dcuienire ad alicuss dit- 
"fcrentiasqua non incladunt alias, & que 
"feipfis dillingauntur , (icut fünr differen 
tic; quibus diuiditur genus generali! limü 
Sic ét ac illam rónem, qua cócludebstur, 

nd differentia effer fpecies;negat con- 
Te |- nam iJlud, quod includit ditfetenuá, 
tcon(t iturum includit contlituens,il- 
"lud cft yera fpccies , non aurem illud, 
quod includit alind per modwuin contra- 
hencis gcnus , qualis eft d. fferentia, 

Scd cerié non ita facile foluuntur ra- 
tioncs alat, vt putauit Zerbius ; & qui- 
dem quantum fj &at ad illà de procctlu 
in in5n:tum;aduertendü cft Doétoré per 
ipfam non ab(oluté concludere proccisü 
dninfinitum,(cd d. Ganctiué,vel quod da- 


- &etur talis proceífus in infiattüm , vcl da- 


retur tandein al;qua differentia; que non 
includcret ptior£ , per quod vult concla- 
dere ncn clTe de rarionc diffcrerievt (ic, 
pow; rc gradum fibi camunem cü dif- 

crentia oppofita, atque 1dcó e(ló quod 
dcnuur d ffctencz fübalterne;non cile de 


—. ratione illac(i ; vt diffcrentz (unt , quod 


anfctiorcs includant füpeciorcs y fed (olü 
quód eas fupponant , quatenus fübalter: 

»in comuni contlituto ; (ed q-ando et 

o&or per illam rationem abíolucé có- 
cluderet proce(sum in infinitum , adhuc 
beneargueret , nec ratio foluitur à Zcc- 
bio , quia (i ratioüale v. g. & irrauonale 
"xd vam d f&crentias (üperiores .f. ien- 
tiens, viuens, &c. pre aifgnare alias 
diffccentias, quibus feccrnanur ; de qui- 


Difpui. P. DePwuerf.in pari; — ^ 













bas tedic cadem qugftio,nec vaquam de*.— 
ueniemus ad (upremas, que feiplis di(tig 
guamur; in illis namque qua diuidunt 
cnus generali fimü, cóueniunt rat/ona- 
c, & irrationale; nó ergo illus , fed alias 
dcbet Zerbius a(fignare , per quas ira di- 
funguanur, yc rurf.s ipf non diftinguá- 
tur per alias, Accedic écde RE di- 
uiden'bus genus generaliimum redire 
difücultatem, (i noa de ditfetentia alias 
fupciiori y (alum de iplo genere , g d:ui- 
dont ; nim fi illud íacludunt , rurfas alige — 
diffcrenuz. affignari debebunt , quibus 
diffciant , INec etiam benefoluiruüc afia - 
rà:i0, quod d:ra hy »otheti,tunc differen 
tia c//-t fpecies, Qiia fi femel cóceditur — 
«i ffcrenuam fupcciorem e(fentalizer in». 
ciudiin inferiot . ftatim fe itur, gi i Y 
includatur, vc cóft cuens in fao cól icut 
nim pidicarum cit- ntiale habet ratiogé- 
coit, tutjui rcípecru ilius; cui efi 
cOucait,ergo erit yeré (p 


nil includatuc MIC di 














146 Reípondent alij , has. 
concludere , quia eodem m 
rent eti tranfcendentia, vt y 
includi in diffccencjs (uorum 


t 


vt cooftabit dilcurrenti per (ing 


in primis adducere inconuent ^ 


| non cft 
Íoiuere. uve jdncó- — 
uenicns, & eifdem rationibus fuftineri — — 
polTe videtar ens non ioca 1 quidditati-- 
ué in fuis vltimis differentijs y : modis 
contrihencibus , immó hzc L tur eflc 
mens Doctoris expretfa 1. d. 3. quat. 3. 
$. 4d quaflionem ,fed quia hows pücti 
decifio ad pra (ens nó [pe&tat ; adhuc ad- 
mil(fa opinione cói de etfenciali inclufios 
ne entis in vltimis diffecetijs patfion;bus, 
modi(;; oranibus realibus rerum, dicen- 
dü cft, non cl[c tantam neceffitarem ; vt 
ens excludatur ab illis, licut zenusà fuis 
differentijs ,quia genus,& ditfcrentia fa- 
ciant cópo(raoncin metaphyficamsergo - 
necellario debct haberc rationem cópar- 
tis cum differentia , atque adeó excludi 
dcbet ab ilia de ratione namq; partis cft , 
quód non includatur in altcra,ens autem 
cum fuis concrahentibus coimpotitionem 
non facit, vt pact in Dco, X bene Do-** 
&vr oltcadit 1.3.4.3. ad princ. $ 









oppofitam 1. obijci folet Ac.it.7: 
.vE itia doce de si itha differen. 
— 4ia.Primtm , quód in definitione parum 
is ^ viae trim differenkia po- 
— patur , vel etiám omnes fuperiorcs , quia 
- vltima includit omnes. Secundum quod 
- €]tima differeritia eft tota rei fubftantia j 
& idcó (i ca ponatur ini definitione; non 
licere aliam fupertoté addere ; quia com- 
- fnitteretur nugatio. Terium;quód ad iri- 








V, PAD ee diuidere fuperioré pet 


Que cft differentia animalis per 


diuifum fotmalitet fumptam 


— " tibus; &tandem inquitibi Arift. quod 
filio pedis est quedam pedalitas , qua 
przdicatio, cum t id abitracto; c(t c[- 
-— fentialis, & quidditatiud; : 
iuk47. (pedet ad hzc omnia Doctor 
d Atift. ibiaffignat duplicé modü 













E E k : e: pét fpem dae 

|  . Orüncs differentias Vcl per proximü ge- 
I SENS $ v peru debite, & fubdit. 
dirus , | patam referre ; cse a obra 

|. . — fies qua dati proximum genus po-«- 
Uo AR füpetióres, quia omnes 





h. — 1 2 

— tem dicit , quód includantur i diffeétia 
.— vltima, nili in fenfa identico, & materia- 
li. Et cam dicit vltimam diffetencia effe 
totam fpecici fübftanuiam, ait Doctor id 
nion effe intelligedum totaliter, (ed com- 
pletiué, quia complet fübftanuam cei, & 
dctet minat in vltimo c(fe fpecifico« Tet- 
tium vcro quod ait de diuifione fuperio- 
tis diffcréiz per inf: riores, non proprié; 
& fotmaliter intelligi debet , quali quod 
differentia (upetior vcre diuidatur per id- 
Fetioret Oppolitas;(ed matetialitet)& idé 
ticé,ratione inn quod cóftituit, ipsü 





enim propri diuidiwr , non quide ia dit- 
: Ferentias ojpo íitas (ed 1o fpecies per ile 


las, vnde membra diuidentia, alia [unt in 
Qua, & in his includitur diuifuat, alra süt 
pee $6 & in hi$ non iucladicar; cü vec 
. — praedicat ibi (apeciorem differentiam de 
E 1nfe;iocis!lla prédicatio non eft formalis, 
& propria yitavt vaa in aliera Fotimaliter 


üeniendani differétiam vltimam alicuius. 
tas inferiores oppolita$ , vtbipedem, - 

as inferiores oppolitas , s v 
fion fios pedes habentem,clatum atem 


eít , qu alitet (um 
incaditt: in fidguli$ membris dididen- 


Que ITI De preci. generi, acdiferssdenII,— 387 


includatur ; vnde non dixit abfolute f/ffío 
efl pedalitas, (ed fiffio efl quadam peda- 
litas, vbi ly quedam; vt notant pracipué 
Expofitorcs,dicit improprietatem quan» 
dam; voloit igitur tátum Philofophus per 
illum loquédi modii indicareait Doctors 
filionem pedis effe difterentiam per fe 
dixi fiuà pedalitatis inse(u explicato , 8c 
nori per accidens,vt cífe alat & nó alatüe 
At Coritra hanc expohitionem vrgebis- 
quód Arift.declarans ibi modum defi- 
niendis ait non debere dici anima! habens 
pedesbipes, quid faceret hunc fensü,ani- 
mal habens pedcs duos habens pedes, fed 
dcbet dici, animal bipes, quia dicédo bi- 
pes s qua ett differentia inferior , dicitur 
etiam labens pede$,. qua ett füperior. 
Refp. non dcberc (ic exponi illü textums 
alioquin fibi cótradiceret, cü dicit ibide y 
quód licet d: fioire pet primum genus, &c 
Omncs inferiores differentias , igitur per 
]y pedes bxbens, intelligi debet 22aus 
talem differentiam contticutd , vnde vule 
dicete Philofophus, quó4 cum tot (pecies 
animalis pede$ habentis (int , quot difíc- 
fentiz. pedum non debct definiti per hgc 
omnia gencra (übalterna ; v.g. Hoo ett 
corpus, viuens animal , rationale, quia.» 
vnumincludiurinalio, ——— -——— 
148 Secundó arguitur rationibus;norr 
poteft cócipi tugibile formaliter,quin for 
maliter concipiatur fenfibile , & viuens.z 
ergo ha differentiz fupeciores iacladun- 
tut forinaliter: in illa inferioti , Probatat 
aliuinptum , quia rugitus Leonis eft for- 
malicet qagdam (cn(atio , & quidà a&us 
Vitalis, & hoc atgamentum putat efse ine 
folubile Artíag. in fententia noftra ad- 
mittente prcilioncs obiectiuas, Refp. 
tamen facile negando atfumprum cá fua 
probatione, dificrentia :n. mferior, prat- 
Íertim qua nan cleuat genus ad altiorem 
gtadum oaturz , non cft Iimpliciter  & 
adgquaté principium opetationum , qua 
(unt propriz calis fpeciei, quia hat opee 
tationes dependent à tora natura, quare« 
nus impoctat talem effentrá complecam, 
quare ditferentia infzrior folum ett prin- 
cipium taliu. opcrat.onum,quatenis ta« 
les (unt, vnde difterentia v.s. tragicus mont 
addit nouam actionem à emycr di- 
] in- 


- 


Aue fH LIED prácf. generis, acdifer-eA IIT. — £85) 


differencijs aliorum generum . Verü-bzc 
folutiomulusreijcuur ab Auería cit. & 
te vera non fubütütquia cadem difficul - 
tas fieri poteft ctiá de illo conceptu fub. 
ftanig , vC eriam comprehendic incom - 
pletisnam & fubftátia, vt fic, diuidi po- 
teíl per fpiritnalem; vt eft anima,& cor- 
potcam , vt alia quelibet forma (übftan- 
tialis , re(pe&tu quarum non ita analoga 
e(Tet,vt excluderet ratióné generis vniuo 
ci,vt patebit d.7.q. 1 Potius ergo dicédü 
cft,quód rationale v. g.formaliter loqué- 
do non cft (übflanria,nec accidens, fed ali 
uid (ubftantiz quatenus eft determina- 

o illius, ncc potelt dici füb(tantia ; nifi 
realiter, & identicé,vnde etiam;& in có- 
muni modo loquendi differentiz illius 
przdicamé:i dicuntur fübítantiales , non 
autem fübflantig , qua ratione ipfe A- 
wería quofdam modos v.g. fubfiiten- 
tia,vnioné materiz,& forma ,&c . vocare 
folet fübítüuialesnon autem fübftantias 
Quia formaliter fübflantia nó sür , fed ci 
€ius modificatio ; fic ergo de différentijs 
'endam eft edy rieired rion quia 
-imuoluant tati. formalé (abfátie,fed 
; Ema ge cundé ordinempin quo eft 
ibftantia , & eam determinantes, & có- 
trahentes fab eodé ordinc; fic etiá dicen- 
- dü crit de differentijs aliorü generüfer- 
uara proportione, vnde differentia rela- 
tionis erunt relatiuz , non formaliter , & 
cfTentialirerfed identicé tii, & realiter , 
uia nó funt formaliter relationes, fed ta 


,. hitates celacionis;verü quidé eft frequen- 


ter differentiá cali nomine nücupatri ; «p 
necceflarió ex vi nominis vidctur eflentia- 
liter includere genus, quod diuidir , vel 
diffcrentias faperiores, vt eft de longitu- 
dinc,latitadine, & profunditate in gene- 
Tc quantitatis continuz que necetfarió 
videntur includere extenfionem , fedid 
totum euenit ob nominum penuria. Ad 
Conf. neg. aflnmprum effe vniuerfaliter 
vcrum , nam & pa(fionem pra (cindimus 
à proprio fübiccto,& é conuerfo, & ta- 
mcn pa(Tio nequit dici dealio fubic&o ; 
valet igitut affuu pium folum im illis fot- 
maJitatibus,qua (uot comm'ünior: s illis: 
& quibus prafandunt; Ad vlt, concedi- 
mas inier peceeitatem in communi y & 
Logié a v 


hanc, & illam in particulari non poffe in« 
tercederc mutuá przcifioné «quia cópa- 
rantur ficut fuperius; & inferius , & licet: 
fuperius poffit ab inferioti prt(cindi, nó 
tf contra , quia inferius séper inuoluit: 
e(lenualiter fuperiusvt ditü eft. q.prae- 
ced. art.vlt. dubi r.in folad 1-aliud aüteme 
cft comparare inferius ad füperius ,quod 
inclodit , aliüd comparare differentiam 
ad gcnus ,quod contrahit, contra&tíouns 
enim vtiq.prz (cindi poteft à fuperiori , qs 
contráhit,non ramen inferius; quod fi A« 
uería loquatur de differentijs rationis 
quibus cócipitur contrahi cóceptus 
Ceítatis in communi ad modum cuiu(d& 
naturz communis, tunc de illis differen- 
tijs rationis debemus proportionaliteg 
loqui,ficut dc realibus , 

1$2 Demüobiicitur; tü quia tunc rea 


litas diffctétig effet omnjnó fimplex, &c 


purus actus; tum quia tunc differentias 
vltima eflet faprema, nam differentia fue 
puse dicitur,quz nullà aliá habet fupra 

&;quà includat ficut ove illud 
dicitur nullum aliud habet fupra fe , qe 
includat, ——— hec propofitio 
eft effentialis, & per fe;rationale eft fenfa 
tiu&yeft anima! , ergo predicatum c(fen- 
tialiter includitur.in fübiecto. Re(p.ad 1. 
i Seer quia cum fit entiam. 
includit ad coóponédü totü,& participane 
dü effe Félegis wi eft comune omni 
ti, vt Scotusdocetquol. 9. M. & imbi- 
bit intrin(eccam imperfe&ionemintratio- — 
ne partis ei proueniété;& cadé difficultas 
fieri poifet de gencre (apremo, quod nà 
habet cóceptum refolubilé in vlteriorc9 
realitates , quar dicendü hos gradus fu 
ptemü,& infimum, non efle puros actus, 
quia licét careant cópofitionis ex his me 
taphytice,non tfi cópofitione cühisquia 
stt cü alijs cóponibiles . Ad 2«neg,it€ fee 
quela, quia nó cx eo differétia dicitur fue 
prema, quia nà habeat fupcrioré, quà ine 
cludat,fed quia in có (tituto per eà nó fup 
ponit priocé differentiá , cuifübordine- 
turquaté omhis illa dicetur inferior, que 
prieré fapponit im conftituto cui (ubor" 
dinatur. À d tunc rationale fu ma^ 
tcrialiter,& in fcnfa identico. pro babé 
te ratiopaliatéjnon auccm, formaliter , 

] Rr ojised 


4ee. Dipu.. De Voiutrfalibusin pantiés s... 


$3. Sed dices ,(amcdo rationale fora 


tnalitet vel illa prz dicat ioncssüt pere y; 


ecl pet accidens, na fecüdi, quia tunc, ex 


ehitmali,& rationali fieret vnugiper. acci 
deos,ergo t. Ref; pras dicari per agctdég. 
ftat dupliciter, vc] per accidons pr dica. 
amétale, ge , 
icauir pet áccidés de differentia. 
ia eft exta ratione illius, 


bile, vcl pet accidens pradic 
fus prá 
primo modo: ] 
no auté fecundo modo , quia fpe&ant 
idé ptadicamentü , & ideb ex cis adhac 
rà vnü per (c. Sed dices iterü, liec iio 
aétia eft optima in Darapti ,omh:s lig- 
mac Ea Gmais homo eft tamo- 
Mie odé 
pepe al (fi$ diajor,& rainot extre 
tnita£ inclodütur & pradicatar formali. 
ter,& per fe de medio;ergo in cóclufious 
inaior etremitas C fenfibili iicladitür ; 
& przdicatar formaliter, & perfe demi 
fiori; rat ionali 
hitet Au&totes, & re(pon(ie eft Scoti 1; 
Poft.q.25.vt berti notat. Amic- quod. ex 
eirtüte foras (yliogiflice folum extte- 
1hitate$ eniuniur inter (c ir coficlufione 
b vüiione cardi iri pizasifTi sinen támé 
"^ exviciaídemfotma opus eft,quod vaiá- 
tur codem rhódo ; ficdt in przmiffis, 
quod propolittones eandeti habeát pci- 
ácitatem; & fic contingere poteft, vc 
in propofito quod ptzmiflz infenfu fot 
tuali tint vert;conclofio éctó folim inia 
9A materiali; & idebiico : vnde inquit 
&of loc.cit.lianc (jyllogi(innm nó te- 
iere; lomo «ft per.(c animal ; hlomoeft 
per fe rationalis;ecgo rarionale e(t pér fe 
iral; quia licét ex neceffarijs fequatut 
&óclulfio ricceffarias nà alias po(Tet cx vez 
fb fequi fal(im;tamé ex per (e nofi (cni- 
rompen quia nó oportet;quod 
fittahta nio exctemorü ad iiuic&;quari- 
&a Eft cü tettio;fic igitur eti non cft oc- 
tele ;quod ek prami(lis in s&(u formali 
&rrificatis inferatut conclifid vcta etiá 
ip (enfa formali (ed fufficit; quod it fenfu 
Sidentico;quod miltis$ exemplis derbon- 
fitari potett;prefercim in certia figtica yt 
'9mne iac cft album', omne lac eft dulce ; 
rgo aliquod dulce eft album 


2» - 
— 


d rationale eft feni(bis, 


,4 Refpondent commu. 


. tetitias cie genericas , & nullas dari (o8 


SÁRTICVLCVS IV. 


| Quomodo diffeventia pradice- 1 
tur dep "us. o5 ;» 
i$4. CEcunda de&nkio yifferentia , gj, 


5. MJ fir illaque pridicatur de pluri- 
bus diff erentibus [pecie in. quale quid. y 
traditá eft de diffzrécia jn rationc. yniuet 
falis,vt de fe.có(tat; nà irn ordinc ad ca. , 
de quibus przdicatur , in ratione vniuer- 
falis cóftituitur;Supponimus autc hic, gi 
fer£ omnesdocernit Auctoresca Do& 
teq.27: Vuiucif. Anc. And. Tar, & alijs. 
Scoiiftiscorita Caiec;& Sot.indioc cap. 
Porphiper (ecundao illam definitionem 
(olum Eotsies dcfin'jtfe tar autem nz; 
fimas,(ola .n. genct;ca cft illaque prz - 
dicatur de pluribus (pecie differétibus im... 
qualequid .. Quod autegi ait Caiet.dele — 
nirionemillam ciam infimis conucnireg 
quia illis cx praci(a rationg diffcreatiz 
yt ic, quiz e(t facere differre non 
at clfc in altis (peciebus,, licet vt. ir 
ma (o'itelle po(lior in vna - Sane pro 







cet a(ino,quatentís afinus ell: , 1 
effe taticualem id tàmeni. rior. repu : 
ei, quatenus animal ; poa rd M uu 
bicmodnsdelümindi, quemCaiet. ago ——— 
pellat per tion repügagitiárts comuenicns 
cffet, tuc definitio vniu$fpecici conues 
hiretalteri ; vt bend. inferunt. Coriplut; ' 
q. 3. fiquidem. differeritiaconfticuitiua d 
yniu$ fpeciei non repugadt. alteti ob. ra- 
tionem cofnmubctm ; & denericam ; (ed 
Ob rationcm propriam ;& (pecificam ; cü 





uia fi (pecibicis non tepugnarex predic 
iw de phi (pecie diferte jad- 
liuc definitio pro eis rmianca foret, quia à 


etiatn pr&dicantur de pluribus nunizro 
difterenibut.,..— . 

14$. Curamé has folas defiaierit , iod 
.eft explotatü fatis,quidà eni. dicüt ità 
eci(Te;quia putánit omnes prorfus difíe- 


Cificas proprias vai foli infina (eciet y 
(gd omncs talcs cífc compo /itas cx uc 
^ 


AW o* 


| n. Quoi Mfopeel di phi I An 


bus. ni fingulz gulg alijs fpecicbus etfenc 

Lose on ee ide propeniio- 

Jes dixériit, quod ytiq; differétias vlrimas 

ugnouit,altim quáti ad 6 eft, (ed (olum 

d enericas definiuit , tàánquá notiores , X 

- E |qu&riores , Sed quicquid fit de Porph. 

Be cuiüs mete fint ; qai ve)int , folliciti , 

cóítabit ek dicedis dilp.fég.d:vlt.omniaó 

dri débere vlrimas differécias;& fimpli- 

Es,qüz en post de pluribus nà 

: mero differéntibus in qualeqoid , & ideo 

: tum y ye a(fignaaerit definitione , 

in iséccómuné.cólequebter nó defioiuit 

itam, proüt eft tértiüm prdicabi 

Ie,vc (icin;coprebénait cà fübalternz, quá 

-jnfiinam, vt docet Do&or loc. cir. quarc 

dà eft in hoc art: quomodo definiri 

flit; ac debeat differetitia tertium prz- 

icabile,qua eft commanisycria; & re: 

fina quorfi conftinyaturin effe vniuer: 
1 







lis, ah, conttitgatur in effe cali per. or« 
 &linem ád'fpeci& qaam conft icuit,vt indi 
 &àt Caiéc Sor. & ToLin hóc cap,& fequi? 
 Petros, q.3.d« Differart4. an potius 
dinem ad inferiora illitis [peciet y ve 


| € olo CEBP» 3 
co 76 Katioauré, rate: tiü duo 
capita cedocatur boc sh dubi,etb quia 
d quatur , vel quinque cóparati potett 
diffecehcla.Primo ad genüs cuius eft di£- 
fcrehcia, vr ttionale ad animal, & cer m 
Eft je baric compatariónem ip elle tértij 
yniuer(alis nón coltitut, vt nocat Do&or 
q.19. Vàiget(, ad ttum quia de illo mon 
|n effenrialiter,zd inere in qua- 
c: vnde elt przd'catio quinti vniyer(alis 
tum quia yniuer(aleconftrtüicur rale per 
tdinem àd inferius, gedus autem'reípe- 
| (übe 
ó 


65 






differétiz potius babet rationein 

1 dor. per cg contrahitur, & limicatur 
Secundo ad alias diferencias inferiores 
vt cotporeü ad animat, & inanimatum, 
& ticetiam certum eft ex bac compara- 
tionc non conftitui in ratione vniuerfa- 
lisquia cum aon includatur in iliis effen- 
tizliter ; yt vifam eftart.przc. nequc de 

effencaliter prazdicariquo tame mo 
do przdicari debet differentia 1h ráció- 
né tertij vniuerfalis; vide qui oppáticot 


teneni;tt confequencer 'oquácur, depent 
posae ond füperiorerh 'Te- 


[pe&u ipferiorü babtre tónem cuiufddry 
vniucrfalis éfsentialis, & (ic (éntit Auerfa 
q.12.fec. 3. Vbiaici roto rigore bibcre 
rationem gencris,aut fpeciei, (i fumatur 
ad moduin per (e ftanus, Ter com pa- 
rari potett ad propria inferiora yt ratio- 
pale àd hoc, & illud citiodale 5 & nezue 
fic babere vaiuerfalitatem differentig 
concedunt o-nues, quia de illis oon pra 
dicatur in quale , (ed meré in quid , vel 
per modum per (e ftxmtis , vade €t praedi- 
catur ip abflra&o, & vc tota cfjentia, vt 
hzcratiópaliras e(t rationalitas. Quarta 
tádem comparari po:gft & a1 fpeciem , 
quam con(tituit, & cuius eft pars forma- 
lis, yt fenciens ad animal, & rationale ad 
hominem, ác etiá ad inferiora illius fpe 
Eiel;vc fegrieps ad hominem, & equum ; 
rationaléad Petrum,& Paulum , & quía 
refpe&i amborum,tàm f. fjeciel , quai 
inferiorum ciusfcrüat enndem moduri 
przdicaodi .f, in qualequid,binc ad ee 
tancüm duo capira reducitur. difficultas » 
^14 Dicimus r.differentià teruiü vnis 
er(afe, quz e& cómunis infime, X fübal 
rerng , itz definiri debere, ee id , tio 
T de pluribus in qualequid, ett 
i loc, cit,q. 27. Vniuerf.ybi eius Ex,'à 
titotes Mautit. Anglic. Sarnan. Bráfauol. 
item Ant. And, Tárar. & alij Scoriftg in 
hoccap.& (quitur Au&or-aliarü Sclio* 
lar b debfetrum Huc. Accag. & Cóplut. 
& probatur; quia omittédo illà parricul 
It cje differen: ibs ampliaput defiaitio 
iravt adzquaté cópreheridar, tà differes 
tià fubalterna, quà infima , & facilc pof» — 
fit vnicuique applicari, eta in fpeciead-— 
dedo pancdom Jpecieyvel numero d: 
rentibus. Pet haic etiam definitiope 
óptimée explicatur effeaca. dilferentig: 
yt éR vmuerfalis, nam cius edentia in ra* 
tionc ymuer(alis cófi ftit in hoc, qu 
in pluribus per modd partis formalis | 
feutiz, hoc autem torum explicatur 
illam particulam in qualequid , per? hoi 
eiim, "s id; oftcr 















yet DD 
25 

adiongitut fn qu4te ott 

Partem ford m. nti & qu. 

iem » quia : [t] iu M pt - 

cati per ipformancis , &akeri 


c 


492 


facentis , vc fcequenter di&um e(t ; Po- 9b ctcepnet ditferencil hoc modo przdi 
terittaniem in hac defiaitione affige& — care 
ri,quod tenet locum gencris, & quoddif fit pre(crtim ita praedicari de fpecie, vcl 


fcrentiz , vt in definitione aliorum vni- 
ucríalium feruata proportione , licét.n. 
diffzrentia materialiter fümpta , & pro 
prim4 intentione mon iacladat genus, & 
diffcrencá fed (ic forma limplex; fecua- 
dó tamen intencionalitet capta , & qua- 
temus e(t certium vniuerfale , con(tac. ex 
genere, & ditferentia, inqaantum conci- 
pitut , vt fpecies quedam vmucr(ilis in 
communi;in hoc reo o irit -" 
iodaliquam po c ingerere dif- 
M isi: modusifte przdicand i» 
qualequid. , nam videtar modus predi- 
cand. impo((fibil s,& tibi repugnans, prz 
dicar! .n. in quid eft przdicari , vt quid 
eflentiale , & quiddiratiué , przdicare in 
quale cft przdicari , vt quid extra cílen 
tiam, deno;ninatiué , at iflz ritiopes 
funt inuicem incompoffibiles, ergo &c. 
Conf.quia difp. przced.4. $.1de» n.ga- 
«imas defiaiionem coníticuece vnum 
vniuerfalcà caeeris dittinstü, qu'a prz- 
dicatur i» quale quid , nun ratione. ge- 
cris przdicatur ia qutd , rinone d.fferé- 
ti przdicatur in qua!e,atque ita nó ha- 
bet vnum przdicandi modum, (ed.dajli- 
ccm crgo idem crit in propoüto de dif 
Écrentia dicendam . ' 
158 Pa(qualig.1.p.fuz Mer.d.5 o. fec. 
.vt hàc foluat d: fficultaten , cócedit rc- 
í eiufdem noo poiic idcm cffc. prz- 
'dicatü in quid , & in quale ncque refpe- 
eiuídem id conuenire d.Iferenriz , nà 
Kc habct vc przdicatuinin quid. refjcctu 
fpecici cum fit pars effencialis ipiius, & 
eft icatum in quale refpedtu genc- 
&i5 , quia eft extra quidditatem illius , & 


- Mlli adiacet, & quia mediante gencre cciá 


fhoc modo,. p modii adiacécis przedica- 
€ur de fpecie ,.& cius infertocib is,ideó a- 
da'quatus modus predicádi eius d.ciiur is 
qualequid. Hec folutio aliquid cócinet ve 
titatis (ed (1 melius nó exphcetur nó (uf- 
Gcitnà re(pectu ciutdé debet differentia 
'exercece hüc puedicàdimodü,& przicc- 
ti inordine ad fpecié,aut inferiora cius, 
'pe&tu quor(ü cótlituitur in eíic vniucr 
alis;hoc igitur explicádü cft, quomodo 


Difp.V. De Psiuef-in pati. 


* 


reípcétu eiu(dem, & qnomodo po(- 


cius inferioribus , quibustamcn certum 
ett non ad'acere,(ed potius uxciro te 
e(fcarialiteciaclad: ; Hoc a utem por 
explicari cx&»1o có,ouci phyfici; fi .n foc 
ma cÓpare ur cü matctia,vt'queett om. 
nin extra etfenciá eius, ac mccé illi ada. 
cet,li verà comparetur cü có »oliro (a 
nà eít ex. ca eius efséc à, adhu: ramé dicis 
tur illi adiacerz, quia ad acecvnriote dle — 
lias , quod euá fudct có.mun's loqnendi: 
modus , animam .n. 'oleinus dicere for- 
mambhominis , etiamfi re vera fit foraa 
folus natcetize , fiuc corporis pro altera 


parte com»otiti5 lic is;tur eftia asp 






fito metaphyfico, d ffcrenaa, eramt 
dc iliius e(f.n' ia , adhi cam i dici porc 
ritilli adiacerg , q2tenus idiacer. alietà 
eiuscomparti , & fic poterit deapfo ib 
quale uid praedicans ; (0:quid » uatenug - — 
ett intra cius elfzntiam; in quale 9 quotes — 
nus ci adiacer ràuione. alterius. com. 
tis; rato lii us ed, quja ad veciratem pres — 
dica'ionis, ncdum tcqu ritur , quod pe 
ipfam explicetuc praedicacum im fa 
bie&o,tcd edam «cod. sjquo ipfi mfit. 
1$9. Ex hoc au 6 bene deducitur,quo- k 
modoh. duo modi prz -anji nonfint —— 
incom,offibiles ref»cétuemídem , quia — — 
non codem inodo pradicuur di e Ta — 
in 4uale dc genere, & de (pecie, de geac- 
reen' m propr € , lecuadum rem piue- 
dicatur in uale, qu'a re vera cft extra 
cius etfenriam , at de (pecie y & eius infe» 
tioribus przdicatur in. quale tagcum fe» 
td im modum , quatenus per terminum 
adiedtiuum. üignificatur. adiacece alt 
eius coaiparti ; vnde concludit. Do&ot 
q.28. Vmuer(.(ub fisem in diff-rentia, vt 
pradicatur de lpecie, rationes predicare 
diin quid , & in quale non cilc oppofi* 
tas, uia pradicaci 10 qu d (ecüdum rem , 
& inquale (ecundum rem , vtique oppo* 
nonurat przdicari in quid fecudü rem y 
in quale veró tancum fccandum 1 
non vtique opponuntur, licor plurale» & 
tingulare non opponauatur , fà iilud (uma- 
tur,vt quid, hoc veró, vt modus , Ec cum 
diccbaiuc , quód przdicari in quale ct. 
pezdi- 


ZEE 







pradicari denominatiué,quod oppo nituic 

icationi effentiali, rcfpodet pcr ide, 

quod praedicari in quale sm rem boc eft 

án quale accidentale , vique opponitur 

redicationi eísétial& e(l propr:é pre- 

Len denominatiua, non tomen pradi- 

cari in quale fecundum modum tantum , 

modus enim przdicandi in quale poteft 

etiam conucnire focmz fpecificz, in quo 

fenfu Arift. eriam appellat $« Met. cap. 

de quali; & 5. Phyf.18. qualitatem cfsen- 

tialem, vt norat Do&tor ibidem, ncc ta- 

men con(tituit praedicationé denomina- 

tiuam,nifi fecundà modum,;quatenus no- 

mine adietiuo (igni ficatur ; (ed quomo- 

do concretis etiam fubftantialibus , dum 

nomine adicctiuo fignificátur , ratio dc- 

| ' pominatiuorü conucnirc poflit, e xplicui- 
| , mus ex iplomct Doctore diíp.a.q.6.ar,t. 
Y -. 160 Ad Conf.neg. paritas,idcó .n.ex- 
^ — «lufimus (upra dcfinitionem à numero 
(0 gradicabiliu, quia cüexplicité conuneat 
«genus cesa i8 illas partes im- 
portet etiam quoad habitudinem, quá ba 

nter Íe,vt .f.vna habet modu infor 






- E 


abet modum predicandi duplicis vni- 
 uctíalis .f; inquid ratione is, & in 
quale quid ratione dfíctentiz, at.differé- 
tia non pra dícatur , nili per vnieum tct- 
minui perfe&é in qui d;nec perfe- 
&e in quale przdicatur , fed fimul vtroq; 
modo iadiuifibiliter, & ideo vnü coníti- 
tuit przdicabile à caeteris diftinctum. 
161 Dicimus a. Differentiam noncó- 
ftitui inratione vniuerfalis per ordiné ad 
fpeciem;quá conftituit, fed per ocdinem 
ad inferiora fpeciei. Conclufio e(t com- 
munis Scoti, & Scotiftarum loc. cit. qui 
differentiam definicrunt in ratione pra- 
dicabilis , non per pradicari de fpecie; q 
coni ituit , (ed per predicari dc pluribus 
inferioribus , quod cà fccit Porph. ipfe, 
& ideó eam (cquuniur lk ecenuores om- 
ncs Sàchez, Onna, Ruuius, Didac. Aucr 
fa , Complut. Aciag. Paíqualig. Morif. 
Fuent. & alij pailim , & probacur euidé- 
ti ratione, quia refpectu fpeciei;quà con- 
fiuit ,diiferétia nó cft (uperior,Ied ome 
nino aqualis , (cd quale non ett vniucra 
fale reípeétu zqualis,folum crgo eris vni» 
Logica L . | 


itis, & alia modü (ubiifléis, hinc eft, - 


Q. III. Quomodo liffer. prad. de plirib. ety. IV.. 495 


ueríalis in ordine ad inf-riora fecic, re- 
fpe&u quorti habet rónein fuperioris. 
ualequid przedicabilis, Prob«min.tü qa 
üpcrius no conuertitur -cü inferiori 
in (abfi tendi confeq.ex l'oftprzdic.cap. 
de priori, bené tamen zquale cü quali 
tum quia füperius córralutur ad ipferius , 
at zquale gó contrahituc ab aquali ; nec 
differentia cótrahitur à fpecie ; cum quia 
Porph .cap.de (pecie propé finem di(erié 
diftinguir prgdicationem zqualis de,zqua 
li à przdicatione fuperioris de inferiori 
dicens,nam aut paria de páribus,vt bin- 
nibile de equos aut maiora de minoribus 
prsdicentur,oportet,vbi per predicatios 
nem maiori de minoribus vt1q intelligit 
p-adicationem vniucrfalium de inferiori" 
bus X illa appellat maiora; hzc minora 
quia illa latius patent iftis. Conficm.quia 
vniuetfale , vt (ic conftituitur per ordiné 
ad multa; fed fpecies yt fic importat tan- 
tum naturam effentíaliter vnam , & plu- 
rilicas folum habetur. ab ipfius inferiorie 
bus , ergo folum inordine ad illa con(ti- 
tui po:e(t in ratione vniuerfalis . 

161 Nec valct illa re(poníio, quz hic 
affetti folet,fpeciem nimicü habere fuam 
virtualé pluralitatem , quatenuscontinct 
fab fe inferiora ; idcoq; przedicationé de 
fpecie zquiualere pluribus przdicationie 
bas de indía:dais,(1 eft vltima. Nam cons 
trà eft , g vniuer(ale conftituitur pet oc- 
diné ad inferiora plura forma!iter,in quie 
bus nimirum fit a&u maltiplicatum ; vcl 
maliplicabile  vndé refpicit fimpliciter 
ulta; fed indiuidua, prout cótinentur in 
fpecic,non funt fimpliciter multa, fed po 
uus fimpliciter vnum , vt dicebat Porph. 
participatione fpeciei plures bomines 
fuit »nus bomo. Conf.quia fpecificatiuíi 


aliéuins debet participare formaliter ró- * 
nem illam,sin quà fpecificat,vndé ad fp& 


cificandam vifjinam potentiam requiritur 
Obicétü , quod fit formaliter coloratum 

& non viraliter tancü;íed mulcitudo € 

terminus (pecificatiuus vniucr(aliaatis, cf 
go debet etíc formaliter talis, & nó virtua 
liter tancüm ,. Tandem ex €o , quod fpe« 
ics fic virtualiter mulca »ad fummum fe- 
qui poteít quod diftzrencia re(pcóka eius 


-fitj quoqj virtualiter b curs non tà. 
r 


j men 


we 


494 


hen formaliter ; & a&ualiter, quia quas 
lis e& mukirudo,talise(t vniverfalitas ip- 
fam tcfpicieos , neq; fpccificatiunm po- 
tef fpccificare vltra fuam virtutem. 
164 Scd Contra obijciunt, quia natu- 
ta cóftituitur vninerfalis in ordinc ad ea y 
de quibus primó ,& immediate prdica- 
tur,(ed differentia primario, & immedia- 
té przdicacür de ipfa fpecie, & mediante 
fyccie de infcrioribus ergó &c. Ti z.quia 
diffcrentia przdicatar de fpecie, & non 
vt fingolate, crgo vceniuerfale; Tum 3. 
quia codem gcnere pradicationis diffe- 
rcntia przdicatur de fpecie, & inferiori- 
bus eius, fi igitur przdicatur tanquá eni- 
"ier(ale, Gc etiam à ipfa fpccie « Tutn 4. 
qnia prafertim refpectu fpeciei exercet 
differentia propri& praedicandi modum 
in quole quid, imó pottori tationeyquam 
teípe&u infcrioruthsin ordine ad quz po- 
tius abet rationem partis materialis , q 
formaliss quia ad illa arulca contrahitur 
per alias peculiates vationcs dcterminarr- 
"xesipfam. Tum tabdem quia dantur qaoz- 
dam differénti&qu non adzquantar c á 
vna fpecie , fed corincniunt pluribus , vt 
€fic contifiuum , quod ncdum reperitur 
in quantitate permanenti , fcd etiam iu 
fücccffiaa , ergo datvraliqua differentia; 
4o tcípeétu fpccierüm de pluribtts prie 
dliccur , atqae adeó fic vniucifalis. 

3464 Rclb,noteíse omninà ceriü,num 
«Sniverfale debeat n: ectlarió pradieart de 
iploríbus ithmed até, & Tarar«c. de pro- 
prio id negat,gcnas.n. € iam tefpeQta in« 
Wioicuerü Iuam retinet vmaetfalitatem , 
de quibus tf nó niti mediaté pre dicatur; 
«j&0 cti dito dicimus vlterius, nor quá- 
€ung5 predicationem immediatam cótti- 
ttuere vhiuerlalitace , fed illam tatiiü, qua 


- «ft fuperioris dc inferiori , quod non ha. 


bet differentia in ordirie ad. (peciem , fed 
tant inordinead inferiora eius ; & ideó 
quamois Petrus; & Paulus tiit rationales, 
:quia (ant homines,tamcn rónale nom ctt 
wnjuetlale quia refpicit hominé,fed quia 
are(picir Peirit& Paülum, vfidé vt notarit 
C oplat.hic cuo valde diucría (ont quod 
Peuo eonueniac cffe rationalem , quia 
itl homo , & q»odirationali copueniat 
fecunda intentio y auct(alis, quia tcfp:eit 
c E 1 


Box" 2L dh T" 


Difput. V. De Vniuerfalibus im partic. — 


horinem ; prímum eft verum;at fecundi 
eft pror(us falíam , vide aliam folutionemt 
apud Tata. cit. hic applicabilemi. Ad 2. 
dicimus, quod ptzdicatur, vt vniuerfalis , 
non formaliter, & reduplicatiué, (ed ma- 
tetialiter ; & fpecificatiue , vt fenfus fity 
differentia, quz przdicatur de fpecie;cft 
vniuerfalis, non támen refpectu illius,fed 
refpe&u faorum inferiorü , Gicat fpecies 
(ubijcibilis generi comparata cft vniters 
falis materialiter folam.i. nou per talem 
comparationem , vnde pratdicatio ifta us 
borno efl vationalis,nà tit alicuius prate 
dicabilis , vel (aperioris de fuo inferioris 
(cd erit prdicati topici de fubiecto cós 
muni, cum qug reciprocatur, ficut, & iT« 
la, bomo eft rifibilis s vndé à quibüldana 
appellantat prdicationes tertij; & quar« 


ti przdicati non autem przdicabilis, Ad 


3. verum cft affumptumi , quatenus 
de (pecie ; quàm inferiortbuseii 
catur, vt diff-renitia,& inqraeqa 
füb cadem habitudine, qnia de 
prz dicatur , vt acquále, de atq 
vtró , vt füperias de inferiori 
re vcra tám refpecta fjeciei ; 
tiorant eius diftcrentia dicitur. 
nialis eorum ; £al(am.m. eft. diífei 
fuperiorcs dinidi ; & contrahi pe 
riore$ ad modurn partis materi. 
id vérit:catur tantum coricou 
identicé ratione gencris y q 


tuünt, vt fatis liquecex e m t 
idcó tam refpe&u fpecieisquám inferias 


r(t cius (emper préd:catut in qle quid s 
vt declatauimos concl. praeced. ramen.a 


" 


folum iti otdine ad indiuidua conft uiis. 


multa ,. qaare licétin ordiaead fpe 
habcat fufficientem modum;praui 
yriucrfalis,nom camen habet fufficientent 
tctannuni vniuerfalitati$ ; qua requirit 
fnulta infetiora pro termino « Ad s. cori 
ccdit ob. id Áuerfa «f 1 1. (e&t. 3. aliquas 
diffetentias,qua fint vaiuct(ales re(pe&ta 
Toss fed quia d.fp. feq.q« vlt tiegamus 

oluté tale$ differentias itotiMa$ y 
quz poffint in pluribus reperiri. (pecie- 
bus, idcó tiegatut a(samptum; ad curas 
probat. ibi dicemus 


16$ Quaces an Dificsoiaiómai 


tur inede vniuer(alis, quia relpicitilla;ve 
. » ie 3 


«andi - 

































y^ ""*Lu 


, 





fubaltetna fpecie differát in ratione pre- 
dicabilisitavr duo yoiuerfalia cóftituát, 
ficut genus, fpecies. Auerfa q.12. (cd. 
12.quem hic fequitur Pócius,afficmati - 
né refpondet , & cius fundamentum ctt , 
quia intátum fpecies eft cora effentia , & 
s pars, inquantum fpeciei, adduntur 

. vitem AG (pg nó (unt gra. 
dus cülentiales, generi vero adduntur d f 
fecentiz [pccificz qua (unt gradus e(se- 
£ialcs;fcd codem modo penitus (c babéc 
differenria infima ,& (übalterna compa- 
rata ad inferiora » quia differentia ubal. 
zerng adduntur aliz differentiz, quz sut 
us e(leniiales, infimz verà adduntur 
aliz, quz non funt e(fentiales, ergo tantà 
diuerfirarem babent in ratione. vniuccía- 
lis differentia generica, & (peci&ca,quà- 
ram habent genus,& (pecics . 
Nihilominus cum Scoto przdi&a q. 
27 quem alij paffim (equuntat , ncgau- 
néelt refpondendum , & probatur , tum. 
^quia tunc. fex foren; przdicabilia ; tum, 
quia de tariope differenti » vcett terriü 

e abile A irs prdicnri deis 
qnalequid S per hoc diftingaj: 
ir à ceteris vniner(alibus, (ed hoc viia 
i€ d ffcrentie conucnit,ergo &c. Tum. 
adcin, quia gcnus , & fpecies:deó a 
przdicabilia conltituebant, quia vnuin 
pta: d cat toram effe ntiam j & alterumis 
partem efIcntia, fed differentia , fiue fit 
anfima;fiue (ubalterna , femper pradicat 
partcm cífeatim , & ad boc omainó 
peraccidés cft, quód przdicauo fiac de 
multis f, dg. num. differ. ergo &c. 
dice undamé:ü ver doce nó fub. 
tncgatur .n. paritas affampta in mi- 
nori,quia ex hocquód Me infime 
addantur aliz ditferentiz, quz non fant 
gradus e(lenuales,noa fequitur, quód di- 
Cat totá c[5étià indiuiduorü , ficut (cqui- 













IUucex €o , q addütur fpeciei fpecialitfi- 
nz,& ro cít,quia (pccies infima sép di- 
Cit;cóceptü cópletü,(cd differentia íca- 
Per incompletum, etiam fit infima, 
. Atinítab $,ditferézia infima pradica-. 
tur d ibus in qualequid coipleté. , 
& (gbalterna in qualcquid incomplet 65 
crgo funt diier(a, prz dicabilia, licut. cc- 
nus, & fpecies, Prob.alumptü , quia d f- 
o;aino d [Lin juic c(.n- 


fereada 


| Q.III. Quomodo differ-pradic. da plutib.ceee.I7. — 9 5 


tialiter (ud conflitutum à quocunque 9 
n00 cít ip(un,quod non (acit dit rerenzia 
fubalterna,quia in ratiooe (en(ibils v. g. 
homo conuenit cu.a e juo hac vica ra- 
rione teftatuc Hartad. dil» 6. fec. 4. €i no 
nunquam placuiffe appofitam opinione. 
Rclponfio tamen facilis eft, op diffcre 
tiam infimà przdicari de plurib. in qua- 
lequid comp!cté poteft dupliciter intel« 
ligi , vel quia dicat rxtam eísétiam illorü 
plurinm, & tic fallo ctt adumptli, quia 
omnes dilfecentize fant conceptus incom 
pleti, nec mag:s complet rar-opale homi- 
nem, quàm f;nb le animals vel quia có». 
fticaicilla- mula adzquaé difiaiilia ab. 
omaibas indiu:duis cuiufcü jue. alcecius 
(peciei, izavc per eam excludatur. oinois 
ratio conueaiendi, & ita vcrum cft ante- 
cedeos, (ed Neg. coníeq. quia facere dif- 
fectrecompleté;& adzquaté in hoc. fcn- 
fu non ett dicere conceprum rci com- 
pletum;quia bic integratur ex rationc có, 
ucuiendi , & rationc vitima difterendi 
fed cft dicere conceptum. incompletum 
yltimum,vt bene notat Hutt. 


^QVASTIO Ilt 


4.. De Proprio. - 
167 P2: traGauoné de Vniuetíali- 
: bus efsétialibus ad vniucríalia ac 
cidétalia defcédimus,que sc Propriü,S 
Accidés; & quia propriii maior&habet a£ 
finitai£ cum effentia rei,qui accidés có- 
mune, vt poté quod 1mmediaté fluit ab 
c3. cii ea efl realiter ide; ideó prius de 
Proprio agimus; quà de Accidéce; poteit 
aut&,vt hic omnes notàt hoc nomé pro- 
prium dupliciter fuinipoimó vt opponiz , 
ur improprio, & dicitur illud quod pro-- 
prié X abfque vlla metaphora rei conue- 
nit;fecundo vt opponitur comuni, & tic! 
fignificat illud quod ita couenit ym rei y; 
vt alijs cópetere nó poffit & hocmo 
dcfinitio dici olet propria dcén;toydiffe 
1éia dicitur propria fpecici ,d calLituits,. 
vt racionilitas bominis, & deni; pallio. 
dicuar propria nature, à qoa dimanat,vt. 
riliblitas hominis, vctfi quia pio duo, 
pra licata cifentialia habent propria ng». 
mina, quibus 1 centur nani vnuni i. 
citur defioiuoyatetuln diff ct enda » bine 
factu cf,vt nomen próprij appraprie- 
hr o4 rur 


A" 


«t 


496 
tur folum]przdicato extra e(lentiam , ne- 
ce(Tarib tamen, & conucrtibiliter conuc- 
nicnti naturz quam in(cquitur, vt efl ri» 
fibil'tas in homine; & de l'roprio in hoc 

enía proponitur quzftio , fed quia rur- 
fus potcft dupliciter capi , vel pro ipfi 
proptictatc ceal: , quz cealitet fluit ab cf 
fentia,& cüeffentia reciprocatur, vt eft 
rifibilitas qua ab hamanitate dimanat , 
vcl pro cadem affe&a iant vniuer(alitate 
logica in ordinc ad [peciem, & indiuidua 
eius ; hic agemus de Proprio ts vtcoque 
fenfu ,quamuis.n. primo modo potius ad 
Metaphyicum [jedtet, tamen abs re non 
erit aliqua de ipío,etiam pro prima intc- 
tione,di(ferere,quia eius natura c xplicata 
conftabit magis quale fundamentà exigat 
vniuerfalitas quarti przdicabilis, quà hic 
explanare intédimus;itaque duobus arti- 
culis rem expediemus, in primo tractádo 
de proprio inratione proprij , feu pro 
natura rcali,inaltero de vniuet(alitate, », 
qua (üpcr cam fundari potett , 
ARTICVLVS I. 
Mgitur de "Proprio in ratione proprij 
jew pro natura reali, prafertim de 
diflinB tone ipfius à fubieclo . 


168 MS diíputari folét de. ,pprio 
in rónc proprij, nos hic quz 
magis neceffaria süt.& ad recta intelirgé 
tià vniucr(alitatis erus magis códucut,lte- 
ligemus;alia ad Meraph.dimittentes. 
Primo itaque dubitari folet , an ró for- 
malis Proprij vt propriü eft, (it realis,vel 
rationis. Didacus à Icfu di(p.9. dub.3.cxi 
ftimat rationem formalé omnis proprie- 
tatis realis non in indiuiduo, fed in fpecie 
effe rationis , & sif intentionem, idque 
probat tali ratione, a qua fe conuinci fate 
tur.à parte rcifolum datar hzc, illa ri- 
fibilitas laens ab hoc, & illo homine,nó 
tfi rifibilitas in cómuni flués ab homine 
in cómuni, hzc.n. folum datur per intcl. 
le&ü abitcahenté proprietaté à differé- 
tijs indiuidualibas, fimiliterque effentià, 
aqua dimanát ergo licet dimanatio pro- 
prictatis in indiuiduo, ciufue cü indiui. 
duo adz uatio (itrealis , no tà emanatio 
proprietatis in fpecic;eiufq ;adaquatto cü 
entia in fpecie crit realis , (cd rationis, 


Difput. V. De Voiuerf. inpartic 


2" 


Scd certé (i hzc ratio valeret , nonfo - 
lum probaret rationem formalem om- 
nis proprictatis realis effe rationis , (ed 
etiam rationem formalec cuiu(cunque 
natut£,humanitatis,equinitatis,& c. uia 
necà parte rci dantut harucz commus 
nes extraindiuidua , vt diximus di(pur, 
przced. Porius ergo dicendum eft, quód 
licét in entibus rationis proptictates illis 
corrcí podentes (int rationis , t naturis 
realibus proprig pa(Tiones debét corres 
fpondere reales, quarü formalisratio fit 
realisstü quia paífTio debet. proportionari 
fubiecto,(abie&tü aüt páffionü c(t natu- 
rajnó indiaiduü, (ubiGtd.[ primü,& ade 
quatumyergo fi natííra ett realis,proptiee 
tas quoquc, ac cius formalis tatio , 
cílc tealis,tü quia indiuidua realia debét 
[üb fpecie reali contineri ; fed hec rifibi- 
litas , & illa (unt indiutdua realia rifibili- 
(atis incommuni , ecgo & ipfarifibili« 
tas in communi debet cfTe realis ea reali 
tate,quz tribui folct ceteris naturis enti 
realium; tamen vcrum eft, q 
ce Tat.cap.prafenti , proprium: 
ratione proprij fundare potTe fecur 
intétionem diueríam ab ea, quam 
in ratione vniuetfalis. ^ M 

169 Secüdoquaritur, quomodo Pro» 
priü ip róne proprij firglefiniédü. Refp, 
illud ab Aritt.definici t, Top.cap. 4, hoc 
modo, Proprium cfly9 non indicatiquid 
reisfoli autem inc[l , ci conuerfim pra- 
dicatur,quz (ane definitio datur de pro- 
priofüb ratione propt:j,non fub ratione - 
vniuet(alis , vt notat Tatar. quia dcfinit 
per ordinem ad vnum folum, & per prz- 
dcati conuertibiliter,qua duo repugná 
vniuctíali ex dictis art, vlt.q. prac. & li- 
cét Do&or q.5 1. Vniuetf. in corp. dicat 
definitionem , quam tradidit. Porph-de 
proprio füb ratione vniueríalis , coinci- 
dere cum ifta Philofophi , noa debet in- 
telligi formaliter;fed materialiter tantü, 
quatenus definitio l'orph. &equiualet illi, 
velillà infert ; vt Bralau.noauit ibidem. 
Cum ait proprium nó indicare quid rei 
intelligendum cftà priori ; quia à pofte- 
riori bene indicare. poteft iuxta illad 2. 
de Anim.: r.accidentia magnam partem 
confcrant ad cognitionem (ubftantiz & 

ü "per " 









»- 





"1 
, 
- 
) 
E im 


pet hoc ignificare voluit, proprium non 
& iecur intra effentiam;quia 5 
tunc illam indicaret à priori, fed extra » 
effentiam ; addit veró foli antem incfi , 
quia proprium füb ratione proprij oppo- 
nitur communi , & ideó ficut commune 
dicit relationem comrmunicatiui;feu con- 
uenientiz ad multa , ita proprium dicit 
relationem conaenientig ad. vnum cum 
exclufione communicacionis ad extra- 
ncum,addit tandem, c conuerfim predi 
catur, vt per hoc fignificaret neceflariá , 
& mutuam conncxionem , quz incer fu- 
"bie&um, & cius paffioné intetcedit , ra- 
tione quius (einuicem inferunt in fübfi- 
fiendí con(equenua, (i e(t homo,eft rifi- 
bile,& & contra; quod probat Ariít, di- 
cens,nemo .n. proprium dicit quod con- 
tingit alij ine[Jey vt bomini dormire,ne- 
ue ft forfitan per aliquod tempus ineft 
foii, pet quod fignificat proprium debe. 
re inefle foli, & temper , vt poftea magis 
| explicuit Porph.c.de prop. Ex quo colli- 
gitut tres conditiones rcquiri , vt aliquod 
predicatum dicatur proprtü, Mes cit , 
. qp non fit ptedicatum intra etlentiam;fe- 
cunda,cy conueniat foli, quia fà alteri na- 
ture conuentret iam non effct áccidens 
proprium;(ed commune; tertia demum , 
qp» neceffariam babeat cum fübieé&o con- 
nexionem , ita quod vbicunque talis ves 
inuenitur, & quandocunque;habcat (cm- 
r anncXam talem proprietatem ex in- 
trinfeca illias cxigentia, ac indigentia. s 
& dcficience aliqua ex his conditionibus, 
non;datur fimpliciter proprium , ncc in- 
tcgré, vt ibi ait Arift.quia non habet oés 
conditioncs ad ipfum effentialiter requi- 
fixas ; quanta autem fit neccílitas iftius 
connexionis diceinus poftea. 
170 Sed dices,calor e(t propriü ignis, 
& tamé cóuenit alijs & rifibilitas ett pro 
prium Petri , & tamen non conuertitur 
eum ipfo, ergo particulz definitionis non 
bené a(fignamtur ; przícrrim etiam quia 
vna illaram fapertluit , nam fi conuertim 
przdicatur,íam inclt foli. Refp. concede 
do ca de caufa caloré non polle dici pro- 
iieri uai toto rigorc, quia non con- 
uenit foli : cam autem dicitur proprium 
deb.re conuerti cum (uo fubicéto jid dc- 


UPS — Quafl.IV.. De Proprio inratione proprij-eAri.T. 497 


bet intclligi de fubie&to adzquato,& pei 
mi, quia nonc(t neccíle, vt proprium co- 
uerratur cü inferioribus (ui (übiccli pri- 
mo,quia ipfa fant fübicéta tantum fecun 
daria,& inada'quata,cacioné,n.praprij » 
vt ditinguitur à communi , totu habec 
in ordinc ad elfentiam , à qua immcedia- 
té fluit,ná in ordine ad inferiora talis cse 
tie potius habet comunitaté,quá rationé 
proprij oppoliram communi igitur de rá 
tionc rifibils , quatenus proprium eft à 
communi códiftin&um; cft, qubd couer- 
tatur cum homine eius adzquato (ubie- 
&o,non cum Petro,v:] Paulo ; Demum 
nulla particula eft faperflua, quia contice- 
tibiliter przdicari non ponituc , vt figni- 
ficetur conuenire illi (oli, quia hoc per an . 
teriorem particulam explicatum erat , (ed 
ponitur ad tignifi candam necctlariam, & 
muruüam connexionemyquam dcbet pto - 
ptium babere cü lubie&o, vt diximus, na 
ridere conuenit [oli homini,fcd quia nog 
habet cum eo cónexionem neceílariam 5 
non e(t (impliciter proprium , 

171. Tertió queritur,quodoá fit Pro- 
priü, q» hac definitione detinitur; pro quo 
recolenda eft illa quadraplex acceptio 
proptij , quam r. p.[nft.tradidimus cum 


| Porph.& Arift.nà propriü primo modo 


etat rp conuenit foli on tamen omni, vt 
homini effe Medicam ; fecundo modo ; 
quod conuenit omni ;fed non foli, vt ho- 
mini e(le bipedem ;tertio modo !, quod 
conuenit omni,(oli , (ed non femper , vt 
homini cancfcete ; quarto modo , quod 
conuenit omni foli , & femper, vt homi- 
ni effe ritbile ; quzritut ergo , nur 
proprium ex his modis fit hic definit 

Arriaga di(p.8. Log.(ect.2.inquit ea 2» 
accidentia , qua foli alicui fpeciei conue- 
niunt; ctíi non femperilli conuemiant, vo* 
canda c(le propria ab(oluté, quia in coms 
muni modo loquendi ridere dicitur pro- 
prium hominis,item dijcurrere,ctli non 
femper conueniat homini. , item quando 
Peirus v. g. habet phra(im ali uam , aut 
modum (pccialem loquendi , vel inceden 
di,quo nullus alius vritur , illa phrafis. di- 
citur propria Petri , ec£ nontemper. Pee 
trus illa vtacar,id probat Arriag.ex ira 
Cic. 1« Top» caps 4» vbi folum ercusit à 

B8B. ^ 


49 — Dipu.IP. De Vuinrfaliusin pari, — 


fatione proprij id , quod alijs conuenire 
poteft illis verbis,nemo proprium alien. 
aus vei di xerit. quod aljs coguenire po- 

! tefl quare conclüdit proprium in fecun- 
da cum acceptione excludi debere à ra- 
tione proprij rjgorosé (umpti,quia in il- 
la acceptione tantum víurpatar pro eo , 
quod aon conuenit oli sd etiam alijs; 
at9;ideó illud folum ab bac excludi deti- 
nitione , cetera ver. incladi , 

172 Vei cómunis opinio cft; propriü 
rigorosé fumjtum efTe tantum proprium 
quatto modoó;atq, adeo illad tantum pec 
cam definitionem explicari , ità fignifi- 
cat Scot. 3 1. Vniuerf. & eft expreifaz us 
mens Arifl.& Porph. cit. & probatur , 
quia przdiétz trcs condition-s ad rigo. 
rofampropriü requifitze folum inaepiua- 
tur in proprio quarto modo, proprijs au - 
tem al:orum modorum (emper deficit ali 
qua illatum; nam ptoprifi primi modi có- 
uenit folis(ed non femper (omittimus di- 
€cte ,q non conuenit omni,vt ait Porph. 
quia hzc códicio couenit proprio in ra- 
tionc vniucr(alis, in quo fen(u de ipfo lo- 
quebatur Porph. nó auté inratione pro- 
prij,vt nos hic de co loquimuc)ratio cft, 


adgucit au&otitatem ; non enim negat: 
AUTt.rantum e(Te veré proprium, g» alijg 
conuenire poté(t , (cd etiam illud ; quà4. 
licét foli conueniat, tamen noa conuenit 
femper, lic namq: loquitur Nemo enin 
proprium dicit , quod contingit alij inef- 
Je,neque fi fov(itam per aliquad tempus 
inefl [oli ; vnde altos modos appellac ibi. 
Aritl.non limplicitet propria ; fed ali- 
ando, vel ad aliquid, nam ex dextrig 
quidem e(je aliquando proprium efl , bi. 
pes autem ad aliquid proprium eil. i. te« 
(pe&u alterius,cui nonconuenit,yade. 2 
fubdit ibi b:ipedem cfle proprium homi«- 
nis,non fimpliciter, & abfoluté fed com- 
paratiu£ ad quadrupedia » quate conclus 
dimus , ridere non ede in rigore propriü 
hominis , (ed accidens commune , quod. 
& adeft,& abe(t,vt docet Scor.q.5 3- Vai, 
uerf. in folut. ad 1. quod etiam expre(se 
Porphir. docuit . MUT 

173 Adhuc tn verü eft propria alia- 


rum modorum po(fein aliquo fenfu te« 


duci ad proprium quarti modi ,& 
&am participare de$nitionem, fi 
proprium primi, & tertij modi. 


i 
T 





quia yt. notat Tatar. c(le medicum ibi ac- 
cipitarà Porph.vt dizit a&ü, & idco e(t 
fcparabile euà naturalitct , quiae(fe po- 


pria quarti modi,vt notat Tatar.cy 
citur ex ipfo Ariít. cit. vbi effe gramma- 


ur» 
yt dicunt apritudioé;(ic enim erunt m. à 
us. SENE) 
ticum dicit effe propriam hominis fim» — | 


tc(l, vt nullus homo medicinam edifcat ; 
& vai róne propriü ro modo nó eft 
reré proprium quia cancícere accipitur , 
Enron a&tiquomodo non conuenit (em 
pet homini; proprium autem (ecüdo mo 
do,licét accipiatur, yt dicit aptitudinc,& 
non adtü (quicquid dicat Poncius)vt no- 
tatidé Tatar, quia a&u habere duos pe- 
des,nó coucnit femper homini, adbuc cà 
nó cit in rigore proprii , quia nó cóuenit 
foli homini ;quare remanet , v: folü pro* 
pn in 4 modo fit rigorose propriü, qp 

ic defioitur vnde falsüclt,g» affamit Ac 
riag.g Arift.in Top.cxcludat (olü à vera 
rationc proprij, & rigorofa id, go alijs có- 
uenire pote(t,ná excludit etiáà,quod con- 
uenit rei feparabiliter , & cótingéter per 
illam patticulam conuerfim. pradicatur 
de re,per quam Ggarficatur gp femper rei 
£onaeniat jitaquod (cinuicem inferant in 
fübiifiendi con(cgaeniia, vndc truncatam 


pliciter,& in quarto modo, quia (urit il- 
lud, vt dicit iprrudioemynonadi; Hoc 
tamen intelligendum e(t , quotiecuoque. 
tales aptitudines ex pni ctfentiali-. 
bas fpeciecum ort ducant, & non aliun- 
de,quod ideó dicimus , quia sát quadam. 
inclinationes , & aptitudines peculiares 
quorundam jndiuiduorum , quz potius 
oriuntur ex principijsindiuidualibus co- 
rum,ac vario humorum remperamento , 
vt peculiaris inclinatio & propenfio Pc- 
triad arma, Pauli ad (cintas , & magis 
ad hanc,quam illam , qua proinde opti- 
rudincsnon veré dicuntur proptictates , 
fed potius accidentia quzdam de (ccun- 
da (pecie qualitatis,yt notat DóGor 2.d. 
16.q.vn. K. Dices , erunt (altim proptie- 
tates huius, & illius indiuidui, quia 0j 110«. 
tur ex principis indiuidualibus corua , 
licut fpecifica. dicitur propria. fpeciei y. 
quia ex princijujs cius ipscifict 0; hy., 
ucit, 


UTE. 


7 Bad IF Quidsahi ft prijriu in rique 4.1. 499 


lie e 


. teft ad quartum; (i quartus ità a 


wx 


dacit. Kefp. indiuidua non habere aliam 
eram proprietateai prater illam nature, 
quz cft in (ínguli$ cohtra&ta y quia que- 


 €unq; alia proprietas affigrictur inindi- 


üiduo , poteft alia proríus fimilis in alio 
indiuiduo reperiri j quiaaliud effe poteft 
eiufdeet tempefamieniti ,vndé per accidées 
eft; quod illi foli competat, imo pore(t ex 
infirmitate, vel alia cau(a naturali tempe- 
tamentü illud afiquarenas variari, & con- 
fequenier aptitudo, ifla deftrui ; Taridem 
€tiàm fecundus modus proptij reduci po- 
mple (u- 


tnatur , vt- coréplé&atur proprium gene- 


ticum, & fpecificam, fecundus veró.f.císe 


bipedem ; tcferatur rion ad natüram hii- 
fbatiam,fed ad illam natura animalis, qua 
€ómunis eft omnibus bi pedibus, vc à qua- 
drupedibus diftinguuntur; tiam iri ordine 
Ad illam dicetué conucriire foli, & séper ; 
Porptli. autem diftinxit fecundum modii 
aquarto ; quia fecuu$ Arift. rion eft lo- 
cutus , tiii de proprio fpecifico quarti 
tiodi, forte quia notius, vel quia vt notat 
Do&or q.17, Vniuert.ad 1. proprii nul- 


lius eftinquantum eft genus;(e4 inquan- 


tum eft fpecies, quia ptopriuas folum eft 
Alicuias, iriquantum eft apti natam effe 
bie&um demonftratiouis , & hoc (« 
meft inquantum fpecies , quia folum 
inquantuni fpecies definicur. 

174. Quiartó queritur ; án Proptium 
tigocose dictum, feu in quarto modo, di- 
cát femper aptitudinem; itaquod riequeat 
dicere actum. Communis opinio noftro. 
tüminfrà citatidi videtur e(se, quod fem- 
pet dicat aptitüdiné, vndé rcrü paffioncs 
paffim in aptitadinibascóftitaunt, & fa- 
ücce videntur Arift, & Porpli. cit. qui dü 
Quarturri proprij modam atlignantyde. » 
&pritudinibus ex carpiificant , monde acti- 
bus, imd atus excludunt , Dicendum i 
eit licét vecuim lit propeietatcs recü 
tegulatiter,ac vt in plurimum dicete apti- 
tudine$, interdu:n tamen non folum apti- 
tuduiem, (ed etiam actum dicuntaiic v.g. 
dicimus proprium eíse trianguli liabere 
tres angulos duobus rectis equales non 
tanium im aptitudinesíed ctià jn actu, fc 
€tiam inhztere eft. proprium accidentis 


teipeGidi noD tantum y vi dicit aptitudje 


net , ficuc eft inaccidente abfoluto , (ed 
ctii vt dicit actü, vt docet Do&. 4. d. 12. 
q.i. & ratio cft, quia huiufmodi naturj; 
non rantuni prafatz aptitudines necel- 
farió conneótuntut , fed & actus illis cor» 
rcípondentes, quod etiá cernimus im paf» 
fionibus difiuntis , vt eft par, & impat 
refpe&u numeri, re&um , & curuum re» 
fpectu line , conueniunt cnim fu s fübies 
tis necoffarió non folum im aprticudiné y 
fed e$ inaétu ; quare (i aliquod atttibu- 
tum habet etiam (ecundür actum; nece($a- 
riam connexionem cum aliqua natura , & 
ei tátum cOuenir, nó videtur ; cur nomine 
proptietatis appellati nó poffic,cü Fri bear 
omnes códitiones ad eam rejuifitas, vine 
dé fi Arift. & Porph, vidétur actus exclu- 
-dcre, loquuntur dc a&tibus nó habentibus 
€um fuüb;e&o ríecetlacíam connexionem. 
17$ Quinto queritur , an ncceffiras 
Conne£ionis proprietacs c& faofübiccto 
tartta fit,vt neq; de potentia abíolara pof- 
fit ab eo (eparari. Negant Caprcol.1.d.3- 
q-3. & Catet. 1. p. q. $4. art. 3. Soncin, 8, 
Met. 1.ad 4. &alij quamplures . A flir- 
mant Fertar.4. contra gentes cap.65.S9« 
to q 2. dc propr;o, Bannes t.p.4.75.att. 
6- Alij veró d:ftinguunt duplex proprie 
tátaum genus , qua dam .0. à (abiecto rea» 
liter diitinictz noa (unt , vt fur paífiones 
entis, & appctitas materie ad formas; & 
liz nequcüt à fuo (ubie&o difiangi; quz. 
dam vctó futi realiter di ftiacté,vt quáti- 
ta$ in matcriascalor vc octo in 1216, frigi« 
ditas süma in aqua, &c. & hz polltmr per 
potentiá Deiabtolurà à fuis fubiectis fee 
patari;ica Didac. difp.9.q. 1.dab.4. Auete 
q.14-fcct.5. & al;j lunores paffim, 
Dicendum tamen cit fcceifitatécon- 
nexionis proptij cum (tuo fubie&o nom 
folum e(sc phyficam,quazenus (ecanduns 
Communcm natura curfum. nüquam poe 


teft (ubicétum line fuo proptio inueniri, 


, fed ctiam mctapbyGcam , itaquod 


entia Dei abloluca. poísunt fepara 
ansam | ('d nec ettam 


pet incellectum pe 'oísunt iotclli- 
no fubiectum ipa e. rà colli- 
is ex Scoio vbicung s loq.icar de pra. 


i cius Expolicoics 1.d; 3. 
ue Venet Q5. 


* - 


$oa 
85 ada. pro opin,2.d. 12. q. 2. ad 1. & 
16.8.1. $. Sed quia via bac , & d, 15. 


q. vn. C.& 4.d.12. q. 3. $. Dico ergo ad 
poe & d.13. q. 1: art. 3. in prine 
alibi fapé, quem omncs (equuntut Sco 
tiflz Tatar. hic dub.3.Canon, 1. Phy(q. 
rt, 2. Tromb.4. Met-q.4. Lichet. q. 3. 
drolog. Rocc.q. 3. de proprio , Poncius 
ibid. Saxiustom. 1. Catalt, difp.1 1. q. 7. 
Faber 4.Mct.difp.6. & alij paffim.& tc- 
quitur Nominalium Schola; & probatur 
€fficaciter (ic conclufio demóftrationis, 
in qua paffio demóftratar inhercre fubic- 
€to,cítadeà vera, vt per nullam potentiá 
poffit falía réddi, ergo nequit (epararià 
fubic&o , alioquin Él cari poffet , nec 
effet eccrna veritatis  Refp. Didac. hanc 
conclufioné,homo cfl rifibilis, eífe atcr- 
Ag veritatis radicaliter , quia in homine 
neceífario (emper manet radix ri(ibilita- 
tis , quz eft rationalitas , noncít autem 
&terna vetitatis formaliter. Contrá, hoc 
noncít aliud , quam dicere (olam illam 
pramiíiam dcmonítrationis, qua perti- 
fict ad primum modum , cíTe tormaliter 
neceBariam,conclofioncm vcró effe for- 
maliter,& in (e contingentem,quod om- 
nino dici non potett. Kefp alij proindé , 
tunc fore vcram etia fórmaliter,non quia 
&&u cxiftat in homine rilibilitas,(ed quia 
«ónexio illius cum [ubicéto e(t 1n (ccun- 
do modo períeitatis, & ità femper cft ri- 
fibilitas in homine fccundü cónexionem 
pet fe,licét nó fccundà cxitteutiá ; quam- 
uis ero tune fa (Tec £al(a j bomo exifl;t 
vifibilis, ia tain emper veta forct, bo- 
mo efl vi[ibilts , quia cum cius veritas fit 
ncceífaria, ab(lrahit ab actuali cxiftenria, 
ontià,conexio per (e pred aci cü fübie 
to oritur cx neceffaria inhzrentia illius 
«um 1íto, ctgo fi riüibilitas neceilarió non 
áneft homini,non etit vera propofitio Íe- 
«ündut connexionem per (c in fccundo 
1nodo ; Et quamuis veritas propoiitionü 
nece(lariarü non pendeat ex a&ual éxi- 
ficmia cxircmorum, poftulat ta.n6, quod 
fi cxtrema exiftunt ,. przdicatum veré 
«Xillatinfubiecto , vnde earum veritas 
ampliatur ad omne tempus,vt diximus 1, 
:s ft. cract t. cap, 11, & explicatur per 
. ticam condiWonalca, vt v.g. lo- 


-Difp.V.. De Voiuerfal. in particul. 


M—-— 8 


mo eft vifibilis, .i. à fait , fuit camrifibis 
litate, (i eft, cum rilibilitate exiitit ,6 erit 
crit cum rilibilitate, ergo fi 

fena. exiftic, fi Deus auferat;ab co rilibili« 

tatem , propofitio neq; vera erit fecundiá 

cónexionem pcr fe. Refp.tandé alij, pro- 


politiones (ccundi modi dici neceffarias, 


quia neceffarió cópetunt fubie&o (ecun« - 


dam naturalem facultatem, & innatá eius 
cxigentiam,non tamen abíoluté,& in or« 
dine ad potenrià diuiná, ita Arriag.di(p, 
16.Log.(cét.7. n.61. Conwrà , neceífitas 
conclaüonis non folum elt phyüca ,. fed 
etiam logica , alioquin etiam accidentia 
naturaliter infeparabilia poffent demona 
ftrari de (ais (ubiectis , quia neceffitate 
phy fica illis coherent, ergo pra dicata fe- 
cundi modi debent necellarió competere: 
fubic&is abíoluté , etam in ordine 
pocitum disinam Mee. Zabarei. in 
Log. lib. t.de propofitionibus neceffarijs 
Eris 11« vbi difecé oftendit ies 
tionibus fcceundi modi nedum i . 
€cilitatem phyficam, fed etiam] 
nam accidens proprium,cum ab effer 
& forma (ui (ubicéti fluat,e[sem 
dens dicitur, quia eifentiam coni 
ideo neq; re^, ncq; mentc poteft 
rijquod etiamreplicat 1.Pofl.cap.ó. . - 
176 Ex quo rar(us roboratur afsert 









noftrü,oam (i Deus pollerjfeparar Ec 


priam pa(lioncm à (ubic&o,ergo. 

erit difcrimen inter accidens proprii , & 
accidens cómune infeparabile,quia vtri« 
ufa; connexio eum fubie&o císet eode 
modo ne«eílariá, nempé necellitate phy« 
fica, & fecundü cómunem natura cursu $ 
fed per potenuam Dei virüg; ab(olucé 
poísct feparari à (ubie&to« Reip. Didac- 
ncg.conícq. quia fepatata tifibilitate ab 
bominc, diceretur radicalitet rifibilis,ó& 
maneret in Co debitum habendi talé proe» 
prietatem , quia maneret in eo rationali« 
tas, qug cft radix illius, & principi exi« 
gitiuum eius , quod non potcít dici de.» 
«oruo refpectu nigredinis(i ab co fepare- 
tur. Contrà ; quia eadem ratione coruüs 
dici poffet radicalitcr niger, quia mane 
ret in eo principium radicale ilhus nigce« 
dinis,nempé talis complexio, & tale tea 
peramcntum, , & confequencer maneret 


P - 


E 


par v 


€-—. 
vt 





w 
. 
Ld 





eC 


" 


T en proprium à [ubieBo pepe fepavaristei.L. $01 


^ -finto debiti habendi nigredinem . R.efg. 


idem affcréndo aliud difcrimen , 9 fepa- 
gata riibilitare ab homine, adhuc homini 
conucoitet císe rifibile fecundü propriam 
'fubieQi virtutem , & naturalem faculta- 
tem, vnde -. et sb cina 
iam pa(Tionem , & poftea illà rclin- 
Li e isque , ftatim naturaliter di- 
wmanaret ab ea, noii fic dc accidente infc- 
»parabili. Contrà, quia in multis acciden- 
tibus etiam naturaliter feparabilibus ex- 
perimar quód fübic&um illis denudatü, 
fi non impediatur , (ua nacurali facultate, 
da dcmnó fibi comparat, vt patct de aqua 
calida íe ad priftinum gradum frigidita- 
tis reducente, crgo tanto magis id cueni- 
gerin accidentibus naturaliter infepara- 
bilibus at; ita nulla cft difparitas allata 
sn reiponfione, & ex lus manent ex»lofa 
te(ponfiones sanchez ad argumenta aila- 
ta , nàm cum pra'factis coincidunt. 

177 Demum, gp neceffitas connexio- 
mis inter fübicé&um, & pa(Tionem fit eti 
logica , ita «quod ncqucat (ubie&tum fine 
patlione ;ntelligi, vcl tub bfpolto cius; 
Probatur, quia vt docet Door q.3 1. V- 
niuerí.ad vlc. & alibi (ape, licét poffimus 
nó miclligere hominem cum rilibilitate 

uta abürahertium non cft mendaciü cx 
2.1 hyf. 12 vt ipfe aocet 1. d.2. q.7, infca 
J.& 5.d. 3.q.vn.G ncquaquam tamé pof- 
fumus inrcll gcre hominé ünc ribil tate, 
vcl (ub ojpoito cifiollitaus abíque a 
iudicio ciientiz ipfius hominis, negando 
mimirum rifib.ltatem de homine , aut af- 
firoando eius oppofitum , & ratio etl, 
quia licut. ex rifibilitate recte infertur à 
criori humanitas, ita ex negationc ri- 
fibilitatis re&é icfertur negatio buinani- 
tatis , & vriucrfaliter ex negatione paf- 
fionis dcflru&tio (ubic&isergo nece(Ttas 
€onnctionisinter (ubicétum,& psffioré 
eit euam logica; Afsumptum conccdi- 
tur ab omnibus etian: ab ipfis Thounttis, 
yt. patetapud Complur. ditp. 8. q.1. vbi 
bene notant per hoc d'ttingui proprium 
ab aceidente communi, euià infcpatabili, 
quia aec fine tali. accidente diu di- 
ué poteít intell/giimió fub oppof(ito cius, 
vedi ipfe Pub €. de IER , €x 
quo cflicax deducitür argumentum cota 


Thormiftas , quia (i accidens propriü pct 
hoc diftinguitur ab accidente có! , quod 
nec mente potcft à [uo fübie&to diuidi, 
feparati, quomodo pofsun: ipfi asc: cre, 
quód ctiam à parte rci fit feparabile? 
178. Sed contra obijciunt, quia omne 
prius, inquantum prius, cft (altiim per di- 
uinam potentiá (ep:rabile à fao pofterio 
ti, fed (ubicétum e(t prius natura paffio- 
nc ex Arift.in poftprzd. c. de fimul , er- 
go&c. Tum quia pec Arift. c. Met. 1 6, 
priora nat.ra d.cuntur illa , qua polsunt 
císc tine alijs , non tamen alia fine ipfis; 
ergo (i (abretum ctt prius natura paílio- 
.pc, poteft císe (incilla de potentia abío- 
luta. Tá 3. quia (i (abie&um nequit efe 
fine paffionc,iam dcpenderct ab ilia,atq; 
ita etiec poíterius ca; quód (i non depen. 
det,ergo pót effe tine illa . Tum 4. quic- 
Quia eft 1n aliquo infláti , in quo noa eft 
aliud, poteft à Dco confcruat; pro quo- 
cunque alio inttanti fine illo víedi (ubie&ü 
cít in aliquo prior: inflanti naturz;,in quo 
non cft (ua propria padioscteo &c. Tum 
tandem,quia quantitas eft pailio (ubttan- 
tiz corporea , calor vt octo 1g0is , licut. 
frigusaquz, & tamen de potétia Dci ab- 
Ío Bé poritar hzc ab illis feparari-. 
Reíp. maiorem cfTe veram, cum prius 
eft realiter diftin&ü à pofterioi , vt do» 
cet Scor.a.d.12,q. 2.A, ac etiam ell vai- 
ucr(aliter vera fumédo ly inquantum rc- 
duplicatiué,quia prius,inquantü prius,nó 
dependet à potleriori , & ita poteft eífe 
finc illoyinquantum priüs, (ed ex alio ca- 
pite potctt ede impedimentum. f.ex iden- 
titate (cali, vi notac Tátar,cit. ,& ita cft 
in propotitosgy (ubiecto nà repugnat effe 
fine paffione, ca rationcsqua prius cft il. 
la) fcd quia cfi idcm realirer,cü lla. A d 27 
duplex cíE prionitas natura, vt fufius in» . 
Éra di[p. 9. q. 2. vna effcndi , & explicatu£ 
pet poísc cse pnus fine pofteriori, alia 
iocciligendi cum fundainento in re , quae 
non rc&té. cXplicaiur per polle císe , vel 
fcpatari prius line. pofteciori , fed cantum - 
pcr potie voum abíaue al osvcl prius alia 
intelligi, quia non includ;t illud in fag 
conccxuyyi docct Doctor 3.d. 5. q. 1. G« 
Aufl. oc-cic. loqu.tur de pioritate natu» 
rg Ciendiycd (ub.e&tum cft prius pa(Tioe 
"^ nc 


$02 

fic (folum priorirate nátura intellizendi . 

Ad 3, (enderet ab ca pendétia quam yo- 
' cant à poflcriori, & mielus diceretut co- 
-exigcntia,cuo fenfu dicere folemus,causà 
formalem p&dere à fuo efic&u formal , 

*Quátenns nequit efsedfiie 1o. Ad 4/ncg. 
min. quia yt bene nórát Canon, cit. efse 

qpuus nacura non eft efse- prius in aliquo 
fiznó,in quo non'fit poRerms quia nullus 


feiexiftentia menfurauir perinftans ratu. ( 


tz, fic qnod a] quo exiftat id ; duod dici- 
"tur natura prius,i&quo non exiftat, quod 
«ft nacura pofteriüs, ted tantum yerfi cft , 
Ev io al;qtio inftanti intel! gitur illud, 
quà non 1melligitur iftud; ynde pti. ri- 
tas fola dirationis ex plicatur pet ycrbum 
efl ;& in'quo , (cd prioritas nacorz expli- 
atur [olütm per verbum poteft effe& im 
quos 6ett prioritas naturz c(scudi, yel pec 
deseo intelligituvy & in quot cR inccl- 
ligendi ; v futius infra difp. 9. cir. Ad j. 
ncy. illa cfse propria in rigore illorü fübie 
&orü, fcd (unt accidétia quaedá illis con- 
maturaliter debita, quare potius propétio 
€is innata ad talia accidentia recipienda 
dicenda eft corü fübiectorü proprietas. 
179 Deinde argaunt cx modo;quo paf 
fio caufatur à fübie&o, omnes enim con- 
tecunt caufari ab co , vcl in genere caufz 
efficientis, vcl materialis; vel vtriufque fi- 
mul; (i dicatur primom , poteft £u 
bic&ü c(se fine paflione ; quia Deus im- 
pedire poteft omnem effectum in genere 
efficienris; fi dicatur fecundi neq; 
faluaturneceffitas connexionis pa(li onis 
«um fübicéto, quia caufalitas materia. fie 
tc potentiz palfiuz eft coxiradi&ionis 
i& contingens ex 9. Mer. 17. li dicatur 3. 
uam quod runc fnatetia ; & effi- 
Cicris cOinciderent, contra Arift.2. l-hyf. 
79- adhuc fequitur propofitum , quia ncc 
eaufalitas materi , nec efficientis elt ne- 
£císaria, vt probatam eft," — — | 
- Reíp.fübie&um efse caufam pa(fionis; 
hedum in genere materialis caufz , quiá 
tunc certé non eíset necefsarià conncxio 
pitlionisad (ubie&um , vt norat Dottor 
1.d.3.0.7. S; & 2, d. 25. q, và. C: & D. 
"Tho.opuíc.48. c.de proptio , fed etiá inr 
egeat entis non quidem phy 
ict, & pet verum j ae realem igfluxum ; 


^ Difpu P DeVwunf is ppc: 7 


in genere caua efficientis 


f - 


nim in hoc fen(u aliany caufam nó babet 
abeaquz ip(uin produxit fübie&tum, (ed 
li 
quam proiade noftri appellare dr 
uerunt fotnine ebullitionis j ac fimplicig 
pullulationis, ycà cáu(aktate phyfica (e- 
£eroerét; vcdiximus ig Phyf. dilp. 7. qa, 
quamurs igirarpolsec Deus omnem caus 
d tarm phyiicam-efficientem 1 i 
(de quo non curamus modóà) nor tàmen 
"Metaphyticam. Dices , Deusliberé con- 
currit cim fübie&to ad emanandam 
fionem,érgo poterit fuum cócurfam füb. 
1tahere, alioquin libere non concurrereay 
& lic: fabie&um (ne palfione maneret, 
Refp. ti Deas diftin&à concurfum adhi- 
bet in produ&ione paffionis à coneurfu, 
quo producitur fübie&ü;quod noncredi- 
mus,non concurrit libeté,(ed nece(sarió, 
non quidem neceffitate fimplicitec , fed 
ncce ffitate fuppofitionis, quia en. 
do fubicétuin , necefsarió tenetür cócur-- 
rerecum co ad produ&ionem fuz paffioe 
nis, quod etiam ip mulus ajijseucnm Et 
cum dicebarur, ep marcriay& efhciens ng. 
coincidunr 1.phyf. Refp. Scot. loc. cit, : 
di&um Arift.eíse verü de materia ex quay 
feu materia partis,non de materia in quay 
qualis c(t (übie&um refpectu (ug pa(lio» 
nis; vide Do&torem q.3 ; Vols ríad3..- 
18o Sextotandemquazricur, quomoe 
do paffio fic indifsolubiliter ynita fubice 
&o diftinguatur ab co ; Thomiftz adhue 
non obftante tali nece[saria connexione, 
pa ffioné realiter à fübie&to diftinguunty 
eftb quafdam nó dittingaant;ità Capreol, 
Caiet.& Soncin. cit, Nomina!es é contra 
negant vllo modo diftingui à parte fei 
fed cantüm ratione raciocinata ; ita Greg 
24d. 16.q.3. vbi Gabriq. 1. Marfil 1. q.7« 
art. j, Durand, 2.d.3.q.2. Scouftz. cü fug 
Dodt.loc.cit. medi&tesinter bas opinios 
ncs extremas diftinguunc illa diftin&io- 
nc ex natura rei formali ; qua fcequenter 
ytuntür in rebus megaphyficis ; Et quidé 
quód non d:ftinguantot realiter potefl 
in primis deduci ex di&is in vefolutione 
przcedentis'dubi) y fi enim eft tanta. ne- 
ce(saria connexio inter illa , vc ne mente 
diuidi poffint; ergo neque cealiter diflin- 
guentur ; nam in ab[olutis , quz pecie 
ACT, 








OP. De difiucl: jrijrijh fublefa «Met. — S03, 


Pride pk E ao Lipa e id 


4 Probaur ud.jue ratione ex Sco- 
todedudis n2 p Adnan 
ilm » quia vt ait ibi D ,mrinfeca 
imyoffib.litás (cparationis duocü ex tri- 
plici capite procedere pateft,icl quia süt 


iul natura ;. vt eft de duobus rclatiu s;, 


el quia ynuni ef pons » à quo effertiali- 
tct dependet poílerius ; ratione cuius dc. 
pendencig loc riequir ede (ine illo, yt cft. 
de toto, & partibus, vel quia funt idé rca« 
liet,vnde poftea infert in eoáC 2. d, 2..q.. 
1.A.& B. gj illud; gi fi ellex dittiactam 

áb.aliquo ; sies pofterius eo natdraliter , 
tiéccilarió eft idem illi;(i impoffibile ett, 


.. illad aluide(fe Gne ilo, & qv nihil realiter 


ftirituiti ab. aliquo, (inc quo gequi: eí- 


i. fibi contradictionescft prius co.fed eft 


poftcerius co naturaliter, vcl fimul natura 


Cü eo; (cd fübie&d eft pritts natura ip(a 
palin ex ineo fimul;quia 
(übie 


cauía illius ; etgo fi &um. rícqui 
eds niet pro sex c 
[13 ) inuiníéco : n Ó fi id 
ded or one ead ii 


ide CHÍO, 0c CIA nora Qui Arift, 


enrétia (unt in(eparabilia , non cx inttin- 
'cà caeli nátura, (cd à cau(a estcinfeca.i; 
ab inreliigestia pecellacid ninoente ,non 
infert ccaledi identitatem , ( yt notat ibí 
DoctogitN.) id etit vtiqy ob idencita- 
teri zcaleni inter eajquix nunquam impli- 
cat ab intzinfeco. prius (cparari , à - e 
tigri;nifi propter idenutatetn realem. [a- 
füper pa(liones,vt platiaum, dicunt inna- 
tas aptitudines ad aliquid agédum, vcl cc- 
cipicüdum; at tales Eel, enis niliil rea - 
le (uperaddunt nátarz. (ic apt cx Scoto 
4:0: 49-3. 10:ab initio v.g: tilibilitas ni 
reale humanitati fupecaddit, ratione cu- 
ius fitcapat rifus, vcl apuasad illum;nara 
Iubiectum quod ponitur ab ifta aptitudi- 
nc realiter d: ftin&tum, immó à quibuídà 
€x Adacrtarijsfeparabile, antecedécer ad 
illa UK IRBALAUT-SO €a ».vcl e(t naturas 
l;cerilius capax, vel non; non (ecunduin, 
tc 9 priunum; tunc.crgo de ilia priort aj- 
uicidiné quarendua cftyvtcum, Gt cadegi 
rcalicer (ubieGtosvel. non, i prunumy;crao 
pt lebat ftare in ilia (oja apciungine ad 


a&tü fübiccto realiter identificata, & non, 
poncrc anteriorem capacitatem , & apti 
tudinem ad ipfam; fi noo; ergo. pcocedi- 
tur, vt prius,& (icininBnitü; vide Trób., 
& Canon.cit. 1. Fh (:q. 1.art.vlt.bené hàc. 
ratioricm perttactantes. Tandé palfioncs 
entis fant adem cü ip(o ex Acift. 4. Met,, 
& cóccdunt, ipti Thomiílas, erg» fiinilis 
tet, X alig pa(íliones cuin (uis fubicctisg. 
quia ficut. (c habet pa(Tio entis ad ipfum 
€n5, ita talis paíljo ad tale cns,.nec vnqu& 
poterit afferri (ufficiens dilpacitas . 

181. Quod veró cum taliideniiate 
teali ftec dillinctio formalis , probatur ex 
illo generali, principio 1nferius iacicida 
diíg.8,.quad, nallum abfolatum idécificac 
tibi form.lirer refpectiuum,quia ab(olu- 
tü,vt lic,cftad fe, refpeótiuü ad aliud, (i- 
ué talis relatio. (it predicamentalis ,. fiue 
tran(cendentalis, parum refert, vt ibi di- 
cetus ,fcd (ubiectü, vt plarimd; eft quid 
abíolutom , & paffio cft relatio aptitudi- 
nalisad actum (übieéto naturaliter con» 
wcniehtem » ergo &c.. Deinde verificanz 
tut contradictoria ex natura rci de [ubi 
&o, & paífione , ergo ex natura rei di; 
flinguuntur $ quia contradi&tio fcmper 
arguit diftinctionem vt dip.9. g« 1.ar 2, 
dicemus, & quidem talem;qualis ipfa efl; 
Prob. a(famptum,nam (übiectum dicituc 
nauraliter prius ip(a paffione, pa(fio pg» 
ftetior,(ubiectum e(t cau(a patfionis, no. 
é contra, & tandem paífio aon eft de gà, 
ccptu quidditatiuo fubie&i , cum de ipío 
prédicetor tahrum, in 2, modo, crgo, ad 
minus inter ilta requiritur. diflia&ig fore 
malis, & ex natura rei, prz (ercim quand 
natura importat yeram realitatem , & no 
tantü pracifionem obiectiuam inadz 
tàn, vt cft de rapicendentibus , nà vugg 
inter naturas: tran/cendentcs  & carum 
pathoncs nonnifi diftin&io ratiocinata 
intercedere poteft ; vndé dc paffionibus 
tranícendenuium admini potcft Nomi. 
naliumn in » at hic loquimur de na; 
taris. praedicamen bs opa 

Sed obijcitur Monta qnod dine 
grantur rcalitet; quia caufa , & caufarur 
realiter. di ftipguuntr, fed (ubie&tum c 
cauía pa »,cgo&c. Tum xad 


ryveiip bae menn SRd ee iuReke 


"Maaiig 


$04 
thento 9. Mct. 13. ergo propria paffio , 
qut dictt potentiam ad actum accidepta- 
Icir y vt rifibilitasad ridendü, collocabi« 
tür in prazdicamcnro-accidentis., vt ipfe 
a&us, & tic à fubic&o ; quod cft in pra 
dicamento fubftantiz realiter diftiogue- 
tur. Tum 3. quia fufcipit magis.& minus, 
pam vnus homo dicitur magis riübilis 
alio, ergo eft accidens realiter à fubicéto 
diftiactum. Tum 4.2 Cus efl nobilior po- 
tentia ipfum refpiciente , ergo fi rifus cft 
accidens,ctiam potentia jpfum rcfpiciés. 
Tumtandem ,quia illa contradictoria , 
Quod fübicétum elt prius , paísio pofte- 
fiot , &c.non tantum diftin&ioncm for- 
malcm fed etiam realem inferre viden- 
tur , quia nihil potcft pra.cederc feipfum. 
183 Reíp. afjumptum valere de caufa 
phy fica per verum , & realcm influxum 
agente,ró de mctaphyfica, ficut cft (ubie 
&um cauía paffionis, vndé proprie non 
debet dici paffionem caufari, vel effici à 
fuübie&o; fcd tantum puliulare , & ebul- 
ab co , hzc enim vocabula infinuant 
&Gioncm utr i be per fimplicem 
emanationem; illà vcró phyficam,& rca- 
lem; vide Maurit.q.30. Voiuerf. declaran 
' wem hanc cómuncm Scotiftarü rcfponfio- 
rcm. Ad z.ait Do&or 2.d.16.4.vn. A.ve- 
1 cfíc atffumpram de actu & potentia, vt 
funt difícrentig diuifibz cntis «f. pro po* 
tentia obieétiua, & a&u cotitatiuo,nó au- 
&€m de potentia, vt cft principium opceráe 
di , quahs in propofito eft propria paflio 
án ordinc ad fuum a&tum . Dices, paflio 
tfi in pra dicamento qualitatis in tertia» 
fpecie. Ncgatur,loquedo de paísione pro 
$nnata rei proprierato)beec . n.ponitur re« 
xuétine inilio przdicamento ip guo eft 
tius lubicctum ob idcpiitatem realem cü 
illot qua nam autem fit paffio de tertia» 
fpecie qualitatis,dictü eft in Inf! 1.p. Ad 
9. ncg. affumptum,re.n. vera non fuüfcipit 
magis,& minus illud;quod veré eft poté- 
tía,& aptitudo ad ridendi, fed illa maior, 
vcl ninor facilitas ad rifüm orta ex pecu- 
liari temperamento indiuidui, que quidé 
facilitas cft potentia naturalis de fccanda 
fpecie qualitatis , vt docct Do&or modó 
Jic. R« Ad 4. verum efi à um de 
yotenua seipiciene aétam y qui fi perfe- 


C uet 


Difput. V... De Vniuerfalibus im parti: 


&io lab(tantialis, non auté fi fit perfcétia 
accidentalis, vt eft in propofito; nifi accie 


piatur in fenfu reduplicatiuo, fic .n. vais ' 
uerfaliter a&us cft nobilior potétiaquod ' 


non officit . Dices, proprium vel eft füb- 
ftantia;vel accidens,nó (ubitantia , vt pa« 
tet,crgo accidens . Refp. cum Canon.cit, 
formaliter neutrum cffe, (ed pec identitas 
tem vtrumque quia in (ubftantijs eft reas 
litet ac identicé fubitantia, in accidenti» 
bus accidens. Ad $.non quacunque con- 
tradi&toria etiam ex natura rei inferunt 
realem di ftinctionem, fed tant illa, qua: 
radicantur in dioerfis cebus,qua-enim ra« 
dicantut in diuerfis formalitati nifi 
formalem inferunt. diftinctionem ; vt ex-« 
plicabitur difp.9. cic. quamuis ergo prio« 
ritas,& pofterioritas temporis femper fan 
denrurin diuerfis — arque idcó fint 
cótradiétoria diflindtionem realem indu. 
centia,nó tamenquacunque prioritas ma 


emis ete édiqualiseft,qug — 


intercedit inter fubi Y& 


183. Deinde pró Nominalibus vrge« 


tury$ ratio Canon. & Tromb.allatacon- 
tra diftin&ion£ paffionis à (übiecto rea 
lcm militet etiam contra formalem, nan 
circfcripta rifibilitateab homine per 
telleétum , aut homini repugnat rilus y 8c 
rifibilitas ipfa;att non. i ; 


ry enki 9 
fccundil;atq; ita fübie&tü erit cspax ifbus 


aputudinis : nec. dicas effe cantum capax - 


fundamenraliter;quia fic etiam refponde- 
rent Thomiftz; vcl igitür ante aptitudiné 
dabitur femper aptitudo in fübicéto , vel 
non cft diflingaenda paffioà fübic&o ; 
nifi perrationem. — — 

— Refp.ti illa ratio non bene percipiaturs 
nontantum contra formalem diftin&tios 
ncm paflionisà fübicéto, fed eriam cótra 
diftin&ionem rationis ,' videtur poiic re^ 
torqueri; dicimus ergo cum Tromb.cit.& 
Brafauol.q.3 3: Vniuet(. non qué milita* 
re contra formalem, (icut coatra cealemg 
quia formalis aptitudo ; & capacitas de» 
bct vtique poni in fübicéto refpe&u il- 
lius quod eft fibi conucniens , & ab co 
realiter diftinctum , nec fufficit capacitas 
fundamentalis ; non autem poni poceft 
refpc&u eius, quod eft realiter idem (ibi, 
«uóia albi dici proptie eif in poremin 

à 


———— S HN 


Sueft. IV. De Proprio inratione Vuiuef. ide L.— $05 


ad (cipsü, & capax fai ipfins,quare circü 
(cripta: rifibilitate ab homine; vtique ipfi 
pórcpugpat ri(ibiliras, quia eft fundamé 
talicer capax, fed non bene infertur,ergo 
«ft formaliter capax ,& pofitiué talis apei 
tudinis, quia in tali przcifione quiddita- 
tiua nalla capacitas, (rae naturalis aptita 
do tibi cópet:t,quia hzc przdicata aduc- 
niunt in (ecundo modo, & pofteriori (i- 
gmo , &ücintali przcifione fübic&tüm 
€ft tantum capax priuatiue,f(cü negatiué, 

vt ait Tromb. quatenus non inclut ali- 

quid repugnans , fed fi przícindat pa(fio 
£ealiter à iübye&to,vt condunt Thom:- 
fte feri polTe, tüc (ubie&o affignari debe 

bx pofita capacitas , & formalis apti- 
todo ad apticudinem , qua praccifa fuit 
quia datar formalis aptitudo ad attribu- 
tü cóucniés fubie&to, & ab co realiter di- 

ftn&um.& ét quia ralis przcifionon ef 
fet per intelleétü ted à parte cei , in quo 
fia fübie&ü eft pofitiué capax. cuiuícü 
que arcriburi ibi naturaliter debit , ma- 
met ecgo illa ratio in fuo robore,adeó vt 
Zan. teftetur à nemine vng fu: (fe (olua . 


De hac qozftione diftin&ionis patfionis 


à (uo füb:c&o , quz. cft precipua intec 
Scoiittas, & Thomiflas; & à qua multe 
aliz dependen: refolutiones in Philofo. 
m » videri poffunt Canon. & Tromb. 

oc.Cit, & cx V ecentioribus .Sax us tom, 
1. fug Cataft. difp. «1. 96. & 7. vbifu- 
5€ ,  conformiter ad principia Scoti de 
bac rc tractat. 


ARTICVLVS IT. 


vC gitur de Proprio inratione 
vniuer (alis . 

Xplicita narura Proprijqnz na- 
184 t cft fundare vn uetlalita:é hi- 
ius ua. ti przdicobils , nun. expl cana 
n anet ratio ift. us vojucríai citis, & quo- 
modo natura realis Fr. p ij couftiuator 

in ratione qoarti poedicabius. 
Dicenduum igitur. ett cu. communi 
Do&trum proprium conftiu in rauio- 
nc quai ds per etie pradit'a- 
bile de pluribis im quale accidentale 
nece[farió, & imiran[mutabiliter, (cu :n 
(ccundo modo dicendi pet fc ; ita. Do- 

Logica. 


Gor q.'36. Vniuerf. & Scotiflz ibidem , 
& przlertim latar.c.de proprio. Proba- 
tur,& declaratur Cóclufio,per hoc enim, 
qubd dicirur effe ptidivuble de pluri- 
bus , fignificatur propriam non cfe vni- 
ueríalc ccípectu foliusfpeciei, vt aliqui 
dixcruat , quia vn'act(ale pluca refpicit , 
(cd natura communis, cai propeium ada. 
quatur,confi dcratur ,vt vna , fed in otdi- 
nc ad indiuidua erus ; & *co.cir. ad 1.qua 
vationc ctia art vIcq.przced. negaaiimus 
differentiam conflitni in catione pradi- 
cabilis in ordine a4 fpeciem , quamcon- 
ft ituic. Pet hoc,quód explicite nan addi- 
tur mamero , vel frecie igmtcatur ad 
hoc przdicatile, non folum (pcctare pro 
pus fpecificam vr ritibile, quamvis ife 
ud tantum definicri (quicquid Ruuius 
d'cat) hic Porpb. cb r; tionem allatam , 
ptzcced.art.dub. 3. in rr pro- 
prium gencricum , vr fenübile, eo pror- 
fus modo,quo fupra dicebaa us de sife- 
rentia. Per hoc , quàd additur ín quale 
accidentale, goificamar ditin&io a tri 
bas vniuerfalibus prioribus , quz dicun- 
ur effeatialiayquia (pe&ant ad elfenuam 
rci, & infinuantar etii fubij ibilia ipfius 
proptij in cone vniucr(alis , hec enim nó 
funt fua inferiora quidditatiué, vc hoc ri- 
fibile vel iilud, hoc , vel illud fenfibile , 
quia de iflis non prdicatur in «uale, fed 
in quid ad modü generis, vel fpeciei , (ed 
fub jcibilia eius in ra&ióne qusrtt przdi- 
cabiiis [um 10ferora illios narurz com- 
mun;$,cu! proprium sdzq«aiur, de. ittis 
enun pidicajur 10. juale accidentale, vt 
S.oi, docet q. 30. Vn'ucirf. in corp. Per 
hoc tandcu4 quód additur «eceiiarió, e 
ini au[mut abdtti: y Wfinuaur. dtiftin- 
& o yropr:j quarti pred cab; s ab acci. 
dnte quimto ,rgdicabili, cu'a proprium 
de tuis füb:jcbil.bus ta necelTarió, x in- 
tial omtab.d cer. pigd catur,vi de ill som 
n nó ncaart ne.(ucat; licet cnim poffimus 
nou inclligcre hominem cim ritibilita- 
tc ; neiuaquam tamen mielligcre potfuz 
mus honané (Ot fibié, vc) yi c tib Té ab(* 
qae pia iudicio eisériz fius: à xoéya 
t;one pallron.s. valet. nferri. detiruét 0, 
Icu iiegau0 lubicéti, juod non cft verum, 
dc «cdente quigto predicabih, eria im 
st fcpa- 


go6 Difp. De Vuiuefal. in partiode s. 


feparabili ; quia fub eius oppotico poteft 
itclligi fine repugnantia, nam potett in- 
telligi coruus tine nigredinz, 1mÓ (ub al- 
bedinc , vt ait Forph. & Sco. 4.3 2. ad vlt. 

185 Hinc infertur 1.nó bene difinzui 
propriü in ratione quarti prz dicabilis ab 
accidente quinto pr&dicabili per conuerc 
tibiliter prz dicat) , (etiam diximas. di- 
fj»4-q. tatio eft , quia vt frequenter in7 
culcatü ett; »radicari conuertibiliter om- 
ninó repugnat raugoi yniucr(als,qycum 
comiparerur riis, de quibus przedicatur , 
wt füpccius fuis 'efsrior bus, & fit pradi- 
cabilc de (inguls, età (corti fumotis , 
muonquam «um eis conuerciur in fuoli- 

endi coníequentia » igitur per conuer- 

;biliter radicari ditbinguitur ab acci- 


ente (olum in ratione proprij; aliud au- 
kem eft looi de rrlibilisvel (coüb.li ina 
fationc propri) , & aliud in ratione prz- 
dicabilis , & vainerfalis , vt notat Ta ar. 
quia yt proprium refpicit folam natutá , 
cüi adgquarur j vt ycró yoruet lale, infe- 
fiora illius naturz, quia propt:uin tale, » 
dicitur in ord nc ad vnum folum, vniucr- 
fale veró re(pc&u ylurium , vnde repu- 
gna idem tcípectu eifdem: elfe vniuer- 
ale, & proprium. vc docet Dottor 4.30. 
ad 1. & ita. intelligi debet. 1pleiiet 120- 
&or ; fi q»andoque. proprium dittnguit 
ab accidente per comertibiliter prg (i-a 
rj, quód n& c illud tunc di (t inguat in ra. 
tione proprij , non in rauonc vaaertans , 
186. oféttur (ecá.4ó de Biniconé Pro 
prijá Por, h.tradita;quod,accidic orn y 
folii [emper eile ab plo dará de pro- 
ptio in ratione przdicabilis, noa autein 
proprij contra Tatar. , & conftat ex iila 
parucula omni » qu£ non tribuitur pro- 
prio (ub ratione proprij,nam («b hac ra- 
tione conuent vni foli cx di&is art. prae- 
ccd,ita docet ScÓ:, j 1. Vniueri. in corp». 
vbi aitquod pet p£imain parículan ac 
cidit habetur ratio pred ca, & moti 
zdicaudi f. in quale accidem ale , per. 
y omui, dr foli babéur lub j:ib lta pro* 
prij, fepertr epe puyqu. ila necef- 
fitas prz dicandi y per guam diftiagu cuc 
A quioto przdicab [;& licéc Porph.defi- . 
nicrit cantum proprium (pccificum , po- 
teli amen eadem proríus dcónuio appli 


* 


cati proprio generico, (i per ly omni , eo 
Joli imelligantut omaes, & lo € fpect 

allius genetis , cu' ade juator. proorium 
genericti ; serumramen ett, quod Arift. 
1. Top. cap. 4- proprium dclinzaít (ub 


ratione propr J »& ideó omific illam pate 


ticuülam omar Aciaftabis cciam Por h. 
definijiT: propriuin (ub ritione prop'] 
non vniuerfal.s, quia illa d tio pm iefpi- — 
cit fpeciem, & dicit conucc ibifiratem cá 
illa, nec poteit adaptari iadindors Negs 
alfumprum cum cius prob. ficurenta 
omni inünuat indiuidua fpecie',ita &tia 
ly foli ad cadem retertur', vt excladandur 
indindga cuty(cu ue alceríus [pecicis ene 
de facit vine fenfum, proprium eit quo 
conenit oit c7. (0/4 omnsbusind ui- 
duis ill.us fpeciei & ilis toL s:poie!t d 
dici, quod per illam partculam a0 tnuati 
oido ad fpeciem , quia prope üm non 
przdicatur. de idigiduis , ni 
participant naturam fjccificar i 
princi» js emanat, 
187 dofcrtur (dé decifi 
b multos ang t, quodoà i 
tuor adduct sà l'orpb.fundare p .ffitnos 
,uonem quart: przzdicabilis, & dubiü eft . 
dc ipbus primis. Nam 6 fümamur &ips — 
fa , vt dicuo' aptitudinein , inboctcafü 
fundare poitunt , quia fic reducuntur a 
propr um quarto modo , vt art. preced. 
dub. 3, di&um cft ; At qu a Porph.oro^ 
prium primo, X tertio osa put, vt 
dicunt a&um , palam ett ficfumpra fane * 














ic 
dare non potíc hanc vniuertalitaten. quia 
primum non conuenit omni, & terium 
non conuenit (empet , & ideà pétrinent 
ad s.praedicabile.. Tota ditliculkas efl de 
proprio fecundo njodo jaa plerique d- 
lud excluduat , qiiia conuenit omni qui« 
d^a(ed noafol: , A lij écontri dad i7 
€luduntquta;quod couucnit o mát, & sé 
pei neceffar'o copuenit, juancum tüurh cit 
Ad. excludendam contiagenuam qn 
prgdicábihis, & paruin refert , quód non. 
&ouueniat [olt » quia licéc haec ut condi- 
tio cequitira ad propri (ub ratiooe pro 
porpett cà omnino Lnpertincs ad propri 
4ub ratione vn ucrfal;s , nam cale di «itur 
per ordinem ad piurajuon ad vaum (ol; 
& ita dc facto cic iniellectiuu m pro po- 
tentia 








| 12m ^. Suefl IP De PpsioüivatióhePuiurf e dll. gen 


| proxima dicimus prar icaride ho- 
ibine in fccindo modo perícitatis' , velut 
EorÁA e des eftó nófoli homini con- 
tieniat , (ed'etiam Angelis", ergó proprii 
fccundo modo (ufficit ad fundandá:i ftam 
vhittcr(alitarear ita (ertinüt Conimb; q. 
Y.de Ptoprio ,' & Lousm ibidem, & fuit 
fementia Fofec. 5, Mct.c.28.9.19: fec.4. 
188. Hec diffi cültas decidéda eft ius ta 
di&à art. praiced. dub. 3. ibi náque dixi- 
rbu$ propriü fecundo modo poffe parti- 
2x definitioné proprij/ quarto modo' 
Arift. traditi, quod coueniar foli" cs 
femper, (i ceferacur ad: gradü fübalternü 
Vte(Te bipedé ad gradu omnibus bipedi- 
Buscómuné , fic .n: dicetur illi foli cóue: 
fire, & séper;quo quidé seíu reducitur ad: 
topriüquarco modo. Sic ergo ét dicedü 
iri propofito, qaàd'in hoc (enfu fundare 
poteft hác vniuerfalitaté propr'j generi 
ci, & quàuis, quód cóueníat foli , non fit 
conditio requi (iraad" formafitatem vni- 
tretalicatis haus, prerequirirur tamen in 
eíus fandaiéto,nifi.n. illa proprietas có 


. lieniret prius alicii gradui fübalterno,nó: 


"A 
4 


ftique riccelfartó conueniret omnibus in- 
diuidais alicuius (pecici, & & alterius, nà 
intát i habét necefsaria cónex ion&7im hac 
i'optictate indiuidua illard (pecierü , in- 
Rr ratticipát euhdent communé gra; 
m fubslternam, qui eft principi exi» 
gitinam eius,quod patet de intelle&tiuo: 
quod dicitar angelis , & hominibuscon. 
Übcá're , vt proprium , rationc gradus in- 
tellectualis cis communis; vnde patet fe- 
cundum modum proprijnó fundare vii; 
üerlalitatem proprij , tili generícam , & 
quatenus reduc tur ad quartis n& falíum 
bom a;ant Cónimb: aliquas proprie- 
eselfe phiribus fpecicbus cómunes, & 
fion ratione «licuíus gradus geerici com 
unis illis; à certé (1 nó darectdr calis gra 


— dusgcnericus ab illis part icipatus,nec vti 


jué darccur proprietas eiufóé raudB isin 

;$, proprii enim femper: pottalat ade- 
quacam effentiamsà qua promanat, extra 
equa nó repcrirur y. & perquá nece(sarió 
é einnibus inferroribus iZam pat 
tic ipantibus;,ncé videtur im alio poíse fan 


dart ralis neéclliras; nifi logradufubal- — cá fu 


trao plaribus ipeeicBus communi. 


| 183 Inoppofitü obijcitur t.quod pros 
priü nó (it vninerfale;quia proprii & co- 
mune opponüuntur; & ét quia non praxdi- 
catur de plaribus:i mmedtatéjqnia ri bie 
le priedicatut dé Perro, & Pàulo median- 
tc homine . Refp. propriü,& cómunedisr 
uetfo modo fumpta nà efse oppofita,di« 
Citat itaq; propritrípecieiscü qua conuere 
titurj& cc(pe&tueius concedimus nó dici 
Vniucrfile , dicitur aaté cómune indiuis» 
duis illius (pecici, & refpectu quo j;illord 
dícitut vníacr(ale,vndé cü Scoto q:50. ad 
1.cócedimus propriü quatenus propriü s. 
& MAU e cuius eft propriü,no effe vnis 
uet(ale, (ed'tárü cefpe&tuillorü: plurium s 
quibusc(t cómane,vnde propri d, & q 
t vniaer(ale süt id£ materialiter, nó 
maliter; poíset tírdici proptiü'; ét refpes 
&uillorü, quia h'ec comunitas nó elt ad 
extranea;fed'ad indiuidua prie natura ,- 
Adaliud',vel dicimus vead r,cótra 2, có» 
cl.vir.art, q. priced. vel.cum Tar. hic, ? 
aliquid dicitur immediaté predicari-de ali 
quo düpliciter, vno modo immediatioa 
ne modi predicandi; (ic videlicet q»integ 
ip(um & (ua: (übijcibilia ni medict,q ha: 
beat talem modü przdicandi refpectu ils 
lori,& tic ri(bile immediate przdicatao 
de Petro, & Paulo,quia nihil e(t inter ip« 
s, & hzc indinidua,q» hibet cal modii 
pezdicand:.f.in qualeaccideotale nece(a 
farib ako modo 1mmrediatione cauíe, vel 
fubre&ti, & (ic nom pradicatur immedias 
té : »- rdi eor meowpost ali« 

id effe predicabile proprié fumptum. 
pe^ Secüdo arguitnr;quod nó fit vni» 
ucríale diftin&ü ab accidere; Tü quia có 
muniter diuidi folet accidens m przdicav 
mécale, & pradicabile ; (abquo:compree 
lienditur ét proprium.quia aecidens "- 
dicabile eftjquod pradicatut extra e 
tiá. Tü quia przdicarr in pale ctl cntiale 
vnirun conflítait pradicabilesetgo etiamy 
pte dicari in quale accidétale«T U 4.quia 
accidés diuiditur in (cpatabile,  inlepar 
tabileyproptimm videtur ace:dens yofepae 
fabile. l'um tandem quia modus c& 
d: eft idem tn proprio, & accidéu, quod 
aüt rcs, qui pradicatr, hic cónexayec] no 

à fubiecto , habet fc peracerdens In or» 
dific ad pracdicationemy!n qua nea ex 

^" St 1 t 


t 


308 


Difyai. V. De Vuintfalibus in pari, —.——— 


- eatur illa cónexio, nec rationeillius vn&  Vniuer(. hac racione probat proprium ef 


alio modo przdicatur, q alind,qua róne 
Atriag.difp.8. Log.in fine tenet ,pprium 
nó c(Ic diftin&ü vaiuerfaleab accidente. 
R efp.ad 1.cftó verü fit. affümitur, 
th accidens prz dicabile (übdiuiditor per. 
modos przdicandi diueríos c(Tentialiter, 
quales íunt przdicari extra eflcotiam cü 
ncceílaria cónexione cum ipfía,& (ine. » 
tali connexione. Ad z.neg.paritas,quia 
non datut , nifi vnüs modus pradicadi in 
quale cffentialejnon autem pradicadi in 
quale accidentale. Ad 3.negat Doctot q. 
32.ad vit. minorem, quaa €t accidens imíe 
parabik habet rónem generalem accidé-. 
is .f. adefle, & abeffe faltim logicé , quia 
eius oppofito pót (ubiectum intelligi 
fine repugnantia,vt diciwrintemu de. » 
toruo;& JEthiope ;fed fub oppofito pro 
ijno poteft, & idcó proprii maiorem, 
Uva is intrinfecam cónexionem habea 
«ii fubiecto , quáaccidens infeparabile , 
quia hoc non habet radicem in principijs 
matura. licét ex aliqua cau(a cxtriníeca.» 
feparari non poffit quaritii ad exittentia. 
Ad 4- neg aflumptum;nam ratione ncccf 
fati, vc) contipzentis connexionis prz- 
' dicati cum fubicéto variantur. e(fentiali- 
ter pra dicabilia quoad modum p:zdican 
di,cui no'obftat,]uod in a&uali przdica- 
tione non (emper exprimatar talis cadi- 
tio,vel prz dicandi modus,fic.n. c enus, Sc 
ies nonconflituerens diuetfa przdi- 
«abilia , quía in actuali predicatiene fo- 
lus exprimitur modus przdicandi in quid 
& per modü termini fubftanciui , qui eft 
vtriq; communis, non autem e» primitur 
quod pee dicat part£ effentig fpecies to 
tam; he etiam differentia, & propriü non 
diftingueremur in ratione pradicabiliü , 
ajuia in actuali icatione folum expri 
mitur modus przdicadi in quale, & per 
modii ponens adiediui, d.c Me a . 
191 Tertii arguitur, gp proptiü (it vni 
ucrfale rcfpeQtu meme qua cóuerti- 
sur pocius,quam indiuiduorum . Tà quia 
fpecics,de qua przdicatur proprium, ef& 
vniucrális,ergo éc& proprium y cum in 
3ali pradicatione (ic ci zquale ; qua róoe 
tenet Mafius proprium ét reípeta fpe- 
9xci effe voiueilale , imo Doctor q. 39. 


fc vniuer(ale, Tü qui PAPE Am ones 
generis re(pe&u inferiorü nó[t habent 
vt propria quarto modo , fed (ecundo,vt 
conftat de bipede , quod eft proprii ani 
malis códiftin&ti à qnadrupcdibus, 

eft genus innominatum refpectu omni 
bipedum, & tamen re(pe&tu hominis cff. 
proprium fecundo modo,ergo proprium 
non dicitur quartü przdicabile reípe&ta 
infcriorum, fed refpe&tu iplius naturz ,, 
€um qua conuertitur. Tum tandem quia 
fi fubijcibilia proprij in ratione vainerfa- 
lis (anc indiuidua (pecici,vel generis, sis 
qp propriü eft fpecificü,ve] genericü , er» 
go cadé erüt fubi jcibilia proprij, ac gene 
ris,vcl (pecici, & (ic nó erüx diuerfa pdi- 
cabilia,quia non func diuerfa fubijcibilia. 


Refp. neg. affumptum, quiafpecies im — 


tali przdicatione habet rationem v4 
cibilis, quaratione non eft vniuerfalis 
gicé,ícd xantum metaphylicé ,vndé neg. 
etiam confeq; nam ad (ummum in 


pradicauonc proprium. babebit ratio" —— 


nem przdicati cómunis , non prz dicabi- 
lis. Ncgs Do&or loc.cit. ea ratione 


baui proprium cffe vniucrfale , fed id x 
oflenditcx co quia przdicanrde pluri — — 
bus,hocautemprobat, quia copuertitut — 


cum fpecie, vndé pradicatur inqaale de 
omnibusillis ; dc quibus fpecies przdica- 
tur in quid quod collat cile medi long 
diuerfum ab co,quod tangitur inargumé 
te. Dices, fi reípcótu fpecicieft piadi- 
«atum , ergo alicuius praedicabiks cff 
pradicatum, atq; ideo in ordine ad illam 
erit pradicabile - Refp. cffc vciq;alicuius 
raedicabilis pra dicatum; (ed nónper ta- 
comparationé eft pradicabile, ficut 
fpecies tubijeibilis refpeétu geueris cff 
vniuer(alis, ícd non pet talem compara- 
tionem. Ad 2.cóftat cx dictisauper in 3. 
€onfe&ario,qua ratione proprium gent" 
riscft ctiam proprium fpecierü in quar- 
to modo : vocat autem Porph. bipedem 
proprium hominisin fccundo modo ; nó 
inquarte, quia inquarto pofuit tantum 
proprium (pecificum » vndé (i proprium 
4n quarto modo pauló Jauus fümatur y 
em fecundi modr ad illud attinec , 
«ei»quomode pow dici propr:üfpe- 


erum, 





e TAUTA 








QJ Anc Acádem [it Voiuerf- eo bend defindrt.I. $09 


ieram,fi eft illis communc? Refp.candé 
DE ioleem de proprio fpecifico, 
igitur,quod eft proprium alicuius nature, 
[ as dicatur commune ommbus inferio - 
ribus illius, adhuc tamen ctiam refpe&tu 
illorum dici poteft proprium, nó qu:dem 
yt proprium diftinguitur cotra cominunc, 
Ícd contra extrancum; quatenus eius com 
munitas non cft ad extranea fed ad infc- 
riora eiuí(dem naturz.. Ad 5.neg. confeq. 
quia licét nt eadé (ubijcibilia materiali- 
terjnon camen formaliter , quia generi, & 
fpeciei (ubijciütur in quidproprio ia qua 
Je:aliaargumenta cótra boc (olui poffunt 
ex diis in lirmili (uperius de differentia . 


QV£A&ST IO V. 
De cci dente. 


192 x 7 T manus extrema huic impona- 
^ j V tür difputacioni de V niuerfali- 
;busin particulari,cemanet hoc vltino lo- 

dum de accidente ; & quidem ra- 

.tionabi eto xpo iod cít omninó ex- 
tra effíenam illorü,de quibus pradicatur; 

—. & meré cótingenter illis tribuitar,& duo- 


— obuspariter articulis rem expediemus 


ARTICVLYS I. 


n AAccidens n"— ratione vniuer[a 
lis yc vt tale defimatur: à Porpb. 
[6 retià. x 


. N Oneft hic que(tio de accidente re- 
é ípc&a fuorum ioferiorum, vt de co 
- lorc refpectu albedinis, & nigredinis , & 
. de albedine refpeótu huius ; & illius albe- 
dinis, quia fatentur omnes in ordine adil 
la habere rationcm. generis , vel fpeciei ; 
' fed quattio cft de accidentein ordine ad 
fua fubiecta , refpecto quor proprie di- 
.. €itur accidens, .i. de albedine v. g. in or- 
dine ad aiuem , & lac ; cum enim in con- 
-. reto süp:a poffit veré dc [ubieQtis qui- 
, im abíftza&o poceft tantum de (uis inkc- 
rioribus przdicari c[senuialiter,vt bec al- 


. bedo eit alocdo) «uaritor , an cum de: 


pluribus przdicacut. hoc modo , ingerat 


nouam vrxoeríalivacem dittinctam à quaa. 


iur jà declaraus. ecenuorcs nonaulli 
Logica, 





bus accidit, pradicari accidentaliter (riá .. 


iter identifietur cam illis; 


arbitrantes ab ip(is (tare totam Grecor á 

catecuam, vt diximus difput.4. q. $. uc 
runt accidens e(Te veré vniuetfale, quibus 
faucet Suarez difp. 6. Mer.(cét. 4. n. 4. vbi 
ait proprium , & accidens non effc pro- 
prie vnuer(alia , quia propria vnitas vni« 
uerfalis eit re(pe&u corum , qua füb illa 
e(fentialiter continentar « 

193 Dicendum tamen c& cü cómuni, 
accidensquintum pradicabile efse veré , 
& proptié vniuerfale , Ita Do&or q. 44. 
Vniuetf. deducitur , & probatur ex dictis 
loc.cic. difp.4. q.5. nam de efsentia vni- 
ucríalis eft , quod fit vnum in multis cum 
fai multiplicatione, przfcindédo ab hac, 
quàd it e'sentialitec in illis multis, vel 
accidentaliter , fed accidens in concreto 
fümptum e vnumin pluribus fabietis , 
quia Petrus eft albus ; Paulus eft albus ; 
& cum fui multiplicatione, nam non ha- 
bet idem cfle album à parte rei Petrus, & 
Paulus, ergo accidens cít eísétialiter vni- 


 uerfale, licét non fit vniuerfale eíJentiale, 


quia qu/bus conuenit, accidentaliter có- 
uenit, & non effentialiter. Conf. quia ac- 
cidens hoc modo fumptum .f. in concre- 
to rcfpe&u forum fubie&orum babet, 
guicasiá tequiritut ad rationem voiacr- 

alis , vnitatem .f. & multiplicationetn in 
pluribus , habet vnitatem per abftra&tio- 
nem imellcns,, quando nempe abftrahit 
naturam albedinis, non folum ab hac, & 
illaalbedine , (ed esiam ab hoc, & illo fi- 
bie&to albo , vndé album in communi , vt 
fpe&at ad hoc vniüerfale ,non folum di- 
cit pateram albedin:s przfcindendo ab 
bac, & illa albedine , fed etiam connotat 
fübicctum in communi pra(cindendo. à 
'ingulis fübicé&tis in particulari ; babet 
eam commanitatem cum fui tipli- 
cauone , quia album fic abfiractum cone. 
cipitur contrahi,.ac diuidi in plura alba 
«o modo , quo fupra diximus de diuifione, 
vniuerfalis pes differentias, ergo Xe. 

194 Obijcei- de ratione. vpiuctlair 
eft qp includacuc in bà (ubicótis ef ES 

milis VP 
dicatio n tora de inferiozibus,vel etd que 
dà identitas cationis vnius natur có plu- 
ribus-, wclillam aliquo modo ptzfuppo- 
nit à parie rei , «ü ergo ra nd ità 

| » 3 


L 


I" 
. 


E 


- 


$10 

fe habeat in ordine ad fubiecta , quibus 
accidit , fané tcÍpe&tu eorum vniuer(ale 
mon cuit. Refp.neg.aiumptum; vt«n.c6- 
flat ex dictis difp.4. q. 4. non cfide rone 
vniuctfalis , p p'adicetür de ;plüribusin 
quid, & cflcitialiter, cons niil talepóna- 
«toc in eius definitione , fed fufficitetiá, gp 
pradicetur denominatiué, dtm modo-ra- 
Aio pra dicans (it in [e vna 5'ncc miss re- 
uiritur idtitas rea!is nature cá plaribus, 
in quibus eft , fed (uflicitetiam idenutas 
quzdam accidentalis, (ctr qualifcq; con- 
«tetio ndtuiae ad illa, «nde licut in pradi- 
cationibas effentialibus intcllc&us pra- 
dícando identi&icat naturá «nam cum plu 
tibus inferiofibus effcmtialiter , erf in re 
nó fit cadem in illis pcr inexift ent: am, 1tà 
jmaccidétalibus idétificats(cu potius vnit 
-patoram albedinis c(i j luribus fubicé&tis , 
licét à parte rei in illisnon fit vna', & ea- 
-dem albedo, non folum vnitate nnmera- 
Vj,(cd nec euiá vitate minori , per incxi- 
entiam, fed £antum per indifferenziam . 
19$ secundo li accidens haberet tóné 
wniuetfalis in ordine ad plura (ubic&a , 
quibus incfle poteft, fequitur dari poffe 


.  wiiucrfile à parte tei, cafa quo poneretur 


-à Dcoidé accidens ia plaribus (abiectis. 
3Rély.cómpniter ncg.(eq quia vniuct(ale 

éicitor ee jn mulus per. fui multiplica- 
? ionem, & dimtfionem, at ià cafu accidés 


. "bó diceretur de plur bus per (ui multipli- 


"xXauoBem fcd potis idé numcto indiuisü 
7 diceretur de i;lucibus per folam fui repli- 
"«adont:Hgc ett cómwoisfolutio, qoa nes 
qj inceeduas s(i (atas , At fané nó vi- 

; plené (atisficere,quia in coca(u ef- 
"séoplura alba, «uod malé negat hic Blác. 
jum ad multiplicationem concretorü ac- 
*€ideocalium (ufficiat (ola (abic&ord mul 
miplicatio ex diíp. 2.q.6« ait, 2.X tanc ve- 


"fésb illis abftrahi potict ratio communis - 


-dibi nempé (übic&i habentis albedinem, 
ua tatio malt iplicatctur in illis, quiage- 
Uf cent plura Bübentia albedinem ; non 
taníé hioe tequitur dari vniuerfale à pátte 
tei, quia qood €ftyaierfale , non cftal- 
;bedo, fcd album , album autera non eft 
"anti à parce rei; fed mülople£, Atiac.é 
^fi vis comun: adirerere folutioni,dicc- 
^tt oportebit 3 qcod e(ià ilia hiat plura al- 


Difput. V. De Vninerfalibus in partic. 


ba , album tamen non eft vniuerfale re 


fpe&u illorum, quia effent plora alba prae 
ciséob (olà multi jüciiepdin fübic&torá, 
nonautem albedinis in (ilis , quod camen 
ncectiacium effet;quia forma ipía aceidc- 
talis cl , qua importatur per concretum 
huios vniuctía!is; iubie&um veró , quod 
cft hábcos illam,folum cónotarurs& idcó 
non videtur potíe habere rationem vni- 
uctfalistcfpectu illorü plurium,efto mul 


uplicctur in ei$,quia multriplicatur,ytcós. 


notáturm, non vt principale fignificatum ; 
196 Teitio vniacríale poteft i 
ri démulus , antequam a parterei exi 
in tnaltis(ed id accidéi couenire Ux a 
ergo &c.Prob.rbai-quia in natora fufficit 
qnod praecedat aptitudo pluribas ine(fen 
di, vcl fi illa plata actu requiruncut , fuf- 
ficitjquod fint per intellectum apprehere 
fa,vt cóflat ex fuperius dictis; Prab.min. 
uia accidens non potcft veré prz dicari 
dc fübicéto, nifi prz oppofita a&tgali exi 
ftentia illius, vc patet ex Summwlis y. vbi 
alia przdicari pottont prefcindendo ab 
exiflentía,& omi temporis different 
Refp hoc argamentam mulcos 
fc, fcd finc caufa nam facil foluitut-di- 
cendo , 
accidétal:s de pluribus ficri nicgüeat fine 
exifteacia (ubiectorum, quibus actualiter 
in(it,ob ratioacm allatam,tan ue 
rentiam aptitudinalein, 3 habct accidens 
ad fübiecta, etiam poílibilia , potcft fieri 
pradicatio aptirudinalis de plovibus, qdi- 
bus ineffe aptttm eft;quod (afficit ad vni- 


aer(alitatem ( fi illa aptitudo concipiatur 


vt proxima ) nam ex di&tis difp. 4. q. 2. 


att. 3 s cilentia vmuerfalis nó tantum €óu- 


fitit inipfomet a&u etsédi in mulws,fed 
etd faluatur in ipfa apcitudine- proxima 


ibi explicata ad císendü in cis; quaré hoc 


erit difcrimen intet hoc vltimum vniuett 


'faley& coetcta ex alia parte, quod exerci- 
ti praedicationis in ittis ficri poteft 


veré 
erá nullo infertori exiftente, a nó inac- 
€idente y apcitüdinalis priedicatio'tamen 
«ntvera in omnibus ob apticudicénatu- 
1& ad cffcndü in mulcis fiue e(fentialiter, 
Áiué denominariue. Vrgebis,(ubicéta noa 
exiftéca nequeant ab accidéte refpiciynili 
per aoc6 poll; biliü, in quibus poffibili- 
[ 


— 


ex^. 
s 4 
bx 2 ad 


died 


'e(Lo exercitium piedicationi$. 





— QV. cAneAcidens fit Pniuerf- eo bené defin. cdi. v1 


get effe poteit ;(ed exiftécia porfibilis nó 
| toni rrr efienisli- 


tas, q104 po.ejs ade(Je,etabeffe fine [ubie 


ter , & necefsarib, vade hecpropotio — fz,cr non tnefJe , non dcfiaict fecandá in- 
modalis, 4 dam iter efl albus, eft tentioneyyfeu accidens, vc vniuetfalc for 


ncceflaria , vt con(tat ex dictis in Sümu- 
lis , ergo vmuer(alitas quint) predicabilis 
fion bene conft tuitorin ordine'ad (übic- 
&s cantum poflibilia,(ed debenteffe exi- 
ftenta.. Refp/in pridicacionibus aptítu- 
dinal bus quinti cabilisnon poffibi- 
litatem, aut exiftentiá poffibilem przdi- 
cati de fübicé&tis non exiftentibus;, Gc .n, 
€onc luderet argumentum,(ed przdicaror 
ipía é-rma accidentalis , quz ill.sipeffe 
cft contingenter, vndé licéc fjr necef- 
faro aptà ad effendum in illisenon tomen 
ad.c(lendumin illisneceBarió ; (cd cótim- 
geniec, & adeo per hincaptitudinalem 
praedicatione accidcutis de (ubie&nis pof- 
fibilibus,quibus ine(e potett;bené expli- 
catur cius vniucríalitas ,-cftb exerciuium 
icationis requirat realem exiftétiam 
fubicétoram , vt vera fir, ^ ü 
"ing arto tandem vnimquodqicó- 
füiruicur 2^ eccle qrotiinfadcs aqui; 
bus abttrahitur,(cd album; g» cft quintum 
'dicabile, non abftrahiturà Peuo , & 
aulo,vt fic, fcd quatenus hac alba , ergo - 
€óftituitur vniuerfale in ordine ad ilia,tà 
uam inícriora , quz cft vniuer(alitas ef- 
nrialis, non tanquam fubiecta,ergo noo 
datur vniuer(alitas quina przd:cabiis. 
- Refp.Didac.gemim rcíponfioge, qua: 
fum ncutra valet , vt foclb conl ibit cas 
nte vndé cas refcrre non curamus; 
euiter dicendü ad min. quod licécalbü 
nonab(trahatur à Petro, & Paulo, vtüc, 
quia hoc modo (um jofcriora à sturz hu- 
manz,utcab ipfis vcforingliter alba, quia 
hoc modo céícetut itctiora albedinis in 
. «oncreto;abftrahicur tfi ab iliis crus 
funt. denominatiue alba, & nus fant 
fubieta 4b aibedinc deoominabilia , fic 
sn. conueniunt in albo accidentaliter, & 
inariué , vndé ratione talis conoe- 
it ab ipíis,vt (ic, albüabflra 
m vmueríale conftituat. 
altcrá quaaci partea 10.de 
Tasatt. r- huuius q. 3: Atriag. 
3. cümubtis alijs aflerunt-per 
identis'á 1-orph.atligna- 






maliter ,:nam abeffe , & non abcffe habet 
accideas ex aturafua ; partetei, — . 

Dicendütamé ett cum cói hic definiri 

accidens. fecundo intentronaliter capti 
& conícquenter in racione vniuec(alistal 
tim jmpliciiéjirà DoStor q. 34. Vniuerfi 
yb! notat accidens (umi pote priv in 
tentionaliter; vt idcm fonat,quod iohie- 
rens sve! al.erradiacens,& (ecupdo interi- 
tionalitec, quomodo nó importat, nifffe- 
cuadi inten:t0n£ , quz acccb.crur alieuij 
quod fine ibpircanua pore!t alfi" mari, & 
negari de fübiecko , & fubda. Porph. in 
lioc rantuafenfu hic de accideo:e loqui. 
Hinc demdé q. 35: explicans dcfiaitioné 
prafacamaccidencisait , quod per nomen 
fabiect: intelligitur fubic&é przdicatio- 
nisjX nà iahz lonis , & il'a vciba adeffes. 
€ abejje bic non capi realiter , & priaió 
intécionaliter,yc fenfus tic, inhzrer,& nó 
indir afficit; & non afficit fübic&im 
pracer ipfius fübie&ti corruptionem ; fed 
intelligt fecundà iatentiopiliter , vt (eme 
fus tit, cuius affirmatio , & negatio nihil 
derogat eflentize (ubie& ;, (ic vc fübiedti 
eílentia ex hutofmodi affirmatione; vel 
negatione non dettruitur. 

199 Etqudé quód defiuitio Porph. 
debeat fic imelligi, Propstur;quia confi - 
deratio accidentis primo modo fumpti 
(pedtat ad Metaph. & ett potias cófidctá 
tio accidétis prae icamentalis quam prze- 
d'cabilis, de juo ett nic (emo ; tum quia 
Ii dcfiaitio iraderetur de accidente realis, 
tünc diuiíio accidentis realis in fcparabi- 
ley & infeparabile dircéte rept ct defi 
mitioni, ex vi cuidas quodam accideus 
cófticuitur: feparábile abfquefabicéti 
rüptione; cá tandem brob.ex ipfo Porph 

accidend. 


qti videns diffcultaié , qoa ex - 


bus infeparabil ibus có:ca dc flaicioné ori 
batut , rc( poet prafacá definicione m ená 
'acéidéa inieparabili cógenire , quia cc&e 


intelligi poc fubiedtü fine tili accidens 
teyvc/Ethiops gos niger, iind ser 
ne ipffus eor inc ,erzo Porph. loca 
e cei i o i orn 


ST 4^ "ek 


Gicorrupttone,ucl quod poteft eidé inef 


$12 
eidentis cá (obie&o , vcl feparatione per 
intellcGü,quz nó fiuntnifi per fecüdam 
intcllc&tus opcrat;onem ; illa vero parti- 
cula, (7 , in del;nitione pofita tcoeti de- 
bct di(iunctiué,(i adeft, & abeft,(uman- 
tur pro a&u afficmandi, & negandi,(i au- 
tcm (amantur, vt dicont aptitudinem , q» 
magis przrítar, quia non ett de effentia o 
accidentis, quod a&u affi rmctut, vel ne- 
getur, fic potcft adbucteneti copulatiué, 
quia cfto afhrmari,& negari Gnt oppoti- 
ta,non tamcn potentia ad illa, quia nó cft 
ad illos a&us fimul , fcd fücceffiue . 
Explicatür etiam accidens pet cam de- 
 finitionem in ratione quinti vniuer(alis , 
quia vt ait DoG.cit. per totom illud copu 
latum adefl €? abefl prater fubiecti cor- 
ruptionem in(inuatur genus , & differcn- 
tia ,nemrc pradicari in quale accidentale 
tran(mutabiliter ; diximus veró explicari 
inrationc vniuerfalis (folü implicite ,quia 
non definitur explicità pet ordiné ad plu- 
fa (ubicéta vt fieri deberet, vt explicité in 
ratione vniuerfalis defcriberetur , (ed «im 
implicite, quatenus per fubicétü in com- 
muni infinuatur hoc, vcl illud in partica- 
lari, cumquo pó accidens concingenter 
concdti; & g diximus dc prima dchinitio 
nc ,dicat €t dc (ecüda, d c ü ea coincidit, 
200 Et hac dc6nitione fic explicara o 
per terminos fccumdz intéuonis tollitur 
omnis di ficultas emergens ex illis accidé 
tibus , quz vel fuo aduentu , & prz'ícntia 
Iructionem affecüt (abiecto , vc mors 
yiuentibus ; combuftio lignis, calor (um- 
mas aqua & fimilia,vel ablentia (ua,vc vi 
vere, calor naturalis, debita téperies ani» 
malibus,&c- nam cu dicitur acc:dés adef- 
fc ,vcl abeffc precer (übie&ti corruptioné, 
intelligitur quoad e(Tentiá, no quoad exi- 
flentiam, vi fcn(us fit, accidens adcfle, 
abeffe 1. aHirmari, vel negari de fübiedto 
Citra cius císétig prariudiciü, & in hoc sé- 
fu verü eft etfeniam homius integré có. 
cipi poffe (ine vita , & (ub oppotito cius , 
quia neutrü [pe&tat ad hominis effentiá , 
ncc mors opponitur c(icatiz rei , fed exi-. 
ftenig. At hic vrgetur difficultas de morc 
te,quia quádo pradicatur dc animali,tol- 
lit ab co prz dicatum efenciale, quod cf 
viucns,ergo non potcít affirmar!, & uc- 


Difput. V. De Veiuef.in pário 50500 


ri integra manente homiuis effentía 1s; 
cíp. hic (ine cauía trepidace Auctores 
Caiet. Sot. Sanchez, Complot. Mafiuin,. 
& alios recurrendo ad varias folutiones y. 
quas tcfert,& reijcit Fuencesq. 1 1. d.ff.r, 
art.2. & ipfc candem relpondet , quod cá 
definitio (it intclligenda de abícotia , & 
pra(enua intentionali,(ufficit qp (abieótá 
po(TDt incellii tine contradict onc (ub yi 
ta,& (ub oppcfito eius.f. morte.Scd 
ipfe difficultatem tolit,hoc .n.probat ats 
gumentum;nó potle cocipi hominem fiue 
contradi&ionc fub oppoltito vita: , quia 
viuens cíl przdicatamc(lenualecrus Fa- 
cilc tamen reí ponde. ur , q» viens poteft 
fumi dupliciter , vcl verbaluer, feu parti- 
cipialiter,vc dicit actü,vcl nominaliger wt 
dicit aptirud.nem, & ablolui. uc a rempos 
re, primo modo ctt/predicatum: cohtin- 
gcns,& ci vt fic mors opponitur, non ad« 
tem oppon:tur ci fecundo modo,;quo pa- 
&o eft przdicatum. eflenpiale ,& folucio 
innuitur à Tatar. q.vit.przdicab.dub.3. . 
201 Demü tic explicata definitio có- 
uenit omn: definito; quia TCccundz integ* 


tiones dicütur accidenua primarü,& ade — 


(unt , vel abfunt prater earuin Corruptio« 
nem hoc modo , conuenit eciam tecmanis 
(ubflantialibus, dem alijs accidunt, vt pa- 
tebit art, feq. hoc autem dici. non pollet , 
fie plicaretür de. inhzrenca reali, quia 
hzc nec cntibus ration/s conuemr y nec 
fubftantijs ; faluatur euam hoc modo di. 
fcrimen inter accidens. prz dicamentale , 
& pizdicabile , quód accidens primi ge. 
neris concraponitut. fübltanug , & ftat 
pro accidente inhzrente j accidens verà 
predicabile concadi(Linguitur à przdi- 
cato efsenuali , & (ic quicquid non-coa- 
ncait e[scnrialitet y dicitur accidens praz« 
dicabile , (iue fic aliquid reale, finc ratio- 
nis, uc inhzrns,huc fublftens, quo fen 
fu dicimus haac e(se pet accidens ammal 
efl bomo , quatenus inferius (emper acci- 
dit (upcriori przzdicabiluer . Hoc autem 
difcrimen penitus ruit iuxta primam (en 
tentiam, quia fi accideos pra: dicabile , de 
quo hic agitur , coaftiuitur y S defini 
per inhzrcnugm, realca , non.remanct 
vnde dittingaatur à pigdicamentali , qp 
onfbruxur « 


ét. pet realem inba geotia n m 





| 


- 


QV e dncAaidon fà Vase. eene df ch f13 


., Sed obijcies 1.quod & definitio intclli- 
gitur dc (cparatione per intelle&um;ergo 
mullum etit accidens infeparabile .. Rcíp. 
confeq. erit enim accidens inícpa- 
able tealiter , de qua leparatione io- 
itur Porph. cum diuidit - accidens in 
hie infepatabile. Dices,(i diui- 
it accidens reale , ergo illad ipíum de- 
it, quiacodem modo (mitur accidens 
in definitione ,& diuifione.Neg. confeq. 
«um cius Prob. Porph.cnim dcfiniuit ac- 
cidcns iacentionale,& poftca coníulto di 
vifit realc , tum vt facilius pofemus cam 
imcelligere dietas quomodo-f. acci- 
dens po(fit fcgari de fübic&to , cum dcn- 
tur aliqua in(cparab;lia, (übdir .n. , quod 
funt inleparabilia realiter, feparabilia ta- 
men pcr intclledtum ; «um quia vt magis 
explicaret accidens fecunda intentiona- 
liter captum , affignauit ftatim fübiecta 
rcalia, quz à tali intentione denominari 
poflunt. quod etiam in alijs ob(eruauit 
vniuer(alibus , dum explicuit coram dc- 
fnitioncs per naturas reales. — 
.&0£. Secundó definito fic ex plicata ét 
conueniret proprio , quàd (altim per in- 
tclicctum feparan poc à fübiecto .. Neg. 
con(cq. licét enim proprium poffit à [u- 
bicéto ,tafcindi per primam. operatio- 
pem ,nontamen bnc mendacio [cparari 
poxctt. per (ccundam negando ipfum de 
fubic&to, vel oppolitud afirmado, quod 
fieri poccít de accidente etiam infcpara- 
bili, vc ait Porph. & rario huius patet ex 
di&is 4. rzced. Dices , ram fala cft. ne- 
gato . accidentis infeparabilis de (ubie- 
éto, quàm propr:j de natura. Neg. pari- 
tas: » nam dicendo coruns non eff ntger, 
propofiuo eft fal( quia (ecundum com- 
muncin naturz cur(um omnis coruus cft 
.. Digersat diceedo bomo non efl rifibilis 
citfaliayquia implicat eius (cparatio,ctià 
de potenuia abíoluta, vnde in maiori gra- 
dufallitatis hzc propofitio reperitur y 
illayita €x Scoto q.35.in finc; Ac- 
lit, quod quamuis rcbus fic flantibus 
illa it £al(a coruus non cfl niger,'amen fi 
id dicatur, nihil dicitur contra. cíicntiam 


coruisimo ii faciat hunc feofüm, nigredo 
nonsi de 


cílenuia corüineque cuin eius 
principis neceflario cóncxa , propofito 


erit vera. Artiag.cirac ét Quuicd, hic ac- 
guit cotra hác cómuné foluuoné oflcdés, 
uód cító valeat de. pcoptio rcalitcc indi 
indo à tübic&o, vi ett rifibile ,nó ctamé 
dc co,quod realiter di[Hiaghitur ; Sed cü 
nos nullua tale adaittamus. proprium , 
non vrgct argumentum, carent, qui talia 
propria admictunt . ' 
Tertio arguit Io. de S. Thom.idquod 
explicant ift dcfinitioncs, inucnftur cti& 
in accidenti fi ngulari,quia adc(fe, & ab 
etie à (übie&o conucnit ctiam accidenti 
indiuidualiter accepto , (ed qnicquid in- 
uenitut in lingularibus, & ad Ix defcen- 
dit, non pertinct ad intentione vniuere 
falitatis , quia hzc non dcícendit ad (ia- 
gularia,ergo hic priura intentio acciden - 
tis definitur , non (caunda.. Rcíp. quod, * 
explicant definitiones accidentis in com- 
muni inucniri etiàm in quolibet acciden- 
ti in parciculari (ecundó. intentionilitec. 
cua nietos ies &ilaintendoad- 
cidenialicatis huic , & illi rcali accident 
apiicatz fuat indiaidud"zecidentalitatig 
in communi , & hoc mado non inconuc- 
nit ; jmà opas cít vniuec(alitatem ad (ua 
inferioradeícendere. — ' 
. 303: Quzres,an pee fata accidéris defi 
nitio po(li: explicari de accidéte rcali;ita 
quod ly adefl, C abeft intelligatur dc.» 
reali prz(entia,& ab(entia ; aco difti- 
cultatis ct ,quam moui, Porph.ipfe,quia, 
nimirum tunc ifta definitio. non videtur. 
ffe competere accid.ntibus infepara- 
ilibus. Refp.quod fiade(l, c abe[l (u- 
matur pro inhzrere,& non inharete,nul- 
lo.modo applicari poteft accideaci rcali , 
dequo hic cft ermo ; & eft tundamctum 
viue; falitatis huiusyquia iahzrcere, & nó 
inbarere conuenit. foli accidenti prazzdi- 
camentali , at nonfolum accidens przz- 
dicamentale , fed ctiam fubítantia hanc 
vniocríalitatcm fundarc potcft , vt mox 
diccmus ; fi autcm adcflc, & abetfe dicat 
conungcnter copuenirey& cura vilam cf» 
(entia rci cx genuam ficapplicari potcft 
ctiam accidenti reali. non t. ntum Ícparae 
bili ,1ed cios ul ARM » quia talis ina 


Íepatabilitas non 1pcétatur. cipis 

cficnug rci » [cd piens. We 

libus, vadé cum hoc , quod fic neccliacid. 
" Wt " con- 


$14 | Difput, V. De Vniwerfalibus in-pattie. Neo 


connexám cum indiyidao , flat femper , 
quod fit contiagenter connexum c. eius 
efientia , re(pe&tu cuius omne accidens 
dici poterit feparabile ; itaq; potcft tàm 
dcfinitio,quàm diuifio accidenti reali ap 
licarí, :taquod adeíle , & abetje (inc fu- 
. biccti corruptione attendatur. refpe&u 
quidditatis, e(Te vero feparabile , & infe: 
parabile attendatur. refpeétu (ubic&i ex 
parte indiuiduationis, 


ARTICVLYS II. 


Quibus naturis conueniat vniuer[(ali- 
tas accidentis, repeti n quorum, 
204 Váplurcs afferüt vniuerfalitaté 

Q quinti przdicabilis füdari folü 
füpet accidens commune,quod à (ubftá- 
tia códiflinguitur ita figoificauit Burlcus 
hic quem fequitur Tolet.cap.de acciden- 
te dub. 1. Amic.ibid.q. 1, & ex noftris An 
glic. q.51,,& Brafauol. in q.3 4. Vniuerf. 

Dicendum tamen eft vniucrlalitatem 
quinti przd.cabilis fündari potfe fapra 5 
quodcunq; predicatum contingenter có- 
iteniens alteri , fiue illud fit praedicatum 
fubftantiale, find accidens przdicamen- 
tale. Ità Scor.in 3.d.7. q.1. vbi. Lichet, 
Jtem D. Th.1, Poft. 9.& 1. Top.4.cap.& 
e(t communiter recéptum; Probatur au- 
tem. Tuin quia hic definitur accidés prz 
dicabilejnon ptz dicamentale,fed (ub eo 
etiam fubflantia continetur, quatenus po- 
teft dc alio per accidens praedicari , ergo 
&c. Tàm quia numerus pra dicabilium 
non fumitur ex varietate rerum,quz pra 
dicaotur,fed epe modi,quo prze- 
dicatum cam (übie&to connedtitur; (ed 
grzdicara fubftantialia potlunt alteri có- 
' tinzenrer conuenire, non iinus , quam 
aécidentia;ergo potetunt ipla quoq; hánc 
vniuerfalitatem fandare; Prob min. for- 
ma.n.(abftantialis afficit materiam; & de 
ea przdicatur ,non in quid, fed denomi- 
natiné , & in quale,dicimus .n. materiam 
(fe informátar, corpus effe animatum , 
loquendo de corpore pro áltera patte, vc 
docet [ 1d. 8.3.4. X-& quol. 3.O. 
item bomo denom:nacur vcílitus à veít i- 
bus,vas deauratum abaaro, & é contta 
fole: forma ab ipía. materia. dcneminari 


dicendo hzc coroqa eft aüfes , cathedra - 


eft lignea , vasargcoreüm , quz-ounücg 
predicauoneg ad quintum pre ficabie 
fpectant,quia agrum , & arseuccü cone 
trahant figaram coroaz , vel valjs , quar 
de tc indi tferés erat, vt e(fet lignea, vcl 
pidea, atque'yta fc habet rcípectu ies 
per modi formz; dec ad »rzdicationeay 
quinti v maerfalis requit.cuc inhier&ia im 
alio,fed fola conuenieatis concingense 
210; Relpódct Tolet.id illis praedica 
tionibus aon p-zdicari fubttan iar aurrg 
vcl argenti de váfe,& cocona;(ed tancum 
rcípectum vafis , vel coronz ad aurü ,vel 
argentum, ex quibusconflaca fuac , qui 
refpe&ug eft accideus (pe&ans ad prze- 
dicamettum habitus, (icut enun vas eife 
album, e& habere albcdinem , vt ibido- 
cet Aüctor fcx princ. ita elfe auteuin, vel 
deauratuim eft habere aurum circüftans , 
vcl tanquam materiam (ui , vnde inquit: 
has przdicationes,vas eft deaucatum, ha 
mo cft vetirus, aquiuslereillis , home 
eft habens veftes.vas eft aurum ; 
in quibus (olum ille refpectus habitionis 


pradicatur dc fubic&o,non verà veftis » 


vel aurum. At (i hzc folauo valetyfequi- 
rar nullam accidens prz dicari de (ubie- 
&o,fed tantam illum refpectam habitios 
ms de przdicamento habitus ; Prob. EE. 
nam corpus effe quanium cde album, ei 
habere quantiratem , & albedinem, &c. 
Sidicas,in his prz dicarionibus; quod for- 
maliter praedicatur , etfe illa accidentia , 
quia (umunturin concreto, quando ve- 
re retoluuntur. inillas xv est babens 
q«auitatemye sl babens albedinem,quod . 
tormaliter praedicatur, etfe illumirefpe- 
€tam habitionis, non aute accidentia s 
quantitatis , & albedims , quia fümuatar 
in ab(tra&o, & in obliquo . Sic nos: dicc 
mus in p fitoqa cum dicitur, ho- 
mo e(t veftitus, corónà cft aurca, quod 


formaliter przdicacar, eftvcttis, & au - 
rum adie&tiue virtue ee a s ; 
aliis praedicatioe 


mz accidentalis;licét in à 
niDus,in quàs rclolui poffunt. f. homo eft 


habens vettem, id; quod formaliter pras 


dicatur, ic ille refpectus habitiónis 

Alij fateotuc hits pra4icatroues effe. 7 
vtique accidenilc$ j' non tainci quinti 
: pra- 





s 


"Uu Z» 


^"-n» 


TO-— -- 


pradicabilisquia efe auteum,vel argen- 
tcum dicit tátum partem niaucríalé com 
pafiti artificialis, vt autem lit quifiti prat 
dicabilis, debet ali dicere totü 
Compolitum. Scd hoc nihil eft, quia pars 
illaprzdicatur per modum totius in con- 
creto, & adie&tiuc;ac mere contingéter , 
atqua ideó fimiles pre dicat [pectát 
ad hoc quintum przdicabile, séíus enia 
earum cít , vas eft fabricatum in argenti 
matcríds corona eft fabricata in materia 
auri, e(fc autem ex tali , vc] tali materia as 
eft accidentale vafi& coronz . Manear 
£rgo (ubitantiam poffe fuadare modum 
icádi quinti vniuetfalis, nam adbuc 
bemus exenpla magis obuia , in ui- 
bas non videtur afferri poffe inflantia a, 
uad valeat , vt cum dicimus y animal eft 
poe cati efl rationale, hic .n. quod 
ptzdicatur , (ubftantia eft , modus pra 
.dicandi accidenualis, & conungens cft, 
Quia iint » & differentia accidunt 
ioribus , t 
106 Sed obijcius 21d nó e(fe de mente 
Porph. qui attulit exempja. de accidente 
-gredicamentali ; & cum agit de commu. 
Aitatibus vniuettaliuns , multa tribuit ac- 
;cidemi quinto pradicabiliy ua lubttaa- 
tiz'repughant, ctiam de ineate 5ca- 
tiná loc. cit. 3, d. 7. vidctur dicere, quad 
de facto nihil, quod cft in p: dicamento 
(übttanriz; fundat habiudinem acciden- 
ti$quod cít quintum pra dicsbtle « Kcíp. 
Tor, h. affctre exempla dc accidence ip- 
fo pte dicamenrali, & mulca diccre; qua 
ipfi 'oli.copucnium ,, quia modus pradi- 
.-£andi quinti vniucríaus mags praética- 
tur in ugue in (ubft;oua, adeoquod 
c cem ili (oli: coguenire cenfctuc , 
sulibitcamen negauit, poiic etiam con- 
, ucnice lubltanuz .. Ex quamuis D'o&tor 
jta loquatur ioc. cit. camca infra (ubdis. , 
- quód non «(t de iatiunc accidentis y vc 
elt qunm vnrueríale , apylicari praci- 


sd prima intentionis qoa: a M.rapbe dicis 


- tut accidens,imó quod torte ita cfl de fa- 

- &oy& licéc viatur pacticula 
de (cnientia tamen D'octor;s dubitari no 
potell cum frequenter alibi dicat prac di- 
cationem form. lubttanuialis dc tubiccto 
cüc aceidentalem, denominattuam « 


* 


itatiua , , 


Q.V. Quibus conpetat Vaiuerf. actidentis &rIT.— x5 


Deinde arguitur ratíone ; t quia vt aic 
Anglicus, quod veréjeft , nulli accidit ex 
Arift. 1. Dhy(; ergo cum fubftantia nulli 
accidat , denullo praedicari pote(t pet 
modum accidentis, tam quia vt aít Brafa- 
uol.quod przdicatur per cdam nini 
vniueralis, dcbet habere rationem infor- 
mantis , & inhzrentis reípe&u fübicQi 
actualiter , vel faltim. aptitudinaliter , 
quia pradicatio accidentis de (übieto 
ell folum vera per inhzrentiam , fed hoe 
tepugnar (ubítantie crgo &c. tum tandé 
quia modus pradicandi (equitur modü cf 
sédi,(ed (ub(látia , & accidés differant in 
modo císédi,ergo & in modo predicádie 

, Rep. eife quidem de ratione acciden* 
tis przdicamentalis , quod femper refpi- 
ciat (ubie&tum inhzíionis a&ualiter , vel 
faltim aptitudinaliter , nion tamcn de ra- 
tione accidentis przdicabilis, cuius ran« 
tum eft refpicere (ubiectum prsdicatio- 
nis meré pet wor Len diximus ad- 
efte se abe[fe in definitione accidentis 
1ton fumi pro inhaerere , vel non inhzce- 
resfed pro affirmari , vel negari de fübie- 
&o abíqu: cius deftru&ione , vnde ratio 
Angl'ci nil aliud probat , m(i quód (ub- 
ftantia nequ:t accidece metaphyficé,non 
autem quód nequeat accidere logicé ; & 
Bra(auol.talíum atfamit , quód accidegs 
pradicabilezale dicatur per ordinem ad 
fubicclü inhziionis, vt bene notauit Li- 
chet.ci.3. d.7.9. 1. Ad 3. neg.abfoluté ma 
ior modus enim pizd!candi non fequi- 
tur;ab(oluté modum cilendi , fed vt (ub- 
ftat nofiro concipiendi modo , & fecün- 
dum habitudinem, quam habet ad (ubie- 
Gum, alio.juin tot elieot. predicabilia y 
q uot prae dicamcnta . 

107 Circa alteram qug (iti parté, certá 
eft c: dictis atc. prz ced. accidens coniti 
tui quintum voiaet(ale,non n ordine 
inferiora fua , in quibusquidditatiue it 
claditur,(cd ccfpectu (ubicétorum 
bus meré.cenungeotcr. aduenit , quare 
quantum ad hoc nibil addcadumn eft . E & 
lolum al:qua ditficultas,an hec (ub:eótas 
,feipectu quotum conititucur quintam 
vouucr(aley dc ,cant.cise olo nuineto dif- 
fczétia tavit cclpeét [pecierum pluriam 


dari nequeat accidens o enericüa, Vd fo- 
j ; um 


$16 
Wa tefpe&u indiniduorü accidés fpecificü, 
ita.n.afscoeran: aliqui,inter quos videtur 
Sanch.q.80.vnde nolant album dici prae- 
dicabile quintum refpc&u Cigni;niurs, & 
la&is , (ed proprie refpe&uhatus homi- 
mis, haius niuis »I»uius lactis, 

' Dicendum tamen eft cum communi 
poíse conftitui accidens quintum pradi- 
cabile in ordine ad fübiecta, nedum. nu- 
mero fed etiam fpecie diuerfa, atq; adeo 
dati accidens gencricum, & fpeeificum . 
Prcbatur euisencer,quia dantur acciden- 
tia qme dam,qoe non folum corimuünia s 
Tont plüribus indioiduis,fed etiam pluri- 
bus genctibus,& fpccicbus,& dc hisom- 
nibus przdicatur accidés commune mo- 
do ab omnibus alijs prz dicabehibus di- 
uerío , & codem modo pradicaur dc il- 
1is .f. in quale accidentale tranfmutabi- 
litcr. R efp. quód licét codem modo pra- 
dicetur in hoc fenfa de indiuiduis ; & 
fpccicbus, quibus conuenit , attamen de 
3ndiuiduis (olum przdicatut immediaie , 
de fpccicbus veró mediaté .f. medianci- 
busindiuiduis;qua [unt propria acciden- 
ium (übicéta, vndc Arift.c. de fübft. ait 
indiuidua mayis fübtlare, quàm gencra 

4X fpecics,quia fabttant ipfis generibus , 
& fpccicbus, & etiam accidentibus , qui- 
"Ipusnon fubttanr genera ; & fpecies ; nita 
"quatenus sücin ipfis indiuiduis,vndc ho- 
"mo intantum diciuir albus , inquantum 
* hic, vel illc homo eft albus, & idcó cum 
'accidensnon przdicetur immediate. de 
* pluribus fpeciebus , non potcrit refpcéta 
*Mlotum dici qnintum przdicabile. 
** 308 Atcerié hoc no obítat, quin etiá 
* relpc&u fgccieram dici. poflit quintum 
rz d. cubile; rum quia lieet fubiecta 1n- 
lionis accidentifm. realium "e 
; fit indioidaü, vt ait Arit.cit.c, de (ubR. 
fpceics tamen cffe poicft (übictt om przz- 
' éicarionis accidentalis, quod fufficit ,vt 


fufuübijabile huius quidti. vniuer(alis , 


' aum quia vt conflat eX diótis, non eft dc 
rationc yniuerfal:s , quod pradieetur im- 
mcediaté dc pluribus,cum nullum rale po 


' painr in cius dc fin.tione ; tum ctiam qsia 


(o przdacatur mediaié de fpecie raediatio- 
* yc cauía:,vcl (übie&ti , non autem mcdia- 


 uoac mod; prx ditandi fic«quod inter ip. 


(c 


: Bifput. V. De nisierf. impartic, 


(um,& fpecies mediet aliquid , quod ha 


beattalet modur pradicandi tefpe&u — 


illarum, talis autem medíetas non impe- 
dit aliquid eíse przdicabile proprie (am- 
prum, alioquin nec differentia, nec pro9— 
prium e(sent veré i siepe As prt 
dicantur de indiuiduis medrante. fpecie y 
& de fpecicbus mediante bees ram 
dem;quia fuac aliqua accidétia rationis y 
quz pradicantur tmmediaté de maturis 
communimus , vc cam dieitus homo eft 
fpecies, animal ett genus , ite .m. pradis 
cationes,& timiles funt. quintrpraedicas 
bisits; & competunt homini, & ammali y 
non vt quzdam naturz (ingalaces. fünt 
vt voluit Sanch.ci. fed proprià , vt (ung 
miturz communes ab indíniduis condi- 
fun&r. Igitur ad (ümmum indiuidu a 
erunt terminus proximus iftius pcaedica- 
bilis, nonautem adz quatus fed (ubijéi- 


bile ade juatum erit Lr een; 


€um quo accidens contingeaté 

nexionem , huc illud (i: genus, fiue fpe- 
cies, (iue indiuiduam , hzc .n. differentia 
fab; jcibilium meré materialiter fe habet 
quoad modam przdicandi , quem acci- 
dés exercet reípectuillorü;vadé Porph 


cap. vk. etiam dixit accidens praditará —.- 


dc pluribus fpecic diffetécibus ,per quod 
fignificat fe in qainto pradicabili agno- 
uiffe non tantom vniueríale fpecificum- » 
fcd piani: ers) afi 
109 Quueres, an Acci nac 
tn fic n: itr vites, 
oncius t difp.9. Log.n. 9. confzqué 
tcr ad dits ab codem dip. nae Mine 
probat, quia accidens (eparabile miturati- 
tec, vt vedo refpectu muri, X accidens 
patabile naturaliter, vt 0127edo refi ^ 
&u córut , drilinguantor in pczedicabili- 
tate plu quam duo accidentia feparabilias 
ergo di ferunt fpecie in prardicabilitate e 
Tum quia proprium eft przdicabile di- 
f'inctz (peciei abaccidéce cómuni quimi 
przdicabilis eo;quia przdicatur per mo- 
drm alicuins neccfísario cóucaremis- fais 
infcriotibus , accidens veró prardicasur 
per modum contingenter conueaientis ; 
erge illad accidens quod prardicator pet 
modum ità conucnienus conanzentcr,vt 
vequeat uaiuraliter fepararr & iud gp 
pes 


2 





,w» d 


grzdicatur per modum ità cont inzenter 
«onuenientis , vt poffit naturaliter fepa- 
fari, erant diftinctz "eee . Tam dein- 
à, quia accidentia infeparabilia emanát 
aliquo modo à (ubicctis fuis, & connatu- 
raliter exigantur ab ipfis, alia veró acci- 
dentia feparabilia non ità emanant, nec 
ità connaturáliter exiguntur , ergo alio 
modo conueniunt fübicctis, & confequé- 
ter diuer(o modo funt przdicabilia dc ip- 
fis. Ceterum conícquenter ad di&a (au 
perius di(p.4.q.6. n.108. & difp. $.q. 1. 
art. 4. n. 8. oppofitum tenendum elt cum 
Do&orc q.9. Vniuerf. vbi docet quinque 
fpccics Vnucr(, à Porphyrio a(fignatas 
effe inimas; & hocpra'(ertim de acciden- 
te alicrendum ett , quia fiué fit (eparabi- 
le,liué in(eparabile, femper tamen fubie- 
€&to contingenter vnitur , neq; ad cius cf- 
fentiam vlio modo fpe&tat nec in primo; 
pec in fecundo modo dicendi per fe; pa. 
fum vcró refert ; quod accidens fübie&to 
vniatür feparabiliter ; vel infeparabiliter, 
quia non omnes modi variant per fe ra- 
tioncm przdicabilis; alioquin aimis mul- 
tiplicarentut fpecies praedicabilium , fed 
illi tantüm cflentialiter, & accidentaliter 
fe habere , per modum quid, ve! qualis , 
sicce(iarió, & contingenter. Cont. quia 
ficut modus concludendi contingenter , 
vc! neceflarió variat eflencialiter ipeciem 
fyilogifmi , quando enim conclud:tor ex 
principijs necetfarijs conftituitur fyllo- 
gifmus demonfítraciuus, qnando veró có- 
€luditur ex contingentibus fit fyllo gifs 
probabilis, qui fpecie d:fferunt ; hic in.2 
propofito modi pradicandi ncceffarió , 
& conungenter funt modi. praedicandi 
c(Tcntialicer diftin&i , quia contingens, 
& ncec(idariom e(fentialiter opponuntur ; 
bac autem ratio non zqué militat de 
modis przdicandi feparabiliter, & infe- 
parabiliier , quia infeparabilicas accideg- 
tisà (ubic&to infcrt folam neceffitatem 
phylicam, & natutalcm connexionis cius 
€um (ubiecto , non vcré mctaphyficam , 
vel logicam, qua fola conftiiuit modum 
pra dicandi ncceffarió eilentialiter diitin 
€turm à modo przdécandi contingeuccr. 
Conf. adhac; & amplius declavatir, quia 
fiué accidenstit Ícpa. abile, Gué infcpata- 
bile pawraliter à (ubicctotcmper vnitus 


contingenter €um eo , vt cótingentia ex- 
cludit oeceffita em metaphylicam, & lo« 
gicam,vnde fcparabilitas,& infeparabili- 
tas accidents infert (olum maiorem, vel 
minorein contingentiam oppofitam nc« 
ce(Titati logicz, & metaphyüca,fed ma- 
gis, & mtinusintrà candcm lincam non 
yariant (peciem;ergo &e, 

Hinc facilé occurritür rationibus Pó- 
cij in oppoitum addu&is. Ad 1. dicendü 
illam diuer(itatem ptzed'candi feparabie 
liter , & in(cparabiliter non etfenifi ace 
cidentalemn , nec illum modum arguendí 
femper teaere j non enim valet arguere , 
maículus & foemina di ftinguuntar plus y 
q duo mafculi;ergo dittinguütur fpecie y 
linea palmaris, & bipalmaris di t iguütue 
plusq duc linee palmares inter fc,ergo di 
ftinguütur fpecie , quia talis diuerfitas eft 
folü accidétalis intrà eandé fpecié effen- 
tialem . Ad a.negatur paritas ob rationes 
allatas, nam ficut ex diuerfitate matcrim 
contingentis ; vel neceflariz re(ultat dif- 
ferentia effentialis in fyllogifmo ex bacs 
velilla conftituto , ità ex diuerfitate eiuf 
dem materiz refaltare poteft differentia 
ctfentialis in predicabili , quod conftitui 
tur cx predicato conuenicnte fübiccto 
contingenter,vel neceffario ; non autem 
conueniente lubiecto magis, vcl minus 
contingenter, quia magis , vel minus non 
variant fpeciem; ficut à pari,fi fierét duo 
fyl'ogifmi , quorü vnus con(laret ex pro« 
pofitionibus contingentibüós , in quibus 

rzdicatum €onuemret fübie&to fepara- 

iliter etià naturaliter,alter veto ex pro« 
potitionibus contingentibus ,in quibus 
praedicatum conucniret fabiecto feparae 
biliter (ohàm fupernatucahiter, noo fpecie 
inter (e d:flerrent , fcd adhuc ambo effent 
fyllogifmi probabiles, & eiufdem fpecieis 
folüm ex aliqua conditione aecidentalá 
diffcrentes, Ad 3. licet accidentia infepas 
rabilia manent aliquo modo à fübiclis 
fu s, & connaturaliter exigantur ab eis 
€a tamen exigentia talisnon cfl, vt infe* 
rat cce (litfftem cónexionis cum eis mee 
t phy(icam& logicam; qua fola copftie 
wi modum pradicandi neceffarió etlene 
taliter. diftinétum :à modo pradicandi 
contingenter, (ed (olim infert maiorem» 
vcl aninorem contingenuam; & -— illa 

ie- 


Q.V Quibus competat couiuer[alitas accidemite/AMfrt.1. $17 


" 


| 


is Ed aripoteratytm quo tata rerum dierfitas ad decé capita eu [uprema gez 
4 


$18 ^ Difp. DeVuiurfallbusimpani, ^50 


alictas conueniendi fubieétis, &praidi- ma fed quia alia opinio interScotiflag — 


candi de ipfis cít (olüim accidedtalis,non' ell commuhiory & Do&ori conformior, - 
vcro c(fentialis ; Verum ett 2 nobnullis:. ilir libenter acquicfcimus ,. & pra(erum: 
Scouftis oppolitum teneri quod: aimi» — quia pro' oppolita fententia: conuincens; 
rum fpecics vniuerfaliuay non int infi- — ratio non apparct, [4 


DISPVTATIO SEXT A2 

Peur d MM ELi. c mv ARRA ARCET S. 

De Pradicameéntis in Communi, ese c/dstepradicamemis: 
wzsn, Rift. fue Teripatbeticd dotlriri& ab hoc libro de Predicamen- 
po tisfeude decem catbegorijs infcriptó [umpfit exordium:in quar 
wu de Tradicamentisegitynom quidem mateyialiter acceptis , 
" fRabflvatlo , quomodo dicunt res in. predicameito reponi- 
" WA biles vt fic a. ad Metapb- [peGant y fed forinaliter fimptis y 
A, o fenju fignificantves vt ordimatas ad inpitémyO" connexas. 
aed Jecundnm debitum [ubieClionem,cz pradicationem fiut coor-. 
dinatioxes illas ili vatione predicabilisy C fubijcibilis y Cr wt fic quid rationij* 
dicunty.jzrelatiohes ordinis inte fuperioray C imferiora,pradicationes umquam 
uis babeant futdamentum in rcbus y formaliter tamen fiunt ab intelletdu ; in bot 
Quo 2 fenfu pevtment ad Logicum yvt docet Scotis q.2. pradicaih.mam Lo timu- 
en  coordinare naturas iores, Qr irfertores,vt ciamus, quid rit? de aliquó 
affirmare ju ussvel uegare. Tum qtia libér sflé valde confert ad tritt opera- 





; r3 Y 






gromum intelle&ias divcitionem yeteuiim ne. prónti[cug itelletius ves apprebende-- 
Tetyad rità affirmandnyvel negandiy C ad re? dif currendum ,nilvtiluus tra&batu/— 


Yd fénocaturgnatmr& comumores [ipra, imiuus commpnites infra collocantur ,Q* 
idem [cicutes re&? indicares [cimus confequerite? ve clé deducerescr uferre- 
.,, Iti boc tra£latn vr dé [nbictTo non agitur de votibus y velde vebus y vt notat Do» 
9 q1pra dicam. [ed de aliquo intentionaliyqmia fubieésl «nd per fea Word 
T8 aliqua parte. [cientia debet babere attributionem ad totale, ad&quátuth uod 
in Logica .Arifl.efl quid ini£ntionalé y non reale ex diclis q. Prodn. Et. Quamuis 
popa votibussetl rcbus cohucniuti jexplicauerit griflenom vrgetyqiua de 
illis egit, vt fuat [; gnificat iut intentionum; de ifli$ vt fundamenta inteniionma ,inz 
terdum m. expe reri denominatarum natkrata iDuefligare vt inxtá etus exis 
gehtiam.prdicationes exerceantur « Hoc y eróintentionale non efl. »yuimer[ale ovs 
dimabile in. gentresmets ihodn$ pradicardisquia ordiriabilitasgquee cfl pajjioycons 
&eénit allsspuid indiuiduisy CF fubicibilUns, qua ptr 7 ordinasur in prd: c.unéta 
W $c0.34d/2 1. B« (9 3:d,3-4-4. D-&7 bic per Je. con(i Vantur,cum de ip[is demos 
teh paffionesyvt dc prima fubfl antia fignificare boc aliquid ,no.e(fen jubiecto, 
nec dici de fubietto- Erit igitur [ubte(lum bi c pradicamemiu in communiyvr dicit 
ratiotié qtandamisqua aliqua ordinantur fc cünda [ubijci, C7 pradicari 5 Yatio eft y 
guia pra[vpponituy quid; C7 quiaydum bic liber de pr&ducaman[cribiturydemü[lran 
iur pa[fiones de ip[oyiam vt aif Scot.cit, cr 4.7. niu quando aliquod [ubiectum. 
Mari hito faihousdufdr de fuis inferioribus demáftrentuy non primós,co.n. 
ipfo de [ubietto tà communi primó demonftrahtuvsnec cómiltuu error $ quia non 


Bias ftat etica, de ad Quatis [übictiiss G^ tandem omnia blc có 
»€ 


ita (ul»ratione pr&dicabdis C: fubyciends traduntur; qua. eld predicamcnti- 
4530, (im: gratiam ipfuss yel vt partes fubicéliua 4 vt pradicamenta y. vc vt 


ed Om E) po , 2 r. AHt€- 
4- 4 





P] 


L ^ oQudflio T. Quot fiut Peedicameuta,.. 


epadicemeniun Q pofipradicamenta. 
H 


H 


ipeteffavia ad ipfius intelligentiam, vt ant 
er intres partes pri ond 


$19 


uiditur tratbatus ifley pruma vocatur 


-Quapro, 

bi xe Camentis, 1 4 va de quibu|dam agitur ,nece[Jarijs ad collocationem, e 
ordinationem verum in predicamentis pertinentibus, P talia fuat tres definitio- 
mnes, wniuocorum,^[-aquinocorum , C denominatiuorum ,du£ diuifiones, & dua ve- 
guia. Secunda pars dicitur de IPradicameniis,que decem. enumerantur . Tertia de 
fPoflpridicamenis, q«g funt modi quidamyZ7 vel adomnia , vel adaliqua pradi- 
samenta copjequumnimr, Hc Difputatto correfpondet prime parti 4. C7 quia de 
MW ninocis, A CQuinocis «P Denominatiuis [auis pidimus difp.2..q-4-$« C" 6. fol. 


dic de y», qu 
dicameuto reponuntur y agemus . 


QVESTIO I 
"eb ; Quot [imt Predicamenta . 


A. Radicamentü, vt.ex pre- 
fatione di(p. conftat , cit 
quoddam -aciificio(um 
opus ab incellectuforma 


[2 | 
FEAR iu, & conflru&ü cx ;na- 


«uris reràm in cerra, & determipara (crie 





- &olicétarum fecundi dipoliioné fupe- 


rior fubugcibilitatis cum funda: 
mcuto 1n re , im quo arcif cio velucfonda- 
anentum toris ficuctuug func indiuidua, 
fpecies fpecial ffin;a deindc gencra 


. fübaltecna, fi adlunt (non an. efl de ratio-- 


mne przdicamenti , quod. dcnur calia;gc- 
— notat Sco; :d.8.9 3.0.) tandem 
«ft gcnus gencraliffimum, quod tan«juam 
tecta, i fapremum fe babet in iila re« 
;ram colle&ione v: n. 1là (upra (e tanquá 
genus refjiciat; lunc oritur quetlio quot 
finc bu:atmodi przdicamenta, in quibus 
tanquam jn detera ánatis mani onibus rcs 
'"Vniuerli collocant.r, & habitant. 
Flato in Soph:ftayeum pofuit. jtzdi- 
€amentum f. c5; Xcoocratcs & Anaro- 
nicus duo, (ubttantiam ,& accidens ; alij 
tt: ffatucront iubftanniam Creatam,.ub 


| flaniam incccatams& accidens, vcl (c ü- 


duin alios fubtiarg am , accidens abtolu- 
tum, & accidens rclaiiuum , alij qua uor 


€lie dis erant; fübftanuao , quonticatem H 


Quahtazea, & rclatiopem , coe cra ver 
IDpropté dici pra dicaméta, ciatur Fof. 
$ Mer«.7.4.8.icct.4- Ammon. predi- 
Cimn,c.de arts 1 auctus dilp. 1. M ct. €- 27* 
& dip. c.13. AL j quinque 1. cticntá » 
ide nyaltccaasttatnn, & mom, ta quie 
Hun Plavonici Alij (c& enuincra: lubitá- 


& ad. ip[a Tredicamenta in Conmuni, Gr regaiis corum, qua in Tr&- 


tiam,quaptitatemqualitatem, télatiené, 
vbi & «uid action: & patfion cómüne ; 
quibus ab) addant.Q uando.Fcrchius vc- 
tig. 7. cenumctat octo. P'eripathetici ad- 
jungut $uü, & habitum contiituétcs na- 
imccuum denarium: quem numerum cx- 
cedunt. al; ob entia rationiswndecimum 
praedicamcntum.con (Litaentia,ita quani - 
iplures ex vofiris, vt vidimus difj,3 ..q.7. 
ad 3. Quidam dicunt accidentalia prz - 
dicamcnta e(lc decem, & odto;nouem cx 
teroiinis abi radtis& nonem ex terminis 
«oncret;squ bus daniur intelligi termina 
.connotuau J'ihagorici tandem viginti a(- 
Áignaurnt, doccbant n. duas e(fe coordi- 
nàtioncs. rerum, «pam determinatorum s, 
Andeterminarogü alteram, & in vnaquaq; 
Alkarum pogcbant decem quali principias 
an prima fioitu S par,vnum, dcxuti mae 
(culum quic[ccns,ccétum,lu:ncn, bond y 
& quadracum ; in fccunda infinitum ,im- 
parmulzcud.nem,inittrum, (geminam , 
anotumyobliquum, tenebram, malum T 
aliera parte longius ; qua; ad deceui capis 
t4 rduccbant atbanando ynicuiquc dno 
oppofita, vt pary& pat, Kc. 


* 


.€ numcro 1gi ur pta dicamcntorum 


4i niter vtamur nümero d«nàco ab Ati«- 


Angcns tuit controucríia, Aaab AU. 


flor. affign«to cu us ramen primus Inu&- 
4or dicii A^ichitas Tarcpunus Puhago- 
fICUS, OubC$ Lanicn in hoc conucmont 
4p numcrus iftc depar;us cfi. caci reione 
Ot édi 10 potcft wecmonct $ o.q.1; re 
dicam dc quo fuse Suatcz tip. ; 9. ^ ct. 
feét.2. X Amic,uacliS aub. 5. mà 
vbicunqs Doctor loquicut dc iov oiumce- 
ro inquit rccprendai cuc non ob laua 

&fficaccin ratioucu (juicquid dica Bu 

] Icol, 


$20 
$c0l.1.d. 30. I. p. art. 3.prop. 6.) (ed pro- 
pier E hilefophorum veterum auchorita- 
tcm; tum quia jam inoleuir ;n Scholis, & 
' euahit f:imofa d:uifto, ità quol. 1 1. att.4. 
& 4.d.15 quaft, 1.C. fecutus Auihorem 
fex princip. diccntem , nos iflius numeri 
denarij pig dicam. habcre fidem , non 
fcientiam, & ideo (pé fepius dubitat Lo 
&or de ifla díuifione, vt loc.cit. & in 4. 
d.10.q.1. K & $. Met. j & 6, & in cón. 
$. Mct.tex. 1 3.& alibi; idcm h«bet Mayr. 
paffu 8. fuper prz dicam. 1 
3 Dicendum;in vno fenfu vnum dom- 
taxat prz dicamentum debet conflitur, in 
alio féníi plura, vcl pauciora ad lib tum ; 
ad maiorcm tamcn commoditatem & fa 
ciltorcm captüm con muntter con (titu&- 
tur dcccn. genera. Et quamus hoc affer 
"tum apud antiques $cola(i cos non :nue 
"Wiatur.vt poré quibus piaculum eidcbátur 
in Fhilofcph'a m gare illa decem c(le cm 
nino pr ma ,& luyrema genera , & aliud 
Bees admüterc fupra ilia , modó tamen 
'Recentiorib.paffi m recipitor, ita Hurt, 
"Arrisg.& Quuted. in Metaph. Auerfa in 
Log.q. 16.(c&. 1. Poncius d fp. 11. Log. 
q.1. & alij paffim. Conclutio tres ho»bec 
paries, prcbatur,& explicatur tmul; Ge- 
mus generalifbmum poteft dupl.citci iu- 
«iy Prim ó in cigore, prout cft ;l.e gradus 
füpren us, & cómunitfimus , qui non hi. 
bet al uii füperiorem habentem rauoné 
generis ,quo fenfu de eo locutus cft Por- 
ph- & Doctor 1.4.8.9. O alio modo 
e, gradu generico nó tm liciter,& ab- 
uté fuprem.o; [cd «n quid, & in ;liquo 
€crto ordine , quo tcntu vidctur locucus 
Scotus 4 d.19 cit. defammuus decen gene 
. Kibus vbi ca vocat decem fuprema gcne- 
£2,non nbsp cra ncqueat gradus ad 
huc genericus illi faperior (ed quia ad ca 
tinquam ad (aprcmá capita 10. diuerius 
coordinationibus reduci. potiunt omnia » 
& lufficicnter cuacuant toiim €n$ crea- 
tum, imm;ó in hoc tenía eiiam locutus vi- 
detur ip(e Aci (t. c.vltantep. dum omnia 
incompleta ait effe; aet lubftantiam; aut 
itacem &c. nec ilta app.liaun gc- 
nera (impl;citer íencrali rase 
'Si gencraliflii'um: primo modo 
(uina tur , tic non qii. vnum fopremü ge- 


Difp. VI. De "Pradicamentis in Commun X 


nus ftatui poteft , & confcquenter vmm 
dicamentutn , cu'us iftud tit apex , id 
aüt c(Ic nequit ens tranfcendenter (um- 
ptum cómune Deo;& creaturis, cx di&ig 
difp. praeced. q. 1. art. 2. «nde non rect 
Auerfa q. 16. (eót.2. hoc purat probabile; 
& (equur Ponc uscic.n. 13. coouca quem 
plura vide diíp.2. Met. an. (3 2. fed itla 
fupreri.um genus erit ens Bnitum, ^e 
vcluti genus Dim phciter fumaum dcícene 
det poltea in decem genera , veuridecás 
dum quid luprema,vt claré docuit Scotug 
cit. 1. di&.q 3. N. ibi cn. non oblcui có. 
ftituit ens iniu m genus füpreo d ad de- 
€cm genera, vel potus in eà d.tcéndat or 
dinc uodam .f, tnfubítaniam , & accie 
dens, & (ic de nceps tobft;aria iacorpo- 
tcam, & in incorporcam ,accidens ii abe 
tolutum,& refpcétiuu,hoc in intrinf-cus, 
& cxtrinlecus adaen ens , &c. lic euam 


habcc quol. cin fioc , Tü quiasdeo Scot; 


cii. excludi rac oné gencris ab ente, quia 
non cfi conceptus luoatus , ícd indiffe, 
reos ad fiaicum,& infinium, ecgo cá cóe 
ceptus ens finiti de fc ffi limqatus, nuls 
là ecu ratio,cor genus non dicatar. Tua 


Tum — 4 
quia Scous7.Met,q.1.ai,quàd liinhate —— i | 


rentia accident s c(let de eientia 3píius s 
quantitas, qualitas , & relatio non forent 
generali(fima , quia cum inharrencia vi» 
deaur eiutdem rationis in oun bus, ac- 
€ dcncbus, potetit abit rahi «nus conce- 
ptus cómunis dictus in quid de tpfis , qui 
eiiec .nfcriorconceptu entis, X (fuperior 
cis, oninis autem talis ( ait iple) ctt «o.c 
ptus generis : quz. ratio magis videtur 
conctudere dc concexu enus niin refpe 
&u decem gencrum , quia dicicur de ei 
in quid, & ett inferior concejuu entis, 

4. Dices,non elf penus , quia non eft 
vniuocum-(ed analogü , cum perfccté nà 
ptetcindat à differ. nij»; Sed hoc tà ££ 
improbatum dil p.2.q. 5. art, 2, & 3. voi 
oftcndimus cum analogia tl arc-vn.uoCde 
tionem, &- dicere conceptum à dilferens 
tjs ptecitam. Dices, ideo cns finiü 00a 
cie genus , quia non importat ccalitatés 
fed conceptums vei t hanc fgaificas nom. 
ert per fe poteacialis, & pec aittecentiag 
conitahibilus, fed per mods inccinfecos, 
ad quos non cfi. veré. potenualisscum ut 

cadcm 





Two» AL. 


- 
* 
| 


E Lola S 


dw 


- 





——— 


-Quaflio I. Quot fin Predicamema ..— 


eadcm cumillis ; ac proinde non eft ve- 
fa contra&tio ; infimnre videntac 
aliqui Scotiftz, vt An& AnJ. f. Met. 4.7. 
Faber Theor.q.7.& 7. Met. difp. ? c. 1. 
& dilp. 1.c.1. Hoc tamem e(t omnino vo 
luntarié di&tum,quia renétur adhac otté 
dere,cur hic conceptus finicus, & limita- 
tus non poffit dicere realiratein veré po-- 
t&ríalem per differentias contrahibilem , 
€ó vel maxime, quód fubftantia ; & acci. 
dens effcacialiter ditferunt iater fe, & e(- 
fentialiter in ente finito conueniunt, er- 
| non fitens finitum inditferens 
,& creaturis,nihil videcur obítire 
cur non fit genus . Si dicatur obflare, ne 
decem genera in aliqua realitate per diffe 
rentiam contrahibili conueniant. quiddi- 
tatiué , ac pro:nde nec. amplius ünt pri- 
mó diuerfa , nec genera generali(Tima, 
iam petitur principium;hoc.n- coatendi- 
mus mod5,illa decem genera non effe pri 
rno diuerfa. Si dicatur , conceprum im- 
mediaté abítrahibilem à decem generi- 
bus effe conceptum entstran(cendentis, 
vnde ens finitum primó , ac immediate 
decem genera ign ficet.. Exploduucfa- 
Cilliim& , quia conceptus encis finiti. eft 
diftin&us à conceptu (ub(tantic quanti- 
tatis , &c. crgo eft ab eisimmediaté ab- 
ftrahibilis: nobi(cum fentit Bargius 1. d, 
$ q. 7. a(fignans definitionem modi in- 
trinfcci vbi citat Canon. (ed de hoc vide 
rurfus di(p. 1. Mer. 3. 6-art.2.3 n. 165. && 
indé vbi hoc ex proteíso probatur . 
$ Sec&ádo quod (umédo genus genera- 
lifimum in fccundo fenfu , poffit duo, 
vcl plura affignari praedicamenta |, prob. 
quia posent primo conftitui duo , ncm- 
(ubttantia,& accidensy.uia eps finitü 
mmed até diuiditar in (übttantia, & ac- 


cidens , uod alteri inharere nacum ít: . 


Vbi pet accidens non intelligimus efsc im, 
feu inhirentiam actualem accidentis; vt 
explicat P. Fabcr in Mer.cir.vt fic.n.dicit 
éloechum qnendam informationis ab ac 
«idente ab(oluco realiter diftinctum,ted 
imclligumus eus illud , quod immediate 
à fübitantia diftinguitac, & 5m xao cete- 


Tà ptdicamenta conueniunt e(sentiali- 


tcr, maiorem .m conucnienuam habet el. 
fcn tia quancitacis cuun e[senca qualitatis, 
. ege. 


$i! 


vel relationis , quamcum (üb(tantia , qui 
gradus circumícribitur. per apticudimalé 
inhzrétciam Et cercé gidiculume(t, quod 
aíserunt Ant. And. & Faber eit, diuifio- 
nem caus finiti in(ubftaniam , & acci- 
dens non eíse priorem diuilione eiu(dem 
in decem genera , (ed eíse omainó eandé 
breuius explicatam , quia (ub accidente 
Dove reliqua nouem pradicamen 
ta, Nam quam vnitatem , & communis 
tatem babet (ub(tantia cefpecri (ubitane 
tiarum,pacircr habet accidés re(pe&u ace 
€iden. ium: nulla.n. di( paritas pote(t a(fi- 
gnari,ergo (i ens finicum non immediaté 
deícendit in fübttanuiam corpoream , & 
iniacorporcam, fed 1o fubftantiam vtri 
com nunem;nec etiam immediaté deíc 
det in abfolutuin accidens , & ;refpe&is — 
uum ; fed inaccidens vtriq; commune .: 
quacc fi fubftantia habet rationem gene* 
r1$ , ctiam accidens in ferie accidearium 
rationcm generis (upremi. 
6 Deindc ficut accidés in comuni ynà 
M dc — accidentibus ta 
olutis,quam r uis , ita aci 
rta, vniuocé dicetur de Mm 
ab(olatis, & refpe&tiuum de ce(pe&tiais. 
& ità tria tantum fuprema genera 
tui pofsencíub(tantiayaccidens abíoluty - 
& accidens refpectiuun .. Rurfus quia e 
quim vaitatem ,& commanitacemyatqs 
adco genericam vniuer(alitaté habet. re» 
fpectus intrinfecus adueniens ad omnes 
huius generis refpcctus, pariter habet re 
fpe&us extrinfecus adueniens ad omnes 
cia(dem generis refpectus; hac róne qua» 
tuor pollent conftitui praedicamenta , &- 
io cis quatuor gencra (uprema,fübítàcias 
accideas ab o'utá, refpectus intrinfecus 
adueniens,& ce(pcóus exceinfecus adae- 
nicos;que etfeac (umma, lupremasquas 
tenus co numíTiima forent. oimn.bus con* 
teacis (ub iua peculiari (ericsX coordinae 
tione; at; ita dilarando,vcl rücinqedd 
cOcepr.is inentisaugeti poccib, vcl mi 
prcedicamen oram naacrus ad libram, 
Diccs, accidensab(olutam aon. poffe 
conft tui genus, num ctk commune quane 
titatq4x conlequitac materiam, X qua 
litau, qua formam tafequitur, hiac.| ficut 
TRaccriz , & focinx noa commuac 
l Tt gcauss 


$2; 


penus,pariformiter nec quátitati,& qua- 

itati. Tum quia abfolntum folum dicit 
ncgatiorem relationis, quz cóucnit quà» 
titati , & qualitati ex proprijs rationibus 
formalibus , non propter rationem pofi- 
tiuam vtriq; communem , ficut negatio 
Ieconis conuenit homini, & equo per pro 
prias differentias, non per quid commu- 
ne pofitiuum; cum ergo negatio non pof- 
fit c(fet genus ad entia pofitiua , non po- 
terit rcété accidens abíolutam dici ge- 
nus, & conícquenter nec relatio . 

7 Scd primum nó valet; tum quia ma- 
teria, & forma babent proprium genus 
commune vt dicemus;tum quia acci 
tia illa confeqoantur totum compofitum 
ex di&is in Phy(.dif, 3-9. 1.tüm quia ma- 

is differunt in ordine ad principta quali- 
tcs naturales , & fapernaturalcs , quàm 
nera & qualitas , natusa'es .n. cau- 
ntur ab ente creato, fupernataralcs im- 
mediate à Deo, Densautenr ,& crcatura 
magisdiftingwontur inter (equàm matc- 
Sia, & forma ; & tamcn non ob id'fequi- 
itür qualitatem naturalem , & fupernatu- 
ralem non habere commune genus, ergo 
meq;ex hoc capite dencgandum erit quá- 
titaci, & qualitati, Nec tccundum aliquid 
prodeft , mam abíolurum non dicit fim- 
plicem negationem refpcétus, fed quen. 
dam modum pofiriuü-eficrdi ad'fe, quis 
Cohn am explicetur , ficut vnitas 
tur per negationcm,reuera tamcn. 
€ft qmd politiuumi; imé poflct cx oppo- 
fio quis dicere e(fe ad aliud cflc quid nc- 
gatiunm , quatenus habet annexam ncga- 
"tionem c fTend?sd fe , (ed dc hoc in Met. 
.. Tandem hoc iptum prob. cx (ufficien- 
tijs, quibus aduerfarij hunc numeram co- 
nentur oftendcte, ouncs.m. fufficicntiz 
dnpliciver peccant , vt aduertit $cotus 5. 
Met. q.6 primà.n. oftendunt oppofitum 
pte pobiti,nam fi hzc decem: a cient 
firjrema in rigorcydeberet cns immedia 
té inilia diuidi , & non pern uhas diui 
fioncs fubordmatas, co .n. iplo qued cns 
finiiom in duo tantum ü.c«mbra. primó 
diu:diuut, & vtrumq; deindc in aka,daiur 
intelhgi intcr ens. finitum, & ifta genera 


Difp.V1. De Pradicámentis in Communi - 


fionem illam fic pra cisé,& non aliter fie- 
ri debere , ergo voluntaria eft hzc diai- 
fio, non necetfaria- 

$ Tertio quod numerus ifte denarius. 
fit congruus, rationabilis, commodus, &c 
vtilis, atq; ideó retinendus , prob. Tam: 
quia denarius numerus vniucrfalitaté (i- 
gnificat,quarc inquit Hurt, congrué vai- 
ueríitas rerü ad dccem capita reducitur 
Tum quia omnia membra fimul (umpta 
adaquanr totum diui(umyJ.(. ens prz dica" 
mentales& finitum , & quia longe maior 
eft copia , & diuerfitasaccidentium, quà: 
(übftantiarum , vnde im vnica (ubftancia 
(apius inueniuntur omnia illaaccidétiay 
quz varia con(tituunr pradicamenta. o y. 
hinc optima ratione fa&um.ef vt [ub-- 
ftanriajynum dumtaxat conflitueret prz. 


dicamencum, accidens ver per plura di» 


ftribueretur,ne canta accidentiuar varie- 
tas pareret confutionem ,. Tum quia eft 
valde virilis, & accomodata captu cuiu(-. 
cun ; & qua(i fenübusobuia. , quia de- 
ducla cít ex varijs interrogauonibus;que 
communiter fieri folent, vt Aritt, docuit 
$. Metaph. 1 4- cuicung; enim harum pet: 
fpecialem fatisfic. pr dicationem; quare 
fingulis interrogationibus. fingula: cor: 
refpondcbuor piadicationes,& cófe.jué- 
ter fingula prz dicamenta - De indiuiduo 
itaq; fubftantiali;, vel quzriturquid fit z 
& reípodctur,quód cft homo, & fic prz- 
dicamenium fubflanua 5 vel quarituc 
quale it, & ref. efle calidum,album , & 
habetur prz dicamemum. qualitatis : vef 
quaricary quantum fit : & reíp.latumy,om. 
gumy& cft przdicamenram quantitatis z 
vcl quzcicur,quid reípiciat «& rfj. fiti, 
fi efl parec y eruum;fi clt dominus, & ha- 
betur pra dicamentüiclacionis : velqua- 
ritur, quid-agat : vcl quid pariaturz& refp, 
peraétioncs fcribic , vcl loquitur , vel per 
paffioncs,calcfit vapulat, & funt przdi- 
camcermta actions, & paff onis; vel quzri- 
türsvoi fitz& refp.n foro, inle&o, & ba- 
betur prz dicamcntem vbi: vcl quaitur y 

uomodo ht in co loco : & scfp.per itü 

at fedet; vcl quaerite quado hir, & reíg. 
heri , hodic; & habetur prad:cau.encum 


mediae plurcs comceptus gencucos, Quuando;vcl tandem «uar:iir,quomodó 


Yeceant fccundo quia. non ptobant 


/dim- 4c habeas: & rel p. hoc , vel illos odo fe 
hibe- 











enqQuafl. T. Quot fint Pradicamewa. 


* 
Wiabete , & eft priedicamentum habitus . 
'icque aliqua alia interrogatio fieri pote- 
tit, que ad vnam iltarum non reducatur, 

Tandem patet.gp rationabilis hzc di- 
uifio affigna 
tcimqtancitatemy&c. quam per illos ter. 
minos Platonicorum vcl Pythagoreorü , 
hi namq, potius per quafdam paíTiones 
'conflituant przdicameéta ,vt funt motus , 
ftatus, idem, alterum, par, & impar, &c. 
s& tamen. przdicamenta ex generibus, & 
fpecicbus debent conftrui. 

9 Sed cotra 1. 'Concl. partem, & z.ar- 
guitur oftendendo decem effe füprcma 
*genera generaliffima in rigore, & confe- 

uenter decem inrigore przdicamenta . 

ü quia Arift. 10, Met. 12.& 5. Met. t2. 
vocat decem illa genera primó diuerfa , 
ideft in nulla realitate geaerica conue- 
nientia, quod dictum valde familiare cft 
apud Focmaliftas, & affertur à Sco.a.d. 
34 D. qua ratione m 4 «d.1 ; qi. €. 
veretur concedere rationem vnam com- 
munem quiddiratiué omnibas refpetti- 
bbus. Tum z.quia 12.Mer.19.& 28. do- 
€et Ari(tot. principia «erum .i, naturas 
Przdicamentorum non effe cadein (cd 
diaerfayS& dumtax:t ali.jno modo.i, ana- 

gicé eadem . Tum 3. t. Pott. 108. ait 
propofrtionem 5::n qua vnum gencralit- 
1imum negatur de alio , efTe imimediatà , 
vt hzc ,(ubflamtia non e(l quantitas,quia 
fon datur praedicatum faperius, quod de 
vno dicatut, & nondzalio. Tum 4.8. 
Mceth.16. docet ,ens,cum diuiditur in de- 
Cem genera , non cfle genus , ideoq; non 
efic ponendum 1n de&nitionibus ,qua cx 


"genere, & differentiacóflaut: & 5; Met. 


16.ait non effe genus , quia in d. fferen'ijs 
incladitur, quod generi repugnat . Tum 
$. in antepradic c.4. diftinguit genera» 
in fubalterna,& nó lubaltetna, per prima 
intelligens, quorum vnum continetur (ub 
alio , vel fubtertio illis füpetiori 
& fübdit animal , & fcientiam non eflc 
fubalterna,quia nec continetur vnum fub 
alio,ncc ambo füb tertio; fed fi cns finitü 
ctict gcnus ad illa decem ; iam ilia omnia 
poticnt dici genera fuübalterna in 2.fenfu. 

, 10 Refp.ad 1. locumiliü cffe prono- 
bis,quia in illis locis docet afia c(fe diucre 


tur per fubitantiam, qualita- 


n $23 

fa,& alia differétia, diuctfa vocat, qua in 
nulla realitaté couenunudiffercnua;q «o 
in aliqua conueniunt .aut generica , aut 
fpecifica, & inter ditfcrétia numerat do- 
«cm genera, crgo (ecundumiplumin a4- 
qua communi realitate conueniunt ; & 
dum dixit genere diffe , noluit ob id 
negare »quin in aliquo fupcrioti genere 
«onucnircent , ad difcrimen diuer(orum 
quz prz mifecat , (ed (olumiatinuare vo 
luit ,q» non tanum (pecilicis diffetenrijg 
differunt,fed etiani gencricis , € his quie 


dem (ccundum quid fupremis: &, in hoc - 


Len(ulocuti fant Formalitte , dum ca vo- 
càt primó diuct(a, & Scotus in a. cit. qui 
vercbatur concedere rationcm rcípe&tus 
«ómunem omnibus qui 1ditatiu£ nc con- 
tradicerét authoritatibus Philoforhorü , 
vt ibi (e explicat , non veró;quin oppofj- 
«um ratiofuadcat ; & quidem in 2. d. tq. 
*$.P.inquirquàd pra fertim loquendo.de 
«el jeétiuis , negari poteft, quód lint. pri- 
aró diuerfa .. Ad 2.per principiarcrü ibi 
Ariit, non incclligit ellentias rcrum , fed 
poncipia phytica,.f. materiam, formam; 
& priuationem , quz dixit effe eadé ana- 
logicé i. proportione in omn:bus prae- 
dicaméts. Ad 3.vocauit propolfitionem 
illam immediatam, fi omniailla deccia 


ita fümantur , vt immediate fubftent enti 


finito, fic .n. quia in illo gradu fupcriori 
Omnia coucniunt;nonm porerit per illud cà- 
quam per mediü vaumf'ab alio diftingui : 
Si vetó illa decem nóita fumcrenrur , (cd 
fubordinaté, itavt ens finixum prin;ó dc- 
(cendat infubflantiam ,& accidés, poftca 
in accidens ab(olutum, & refpectiuu c. 
hoc certé modo illa propofitio 1mmedia 
ta non císet , probari .n. poffet per 
fubftantia non cft accidens, Ad 4.it. 
illis locis loquicur Arift.de ente traniceae 
denti; quia ctiam ibi loquitar de vbo,qua 
eft adzquata pafhio «nus zaliter fumpti s 
4p coccáimus non ctic i áccediry 
quod in 2. loco folü di(puraré diticrim 
ncc al;quid afiertlué ponit, vt notat Do- 


&or (luper illom 4ex.-& cim d.3.q.3«IN. - 


Ad j. icíp. te vera polle dici fübalterna 
Arilt.autéibi negat animali , & (cienciag 
fuba!ternationem illam , quam concedit 
ijs , que in eadem c pia d. camentali 
S&Tt oa .con- 


Wu T A mo 


RF, rv 


$24 
continentur , hzc autem fübalternari. di- 
cütur, quia «cl vnum ponitur (ub alio,vel 
ambo fub tertio ,«p ett determinatü ge- 
nus in illa coordinatione , quo fenfu ani- 
mal,& (cientia (ubaltepáari nequeupt, cü 
in diuerfis coordinationibus reperiantur, 
11 Sccundo arguitur , quod non (inr 
decem. Tum quia $. Met. 14.0&o tantum 
enumceraz Arift. omitrens ficum , & habi- 
tum; quód non debemus afferere, tecille 
breuitatss caufa , vt reí(pondet Commen. 
nam ait I o&or ibi,& $.Met.q.5. quena 
prolixitss fuiflet addere. dumtaxat duo 
vcrba, Gitum,& habitum;vel vnum, .(.his 
fimilia, vt fecit 1.Eth. c.6. vbi (ex tantum 
enumeratis adiecit e bis fimilia , vt coe- 
tera comprehenderct. Tum 2.fi actio , & 
pallio duo prima genera conttituunt, cr- 
go Gmil:ter vbi actiuum, & vbi pafiuü , 
fitus aCtiuus , & fitus paffiuus. Tum 3. 
ando non dicit al quid reale , vt dice- 
mus diíp.8.q.vlt. fed denominationé cx- 
trinfccam,ergo plura przdicamenta,quia 
in infinitum tales denominationes multi- 
Lag ; peur cx a&tibus vitalibus. 
um 4.multz po(funt fieri interrogatio- 
ncs de indiuiduo (übftantiz ad genus mo 
£5 pertinentes , vt elfe Regem, Dodtoré, 
bonum, malam, &c. quibus nequit fieri 
fatis pcr predicationes horum generum, 
nam entia moralia in nulio horum conu- 
nentur; idé dicendum de ent.bus rationis. 
Tum 5. 6icutà caufalitatibus cau(ai'um 
&fficientis,& materialis (umuntur duo ge 
nera aCtionás .(. & paflionis, ita duo alia 
affignari debent à cau(alitatibus caufa 
fornnalis,& t nalis defumpta . Tü 6. quia 
f£nótus, & cetera pofljrzdicamenia habéc 
aliquam entis rationem , ergo dcbent ha- 
're propriam coordipationem, & malta 
aliarcperiontur ad i(ta przdicamcnta no 
zeducibilia,vt modi intcipfeci, pafflioncs, 
entia artificialia,& timilia. Tandem yrz- 
dicabiba funt quinque ,. przdicata (unt 
Quatuor, cur decem przdicamcenta ? 
-12. E efp. idcirco adanuffim ibi dece 
£e non enumcrat , mo ncc in (iota.a 
etaphyfica,vt ibi Do&or aducirtitquia 
nümerum denariü flocci facicbat, 
vtpote qui nonni(i in populari [eoíu fun, 
zlamcfium haberet ; & non in aliqua (oli- 


- » c 


Difp.J/T. De Prediamesitis ip Communi . 


da tatione. At inftat Ferchius ojt.veflig. 
7. Atifl. Gedüm ibi , (ed eciamalijslocs 
ab ipfo de»romptis ex libris (cientificis 
ftadiosé octo dütaxat! praedicamenta »c- 
cenfere oamilTis tito, & habitu ab(4; addi» 
tione paruiculz colle&iuz , quam tamen 
alijs in locis addere (olet cum alia predi- 
camenta prztermittir; lignü ergo eft pre- 
dicamenta apud Ar;(t.oGtonari numerü 
non excedere, ncc ab co deficere. Sed hic 
Auctor,qui intima Acift. séla proficetur 
erucre, (i data opera id fccit; rationem ex 
ipfo adducere debebar, cur (iius, & hab:- 
tus à numero predicamentorü finr expüe 
genda , notare tamen libet At fd. loc.cit, 
f Met. 14. pa uis interiectis vctbisadde- 
re particulam colle&tiuam fimiliter au- 
tem, c? in alijs Sed quicquid tit de Aci 
(enfu, hic nos loquimur de diuifione en. 
tis n dccem pred camenia ex, natara rei, 
Ad 2. licet Ant. And. iilud. putauecit in- 
folubile , dicimus tamen non valcre pa- 
ritatem, & congruitas cft, quiaa&io, & 
paíTio veram , & realem rationem agen- 
di, & pauendi prz(eferont , non ita vbi 
actinum, & vbi paffiuum, nam vt notat 
Orbell.(up. pre dicam. vbi , circamfcris 
ptio a&iua,qua fundatur m loco circum- 
Ícribente , quamuis fignificetur per ver- 
bum actiuum grammaucaliter , non cí 
tamen vcra a&tio , & idem elt dice 
de vbi paffiuo, quod veram paffionénon 
hgnif;car , & de ceeceris praedicamentis , 
Ad 3. dicimus re vera predicamentum , 
Quando, ctfe denominationem extri 
cam, conpumerari tamen inccr pradica- 
menta realia , quia cüm h cnumcerus in 
vulgari hominum a tlimationce fundetur, 
& ex D. Aug. 11. confell. c. 14. nil fic no- 
tius , quam tcmporis cXiftentia , videiur 
hoc,quod cft in tempore cx;tterc tte alie 
quid rcalc , licut tempus vt quid reale , & 
noti (limum apprchenditut ab omnibus, 
cum tamcn formaliter fit ensrationis cx 
d.&is in I hyt.difp. 13.9.4. art. 2. quaproz 
pier inrigore cÜct expungendum de nu- 
mero prg-iicamcntorum;stolleratur rame 
propter vulgarer opin onc, quod fic eos 
calc : dcnomivatoncs tau:cn cxtr;picct 
ex a&ubus vitalibus yt intelhist, videri, 
&c, nonconfütuuunt hts dapi) di- 
- 











"»—-—4 


Quu451.1, Summo diflinguantur abinuicem. — $25 


finum, quia non (unt cntia realia,nec 
vt (ic indicantur effe, fed potius reducune 
tuc ad pcedicamétü qualitacis, in quo cft 
formi qua de(üma ntur. A 1 4.per idem 
denomimtiones in moralibus (unc extria 
fece,vt plarimü ex a&ibus volunzatis, & 
humanis legibus prouenientes; non entia 
realia ; entia deinderationis nó debét có- 
ftrucre prz dicamentü diftin&á , vt dixi - 
mus d. 3.q.7.ad ;. Ad 5. caufalicates cau- 
farum ad efe&us,qnzcun3; int, collocá 
tur in przdicaméto relationis, cü fint in- 
trinfecus aducniétes, cau(alitates agentis 
ad mareriá,& é cótra cóftiruüt duo prz- 
dicam&ta a&ionis,& paffionis,caufalita- 
tes forrmz ad materiam,& é conuerfo, .f. 
informationis a&iuz , & paffrac, funt in 
£dicaméto habitus, & cü nó dict rea. 

€ aGioné,(ed grammaticalé, non contti- 

tuunt duo,(ed vnum przdicamentum, yt 
fais locis dicemus. Ad 6. motus non eft 
per fe ia aliquo przdicamenxo , quia non 
eft refpe&us ümpliciter realis,(ed (ecun 


QV A&STIO IL 


omodo Predicamenta fint 
2 inter fe diffinda. —— 
13 Qu eft,anque in diuerfis 
przdicamentis collocanrur,debeàc 
diftingui inter fe realiter , an formaliter 
vel (utficiat di (tin&io rationis ratiocina- 
t£,1c proinde eft fermo de przdicamen- 
tis materialiter acceptis. (pro prima in- 
tentionc, non foranliter , & pro fecunda 
intentione,vt (ic.n. clarum e(t non diftin 
gui , niti diftin&ione numerali racionis , 
vt docet Door q. 1 1.prcdic.in corpore. 
Prima opinio a(ferit non neceffarió re 
quiri diftiationem aliquam ex natura le 
rei , fed (afficere diftin&ionem rationis 
rátiocimatz,ita communiter Thomiftz , 
ques neothericis fequütur Vaf. r. p. 
138. n.4.& difp. 17 ;.nu.5. Saarez d, 39. 
pom irsqondii p hic id fin. — 
cam. Ruu.in antep.c.4.q. 3. Hurt. difp. 9. 
Mert.fe&.1. Auerfa q. 16. Log. fec. Sec 


dum quid, ideo ad predicamentü fui ter. , da opinio admittit neceffarià e(Te diftin- 


mini reducibilis,vt fuse diximus in Phyf. 
difp. 1 $.4. 1.poftpredicaméta potius func 
quzdam entium attributa, quam encia di 
recté ; modi intrin(eci,& pafiones, cum 
mon diftinguantur realiter à (ais fübie- 
&is,non (unt in diftin&is predicamencis: 
tandem entia artificialia , quia non funt 
vnum per fe , fed per accidens , neq; fümc 
in vno przd:camento collocabilia. Haec 
omnia re&é percipientur. ex dicendis in 
hac,& feq. difp. Ad vlr. ratio difcriminis 
eft , quis przdicabilium numerus ex di- 
&is d:fp.4.q. f.ad 1.de(umitur in ordine 
ad modos przdicandi in quid , & in quale 
dc fübie&is , neq;dicunt quafdam reales 
effentias, (ed intentiones fecundas appli- 
cabiles naturis diueríorum przdicamen- 
torum ; pra dicata famuntur in otdine ad 
diale&ticas een quz per quatuor 
z-dicata (olauntur,& funt ctiam fecun- 
intentiones applicabiles primisjat di- 
uifio pradicamentorum defumitur per 
modos varios efíendi , quibus diuiditat 
ens , & perquosin (ua. inferiora de(cea- 
dit,, que diuifio varijs modis afbgnari 

potcít;vt di . : 
€ 


. Logica. 


&ionemex natura rei actualem, fiué for- 
malem,fiué realem;ita Fonf. $. Met. c. 7. 
q.3.fe&t.5. Amic. tra 18.3. 4.dub. r. 
Dicimus , przdicamenta nece(fario 
debere di(tingui inter (e realiter, ita Do- 
Gor in 2.d. 3. q. 4. D. & $. Met. q. 6. fe» 


- quuntur Scoti(lz omnes,& Zetb.q.7.V e 


netus sapit ge LR ar. 2. 
Nyphus q.1 2.& 4.Met.q.4. Iand. 3. Phyf. 
q. $.citatur ctià Caict 1. p. q.28. ar. 1. ybi 
€x hoc, quod faübftantia eft in vno gene- 


re,rclatio in aliodeducir realiter inter fe 


diftingui , & Morif. dif|.4.Log.q.7.qui 
differt folum , quod diítin&ionem ter 
refpe&tus, & fandamenta vocat modalé , 
nonrealem iuxta; v(itatum loquendi mo- 
dum recentiorum , vt vidimus diíp. 1. q. 
$. ar. 2.cum haac diftin&ionem explica- 
nimus. Probatur ex his; quz habet Do- 
Gor cit.nulla ces poteit fimul , & edens 
tialiter contineri fab diaertis diíparatis 
fpeciebus,ergo nulla res pox etfe in 

bus przdicamentis, fed tantumin vno,er 
go resdiuerforum funt. interfe realiter 
diftio&z, Antec.patet,quia nulla res ba- 
bet duasctfentias, ergo nulla res conti- 
netur indaabus (peciebus. T6 quia qua 

jJ: 3 nmu- 


€ 


p? 


^ 


ji6 — Difp.V1.De Pradicánieniis in Coppmini. 


numero differunt , realiter diffetunt , res 
diucr(orum. pradicameptorum numcro 
d.ffcrunt,quia diftinctio gencfica arguit 
fjecificam,& numcralem, & resifle ge- 
riere differunt ergo Xc. - 


14. kefpondet Auctía veri effe afsü- 


ptum de re sr candé ratione formalem ; 
ró sm diucr(as,quia vt fic poterit effe fado 
diuerfis Ípecicbus, & haberediuerfas cf- 
fentias. non rcáliter - fedratione diuer- 
fas,timiliter diflinctio numcralis nó séper 
eit realis; fed aliquaodo rationis cum fun 
damentoin re : nam bene potfunt in vna 
re reperiri duz tationcs formales virtua- 


licer diftin&z ante opus intellectus; (cd 


$étualiter,vt flát (ub duobus cóceptibus 
inadzequatisjitavt vna non iit de cfientia 
alterius,& Ee poteritintclie&tus for 
matc doo prZdicamenta dittinéta pero- 
pus incclicétus cü fundamento in tc: (ecü 
dam quis rátióhes deinde prdicamenta 
dicuntur mpertmixta , habere diuerfa gc- 
cra fpecies;& diffecentias. 


" Contra iftam re(pentionem prim ar-. 


£e poffer ómnibus illis rationibus , qui- 
us ofl éditur dift;n&io attaalis ex natu 
ra rci anteopus intellccttis: maxime quae 
defumantut €x contradi&torijscum.n.io 
dependenter ab opere. incelle&us. praedi- 
€amentis conucniant cócradi&toria, quod 
praecipue probaiut in actione , & pall;o- 
nt (qua. per aducríarios virtualiter di- 
flinguuntor )nà 2ctio de fva rat:one for- 
ilt cft aiusagentis , & cerminatur ad 
pátlüm, non eft actus paffipa(lio non cR 
atus 32cnt s , funditur in pao, rclpi- 
€t agens, crgo ance opus intelleckns nc- 
€éffarró (uot di(lin&a .. Tum quia repu- 
gnat, vt ab cadem t€ abftraliantur duo cà 
€cptus inadzauati duarum d.fferentiatü 
. diüdentium idem genes, vt patet, nequit 
«n.cadem rcs e(le virtualiter rationalis ,& 
irrat;onalis , eadem que nritas virtaaliter 
longa, non lata, & longa timul,& lata;cr- 
o répiignat, vt ab cadem re duo ab(tia- 
antur fnadaquati conceptus diffcréca- 
tutm diuctía gcrera diuideniium,patet (e 
qucla,quia ifta: magis inter fe difiir,quia 
diuerforum jcedicamenioram,quam :1.- 
Ta, qz (unt eiu(dem predicamentu. Tam 
Qui alis res cífet ens per accidens , quia 


-— 


infuo adaquato conceptu includere t. res. 
dinerforum przdicamentorum . Tüquia 
c1 vao genere, & vna differentia confti- 
tnitar vna fpecies realis, non rationis , cx. 
ifta. ,. & cx differentia ind;uiduali conti. 
tuitur indruiduum rcale à-parte rci exi- 
flens,non pct opus intcll:&tus, (ed in quo 
Llbet praedicamento adeft hzc compoli- 
tio cx genere ,& differenua& cx fpecie, 


& bzcecitate ergo in-quolibet przdica- * 


menco adeft fuum iadiuidaum reale , fcu 
ojnia indiu:dua rcalia realiter diftinguü. 
tur,& con(equenter [pecic , & genere (i 
fünt diuer(orum generum, ergo ifta pra- 
dicamenta realiter diftinguütur. Tü quia 
data hac refponfione fi, vaus. conciperet 
inadequaté rem (fccundum. conceptum 
fubttantialem,alter vero fecundum con- 
ceptum accidentalem, res illa eflette[pe- 
&u vnius (ubftantia,re(pe&tu alterius ac- 
Cidens , & tamen à parie rei necclarió , 
vel effet (ubftantiasvel accidés,nó vtrü ; 


Hüc fpcétant: quac infra. dicemus de re- 


gula illadiuer[orum generum y Qt. 

. Secundo principaliter. potett. probari 
Conclu(io inductione;nam fubftantia as 
rcalter diflinguitar ab omni accidenre 
pradicamentali,cum poffit ab omni ab. 
foluto feparari per abíolutam Dei poten 
tiam , & etiam fer&ab omni refpcctiuo 
iuxta dicta in Phyf.difp.3.q.4«art: t.quá- 
titasquo3; eft realiter à fabttantia ; & 
qualitaxibtis diftin&a , & multó magis à 
relatione , vt diximus difp. 9. Poyf. q. 1. 
ar. 1,de qualitate nullus ambigit » relatio. 
ex dicendis infra difp.8.cft realiter à fun- 
darmento diftincta , nam que ct realiter. 
idenuficata,non eft predicamentalss, fed 
uanfcendcutalis, idem ciiam d: ecinus Ae 
aljs fcx pre dicamentis;crgo &c. 


In oppofitunrarg. ex Atift.c. dequil,— 
iti fiuc ,vbi concedit, idcm poffe ad plura. 


praedicamenta fpe&are fecundum d:uer 
fas rauomes. Tum 2.uia cx 5 Phylza 2, 
a&tio , & pa(Tio realiter non ditinguun-. 
tut ; rclaio non poniiwr à andamento. 
quid real:eer di tinctum , nec fex, vluma, 
gencraliffima, cum fint mod; etis; mul- 
tz quo5;relationcsiealiter com fundas. 
mcnto identificantur, -Tuin 3. pred'ca- 
Wienta pcr artem 5 .& rationem dilpofird 
- funt, 


u€ 








4 
Y 


gt ———Ó— 





4 vtt, etgo bené fieri poteft , vt diftin&a 
pred ca menta (ügnentur, & conftituan 
r cx ration bus codem modo diftinátis, 
|. pec intelleétü. Tum 4.ex Rau. gradus 
etientialcs rei, non dilbinguütur, nifi vic- 
tualiter,vcl (alim nó realiter, fed polTunt 
przdicaméta ineodé reperiri , inquo nó 
" dittingiantur si gradus eísentiales ,. fed 
tantuin penes modos effeadi, vt (abftaria 
' ab accidente per modü effendi per fe jac - 
" €identia peres díuerfos modos effendi in, 
"etgo nó neceffarió realiter differüt, quia 
mag s diftinguuntut. gradus etfentiales , 
cin modi eflendi: Tum $ ex eodé, quan 
0 plura in cod reperiuntur non per có- 
pofitionem,di(tinguantur ratione , nam 
multa non poffunt vnü con(tituere,(i st 
ex natura rci dittinQka, nifi vnà fe habcat 
vt àctus;altétum vt potentiayíed przdica- 
méta aliqua funt huiufmodi ; vt patet in 
a&tione, X pa(fione , quz (unt in motu 
abíq;compohtionesergo«c. à 
1$. Refp.ad 1. vel Acif-ibi locutas eft 


- ex fentétia aliorum; vt ex Adueriarijsét 


Auct(3 concedit, quía neq;diueriicacem 
rationis ibi expel vel folü haberevo- 
"lait, vt ibii(aa paraphra notat IKoccus , 
De hicét nibil eentialiter poffit eGein 
,diucrfis generibus; potett tamen effe ac- 
cidentalner , & decnominatiué, quacenas 
rcs effentialiter varus generis, potett rem 
alterius denominare,vt vniucrfaliter do- 
cet Do&or 4. d.12.q.1. D. (ic Petrus qua 
tenus (ubltantia ett e(Tentialier. in.prz- 
dicamento fübttanuzquacenus denomi- 
natuc pater;cít in predicam.relationi s ac 
cidenialiter , veftis eft in predica m.(ub- 


7 fianue , quatenus denommatut hab«us, 


eit accidenralicer imn priedicam. habitus . 
Ad 1. patebit ex dicendis fao loco , & ex 
di& s in Phyf.qualirer Ariit.ibi loquatur 
dca&ione , & patlione materialiter pro 
re actà,non formaliter pro. re(pe&tibus im 
agente, & in paffo fundatis ; relatio quo- 
quc & iex vltim: genera dittinguütur rea 
liter à fundameacs, (nam quz relationes 
fuot realiter identifica , noa (uacin prz 
dicamento) & quaimiuis tint modi, adhuc 
dcbenr dici realiter dittincti ex dictis di- 
fput. 1,.5.ar.2. Ad 3.pradicamenta for- 


malitet [umpra süc coordunauoncs intel- 


Ic&as , at materialiter dicunt. ;pías aita. 
- tas rcales per differentias contcactas , «c 
in inferioribus contencas, quo (enu aon 
funt quid rationis (ed reale. Ad 4. vecum 
cft gradus effentiales fübordinatos eju(dé 
rci non diftingui realiter, negamus ramcn 
idem de przdicamentis dicendum ,quia 
' funt gradas effenciales difparati, & diuer- 
farum rerum ; faltain quog; ctl pradica- 
men'a folum per modos efícndi differre ; 
hi.n. modi citcum(cribunt nobis diffzren 
tias etientiales, quod patet, uia predica 
menta (uat diucr(a genera , & (pccies di- 
Íparatayergo proprias h. bé ditferentias: 
tum quia (1 pcacs modos tantum (übttan 
tia , & accideos. differrent , cuch modus 
non vatiet c(lentiam , cuiusett modus, 
non differrent effentialiter , alirer haoc- 
rent elicaciales differentias , ergo de juo 
dicicat (ubftantia quiddiratiué, dicezur ét 
accidens,etfic valecet dicere homo quid- 
' ditatiue elt accidens , nec przdicamentca 
el(ientialiter different ; & con(equencer 
noneffent genera generalitliaa 5. £díuin 
-tandem ett przdicamenta. poifc in codé 


"^ Feperiti, in quoetlentualiter conueniant . 


Ad s-patet cx dictis, quicquid fic de ma. 
quod actio;& paíTio func refpe ctus reali» 
ter diltinti , & in rundamentis diuerc(is y 
vt diíp.7. Phylq.3.explicatum eft. 
46 'Sccundo ad idé ex Sco.a. d.t. q. f- 
- Pjvoiprobabilem pütat modum illu: po 
nendi praedicamenta eile primo diue. (a 
in tónibus formalibus, iraut nuliüilloruin 
: foraalicer incladat aicerü, nec aliquid al- 
teríüs , quà.us per idéatacé in exittendo 
' vn cÓ' incat alter quod eíl dicere , ad 
pradicamenta fufficere diftint. one É r- 


malen. Tum 2.d;ttinckio grzdicamé orü 


fumitur ex diuerüs inodis praedicandi, 
ergo illa diftinétio requiritur ad praedica 
meta qua fufficit ad variauogem prz Ji- 
cauonisscalis eft diitinctio rationis, T um 
3 omnia (unt vnum in ente, [ed qua 

"eadem vni tertio,(unt eadem mcer fe y cr- 
go&c. Tandem quando vnum .nteccac 
- necetfarió ab alio, tunt idem incecíc,lua- 
"ftanua " accidcus, & é contra, aliter 

katíepararergo&e, |——— — 
PRep-s xumib: non approbare re- 
fpaniionem illam , (cd e e 
put f 


"n. X s 


) X 


gat 


Difp. V I. De *Pradicamentis in Communi ; 


te;eo quia fufficiebat pro (olutione illius. dà ad probationem illius partis affampti 


argumcnti , nam (i przdicamenta forma- 
liter diftirguuntur, cclatio creatur ad 
Deum, cum fit à crcatura formaliter di- 
(in&a, poflct poni indiuct(o przdica- 
(ento à creatura ; tamen ibi dat alià re- 
(pófionem, quàd illa relatio eft ttanfcé - 
dentalis, cum fit realiter idencificata ; ex 
quo col!igiwr per Scotum, quz pontitur 
n diuerfis prz dicamenus , cfle realiter 
diftin&a. Ad 1. fal(umeft a(fumptui, ali- 
tet quia diuerfimodé pre dicatur abítra- 
€um a concreto, deberent accidentium 
dicamcnta multiplicari; quare dici- 
mus przdicaméta diflingui pencs modos 
dicandi dc prima (ue intia logicé, 
proximé loquendo, at metaphyice, & 
remocté penes modos cflendi cireumícri- 
bentes proprias differentias . Ad 3. fequi- 
tur omnia cífc vnum in conceptu ens, A 
eadcm Mosis hs Mp ima vcl 
etica interfe, Ad 4. neg.affumptü,vt 
Buct in cauía, & eficctu, & in telativis. 
* Poftrcmó arguitur, mobilitas, riübili- 
tas , & sla relationes apt rudinales (ub. 
ftantiaram (unt iilis realiter identifica: 
ertim in fchola Subtilium , & tamen 
adbuc (unt in peidicamento ad aliquid , 
€um fiot intcin(ccus aducnientes , ergo 
tcs vnius przdicamenti non cft ncce(ia- 
fio rcaliet. diftin&aà rc alierius przdi- 
«amenti . Conf. quia paífio eft in przdi- 
€amenio qualitas ,& tamen apud Sco- 
&iftas przícrrim identificar realiter ci 


fübic&o,quod cft in alio przdicamento . 
Dcmum eadcm figure entitas (pc &at ad 
tatem , vt cít fuperficics lineis ter- 


minata ; ad Qualitatem vcró , wt dicit ipsà 
£erminationem linearum , vt docet Scot. 
q.10.przdicam. Reíp. ncg. affumpium 
quoad 2. partem,cít enimregula genera- 
lis , quod quic id realiter ident: ficauir 
alicui, debet c ad pra dicameptü il- 
lius rci; cui idenuficatur, & (ic omnes rc- 
latiooes realiter. identificaue cü (ubítan- 
tia dicuntur cfle in predicamento fabftá - 
tiz , nonquidem formaliter, & dircété, 
fed tcduétiug s " identitatem nde 
tales relationes. d;cuntur potius tranícé- 
dcniales, un josdcims c5quia n$ 
 Attinent ad quartum przdicam£tum ; vn- 


*É 


tur talcs relationes fundamétis iden-- 


tificatas e(ie proprie intcinfecus aduenié 
tes quia talis diderentia eft proprie rcla- 
tionum przdicamemalium , vc. infrà (uo 
loca dicemus; intanrüm ergo poffunt di- 
ci intciníccus aduenientes , quatenus ne- 
ceílarió (equuntur ad fundamentum cum 
tcali identitate cum ipfo. Ad Conf. nc- 
gatur affümptum quoad primam párrem, 
íi paffio (umatur pro innata cei ptoprice 
tate, quia & hzc reductiué ponitur in.» 
przdicamento (ui fubic&i , vt rifibilitas 
in przdicaméto (üb(tatiz ex dictis difp. 
$.q.4.art. 1. quo aurem feníu paffio fic 
in tertia [pccie qualitatis explicabitur in- 

ius di(.7. q. 3. art. 2. Ad vlt. non ait 


&ort candem figurz enutatem ad di- 


uería przdicamenta (pectare fub diuería 
ratione,(ed inquit figuramefle vocem z- 
quiuocam,& quatenus fignificat luperfi- 
ciem lincis terminatam fpectare ad quan- 
titaté ; quatenus veró ipfam terminatio- 
nem fignificat , quz realiter diftinguitur 
à fuperficiey(pcétare ad qualitatem, quod 
nec in toto rigore intelligendum ett, (cd 


tantüm in co fenfu,quia calisterminatios - 


efto re vcra relationem pra'ícferat , ad- 
huc tamen habet modum pradicandi , & 
denominandi qualitatis , vt. explicabitut 
infra loc. cic difp.7.q. 5. art. 2. 


Qv £STIO III. 


Quae res, &r quomodo reponantur 
in'Predicamemto. — — 


17 C» primam qua (iri partem fup- 
poniaus cum Tat.q.preamb. 
przdicam.dub. 2. res per (ey propri£ , aC 
principaliter , & non voccs in. Przdica- 
méto collocari, ex rcbus cnim, nó ex vo* 
Cctbus przdicaméta (unt cófltructa , & res 


funt , quz in przdicamento difponunturs . 


licét non ita difponantur , nifi quatenus 
füb(unt mentis nofttz coacepuibus, rem 
pamq; in przdicamento reponi: aliud né 
cft quàm rem à nobis concipi fub ratione 


—————— 


fupcmioritaris,yel inferiorizatis, voccs igi. 


pet accidens , & minus princi- 
dicamenro penentor , qua« 
figna corü. qua pcr fe font 

m 


tur 
palicer in 
tnus .f; 


— Quaf. LIT. Que ponantur in Pradicam. ei... $19 


dn przdicamento,ifta 4. vox,homo,non difponi debere , «y probabilius cenfet A- 


onercrur in przdicaméto (ubftáris, niti 
Ribes fignificaret;vcrüm tamé c(t, 
quod ctiam veccsipíz.,fi non veluti (igna 
serum , fed potiuswt qua dà res confide - 
Doy s felocum habét in predicamé- 
tis, & determinate (pe&ant ad, przdica- 
'mentü qualitatis , quatenus f. (unt quali. 
tates paffionem inferétes (enfui auditus. 

18 Supponimus deinde cü codem Ta- 
tar.ibidem dob.3. cripliciter aliquid pof. 
fc poni in orzdicamento,(cu in (crie pre- 

dicamentali , prim? dire&é, feu in recta 
linca; fecundo indire&é, (eu ad latus;ter- 
1:0 redu&tiué: in re&ta linca ponit 2e- 
nus lapcemum, & eade quibus przdica- 
'sur in quid, genera .f. fubalterna, fpecics, 
& indiuidua; ad latus ponuntur diffcren- 

' «iz c(lentiales , per quas naturz generica 
diuiduntur,& fpecies conft tuentur, redu 
&iué denique, quz ncc (unt genera, neq; 
fpecies neque indiuidua, neque differcn- 
tiz e(fentiales, aliquo tamé modo ad ali- 
"quid illorum pertinent,quta vcl funt par- 
' £es intcgrantes, et caput , manus, brachia, 
' &c. velíunt partes elientiales pbylicz, vc 
— materia, & forma reípc&tu cópofiti phy. 
fici, vcl paffiones , vt tilibiliras reípzétu 
hon inis, vel (unt termini rerum, vt püda 
reípeátu linez,vel ncgationes carum ,vc] 
aliud quid huiu(modi; bic ergoquaritur, 
quznam dirc&te in przdicamento collo- 
ccntut, an .f. entia rcalia,cl etiam ratio- 
nis,an entia per fe, vel etiam per accicés, 
an complexa , «cl incompleXa , an cóple- 
ta, vel partialia an finita, vel infinita , an 
uibechd ía tandem , vcl particularia, & 

indiuidua . 

Circa (ecundá partem quarftionis quz- 
timus;an res ifl , cum poffint, im abfira- 
Xo, & in concreto fumi, debeant in prz- 
dicamentis collocari fub nominibus ab- 
fira&tis, vcl concrets ; & quidem de fub- 
flantjs omnes conuesiunt fob nominibus 

'&oncreus dilponi dc bere, de accidentibus 
eft difficultas , cui occationem dedit A- 
tilt.ipfe, qui (ccundü varias veríiopes pre 
dicamenta accidenaum di(potuit tà fuo 
tcrm niscoücretis, quàm (ub abilraGtis 
iN yoh-j .Metq 4. X 7: Tol. Uu. 2. Foti pr. 


- Llanc.diip. 7-4c€t. 3. tuentur in concreto 


' 


mic.tract.i8,/q.3. dub. 2. Alij comuni. cc 
inabítra&o, Iaucl.5. Mct.q. 16. Onna q. 
3.art.4. Sot.q. t.de quant. Fuentesq.15. 
diff. 2.art. 1. Conimmbr.c. 4. pra dicam.q. 2. 
at. 1. Moril.dip. 4. Log q«4« Didac. à 
Icí(u difp. proaeme przdicam. Complut. 
difp.14.q.vlr.dub. 1, Acriag. diíp. f» Met. 
fc&.1. Tandein quidam aMj dicuntytro- 
e modo pofle di(poni i1 Auer(aq.ió. 
og.(cót.$. Maf- hic (c&t s.q.4. Ium. q.2. 
Huürt.ditp.9. M ct.$. 17. Caict. de ente, & 
elfcn.c.7.id aüt nó 1n codé sé(u dcfendür. 


ANUDTCYEVCVSUE 
Conditiones reponibilium in predica" 
mente afiguantar. 

"D 


Icimus entia cealia,non rationis, 
per Íc,non per accidens. 1ncom- 
plexa,non complexa, complcta,non incé 


 pleta,finita cflenzialicer,non iufinita,liuc 


gencta fint , fiue fpecies , liuc indiurdua 
pere; & dire&é in pracdicamenüs collo- 
cati . Probantur, & explicantur finguia ; 
& primó quód entia zcalia debeant cffe 
e(t Arift. 4. Met. 14. & 6. Met.4. diuidit 
cis in ens in anima, fcurationis, & in cns * 
extra animam, (cu rcale , quod deinde ia 
decem pra dicamenta (ubdiuidit ; tá quia 
przdicamenta fünt coordinationcs corüs 
qua vcra eflentia conttant;quod non folà 
de pradicamentis,vc à Meta phytico cófi- 
dcrantur, eft verum, (cd ctiam vc à Logi- 
co ,non cnim alia przdicamenta itte ab 
illo coniiderat. 
Hic autem per ens rcalcaon cft intel- 
ligcndumens rcalc verbaliter, (cu ensexi- 
ns; quia qua ponuntur in prz dicamé- 
to , abtirahunt ab cxiltentia actuali , vt 
cit communis omnium fcníus ;. nec cít 
ncceífe res actu exi ttcre ad cóllractrone 
prz dicamentoruim, quia in 1$ ponü(ut 
fuperiora tanquam cfiepuialia praedicata 
infetiorum, & hzc vt quidduadué inclu- 
dentia ilia,cxifentia aucem de nulla crea" 
10a qu.ddicatiué przidicatuc , ita Doctor 
2.d.3.]. 5. lumitur. €rgo ens teile noihi- 
naliei pro cosquod exiftere potett inre- 
rum natura. Per hoc ex-luduuntut à praedi- 
camentus negationes, & gi liiationesyua- 
mun 


430 Difp VI. De Predicamentisin jommi, -.. 


fwm licét aliquz dentur rcelcs , quatenus 
font privationcs , vel negarionces alicuius 
foraz rcalis , & nonintentional s; nin- 
quam: idcirco poflant dici entia realia; & 
quamuis ab alicuibus entia rcalia ncgat- 
ua voccntür, id taméc(t filíum yam ca- 
dcm ratione morié vocare goíseni.yitam 
priuatiuam, & vitium vittutem negatiuá, 
vt diximes 10 Ey ( ditp.aeq. mart. 1. Ex* 
Cluduntüt ctiam entia rationis omnia, 
contta E urid.ib fig. pradicam. dicentein 
entia rationis in predicam. relationis col 
locari, & concea-illos$cotiftas admitcen 
tcs vndecimü pradicamentum entiü cà- 
nis, nam cumnon int fimpliciter, entia, 
fed entiü vmb:z , nequeunt per (ein pra- 
dicameniis realibus reponi; & potius rc- 
ductià in przzd:camenus illorü,quorum 
fanc fimulacra, & vmbra, quá in proprio 
pradicamento, vt diximus difp. 3.9.7. fi- 
cucnegationcs , & prinationcs in prz di» 
camcntis 4llaram reraum,quarum funt ne- 
gationes,ex (Lentia quoque, & pa(Tiones 
ert um; ficat nà (unt quidditariuée enua , 
fed :denticé, nó habent diftin&ta,& pro- 
pria pra dicamenta, (ed reductiue ad prz- 
dicam. illias cffentiz ; cuius cft exiften- 
tia , & pa(Tioncs, aciinent, 

* 10 Secundo, quód fint entia per fe,& 
non per accidés, colligitur cx Arift. s. Me 
Ataphoir4.vbi cü diuififlet ens in ens per fe, 
d& cns per accidens , diuiditeos per (c in 
da dicam, Hic aüt accipitur cns per 
"fe pro cmte vnus cülentiz, (eu e(Tentialicec 


D 'proinde fimpliciter, & (inc ad 
dito dici poteft vum; vtleo;homo;albe-. : parte 1 
. ptdicandi, y ticui [pecies, quafi c mple- 


4ój ens autem per accidens, importat ens 
"etfentialiter multiplek vcl. potius plura 
entia,vt accruus lapidü domus ,& etiam 
concreta accidentalia, albumsdulce, vt as- 
qualiterimportant formá , & (ubic&tum, 
"quialicér faciantwnü , non tamen faciunt 
vaum effentialiter , g» dicitur fimpliciter 
- vn, (ed accidétaliter ex duabus eífentjs 
fimul cóiun&is, quarü vna non ett per fc 
| potentia,nec alia per fe a&us; cx quo col- 


ligitur ratio , quia ens per accidens ficut - 


proptié nó e(t vnum.fed plura entia, nó 
"eft vnius e(Lentiz fed multiplicis, ita po- 
"nitequit in vao pradicaméto, (ed in plu- 
tibus, vt albü rauonc fübiccti,.q cf iub- 


DET 


Qna, (peétat ad prz dicam» (ubftantie,. 
rauone vero foring ad ped cam. quili- 
tacs« Per hoc excladuntui à. prz ficumé- 
ito ómuia arcficialia, qua xalià , conftant 
«n, ex materia v.g-ligaos quod ctt (uottás 
tia ,& cx figura arificiali quz perti 
-ad qulitatem, vcl celationem, & cónfe- 
quenter non funt vnum quid,vc non 20 
or 4.4.1.4]. 1.5, Multa hichabet 1 ocids 
ad explicandum quodoam, (it ens per fe - 
vnum, & quod vnum per.accideus; fed de 
hoc aginius. ex profetsó ditp. s. M qe 
vbi varios cxplicamus vnitat;s gradus ex 
quibus ctiam facilé dignofces,an dita h 

à l'oncio ftent ad urucmam veritatis. 

11 Tertio quod dcbeant elfe incó nr 
xa, habezar ab Arift n antep. c.ylt.vbidi- 
uiditin decem praedicamenta ea quz fe- 
cüdum nullam complexionem dicundit 
& ratio huius eft quia rra&tatio prz dica-- 
mentorum , & eoram d'uifio , ac di! 
€tio facta cft. prz(crrim ad copftiruenda 







prima elcméta , i inuen c 


rerücon« cptus, ergo cónftitur debent ex. 


tcbus incomplex;s. Sed comple a alia - 
(unt fecundum rem, qua d;ucrías nat. tas 


fignificantjalia fccundum modom tignifi-— Ü 


candi , licet (ecundum rem vn; a ua 
cem naturam lignificent , vt dc finito 


ex proprio gencre, & A 


. Conítantes vt animal rationae (naa 


- funt date per additamcnrui,d us 


- prefecntat naturas) licét,n.an gal ratio- 


nálc fecundum rcm ligoif.cer vaam narg- 
ram humanitatis , qu'a camcn plam diui« 
ditin partcs, vndc oon habet vati modum 


xé illam fignificat , alia funt comple 
tantum fecundum vocet, Ícd jncom,le- 
xa fecunduin rcc , & moduin ligoificane 
di ,vt Marcus Tullius Ciccro; Cum A- 
rift. exclufit à pradicamenus omnia có. 
plexasccrium cft non cile jocu u de com- 
plexis iecundum voceus tantum , fed de 


coinplexis ecunduii rem ; an rS c : 


reiececit complexain ugnifi cando «f. 
finitioné puré quidd tatiuam , vt luttinet 
Fon(..$ Mct.67.4.8. Ruutus bic c.4«Q-1«- 


& Amic.tradt-18.3. j.dib.3.vclillandis — — 


re&tà in pradicam,collocsu;r,vt « omaiu- 
niter aüeritur, cít dubium. igielt cube 


es - rl *uÓ 4 


ndos(n.p'ces - 








5 


H 
d: 
"2j 





B 


w^ 


*e ^ 





-—Qua[l.II. Qua poantur in "Predicam. ed L.— $31 


dieijquod:fi definitio (ümi'ur ,vt dicit to- 
tum mcetaphyficum refuliás ex partibus , 
*quaratio;ce habet vntrm modum predi. 
candi fpecie; in qu d , iuxra di&a difp. 4. 
Q.$. im 3. probat.con;l. cum Scoto q. 12. 
' Vniu.ad 1:8 q.21.ad 5. fic poffe direóté 
poni im przdicamento » quia vc fic habet 
rationem (peciei ; vnde Porph, c. de fpe- 
' €ic incoordinacone pralicamenti quz- 
m genera n»mimauit per tcrininos có- 
plexos,& per definitionem;vt corpus ani 
matumyanimal rationale, 104 fecuadum 
Lis erat commune genus Angel;s, & 
injbus. Ac( fumitur defiaiio , vt 
explicite dicit genus ,& differentia , (ic 
quia non hibet vnum przdicand. modü, 
nec poteft dici fpecies, vcloc.cit diximus 
bità: pred camento excludi. 
22 Quarto quod entia tocalia , & c6- 
pleta,cít 'Ar:(t.7. Mer.8. vb: expre(sé ma 
tctiam teijcità przdcamenro, quod eriá 


—— demateria docuit c0. 2.d. 12,4. T. D.illà 


ponens folum reductiud in praedicam. & 
3:d. 22: B. eodem mato loquitur " €or- 
| pore proalrera parte cópofici in 4« d. 11, 
Q.3.H h. idemafferit de pacte forma 'i,ét 
" dcanima rationali 2. d. 1.6. C. & vniuec 
faliter de partibus c(fentialibus id docer 


ex profeíloq;1$. pradicam-in corpore 


vbi ctiam idem. afferit de partibus inte- 
gratibus,& de differentijs q.t 2. vadé mo». 
dó feré common ter in omni (cholateue- 
tur per hanc completionis cond'tiopem, 
& totalitaris excladi partes phyíicasmà 
id x extendunt ad partes meraphy (i- 
€35 , dicentes propterea different as poni 
à laterc,quia funt entia mncompleta; quod 
noo placet Hurc. difj.9. Metfe&. 3. quia 


ánquit,non cft maior ratio de genccesquá : 


. de differentia, & ad di/paritatem inuemié 
- damycur genus ponatur dirc&te in recta o. 
linea, aon differentia , valde laborant op- 
politum (utLinentcs: & cercé quando Sco 
tu$ q.1 f. cic. exclufit partes à przdicam. 
nullam meationem fecit partium mcta- 

m , forté né ctiam per hoc gc- 

nas e xcludetet .. Et cur(us qui partesme- 
taphy(icas in prz dicam. reponunt, valdé 
infüdan: ad inueaiendam rationem , cur 
partes phytcé excludantur j & rationes , 
quz communiter adducuntur , vel nihil 


- . 


concludunt , velidem de partibus meta- 
phy icis oftendunt. Et precipué quod ait 
Auería cit. hoc effc,qota per hoc lolum , 
quod torum ex hisconftans per fe poni- 
iur in prz dicamento,co ipfo imucniun:ut 
in przd;camento per inclutionem io illo, 
& idco (upcrtluic illas (epararim ponere, 
quia bis ponerentar; Non valet , qnia «dé 
concludit de generc . Haec dictis vcl 
gragis z(timatar ab authoribus,vt cfl vi- 
dete apud Ruu.& A ici, velimnis , & 
nominalis,vt ab Arciag, difp. 3. M.z-. (c&. 
1. & forté non tinc fund imento 5 peadect 
«n. ex ácceprione huius ter.iini direct à 
reponi inpredicaméto,& ab explicitio- 
ne, & acceptione generis (opremi , nam 
vt videbimus difp.(eq.. 1.fub tania po« 
teft ira genus fupremum conttitui , vt lit 
comunis entibus completis ,& incó»!ctis. 
23 Vtautcm à cómuni nó reccdamus, 
'& rationem aífigaeinus , quz zque mi- 
litet de partibus metaphy(icis, rccolendu 
eft, quae dilp.praced.q. 1.ar.4.diximus.f; 
partem decoro. przdicari non po(fe per 
modum partis,cum igitur linea predica- 
mentalis dicceéta ex ijs conftituatur , qua 
ele pofíuat fubic&umvcl pri dicatü tor 
malis przedication's, quia füpcriora e/Ten- 
tialiter ptzdicantur de inferioribus , & 
inferiora recipiür przdicationem illorü 
ex hoc fequisor manife(té nihil quod ba- 
beat modum partis, & incompleti , pofe 
dircéte poni in przzdicamen:o , fed quic- 
p«- ibi ponitur , debere reponi per mo- 
im totius ,& cnuüs completi ; ex quo (c- 
oem »ad hoc vt aliquid ponatur in prz- 
icamento non e(fe neceifariuin , quód 
fit ets completum fimpliciter ; & fecun- 
dum rem, (ed fufficit , quod fit completü 
fecundum quid, (cu .(ccundum modum, 
qüz ratio concludit dc omnibas, n ficu 
inateria, apima, pes, caput, vt fic dirc& 
non yonuntür in przdicam.quia retinent 
modü partis, ca pari apimalitas, DHT 
na litas, corporietas non ponuntur dire- 
&€6 iu predicarequig tic in abfLrato re- 
tinebt riodum parus,fed tantum poDun? 
turinconcrero , quomodo babent ratios 


nem totus, Attamé quia vcali.jud fic dis . 


rcá&éin przdicam. non tufijcit quod prz 
dicar: potlit de interioribus (Alier diffe- 
1cnua 


LS 


$32 
sentia e(sct dire&te in predicam. quára. 
tione mouetur Hurt. ad id afferendum ) 
fcd'requiritur etiam,quod potfit fafcipe- 
fc przdicationem fuperiorum graduum y 
uod nequit facerc differentia, cum ef(sé 
tialiter iftos non includat , idcirco-etli ex 
primo capite poffit in przdicam.reponi, 
ampcdimentum tamren oritar ex 2. Acce- 
dit,quod adbuc,vt tic, non habet rationé 
totius, ficut gcnus , quia figaificatuc per 
modum altetiadiacenus,& in quale prz- 
dicarur, non pcr modum per fe (tanus, & 
inquid vt genus (quod eft enum ex re- 
quifitis fecundum aliquos , vt aliquid di- 
catur per fe, & dire&é ingencre ) quàdo 
enim dicimus , quod Plato cft aoimal , cx 
tali modo loquendi nó Ggnificatur, quod 
prater animahtatem inuoluat aliam par 
tem e[sentialem , [ed quando dicitur ; qp 
cft rationalis, vel fenfitiuus, ex modolo- 
quendi datur intelligi , quod prater ra- 
tionalitatcm , & fenfitiuitatem includat 
aliam partemefsentialem , cui adiaccrc 
concipitur vt eius determinatiuum . 

24 Ceterum quia partes frmnilarcs , & 
homogencz, qué recipiunt przdicatio- 
ncm eísentialem vniuerfalis fuperioris , 
ficut totü integrale, cuius funt partcs, vt 
SSco.monct 2.d.53.q.4.H.& 3.d.2.q. 1. H. 
1à n. tota aqua quam quzlibet cius pars 
eft císchtialiter aqua , & non dicuntur 
aqu císentialiter à toto integrali homo- 

dependeater , fed independcnter , 
quod nen conuenit partibus etheroge- 
eis, & diflrmiliribus, nan manus náqu& 
E dici homo idcirco contra Suarez 

iíp.33. Met.c&. 1 .& 3 4-fc&t. 8. Ku. & 
AA tmc. partes bomogeneae tux directe in 
pradicomento , pon atherogencz , nam 
«quamuis homogenez fint aétu partes to- 
1ius integralis, caius pra dicationem nó - 
eam pofsunt recipere; tamen (ont vcré 
indiuidua totius císeitialis vniaer(alis, && 
per accidens (e habet,quód (nt a&u par- 
€es ocius quantitatiui ; nom.n. ex hoc, qp 
parsaquz cít akeri vnita, idcirco non di- 
€itut císcatialiter aqua, & indiuiduüi to- 
tius vniucrfal:s : qnod ctiam tenent Lo- 
uanienf. V illalpand. Blanc. Fuent- & alij. 
Raio vcró, quam adducüt;quia iftz par - 
165 non ordinanir eísentialicr ad com- 


Difp.V I. De Pradicamemis in Communi . 


jw mem aliud, non conuincit, nam va« 
eret ctiam de ztherogeneis « Oo hinc 
eandem rationem lomo manus fine bra. 
Chio, vcl pede , quamuis dici polit pars 
hatterogenea totius integralis re(ultantis 
ex ipfo, & brachio , vcl pede deficiente; 
tamen quia adhuc retinet denominatio: 
tocius, & recipit przdicationca c(fentia- 
lem vniuerfalis (ipicioris ,non minüs q 
totum rllud integrale,quod ex ipfo rcíai- 
tarct, & pede,vel brachio deficiente,nam 
adhuc dicitur homo, & animal racio nale 
perindé , ac quilibet alius home integer, 
idco ponitur directe in pradicaméo (ub. 
ftanuz,quod dici nequit de manu,vel pe- 
de abfcitio, quia talem pradicacionem nó: 
recipit, eftó Ouuied. hic idem quoq; ia- 
dicium faciat de his membris ex hypothe: 
fi , quod abíciffa adhuc informentur ani« 
ma,nam manus abfci([a, (r cadem potirc- 
tur an.ma , veré di homo ( inquit 
iple) etfencialitec cópletus, ticuti » 
i caret pede, vel brachio; quod noa vi«- 


etur omninó bené dictum; quia cora iis 
etur 


mácum;pede;vcl brachio adhac ce 1 
idoncumy& adzquatum anima perfecbi-- 
bile,quantüm fufficit ». vt totum indé re- 
(ultans homo dicatur, non (ic manus, vcl 
brachium abfciffa,vt dicetuc inlib. de. » 
Anim. yndc membra 
actu non fungantur munere pasti , quia 
tamen manent femper effenualiter ocdi- 
Bata, vt informentur ab anima, séper ha- 
bent rasioncm entisincempleti, & ordi- 
nabilise(fentialiter ad conftitutioné al- 
tetius , atq; idcó neq; in (tatu (epatatio- 
nis à corpore funt in przdicainenxo dire- 
été, quicqoid dicat ied. tum. quia lie 
«et in rationc totius incegralis forcé pof- 
fcnt imrarc predicamenuxan , & dici en-- 


tia completa im genere (uo, quia ip tali.— 


ftatu non funt partcs, fed tosa, tamen ia 
ratione totius eífencialis adhac (um ia 
completa, perindé ac materia, velanima 
Íeparata; Vt ergo quoad hoc hibeatuc 
regula generalis ,ex entibus phy icis illa 
deben cenferi comp vcl noncó- 


currunt,vel nonfünt nata concurrere, tà- — 


Quain partcs ; ad compofitionem alicuius 
phyficam, vel etlentialem vel intcgraié 5 
vel fi ad talem naga snsapuddh 


E 


abfci(fa y ctiam tüc- "i 


! 
c 








"E 





Tac tamen ità concurrunt; vt habeant dc- 
nominationem illiufinet entis , quod có- 
fRituunt;& c(fentiam metaphyfica eiuídé 
rationis cum ipfo participent. Ex gradi- 
bus veró metaphy(icis illi tantüm cense- 
tur completi, quantum fofficit vt dirc&te 
ip przdicamento reponantur , qui funt 
pradicabiles in quid , & per modum to- 
1ius; ac per fe ftantis& quia fola genera, 
& fpecies fic predicantur , idco itti tantü 
gradus mctaphyfici dirctté. in predica 
mento ponuntur . 

15 Quinto, quód entia effentialitec 
Qüta» at finita,eft Scoti 1. d.3. q.3 H. & 
4.8.9.3.. Teneo opinionem meamscitq; 
cómunis,vt videbimus difp. feq. q. 1.pro- 
munc prob. quia quicquid eft in przdic. 
aut cfl genus aut fpecies, aut indiuiduum, 
ens 1n etilentria inffartum non poteft «(Te 
gienus,quia ex €o, quód eft infinitum, nó 
cft pcrfcétibile à differentia , caius cit 
perficere genus effentialiter ; nó fpecies, 
quia bzc conftat ex gencre , & differen- 


tia, qua fi non funt infinita, ncqucant in- 
- fnitu 


onlt icucre nec tandem indiui- 
duum, quia hoc conflat ex fpecie; & indi- 
pidvali differentia , fpecies non eft iu 

bita cx dictis ncquc ditferentiaquiá hec 

itialis, & incompleta ; hac rationc 5 
vtuntur Fonfeca, Vaf. & alij, quz tamen 

wt Tatar.q. 1.ptz dicam. dub. 3. & licet 
Poncius cam hic inficiétur , ei occurte- 
mus inftà difp.7.q.r.arb1.m.9. — * 

Tandem quód eciam indinidea dirc- 
&? in przdicam. collocentur , efl Scoti 
2.d. 3. q. 4. D.& 3.d.2 2. B. & fequi oc ex 
dictis , quia indiuiduum ett. ens perfe » 
ynum mcomylexam;fini'um, & comple- 
tui; infe conciüers omnia przdicara li- 
nca pizdicamentilis , quibus tubijcitur . 
Tum quia Arift.in przd.fubtt. per fe ex 
plicauit (ubltanuam primam, & fecundá, 
*i. ingularem , & vniacrfalem ; tom quia 
Fidix perle ad arborein fpcctat, & bafis 
&d colümnam , indiuidourm ett radix , & 
batis przdicamenu ex Scot. cit. 

16 |noppol. atp. 1. contra 1. 2. & 3. 
conditionein, Tua quia predicamentum 
fit per fe ex generibus ; & tjceicbus, qve 
[un entia rauonis . Tum 2. quód tubtia- 
ta fit prior corpore , & corpus puus vi- 


| Quefi. LIT. Que ponantur in Predicásn. e ft.I.. $33 


nentc, non hibetat ex niturarei, (cd cx 
opere intelle&ustendentis jitius in fub- 
ftantiam , quàm incorpus , ergo talis fz- 
rics , & predicamentum cít ens ratienis. 
T 3.de ente per accidens probatus, quia 
quantitas difcecta y c& ficex plaribus quid 
agstegatum ,c(t cns peraccideüs, & ta- 
men cft in pradican quantitatis; (cientía 
ett in qualitas prae dicam. & c(l vnum ag- 
gregatione ex plut bus habinbus;imó eft 
quid ex ab(oluro ,& refpeétu ad gbiectü 
intrinfccé cóltitoti ; veftis cft in predic. 
habitos , & tamen ctt quid accificiale ; 
etiatn patet in omn bus conctetis accide- 
tium. Tandem oratio c(l qu'd coplexum, 
& ett in przdicamento quantitatis 

Refp.pradicamentum conftitoi ex gez 
neribus, & fpeciebus materialiter,no foc- 
maliter , i, ex rebus ipfis ; quz dicuntat 
genera, & fpecies jmon c; ipta; genereitae 
te, & fjecicitate ; vnde Onod ponitur im 
pratdic. e&t res; Quo ponitur eft intentio , 
quia non ponun:ur res in przdicam. nift 
vt fubftant conceptibus cationis. Ad 2,ac- 
gum. vrgere contra Thomiftas nczantes 
diftin&ionem ex natura rer inter.evadus 
prz dicamentales, ac proinde ctiam prio- 
ritatem, & pofterioritatem ex natura rci, 
non autem coutra nos , qui vtrunque ad- 
mittimus. Ad 3.patebit ex dicédis in pro- 
prijslocis; nam quantitas di(creta non eft 
vcra fpecies ; (cientià eft vna qualitatis 
fpecies , vt dicit vnum per fe habitam, ro 
vt dicit illam aggregationem,, vt explica- 
binusdifp.12. & quamuis dicat rcípetár 
realiter identificatum ad obicétum,nó ob 
id eft ens pet accidens; «jura non ponimus 
illum dc effentia fcievtig ; veftis ponitur 
in przdicam. habitus ian. aam materiales 
& fundau entum habition;s pafTiuz, quae 
eit formalit;s habitas ; & concicta 2cct- 
dentium poruntur in pradicim. non vt 
fignificat, ex zquo fübicétum , & for- 
mam , vt ip fcq. att. diccaiuss Tandem 
ot;tro ron cfi vcra quapatatis ipeCiC5, VE 
fuoiecovidebimus . —- — : 

iy Sccundo,coptra 4«& 5. conditio- 
nén; Tum quia accidcnca inabltradto 
fua j'rzdicamenta con(ticount  & camen 
abttracta higoibcant per mod.im partis. 
Tum 2. partes phylica j 


$14 — Difp. VI. De*Tredicamentisin Communi. .— 


foa genera, fpecies], & differentias, vnde 
multis inlocis fubítantiz vocátur.ab A- 
rift. poffant concipi vt abülraéra»& con- 
creta in fuis inferioribus, & habec omnes 
paffiones fübftantiz , ergo perfe funt in 
pradicamento. Tum 3.genus,& differe- 
tia quomodocunq; fumantur,(empersüt 
«entia incompleta, ergo fi genus eft per fe 
in predicamento, omncs ali partcs de. 
bent reponi. TumA.cx 1. Top.c7. omnia 
pra dicgta dialectica in ptzdicamencis rc- 
eciantur, fed dialetica di(pütat de enti- 

s cópletis,& incopletis,ergo &c. Tu 5. 
rotü non cft (ine partibus , ergo fi totum 
eft per (c in predicamento,partes nó pof 
funt excludi. Tandem contra quintani .s 
Chri(tus cà in predicameto fubftantia , 
& tamenthabet c(Tentiam infinité. perfc- 
&à,& (i daretur linea infinita , adhuc ef. 
fet in przdicaméto quátitatis ex d. 8. q.5. 
«rgo finitas non cüneceflaria conditio. 
Refp.ad 1. patebitex feq.art. Ad 2. 
difp. feq. q. 1-art. 1.dicemus poffe quoq; 
ordinari: aliuam feriem przdicamenta- 
lem ex iftis entibus incompletis ad inftar 
przdicamentorum entium completorü , 
quz modó (uot in vu , nontamen fequi- 
tur dcberc in his dire&é reponi. Ad 5. 
quamuis fint entia iacomjleta. fecüdum 
rem;(unt tamencompleta fecundum m;o- 
dum in tatione habentis,quod (ufficit, vt 
poffint de inferioribus przdicarí,S€ cum 
genus etiam fit potens fuícipere pradica 
tionem fuperiorum graduum cf(lentialé , 
erit dire&té in gencrc. Dices,genus fupre- 
mum folum de inferioribus per modum 
totiüs przdicatur, non auté (üícipit prz - 

. dicationem-gradus fapetioris , cum non 
adíit , crgo differentia, quia eifenualiter 
. deinferioribus pradicaturquamuis non 
recipiat predicationcs fupeciorum, debet 
elfe dicc&é in genere . Reíp. ncg.patita- 
tcm, quia genus fupremum falciim potctt 
tccipete praedicationem c(lentialem cn. 
tis tranfcendentis, quod non habet d;ffc- 
rentiayquia non eft formaliter ens ; tum 
que pesdieater pcr modum per fe 
antis ; & liveliscam Hurt. ad e(lc per 
fe,cx dirc&é in generc íufficerc pofle de 
altero ciTentialitcr pradicati , & confc- 
quenter diffeentiam » quamuis à latere; 


dici.camen per fe in genere , eft quefti? 
de nomine. Ad 4. verum eít afjumptum» 
fiue dire&é, tué indirekte. ,-vel cedu&i- 
a€. Ad 5.folum ptobat partespertinere 
ad idem predicamétum indire&é, vel re- 
du&iu&, quacenus funt racione totius in 
przdicamento. Ad 6. Chrittum effe ig 
przdicamento tatione natur haman£, 1 
non diuiz vt difp.(eq.q. 1.dicemus ; de- 
inde negatar paritas de linea infinita, & 
de infinito in edientia,qu a linca eífet dua- | 
taxat infinita (ccundum quid, fimpliciter 
tamen e(Tet limitacae, & fini naturcze. 
28 Tandé contra 6.arg. Tumquia pre | 
: 





dicam&um cftcoordinado plurium prae- 
dicabilium fecundum fub, & füpra,indi- 
widuum non eft huiufmodi. Tà 2. Porph. 
claudit praedicamenta genere fummo, & 
fpecie infima , & ad indiuidua defcende- 
re proh bet,quia (unt infinita iuxtá prz- 
ceptum Platon:s, Tum 3: indiuidua ad 
fcicntiam per (c no (pe&ant, ergo ad pra 
dicamenta per fe nó (pe&abuntquz fi 23 4 
parsprecipuilogicz ,&adícientian ot" — ——— 
dinantur. Tum 4.indiuiduu mg en vhi — : 
uoecam , quianoncít de plucibusfecun- ———— 
dumidemnomen,&rauonem,ergonod — 
eft per fe in przdicamento , quia heceft 
vna principalis coaditio. Tandem indi» 
:uidua funt entía per accidens , quia 
ftant ex rebus diucríi ocdinis , vt 
fecunda definitione Porph. Indíuiduwm - : 
e[l , cuius collectio proprietatum, qua im * 
vno e(l,in alio non poteft reperiri. n 
Refp. ad 1. przdicamentum eft coor- 
dinatio non folum przdicabilium , fed & 2 
fubijcibilium,de quorum numero eft ia- ] 
diuiduum..A d 2.im9 debere claudi - a" T 
re, fummo, & indiu!duo, fi cat. n.apex po ! 
nitarprzdicasum , de quo nil aliad dici- | 
tur in re&ta [nea ita bafis debet poai fu- 
biectam,;cui nil aliud fub: jcitür, vc Scot. M ue 
doccun acit. Porph. ita fecitquia emu- / 
merarc folum carauit prz-dicata elfcatia- 


E: 











112; & Piato indiuidua in prdicam. recé ; 
(ere vetabar, quatenus iafin ita (ánt , non Y 
Quatenus iadiuidua quo eciam (&afu non 
€ft nece(fe (pccics in praedicamento recé 4 


fcre neges numctan4o ; vcl Porph.tan- 

tum volux diuitionem, qua fic per dies —- 

rcnias,non jrogre 4i vica pecie. Ad 
: j ü- 





ua" mmo amant 


Uo w- "uameEi—É———————— 


£). LII. Qunmede ponantur impredicám.cMfrt;II.— $35 


3-ficut pertinent ad. predicamentum vt 
fubiecta Lars oes omnes. gradus fu- 
eriores,ita ad (criem przdicamentalem: 
peers velut id,ex quo vt ex fundaméto: 
zdificium priedicamét conftruicur ; nec, 
efi neceffe , quacunq; in: predicamento: 
ponuntur, immediatéad fcie nciam perti- 
nere. Ad 4.iliam folam;effe conditionem 
corum , qua ponuntuc in: prz: dicamento: 
vt gradus prz dicabik s& communes, nó 
indiuidui quod folum ponitur vt fubijci 
bile. Ad 5. ratio indinidui non cófiftit 1n 
ptoptietatibus extrinfecis, ied (olum 
includit naturam; & differentiam indiui- 
dualem;definitio Porph.cft quedam no- 
tificatio indiuidui à pofteriori.. 


AKKTICVLVS II. 


Conffrutiio v edicamenti in terminis: 
abflra&lis » vel concretis de-- 
terminatur - 


Dess in prdicaméto fübffatiae 


naturas di(pon debere in. cocre- 


— to;in predicameotis veró'accidemiiü in ri 


- 


gpre reponi debere imab(tra&o: non vlti 
mata abftraGione , e ipe demie 
etiam in: to poffent: col . Et 
quidem de fubit antiali przdicaméto do- 
eet ipfemer vías, videmus.n. in eo geme- 
ra , & fpecies difponi nominibus concre- 
tis (ubttanria, corpus viuens,animal,ho- 
mo;& ratio eft , quia re$ nom difponun- 


 turin preedicam nifi quatenus gradus (u- 


perior poteft efsétialrter dicr de. inferio- 
ri& inferior talem pradicationem fuíci- 
pere ,at in abíl ra&o fieri nejucunt tales 
przdica: ioncs,non.n.dici mus humanitas. 
eft animal t55 , «uia natura fic bgnifica- 
tz babent rationem parcs,X enusancó- 
pletiyat iv concreto haben: ratiomem en- 
hes me & totalis , vt diximus dilp. 
praced.q.r.ar 4. X ex profe(lo agemus 
difp. 10.q.5. nam cum natura fubitantia- 
lis nata fit cfle in (u, potito, inquo fuum 
bubet co: plememum, .f. fubuftentiam, 
ftauimac d (uppohico abitralitur, babet 
ranonem parc s,& torag metaphylica. 
39. Sccundó. g accidécia debcat n me 
dia abftrachone reponi , mnitcfté Ret 
«x d icédis dif. 10, cit nam ab fracta me- 


dia abftra&tione funt termini illi, qui à ft 
bic&o abftrahunt, quod in concreto có- 
cernunt,fed nomab inferioribus, vt albe- 
do abftrahità ligno;per album conmota- 
to.fed non ab hac;vel illa albedine , vltí« 
ma veró abflractione bte et pos 
ctam ab indiuiduis pra(cindit. ,, vt albe- 
dincitas,dcbentágitur accidentium. prg« 
dicamenta in terminis media abflractio- 
ne abflractis-di(pom,vt docet Sco. q. 1 f-- 
Vniu; poft.refp.ad 2.princ.& q. 1 r.predi 
cam. poft. rcp. ad 3. & probarar auth, 
Arift, qui multa przdicamenta acciden- 
tiumrita difpofnit, (pccies n. quantitatis» 
& qualitatis (nb nomine abftracto refert. 
lineam , fuperficiem, fcientiam , egritue 
dinem, &c. Tum quia przdicameptum 
e(t coordinatio pluriü in tali ftatu ,.qa 
fuperiora ies przdicari per modum 
gencris, vcl (peciei , fed termini acciden- 
tales media abflractione abftracti adhuc 
permanent in tali ftatu, (ignificant .n.for 
mas accidentales per modum per fe cxi- 
ftentis,& completa naturz;quod non Có: 
uenit terminis vItimaté abíiracts,nam yt. 
fic tignificant formas vt incompletas, & 
per modum parus; cum ab omni habitus 
dine im ratione. habentis prafcindant « 
Imó quia coordinatio pre dicamenti eft 
ordo quidam effentialis intcr. pradicat 
fuperiora& inferiora, & per accidens fe 
haber ordo ad exerancum potius przdi- 
camenta accidentium difponi debent im 
terminis'abítra&tis, quibus praícinditur 
à quolibet ordine ad cxtraneü (ubiectü ». 
& ordo effentialis inter fuperiora, & m- 
fcriora denotaturquàm in-concretis,que 
ordinem dicunt ad (ubicóétum. e 
31. Tertio tandé noncxcludimus ons 
nino cóctcta ab ; (Lis przdicamentis,nam. 
Scotus cit.quamuis fimpliciter I 
dicat ab(tra&ta accidentium ordinari 1m 
pradicamentis, addit tamen ctiam 
crcta poffe per Íc ordinari ficut Means 
& interius ,, non quidem concretum f 
abftraéte,vt album fi ub qualitate ed có- 
cretum inferius fub cócreto fuperiori t 
album tub.quali, vulr itaq; pra dicamen- 
tum acciécnüum;velcotum imabiliactos 
vcl tomum concreto potic rc&te contti- 
twi:binc Agfa. vlt. de Monta die 


$36  Difp.VI. Dc PredicamentisisGimmunls 0 


dentium praedicamenta in concreto re- 

cepfait , & inprédicam, qualit. etiam de: 

7 egit fub nomine concreto. Tum quia 
1 


quid obftaret;aut effet, quia concreti 


efl en: per accidés,vtvniucc(aliter Arift. 
dixit de quocunj; concreto accidentali 
. Met. z. aut quia non poteft pet fe fub-: 
ijci& pradicari; fed primum nó obftat , 
quia licéc fumendo concretum accitéta- 
Je pro aggregato ex €quo;ex fübie&o ,& 
forma,quomodó de llo loquebatur Ari- 
flot. cit. non poffit definiri , ncc poni in 
przdicam. vc notat $co.q. 1$ Vni. ad z. 
zameh formafliter,vt dicit formam, & pro 
tonnotató fübicétum,nonett ens per ac- 
cidens ; vt fzpe dictum clt : Neqiper fe 
nitas accidencis excluditur per a&tualem 
dependentiam ad (übre&urn, quia fübie- 
tum non pertinet ad intelle&um eius vt 
pars, fed vt terminnstalis dependentiz . 
vt Sco.docct 4.d. 1.4.2. A. & q. 8. Vniu. 
infine: cum ergo termini (int in prdi- 
«ar. ratione faorum fignificarorum for- 
ium,non matcrialiü, vt notat Tar. q. 
procm.ad predicam.dub. 2 albüerit for- 
fnaliter in przdicaméto qmilitatis. Neq; 
&t impedimentum oriri potcft ex 1. cap, 
&ria criam in concretis accidencalibus dà 
tut przd;cationes per fe fuperioris de inte 
xiori,vt album e(t coloratüalbuim cft qua 
Ye,vt Scotus docet q. r. Vniuerf.vbi ctiam 
fiotar à talibus concretis ad abtiracta te- 
inerc cóufcq.vt album cft quale;crgo albe 
do cft qualitas ; vnde r. Top.c.vk.ait A- 
fiftor.alburrcontineri fub colorato,tan- 
quam fpeciem fub genere . 
* gz Cótra arg.pamo;quód n6 poffint 
inabüracto difpont ; Tumquia vtficfe 
ibent per modam partis,vt fant abtira- 
fübftantiahia , pars veró non potett 
toto przdicari. Tum 2. accidentia de- 
ent poni in przdicam. eo modo ,quo de 
fubflantia pradicantor,quia pradicamé- 
a accidentium diftingauntur per ordi- 
em ad (übftantiam,vt diximus; (ed prz- 


itatis,veflisin przdicam. fübftamn- 
tiz , ergo hac altim neceífe eft con(ti-* 
tüere in concreto, Tum 4.. modus inheré 
tie , quo forma accidentalis inzft (ubie- 


Go; pcttinet ad idem prz dicam. firi acci 


dentis,at hic modus fignificarur: per.nge 
men concretum , quod concernit fübie» 
Gumnon per abítra&tum , quod à fubies: 
&o prat(cindic. Tum 5: ficuc fe habet (ub. 
fiftentia ad naturas (ubitanciales; ita in-- 
hzrentia ad accidentales, (ed (ubttantias 
les quamuis (int magiscntia , & perfe- 
&i0ra , nibilomtinus vcab(tra à (ub. 
fittentia, (ant catía incópleta, multo ma- 
gis aecidentales., vc ab'trahanc ab. nha 
rentia: ma. paret quia ficuc natura (uüb- 
ftantialis completur vltuna.é per (ubü- 
fteatiati;ita accidentalis pec imhzrentia. 
Tandem connaturalius. cft accidenc cife 
iafübic&o, quàm abillo pezfcindereserce 
go (alin re& us prz dicamenta acciden- 
tium difponentur per.concreta, qua oom — 
folum otdinem ad infcriora, fed eua 
fabie&a tigniftcancy] üàm per 
qua à (ub:ecto preícimdunt, — 
33 Refp.ad r.accidés vltimaré 
&um effe quid 1zcompletum: , ' 
dia abtlra&tioncabftractum , 
in te lit pars concresi ad (ub 





bet ta nen modum fignificandà totius. ,, 
quia cft concrecum ad (ingulace, ea. 


! 


[cinditab ordine in ratione babentis, vt. 
tzpé dictuas cft,non fic abítra&ts (nba 
tialia quz licec dicam ocdinemad pro- 
pria indiusdua, vnde hzc ef veras hzc ha- 
manitas eft humanitas , bzc ananilikas- 
e(t animalitas,non tamea ifLi, am initas. 
eít animalitas , nam. animalitas tocaliter 
ptrzícindit à (pecicbus. Ad.1. neg. ma- 
quia licec diuifio prazdicamentoram. ac 
cidencium facta fic juxta diuer(irm ordi - 
nem;queim dicua: ad (ubtitanuam , coor- 
dinatio tamen eorum in fuis pradicame- 
tis non eft fa&a , quatenus pra dicantus 
de fubftantia in. quale accidencale , fed 





dx "dicamar de fübüantia in concreto; nó in 
(0. Jabffracto,erzo &c. Tum 3. formz quo-. 
— — . ""yundam predricamentorum.f. Vbi, Situs , 
ve : s uel ,& habere , frabitradté (uman - 
"tur , incladuntur inalijs przdicamentis , 
Wempe locas ; & tempus in. predicam, 


quacenus praedicancur inquid dc (uis. in» 

tetioribus : tam quia licéc accideatia 10 

abítracto nó afliciant a&ualitec- (ubáan- 

tiáso fliciupt tamen aptitudinalicet , un? 

etlam in aliquo fen(u actualicr , dicimus 

€ninqu9d corpus habet quancitaté due 
t 





Q. III. Quomodo ponantur in predicam.cidri. 1. 


bet albed: nem; fimiliter quanucas e: tco 

dit (ubic&tum, qualitas afhicit, &c. Ad 3. 
n«g. affumptum ; quia illà etiam quaruor 
przdicamenia in abflra&o fumpta. funt 
diuerfa à predicamenro quanctaus , & 
fabftantiz , «à praicferam varios rcfpc- 
&us extrinfecus aducnientes , vtanfra in 
fu:s locis videbicur. Ad 4.neg.ina.vniuer 
faliter, quia :nhzrenua , quando ett rca. 
liter ab accidente diftinéta , eftin prz- 
dicam.habitus,vt ibi dicemus, &'folü de- 
nominatiué vagatur per ilia prz dicamé- 
ta, vt docet $co.4. d. 1 2.9. 1: negatur etià 
mi. quia vtro«uc modo fignif;catur , vo- 
catar .n. predicamentum habitus , & ha- 
bere. Ad g.negatur patitas,quia e(fentia- 
lior cft habitudo naturz fubítant'alis ad 
proptiam fuppolitam , quod eft eiu(de m 
przdicament: «quàm accidentis ad fubie- 
&um,quod ett ipfi extraneum quare fta- 
tim ac natura fubítanualis à (uppofito 


^ yrzícindit , cenfeiur incompletum ens , 


faltim in modo fignificandi , non (ic acci 
dens , quia adhuc retinet habitudinem ad 
interiora ; neque in hoc attendi debct 


qmaior , vcl minor perfc&tio :n entitate , 


nam adhuc hamanitas vt quid incomple- 
tü c(t perfc&tior accidente in concreto , 
od habet modum completi entis , re 
picitur .a.'ad modum fignificandi, non 
ad rem fignificatà, Ad6. patet ex dictis , 
de rationc .n. przdicamenti ett predica- 
tio,& (ubiectio cffentialis, & qu:dditati- 
ua,non accidenialis,& qualitatiua; aliter 
pradicamemtum accidentis non deberet 
conítitui ex generibus , & [pecicbus acci- 
dentis inter (e ordinatis fecundum füb , 
& fupra,(ed ex accidenre, & fübic&o, in- 
ter quz cadit przdicatio accidentalis. 
34. Secundo arg.contra diipofiionem 
intermin:is concrcus. Tum quia Sco.ipfe 
q.1$. Vniu.ait,concrcta accidentalia non 
tlie in gencre , nifi reductiue fimpliciter 
uendo. Tum 2. Atifl.3. Top.c.1. ait 
iuttitiams non iuftem cite 10 predicam. 
Tum 3. concreta nO potlunt cüe genera , 
& (;ecies,quia ca folum potfunt genera , 
vcl fpecies c inari quz figoificát na 
turam per fe ftantem , & non alieri adia- 
€entemyaliter pre dicarentur in quale ,nó 
in quid accidenua verà in cocreto ligai- 
Logica . ; : 


$37 


ficant naturam non per fe ftantem , hinc 
Arift. 2. T0j.c.2. ait coloratü non dici de 
albo ranquam genus, fed denominatiué. 
Reip.ad i.& 2. vel loqui Scotum, & 
Arift.de cócreto pro aggregato, ycl quia 
ron eit in predicamento, ni(i ratione for 
m (igniticauz , & quia coordiDatio cone 
crctorum pendet à coordinatione forma- 
rum , ficut vniuerfaliter verum eft deno- 
minatiua pendercà form.s denomináti- 
bus. Ad 3. dicimus probare folum in ri- 
gore debere ifta predicaméta in abítra- 
cto con(litu:, adbuc tà etiam in concreto 
poffunt conflitur,nam concret, licét vt 
refpicit fubiectá babeat rationem qualis, 
attamen vt refpicit inferiora ratione for- 
mz,quàm forvaliter importat, habet ra- 
tionem quid , nec vt adiacens prdicarur 
dc inferioribus , fed vt elfentialiter inclu- 
fum. Arift. auté fumpfit album , non pro 
formali, (ed' pro materiali , & (übie&o 
quomodo coloratum denominatiué di- 
citur de illo .. Declaratur amplius hzc 
folutio, ,uiaalbum, & nigrum , fi conli- 
deranuur vt talia formaliter, nó veró pro 
- ut connotant fübie Cum, coloratam prz « 
dicari potefl de 1pfis per modum generis, 
& fpeciei , interroganti AIOROP Sid fit 
album, vel nigrum fic fampta,bené repo 
detucquod cit coloratum , vndé licet fit 
concretum adiectinum; attamen nO prz 
dicatur per modum adiacentis, nili refpe- 


* &u fübie&orum de quibus accidentaliter 


predicatur refpectu veró inferiorum pre- 
dicatur e(fendaliterjac per modum pet fe 
ftantis; licet connaturaltot modus cócre- 
torum adiectiuorum fic. praedicari. per 


modum adiacentis . 


QVAESTIO IV. ; 


De diuifionibus , & regulis an- 
tepredicam. ^ 


35 q)OR definitiones vninocorum "T 


quiuocorum , & uo- 

rum, quas dip. 2. explicauimus » fubdidie 

Arifi.in Antepradic. duas diuifiones , Sc 

duas rezulas , dc quibus erit Ícrmo in bac 

quzitionc. . r "vpn 

Prima diuifioeft corum , quz dicun- 
tur» nam alia dicuntur , cum coin 


Vu: psc 





$38  Difp.VI.De "Pradicamentis in Communi. 


fic, vt homo albus , alia fine complexio- 
me, vt homo equus; & valet hec. regula 
ad d:gnofcendam conditionem eorum y 
Quse in pra dicaméto repom debent, que 
eft incomplex'o , vt diximus q. pra'ced. 
árt.1. ac proinde Arift. incomplexa .po- 
fica diuidit indecem praedicamenta . Ex 
quo deducitur , hanc diuitionem princi- 
paliter effe rerum, feu conceptuum obic- 
&iuorum, & minus principahter vocum, 
quatenus pereas (igmficantur res , & có- 
ceptus, nam fcientia przdicamentorum 
non e(t de vocibus; quapropter ly dicun- 
tur in prafata diu(ione id (onat, quod 
concipiüntur , «t etiam dicebamus in de- 
finitionibus vimrimocorum , & a'1uiuoco- 
rum atq; irà fenfusdiui(ronis eric. Re- 
tam alie figmfrcantur conceptibas com- 
plexis , aliz incomplexis; & licét com- 
plexio, & incompletio (in: paíTioncs vo- 
€um, conueniunt ramen primó concepti . 
bus, & complexio , aut incomplexio vo. 
tumyttendimur proprie ex coxnplexione, 
aut incomplexione coaceptuum,itaut il. 
Ja vox incóplexa cenferi debeat y cui vnus 
tantum correfportdet cóceptus, comple- 
Xa vcro , cui plures, vt determigauimus 
in r. p.inft. tract. 1. c.3. 

36 Sccundadiuitio eft eorü, que funt 
quod alia de (ubieto dicumur , & in (u- 
bic&o non funt, vt (obftat; vniuerfales, 
homo;animal;alia infubiectofunt, fed dc 


fübic&o nullo dicuntur, vt accidétia par- * 


ficularia,harc albedo 5 aiia dicumtur de fir- 
bie&o, & (ant in fübiecto , vt accidentia 
tniucríilia,coler, albedo; al:a deni ]z1ec 
fant in (abie&o; nec dicitur de fübicctoy 
vt fingularia (ab(tantiat Petrus Sortes; fin 
qua diuitione (olum ett adaertendum cf- 
fe in (ubicGo;& dici de fütrie&o diuerfi- 
modé (umiab Arift. nam «ffe in fubie Gto 
accipit provera, & reali inhe(ione in co; 
quomodo accidentibus conuenit nan li - 
«ét forma fuübütàárialis fitim materia vc. in 
fübiecto; non tamen inhieliad , vt docet 
Scot. quo]. y. À. (ed per vetam infotma- 
tioncm, nam inlrerere dicit informatio- 
fticim nou per fe, hoc ett, quod inbzrens , 
«um non (it à Gus Gicaphiciter 5fed Lecait- 
1m quid, non facic vnum per fe cam fu- 
Ms4ào ,(cà per accidens ;at forma (ub- 


" 















































ffantialis eft a&us fimpliciter, & cü maz 
teria facit vium pet (e , & ideó non dici. 

tur e(fe inubieGo per inhzrentiam. Di- 
ci verb de (übie&o (fumitur, vt fignificat 
pradicari dealiquo vt de inferiori quid. 

ditatiué . Valet hacc diui (io nedumad di 
gaofcendum difcrimen corüsqua in prar 

dicamento fubflantia reperiücur jab hiss. 
quz ponuntur in przdicamento acciden- 

tis,(ed eram ad cogaofcendam conftitus 

tionem przdicamenti tam fubitantig;qu& 

accidentiam, qma illud cóftituitur ex fübs 

flantijs varaerfalibus , & particularibus s 
& (iiliter iita ex accidentibus vniuer- 
falibus, & particularibus , nec aliud di. 

cend.1m occuttit de his diuifiomibus . 

37 Primaregula anteprzdicamentalis 
eft. Quindo alterum de altero (tzedica- 
tur ,vt dc (ubie&o , hoceft; vt de quiddi- 
tatiué inferiori , quzcunq.de praedicato — 
dicuntur, etiam de fubiecto dici neceffe — — 
eft; nimi homoeflentialrer induditur — — 
in Petro, ét effentia hsminis in eo inclus. 
de:ur, erzo (i homo e(fcaialiter eft anis 
mal , etiá Petrus effcacialirer erit anim 
Valct ifta regiila ad cogaofcendum or 
nem eorum , qui pomintur im predi 
nierito, nani qua in re&a lirica p 
deben: effc effentialiter fubor: 
ut faperiora im inferioribus : j s 
& de illisquiddiatiué dicamur. Ex l$ ——— 
deducitur regulam valere , & tradifolang —— 
de prad:caris effcavialibus — vt 1. p. imft, 
trat. t.c. S. diximus, quia talia funt fape- 
ri0ra cefpe&u inferiorum im linca pras- 
dicamemali; & his quidem ; quz predi, — — 
cato competumet fupponitabfoluté, nó — 
autem vt (upponic fimpliciter, vel quar 
different iam ponant imer prz dicati ipe 
fuay & fubrectum , eft pradicationes m 
fccundis iatentionibus fiunt. per acti fie 
gnatum non y iq; exerceri dcb: buntsaili 
im primis, et (ze pius diximus z quar omnia 
—— éx Sco..9 ptz:dicam.& qui- 
bus obteruatis toluumtu: omm f 
ta,quz contra liinc regulam ficri f, - 
quo autem fenfu poffit exreridi quoq« ad 
prédicata accidenetlia i bid.explicarü eft. 
- Sccunda regola ; Diweiforum genetít, 
& non (abalcermaurm pofitorum diueríar 
funt [pecies, & differenu , vcl vt alij le 


RI. 
lr. 
»9 


-. Quef IV. De diuifion. e) reg. c Antepsádic. — 559 


gunt, diucrfz font. fpecie diffcrentig ; vt 
animalis .& (cience (ibalternorum vcró 
nil proh:bet caídem «ile d:fferentias , nà 
füperiora de inferioribus dicuntur. Valct 
hzc tegula ad cognotcendum ordiné co- 
ram;quz ponuntur in diftinctis pradica- 
menc$,diuerfa .n. przdicamenta diuerfas 
habét fpecies ,& differentias, Circa hanc 
regulam primó dubitari folet ; quid intel- 
ligar per genera. fübalternatim , & non 
fubalternatim pofira; genera .n. alia funt , 
quz in nullo füper:or) genere conuenirir, 
«t fant illa diuer(orum. przdicamentorü, 
alia, qua funt fub aliquo gcnere » inter fe 
verb (e habent , vt difparata,vt animal, & 
planta,qua dicuntur fübetternasquatenus 
in vno tertio conueniunt , ,f. in corpore, 
& in viuéte, quzdam tádem dicütur füb- 
altetna proprijffimé, quia vnum (ub alte- 
ro centinetur vt animal , & viucns. 
Soto, & Complut. hic explicant gene- 
ta fübalterna c(fe, quotum vnum fub alio 
continetur,uon fübalterna , quorum vnü 
non continet aliud, fiue fob tertio comu- 
fnicontineantur, fincin diuerfis fint prz- 
dicamétis;fauct $cot.q.10.predicam.fun 
damérum (fumitur ex 1pfo contexcu, nam 
explicans Arift.quz fint gencra fübalter- 
52, adducit excmpla de fuperioribus re- 
fpe&u inferiorum . Tum quia hocclaré 
habctut in verfione Argyrop. quz cft om 
tibus caftigatior , Quando genera diuer- 
f funt, neque »num ab a'tero contine- 
tur, eorum ét differenti [pecie diffcerut; 
eorum autem generum , n »num 
fub altero contimetur, nibil probibet eaf- 
dem differentias e[fe. idem habet 1. Top, 
€.13.ib1 à pofitione generum ,vbi expli- 


cans Arift.genera (ubalcerna,& non 
alterna, in hoc fenfu,tradit hanc eandem 
tcgalam, & doctrinam . 


39 Cómunisopinio , quà tradidit Ta- 
tar. m fumm.in ex pofit. huius regulaper 
genera fübalterna intelligit ca , quorum 
vnum fab altero cótinetur , vcl ambo füb 
tertio, non fubalt rna vcró , quein 
conueniunt ; Fundatur in hoc, quód exé- 
plilicans Arift, de generibus non fübal- 
cernis mentionem fecit ; de his, que praze- 
dicamento differunt, vt animal, & fcicn- 
tiaj tum quia 6. Top.c.2.loc.41. quz: (ub 


nullo quód gcnera alia funt 
alia inadzquata , de qui 


, 


tcrtio continentur , fabalterna vocat, de 
sce docet , non implicare haberc dií- 
crentiam coem, ergo cum hjc ait &cne;a 
(übalerna habere cafdem fpecie ditfcicn- 
tias , €t de contentis fub tertio intellexi: . 
Awuan;é quia rcgula ifta de genctibus 
füb tertio coi contentis intellecta in vno 
fenfu eft vera , in altero falfa, vt videbi- 
müs,ytràque cxpofitionem poffumus ad- 
miucre?& qp per fübalcernagenera intel- 
ligátar , qua (ub tectio conupcntur quà 
ad illas differentias , quas po(funt habere 
€ócs; & quód per no fübalterna accipiat » 
meia vnum non e(t fubaltero ; fiue (int 
ub tertio, fiuc nó,ex plicando reg.lam in 
eneribus fub tertio contentis quà ad il- 
las differentias, quas nequeunt in cói pof 
fidere; eó vcl maximé, qp ia textu vtragi 
expofitio fundamentü habet, vt vidimus j 
quapropter explorare debemus quà ve- 
riratem babeat hzcregula , przcipué ia 
generibus füb vno zertio contentis , de 
uibus eft maior difficultas; non quidem 
c conftitutiuis illuus generis communis, 
ha namque omnibus inferioribus conuc- 
niunt vt diffcrentiz conftitatiug viuen- 
tis conueniant animali, & planta , (ed de 
diuifinis, an .f. differenti diuifiuz ge- 
neri$communis conuenire poffiot indif- 
fetenter generibus cótentis (üb illo coi. 
40 Prima opinio cft affirmariua , fed 
Authores iftius opinionis dioifi funt ; ali- 
ui n. indifferenter de qualibet differen- 
tta loquuntur,; eo quia putant nullas císc 
differentias proprias vnius Ípecici cófti- 
tutiuas,& vnius gencris diuifiuas, (cd quà 
libet communiorem cfic fpecie , & folü 
adaquati cü illa, quatenus eft alteri con- 
iundla differentiz , cx: qua combinatio-. 
nereíultat adzquarum conftituriuü fj 
€ici ; ac proinde admittunt eandem di 
ferentiam pluribus generibus. pofleaduce 
nire, illaque diuidere ; ita. Auería q. 15« 
Log.fe&. i. nod: vni. c.de di 
fc i 


8.qui alios citat. Ali A ita 
non polunt habete communcs frecies, 
concedunt in 
ie rcperii policy in qua deicédanc 
iicrentuas inadz quatas; unde licét 
Vu à mera 


"NS 


vna 


fac 


l. 


LJ -- 
3 


OU Wo 
Lue 


iui 


* L4 


549 
fixa difparata haberc communes diffc- 
tentias , admittit tamen continere fub fe 
communcm fpcciem , quam inaditquaté 
contlituunt,dc qu busnon erit verum di- 
«cre , quód generum ad inuicem non (ub 
ordinatorum diuerfa (int fpecies ; ita 5 
Arriag.di(p.8.Log.fc&. 1.fub fe&t.2. Alij 
ditiinguun: de differcntijs,& generibus, 
nam quz dam differentig (unt vniuerfa- 
les, gor totam lineam przdicamentalem 
unt, vt Corporeum, & incorporcum 

in przdicam. fubftantiz,& gencra ab il- 
lis conftitata d:cuntur. vniuerfalia, quia 
totaliter Jineam. przdicamentalem am- 
le&tuntur, vt corpus , & (piritus ,& dc 
iftis verum cft,quód non habent differen- 


tias diuifiuas fuperioris generis cócs,quia 
. talcs (unt illz vniuer(ales formaliter op- 


ofitz, quz nequeunt in codé repctiri;a- 


- dig (un: differentiz particulares, partica 
- "late genus diuidentes, & de iitis verü e(t 


pofie pluribus generibus infcrioribus có- 


' uenire, refpc&u quorum non fe habebüt 


t difterentiz adequate coftitutiuz , has 
«n. afferant non poffe e(íc cómuncs , fcd 
inadaquaté,& non vltimaté ita Rau,hic , 
& Amic. af(eront exemplum de quanti- 
«tate;quz primo diniditur in permanenté, 
& (uccefliua,qua genera habent cócs dif 
ferentias. f. córinuiy& difcreii , qua (unt 
t diuifiuz quantitatis in comuni, nà da- 
tur quantitas perganens continua, Vel di- 
fcreta, & quantitas iucccfTiua conma , 


" wel difcreta,confentit Ponc. difp-7.n-46. 


Secunda opinio afferit , quodlibet gc- 
anus habere proprias differentias diuili- 
mas jitávt.vna diffcrenua fit vnius tantum 
generis d ufiua ., & vois (pecici confti- 
*tuuua,ita Doctor q. 10.przdicam.q. 27. 
"V niu.& 2.Poft.q.58. & alijs inlecis infra 
it. efta; apud Antiquos communis, quà 
«x Recentioribus (equuntur Mor;f, difp. 
3. Log.q.6. Conplut. hic; Pafq. tom. r. 
€Mecdifp.61.67.& 68, Pro cuius refolut. 
^ 4t Dicimus prymó , genera diuetíoiü 
przdicamentorum nullam babere com- 
munem differentiam conf(litutinam, aut 
diuiiuam , ncque. communes fpecies; 
áta Sco.ci.& 2.d.5.q.4. D. Probatur,quia 
praedicamenta (unt impermixta , itavt 
&num etfcnualiter non parucipat natura 

| $ Es d 


- 
— P 


Difp.J/I. De Pradicapsentis in Communi . 


alterius , ergo quz fub ipfis continentur, - 
nullam habcbun: d.firrcotiam cóem, nec 
conflitutiuam, nec diuifiuàa ; fapponimus 
-n. nunc decem genera non habere (upra . 
(e aliud genus,na (i velimus loqui infen- 
tentia admittenre vnum , vel pauciora , 
quàm decem przdicamenta ,. fic de illis 
idem iudicium faciédum eft , ac de gene 
ribus (üb communi tertio coaftitutis ,de 
quibus in feq. concl. ex quo paret alias 
pats de fpeciebus, nam fpecies nonnili cx 
genere, & differentia coale(cunt, ergo ex 
diucr(s generibus , & differenrijs diuer(a 
quoque ífpeciesconfiruuntur, 
41 Dicimus 2.geneta iater fe fübordi- 
nata comunes habent omnes diífereniias 
fuperiorum generum conftitutiuas,quod 
ctiam eft vcrum de generibus füb cói ter- 
tio cótentis; quia clecitind in diffecécia ^ 
illius certi conttitutiua; eft cóis cü Ari(l. 
hic,& patet, ná animal includit oés diffe- 
rendas, (. corporcum quz e(t conttitu- 
tiua corporis, animarü , :,uz eft coltitutis - 
ua viuenus, & fentibile, quie cft propria 
ipfius animalis; (i militer animal, & pla 
habét diftereacias cóitituguas coi 
i& viucnus. & fequitur ex prima T 
Quando alteri de aliéro predicat X 
hinc cá dic mos horum generum eafden 
c(lc ditfcrenias conttimutiuas mil aid. 
fignificatur, quá rationem generis lupes 
tioris inueniri in inferioribus, non veró 
differentiam. conftitutiui generis fupe- 
rioris elfe vitimaté conitiruriuá generis - 
infcrioris,hoc.n,cftimpoffibile.Scquitue 
etiam gencra inter [e (ubalterpa. particie 
pare aiiquas d.ui(iuas (aperiorüs nà ani- 
malex diuifiiuis fubitanciz h:.bet corpo 
rcü,ex diu .fiuis corporis habet animati » 
ex diuifiuis viu&tis habet (enfibile ; quod 
etiam elt alicrendum de alijs (ub tertio 









' cóhtcátis , quz habent commuaes diífc- 


rcntias diuiliuas, que gegera'conftitüunt 
in illis inclu(a j praeterquam diuifiuas 1m- 
mediati generis fuperioris , v.g. animal 
«& planta babeat communes diifcrentias. 
diuuiuss fubftanue,X corporis, puta COE - 


reum , & animatum, nontamenbas /——— — 


t communcs differentias diuttiuas vi« 
uentissvt eít,(cnibile, & vcgcetabile, 5» , 
vrmoxdicmus, —— c mpm 

^4 Di- Pi : 


I 





p 
TAX 


PV 


^ 


| t Duft. IV.De divifonib. evregulis e dntepr «di. ^ 


-— Dicimus 3. nulla differentia diuifiua 
itnius generis poteft efte diuitua alterius 
- generis , fed quelibet determinatum fibi 
genus vendicat, ita Sco.cit. quam probat 
q. 10.przd. fi eadem differenua fiue vlti- 
ma,fiué nó vltima aducniret pluribus ge- 
neribus, (equeretur idem fpecie,vel gene 
re inferiori effe in diueríis gener bus non 
fubalterdis,quod implicat, quia idem fpe 
€ie,vel gencre inferiori habet vnam císé- 
tiam , genera autem non fübalcerna , (ed 
difparata , ctiam ciuí(dem przdicamenti, 
non faciunt vnam ctfentiam , vt patet de 
animali, & planta;fcquela probatur;quo- 
rum c(t vna differentia ;|vna eft entitas 
fpecifica , nam vnitas fpecifica nonniíi à 
ifferentia potefl prouenire , in caíu vna 
e(Tet differentia. Dicesa iefle diucrfitacé 
nercum; ideo conftituta non eífe ciu(dé 
peciei.Contrá;genera funt rationes con» 
ucniendi in (pecicbus, diffeietiz funt ra- 
tiones difconucnicndi, hinc genus dicitur 
à differentia contrahi , clc magis vniuer- 
fale , differentia minus vniuerfalis : vnde 
ger diffcrétiam magis accedit ad cffe in- 


. diuiduale , co qtia eius communitas per 


differentiam reftringitur ; qua ratione die 
citur genus inquid pra dicari , differentia 
in quale, & per modum adiacentis ; ergo 
ab illis generibus non poterit prouenire 
differétia [pecifica ; imó fi hocafferatur, 
potius illa differétia fe haberet vt. genus , 
quia omnia generis attributa illi copete- 
ret, gencra vcró fc haberet vt differciig, 
Refpondet Auerfa cit. & (c&t.5. nullü 
efle inconucnicos idem habere modo ra- 
tionem generis, modó raüonem differen. 
tiz modo cGcipi vt cóius,modó vt minus 
communc;quia genus, & differentia non 
funt quz dam entitates ex natura rej di- 
functz, fed vantü virtualiter , vnde ad li- 
birum poterit intellectus nofter formare 
diueríos conceptus srn diuer(as a (fi mila- 
See af ceucmentaedquis habet ea- 
dem (pecifica patura refpcótu dimerforü. 
. 44 Contra T sia icipon Gers n à 
argumenta probantia di 10n€ for- 
male M dr gradus metaphylicos . 
Tü quia admitla funda rali diftin&io- 
nc » adbuc efl talia , ná dittinGtio rationis 
rat iocjnata per boc diifcita diftünétione 
(o ka. | 


rationis ratiocinantis,quod illa non ad Ti- 
bitum noftri intelle&us poteft tribui re- 
bus, & inter aliqua conc.pi (zd neceffi- 
tatur intelle&tusad tales vel tales conce- 
pius formandos ex fundamento reperta 
in re, non fic cuenit in dittinctione ronis 
ratiocinantis ; cum ergo per Aduerfarios 
gradus mctaphyfici diflinguátur ratione 
cü fundamento inre , neceffarió concipi 
dcbét deterniinato modo,& nO ad libitü 
intelle&us noftri .. Tum quia ex 7. Met, 
41. & 43. definitio dicitur per (c vna, 
quia vna pars eius cft per feactus , altera 
per fc potétia, (cd f1 ex noftro capite vna 
pars dicitur actualis,altera potentialis, & 
non,quia fic exigitur à parte rei,nulla ef- 
[et pct fe a&us, vcl per fe potentia , fed 
qualibet ciiet per accidens a&us, vel peg 
accidens potentia , quia nou ex fc ipfis, 
fed quoniam (ic à nobiscócipiuntur. TG 
quia vt arguit D'o&or quol. 1.P.qualis oc 
do perfe realis effet inter aliqua, (i eflent 
realiter diftin&ta, talis pcr (e ordo eft in» 
ter ilia,correlpondens, illi di(tin&ioni » 
quam habent, puta rationis, fi diflinguae 
tur ratione; (ed fi genus, & differentia e 
efsét à parte rei diftincta,neceffarió prior 
e(let ratio gencris, & vniuerfalior , ratio 
veró differentiz poflerior, & minus vni- 
ücríalis,& hoccx proprijs rationibus fot 
malibus ipforum ; crgo & fi ratione po« 
nautur ditlin&a (emper ratio gencris de» 
bet concipi, vt prior, & communior,non 
autem ad libitum n:; ftrum ; mai patet,ná 
ideo conceptus diuinz effentiz concipi- 
tur vt prior quam fapientia diuina ( quae 
per Adueríarios ratione diftinguuntur ) 
quia vbi ifta realiter diftinguuntur , vt im 
crcatis,eflentia clt priorjquam fapientia, 
& quz iiber alia attributalis ratio. 

Aliter teípond. sfl'umptum- yalere de 
dificientjs conftitutiuis vltimate fpeciae 
rumynon dc diuibuis communibus. Con- 
trà qualibet differentia hobet , vt fit diui- 
fiua generis, & conftitatiua fpeciei, fi e 
vluma;l peciei intima, fi non vltima, fpc* 
cici fubalternz,yt (eq.concl. dicem 
go.quaübe: ncceffario eri minus cómue 
215,qUÀ genus, & non poterit nii vni fub 
alicrno gencri conuenire » non. «n, datur 
diffcrenua aliqua , qua fit diuifiva genez 
T Yo 5 m5 


fas  Difj.VI.De Predicametisin Comum: ^.^ 


tis, quin ctiam aliquá fpeciem confliruat: 
hoc .n. eft diuidere genus.f.facere, vt id, 
quod erat pluribus comune cffentialitery 
conueniat cum illo addito vni tantam. 
4$ Refp Run.d:fferentiam diuifiuam 
ü gcnere conflituere propriam fpecienr 
adzquaté,cá hoc tamé flat, qnod inadz- 
quate conftiwat illa genera. inferiora. , 
quibus conucfiit , vt fücceffio aduen;ens 
quantitati adequate conftituit. fpeciem 
quantitatis fucceffiuz , & quia cft com- 
munis continug,& diícreta idco confti- 
tait illasinadequacé,ade'juaté tamen có- 
ftitauntur à ditcrenup proprijs vitimis. 
Cótrà: vel illa fpecies intermedia ade- 
quaté conftituta per differentiam diuiti- 
gam qualis affi ematur quantitas fuccetfti- 
tia, vcté fe habct vt quid commune poten 
tiale ad quantitatem continuam,& difcre 
tam, per continnitatcem , & diícreuonem 
diuilibile, & cotrahibilead illas fpecies, 
Wt ad inferiora; & in hoc fenfu non difpu. 
tamus, quia effer diccre gencra inferiora 
habere füpra fe genus , à quo inadaquate 
conftitauntur, quod efl verum;vel non fe 
hibet vt genus fuperius, fed potius vt dif 
fcréria conflituens inadequate ex (c mo- 
tur, oti eft fpecies quantitaris continua 
fucccfliae , irauc fjmul cum continuitate 
diüidat quaritiratem in communi , & có- 
ftituat fimul cum illa viotum , & in hoc 
fcntu coincidit cum illa opinionn ponen 
tc differentiom vltimam nom effe vnam 
fimplicem differentiam , fedex pluibus 
«ombinatam, quam opinione ipfe 1: uuius 
«onfütat, X nc sconclaf. feq. nam conti- 
nuitas hoc modo non pcfftt e(ie ade qua- 
te conftitutiua motus, ficx aquo concur. 
tit (acceffio ad contra&tioncm quantita- 
Lo commani , & conflitutionem mo- 
itaut vna finc altera non fuffic:ar. Tà- 
dem principaliter conf.quia ficut in phy- 
ficisin fententia ipforum admittentium 
lures materias diuer(z. raticnis in cele- 
ibus, & (ublunatibus ; nom poteft ma- 
teria caeleftis intormari forma füblunari 
mec (fublunaris materia forma aliqua coe- 
i proptet ordinem intrinfecam,quem 
inuicem dicunt , ita quia genus fc ha- 
| Yt rnatcria i| ica , & dificren- 


tia vt forma nictaphytica & vnum geras. "tfe 


eft alterius rationis ab alteto,nom poterit 
diuidi, & actuar: per differériam alterius 
«ris fed quodlibet petit propriam di" 
tiam,& hzc proprium genus, 
46 Dicimus 4. quamlibet fpecic tàtm 
infimam; quà fubalternam non conftitui 
in proprio cíTe per plurium differentiatü 
combinatiónenr, & vríioncm , quarü (in 
gola alijs (pecicbus finr communes; fed 
fimul fumpta nonnifi in fpccie,qua con 
ftituunt, imeniaritur;(ed con(litui detet- 
minata differentia. fimplici , quat ita. fit 
ptopra illius fpeciei vt non fit alterius, 
fed cum ipfa adzquetur , & conuertaturz 
conftitui quoq; determinato, & certo ge 
nctc proximo , qued vnur crit, non 
ra; clt Scoti cit, &in 4. d.11.3.3. CC. 
vbi docet rerum differentías fumpliees ef 
Íe & in r.d.11.q. 2. C. vulehiominé per 
esos cp non folum abhis d;ftin- 
ui, quz (ub eodem g:ncre proximo có« 
Lage som , led edaà lapide, licét nonadz- 
quaté,& claré d. 8.q.3.in fine Prima pars 
dc differentia prob.ex 7. Met.45.vbi do» 
cent artem conftruenda delinitioms ait 
tandem dimdendo gencra deucniri ad 


timas differencias , & indiuifibiles. Tu 
quia quzlibct ilierum differentiarum: - ^ 


quibus combinauo 1lla coalefcit, Gom 
determinata ad banc fpeciem, cumquz- 
libet ponatür cxcddens,ergo neq ; cómum- 
étz poterunt dici ad hanc. (peciem: 
minat , Prob. conícq; pcr itlamc 
nacionem differentiz 1llg nomamittunt 
proprias entitates , quarum qualiec po- 
nitut indetermina:a , ncc per ibam come 
binationem aliquid de nouo aduen,t; ni 
vnio , quz cft ccípe&us quidam non has 
bens vim determinandi, (icut (i plura ge- 
ncra difparata (imul vnirenrur; ex il 


vnione non refültaret aliquod determi». 


natü, (cd c(fent adhuc plura radetermina- 
ta vnita, co quia talia inier ic, ergo 
in combinatione ditferentiarüm debet 


affignari. necetlánó aliqua. detcravunata 
diffcientia , qua conftwaror fpecies, & 
hzc ecteonuertibilis cum ipfa ; vt eue- 
niti combinatronc gcucris , & ditfzrene 
tit j €x qua idco determinata 1alurgit 
fpecies , quia & i genus üt quid commu, 

& indeterminatua; adeft tamen ip(a 














differentia determinant qx li non dc- 
fcrimiaret y quontumcanque vniceatuc, 
fiup quain cefaltarec( pecics . 

- 47 Hirecratio, quam fuse profequitur 
pa qual . cic. adducitur a $co. q.5 8. Poft. 
in oppoltü, quarens n. ibi , an quxlibec 
pars definitionis fit in'plus,(eu commu- 
nior,quàm d.-fiuitum, pro ncg iciua parte 


arguit » jud (i non cft aliqua pars con- 


crabliscam definito , non effet aliqua 
cau(4 , cur tota definitio conuertatur. Et 
fi diceretur, gy ex hoc, gy vnü additur alcc- 
ri,vnum per alterü dererminatur. Con- 


tra arguit, nihil additum alteri determi 


nat iplum ad aliquid inferius eo , qdód 
addicur , v. g. fenübile additum corpori 
nó determinat corpus ad hominem , qui 
eft inferior fen(ibili, (ed ad animal, quod 
&óuecnitur cum ipfo ; (ed (i qualibet pars 
definitionis eft coómunior dcfinito , nulla 
ipfarum addita potefl deccraiinare dcfi- 


. mitionem ad defiatum ; quod ponitur 1a- 


ferius (eu minus cómune. Deinde refol. 
uendoqueft.renet athicimatiuam partem; 
quando definitum pcr mulcas 
differentias circumfcribétes vItimam, nà. 
«na determinatur ab alia; & affert exem- 
plum de defiaitione reruarij, .(. quàd. ar 
numcrus impar: primus ,' quz definitio 
conuertitur cü tecnario ,& tamen i- 
bet cius pars eft communior üingillati 

fumpta, vt patet: quare ad replicam ait , 
verum efe a(lumptum dequalibet patte 
abíoluie,& ex (e,non tamen vt mutuo, & 
vicitIim aliam determinat ,& àb iila de- 
terainatur,vt patet in exemplo adducto, 
nam ly impar c(t differentiacommunis ad 
ternarium, quinatium, &c. ly primus cft 


' indifferens ad dualitatem , quz ex alio 


numero non integratur , & ad tetnarii 
qui ett primus, quia partes ipfius no funt 
numeri , (ed ümul (umpta determinátur 
ad inuicem, nam ly impar decerminat ly 
Primus; vt ftet pro ternario , non pro bi- 
vario ,.& lyprimus detecmninat ]y impar 
adcernaciüm,;non ad quinatium;quarc ex 
mutuacoatractione fit cotam conucrti- 
bile cum definito , 

^ Haceadem do&trina poteft refponde- 


— fi ptobation: Mus qnod ex mutua có-« combinatam , fe 


tra&tione differentia ille & a nc cun fpc- 


o Que IF. Dc diuifionib. évregaliscfotepredic. $45 


cic cóuectibiles;quauis (cor(im accep: e in 
plus c hibeant ; quod potett con aM ni 
exemplo quantitatis permanentis cti- 
nuz , namha differenti pecmancacia .(. 
& cóxinuitas ting;llazim 1a plus(c habét; 
 permanentia.n. potefl conuenire quan- 
titati difcretz , & continuitas quantitati 
facce (Tiuz, at vt adinuicem determinan- 
tur, & combinantut , conacttuntur Cg 
peremnentiquantitate coatinuà, —— 5 
..48 Sedaduertendum,quód Scotus ibi 
dittinguit de differécia , quo. alia fit 
fe, & eísétialis, alia per accides, & accid 
talis ; de prima ait , quód eft cü propria 
fpecie cóuertibilis neceísarib , & probat 
ex Arift.z. Mer. 41. & 43. vbi ait , quód 
* fuficit definite pec vIrimam differentiam 
'*cuta genere , quia vltima jàcludit totam 
f'ibitantiam defifiti: de 2; concedit poffe 
fcorlia excedsoe dzfiaitum, fcd couiun- 
Gim conuerti ; figaüm. euidens doctrina 
allatam no c/Te vniuerfaliter veram, & de 
differentijs ellentialibus; aliter n&àropor- 
tcbat diliingacte, & diuer(imode decide- 
fequa (icum , quapropter coacedímus éc 
nos,quando vltimz ditfetentiz nos latet, 
ero A accidentia fimul combinata 
&icumtccibere naturam fpeciei deBaitio.. 
ne dcfcriptina', non quiddicatiaa; (icut cü 
volumus fignificare aliquod ind.aiduum 
inpatticulari, circumfccibimus ipsü per 
x. accidentia excriníeca , quz timul 
colle&a ia ipfo tantum reperiuntur , (e- 
oríiq vecó in alijs; at à di(tincte, & pro- 
priévellemus ipium fignificare , oporte- 
rc attingere. differentiam indinidaalem, 
qua vna eit, & (implex, non plures; ra- 
tio. verà difparitatis cíE;, quia ad defini- 
tionem accidentalem de(cripriuam fuff- 
€it , vt partes illa aliquo pa&o vniancur y 
at in definitione quidditauua, quia hec 
explicat vnum per fc ; quz ponuntuc 
in definitione, debent ctiam fc habe- 
Fe vt per fc vnita, quod non fix, nili cu 
vnum (cbabet; vt per. fc actus , alte- 
rum, vt per (c potentia , quod nequit 












reperiri an illis diffcrentijs in vnum com- 
binatis , ergo 1mplicac differentiai con- 
ftcu:tuam vmus fpeciei cffe ex pluribus 
i düinplex ; & d.tecmie 
* natz eie dcbzr. E Eeedore 
VU 4 — 49 Quod 
EN 


t 
wN (x x 


To 


E 


49 Quod verb illz differétiz nó pof- 
fint mutuó fe determinare, probatur,im- 


plicat idem refpe&u eiufdem effc fimul 


genus , & differentiam , namquarationc 
effet genus, eflct per fe potentia, qua ta» 
tione e(let differencia , e(fet per (eacus , 
quarc fimul erit in potétis,& in aóu for- 
mali; ergo implicat illas differécias inter 
fe determinari; Prob.confeq.quia fi con- 


tinuitas v.g. per fe coar&taret permanen- 


tiam,cui aducnit,iam effet iptius differé- 
ti2, & a&us , permanentia veró fe habc- 
bit vt potentia; & vt quid efTentialiter dc- 
terminabile , & per coníequens effet gc- 
nus; in hoc .n.cófiftit ratio generis,quod 
fit quid cótrahibile per aliquam aliam ta 
tionem effentialem fupcradditam tanquá 
uid contra&iuum , € actualc . Dcindc 

1 continuitas eft effemialiter à permané 
tia determinabilis,iam ccit genus, & pcr- 
mnanentia erit differentia. Quibus acce- 
dic, quod vcl ex ifta combinationc diffc- 
tentiacum rce(ultat vna per fe differentia 
totalis,& adzquata, vel non, fi (ccunad, 


terca inquirimus ab Arriaga, quomodo 
alia genera dicütur adaequata, quorü vnü 
uin poteft 


We Ud 


$44 Difp. L.De Predicamentisin Conmi; - 


(pecicicóuenice, & aliainadzs ,— 


quata,quorü duo, vel plura poísüt ad(pe 


€i€ coftituendà concurrere, an.fiex M 


v. 
4 


prianatura (íotadequara, vclinadequa- — 
ta,an veró vnüdicitur inadzquatum ex — 
concurfu aliorá, reuera tá in (e Meo, J 


quatü, (i (olü cócurreret. Si hoc 
alleratur,vana ett ifta diftiXtio ; gp fpecies 
poffic in duobus generibus imadequatis re. 
periti,nó veró adz juatis,qua Arift, expli. 
cat ; dum ncgat diuerforü generü ag (üb« 
ordinatorü cafídem cíle (pecies faceret 
n.hunc fensü ; fpecies non poteft eífe fub 
duobus generibus adzquatis.i. 6 elt cm. 
(ub vno gcnere, nequit tunc e(fe füb du 
bus,nà iilud dicicur genus ade quatü,quo« 
fc (olo conftituit (peciem,quamais poffit 
cum alio concurrere ; qua eft eidicula 2» 
expotitio . Si dicatur primum quia illa.» 
genera poffent (eparari, nam a&us , qui 
ex motiuo obedientig , & rel;gionis elici 
tur,poterat ex folo motiuo obed. Cuz fie 


2 


s 2 
V 


ri,iam cffent diftincta cealitec , & confes Me 


ergo erunt] quid accidétaliter aggregatü: 
quenter nonpoílent vnamperfeípeciem — ——— 


vnde ncc vnam per fe (peciem poterunt 
conftitucrc"; fi primum , preecerquá quod 


talis eflct (pecics conftituta, vnde nó pof 
fet poni differentia alterius confticutiua , 
adhuc tamen ipía poneretur differentia 1s 
adaequaté conflitatiua illius fpeciei, Ex 


ifta doctrina impugnatur rcípon(io Ar- . 


riag.ait .n. (peciem non pofle conftitui 
cx duabus differentijs adzquaris , fed be- 
néex Unete Nam quzrimus ab ip- 
fo foe o iflz differentiz concurrüc 
adcottitutionem ynius ada quaue diffecé- 
tiz, non per aggregationé,quia mon con- 
ficcrent vnum per íci, fi per cópofitioné , 
ià cedit argumenti factü, pro cuius fola- 
tione, Ponc. cit, valde laborat,;& tandem 
ad diuerías recurrit confiderationcs . 
$o Sccüda emis concluf. eft praccipud 
cotra Arriag.i& fequitur ex dictis , i. .n. 
fpecies nó nili ex vnica diffcrentia cófti- 
tui pót propria, & adzquatay& hac düta- 
xat vni generi pot conuenire; tà qualibet 
Épccics cx vnico genere proximo , & vni- 
€a differéuia decerminatis)& ceris, ficuc 
rminatá, & certá habct entitatem,S& 
non cx noftro capite, erit cOftituta, Pra- 


con(titucre,mfi phyticé per modüadus, | Rm 


& potenciz facerent compoutioné,quod 
eft tilíum, Tum quia genera ill, uia fe» 
cüdum iplum habé: proprias differen:ias, 
quibus contrahuntur , conttituent pro» 
pr.as fpecies inadzquatas , & tic pocius 
actus illa effet in duabus. fpeci ina- 
dzquaus, quam in vna (pecie ; quz (ub 
duobus inade juatis generibus cóciicatur, 

Ex his patet fenius fecunda regula an» 
tepra dicam.nam fi cft (crmo de d.ffcren 
tjs cft itutiurs (aperiorum generum, lic 
p«r gencra non fübalterna ncceffario in- 
telligit Aritl. genera , quz nec fub aliquo 
communi tecuo conunentur , fed in di- 
ueríis funt praedicamentis , & per (übal- 
térna,qua: vel ad (c inuicem , vel (ub ter- 
tio (ubord nantur. Si veró erit (crmo de 
differentijs diuifiais& maxime de diuili 
uis generis proximi, tunc per (aübalteraa 
debcat intelligi, qua ad (ciuuicem (ubor« 
dinatur pcr non fübakerna etiam » qux 
fub cominuni teriio continentur , cuius 
diuifiuz diff-rcatig non potlunc illis ge» 
neribus cífe conmunes; & reuera hic vi- 

detur 


[ 





P 


TOURAN RM 00000 CMM MP PRDPRREPEEE 





X 


tuns diuerfoe funt fpecies, differéris 
E n non d e diuerfis ^ etidug 
tur przdicamentis , non poflünt haberc 
Ípecies communes;(ed neq;illa fub com- 
muni tertio contenta cx dictis in his cócl. 
. $oluuntur rationes in oppo[itum . 


$1 Ontra cóclaf. vrgetur, quod eedé 
m fpecies poffint eife in diuerfis pre 
dic. & coníequenter etiam ezdem dií- 
ferentiz ; nam corpus e(t in gencre (ub- 
ftantiz , & quaniitaris ; igura cftin gc- 
nere quantitatis , nam per fe con(idera- 
tur à geometra » qui folas quantitates 
coníiderat , & eít eciá in predicam. qua - 
lit. doplum , & dimidium fünt quantita- 
tes , & relatiua , ende (imul. ponuntur ab 


E Ariftotelicus f'enfus;pracipué fi le- 


Actilt.ia vcroq: predicam. fic fimile, &. 


diffimile fant relatiua,& qualitates, mo- 


 tusex H Phyf.cft in tribus pradicamétis. 


— Relp.5co.q. 10. prz dicam.neg.afium- 
ptüm , nam corpus inratione corporis 
z-u'uocé dicitur de corpore füb(tantie , 
& quantitatis , illad namq; eft (abttantia 
capax fuapié nitufa tring dimenfionis: , 
hoc vet eft iplumet cina dimenfio «. Fi 
gura poteft accipivel pro fuperficie figu- 
fata , & terminata , & fic ett quantitas, 
Vel pro ipfa fizuratione , & terminato 
nc , & fic eft qualitas , vcl faltimhabet 
inodum qualitatis, vc üoloco dicemus. 
Duplum , & dimidium, zquale, & inz- 
qualc formaliter fumi. fj mpliciter rclati- 
uajfolum fundamentaliter in genere quan 
titatis ,quatenusiptorum fundamentum 
eft quanttas;pariter (imile,& diffimile , 
quorum fundamentum eft qualitas . De 
motu autem diximus difp. 15. Phy, quod 


non e(t dire&é in predicamento,fed re- 


- du&tiut in przdicamento (ai cermini ; cü 
non fit re(pectus (impliciter realis . 
—.$2 Secüdo cótra alias concluf. argui- 
tur authoritatibus Arift. nam 2. Pott.c, 
dd definiuonibus poni debere plu- 
res differétias, quarum qualibet excedat 
dcfinitum;fed (imul (umptz cum illo co- 
ucrtanturs& adducit exemplum de ;d« fi- 
pitione ternarij , quod fit numerus impar 
primus ; qua reguli vfus e Porph. c. de 
dif£. & c.de commit. gcn, & diff, dum 

4X 


MA " 


— Qual IV. De dinfnil. cpoigalie/fitpralie 345 


definienslhominemdixit e(Te animal c1- 
tionale mortale,quz daz: differenti - 
mul fumptz conuerruntur cum homine » 
(coríim vero excedunt ; Tumquia 2. d 
part. Ani.non admittit cot diffecencias vl- 
timas,quot fpecies infimas; Tam 3. quia 
1. Top.c7.&6. Top. c.3. docct diffz- 
rcntiam,que definitionem ingreditur fj 
ciei,in plus (e habere, quam (pecies . fà 
4. quia 6. Top.lec.«1.& 4. Top.locart. - 
-ait genera (ub communi tertio.contenta 
non effe inconucniens habcrc commu- 
nes (pecics, & differentias ; qua rationc 
quamuis animal diuidi (oleat pec rationa« 
le, & irtationale atramen 7. Mct. 43. ip» 
fum diuifit in habens, & nou habzns pe- 
des;& hic c.4. in greffibile,aquarile , Sc 
volatile,tignuw euidens diffzrencias non 
neceífarió conuenire certo geacri , fed 
ad libitum fccundum noftram concipicn 
di modum, modó vni;modó alteri appli- 
cati potl'e;quapropter non implicabit cá 
dem differentiam effe communem | plu- 
ribus generibus ,& candem fpeciem fub 
pluri bus generibus contineri. 

Refp.cx Sco.q.58. Poft. documentum 
Ari(t.obíeraandum,cum vltimz d:ffcrea 
tiz nos latent, quz circumícribi debenc 
per plurcsaccidentales, vt diximus in.» 
probat.concl.& quia Porph. putauit da« 
ri animalia rationalia immortalia, idcir- 
co defin:uit homincm per morale, vt fic 
circumfcribens vIrimam ditferéuiam ho- 
minis ipfi 12notam. Ad z. ibi. Arift, pec 
differentias vltimas intellexit accidenta- 
les,quibus vuimur loco effentialium,quae 
veré excedunt, non etfenciales, de quibus 
loquimur. Ad 3. ibiloquicur Mibinten- 
tijs. med:js,aon de proprijs , & adzqua- 
tis (pecicbus Ad 4 intelligi debere illa 
loca non de diffetentijs edcntial bus, fed 
accidentalibus, quoeníu cadem fpecies 
poterit cíle fub diuerfis generibus,in vno 
€ficntialiccr, in alie denomipatiué, & ace 
cidentalier, vt mox dicemus. —— 

$3 Teruo ad idé arguicuc multis exé- 
plis;Corpus.n. dniditur in viuens, & non 
viuens, & tamen vjuens reperitur in Arte 
gelis; Q rutas continua dividitur in pet- 
mancnicm, & focceffiuam,que differen- 
Ug repcriütur in quanutare Stm HA 

us 


& 


$346. .Difj. ^L. De Pradicámeptisin (ommwi. 


bitus diuiditur per naturalem, & Küperna-. 


turalem,per ntelle&ualem, & moralem, 
&c. que díffetenuz conuen'unt. et:am 
a& bus intellectus, Potentia cogno(citi- 
Ua diuiditur io corporalem, firituale, 
ug dif(ccentia competunt etiam poten- 
Ur appetitiuz. Bipes eft differentia vo- 
lalis, & greffibilis. Incorruptibilitas 
«onueni: (ub (Lantiz corporcz.f.celefti , 
& incorporez .. Pra&icum , & fpecula- 
tinum funt diffecentiz (cientie in com- 
muni, & eidcm a&ui (cientifico poffunt 
conuenire .. Prudentia eft (ub genere ha- 
bitws,& (ub genere virtutis moralis. Idé 
actus moralis , (i fiat ex dupl:ci motiuo 
duarum virtutum , vt charitatis, & obe- 
dientiz , cx equo mouentibus voluntate 
erit (imul in illis gener.bus. virtutum cf- 
fentialiter ;non.n. effet maior ratio, cur 
wna (pecics fit illi a&ui effentialis,& non 


alia. Przdicariin quid  & in quale (unt 


differente diuidentes pradicabile in có- 
munis& vtraq; conuenit ditlerentiz cer- 
&i0 prz'dicabili,quz in quale quid przdi- 
catur; Propofitio affirmatiua diuiditur 
án veram,& falíam, qua differentiz pro- 


pofitioni negatiug quoq; competunt j & ' 


multa alia pofícnt exempla adduci. Nea: 


dicas (ait Auería) cum differentia ma-; 


85 patet , quam genus , yel fpecies non 
debere na intora latitudinc (ed in fen- 
fu magisaccomodaro , & determinato . 
làm vcl. ifta . minario prouenit cx 
nfort:io generis, & habetur incencum, 
Lin fe (pectatam diffetent.á eile ad plu- 
ra Erosr eO orti ex Aqua ra- 
ione incláfa ia conceptu talis d;tfcrétig, 
Bebe efcHilanyais detenta ia ; 
Vsg. viüens, vg: copas pur cii poo 
jus Y corporc. —— 
p-differentiá emper refcinge- 





i $4 


.re genus, & monitum eft in metaphy fi- 
€a dicerc gerius etiam reftringerc diffc- 


rentiamyquanquam id|coacedat Auería ; 
quare cum Ai gira: addita generi vide 
tur cx vi nominis plus extendi,non debet 


. fumiin tota amplitadine, vt nomé fonat, . 
fcd (ub ratione magi propria , & deter- 


minata; licét indigcamus oominibus (z- 
Eun determinationem exprimenti- 


5j. tationale diuidit animal,& (cicn 








tiams& attamen virobiq;(amitur difforz 
miterz al.ud exemplum addacit Arift, 12. — 
Top. c.13. nam acutum conuenit quaus — | 
tita: q'ita darur angulus acuus, Xquas — — 
litati, f£. voci acurz . nontaneneft eas — 
demdifirenta. Necofliciquodvox, — — 
& ansu'us finc diuetforum pradicamens —— | 
toram,ficuraaimal&(cienta,namprzs —— — 
cipue in (ententia Aucríz vnum ptzdie —— 
caméntu.n poneatis , hzc generare vera. — 
fe habebunt vc duo (ub communi tertio. — - 
contenta, Noncrgocílcadcm differeas— | 
tiahic, & ibi , quamuiscodennomiüe. — 
appellata,vel ti eft cade m,non erit. e(fca- "PEE 
tialis;(cd accidentalis: »cr quod poifet ad 
omnia illa exempla refpon cad im- 
pugnationem dicimus nunquam differen . 
tiamà genere detecminati , fedex (c des. 
terminatam effe , quia ralis eft natura dif 
feceatiz, vnde negamus, yt à genere prae«- 


fcindit in plus fe habere tuac. — p 
concipitur , non et di renda is ge^ . ! 
i La 






neri$,(ed conceptusalteriusshinc prelbag — — 
ad (ingula exempla re(pondere. bf "D 
$$ Cücorpus diuid:tur in viuegs , & E 

non viuens , ly viaens non deben id. MN 
tora (uaamplitudine,fecundum quam ét — — — 
conuenit Angelis , (c4 fumi debi p. DUM. 
animato, quo (en(üunonexceditcorpus; — —— 
fed illad retkcingit.Qisanutas có d nua - j 
i €um diuiditur in perinanentem , & fuc. E 
ccífiuam , item & di(cceta » pecia , * 


& fuccetliuum vtrobique non eodé mo- : 
do (umuntur , licét idem nomen id (igni- 3 
ficare videatur quicquid reclamer. Auer- Z2 
faiprzterquam quod hzc-eft diutfio ac- z 
cidentalis,aar vt (uo loco dice;nus , fpe- : 


' cies quantitatis [anctancun tres,liaca, fa »! 


perficies.& corpus . Habituum differen- 2 


: tig a(figaatz quz (unt accidcatales,con- . 


ccdímus actibus conuenire , non tainea 
eentiales qua diuerfx fuot in adtibus , a 
& hibitibus; quod przcipaé imnotefcit ; - 
quód alio modo inteliectualitas ; velía- 4 
pernaturalitas explicatur in a& ,. & in E 
bhabitu,nam cum ex noltra igaorantia pe-- 
netrarc ne(ciamus. vltimus , & proprias 
rerum diffe rentías, fz»e adiing inus ge- 
neribus quaídam difiecentias! cominu- 
niotes, quas poltea per aliquid. aliud ic- 
fringimus j fic rauonileimportare vis 





| 


"Ww 


v 


TOTEM 


detur : liquod comaune Anzclis, & ho- 
. mmimbus , circumfcribit ramen nobis ali- 
quid homini peculiare , per quod ab An- 
ge diftingaitur,vt docet Scor.2.d. r.q. 
Idem de differents potentiz dicen- 
dum. Bipes cft accideni. Es differentia : 
Tncorruptibilitas celi eft diuerfz. ratio- 
nis ab inco:rujxibilitate Angeli; ficut ra- 
dix elt diuerfa in ccelo , & in Angelo . 
Pra&ticum,& fpeculariuum numuá. pof- 


—." funt eidem actui conuenire, vcHabitui. , 


«t fuo locooftendea:us. In prudentia ra- 


»' .Homoralitatis e(t accidentalis , cum di- 
— . eat denominarioncin extrinfecam ex or- 


dine ad voluntatem prouenientem, vel fi 
dicit rai enem pracbci , quia prudentia 
€ft regula dircétiua operationem volun- 
tatis,iic eft iph eífentialis , & habi:us in- 
telicétitüs cft gradus genericus fobfe 5 
contínens tamquam fuba'ternas. fpecies 
hibitus practicos;& fpeculatiuos . Actus 
ex duplici motio el'citus porius etfec 
in dujlici (pecie inima, quàm fub dupii- 


. €i gcnere; idco dicimns , ft mouua funt 


- fübordinata , ete invna fpecie centia 
liter,in alia accidéialiter, ti ex aquo mo- 
uerentyn genere phyfico edet in vi rer 
tia pecie mnominatayquia à mot iuis fo- 
lum exttinfecé fpecificatur actus ;' non 


' intrinfece ideo non fequeretur duss dif- 


fcrentias fpecificas imul. vnam fpeciem 
con!Lituere jm gebcere monis , vel ide. di- 


. cendum vel quó-l nonimpicat , quia rà- 


- tio moralitaus eft extrinfeca. denomina 
tio ina&u , non quidefientiale. Fradt- 
cari in quid, ecà praedicari in quale di- 
füinguitur,non tignificat pradicari císen- 
taliter, quomodo diffcrentiz dicitur 
conucoire;vt difp. praced. diximus. Tà- 

- dem veritas,& faliitas; vc! non funt císen 
tialia przdicata propofiioms,vel ri funt 
eifentialia,veritas timé, & falfitas viriuf 
que erunt alterius, & alterius rationis « 

e 48 Quarto cx codé Aucría,quód mon 
neceflarió differentia detetmimatum ge- 
^: V nip rep " s 
ex Aritt.2. Met. 43. voi 5 i- 
catis c(sentialibus. CA aie est T fub: 
fiantia yquo namque modo imtelligere 
eportet poc quidem prius tllud vero po- 

erint Tum 2«folet genus hominis a[- 

& «4 " 


Quaft-IV. "De diuifionib. eo regulise-Antepradi. — $47 


figmari anirfial ;, ditferentia raitomale ; at 
zqué bene potuit affi gnart fubftantia in» 
tellc&tualis, quod cft ipfi commune cum 
Angelis , & deinde ditfcrentia poteft a(z 
figaari vel corpoream , vel mortale , vel 
ditcarfiuum, Infüper corpus animatum 
ponitur genus amimalis,feu viuens,in qua 
conuen;t cum plantis , & diftert ab An« 
gelis,st aqué bene poceft affignari viueng 
cognoícitiuumyin quo conuenit cum An- 
gelis& differt a plaris,& ditfzrentia erit 
effe (enfitiuum, vcl corporeum, fübttan- 
tia modó diuiditur. immediaté pet «ors 


poream , & incorpoream , & (ubttantia : 


corporea eft genus, juod diuidituc in vi« 
uens, & non viucos; voi viuens fe. habet 
vt differentia, fed pariformiter diuidi po* 
teft prius in viuentem, & non viuentem y 
ac po(tea viucns in corporcam , & in in« 
corporeá,vbi vines eft genus, císe corpo- 
reum eft differétis,ergo nó plus vna ratia 
e(t ex natura rei prioryquam alia, & cum 
uodlibet icc s diuidi pluribus mo 
dis immediate T ibusctiam modis 2e« 
nus,ditferent'a defjgnar: poterunt, & co- 
dem fcre difcurfu vtitur Ponc.cic. 
Refp. ad t. exSco-4.d. 114. 3. C C. 


'ex hoc loco mon colligi, quod non fit per 


fc ordo n icarís e(lentialibus , nam 


immediaté ante voluit ; gj fi. eft nagatio - 


addendo in definitione priorem di 
tiampofteriori, q» pari róne erit nugatio 
é conuerfo addendo poltertorem priori s 
puta fiue dicatur homo eft anim róna- 
le (cnfibile,vcl sétibile rationale, fempep 
committitut nugatio,non . n. fubiungit s 
cft talisordo in lübftantijs,.i.in his, quae 
percinenr ad rationem alicuius definiti 
uam; alius; vel alius ordo tollat, vel fa« 
ciat nugationem;ncgat igitur ordin non 
in predicatis inter ie, fed te[pe&tu nugae 
tionis inferenáz, vel tollenda. Ad 2. 

zu bene a(I gnari genus hominis füb 
flantiam intellectualem , & differenriam. 
elle corporeum , vcl mortale, quia de ra- 
tione differentiae cft minus paterc, quàm 


genus, cum fit coatractiua; fi igitur €or* . 
porcum, vcl mortale ponet ditieré 


tia,tunc róne diffcrentiae cum plucibus s 
«d falum non cum paucioribus conueni- 


a- rct, quam ratione generissnami per enut 


Ew 


—ÉMEELLEL. 





$48 
£onueniret folum cum Angels, per diffe 
rCnt;am cü omtii creatura corporea : di- 
fcur finum veró alfignari nó poteft, quia 
Angelus etiam eft. difcurfiuus in fenten- 
tia Scoti , & cadem ratione non bene aí- 
fignarctur vinés cognitiuum genus. pro- 
ximum animalis ,corporcum veró , aut 
mortale differentia; Neq; fubftantia po- 
teít prius in viueotem , & non viuentem 
diuidi, quia ficut in Angelo prius cft effe 
fpiritum,quàm viuentem,& viuenté,qui 
intelle&iuum , quia Ipiritualitas eft ra- 
dix vitz intellectualis ; & in his infcrio- 
tibus prius cít effe cerpus;quam tale cor- 
gpus.(- tim plex ,vel mixtum, aut animatü 5 
ita immediatiusd uiditur fübftantia per 
corpoream, & incorporea ; quàm per vi- 
nentem,& non viuentem , & vniucrlali- 
1er loquendo ctfi concedamus hac .& 6- 
milia exemplayquz pro fe adducit Aucr- 
fa; non tamen obiíta negobimus cfle or- 
dinem naturalem inrer. prz dicata cífen- 
aialia,ícd dicemus hàc ipsom con. 
tingere, quia ifle ordo nos latet - 
^am ad idc vna, & eadé fpecies 
potcft cilentialiter conuenire, vel in vna, 
wclinaliazatione cum varijs fpecicbus , 
& ctiam varijs rationibus ib eifdem dif. 
ferre,crgo inxta has varias cóuenientias , 
& diftin&ioncs poterunt varia pra dica- 
ta cíientialia progencribus , & diffcren- 
atijs fingularum fpecierum conttitai , Tá 
z.per cundem gradum corporci. v.g. d:£ 
fctt homo ab Angelis, & conuenit cum 
«mni creatura corporca, ergo ide gra- 
dps apetta dinetforum crit genericus , 
& differ 
ga rci di 


ffcrentialis, ergo non crunt ex natu- 

fa rci diftincti, & determinati. Tum 3.1n- 
acllectiuum ip bia dicitur de bo- 
minc, Angelo, ergo poteft poni gcnus 


AIST-VT.ATI 


-— 


| ÉBatienem eoridem m particulari, Q7 primo 


Difp. V I: De Predicamentis in Communi 


tia intelle&ualis continetur immediatd 
fub corporc ; & (ub fpiritu , & (ic cadem 
differentia ad plura genera fpc&tabir; aut 


non continetur, & (ic quia eft communis: 


homini ,& Angelo,poterit diuidi per cor 
poream , & incorporcam , quz | 
tig nunc ponumtur diuidere fübitantiá in 
communi , ergo nullus determinatus. or- 
do reperitur inter pdicata quiddiratiua . 
$8 Refj.ad 1. coccd.totü,fed hincnon 
fequituc poffe indifferenter. ex hac , vel 
illa ratione genus, & differentiam (umi y. 


nullo ordine feruato,imó (icut ex ratione — 


cóueniendi vt tic (unitur tatio geaeris y 
& e LE diftinguendi vt fic rG diffe 
reiiz, ita ex rationc coueniendi vniuere 
falioti,feu cà pluribus (üumitar genus ma 
gjs remotumyex ratione conueniendi mis 
nus vniuer(ali fumitur genüs minustemo 
tum; & fimiliter ex rauone minus dili 
&iua,(cu qua alijs conuenit à conflituto, 
Íumitur differentia magis remota , & ex 
magis diftinztiua , & paucioribus con- 
ucuiente diffcrenria magis propria. Ad - 


1. concedimus ctiam geous dilinguere — 


conftitutum ab his,quz nó (unt (übcod&- 
gencre»fed negamus ob id dici poffe diffe 
rétià, quia hec dutinguitur illud ab his, 
süt (abeodé gencre» Ad 3. conceptus illc 
Có:s nó effet proprié genericusyquia non 
correfpóleret à quse re; rcalitas generi 
cayquia hzc nó eflet diuitibilis per e 
rcà, & fpiritual&, cum bz differenug fint 
priorcs ex propria natura , nam incorpo« 
Ycüá, feu fpirius cft radix. intellc&ualitae - 
tis, quare i(ta nata cft aduenire fpiritui nó 

é contra; & intcllcétuale cóueniés homi- 


. ni; & cü corporco cópoffibile nó citintel 


Icétuale in cói fcd corpori proportiona- 
tü, & illios informatiuum , quod Angelo 
non competit. Pcr hoc patet ad vitimuwn. 





O SEPTIMA: 


Dc "Predicamentis im particulari , cov primo de abfolutis. 


o abjolnta 


[S Tralietione "'Pradicaneniorum in Communi gradum. facimus ad tra« 


€onfideranda,quia bat ex naturarei praecedunt fL raises rc[peti- 


na5vt potà,qu& fundantur, rm ipfis, identitas m 
: De bis aem Pradicamenis abfolue — 


qantitate, Pm itinde in gualitatesvt i 


—— 


nbflantia , «qualitas im 


z 





COTURCOUPUERI- m————— o (DM 


(o- OCSCUOHERBAQR-GesgU -— c - JGBTEEUN uo 


T €--—-M—Rw-€— 





Quafl.I. Be generalis.Predicars.[ubfl. ,dét.T. — $49 


tis ea folum ip m^ qua nece[Jaria [unt ad eorum coordinationem conteteas 


dam , in boc .n. 


en[u ad Logicum pertinent ves.n. ipfe e fiet C e 


vt d tali ordine prtcifa, [petant ad alias facultates ,vnd3 de. fabfkantia , C^ ac- 
cidente , »t fic, agitur in Metapb. de quantitate agitur in Pby[ic. trai. de Contt- 


nuo ad 6. phyf. de 


QV£5STIO I 
Dbesubflantia. | 


1 Vre premittit Arift.defce- 
dens ad predicamenta in pac 
ticulari fabftantiam cereris 


accidentium predicamcetis , 
cü ipfa fit fundamétü,& caufa omniüac- 
videt ü, eaq ;pcedat tépore;natura,& co 
gnitone ex 7. Met.cap.1.co tf modo;quo 
expltcat Doct.2.d. 3.9.4.füb B. Nos igi- 
tur quoq: ceadé de cauli ab ipfa exordic- 
fnor,vbi notádü hic fübftáuá nó (umi in 
illa amplitudine;per q excéditur ad (igni 
ficádà natara ,& effentia cuiufcunq;enris, 
quia lic etidaccidentibus conucnit ,. (ed 
prout ab accidéte condiftinguitur & cü 
€o adquaté diuidit ens reale, in hoc igi- 
tur figni ficato inftituituc queftio de fub. 
flantia, quamtibus atticulis ab(oluemus. 


ATYWTICVyDpws tL 


De generalifimo buius pradicam. ac 
£ius fpeciebus. 


2 (C Vbfttátia,vt lic de ca loquimmr;pót 

fumi trifariam,commaailfimé , có- 
munitcr,& (trice; primo modo lübftan. 
tía dicitur omnc illud ens, qd ett. pcc fe, 
fiué per fe exittic; & non mn alio pec inhz 
rentiam, fiué a&ualiter, fiuéaptitudina- 
liter;fiué talem effendi modü à (e habet , 
fiué ab alio; & in hoc fen(u cóprchendic 
De fubftàtias crcaras,t& fimplices, quá 
cotmipofitas,& pattes eat ; tameííentia- 
les,Q integrales; vt Scot.docet q. 1 5. Prz- 
dicam.& 1.d. 8.q.3: l'cét.n. forma fit in 
materia, & pars intcgralis in toto , nullum 
tamé horü eft in alio, ráquà accidés in íu- 
biecto; quia inbarere conuenit anui lli, 
quod nó e(t per fc actüs,ncc facit vn per 
f: cum (ubiecto,cui infidet,vt Doétor no 
rat qtiol. 3:$.& quol.9. A. & hoc modo 
f'abítantia nc jici à (ublando , quia 
Deus in hoc . eft (ubltanua, & tame 


fpeciebus qualitatis egitur in lib. de /gmim. ci. de'wen. 


nulli rei fubeft, nalla accidemtia fufcipit, 
fed dicitut (ubftantia à lubtiftédo.i.à pec 
fc ftando ,'& non in alio ad modam acci- 
dentis, & licéc ifta per(citas efl'endi- ex- 
plicaci foleat per negacionem effendi in 
alio ad inflar accidcacis, noneft,quia for 
maliter in tali ncgatione contiltat, vceft 
communis omniü (cn(us cotitra Soncim. 
$ Met.q.r4itum quia ratio pet fe cxitté- 
di, vt conftitaic (übftantiam , & eam ab 
accidente dí (tinguit, cft ratio potitiuz s, 
ficut fübfantia , vt fic eft entitas pofiti- 
t3,vt ait Do&tor cit.quol. 3. tài quia vai» 
uerfalitec nullum ens reale poficiuuts po- 


tClt in (uà cilentia con ftitul perfolam me 


gationemi:tum tádein quis; vt docet Do- 
Qtor 2,d.5.9.2 &. Conira ifia , nilul fime 
pliciter repugnat al;cui enti per folam ne 
gatione ergo inhz rcotia non potett füb- 
ftantiz repugnare per folam negationem 
inhztentiz inip(r cepertam , fed potius 
per aliquod pofitiuum , inquo fandacuc 
talisnegatio , ficut ncgatio hinnibilitatis 
in homine fundator in rationalitate ; igi- 
tur petfeiras fubftantia explicatur pef 
ncgationem inharentiefolum;vcluci pét 
quid cócomitans,qua de cauía cam. enu 
merauit Arift. inter (übftantiz propries 
tates,dicés efle commnne omn: fubitau- 
üz in fubie&o nó effc ; & fubftantia hoc 
prímo modo fumpta fimul cumaccideace 
membra funt entis tranfcendenter s üptia 
3j Subitàtia (ccundo modo fumpta .(C 
communiter, cft quodcunr, ens parte! 
rfi fej& pec fc exiftens, & noninalio - 
modü accidcnus,nó ran € à fcyfed ab alio. 
& in hoc icniu tubftanua fimul c. acci- 
déte diuidit ens finitüy lmitatüs& come 
prehendit ompé tubftantiá creará , tà có- 
pletam, 4 incoiplcia, cam fimplices ; q. 
cpmpolütas,á parces cac, tàm C 
lcs, inicgcales, vt notac Scot. cit. qa 
9. A. & lübflantia in hoc fepfuyeon [a] 
a [übi.ficndo [ubíitátia aiciuui jverim etia 
à fabítando , quia cis (ubllantia iae 


4 


* 


institu adi 


$56 
fübfl are potcft alicui accidenti , vr docet 
Scot. cit. 1. d.8. q. 5. F. má ramen vt fola 
ratio fubfificndi y vel pcr fe exitlend: dit 
eticntialis ,& primara ,ratio veró fub- 
flandi (ccondzria , & concomitans , quia 
fubijci acc'dcnibus non clt prin: , quod 
inucnitur in (obfiantia, prius .n. efl r€ ia 
fe clle. quàm alijs (ibefie , & non idco 
fubftantia pet fcexiftit,& conüftit quia 
accidcnübus fubefl, (ed é contra ; qua. dc 
caufa merito. Arift. rationem fubftandi 
inter affc&ones fubflantiz connumera- 
uitycam dixit effe fufcepibilem contra- 
riotum,quod cft poffe fubflare acciden- 
tibus,intcr qua contrarietas exercitur. 
^. 4 Tertio tádem modo fubftantia dici- 
tüuromnc ens infe , & per fc exiftens (li- 
«ét mon à (c) prout per fe e(fe excludit 
non folum inhzrere , & inalio effe per 
modum accidentis, verumetiam vt exclu - 
dit cflc in alio, vt pars in toto, vcl in alia 
cóparte per modum informátis, vt Scor. 
notat quol.4. M.& in hocfen(u compre- 
hendit (olum fubfiátias creatas copletas , 
1àm fimplices,q compofitas excludendo 
mo earum;tà e(lentiales , quà intcgra- 
$, inquo fen(ü (obQátia diuidit ens fini- 
tum deícendens in decem praedicamenta, 
& dicitur ubflantia tàm à (ubfiftendo,q 
à (ubfládo potiori quodam modo , quam 
fubftantia communiter di&a , quia fub- 
ftamia cópleta magis dicitur per fe fub. 
fifterc,g incompleta, quatenus excellen- 
tiori modo in fe, & per (e exitlit, q. illa , 
& magis etiam dicitur (ubftare,quá illa , 
ia proprium fübicétum accidentia eft 
ftantía completa, vt dicimus in I hyf. 
juxta hanc triplicem (ubflátiz acceptio- 
nem epe folet effe opinio de genere, » 
generali(Iimo huius przdicamenti, 

f Prima opinie cóítituit genus fupre- 
mum huius przdicamenti fi ià com- 
muniffimé fumptàá,vt in eo é Deü ipfum 
reponant , ità Naim omnes Greg. 
1.d.8. q.3 "Gabricl ibi , & Rubion. q. 1. 
art, t. & art. 3. Maior d. 8.9.2. Marfil. r. 

12,art. 2. Baccon.d.8.art.2.& 3. Bonet. 
lib.1. Theol.Nat.cap. 1. & lib. 2. cap. 1. 
2.& 3. quibuscx parte fauent ex Tunio- 
ribus Auer(a q. 17. (c&. 3. Hart. i. Met. 


"Difp. VH. De Ptedicaritu:s in partic, 


quam n £5: caotar Au&oresifti , De&. 
inpre dicimcento non conuneri,vt de fa- 
€&o cit 1n v/»; aiunt tame». polle contli- 
iii in prz ticamenro fübitantiz , (i fub. 
ftantia ità amp!é tumatur , vc omnéfub- 
ftàrià compleétatur crea:3, & increatam 
pizcifis imperfectionibus quz modo 
adinueniuntur in przdic»mento fubftan- 
Gg . Add r Hurr.g» i1 cófticai nequit pras 
dicamcotim tubttantiz,(ub quoc creae 
turis cont/nearur Deus , omninó tamen 
potíc, ac debere conftitui przdicamentü 
fubftanriz incceatz diftin&tü à predica- 
méto creauge,nà &r Deus habet ferié pdi; 
catorü ordine collocatorí, eft.n ens. fab» 
ftantiale, có; lecü fpirituale eterni, &c. 
Sccüda (cotentia genusfapremam hu- 
ius predicamenti conftituit (übftantiam 
communiter fumptam, vt in icamen . 
to recludat ctiam partes (ubftàniales , fi« 
ue cffentiales , & phyficas , vt fant mates 
ria, & forma;fiuc int » Vt caput 5 
manus, & pedes ; itaden(iffe videatur ex 
Grzcis quamplarcs Ammonius ,Simpli« 
cius, Boctius ,& alij , quietiam differene 
tias (ubftantiales per fc sn hoc pni 
mento, ac dircété pofuerür, pro qua fent. 
citantur etiam Holc. 1.4.6; Venet. 4s 
fuz Mct.& Zimar.:n Theor. — — 
Tertia tandem, & communis fent.cone 
flituit füpremum genus huius przedica- 
menti fübftantiam tertio modo fumptà 
.l.creatam,& finitá,vt exc Deus , 
& completam , vt excludátor entia inco - 
pleta , quz reductiué (olum ad przdica- 
mentum fpectant; Verum eít non dcfuif- 
fe, qui generali(fimum huius przdicam. 
adhuc magisr cftcinxcrünt afferentes (o« 
lam ubftátiamcorporcam effc íummum 
genus , vt Angelos excluderent ab hoc 
pradicam.vt Plotinus Engad.6. li. 1, c. 2. 
A lberr.trac. t. przdicam. c. 7. 4&gid. ibie 
dcm, & quol.1 q.8.& (eg.Honorat. hic. 
Imó quidam hoc fupremum .ad- 
huc magis coar&tarunt ad (übndnciam 
corpoream corruptibilem , «t'Coelos ex« 
cladetent , & tribuitur Auerr.Nypho, 
Gandauenf;& alijs quibufdam. E 
6 Huius «olutio pédet ex di&is 
e sire 2, att. I« vbi affignauimus 
conditiones entium in przdicamento 1e« 
poni- 





Queft. I. De geni ali[si"Predicam.fubfl.cfs.T.— gx 


ibilium: &«quàmuis Arriag. cenfeat 

€ e(ic meram qónem de nomme , nam 
iuxta variam acceprioné generis, & prz- 
dicimeni poteft Deus includi in przdi- 
canto, vel excludi , vndc per hoc expli- 
cat Auctocitates. Patrum excludenci um 
Dcüà pradicumétostamé nó cit ita , nifi 
veliarus abut nominibs, , & ea exnoftro 
Capite con&ingere , hinc cíly'qy K ecentio- 
fes,(ed prelectim A'riag.omnesferé que- 
ftiones reducüt ad litem de nomine; quta 
nimirum nolun: vocabulis vt: fccundum 
vulgarem acceptionem;cti ramé Arift. in 
Top. & Scotus 4.4.1 - 1, docuerint vté- 
dum cffe nominibus fecundum commu- 
rem víum loquentium ; concecdemus & 
ros Dcum efTc in genere, fi hoc ita acci- 
piatur, vt nullam dicat imperfe&ionem , 
fed hic labor , hoc opus cíl, nifi .n« abutt 
velimus nomine generis , vidcbimas ge- 
flus etiam cx vi ipfius nominis impcrfe- 
étiónem importare ; ftando igitur com- 
-fnuni loquentium víui de genere , & de 
etie in pr&dicamento, ctiam fapicntium y 
& Philefophoru m.s « 

7 Dicimus t. fübftantíam cómuniffi - 
mé («emptam , vt .(«. comprchendit crea- 
tam,X increatam, nec poffe, nzc debere 
poni gencraliilimum haus prz dicamen- 
ti,quia Deus nullo modo pont poteft in 
hoc pr&dicamento . Conclu(io eft recc- 
ptifftma in vtrag; Schzla Thomiftaram, 
& Scot;ltarum , quam expreís cradide- 
runt SS. Pattcs, quorum teftimonia af- 
fct Didac. difput.12.q. 2. nobis fufficiat 
Aaguft. rettimonium pro mille,'gr refert 
Dottor 1.d.8.9.3.8. Teneo opini- meam 
$ncdiam ex 7.de 1 iin.c. $. vbi diferte do- 
cet Deü non cde fübftantiam huius prz- 
dicaménti. Re(p« Arnag.cü alijs ibi Au- 
guft. accipere (übftamiam pro ea , quz 
Saphisinbus fubttat,quo fcnfu veri cft 
tiec eile lubttantiam,fec in przdicamen- 
to füb(tantiz. Vk taterur Doét.in boc 
fen(a Aug. ibi'accipcre (abftamam, (ed 
€x hoc;ait;colligi in nullo [cnfu poffe po- 
Bi wibfübllanua,vt genus cít , quia vt e(t 
pu ME limitata, vt ftatim pro- 

bxur , omnisautem tubttamia limita- 
ta capax cft accidentisycrgo ft Deus efte 
in geacue (abftauizy pollet accidéu fub- 


ftare, n hunc modum ait Do&or tenere 
tarionem Aagift. Probat autem ibi cócl. 
Scot. ex triplici capite ex süma. Dei (im- 
plicitace , ex infinitate;& ex necef(Titatc . 
Ex timplicicate diuina lic arguit j quia 
fi Dcusetfet (ub gcaere , vuque cx illo 
confücueretur per additionem differen- 
tiz ;atque ita effet mctaphylicé compa- 
itus, gy o5 ftat (fumma iimplicitati «Nec 
valet (olutio Vaf. 1. p. dilp. 22. vbi etfi 
nobi(cum concl.teneat, inquit ta men hác 
rationem non valere , quia cam compo- 
(itio c; genere,& differentia fit rationis y 
noa deítcux Dei irmpiiciraté. Non valet; 
tum qaiacum gcnus, & differentia dicant 
diuerías realitates, affereat veram. com- 
pofitionem metaphyücam , vt probaui- 
mus difj. $.9- 3.art.z. tum quia ei G. eg 
non diftinguamas ex natura tei ane opus 
imelle&tus , vamenvt Ruuius aduertit y 
hzc cóceptuam diuerfitas,ne fic fictitia s 
debet habere fondamentü in aliqua com- 
politione, fiué ex materia, & forma, fiud 
€x a& ;,& potéia,ná ni ti inre (it aliquid 
fc haoens,vt potentia ; & aliquid (c la- 
bens,vt a&us;abíq, nto ibi con- 
ciperetur genus,& differentiayergo etiam 
&i compoirio ex geaere,& diffeccucia im 
mediaté coaipioticioné ex natura rei non 
affzrret, & fornaliter "illam tamen inferc. 
radicaliter quta illam (apponic, Nec etiz 
valet íolu:io Hartad. a(figrari potle dif- 
ferentiam infinitam ,quz contrahat con, 
ceptum communem Deo; & creacurz, & 
qp de fa&o perfona diuina in. comuni. ità 
contrahitur ad tres períonas diuinas . Nó 
valet, nam tàm conceptui geacris, quàm 
diff-rétiz repugnat in&mtas , cum de fua 
racione habcant. ratioaem partis , quod 
infinito repugnat , vt mox dicemus , de 
conceptu autem pceríonz communi ad 
trcs diuinas perfonas fatis diximus 
f.quzit.z.art.i.infol.ad 1. — 9 
8 Ex ratioue infinitas fic arguit; reg 
litas generis (emper ett potentialisad rca 
litatem uid euis re- 
ciri nequ;t in yin quo qozlibet rea 
Los ctt i sisienat realitas infioitay quá 
tumcurr];pracise (umatur nequit. effe 1a 
potentia ad aliam rcalitacm ,cum mfini- 


Íub- tüiitscui nibil entuatis dceít, co modo » 


quo 


$ft 
Quo poffibile eft illud haberi in aliquo 
-yno, vt Do&er explicst quol. $. B. Nec 
valct comunis Nominalium folutio Dcü 
efie in genere füblatis impcrfc&:omibus , 
finitatc f. ex limitationes vndé ait Augr- 
fa,admitti poffe Dcum cffe in genere Ta- 
16 (umpto , & (ubftantiam communiffi- 
mé fumpram poffe appellari genus , ficut 
& cns communiffiiné fümprum , fumen- 
do népé genus proomni przedicato,quod 
non folo nomine;fzd etiam ratione figai- 
ficata dicitur in quid de pluribus, & non 
cft (pcciesquod vocat genus tranfecadé- 
&ale q.16.Íe Gt. 2. At iam di(p. $.q. 1. att. 2. 
prope finem oftendiimus contra. Arriag. 
ens non elTe genus ,& cadem ratione nc- 
gamus hic poffe dici genus fübflantiá co- 
snuni (fime fumptam , niti vocabulo gc- 
"mcrisabuti velimus, & in tàm fufa figni- 
ficationc accipcre,vt idem fit, quod pr- 
dicatum vniuocum, nà in hocíenf(u vtiq, 
non inficiabimur Dci e(fc(ub genere ; 
fed fi dc genere loqui velimus, vt fapien- 
tes locuti funt , certe implicat in ad:ecto 
«dati genus tranícendenrale,quia cum ge- 
musíuayte natura importet conceptü po 
sentialem, & per modum partis , femper 
4e (c quid initum eft, & limitatum,tran- 
fccnácns veró «um dicat COnceptum in- 
alifferentem ad finitum,& infinità,viriq; 
prafcindit à limitaiionc, non ergo fübfta 
ia communifTiine fümpta poterit appcle 
lari geous, cum fit tranfcendens , & im- 
| exo dicere Deum eífe in genere fub- 
isimperfectiomibus. Cont, conceda- 
anos fübftantiam fic faimptam e(Te genus , 
tunc velad Dcum contrahitur per diffe- 
rentiá finitam,vel infiaitam,nó primum , 
'vt patccincg; (ecundum;quia cum fübflan 
aia vt fic, fit perfectio fimpliciter, ià crig 
ambibita in ipía diffcrétia ratione (uz in- 
finitatis, alioquin infinita non cflet, com 
€i aliqua perfe&io dee(Tcr; quod ft in ip- 
fa includitot , ergo non eric genus , neq; 
t ipfam contrahetur,quia genus manet 
empcr à differenujs exclafüm, 
9 Ex nccelfitate Dci tádem idipsü co 
Vincit, quia nulium gcnus eft neceif'e. ef- 
- descxum omnc taletit in vltima. a&ualita- 
Ln vero formaliter fit in potentia 
d vla tatcm, at quod «ít nc- 


Difput. VII. De Pradicam.im partic, 


-eeffe effe, non poteft cóflitui ex aliqua. 
uodnon cft necefle ele, ergo &c. Nec 
valet reflexio huius rationis,quam contra 
Dod&orenm facit Greg. quod népé Deus 
con(Lituitur ex ente;ac infinito ,& ramen 
ens in fe formaliter none neceffe efle 5. 
Nà Bargius bené neg;t paritatem , quia 
cómunitas entis non cft alicuius realita- 
tis,quz vna,& eadem formaliter per indif 
ferentiam reperiatur in Dco, X in crcatu - 
ra,vt laté difp.2.Met.(ed tantum eit com 
munitasconceptas inadquati,vndé rea. — 
litas , quam ens dicit im Dcod parce rei , 
c(t necefie e(Te; & non eft conititutio fa- 
Ga ex ence , & infinico , velu: ex duabus 
rcalicstibus formaliter diftinctis,at com- - 
munis generis eft communitas. realis. ! 
per indifferentiam,& compofijo,quam —  — 
ficit cum differentia , eft metaphyficà — — — 
realis. Alij alijs ratiouibu No Dac AU) 
: 





rün non abfoluté probant Deum nó cífe "ur 
in generc (ubftanuz fed rantum non c(fe 
inco,vt modó contesitur. Etinhoc dis ——— — 
fcuríu dedu&oà Scotocx süma Derfigs ———— 
plicitate,in'initate,& neceffitate, fundas — - 4 ? 
tut racio, eua difp.6.q.3.art.s.m.2 4. prO» — 
batum eft lola entia cbialiter À "Mu 
przdicamento contineri , quia quic 
cft in caen Pe eitiliusgenus — 
gcoerah fimum, aut fub co con my 
nihil autem, nifi fiaituin e 
nusgencraliffiinunwautíub eocontentü, — — 
vt ibi deducebatuc. Ac Poncius difp. 10. 
Log.n.24. contra hanc rationem ait fa^ 
cere, quod valdé difficilee(t allignace fa, 
tionem, cur fubttantia,vt fic, non lit ge- 
nus refpectu Dei  & aliaruin (ubtlantia- 
rum; vnde n.25 . aliter ipfe probat, quod 
Deusnon fit in predicariento, & inge. 
nerc fabftantiz quia re vera Philofophos 
non voluit diuidcre ig prdicamenta;nili 
entia crcata ac finita, vndé certuin debet 
e(Te , quod in. pradicamencs his decem à 
Philotopho a(ligoaus né ponatur Deus ; 
& quod coníequenter vn ex condiioni- 
bus reramin illispofitacum fit finitas, At 
€x dicuríu Do&or:s conitat illam ratio* 
nem eífe bonam;quia loquendo de gene- 
re,vt genus cít & 1n accepuone apud Phi 
loíophos vfitata, non autem ad iibitum — 
«uiuíaj confi nus cx fua ratione di« 
cit 






(NH. 
43-3 


; 
| 





EIER ERE 


Butt. Begiseralifs Pradicam de daI.— 353 


Iit tealitatem veré potentialem , & per 
differentias contrahibilem , & ideó ram 
genus,quam quz (unt lüb genere imper- 
&Gionem inaoluunc compofitionis . vcl 
componibilitatis metaphylicz , vt cuam 
fatius dicetur difp. 2. Meraph. n.131. & 
indé, & n.165 . Ratio vero , quà ex pro- 
[ow capite a(Tignauit Poncius racionibus 
&oris noftri non acquieíceps eft om 
ninó frinola , Pr;mó quia non abíoluté 
probat Deum non effe rn genere fubftan- 
tiz,fed can üm nó e(T* ineo, vt modó ab 
Atift. contextum eft ; deindé quia com. 
mittitur in ca manifefta petitio principij, 
dum ait reuera Philofophum nolui 
diuidere in przdicamenta,ni(i entia crea 
ta;ac finita ; nam boc ipfum eft, quod hic 
controuertitur, mum ab Arift.przdicamé 
ta ità fuerit difpotitayvt (ola entia creata, 
& finita füb eis contineantur , an potíus 
intanta amplitudine,vt etiam Ded ipfum 
€üceteris Intcll.gétijs fab (e coprehedár. 
^30 Dicimus 2. neq; fübftantiam fini- 
tam comuniter famptam, vt cóprehendit 
fab(tantias completas,& incompletas ef- 
fc (apremü genus in zdicamento , 
Ya Doót.q.14.& 1 Í pradic. depédetq; 
exdlictis dil peace .q.2. art, 1. in expli- 
«anda quatta cond'tione entis reponibi - 
lis in przdicamento , ibi .n- a(T;gnatà eft 
ratio, cur entia incempleta locum in pre- 
dicamento habe:e nequeant. $atis nunc 
fit adducere Aritt.ipfum, ficut .n. ab ip- 
fo accipimus huius pra dicamenti textu- 
ram , ita cius icítimonio flare debemus 
quoad eius generaliffimum, in hoc igitur 
€.dum ait primam (übftantiz affetioné, 
. [non effe in fübiecto, conuenire no (o- 
lum fübftantijs ,fedetiam fübftantiarum 
differentijs manifcfté difereuit ditferen 
1ias à fubftantijs huius predicamenti ; & 
$n 2.de An, c. 1. loquens de partibus ef- 
fcnialibus phyficis /aquit » materiam fe- 
&undum fe non eite boc aliquid ; & for- 
foam cile pcr quam fx hoc aliquid; com- 
[geris vero e(le boc aliquidcum igicur 
oc aliqud fit prima fübftantia,vt in hoc 
€. docc:,reilas materiam, formam non 
ce fubitantias huius prz dicamenusnili 
rcdactuié o din partes prima 
fubftanuz « Tandem 7. Met. 56. diccns 
Logica ' 


corum, qua videntur fübftantiz , mukas 
cíIe (abftantiarum partes, «f. pedes , mas 
nus, caput, man:fefte fübft antiam (ecers 
nit à. partibns integralibus fubftantiali» 
bs , tignanter veró loquitur de partibus 
integrantibus ammaliam;qua fünt athe« 
rogcnc£ , quia dc homogeocis conclufig 
iniclligenda non cft , vt fuperius loc.cit; 


notauimus,vade rextus hic non modicam 


fidem facit dictis ibidem. Z5 
11 Dicimus 3. (üpremum genus cathe 
gotiz (ubftà:ie elfe (ubítatiam tertio mo 
do EN nempe finità& completá, 
cótrahibilé per di fferétias ad omncs fini» 
tas fubflárias cópletas, tà corporcas, quá 
ve ricas itavt in hoc pradicamenta 
coprehendantur ét angeli, & corpora ce 
Icftia; ita Do&. loc.cit. & in 4.d.6.3. 19» 
M.& cft cómun s Thomitt.& Scoti ft.& 
e(t expreísé Arift. s. Met.15 & lib.7.tex. 
5$. vbi. inter fpecies fübftantia numcrat 
demonia, caelos, & aftra, & 8. Met. 1. 
ponit in przdicaméto (ubflantias ab om 
nibus conceífas inter quas coelos enume- 
rat,& alias conceífas tantü à quibusdà .i« 
non omnibusnotasquz ex iplius (encen- 
tia funt incelligentiz vt colligatur ex 6. 
Met. 2.& 12. Mer. 5. diuidit fubftantiam 
przdicamentalem in fenübilem , & in» 
fenfibilem,per banc intelligens Angelos. 
12 Probatur età ratione, quia Ange- 
li, & corpora celcítia habent o€s condi 
tioncs loc.cit.de(ideratas ad ens reponi- 
bile in prz dicamento , (ant .n. entia rea« 
lia per íe completayincomplexa,finita, & 
vniuocé conuenientia cá alijs fübitantijs 
ioferioribusin ratione cómuni. fubftauia 
abítrahentis à corporca, & incorporea y 
atcrna; & incortupnibili. Tnm quia eis 
cóuenit ró formal;s (ubftáciz, quz con- 
fhitaitur apcx butus cathegoriz, omnefqs 
affc&ioncs , quas cijaflignat A rift. nà ra» 
tio formalis fub ft antiz,vt fupréwum ge- 
nus huius przdicamenti, efl per fe effe,vt 
excludit etíe in alio ; nedum per. mo 
accidenus,(ed ét per modum partis in to» 
toy przlertim cfientialis , quia non omneg 
integrales cxcludütur , vt diximus yaffee 
6&0 veró pracipua eft übftare acciden- 
ubus,;vt Arift. docet in hocce. & 
1,d.8, 4. 5 lub F. ex E ru [cd vrumgs 
x 


€. — 


-——— 


Aime 


afedd 


$:4 — Dif. VIL. De Pradicamemisim pártio — ^. A 


€onuenit cetli$& Anzclis; omnia namqy- 


fant (abftantig cópletade celis pacet,de 
Angelis probat vrgenter DoGtor z. d« 1e 
.6.& quol.g. vbi ofiendic ron pofse in- 
imare matcéris,& in alterius vemre có 
pofitioncm per modirpartis ; fubftart ét 
accidenubus, non quidé corruptiuis» (ed 
rf &iuis, Angelus nimirüintelle&tioni- 

s, & volitionibus , corpora coelcftiaza 
quantirati, & luminryadmi& üt ét cótra- 
zi2, nà angclus contrariorum aficétaü .f- 
amoris, & odije(t capax, & ce&lü modà 
iliuminatürymodó lumine priuatur,vt pa 
tet de Luna nunc eftin Oriente nunc im 
Occidtnte fecand diuerfas partesatque 
ita admittit conwaria faltimi lacé süpta; 
imó & preísé , quia afficitur raritare , && 
dé(ftate , vcHaltim opacicate; & diaplia- 
neitate, qua funt cótrariz qualitates. Ti 
quia etizafi fecundü- cómunem ponan- 
tür hz incorruptibiles (übftanuze carere 
phytica cópofitjone ex maceriay fotmay 
adliuc tamen habent Metaphyficà ex vea 
litate potentials a&tuali; & hoc cft fuf- 
ficiens fundameniü vnde intellectus de- 
fümot gcnus, & d:ffereatiam ( qua cópo* 
fitio neceífaria zft ad reponibile in prz- 
. dicamento) nar in accidentibus habcat 
genus, & ditfcrentia tine copofsione ma- 
teriz, & form2 . Tü tandem quia fi An- 
geli excluderentur , quia nacurd (piritua: 
kes.tunc ob candé rationé a pradicamen. 
tisaccidentiua: excludi deberent accidé- 
tiafpiitualiaac Aft. & caxcri Fhilofo- 
ghi (cientias,& virtarcs collécant imea- 
fhicgoria qualitatis non obttance carum 
fpiricalitarcgergo idem taciend(t de An- 
gelis m pialdican;enco fabfantiasqua id- 
eircó diuiditur in apice m corporcam, & 
incorpoream y quz diuifio vttque mánis 
elict, ti aliqua fübttantia fpiritalis ad. hoc 
gra dicameniunm nod pertineret « 

13 Arbor itaq; pradicamenti fübftà- 
tkv ica etit coordináda, g» (upremirzenus 
fit (ubítanuia fimica& copleta modo iam 
declarato. Diuiditur in (piritualé, & cot- 
potalem, (p ritnalisin varias Angeloruar 
fpécics Corpus im corruptibile, X incor- 
raptibile. Iacorrupcbile in varias fpecies 
€:*'orum, & Planctaruar. Corruptibile 
R5 vWcass & non vigens . INon viuensin 





elementare, & mixtum, quomm quodli« 
bet varias fpecies hbet . Vincdiiin feni ^ 
tium vt animal, & infenfi ciuüvt planta; 
Plantain variasarborümpecies y & her- 
barum . Ammal in ratiopale y & irratios. 
male. Irratioralein variasbrutorumfpes — — 
: Rationile pite vt Sortes . 
&. Plato : quam difpofitionem cathego- 
rz abanis nom 1ta' porfectam rw 
affi gnautt c. de (p*cie ,fed quafi mutila y 
quia notadamu(fim oTa enumerauit ge« 
nera; (ed'ea tantum, quiz notiora! erant 
lioc .n; faris erat ibi tuo inftituto: Diti 
mius autem animal im ratronaley & irrae 
uonale , fcu brutum & hoc imvaridsbrus — 
torum fpecies ; quia non eít' ommnino'cere. 
tuaramal effe immiediatd genus tefpe- — - 
&n brutord, (icut rcfpectu hominis; quá- 
uis .n. ita pleci-]ue fentiant become | 
mtn efl valde probabile , & manifefté in 
mitur ab Arif.7. Met,z&vbiintereQuís ——— — 
& animal confticaic aliud genusinnomi-- 1 
natüm dicens, quod s,cómwneeff|u- — — 
per equum, CP afimumsnonefl nommati —— d 
proximum genusyquamuisatillud dicat — — — 
císe innomimatum , confacuit tamcn po« * 
E 


wr 


fica appellari nominc byutie — —— - 
Satiifit ObieGiombus- * s T 






I4 | Sis Lern [coutra r,! 
q Deus fitum genece T: 

trate P'i'«Damafcenitib. 1.fidei e.97 

1. In(t.c.7. vbi dicit yi i eife d. f- E 

ferentiam(ubttantiz, X fo (d concinne" 

Deum,& Angelos , & Aug. 4. de Trin.c. "a 

S. vbi ait, quzdam pradicaiméta dici pro- 

pe de Dco, (ubttantiam &, relauioneimy 
aétionem;coetcra iasproprié, & ineta- 

phoricé. Tum Aci(t; nam 1 2: Met. ?. ap 

pellar Deum primam fabitantiaims X r« 

Éthic.c 6. & $. Meter ci rer exépla eo- 

ram quz (unc in przdic.nuimerar Dieumy : 

& 4 Top. c. 3. loc. 17. ponit Deum (ub. E 

genere animalis, Tuay 3. rone, qnia inlt« 

nitas addita quantitati, vel qualirati nou 

cas cxtralit à prz dicamentis quanuatis 

& qualitatis, fi .n« darecur lnexintinita y - 

adhuc ad catbegoriam qaantiaris (e&tas 14 

ret, vC dicemusq. fej. ergo neque addita. 

fabftanmar ipfam excrahet ab h»c przdi- 

camento , Tum 4. Chriftus i 








Po cww 


fimpliciter infinitàcá (it Deus, & tamen 
2 prz d:camento fübftantiz , cum (i- 
mu! (ir nobifcfi vniuocé homo, ergo infi- 
itas nonobítat, Tum 5. arguit Auería 
fubftantia ample tumpta, vt coprchendit 
£rcaram , & incceatam , importat Conce- 
pium vcré.voum illis commanem ,vcgo 
. conftitui potettiyna fcries predicatorum 
incipiendo ab huiufmodi conceptu com- 
muni(fimo, qui praedicetur elfentialiter , 
& inquid de .omnibus (übitantijs, & hoc 
dicetur ynum rotius fübítancie praedica- 
mentum , Tum. falcim redu&tiué, (i nó 
dice&é , (pe&abit Deus ad hoc przdica- 
mentum , tanquam principium , & caufa 
itoxius (abítanciz creatz , vt .dixicSim- 
plic. in hoc c. Tum tandem, quia faltim , 
vt vrget Hurtad. poterit conftitui przedi- 
«amentum f(üb(tantig increatz diftiodtü 
À przdicamento creata , & in ip(o Deus 
reponi, & tale pradicamétü erir ens (ub- 
"ftantialecópletín fpirituale, à (ey zternü. 
- 1$ Refp.ad Has Pairum auctoritates 
Do&tor loc.cit.g fi intelligi deberent vt 
. aéferantur ,& fonant , ponenda cfsent in 
Deo aliqua accidentia ; mens igitur Pa- 
rum fuit terminos fignifignies pradi- 
«amentacx víu Philofoj im couenire 
Deo, non quidem co (en(ü , quo v(urpari 
funt ab cis ad puedicamenta fignificáda, 
quz funtres quzdam limitatz , fed ina 
propria fua Ggnificatiane;q habent prz- 
fcindendo ab imperfe&tionibus, vnde ij:dé 
- Patres Damaícen. in clementario cap. 8. 
& lib.r.de fidecap.1. & 8. & Aug. 7. de 
Trin. c5. affirmat Deum non elfc eps .(. 
pradicamentale , fed (upra ens neq; fub- 
ftantia, (ed fapra (übftantiam,qui loqué- 
di modus (tis apcrté oftendit non fuifse 
- Patrum inteationem Dcü in przdicam. 
reponere , ità Doctor cit. (ub V. qua 1c- 
Íponlione vtuntur Didac. & Vafq. cit. 
fed (i Damaíc. ità claré loqui vt re- 
fertur, multum fauct oppo fitz fententie. 
Ad Arilt.dicimus illis ia locis Dci n0- 
mine y vel Deorum non intelligere ve- 
rum Deum, quem vnum efe agnouit,fed 
inrcliiga Deos pofitos ab antiquis,qui di- 
ccbant cile (ubitancias qua/dum iu; erio- 
icsylubulifTima eorpora habentes, hniilcs 
qu.dea hoaxn:bas , (cd eis perf Ct. ore, 





Quo De genenili. "Puedicam.fubf.edn.T.— $55- 


quia immortales, ità notauit Do&or f. 
Met. intex.illam 15. Hic rameneít ad- 
:uertendum, glicécAci(t.t 2. Met,inue- 
ftigádo naturà primi principij diftinguat. 
.ens in decem prz dicam. & poflea diltin-. 
guat fübftantiam in fenüblem , & infen- 
aIDHCmTUD quia pernic qoradies spem i LS 
inde tame Ee tede ioetri abaliquibus, , 
Dcum poni in predicamento (ubítantias 
quia fuübttantia, quz ibi diuiditur, nó eft 
przdicamentalis, (ed cranícendens, bené 
tamen adhuc ad inueftigandimi cem, quz: 
eft extra przdicamentum, predicamcenra 
diuidit, vt.armirum facilius à (en libilibus. 
ad cognitionem infcn(ibilium peraents 
ret, & ab his, qu.e (unt in generc, ad res; 
qua funtextra genus gradum faceret , Ad 
3. negat Scoc. paritatem fub R. aliud eft 
n. loqui de infinito fimpliciter, qualis 
eft infinita fubitaatia , altud de 1nfinita 
fecundum uid , fcu. in determinato ; 
nete, vt e(t aufinita quatitas, vcl qualitas, 
hzc .n. infinitasmon rollit amaem poten 
tialitatemyncc aufert omnem limitationé 
in genere entis, fedrantumin tali genere. 
linea infiaita dicetur edes illimis 
tata itas ,nó tamca illimitatü ens ; 
& ideo cum tali infinitate (ecundá quid 
ftat ratio generis, non tamen cum infint- 
tate Kimpltciter , quia hzc tollit omneqn 
limitacionem,& potentialitatenms, vt pro- 
batugn cft; gide ibi auream do&rinam. 

16 Ad di, saatis hic difputarc, qua- 
lis (itvnitas Chufti Domin; cft.n.ncgo- 
t &meté theologici; hoc tà certum eft 
quod fi inhoctreponitur prz dicamento, 
1d ei contingit tatione humang naturz » 
non diuine, vt omncs dicunt;vbi omnino 
caue modü loquendi Poncij valdé impro 

riumqui di(p.11. Log. in fine n. $c. ad 
argumentum inquit. ChrilLum poni 

4n przdicamento (ubttantiz, (i cófidere- 
10r, vt cft fuppofiuim humanum przcisds 
abttrabédo ab inclufionc diuinitatis. Hic 
fané loquédi godus valde improprius cfty 
ne dicamus erroneit,quia yc fides docet in 
Chri(Lo vnà tancámodo (üppofitum .re- 
peritun& boc diuiaum,quamuiss crgo có- 
fiderari policy vt fuppolitem diuind «n 
humana natura (ubfilcns, nequaquam uà 
coníidccari potcft, vt foppot tü human. 

Kos 


* 
e 


$56 


To prazced.nó ponuntur in prz dicamento 
goificatz in abftra&o, fed in concreto, 
i1 concernunt fuppofitum, fed in 
rifto aliud fuppofitum non reperitur, 

uà diuinum , ergo faltim diuinü füppo- 
ti .ep cft inGnitem,collocabitutin pr-- 
dicamento . Refp. fubfiftentiam fecun. 
dum fe in przzdicamento non poni,fed cf- 
fc conditioné neceffarió requifitam , vt 
naturà ibi ponatur; vndé concreta fub fla. 
tialia dicuntur effe in przdicamento ra- 
tione principalis fignificati.(.naturz non 
auté connotati, gerit auté hoc munus có- 
ditionis fine qua non abfolute , quatenus 
Tabfiftentia e(t , prafcindendo ab hoc,q 
fit finita, velinfinita , natura .n.humana, 
co on con(tituit hominem, gy termina- 
«ur fübfiftentia, fiu hec fit finta, (iae in- 
finita, vt bené notat Didac. Ex quo dedu- 
citur,nónifi accidentali(li mé, vt (ic dica- 
mus;ac mcré materialiter fuppofitü diui. 
num in Chri(to ad hoc (pe&are predica- 
mentum ; tum quia fubfifiécia diuina eft 
tantum conditio , qua Chri fti humanitas 
in hoc reponitur pra dicamento ; tü $» 
tale munus gerit , vt fübfiftetia pracise, 
non vt diuina. Ad s.conceditur conftitui 
poffe calem prz dicatorü (errem, (ed ne- 
gatur 4p praedicatum illud (ubftantiz có- 
munithia um haberet rationem generis, 
quia cà fit conceptus tranícendcns jssnol- 
lam à parte rci przícfert reTlitatem, vn- 
de ncque contrahibilis etiet per conce- 
ptus veré diffecentialcs . Dices;taliscon- 
ceptus communis eft potcntialis,& inde- 
terminarus,(cu ind;fferens,& de pluribus 
fpecie diffecenribus dicerctut in quid, er- 
go effet genus. Refp.g ibi nulla eft poté- 
tialitas,uia talis prztupponit realitaté à 
parte rei; vel tantum cft ibi potentialitas 


co modo , quo conceditur communitas ,. 


& indifferentia nimirum per intellectum 
ctdtowi ientem, quz commu- 
itas, & potcentialitas nó fufficit ad hoc, 
vt aliquis conceptus (it.veré genericus, 
fedzantum per noftrum intclligcndi mo- 
dü,vt notauit Bargius r.d.8.q. 3. pag.no- 
bis 18c. loquens de conceptu «nus, 
(,17. Ad6, necbene diceretur Dcü rc- 
auctiuc perüncre ad hoc pradicanicgtü, 


Difp. V1I. De Predicametisin partic. 
Dices,natutz fubftátiales ex didis di« quía id fonat imperfe&o modo patticí- 


pare rónem illius; nec quia eft principii, 
& cauía totius fubftaciz, debet reduci ad: 
illad przdicamentum, quia cum etiam tig. — 
principium, & caufa accidencium, ad illa 
rzdicamenta reduci deberet, non itaqi 
IDeus$ ad crcaturà , (ed porius creatura ad. 
Dc reduci debet,vt ad primam caufam, 
in qua virtualiter,ac eminécer cócineture 
Ad vlt. illud nonum przzd: camentum pro 
diuinis ab Hurt. inuectü ett prorfus chy« 
mericum ,tü quiare vera feries illa prz« 
dicatocum non poílet dici predicamen- 
tum , quia effec cantum ordinatio conce- 
piuum à noftro confi&a intelle&u cane 
dem proríus tem concipiente per modü 
magis, & minus cóis; przdicamentü ve« 
ro accipitur pro coordinattone realiratü, 
qua natz funt facere compoólitioné mee 


taphyficam , quz Deo repugnat ; 'ü ran 





fi concedatur e(fe predicamentum, plam | 
nequit poni à praedicamento fubftoniz ——— — 
creata diftinctum, vc contendit Huraad. — — 


quia pradieata illa ens,fübftancale, comre Y d 


pleuum, (piritaale ; (int praedicata comes 
munia Dco, & creaturis. —. 7 
18 Secü ijc.conaz,Cond gd — —— 
ét pattes fia éinprgdicaméto qua — — — 
Arift. in hocc. defendit partes integran- —— 
tc$ veras c(fe (übitantias,quia nor in 
alio, velucin fubie&o , fed v toto 
&c.ad aliquid illas coputat inter primas, 
& (ccüdas fubftátias, caput, quoddam ca- 
püt,manus, quedà manus . Et $5. Met. 15. 
intet fübítantias enumerat partcs, & de- 
nique 2.de Ani.2.& 3. Met.z. & libi 12. — 
tcx. 12.(uübftantiá diuidit in materia; for- 
mam, & cópofitum,ex quo a licet - 
fuperius dittin&ü in infcriora quidditatte 
ué predicatur de illis,ergo fubftátia quid 
ditatiué pradicatur dc materia & toria. 
Refp. quádo At:ft. inhoc c. partes in» 
tegrales appellauit (ubitanrias,(olum do» 
cere voluit illas effe (ub(tancias , non ace 
cidentia, quia non funcinfuübiecto, non 
idcircó cas ditedé in; praedicamento co'- 
locauit; dixit ét effe vecas (ubttantias hue 
ius prz dicamenti, quia iliis non'repugaat 
e(fe tales, quaten:is süt partcs integrales» 
nam fi (int (i milarcsy intrat predicamés 
uim; c-cró ad aliquid aliud myftcc uas 
voluit 





yt 
VOR. COE 


PSU. Queft1 De gentralifs. 


gu ou TOLL IIT noe er; " 


voluit nobis aperire Arift. appellauit .n. 


- eas primas , & fecundis fübftanuias , vc in 


- dicaret ét rerum incójletarü , & partia- 
lium poífe nos fericm przdicamencalcm 
conflituere ad inftar przdicament: com. 
pletarü ; quatenus ét ip ipfis mucniuntur 
prz dicata füperioray& inferiora, genera; 
& fpecies, qua ratione diximus difp.4.q. 
4» in fine quamcunque vniac rfalitatis fpe 
€ ita bcBe fuadari in cnabus incomle- 
tis,licut complet;s, vnde porerit v.g.affi- 


- gnari, v: genus fubftantia phy(ica partia- 


his, que diuidatur in materiam, & formá , 
& hzc incorporcam , & fpitizaalem, ilia 
in codleftem,& füblunarem;fiin ceelcfti- 
bus corporibus admittitur materia & qui 
dem alterius rationis ab jfta inferiorum . 
Quod malé inficiatur Sancb. 4. j. ad 8.ca 
rat one fretus , q» hzc funt entia incóple- 
ta ac proindé inepta. ad praedicationem. 
Nam licet re vera tint incompleta , €a ta- 
men intellectus concipere poteft per mo 
dum entis fic completi, ficut requiritur 


: ad praedicationem , idq; totum innuit A- 
— rift.cit.fieri pofle vocans manus, & caput 


fecundas (ubftantias,& fimul partes fub- 


^ flantiatum, qua dircé&te füpt in pradica- 


mento. Ad locum ex 5. Mec. vtiq; Inter 
fubftantias enumerat partes ibi rame de- 
clarat non dici (übítantias, ficut compo- 
fita conftituga pcr cas,cxcipe partes fimi. 
latcs y qua recipiunt przdicationem vni- 
ucríahs, (icut ipfum torum. Demum di- 
uifio illa (ubflantiz in materiam , forma, 
& compolitum non cft proprie ditufio 
fubftantig in cómuni huius przdicamen- 
ti, (ed potius quzdam refolurio fübftan- 
1iz pradicamentalis compofitz , q cx co 
patere pó:, quia illa diuifio non continet 
Angelos, qui tamé süt if bac cathegoria , 

19 At diccs,materia, & forma,manus, 
& pes (up quidditatiue fubftantia ; non 
minus,g cópofirü,ergo fi hoc eft in pre- 
dicameuro directé, eu & illa. Refp. ve- 
rum eile affumptum , fi fubftantia cómu- 
niter famatur, qnomodo dici folet fubftà 
tia ana iagfus uten. comprehendit ram 
completas fubitantias , quà incompletas, 
fallar WR CUAM ,h Rida fumatur, 
vt cft fupremumgenus buius przdicam:é- 
tiic -n. non dire&té , (ed lateraliter tane 

Logica « 


Pradic. fubft. etrt.T.— $$7 
tum , & reductiué dicitur de m arccia, 8€ 
forma, ratione .f. compofiti , ac proindé 
non qu'dditatiué, ficut fuperius de infe 
riori. Ais , ergo fubftantia communiter 
diQa,vcluti commune genus etit ad fub- 
ftanuas completas , & incompletas, cua 
talis conceptus fübítantiz: non fit tran« 
(cendens, (cd finitus, & limitatus,& alto- 
qn vnuocus przícrtim infententia no- 

ra, Refp.ità efle, quod in hocfen(a par» 


tes cffenriales phy fice cadunt fub eodem. 


genere cü compofiro , ac ét partes inte- 
gralesaherogenez (en. habent ad füb- 
ftàciam tic (ümpram , vt modo homoge- 
neg ad przdicamentalé , ficut .n. ifta re- 
cipiunt przdicationem fübüantie pradie 
camentalisdircété non minus, q totum 
ipíum , ita vniuerfaliter oés fübftantiarü 
partes przdicationem analog I ubflatiz 
recipiunt nó minus,quà tota per cas cone 
ftiruta; exhoc tamen non fequitur,quod 
€odé modo recipiant praedicatione fi 
flantiz przdicamental:s , atq; idcó dire- 
&é poni debeant in hoc przdicamento . 
Hinc dedacitur , potuiffe vcig; fieri praz« 
dicámentü fubftantiz , qp cople&terctur 
(ubftantias omnes creatas, tam cópletas 
La since quo bené diícurrit Aucr- 
cit. nó tamen qp vlterius cópledter 
etiam mcrcatam, in quo Aucría deficit. 
20 Solet quoq; hic afferri difficuitas 
dc corpore jito altera parte compofiti iu 
viuentibuscüm «ri. praedicetur quiddita- 
tiré de viuente , vt fuperias de inferiori y 
vt cü dicimus; gy homo eft corpus;coníe« 
quenter videtur dircété poni in predica- 
mento,non obftante,gp fit pars. Hac dif- 
ficultas vrget íolum ponentes 1n viuenti- 
bus formam corporcitatis preter animá s 
Q cx profefío docet Doctor 4. d.11-q.3« 
Mairon.pafíu 40. fuper Vnerf. conce 
dit alumptum . Dicendum tamence 
Scotcit, H H. q cum dicimus ani 
Íc corpus, ly corpus non ftat proaltera 
parte compofiti,li accipiatur vt ica» 
uo quidditatiua;& is,fed pro cor- 
pore mecaphyfico, q» inlimea predicamé 
tali elt gradus gencricusad viuésyqui vtie 
quc gradus delumitur à corpore pro alte» 
|. Ka parte » vt fuse mia Ic TE A 
Phyl.q-4«ast 2» pradcrtim in fol. ad 1.8€ 


Xx 3 ib 


ii 
"y 


$58 

3. vbi etiam adducuntur qux dam graues 
d fficu'taccs bic à Maiton. co&a , & fol- 
vuritor . Rogabis ; an faltim pott aiimae 
difcciium , vel interitum corpus pro alte- 
ra parte ponatur directe ig getiere ? Za- 
barel.lib. de pluralit. form. annuit , €ó 
quia turic nom habet amplius rationem 
partis, [ed tocius ; vnde cuadit ens com- 
pletum,& proportióratum predicamen- 
(QV Atperpc ane TU GAST 
colt anim»! ciereritipiadbuc manet ens 
anccinpkeuü ; & aniv z effenrialiter fub- 
erdinatüm pef modum materi ; licut € 
contra ariima rationalis pofl (eparationé 
á corpóre adliuc manet enis incomplet y 
quia e(sétialiter (ubordinata corpori per 
modurn form: tum quía eff quid inte- 
gratum ex pluribus formis pattialibus cx 
dié&is difp.Ehyf.citz 

21 Tertio obijcitur coritra 3. concl. 
ptobando nec Angelos , nec corpora coe- 

]Jefta in hoc contineri pradicaméto; pra-- 

fettiri itr Arift. fcotentía, nam 10. Met. 

16. cortüptibile, & incorrupubile diffe- 
1üt gericre fed h&c (unt incorrüptibilia ; 
ergo noi haberi: genus cómunc cum ca- 
ducis; & códein lib.tex. 12. inquit ea dif- 
fcrre getiere j &. pradicauonis figura .i« 
pre dicamento, vtomnes exponunt1uo- 
rum rom cft communis materia, quod ét 
habet $.Met.$3. at Céli , & Angeli nom 
habcntcommunem materiam cuar cada- 
tet 6 ficc coimiune genus. 

: «Do&or 4-d.6.9.10. M. Atiflo- 
qui de genere pliyfico. i. matetianion ad. 
1é logico, qu£ cft. cóis e» pofitio , & vult 
corruptibilia ; & incorcupubilia 
nomncommunicate in materia; qat (enfus 
«oll;gitut ex. cap praeced. & qoidem fa- 
miliart eft Atiftinomine generis fignifi- 
care materiam, vt coríttat ex 1, Polt.19. 
vbi docet iti fcientijs fieri noti debere. » 
uran(icü de genetein geüus.i. ex (ubiecta 
vnius in fubicétü altefius, & 4.Mct.2. vbi 
ait vnius feti(us vmü c(Te genus i. mate- 
riam circa quám« Vel (i loquitar de gene- 
re logico,non vriq'loquitdr de fupremo, 
fed intermedio , qj co'ticidit cüm fpecie 
fubalterna , alio.,uin araumencá adductü 
ibi ab Acift.ad probanduai corruptibile, 
& incorruptibile differte getiece ; e(ict in 


- Difp. FII. De "Pradicamentis in partic. 


quatuor terminis,initio.n. textusficeri — 


it rónemycumz contraria [pécie diuer[d. 


int , corruptibile autém'y * incorrupti? 
bile contraria (int y neceffe eft diuerfum 
incorruptibi- 


enus e[fe corruptibile, 
det in cóclüfore fius difci 

genus non intelligit fabalternim, effet u 
quatuor terminis ; quomodo auté ten 
argumentum Ariit. intelligendo de ge- 


nece phylico vide ibi Scorum , & Alen- 


fem - Adalium locum , non ità loquitur 
ibi Aritt. (ed aic differte gere eque 
noü eft cóis materia , & eid T- 

fa cathegoriz figura y it loquirurada- 
muffim $. Met. 33. fpecie veró differre 
ait,quorum idem eft genus : Joquitur era 
go Atit.de genere phyüico; vt cur(us ibi 
Do&or explicat;& fen(usett genere phy 
fico ditferre , & quz (untimdiuet(is, ca« 
thegorijs , hzc .n. adinuicem non tranf- 
mutantur quia non fit 'ex füperz 


ficié y neq; é contra , & quat (unti codé 


prdicamento , fed iri materia nom coms — 


mudüicant : pecie veró differre y 
idem eft genus;i. di 
ficá , à'qua fumitur differentia fpectfica f 
comgéntunt im materia ; aliam cti$ expoa 
fitionc riobisproficui vide apud Alense; 
ii Dices.vf Aritt.pofüiffciptelligem- 
tias actus purosy& limplicessaceidenti d 
incapaces 8. Met. 16.9. Mer. (7 & lib: ro; 
tex. 30.& lib.12.43. ergo nó folir phyli- 
cà, (ed & metaphy ticam cópofitioné ne- 
gat in cis;quod conf.ex Scot.quol.r$.C., 
& quol.7. Gg. vbi docet Arítt.in imelli- 
geritijs pofuitle intelligere idé c (ui (ub.- 
flácia quia fünt puri actus fecundá ipsi. 
Refp.& cft folutio cóis Acift. vocare cas 
á&tus puros, & fimplice$quatenüs carent 
cópofitiorie pliyticaj& negat in eis poté- 
tiá cóttadi&tionis ad e(fendd, X nó eísen 
dum; quia funt incorruptibtles , non auté 
ri: gat conyoliioncani potenciam mc- 
tapliy(ic&, ben& ri. nouit nou cífe puros; 
& fimriplices , vt intelligentia prima: qua 
dc caua nec etiam credibile eft pofuitle 
ilias omnium. dccidentitim prorfus 1mcd« 
paces,nani faltim rion videtur in cis tiegaf' 
fe accidentia reípeétiua ab ipiis realitet 
diftinavarios nem 
uic ;ad orbem moti ; ad [uos cíícctuss 
tOAÀIsS 


^ 


Éerre per tormá pliya s ! 


ré(pcitusad foin» — 





ji 
t. 
^ 
à 


i^. og 


H 


"rr 
N 
' 


—. 4e fc hanc, .& nón 


4 
Ab? 
Ac. 


J)-- ! 


;7« ad 1.prin. docere 
ibet intelligentiá cffe 
differentiam indi- 
uidualem,ob nece(fitatem effendi, quà ci 
tribuit. Refp.fi ita eft , plané difficile ctle 

— tueri intelligentias fecüdum Atift.in hoc 
pradicam.contincri, imó & corpora ce- 


Asso 1.4.3. 
do fent. Arift. quan 


— leftia, cü code modo ea videatur pofuiite 





entia nece(faria , vndé non abs re Auer. in 
«ap.de (pecie, & 10. Mct. cap. 26. nega- 
uit bzc in przdicamcntofubflantiz con- 
tineri. Sed (i Arift. prz di&ta expofitioné 
nó patitur, curent al;j explicarcqui fin- 
gola eius di&a vt Sacramenta recipiunt, 
quamuis .n. acris fuerit ingenij, & mul. 
tas(atis reconditas veritates lololumi- 
nis naturz du&u attigeritfatendi tamen 
eít e defe&u luminis fider in multis ce- 
cutire prelertim cü de Deo loquitur ,& 
intelligét;js, d (uperát humanu captum, 


^"ARTICVLVS Il. 

Quo fenfu diuidatur fubflantia in pri- 
: fs " er fecundam, 7 vtraque bic 
—'. defimatur , ac vuaalteri comparetur. 
ag Goyuifie Acftin hoc c. fübftantià 
4 D in primam, & fccüdam, viráq 
;defininit, ac demum ad magis eer 
:viriufd; nauram vnam altetí cóparauir ; 
hz igitur tria in hoc art. nobis funt cx- 
plananda , diuitio fnbflantiz in primam, 
& (ccundam, vcriufque definitio; & eatü 

comparatio adinu:ccm ab Acift. facta. 
Quoad primum dubitatur , quomodo 
accipiatur fubftantia , dum diusditur in 
primam, & fccunda , an.í. pimó, vel fe» 
cundo intentionaliter 5 dicunt aliqui di- 
uidi (ubftantiam quoad. primam intétio- 
neim,vt Suarez difp.3 5.Met.fe&t.2. quem 
fequitur Eaber 7. Mct. difp.7. cap. 1. alij 
aflerunt diuidi quoad (ccundam , vt Soto 
in hoc puedic.q.1. att. 1, Sed vtrumq; de- 
fendi porefl, vt abfolute verum , ac eriam 
de Atiit, mente ; vt docet Doctor qu. 4. 
Vniü, in (ol. ad 2. vbi inquirens; quo séíu 
diuiferit Ari. fubftantiam in. prtmam , 
& Íccundam, ait, qp non cantan. antelli- 
git debis qu [unz prater operationem 
imtellecus , uibus vcrbis 6gnificac Do- 
&or joie viroque modo. explicari Aut 


: Sudf.1. De generalis. *Pradicam.[ubft. Ant. L $59 


At quocunque modo explicetur diu; fio; 
ruríus «ft difhicultas,quodpam fit diuisó, 
& quide Authores in hoc oés conuenire 
videtur, vt notat Auer(a q« 16. (ec.2., (ub- 
ftantiam,vt eft apcx huius ptzdic. nó di- 
uidi in primam, & fccüdam, quafi in (uas 
Ápecies , licut diuiditur quantitas in con- 
unuam,& dilcretam, quia fubftantia, vt 
fic.continetur. füb altero ex icmbris di- 
uidcotibus, népe fub fubftantia fecunda, 
at diuilum debet c(ic quid indifferens ad 
primam,.& fecunda , Scd neq; hoc rc&é 
a(leritur , quia bene potefl à1u:sü aliquod 
cótinert accidentaliter fub aliquo cs mé- 
bris diuidentibus , vt conftat de vniucrfas 
li; quod accidentaliter continetur fub al- 
tero ex mcnibris diuidenibus , népc füb 
genere; quamuis igitur fifubftantia fü- 
prema capiatur pro prima intentione, nó 
poffit diuidi 1n primam, & fecundam, vt 
notat Tat.9.1, | redicam.nor.3. cx *cor, 
q.12.Pre dicam.in fine , quia vt fic figni» 
ficat naturam cócm , non autcm fingulas 
rem,& indiuiduá , qualis importatur pet 
pramá tüb(tantiam ; tamen fifumatur pco 


' 2. inuentione , diuidi potcfl incas vt in 


fuas fpecies, (ic. n. vt quid , abftrabic à 
fecundis intentionibus vniucrfaliracis, & 
fingularitatis , vt à iuis (pcciebus , & (o- 
'eoncipitur yniueríalis, vt modus, 
24 Yoiipitur in primis accipi f. b(tan 
a/a,vt genus g« ncrali(fin à, & diuidi prz-. 
fato modo ip primam,& fecundam, vclut 
n (uas (pecies;pozeft et acci pi fubftancia 
pro quocangue dirc&té. ponibili in hoc 
pradicamento, ex Tatar.ibidem,quo sc(u 
dicitur fubftantia. praedican.éial $,  có- 
prehendit fupremam,intermcdià, & infi- 
mam;& í£ic. diuidi in primam, & fecundà , 
-biniliá,quz ponitur ihfimo loco, hec 
eft prima fubttantia, & in illam, quz po- 
nicur in aliquo fiction loco,& cft [cci 
da, ícu in T8 quz folü ponir in. pre- 
dicaméto, vt (ubijcib.lis,qua eft prima, à 
in cam, quz ponucur yt. pradicab;lis , & 
cit íccunda ; in qua diuiionc fi fubítan- 


tia przdicauentalis fui - peo prie 
intenuonc.r. pro Datura; & clientia rea- 
li quatenus affici ,'Ot. intentionibus vni» 
ucclalirauis & fingularitals, fic cri duis. 
fio (ubi€& in aco dé. ja ; (1 veró (umatur 
RIS Xx 4 — pious 


E MEET 

$60 
prout pracfcfert illam (ccundam intentio- 
Dein ordinabilitatis in predica méto , (ic 


€rit diu;fio peneris in (jccics, quia ita di- 


uiditur. oidinabile, in prz dicamento in 
Pra dicabile, & virimü fubijcibile, itá do- 
€et Tatar cit.quem dicédi modum multi 
€x Recentioribus fequuntur ; iuxta quod 
tal sdiuitio | 6: é fuo modo affignati m 
pradicau entis accidétium fimnendo (ab- 
ftanuam ampli ([imé pro nitutay^& e(Ten- 
tia rei, & pr mà pro natura fingulari , & 
fobijcibili, (ecüidam pro natara vniuería- 
li;& przdicabili,vt optimé notauit Mau- 
rit.q.4. Vniu dub.5.Pót é diuidi (ubftà- 
tia in primam, & fccandam sm rationem 
fubfittend: , & (ubütandi alijs, primario, 
& (ccüdarió velui per varios modos , vc 
volebat Suarez, vt faciat huac fensü ,(ub. 
füantia alia cft, cui primo , & per (e con- 
uenit (ubfiftere, & accidécibus (ubftare , 
& hzc cft prima , alia veró, cui conucnit 
fübtiftere , & alijs l(abftare mediae , & 
fecandarió, & hzc cít (ccunda, & in hoc 
fen(u etiam poteft diuifio cxplicari per 
terminos (ecundarum inrentionü , quate- 
mus (ubttantia poteft accidentibus copa- 
rari, ncdum per modum fübic&i inh ii0- 
fis, vcrametià przdicationis , quod vciq; 
€i conuenit pro fccunda intentione. 

25 Exhis patet poffe hic diuifionem 
explicari primb ,& fecundó intencionali- 
tcr,tàm cx parté totius diui (i, quàm mem 
brorü diuidéuum ; & licet Do&t. cic. in- 
nucre videatur prafatam diuiliónem ex 
par:e mébrorum diuidentiü nonnifi per 
fecundas iotcationes affi gnati poffe, ca 
ratione fretus ; q» membra diuitionis dc- 
bent opponi non coincidere, at quod e ft 
fecunda (übftantia preter. operationem 
intellc&us, nó opponitur prin ze füb(tan- 
tiz,[ed e(t id , ergo &c. nihilominus nó 
eft ita in rigore intelligendus Doctor , 
quali prima , & (ccunda fubftantia à par- 
te rei comcidant omninó , & realiter, & 
formaliter , nam certum cft in cius (encé- 
€&ianaturam commanem, fuper quam fun- 
datur jmcentio vniucrfalitacis , diftingui 
€x natura4ci ab ndiuiduo, fuper e fun- 
datur (cunda intentio (ingulatitdtis, & 

quodammodo opponi, fcd tantuim vo- 
git iadicare maiorem oppofitioné ccrni 


» 


We 


Difp. VII. De Pradicamentis in partic. aie 


m 
t 




























inter primam , & (ccandam fubftantia 
fecundó intentional:ter captas, juam prO. — 
prima 10rentione , quia tic fanc realitet — 
1demsat iflo modo func intentiones pror — 
fus diuecíz ,& oppofitz, vadepercica — — 
membra diuitio magis clacet . | e etm 
16 letes.quo modo ex bismagisdie« — — 
uiferit Arift. Refp.Suarez,Faber,Blane — — 
& alij diuifitie terio modo , & pro pri- 
ma incentione, quia hic explicat fubftan- 
tiá pernon efle :n (ubiecto, & períübftas — 
reaccidétibus, qua (unt rationes reales — 
& iuxta duplicem modü realem fubüfté- 
di, & fübftandi acciden:ibus diuidit fab- 
ftantian in primam, & fecundam; prima 
eft, quz per fc, & primario fübhflir , & 
ac encbut fubftat , (econda veró , uz 
ecundario. Sed plané fallum eftArift; — — 
hictantum confidcrare fubttanrra quoad. 
rauonen, (ub tiftendi , & fubftandi acci- 
dentibus, quamuis .n. quoad hanc óié y 
illam bic peculiari quodam modoconti- — — 
deiaucrit,vtpoté pérquáab accidéte(e-:.—— — 
cernitur, tal;$.n. coofideratio accidens —— 
bus appl.cari non potet; adhuc tamen: : 
iplam cólidcrauit , vt eft ponibilis. &. 
dinabil.s in radicaniéto , que lané coe — — 
fideratio tota intentionalis cft , nequefo- — — 
lum di(tinxit primam, & fecundam fu 
ftanuiam per. illos modos »timarió; 
fecundatio fubít andi, vcl fubfiftc: ed. 
preferum etiam per non dici , vel dicrde: 
fubiecto, imà quand. eciam primam füb- 
ftantiam ditlinxit à [ccunds , quia (übij- 
cirüc omnibus alijs ctiamipiis fecundis y——— 
hac certé iubicctio dicit fecundam int&- 
tionem in prima füb(tantia, ficat dici de 
intcationem oppofitam.ponit in fecüdas. 
& etiam in accidentibus ipfis, quia in or- 
dine ad illa, nedum hic comparatur , vt 
fubie&uminhatüonis ; verametiam pfe 
d:cationis , vt mox dicemus , quarc Con-- 
cludimos cum Do&tore cit.q. 4. Vniu.& 
q.1 2. Pradicam.in finc prarfatami diuifio- 
nem porius explicandam effe per fecun 
dis intentiones, quàm per primas , quia 
fecundum eam coafidcrationem prafer- 
tim pertinent pradicam:nta dd Logicil; 
& non tantum tertio modo, verumetam 
alijs accipi poffe etiam de. mente Arift. - 
& fic manet breuiter cxplicata hec füb- 






JM 


E » Y» 8.1. De diuifone fubfiamtin primam, feere. IT. $6t 
LN E nti diuifio, circa: uam tot verba in- | 


. nt inatiliter Au&ores paffim ; & 


o^ 


/. . -forté improbabilis prorfus non c(t A mo- 
—.  mijsopinio hancnó tàm efe diuitionem , 
/.. quàmenumerationem,& (eriem quandá 


eorum, quz in hoc predicam.ponuntur , 
velati cam dicitar , difcumbentium hic 
, eft primas; ille (ecundus,&c. qnem tame 
dicendi modam non adeó approbare dc. 
bemus, vt al:j modi dicédi iam relati om 
ninó dcbean: reprobari, vt facic hic Pon- 
cius,cuius rationibus occurrere ex dictis 
non c(t difficile ; fed recipi poteft , quia 
e(t expeditioralijs ; & minores paticuc 
difficul'ates . / 
17 Quoad 1. Arift.codé c. definit, vel 
tius dz(cribit ptimum fubftantiam effe 
lam;qua nec e(t 1n fubietfoynec dicitur 
de fabiccto,(ecundam vero , quz 5n eff 
in [ub:e Ho, fed dicitur de [ubiecko, vor p 
fubie&m intelligitur (ubie&um inhe- 
fionis,& prz dicationis, ni quando vtraT; 
dicitur non cife in füb.ccto, fermo eíl de 
füb:e&o 1nhzlionis,nam pet hoc fubita* 
tia dillingaitur ab accidente;vadé pet it- 
€i negauonem citcamfcribitar modas 
gotiuimus períeicitis fübitandam conttr- 
tuens,& ab accidente diftioguens ; quan 
do vcró de primaltübttantmia ncgacur dicr 
detübiecto, & de fceüda afficinatar, tnc 
fit lermo de (abie&o przdicarionis,& pe 
ncs hoc diftinganatur prima , & («cunda 
fübttantia, quia prima fibitantia nullum 
babet inferius , dequo prz-dicecur , bené 
camé fecüda;quia hec cft vniaerfalis,illa 
fingularis, quacé etiam alteta negatio in 
dcliaicone primz fübftantiz , qua nega- 
tuc dici de tubiecto,circamfcribit po (ici- 
am hzcceirarem ; per quam ei repugaat 
dici de lubieéto.i. de inferiori; hinc patet 
lomodo hz d«cfiaitiones bené rem ex- 


plicent , quia eftó dentur per ncgationes ,' 


nó tamé p fimplices negatrones,alioquin 
definitio priimz/(ubftanuzetià chymcse 
conueniret,fed per negacrones mdicances 
quid pofitiuuin,vt notat Tatar.cit.not«4. 
patet etiam quomodo ambz poffint cx- 
plicari pro prima intentione. Verüm quía 
cffe in Jebietlo,& dici de [ubiecto no cà- 
tum primo intentionafiter , (ed eciam (e- 


cund? intentionalitec capi poflunt, ità ni- 


c 


miram vt effe in fubie&io idem fic , quod 

przdicari accidentaliter, & denominati 

ué ,quicft proprius modus przdican di 
accidentium; & dici de fubietto i. d« in- 
fcriori, fit prazdicari e(fencialiter,ideó po 
terunt etiam przface defiaitiones expli« 
cati (ccan ió inréciónaliter, ica nimirum , 


St fecunda fub(tantia dicatur illayqua nó 


eft in [wbiztto fcd dicitur de [ubi ek o i. 
quz uon acciden:alitec , fed cilencialiter 
predicatar de prima , prima vctró fubítaa 
tía fit illa, quz nec cfl in fubietto ,uec di- 
citur de fübietfo à. nec przdicatur de . 
alio accidentaliter ,nec cílentialiter ; itag» 
ifta duplex negatio indicet oppolitàin- 
tentioné fübijcibilitacis omnimoda , pec 
quam excludatur omnis pradicabilttas 
& hoc man fefté infinuat. Arilt. pcr illud 
dc prima fubíftátia pronunciatum , quod 
accipiunt aliqui vc aliam prime. fübtcan- 
tize defia cionem eff qua propri? princi- 
aliter? maxim [ubil are dicitur, pet 
c.n. fignificat; qa0d ill non funt purz 
negationes/fed mobis citcüfceibunt omni 


modam fubrjcibilitatem prime fübftan- 


tia? 1n qnacunq; pred catione, tài elfed- - 
riali,q accidental adeoquod boc proná 
ciarum fic potius declaratio" dcfimtionis 
prima fubttantig,qua vt tradita pcr nc- 
gatronss poteracaltquá. parere fulpicio - 
nem Q noua,& diitin&a definitio, vel cd 
Mairoa.paílu 9.dicendum,q cü ea vnam 
cont icait definitionem, & ett de cius in- 
tegrirate;irà pec fecundas intétiones ex- 
plicát has definitiones primz , & fecun- 
da (ubítantiz Io. de Magiftrisq. 1. hu 
ius prz'dicam. not, 2. quz quidem expli- 
catio ci! inftitato logico multà magis ac« 
comodata,quám przccedens,& etiam ma 
HR demente Arift. qui defiait primam 
ubftantiam per oppofitionem ad (ccua- 
dam;cum ergo fecundá dcfiniat per prae 
dicati ; conueniens cft, vt primam dcfi- 
niret pec fubijci, . . tu 
28 Scd dices, ex hoc; gp prima fübítan 
tiaomnibus alijs fubftar, accidentibus n& 
póX& ipáü(met fecundis (ubitanti]s, rofert. 


Autt.deflruBis primis fabitantus vr 


fibile ejfe aliquid aliarü ve manere: , 


aucem nequit incclligi, miquoad effe» — 


x 


actualis ciens Cam «n, turn Ac ides 
: : D ALD * S Lia » Ii 


joe ci ois ecu NR ER 
Z6. — Dig.VIL DePrédicmiioh pani: —— 


tia, tum naturz communcs in fe immedia 
té non exitiàt fed in indiuiduis, tolle in- 
diuidua,tolluntur ctiam. & accidentia) & 
natutz communcs ,omnia.n.corrümpun- 


1ut ad corruptionem indíuidui ; vr docet. 


Doctor 3.d.2 2.4. vn:G.-quo autem ad cf. 
fe obie&inum , & effentiz non eft vera 
illa propofitio , quia nullo fingulaci cxi. 
ftéte,achuc poteft quidditas intelligi  & 
formati de illa propofitiones vera & ne- 
ce(lariz m ordine ad pradicata. cilentia 
lia,vt clacé docuit Forph. cap. 7. dicens 
fublatis indiuiduis nó tolli fpecics, vel ge- 
nera,quo .(. ad effe obiectiuum, & etien- 
tiz , ergo vt hoc Arift. dictum vcrifice- 
tur;oportet yt aliud dictum , vndé dedu- 
citur, quod. f.(ubftantia prima principa- 
liter, c maxim? fubflare dicitur jintel- 
ligatur de (ubftare realiter, & vera (u(té- 
tatione rcfpeQu accidétium , ac reali in- 
clufione naturz communis , quz efl. fe- 
«unda (ubflatia , non aot€ de tubttare in- 
tétionaliter, feu fubijci in praedicatione . 
Refp.quod ficut primum Arift.di&ü , 
. quod prima (übftáta principaliter;& ma 
ximé fubftat; poteft explicari tàm pro pri 
m4;d pro fccunda intentionc,népé de rca 
liaut intentionali fübiectione in prz dica 
tione , ità etiam confe&tarium ex co de- 
du&um;vt bené aduertit idé Io. de Mag. 
cit-dub. 5, vndé ex illo primo di&o tea- 
liter intellecto deducitur hoc fecüdü rca 
liter intelle&um eo modo , quo demon. 
fratur i arguméio.(. quod deftradis pri 
mis fübftanujs dettruuntur alia omnia .f. 
patüra: comunes,& accidentia quoad eífe 
actoalis exiltentge , & ex eodem logica- 
liter intelle&o ,deducitur illud idem con- 
tium logicaliter intelle&ü hoc mo- 
do;quod cü bic có (ideretur prima (ubítà 
tia in ordinc ad (ccundas , & ad accidcn- 
tia in ratione fübijcibilis, bac verà 01a in 
ordine ad primam in ratione przd;cabi- 
lis , vcl m Ken 2 velaccidentaliter , 
quia relatiua pofita fe ponunt , & perem- 
Le Deribit nnl fublatis primis fub- 
ijs riecht denso S oidipis ^ 
^. 49 Exquo patet modo fit yerü il- 
- lad Aritt.di& defirudtis primis fübftan 
tijs,&c.tàm phyucé,g logicé, Dices,dc- 
flrucis omaibus ; hominibus adhuc c- 


— — ll aR n 



























mane:et anima rationalis, & matería, vé 
«corpus pro altera parte compotiti cum - 
fuis accidécibus, ergo falfam illud di&ü,, : 
E efp.Louan:cnt.ob id habent pro fu(pes. 
&o Es Arift. dictum, veluti tendens ad. 
animz mortalitatem, Alij e» plicant de 
totali.deflru&ione primarum fubftantia: — 
rumjnemp? quoad vtramq; partem, quafi -—— 
Arift. apertis oculis agnouetit annihis . 
l:tionem ; Mairon, pallu 11.ad 4,ait,per 
primas (ubftantias bic Aritt. intelligere — 
fubftantias o€s lingulares , tam comple« 
tas,G incóplctas,quod fané textui fatis co 
fonü nó cfl. Facilis rame eft folutio, & ex. 
ipfo consxuco lige e NE ftlo- — 
quitur fimpl:cirer.de onmibus, quafi oía — 
prorfus interitura (int deftru&is primis — 
fub tantijs,(ed loquitur fignaré de fecune — 
dis fubftanujs, & accidentibus qua (ub. e 
flentantur in cis (vt .n. dicimus in Phyf, 
«oumpofitum eft adzquatum fübiedum — — 
accidencium,non matctia príma)nam per nt 
lhancpropofitionemiptendit Aril.demó — — 
ftrarc dependentiamtàmfecundar | 
fláriarum, q accidétiumà primis,parum —— 
auté ad hoc icfert,quod facta prime füb« 
flàriz dcftructione adhuc aliqua mancat Vh 
;eius pars fuperfles, nam Dué mancat,fiué 
nomcertam cft naturá , quz in ipfa exta- 
bat , paritcr & accidentia in ipfa fundar 
.deleri;quod dictum, ficut verificatur c 
mé in lub ftanujs integris peii , 
de qu bus rcucra przcipue illud pronun- 
«iauit hic Acift.:tàcumomini veritate po. 
terit applicati quoque fubftantijs partia- 
libus & incomplecis con(Lituendo ,& di- 
ftinguendo ctiam in ipfis primas , & fe- 
,cundas iuxtà füperius dita, 
Quares , quomodo intelligatur aliud - 
Ari(t.dictum; prima fubftantia proprié ; 
principaliter, & maxime fubflat,d gá 
-[. ponantur ille particulz JRefp. Orbcl. 
quod ponitur propri? ad diffeiéiam ac- 
.Cidentium , licét .n. accidens polit effe 
fübie&tum accidentis, non tamen vItima- 
té terminat cius depeadentià, vt lace ofté 
,dit Do&or 4. d.1 2.q.1.pomitur principa 
liter ad differentiam fecundaram füb- 
ftanttarum, quz non (ubftan: accidenti- 
bus,ni(i prout funt in primis, homo. n. nó 
dicitar albus, vel niger) nifi quia. Sortes , 


vel 


B.—-Vo 
^ uu 


WEM. 
. m N Mos 


4752 


. " "as FEN : i 
|». — sel Plato eft albus ; Et tandem ponitur 
3 M. Bointsa oftendédá, quod prime fub- 

| flantiz pluribas fübftant, quam fecunda, 


eh 
VE 
p 
yt 
T 


*:".A^ 
"Wir 


Sec 





A1 


- Pairs cared quibus (ub . 
. jo 


fccunda, & cum hoc i pis fecundis. 
. $0 Quoad tertia fübflantia fingularis 
vuiuerfali cóparata dicitur prima fübftan 
tia, & magis osieimds erit quá- 
m primitateim perfe ctionis im partici- 
ando ronem fubftantiz, q nó haber fub - 
Au c nuarl3lie [ra Arift. in hac cap. 
ailtid Viliuvsaaisss * anth aam 8 
^À enius compararionis declárarioné re- 
Wer ——. a —-—--- T nep 1e 
€olendum eft ex di&is (übftantiam ità ap 
pellari,vef à (ubftando , quz eft denomi- 
fiatio relatiua;vt ait Orbel. quia füb(tare 
fonat (ub alio ftare;aut alteri (ubelTe,vel 
vt inferius fuperiori, vel (abiectum acci- 
denti, aut à fübfiftendo,qua eft denomi 
nitio abfoluta, quia (ubtiftere fonat. pec 
fe ftare, & nonin alio,cui inkzreat ; hzc 
e(t ratio effencialis (ubftamtia , illa veró 
i accidentalis, & iftam confequens ; 
fatio abíoluta,& effentialis equaliter có- 
petit omnibus (ub(tantiis, cum a&qualiter 
. omuibus repugnet alteti inhzrere , vndé 
- ex lioc capite, nimitum róne fubti (tendi , 
non datur primiz,& fecunda fübítátiaynec 
fübftadtia particularis eft magis fuübftan- 
tia, q vniueralis ; vndé minus rc&é ali- 
qui &t.ex hoc capite .(: quantum ad ratio - 
neni fubíiftédi, aiuat fübttantiam prima 
effe aiagis (ub(tantiamsd (ecundam , quia 
erfe&tiori aiodo participat fübiiftentia , 
q (ecunda, cum partici pet illam imimedia 
té ,(ccunía vero mediate , quia .f. ratio 
fuppofiti primó conuenit indiuiduo , & 
€ommuonia nonnili per indiuidua fuppo- 
fitanuur. Minus redde hoc dicitur. , nam 
vt rotat Do&or quol.4. M. & quol. $. V. 
& quol.9. A. aliud eítlo-qui de fübüttere 
pro p fe eiie , vt excludi imnhatrete , aliud 
prout idem cit ,:juod incómunicabiliter 
pet fe cxifteccquod eit pro»riam füppo- 
fiti ,& petíonat ; quando hic fic compa- 
fatio iter primam, (ccundain fubftan- 
tíam; & quaritur queam cacum perfe- 
€t.0ri modo racionem (übttanua partici- 
petsquattio efe debet de ali quaratione , 
qua (ic ecriqscomanais, c n.tieri folec 


quacum; comparatio, in tora nempe 
: n oing. 





t j 
ed E 


ual Le dif [di is rimen ep female 65, 


tur fübtittere pro- acórhutiicábiliter per 
fe e(Te, fubttantias primáe düritaxat com- 
perat, ex hoc capite non debet dici prima 
in rationc fubfittendi;quam fecüda, & ana 
gis fübftantia , quam illi» . : 
31 Potius ergo talisprimitas, & maio 
ritas attendi debet peincsdenóminati oné 
relatiuam fub(tandi, hec .& ratio perfe- 
&ieri modo partícipari pót ab vna (ub- 
ftantia, q ab alia, quatenus vna. füb(tare 
potce(t Dudbos pradicatis, ac magis in- 
denendenter, q alia , & (ane in hoc fenfi 


Anft. primasfubftantias appellauit tabe 
ftantias fingulares , f(ecundas auré vniuet- 
fales;ac illas etiam magis fabttantias di- 
xit;ità colligitur ex ipío contextu, vbi fic 
loquitur,prime [ub[lantie ide, omni- 
bus alij$ [ubijciutur y C alia ommnia,vel 
de ipfis predicamtur , vel in ipfis [unt y 
propter boc maxim? fubflantie prim& 
dicum ury& ex hoc etiam capite compa- 
raudo adinuic em fccundas fübtt arias ait , 
fpecies effe mag s (ub(tantias generibus y 
nempe quia pluribus (abftant,d genera , 
& itd explicat Tat.cit.dub. 2. At (ubftan- 
tias fingulares cífe primas (ubftantias in 
hoc fenfu , magi; (ubftantias vn:uer(a- 
libus potet adhuc dupliciter explicari , 
vcl realiter , & pro prima intentione , vel 
logicalitcry & pro fecanda. Primo modo 
fubftantia (ngularis dicitur priiha füb* 
ftàtia,quia quoad actualem exi (tentiam, 
& phyí(icam omnia fundátur in ip(a, quia 
& natui£ communes, & accidentia ipfa 2» 
exiftunt ad exiftenuiam cíus,& ea. fubla- 
ta ruunt quoad exifEentiam, quod infinua 
uit Arift. dicens, non cxi flentibus primis 
fubftanujs rmpotlibile cffe aliquid aliorü 
remanere j cum igicur fit bafis, & tunda- 
mentum, cut cete.a innituntur quoad exi 


ftentiam, optimaratione prima fübftan 


tia dicetur,quarenus prímó,& immediate 
exiltit , & nature comuncs (fecunda füb- 
fiátiz dicécur,quatenus fecüdarió ,& me 
diaté exiftüt,ad cxiftentia.(. primarürité 
magis (abitanti dicetur. , quía pluribus 
realiter (ubfta:,d. commuüncs, juia 
eGenialiter includit naturas. coipmunes 
fuperiores, &accidentaliter plurima (u- 


" fcipit accidentia;à quibus poftea median 
pit Ag 


tc denominantur euam f 
; prima | jio. 


LI - 


$64 | Dif». VII. De "Tradicamentis im parti; — z 


é 31 Alioautémodo .f.los;caliterfub- ftantiz cenfequens ad rationem effen2 - Ns 


ftátia fingularis magis fubtiátia dicitur. j 
vniuerfa is , quia plaribus fub ftat praedi- 
€atisloquendo de pradicatione tài cf- 
fentiali, d accidencali, & diciiur ctiam pri 
ma fobftantia ; quia in predicationibus 
accidentalibus immmediaté lübijcitur , & 
primarió , fccundz vero lübftantiz me- 
diaté , & (ccundarió 1 vbi aduertendum 
ex hac prazfertim fübiectione in pradi- 
cationibus accidenralibus attendi deno- 
minetjonem (ubflantie, auia in prz dica- 
tionibus c (Tentialibus etiam accidentia. 
fubijciumtur fuis prz dicatis fapcrioribus; 
& ex coyq:od eft lubie&tio immediata , 
"2c independens,dicitur fübftantia fingo- 
laris prima fübflantia , & magis fubflan- 
1ia,q vniucrfalis,vndé licet homo v.g.plu 
zibus (übttet accidentibus, q Perrus;quia 
fubfit omnibus accidentibus Petri , ac 
aliorum fimul indiniduotum , ramen. ad- 
huc LE etrus dici debet magis fubftantia , 
quam homo inrationc fubflandi;tü quia 
pluribus predicatis (ubftat,loquendo etia 
de cflenualibus ; tum quia efló loquendo 
dc accidenralibus tantum; fubftet paucio. 
yibus;adhuc tamen fubftat nobiliori mo- 
do,nimirum propria virtute,quia imme 
diat &,ac independenter ab alio. homo au- 
1€m. fübftat illis dependenter ab ipfis ;n- 
diuiduis,quz expofitio cx ipfo contextu 
«olligitr 5'v bi hac ratione diccbat Arift. 
anter primás(übftantias , & inter. fpccics 
vnam non cfle mogis fubftantiam , quàm 
aliam qoia zqualiter fubftanr,quod vtig; 
nequit cxcéfiué inrelligiquia hic homo; 
sel é homoin cómuni pluribus accidéti- 
, bus fubflat,ac przdicauscffenialibus, q 
hiclapis, vel lapis , fcdjintelligit in (centu 
prefato , qj equaliter fübflát prime fub- 
flantuz;quia vna in fübítando non depen 
dct ab alia, & pariter omnes fpecies [pecia 
Viflimz zqualiter à prima depédem füb- 
ftantia,nec vna dependet abalia , 

33. Scd obijcics,vniueríalia precedere 
fingularia ca prioritate,à qua nó couerti- 
tur. (ubfiftendi confeq. ergo debent. dici 
prima fubftanug, & fingularia (ccundz. 
kem $.Mct.2. ai nue Meri raid 
n:agis lubltantias.q laria « Tandcm 
ier ase acides ibus eil proprietas (ub- 


talem eiusquz cit lubhftere, ergo cui 


conucnit prius talis ratio fubflantie , eidé —— 


quoq; ralts proprietas prius conueniet , at 
illaratio prius conuenit (übftantijs vni 
uerfalibus, ergo &c. Et cctté quantum ad: 
(ubftare accidentibus proprijs negati ne- 
quit fubftátias (ccüdas prius,& magisJub 
ftare primis, nà accidentia propría prius. 
cóueniüt naturis,& per cas ingularibus . 
Refp. ad 1. hic Arif.accipere primita- 
tem;non eo modoy(ed alio Jogé diuerío , 
vt explicauimus,& notar Tatar. cit. Hot. 
3. Ad z.ibi Art(t.loquitar fecundümen- 
tem Platonis ponétis ideas (cparatas , vt 
ibi communiter Es pofitores notant,prz 
fertim Scot. Ad 3.ncg.(ub illata minor y 
nam ratio fübftantiz in communi, vr cfk 
prz dicamentum a ceteris diüetfum , vel 
equaliter competit omnibus fübftantijs 
prmmis,& fecundis, vt dicebamus, quate- 
nusomnibus ex aquo repugnat inhzrc« 
re;vcl ti aliqua intercedit analogia , pere 
fe&iori modo conueniet primis , quà fe» 
cundis, vt poté quz includunt totam 


Icctionem fecundarü,& aliquid amplius. 


Dices, (i equaliter cis coücnit ratio come 
munis (ubfi (tédi, ergo & proprictas füb- 
ftandi,qua ab ca dimanit . Refp,etiam(ü 
aptitudo fübttand: 2.jualiter ; imó prius. 
fubttantijs fecundis conucniret, aétus ta» 
men ipie tabítandi prius cxercemur in pri 
imis,quàm in fecundis , in quibusexcrceri 
nequit , ni(i mediate , ac dependenier ab 
illis. Ad illud denique de (übftare acci- 
dentibus proprijs,vluró concedimus prius 
cóuenire naturis , quàm fingularibus,, S. 
ijs conuenire medianiibusillis fed iam. di. 
ximus denominationem prima fubitan- 
tiz non attendi dcbere ex (übie&ione ad: 
huiufmodi prz dicara, quia ctiam aecidem 
tia fuüblunt füis vniucrialibus, ac eorum 


paffionibus mcdiantibus illis, led attendi 


ex fübicctione ad accidentia communia 


Addunt alii , qi 






immediata;ac i bati cue 
uenit Eesti g cdm vadit 


.9 quoad cíientiam, & necc 


ftcnuam tes e, conua fc haber » idco. 


«ew 






aj 





—— —— orent EMEND: 


FU "C" 7 


enim ti(ibile realiter exiftit in homine , 
dud exile realiter in Petro » vcl Palo , 
ita Sanchez , Complut.& alij; - 

ARTICVLVS III. 


Declaratitur proprietates , Q* attributa 
exoc3 fubfl antt. 
3 4Q Ex proprietates, vel attributa adícri 
pfit Atif. fubftantiz, vt dictü efi 1. 
p.Inft.quarum aliquz ei couueniunt pro 
ima intentione, aliqua pro fecunda.» , 
quzdam tandem pro prima, & pro fecun 
da, quatenus vtroq ; modo explicari pof- 
funt, folct.n. Arift.in his preferam pra- 
dicam. multa primarum inten'ionum ad 
mifcere in gratiam fecundarum , vt nimi- 
rü mclios difcamus iuxta earum extigen- 
tiam fecundas fundare intentiones , cas 
autern vocamus ét attributa , quia nó os 
conueniunt fübftantiz in quarto n;odo. 
Prima fubftantiz affe&tio eft in lubie- 
&o non cífe ,i: in nullo harrere fubiecto , 
fi explicetur primó intentionzliter  & 


hac non cit propria fabftantie przdica- 


mentalis ;n quarto modo propri jquia a 
€onucnit o9 pro-(us fub ftantise Là. in- 
Haken finz, tam complere quam 
incomplet, tàm ptimis,quárm fecundis ; 
licér:n. (ubftantiz fccundz dicantur de 
fubic&to,nó tamcn funt in (übiecto , quia 
natura nob inberet fuis ipferioribus , fcd 
potus illa contütuit in efic quidditauiuo 
'& torma fübftantialis, licet reciprarur. in 
fmarcria , & ab ca in cfle , & fieri depen- 
deat fi cft materialis, nnnquam tan di- 
€i poteit iij inhercre;quia vt Scotus do- 
€et quol. 5.S.& quol. y. À. inhzrerce dicit 
ron per fe informare , nec facere per fe 
vnum , fcd facere vmum per accidens , & 
darc effe, vel a&um [ccundum quid ali- 
cui priori fimpliciter enti :at forma fob- 
flantialis, vt per fc actus , per fe informat 
trateriam;dat ei a&tü fimpliciter;& cum 
€a facit per (e vnam ; partcs phyfica inte- 
grales (unt quidem in toto,non tamé tan 
quam in fübicéto,quia illi non ipbzrcnts 
fcd pouusillud coniticuunc integralitec: 
& tandcm hac affectio cóuemt. ctiam dif 


f. tentijs fuübflantialibus , vt ait Avift, in- - 


textusquia eque ipfe iphgrenc ei cuius 


Quafi. I. De prprietatibid fubflamis edre11I.. $65 


funt differentig,(cd conftitaant in 
eíic (pecifico jac determinato. Ex quo fe« 
quitut,quàd licét ifta affc&tionó fit. pco- 
pria fabftantiz przdicamentalis in quar- 
to modo , cít tamen fic propria 
tiz in tota fuà latitadiaic, vt contcadilüm- 
guitut ab accidente ; falfum namq; efty 
quod inquit Tatar.hic,hanc affe&ionem 
Conucn:re accidenti feparato. in Euchati. 
ftia;quamuis.n. non fit ibi ía (ub:.eóto a» 
&uahiter, cft tamen a jxitudioalitet , dum 
autem dicimus proprium efk fübítantiz 
in (ubie&o non cí(le,vtroque modo intel- 
ligitut.Poteft ctiam hzc affe&tio cxplica- 
ri pto fecunda intentionesvt idem fit. (ub. 
ftantiam in fübic&o non effe, quod nom 
eife aptam de aliquo accidentaliter prae 
dicati , vtfapradiccbamus exponendo 
fecundó intentionaliter eandem particu- 
lam in dcfinitionc fubftanti . . 

Sed inftabis effe in fubteCEo male intcr 
affectiones recen(eti (ubftantiz , cum fit 
de ipfius definitiones & maléetiam cx- 
plicari per lioc, quod fubftantia nequeat 
de aliquo accidentaliter predicari , cadi 
oppofitum ex profetfo docaerimus di(p. 
$. q.$. art. 2. Refp. inrer affectioncs te- 
ceníeri , quatenus eff negatio immedia- 
te fequens ad rationem politiuam fuübftai 
tiz , ficut paffio fequi folet ad c(fentià y 
vndé dimanat , & ponitur in definitione 
fübftantiz , non (ccundam fe formaliter 
confiderata (ed vt indicat, & circumliri- 
bit rationem politiam fübftantiz, vnd& 
fatemur nocificationé illá (ub(tantiz po- 
tus effe de(criptioné,quàm dcfiiiioné 5 

cando autem difp.cír.q.vlt.di ximus pof 
Íc tübitantiam quoq;acctdentuliter pras- 
dicari;loqucbamaur de pizriicari accidcdi- 
taliter per imodurb accidentis przdicabi- 
lis, hic autédicimus pradicaci noa poffe 
per modum accidétis przdicamentalis 
quia fundamentum huius predicacioni$. 
cít veta;ac propria inherent forme,que 
przdicatur, in (ubieéioy de quo pradica- 
tur,quz inhzrencia fübftantrig repugnat » 
& in hoc nulla eft contradictio. » 

3j Sccundaqua cóuenit determinat 
fecundis fubítanujs , ac ctam ad carum 
ditfercntias cxtenditut, eft vniuocé pr^ 
dicari de primis i, (ecundum ide nomen ; 

* & ra- 


$66 
E em in illis etfencialiter inclufam ; 
«X quo patet hanc affectionem elfe me- 
Té;nten;onalem. quia przdicari eft fe- 
€undarum intemtiondm , & inrell'2i .de- 
berede przdicatione figoata non exer- 
€ita,non.n.in tecminisfecundarum inten 
tionum valct dicere » lub(tantia prima» 
e(l. (ccunda, bené tamen in terminis pri- 
marum , Petras efthoao;e(t animal , eft 
pationalis ; Vt autem haec affc&io folum 
An (ubftác js reperiatur,dcbent accipi pri- 
mz ,& fecunde (abftanrie in r gore, nam 
fi fusé accipiantur pro quacun:j; natura.» 
vniaerfali, vel particulari , cam hoc mo- 
do poffint etiam in przdicamenus acci- 
dentium diftribui ,& a(Tignari, vt art.prz- 
€cd. dub. 1. diximus, potecitconfequen- 
1et hzc proprictas etiam ad vaiueríalia 2» 
Accidentium extendi, cum ipfa quoq; de 
fuis inferioribus vniuocé prz«dicentur , vt 
di&um e(t 1.p.Inft.tra&t. 1.c.6.at rc(pc- 
&u (uerum fubie&orum;eftó poffint ef- 
fc vniuoca praedicata ,.quia dici poffunt 
de eis (ecundum idem nomen , & ratio- 
nem , vt conflar.de albo ref pé&u niuis , 
& papyri, nunquá tamen poffunt vaiuocé 
gra dicari , quia talis conceptus non in- 
claditur e(fentialiter in illis , wt declara- 
uimus diíp,2.q. 6. art. 1. quod alij dicunt 
pofie de illis praedicari vniuocé. acciden- 
pi e eücoridier x : 
36 Tertiaquz determinate conuenit 
eta Lor rv iat hoc aliquid.i.igni 
ficare aliquod determinatum , & lingu- 
lare non vlterius communicabile, ad dif- 
ferentiam (ccundarum » quz. figaificant 
quale quid .i. aliquod. indetetminauum 
voluecle ; & communicabile pluribas . 
Neqae hinc inferas , genera ; & fpe- 
€ies in qualequid pradicari conrra dicta 
in difp.g. Nam vt notauimus in Iaft. non 
famitur hic quale quid in ptzdicamen- 
tis,vt (imebatur in prgdicabilibus ; quia 
bic (uautur, vt contrad/ftinguitur ab boc 
aliquid , quod (ignificat (ub (tantiam ità 
per fe exiltcotem, vt poditdigito demó- 
Ílrari dicendo, hoceit aliquid; € contra 
veró quaJe quid (ignificat lubaantia. vni- 
uct(alem aon per fe primó , & iinmedia- 
té (ub (tencem,(cd per primam fubítan. 
tiam, in quo vidctur habcre mo jum qua- 


T 


Difp. VII. De Pradicamentisin partic... 





litatis,qua: nó pcr fe, (ed per aliud exi (titg 
potcft etiam E BACEEA fub ffir figals 
ficare quiequid ,non a&iué, vt differens 
tiay fed paffiué, quatenus fi gdificatinact- 
ram vleerius communicabilem., & quali- 
ficabilem per e(fenuales differentias, 

"Vt autem hzc atfc&io fingulacibus td» 
tum fubítantiatim conueniat , cum dici« 
tur prima fabftantia boc a[iquid figni - 
care,non fufficit dicere , quod fignificet 
aliquid determinatum,& vnum numero s 
non alteri infcriori vlterius communica- 
bile, quia in hoc feníu etiam fingularibus 
accidentium conuenire potcft , yt dixi- 
mus in Inft.(ed addere debemus , quod 
illad determinatum,acnumcro T | 
fignificat, ità fit incommunicabile, vt al- 
teri nequeat cómunicari ,nec vt fuperius 
inferiori, quod cít e(fe incommunicabi- 
le, vt quod , necvtformafübiccto , fiud —— — 
fubftantialis , (ind accidentalis, eit. 
e(fe incommunicabile vt. atio. n.(i : 
politi " quod hi: Ariít, imcelligit per pris 
roam fubftantiam,yt notat Mair. paíT.1 1, 
nam ipíc nondiftinxit, vt nos Theologi, — 
inter fuppofitum , & ngulare fubflan- —— 
tig)confifticin hacdupliciinoommunis — 
«cabilitate , vt quó ; &vvtquód , ytdocet— — 
Scot.1.d.2.3.7.$..4(d primam queft.Dü — — 
autem dicimus primam fubftantiam hoc — 
aliquid fignificare , & fcciüdà quale. 
fumitur prima , & (ccunda fubftantia 
&cntionaliter , ríon.n.folummominibus; — 

Ícd etiam intentionibusconuenitfignifi* —— 

care res feu effe (igna rerum , alioqui £4 
(umantur primó jntenttonaliter, tunc, yt ) 
notat Tatar. actus f/gnatus capitur A 
a&u cxercito ,vt (cn(üs (it prima fübftan 
tia lignificat hoc aliquid.i.eft hoc aligd . 

37 Quarta, quz cóncoit omnifubità- 

tiz,non (olumdirecté, (cd etiamlatera-— 

liter ; acindirecté exiftenti in przdica - ? 
mento,ett,noa habere conccarium, quod 
quidem intelligendum ett de contrarieta 
te proprie dicta , qua verfaturinter for- 
mas politiuas übi inuicem oppofitas , & 
ab codem (ubie&o fc mutaó expelientes, ——— 

vt funt au umPladas qualitates ; hoc.n, 
modo nulla (abitaotia alceri opponitur 
quia cito vna forma fubitantialis à matc- 
ria cXcludatur per aducnium alterins, nó —— — 

; ; idur. ^ 

e 





« 














yu 





^———"— 


—— — CREER 7 


a sd -* — 7" 


Que A. De proprietatibus fubfrdmia: c/fot-IT. 


idcircà cótrariz cenferi debent , quia c8. 
trarietas eft (pecies oppofitionis , at inter 
formas (abftantiales non: vcr(ator repu- 

ia oppofita,(ed tantum diíyarata s 
[m qua duplici repagnantia vide infra. 
difj.9.q.1.art. 1.. ) nam abioluté loquen-, 
do forma füb(tantialis non decetminatam: 
formam excludit, & magis hanc ; quam 
illam, quod ad oppofitionem requiritur 
fed Qué excludit omnem d; (paratam 5.& 
€ quacunq; codem modo íncompotli- 
bilis eft ,& non magis cum vna;q cü alia;; 
Quod á dicas, faltim formas cicmenta- 


tes lic opponi,nam forma ignis magisre . 


t cífe«um forma aquz, Q.aeris vt 
€olligitar ex z. de Gen... Ref. forma: 
ignis fecundum fe (ümptam z'ju& in ca- 
denr máteria repugnare cü forma aeris , 
ac cum forma aque , dicitur tamemmagis 
pugnare cam hac;quam cum rila, racione 
qualitaturs- illas formas: infequentium ; 
quz veré ,& propri& inter fc comrarian- 
tac Ais , qualicates itta ab iplis: clemen- 
torum fübítant;js dimariant ergo prius 
iu ipfisslacontrarietasteperitur, d. dcin 


de paci. Ref: cum Tatar- hic 4.2« 
it (ol.ad 5. prin. g» cótrarietas in etfc&ti- 
bus. nom arguit femper in caufis contra. 
fietarem focmalem (ed rátum virtualem ,. 
& radicalem, qu& vltró adanctimus in ele 
mentis, quia vt ait Tatar. aliqui hibere 
conttarictacem victualem non eft aliud , 
Q illud poffe contraria producere «. IKkur- 
fus quamuis priuatio veré opponatur for. 
ma (ubftantiali, oppoiitio tamea noa eft 
contraria, féd folum priuatiua, cum priua- 
tio nihil reale pouiuuay yorat. im fubic- 
&ooppofitum formz. Deaunr ncq;dif- 
fctenug fübitanviales idea genus. con- 
dinidentes propt € dici polf'anc cótrariz, 
quía nom infun: gem ri, veluti conum fu- 
biccto,à quo vt fiam fe potfinc exclude- 
fe led dicun:ur coacrariz, quatenos fant 
primo diuería: ; cx quo patet erratle Ma- 
ir patfaü 16. dum his rationibus conuictus 
fiacuicin lübttant/js veram  contraricta- 
tem; ita |; de cont: arietate Fus? lumpta y 
m arum vel pro nobili diuertitate  & 
incompo libilizate atit pro oppofitione 
pruauua explicandus ett Arift. cum 1. 
Vuyl. go. ait iv omni genre. vnam cflc 


wA— 


$67 


contrarictatem,& 10. Mcr. 24. differens 
tias (pecificasfubftantiarum e(fe contra. 
rjas;de quo vide Ant» And: cap; de fübft. 
quomudo autem hatc affe&io: quantitati 
quo; conueriiat dicemusq. feq. 

38 Quia, qne Er omaiilteirie el 
uenit cft non(ufcipere magis & minass 
vt accidenuia,quia velconfideramus fube 
ftantias quoad rationem ipíam commue 
nem.(ubítantis; prout fübftaxia dicitur, 
non quidem à (ubftando, (ic .n. vna (uüb« 
flátia dicitur magis (ubflátiay q aliayuia 
heccft ratioaccidentalis, fed, vt dicitur 
a fub(itiédo,vel pcr (c e(fendo,& fic vna 
(übilantia non poteft dici magis fübttan- 
tia, alia; vt Scor, docet q. 1 $.predicam, 
propé finem , nec cadem (ubttaatia in: fe 
potelt dici modó magis.» modo minus 
fubftantia » ficut vanum album eft magis: 
albuar quàm aliud , vel lodié infe ma- 
gis album , Q bati , vcl etiam confideran. 
tur fobftintig (ccédum rationes peculia- 
researum y. & tic neg; fubflantia fufcipic 
mag,s, & minus, vnus.n« homo: non cit 
magis homo, quam alter , nec idem: ho- 
mo potcft faccefTiué fieri magis. vcl mi- 
nus lomo; vt eueuit de: accidente, Pro: 
cuius rei nocitia;ac intentionis Ari(t.no- 
uanduarex Doctore t, d. 17. q. 5. formàá. 
fufcipere magis & minus aliud. non cffe, 
Q.ipfam babere latitudigem quadam, quae 
lacitado aliud non eft. , quam magnitudo: 
formae, magnitudo autem: forma duplex 
efl ,vna (ecundum quam plures fubie&t 
partes informat , & dicitur magnitudo 
excen(ronis proueniens ex latituriine en. 
uitatiua formz ;akera fccundü q ipfa fot 
ma máior, aut minor cít in (cipa , Scinuae 
eadzm pacte (ubicéti , & dicitur magni- 
tudo inten(ionis proucniens ex latrtudis. 
nc gradual: forma; gradus autem formae 
duplex ett ex Do&.ibide XX- oso 
ditaciuus, & fecundum iftum gradum ef- 
fe ream imindiai ibiTi confiflic , quia 
gradus huiufmodi addatur , vcl (birahia- 
turymutarut [pecics, non .n. clt má ipfas. 
met differentia (pecibicayquaz ioduuifi bis 
liter (pecie conjuanjbeac aiebat Arif2 
$ Mcr. 10.rcrum c(eniias fc habere, ve 
numeroS,ju:bus addita voitace , vel fub. 
tracta [ratum cilenualiter numeius. iura 

tatur; 


$68 "Difp. VIL.De "Predicathentisin partie... 


tatur ; alter eft gradus perfe&ionis indi- 
tidualisquz eft quedam realitas forma 
mata vniri cum aliarealirate eiufdem for 
tmz ad integrandam vnam formam to- 
aalem fic, vcl fic intenfam . 
' 39 Cüigitur Arift. bic negat (übitátiá 
cipere magis,& minus,non tantum lo- 
red de fubflant'a (ecundum gradum 
pecificü,fic .n. neq; albedo fufcipit ma- 
gis,& minus,quia albedo vt fex, non eft 
cilemialiter magis albedo albedine , vt 
dto,atque ita per hanc proprietatem nó 
«li ftingueret Arift. fübftaptiam ab acci- 
dente;vt ipfe pretend t;loquitur ergo de 
ipfa praefertim fecundam exiftentiam in 
indinidüis , & ait etiam in hoc fenfa non 
fuícipere magis, & minus; veram non ita 
abíoluté loquitur, vt ex hoc loco vidca- 
tur penitus przcludi via tuendi fubflan- 
tià füícipere magis, & minus quoad gra- 
dus indiuiduales , vt putauit. Mercen. in 
fuis dilacid. nam potius videtur compara 
tiué loqui, qj nempe & quoad iftos gra. 
dus magis, & minus non füfcipit,vt quali- 
tátes,quia albedo v.g.vel calor fecundum 
exit entiam ita füfcipit magis,& minus , 
vt paulatim, & diuilibiliter acquiratur , 
ec 1ntendatut, & acquifitus remittatur , 
ya quod fit modo magis, modó minus in- 
aeníus; at forma fübítantialis- (6i habet 
bonc graduum latiudinem, hoc .n. difca- 
tere non cít praríencis ncgotij) plané non 
habcbit,ficut forma accidentalis ,nà to- 
a fimul fecundum oés dicetur induci , & 


femel indu&a ,non amplus fuccetfiué in. 


tendetur, vel remiuetur, fed (emper com 
€is permanebit, quoufque corrumpatur , 
boc .vt. modo Scotiflz quampintcs dc- 
fcnidvot fab(tanriam (afcipere magis , & 
minus ex Dodore 8. Met. q. 3. vt Faber 
Theor. ; $. fed an falicitcr fuo loco vide- 
bimus; Sc otiftz nàq, non ignobiles tuen- 
tur fubflantiá neq; hoc modo polle ma- 
, gis, & minus füfcipere, vt Tatar. in: hoc 
€ap. q« 2. dub.2. Barg. 1. d. 8$.q«2. $. 4d 
«liud de attributione.. Maior paffu 17. 
Caucl). im Anim.difp.1. (c&. 10. & alij , 
Quomodo autem hec affeGio ctiam 
quantitati conueniat dicemus q.feq . 
.40 Sexta demü , ac vlrima proprietas 
ef; quod (ubitáiia vna  & cad numero 


eft córrariorü füfceptiua fucceffiuà , de 
n eft d fficultas , an competat foli fab-- 
antig,& omni,nempe tam prima, quá. 
fecüda ,communisfteré opinio Scr j 
€o quia céfer banc cffe proprietatem fübe— 
ftantiz przdicamentalis in quarto imo 
do , ac proinde cum ea in tali latitudine. 
conuertibilem, ita .n. communiter inter- 
prezantur illa Ari(t. verba maxim verb 
proprium fubflantia , &c. ita.Au&ores- 
paffim przfertim Thomi(tz Caier. Sot, 
Maf. Sanch. Complut. & alij. Alia opin- 
negat effe propr in quarto modo , quia. 
nó tantum competit (ubftantia: predica- 
mentali,(ed ctiam extca pradi 
nam anima feparata recipit accidentia ae. 
cótraria » ac etiam materia prima y rüríus- 
non folum comperit fubftantiz , fed etia. 
quantitati , eadem ,n. fuperi cies modo - 
cít alba, modó nigra yndeait Maior. paf- 
fu 18. quód qui vult hanc proprieta ? 
feruarc , debet tenere. ualitates- 
contrarig immediaté informant (ubftan-: 
tiamficut quantitas ipfa- "mo 
Scd media viatenendaeft,quod nimi- — — 
ram hac proprietas foli vrig; ful bfant Nco^ 
conueniat, non — [miei d prim: 
dumtaxat, atquea lius tantum erit. 
propria quarto modo, itadocent ex Sco. —— 
tiftisquipluresin hoc cap. Delphinzs ;.— — 
Io.de Mag Au. And.«ui piOurX ; 
quod cum Arift. ait maximae autem p 
prium [nbflantie videtur , ly maxime 
accipi debet nominaliter , non adactoia- 
liter ,nimirum pronomineadicttino ; ge — — 
€onítcuatur cum illo geniuuo fubflus« « 
uj vt fcnfus fic maxima fübtlácix. t. pri. * 
mz fubftantia eft proprina;&c. Vt. aue, 
tem hzc affeétio (oli (ubftanriz conue- 
niat,& non etiam accidentibus, non tan» 
tum dc concratijs refpe&iuis inielligene, 
da eft,(cd dc concrarijs abfolutis praster- 
tim , vt norant Mair. paífü 18. & Io. dc 
Maz. hic $.5.$ciends ,conuaria.n«tcfpe 
&uma fafcipit oratio , cum cadem perícuc- 
rans ex aliqna dumtaxat. accidentali *3- 
riatione traníit de veritate ad falütatem y. 
aut é contra ; & boc fignificawt. Arilt, 
ipfe , dumad banc obiectionem de ora* 
tione tefj inquit , orationcm elle 
fuccefliue capacem verjtaris , & faltitae 
Sta 
k 



















€ 
$ 
iE 












D 
^ PA 


A* 


t — 


Mat 
Quafi I De preprieratibus fubfanti.eAytIT. | $69 


*isnon per mutationem (ui, fed rei , non 
ym. vul: negare, Q» etiam aliquo modo in 
fc non mutctur,icd (olum,quod nen mu- 
tatur co modo,quo (übflanua,cum füfci- 
pit contraria: ipfa .n. per folam fuiamu- 
tationem contraria (uícipit , ncc neceífa- 
110 f(upponit. mutationem alterius , quia 
syoutatur mutatione ad fe recipiendo con- 
traria abíoluta : at oratio contraria fufci- 
1 mutationem altcrius , quia muta- 
| so angit ad aliud ceci cótca- 
ria reípeétiua, vt funt veritas, & faliitas. 
41 lIncelligenda eft. etiam de fübiecto 
vltimato, ac prorfus independent, nà fic 
excluditur quátítas cfto.n. pott & ipfa 
fufcipere-conuaria abíoluta , & per fui 
gütationé, nunquam.tamen ia recipere 


' poteft, vt fübicctum vltimaté rerminans 


corum dependentiam, fcd rantü vt fubie- 
€tum proximam, & minus principale, vt 
€x profctio Scot.docet 4 « d. 12. q.2. quia 
Ficét in quantitate iamediate. recipiatur 
albedo,calor, &c. tamen quia etiam ipfa 
nancitas eft accidens , & eadem depen- 

ia dependens, ac qualitas ( & idé di- 
endüef(fct de inrelle&fa recip;ente fcien- 
tiam, & errorem , íi poneretur accidens 
realiter ab anima diflinctum ) non poceft 
illa (uftemare , niti bencficio (ubftantia 
fuftentantis ipfam, qp licét actu non pra- 
ftet fübflantia in Eucbariftia , przítacur 
famenà Deo fuppléte vicesillus, & actu 
fatentantem quáxitatem in gencre caufa 
efficientis : vode (emper vcrum e(t dice- 
re , quod quantitasab alio (u(tentata. fuü- 
fleniat, & in virtute altecius, & quamuis 
incali flatu a&u non dependcat ad (übftà 
tiam, vc ad lubieGum inhzrlionis , adhuc 
tamen dependet. apsitudinaliter , & idcó 
m dici potefl. (abic&um princi- 

palc, ac indcpenders ; vnde conítat opus 
non cífc, vt aicbat Mairon. ad (eruandam 
hanc proprictatem tencre , quod qualitas 
immediate inharcat (ubftantig, ficut ipfa 
quantizas, Nec minus acgare quantitatem 
mediare inter fubitantiam , & qualitaté , 
vt fabic&um quod, & rccipicns, (ed tan- 
ttim vt fübie£tum qao , & rationem rcci- 
paendi, vt ail omplut. difj.12. q. f- 
& Lo.de S. .1.art. f. Nam quana- 
tàtem veré effc tubicdtà. q«od immedia- 
logia, NS 


um aliorá accidentium per quod fuübfti- 


.tiz inhazrere dicuntur, fusé monflramus 


diíp. 5l hy(.q.3-art.1. & 2. neque hic af- 
fert Cóplat. pro parte oppofita aliqui 
n €x ibi dictis non mancat perfc& 
olutum. Tandem bene ét dcfend: poteft 
hanc proprictatem covuenire folum hu 
ius przdicaméti (ubflaotijs , quatenus 
conutuir; niti iliis, quz (unt directe , vcl 
faltimreductiue in ipfo, vt [unt anima, & 
matcria prima ,& corpus pro altera parte 
compofiri; vel t sueri velimus (quod crit 
difficile) conuenire tantum fobilàcjs di- 
scéé in ipfo repofitis,negandü eft mate» 
riam primam effc fabicétü accidenrium, 
vt nos late tuemur difp.3.Phyf.q 1. Cor» 
pus auté,& anima rationalis, quando sü£ 
feparata,nó ampliuscenfentur partes, fed 
tota, & habent quati rationem fuppofitiy 
& idcó bene potfünt accidétia fuícipere., 
41. Quod veró non omni fabftantiz 
huius predicamenti cópetat , (ed tanum 
ptimz, quod prater Scotiftas cir. tencng 
Ammon. Canter. Didac. Ruoius, & alij 
Prob.in primis Arift.teftimonio, qui mi- 
mimé docuit hanc proprictatem eíse có- 
muné omni fubflancg,(ed dixit efc ma- 
ximé propriam,vt (ok fubflantiz ill3 tri- 
buerct,& accidentibus negaret, quin po» 
iius c xpre(Tit conuenire (ubfLantig , quae 
eft vna nuincro , bac autem cft fola pri- 
ma fubftantia , Nec valet folutio Tatar. 
hic in (ol.ad p uz eft communis 
Thomift. quod licét (ecunda fübftantia, 
Íecundum (e nó fit vna numero, bene ta- 
men denominatiué, & per accidens dici 
tur vna numero , vt ipfingularibus repe- 
ritur. Non valet, quia «um talis exiflétia 
numeralis (« necetlarió requi fita,vr fubie 
Gum dicatur realiter contraria in fe ve« 
€ipere, plané (i natura , (cu fecunda füb- 
ftantia (ceandum fe taliter nó exiftig;, «3 
tantum pez accidens ex conun&ione c 
diffcreniia indiuiduali, ic neq; per fe di- 
€ctur «ontiariorum fofccpriuayfcd rant 
per accidés. Neq; fatisfacit, gy al j dicüns 
illam particulam (am vnam» 7. 1dé nie 
mero fityidem fonare, ac vna, & eadé nue 
mero períeuerans, quo [cnfu poteit ét ta« 
lis vnitas (ccundis conacnire fübflanujs, 
Quio, vt diximus; pcr es vbum numero 
y m 


vU 


^ ETAT 


Te — UDfg VU. De "Pelicanientisin fatti... 


dititeligie fisgalarem fübüftctii qua ome 
"finó neceffaria e&t ad (ubieclanr , inquo 
*eóttrariarecipi dcberit y & non fola períe- 
süctantià (obicéti qualitercir]. esi(lentis; 
o Ratione idipíam prob.quia Aríft.do- 
*€uit hanc proprieratem conuenire primae 
fübftantix ob eias (ifigularé modi cfien. 
4, & (abftandi propria virtute , ac indc. 
pendenter abialio , & ide negauit con- 
(cniré orationi, quia fecipir.coptraria nó 
"per marationé füi5fed altcrius, at fecüda 
ftantie nequeant hoe modo cótariz 
Tccipete, (ed tantam mediate , & depen- 
denter à primis ; quod non fufficit, v eis 
«ilis próptiéta$ conuemte dieacur ; alio- 
Quir etiamoration y & alijs accidentibus 
*Opetére poffety quia & ipfa poffunt re« 
vipete córratia in virtute altcrius, ac dee 
pendétet à prima fabflaiia,ergo &c. Ac- 
cedit;cuod fi hic proprietas nonconue- 
mit fecüdit, nift per ptiRas , ergo re vcra 
*folü cft proptia prima tubflanuiz, & cü 
xa tonoertib;lis.euia proptietas lolum cü 
6 conaertitut (übicéto,cui pra. 0,& im- 
tfhédiaté conachit , don cor cóuenit me- 
idiaté, & fecandarió , vt patet de rifibili 
Tefpcétubofninis,& Petr , vel Pauli; 
- 4$ At dices,fufciperc cóttoria nil alind 
«eft; d fubBare conirarijs; fed fubftareace 
tidentibas eft afie&tio: fequés fübftancia 
pé&dicon entaletn, vt fic ; cx Scot, cit; 1; 
€l/8.9:3. 6. Teneo opinion m; crgo faíci 
pere cóncatia hon tstÉrüm prima , fediit 
Kfecanda cotüeniv fob fran. Retp.cda- 
€tdédó min. fi (obflore lurhatür qnocüg ; 
hod fiac media é,1.06 immediate, hind 
depehdenter ; fii€ iodepeadenter , vndé 


- "étiatu ?v hoé fenfu eoncedi dcbet habc 


Bréprictatem edat fecunda compewere 
e, vtbené Roujus.adhotat (ed 
fi fübttare famatür proprie, princi^ 
ter, & tiakimés(olüm peim& cottpe« 
(übflatitizs fica pati, fi cobtraria tccie 
peretüm atar pet fcj?e indopcadenter, vt 
Beirat 2b Arift. folom, prim comperit 
füb frd is $0tandüm tamen eft, ey pro« 
priccas (ofesprendi CÓttatra homdicit de 
fictéc fob etis im vota faalatitodine, 
MU 6n folum dicirüctefpe &tu 
vtalfoioi fedus in ecdiaead prt 
i 'eveita Lpuierag & proprias pa (Tons, 
* X x 


5. 


^oc PR. 


quibus omnibus fubftat. prima: fobflast" 
tia s bac autem proprieta$attenditurío-, ^— 
lum penes contraria accidentia, quibu — — 
fubitare poteft independenter: —— 55. 
Vtaurem hac affectio: cuicárgs primar 
fubftantia conuenire dicarur. non:cft nes 
€ctfe , ep (u(cepriua fit (uceé(liué omit. -— 
coniiranoruim, fed fufficit aliqua poffe fue 
fcipete fecundum conueniermiamfug: naa 
ture , itaquod efe fufceprutam 2 
tiorü indcBnit€ (umatür, neq; debet irà 
intcliig: de contrarijs abfoluris ,:& ptos 
prie (ümptis, €t prorfus refpcétiud exclu 


daritur,& minus propr: é dida; Ex. ' 
caelis, & angelis necetíe ett " 
trare(atém qualitatomactiuapü A pàfa — 


fisaram, vt bene hic notar Orcbel.ícd. 
fier aliquam a(fignare , cui itideper | 
terfoübRcar.Et candem cumrdicimus$(aba ——— 
frantiam e(Te contratioruat tiuar 2s 
fuecefbaé,valiéwotandumeft.quoddo- —— — 
€et $co.4.d.49. q.13. $: eg , hoc LL : » 
non debere inteliigi de quibufcungs cona 
trarijs acceptisfecundum nutmecum,nec.— 
dé quocangqs eodem fecanidum end 


fed de comcrarijs fecundum fpecie 
€cptis , & de codem fecundum T 
& tideeodem fccundum mi ynom — 
omni, fed aliqno ;quia tünc vilium (bid * 
étum decerminaret (ib altet o 
riorum, o-conit at eide falfum; gi 
determinatus eftad caloré s. : e 
fauit Doctor q. 15 Pciidicam. infine, 
ait jideb quaimcunqs fübftantiam: dici cGa 
ttariotum (afícepriuamyquia nulia fubfÜe: 
tia cx ratione (ubftanua- prohibetuc có« 
rraría fufcipere , licét aliqua ex fud proe 
ptiá forma determinetur ad.vnü contras - 
tram f hec omma dicr dcbuerüc procóe 
leta tiotitia humus pfoprictaus, qaarcuh —— 
intentiotialitct potcft explicari 4 vciluds 
dicatur cóirafia (ulcipete dc «juo prardáe 
cata cóttatía (ücceffrué verificari poísüte 
Hye y io $uedogquims 
Qv£ASTIO IL- 
$1 » "a iain ul! t7 p 
ni:b» be Qrdntitale c. i34 6n *« B 
44 (^x Vabtitaté molis,que hoeptade — 
Co Wd camerkum conitmuis cie 
dés teahcer difiaétüa Lubtta 
**ea-6fl-«nabingis-ómnium (cnías. con;tdi 
^ Ne« 


^. 



















^ 
num 






- 


[- 


!"- 


. de'poten 


Nopin des, & uia id fuse probamus di- 
fp.9. Phy, q: art. 2. nibil hic fuperc(t 
addendam ad ibi di&a, nifi p Atriag. 
nupertimà difp.s . fec. x tenet quantitatc 
fon diftingui à matetia prima,idque tuc. 
für peculiari quadam via, etiam à No- 
sninahibus diaetía , fed certg minus feli- 
citet. Vt.n. refpondeatad illud inclucta- 
bic argimentam ex Edchatiftia cora 
hanc opinionem de(iimptum;gp ibi quan- 
títa$ partis (eparata manet ab cia(dé (ub. 
ftantia , cühoftiaconfecráta nequeat c 
Alio corpore compenetrari: » qui eft effe- 
&us quát itatis, qug corpora exteadir ad 
impenecrabilitatem ; ait , quàd licet ma- 
feria recedat ex viiconfecrationis , ma: 
fient taletía ieationes ciüs ,qug proti- 
mé: fündànt mmpenerrationem; quatents 
natura faa fant mcompoffibiles cum alijs 
«bicatiodibus alterius diaterig. Sane hoe 
eft contra cotmunem: doótrinam ceram 
m Socíet atis, qi modos (de quor(rnu- 

vbicstio apnd omat m' à re 
wbicarà diftingwentes ) patfiei docent ef- 
fe infeparábilesà rebus ; quani fuat mo- 


- di, & per hoc modum à rc dittingunat , 


di 

Z eius e(tentiam in hoc có(tiraum ; 
femper fitaffixusrei vom — a 
rer in rerum natucaexiftere poffit eiaga 
Dci abfcluta , Falíum ctiam 
eft ibicationem fórinaliter , &  ptoxidie 
fondáre impenctrationém , quia cüdic rie 
que Des poffcr dao corpora in'eodélo- 


^ £ocoinpenetráre, quia vnumquódq; faà 


petit vbicatióncm numcericam,nec vnum 
poteft in loco conftiui per alterius vbi- 
Cationem aut ambo per eandem;vt oíté- 
dimüs difp. 11. Phy(.q.5.arr,1.agnnos isi 
tur hic de quancirate, vclut dé accidente à: 
fubftantia realiter diftin&o ; idq; modó 
fapponiaus cum communi ; cótra quam 
licec.Poncius difp. 14..Log. n. $9. argu- 
fnentüm proponat , quód ei videtur yal. 
dé difficile, áttamen bené percepta quá - 
titatis elfentia; prout diftinguiturà fub- 
ftautia materiali, ex bic diecndis , & in 
Phyca loc.cit. facillime'diluitar; fala 
eníai affikmit; quod quantitas ex fui maru 
ra nofi hibeac 
faa eot«tate abfolata partes fias extraj(é- * 
Anuicé cum *proporuone. ad. pacces-loci.: 


precise, & fovdialíter ex 


Quat: Y De quamitiledfola] OE! — $7 


inipenetcabilite? sed hoc habeit ex r& 
(pe&tibus vaionis rater.-pattes adindicé s 
quia fimiles refpédtas treperiuncuc intcr 
partes (ubfkintiz Gae cili. impcenetrabi- 
Hitate, (igaum-euidens banc prouenire à 
pattib.is quantitatis vt c ; Quare auc 
Acitt. immediate poft (ubttaucam teit- 
Éct de quaatt tace ear praferendo quá. 
htati,qdie rémen digarot videcur, & tio- 
biliot, vari rationes ab Expotitoribus dt 
féruatur, catimen precipug eft quà reds 
d.t Do&. 4.d. 11.4,5. F. q od cum Arift, 
(ülstadtiam cotitide auecit in rone fubz 
ftandídceiden'ibus ca.a in hoc muere 
qà inifis migif [ioftantiá imitecury qu 
quabtis, & fit fabRaacie propidqaiof 
fecànduin hapé rationem , quia e(E. pro. 
ximuin, & immediatum fuübiedtam alió- 
fum aceidencigim , Bac de cau(a po(t (ub- 
fantiam imipediaté agit de quantitate, ^ 
* JO 29 Seu 2»tt Bi s 
ARTTICYVLVS.E ?^ 
un quantitas gostinua, C7 di feret fai 
vere. fpecies buius predieamegti ^. 
ay. E quáátitate cótingà deno vtm 
sut cen € y& roa 
id (peciem' huius: pratdicdasedtí y qai 
Plo ctt LIN dn rieui] petat t ac 
£ideas à [ubft stra diftincbini, preferrzay 
in Vy qeu tr iis venir ed 
tci püé eft, «quz babet parten eerac 
Bireéh, nedui entitaciue y fed et (icaaWa 
tet, & impenetrabiliter y vnde'tórporíbas* 
inhzrens illa magnifica , & extendic- ad 
occujandum locpm ab altérius corporíg 
Joco diftihctü , at proide d:cirárquasa - 
ritas mólis, & magnitudinis j imó anto 
foquendoip dante cgi Ton iin 
oquendo ipfa datur inteHigi. To 
cültas Deoolsitaf ád quantitate dif 
ctecam ,qüg eft nurberns , &óratio, 
.n;ncgát fiumerurm effeens, & aca 
pet (e vnum, qain porius effe apo 
ri& multorü (ine ali o'vitiéuló, vene 
adinüicem , iegeten ep 
prie fpeciem huius priedicamentis valga 
rite? tf é&feri ralem ob» quaddam a 
tixeirs quá habet éüboc priedicamentó 
& inalogiam ,quamdhabet dd quácitate 
c9rinuatu; ica NNomipales omnesOcbá 4 
X*3 3 d.14. 


"d 


E 


$72 
d.24.q. 1. Greg.ibi q.z.ar. 1. Marfil.q. 27. 
att.1. lehiondaz. q.2. feres tod 
quam acriter ex Recentioribus defcadür 
quamplures Conimb.c.de quantitae q«2. 
att r.Suarcz d.41.Mct.fed.1. Fonícc.s. 
Mct.c-13-q.4. Aucría q.18.(ect. 2. Blanc. 
dilp.10.Log.(c&. 1. Mori(an.difp.6.q.5. 
& alij. € contra vcró, qui faciunt numerü 
ens aliquo modo per (e vnum, conícqué. 
€cr reponuot in hoc przJicamento , vc 
veram cius (peciemyita S. Tho.t. p.q. 11. 
att. 1.& 2.& q. 30. att. 3. € Thomitlz 
càmuniter Capreol.Caiet. Soncin. Iaucl. 
Niger, Matius,Sanch. Petron. Complut. 
Io.dc S. Thoma; idem tenuit Scotus 5, 
Mct.q. 9. & Scouftz Tatar. lo. de Mag. 
& alij Parificníes in Przdicam. quant. 
Ant. And.Zcrb.Faber, & alij .Met. 

46 Dicimus, quantitaté di(ccetam nó 
efTc veré (pecicm huius predicamenti , 
quia nec numetus;nec oratio (unt aliquid 
pec fe vnum, ficut exigitur ad hoc, vt ali- 

id in przdicaméto reponatur.Hzc có- 
dloapud 005 efl tà cetta,ut quando etià 
Scotus,& Atift. ipfc oppofitu fentirent, 
adhuc ab ca reccdcre non dcberemus,tà- 
tà ct cuidétia rónum,quibus cóuincitur . 

«tamcn defunt pro ea Arift. Scoti, & 
Scouftarü teftimonta, pluribus n. in lo. 
€is ncgat ckpre(sc Arift. numerü cífe cns 
prés sausyagans Mad lara exci, & 

xnitatji cogetiem , ità legitur 3. 

68.5. Mer. ox lib.«o. E & 
auct Auctr, 5. Phy(. 68. Scots autem 
quamuis oppofitam tenuifTct (entétiam , 

tunc temporis cómumis crat , q. 16. 

icam.X 4.Met,q. 2. lib. $.3.9.po- 
fica tà. 1.d.14. q. vn. manct problemati- 
€us, ncq; pro hac, yclilla parte vult (co- 
tenuá ferre, cd ilius dubij decitioné pol -- 
licctur,quando «a&abit dc numeris, nec. 
fc remittit ad ca , qug de hoc dixerat in 
Met. mos auté Do&oris cft (c cemittere 
in lib.(cat.ad ea,quz dixit in Merz. cü illa. 
acceptat tanquam yea & confooantia cü 
di&s in libris (cot. & idco cü in propoli- 
to noh le remittat ad.ca, quz de pumero , 
docuetat ia Mec. certum eflc deber non. 
firmiter adhadiTe illi fententia ; & quide 
€x lib. ícat. potius colligitur (enti o. ; 
In 4« d. 3.2. 2.ad 1loguens de 


Difp. VII. De Pradicamentis ihi partie, — 


oratione, manifcflé docet n6 effe ens per. 
Íc vnü,& d. 12«q.4.T. loqués de diuifione 
cótinui, ex qua rcíaltat numerus , ait per 
talé diuilionem (preter indiuifibilia ter» - 


minantia) nibil pofitiuum genctari de no. 


uo,& ia partib.nóé fieri ni(i trá(mutatio- 
né priuatiuá, quatenus acquirunt effe pre 
cisü,(cu difcétinuatü vnius ab alia , quae 
przcilio,& di(cótinuitas nó cít, nifi nega 
tio cótinuationis , & cóiun&ionis vnius 
partis cü al/ayex quo manifefte coll:gitat 
in sététia Do&oris numcrá nà cffe verü 
accidés per fc vnum vnitatibus quátirati - 
uis,cx qu bus cóponitur realiter faperade 
dici :cü igitor iu xta regulà initio Log.tra 
ditá tuert nó ceneamuc opiniones Docto 
risin Log. vel Met. quas in libris (ent.vbi 
maioré facit au&oricaté,vel retractauit , 
vcl (altim in dubiü reuocauic , ideo in hac 
tc opinione deferimus;quá illisinlocis do- 
cuit; & cà amplectimür , in qu&expre(sé 
inclinat inlib. (ent.pr zfercim qui. 

pco hac parte non de(unt Scoti de 
oratione id tenct [o.de Mag.in hoc prz«- 
dicam. & dc numero idem (cutire vide- 


wr cn 





tur Canon. 4. Phyf.q. f. act, 14 Baffol. t, . ; 
de iort e o à & Paulas. i. - * 8 
po! 


ptor ibidem , & cx Receatioribus. 


nos Poncius diíp. t tiber oes : 
47 Probanur tait Los BMC UA 


nqi ti a(fignantut gradus vnitatis, trt 
deed Do&. Lag HLIREUNG pe- 
nitur vnitas aggregationis in 2.vn:ta$ Or« 
dinis,n 3.vaitas per accidens,in 4. vnitas 
cópoliti per (c,in s. deinü vnitas timplici- 
tatis (ed nó vidcturquiná gradas vaitatis 
poffit numero tribu; à pacte rei,nifi prie 
mus,vel ad sümum fecuadus , quatenus à, 
patte rei datur aliquis ordo inter res nus 
meratas ,quádo népé rcs ip(e habét intet 
fc cóncxioné vcl (ubordinationé quàdam 
Quantum ad locum,vcl tempus,vel digni" 
tat, vcl caufalitatem,aur alio modo;cum. 
igitur ncuter horum graduum lufficiarvt 
aliquid (ic vnuin ponatur in prgdicamzn- 
tojalioquin, & cumulus lapiduai, inquo 
reperitur prima vaitas, & reípublica , aut 
€xcrCitus, in quo repericur (ccunda, in prz 
dicamento forent rcponenda, coucluden- 
dum cít numerum non conltituerc verá 
fpeciem huius pre dicament , » 


" 





in quarto gr 


—— Quaft:H. De quantit are diferéta . ri, T. 


' 48 Comi (unt müki tribuere numero 
vnitatem in quarto gradu ( nam ncc ter- 
tius gradas fufficit) a(figna'cs in eo vni- 
tátes matetialesqua habeant rónem po 
tenti, & mareriz , & vnitatem formale , 

«t illis aduemiens per modá formae có. 
ftituit ens pet fe vnà, ità paffim Thomi- 
ftz , & Scotifiz oppofitü defendentes , 

ui tamé pottea nó cóueniunt in affignà 
di hac vnitate formali; Thomifte namq; 
hanc vnitaté formalé ;quz ceteris aduc- 
hiens,vt a&us potétiz, reddit. numcrum 
fe vni, dixerant efe vlrimam, & po- 
temá vnitatem: Scotiftz veró dierum 
efle potiusaliam quandam vnitaté tran- 
fcendentalem omnibus fuperucni entem, 
qua fit forma fpecifica illis numeri , & 
in omnibos vnitatibus materialibus illius 
numeri re(idens,vclur in [ua materia. 
At plané incapibilis eft hzc Thomi- 


.. far&do&rina,nam luce clarius patet per 


vltimai itatem fuperaeniencem prio- 
resn o0 à parte rci imer fe vniri 
ad p vraies per íe conftitueodum , cá 


n. decem nummos numeramus, qj vnio- 
nem aequ adinuicem priores ex hoc, 
quod poftremo illis adijcitur decimus? & 
quomodo hzc vltima vnitas ceteris ad- 
venés illas informat,& a&tuat? Accedit, 
quid licet in rebus numeratis a(gnari 
poffit prima,(ecüdastertia,& vltima vni- 
tas rónc loci vel temporis,vcl d' gnitatis; 
aut cx eliquoalio accidenti vt diximus , 
nontamcen pet fe habeturtalis ordo ex 
róne numeri ,quati à patterei determina- 
tum fit hanc effe priorem nitatem, & il- 
lam potictiorem , ac vkimam , fed talis 
ordo eft prorfus ad libitum , nam ex decé 
nummis non magis vnus , quàm alter pot 
effe primus,vel vitimus in numeratione. 

49 Refp. Complut. difp.13. q« 8- hac 
omnia E non e(Te ita vnü 
adu, ficut compofitum phy- 

ficum per veram » & intrinfccamvnioné 
partium, ac reccptionem forma in mate- 
riajquod vcrum cft quia com compofitio 
nuieti fiat per patres. diícreas , folà re- 
quirit vnionem ordinis , & quód vna ex- 
irin(ecé recipiatur in alia, nempe vltima 
in prex edentibus terminando extriníecé 
carum incomplet '» qui 
logiése 


- per modum partis ad 


» qui cà modus 


$73 
informationis, & a&Guationis proportio- 
ratus natura entis difcreti; & quamuis 
ex natura tei defignata mon (it prima vcl 
vltima nitas, inquiant; tamen, ex natura 
tei vnamquamque ita fe habere , vt pol* 
fit determinare alias, fi vltimo loco acci 
piatur, vel ab alia determinari, (1 accipias 
tur antecedenter ; quare coacludunt vni» 
tatem numeri elfe vnitatem ordinis) nom 
qualis reperitur imcer partes exercitus y 
vel rcipublicz , quia in his non inuenitur 
aliqua realis, & phyfica entitas »acóplera 
aliam determinabilis , (icut in oume- 
10; vbi vnitates antecedentes (ont per yl- 
timam extrinícce per (e derecminabiles; 
& bzc eftcommunis folatio Recentio- 
rum, Thomiftarum, Sanch. Araux. Maf. 
Io.de S. Thoma , quam inquiuat effc D. 
Thom.7.Mcr.Icét.vlt. : 
Hzc íolutio ex mukis capitibus reij- 
cienda eft ; tum quia admittit ex natura 
rei eandé vnitaté poffe effc per fe a&um, 
vel per fe potétiam refpectu alterius vni- 
tati$, proríus repugnat; nam fi cft 
nata eic a&us illius,quomodo effc poteft 
etiam per fe potentia ab ca perfectibilis , 
ex hoc autem , qp hac in numerando pri- 
mo accipiatur loco, & i lla vltimo, fequi 
tur folum per accidens vnam e(fe a&um, 


' & aliam poté&tiam; tü quia adm'ttit vni- 


tatéordinis , qua tit vnjtas per fe actus, 
& potétic ,q eft prorfus fal(um,quia vni» 
tas ordims attenditur penes prius, & po- 
fterius, non penesactum, & potentiam; 
tum quia forma extrinícca non cóftituit 
vnum pert fe:cum illo , cuius eft forma y 
nam obic&um poni folet forma extrine 
fcca a&us, & potentiz terminus i 

nis, &c. ex quibus tamen nemo dicit fice 
zi per (e vnum ,cum ramen magis pendeat 
relatio à termino , a&usab obiecto, quá 


ceterz vnitates ab vltima , Dumautem 


aiunt Complut.determinationem extrine 
fccam ,quz. fix à forma : 
ionem alte- 
rius, fufficere ad conflit .vn& per 
fc & hoc folum in numero reperiri ; ma» 
Bifcflam committunt petitionem prinei- 
pij,nam alio excmplo nequeunt hàác por- 
tentofam per íc vnisatem oltendetc , nie 


fi in puncro , de quocft controuerfia, 


yy 5; . Tum 


37x 
"T'fà quis ponédo vnitatem numeri cffe 
Wnitatem ordinis labuntur iunctis pedi- 
büsin illorum fententiam y qui;ftataunt 
hntimetum- formadffrelarimam; quae cóitér 
rEijcitur, ét ab llis, qui tenent'nameram 
eflecns per fe vnum ; nam vel ifte refpe- 
&us; in quo formaliter confi ftic nume- 
rs, ponitur tranfcendentalis,& fic.in nul 
Io crit przdicamento , velpredicamenta- 
lis, & fic podus ad'predicamentum rela- 
tionis fpce&abit ; quàm quantitatis, Tum 
tina ia detmarius: numerusita deftrui» 
rA tollendo vitimam; (icut primam , vel 
'€fiárram vnitatem ; ergo in cen(Litutionc 
Yohs numeri vna viciffim ab alia depen. 
det, & vna per alieram completur, & nó 
tintum ceeterz omncs per vItimam « 
'^*«o &cotiflatam quoque folurio allata 
rion fubüftir ; nam fi vpisas illatranfcé- 
dentilis aduenicts vnitatibus materiali- 
bus, quati vocari formá fpec;ficá nume- 
xi,rcíidet it oibas illis, vt in (na prepria, 
& adarquara materia , vcl eft hac forma 
divifibilis, & diuifibilitcr exiftens sin plu 
fcs partes in illis vnixatibus matcrialibus, 
vel indiuifiFilis , ac proinde cota exiftens 
Snquacunque materiali vnitate; non $m , 
: tüm quía repiigrat quantitati c(ie indiui- 
fibilem tum quía repugnat idé accidens 
effc fimul in pluribus fubiectis realiter * 
"diftin&is, ^c loco diffitis, quaotücunque 
Tnadazquatá ponantur , nam ncq; anima 
' rationali id conceditur , quia non infor- 
sat fübie&a (ua partialías& inada quara; 
fili vnita ; fi ptrmum; iam à capite redit 
Mifficulzs, nam dinila pét-partes, & fic 
-aMilperfa in fingulis vniratibus materiali- 
Büsnullamillis prebet vnionem inter fe; 
& pet^hioc téijcitur communis refpontio 
I wenus dicentium non effe incóuc- 
de accidéte difcrero; qy fit in diucr- 
fis fübiectis, quia natura (ua ea eft, vc po- 
' ftulet effe indtuerfis (übicétis. Hoc.n.ip- 
füm oftendit accidens diféretam non efie 
Quid vnum ; quia vtique'aon habetipfum 
uoad in ndum maiora pritilegia , 
idm arfimaratiomalis: Fabri veró cic. f. 
et.difp. 1 5.c. 3. folutionem omittimus , 
' quia (an& vimargua;, percipere noluit. 


3 1 
eer 


R efp.aliqui hzc oi probare quan 
dien! tonic c voii c, 


Difp. VI1:-Be Paeicámeutis-ià partie. ^» 


' ris; vel dignitatis; tüm qaia cuiáli in rc- 


rum «ft a. non probant,a» 
at vnititem-proportionatam 1n 
fuo genere, juamuis igitur partes numeri, 
eoquiafunt diuifz , finc pror(usinepte: 
ad.canflitucndü vnum vnitate cont t 
tatis; pofTuntadhuc camen RAT 
tuere $i rationá quantitaris.di(creiae, 
mulca in vno fen(a poflunt efie ynü in alio 
fenfa ,vt multilapides(umt vnü zdificiü. 
fic igitur mulca continuaceffe poísür ynü 
diíctetü.Hoc torü nosq concedi. 





mus; (cd ncgamus, quaréunt maulta i no 
feníu; faccre seyer per fe viiuminalto sé 
fa ; vc patet on Sactploab igi o de 


mulcis lapidibus y üc igitur concedimus 
vtique amita continua facere jvnüdifcre- 
tüm; fed dicimus loc vaum, quad cófti- 
tuunt,;, non effe vcré per (e vnum, quia 
vnitas ab vnione procedit , qi eft vnitas 
ex pluribus,vt ex partibus confurgens,cir 
igiur inter pattes Memarpet i d 
vnio , aut Phyficus nexus We Y 
vtique aliquod per fe vnü 
& illudappellatevnü difereuum 
ditio di (Lrahens , nam difctetio. 
ratio potius tollit vnionemsquài 
f2 Alijigitur fatentur,non polle uri. 
bui numero aliquá per fe vnitaté: inquar- 
to grado.ex amicam (cd tátü vni» 
tatein ordinis in lecundo gradu, quà ha- t 
bent vriitates quantiratinarà parte rei vt M 
narmerari poffin,vnaprins akerapoflc- —— 
tius abfque vlla ratione actus , & poten- 
ti vnde-iaquiunt nurerum conflizui cx 
vnitatibus sn aptitudinem , qua nümcera- 
ri) & ordinarrpoffitinà in bocditungui- 
tur vnitates, Vt éomponuot cumulum, & 
numerum ;: g»ibi dican:mulriiidint có- 
fulam, nonaqtem hic : ita graecum Ru- 
uius c.de quanit.q i6; rà, qu.a 
hic ordp prioris, & pofterioris nóclt in 
ipfisrebus à parte. rei ,nifi ex accidenu , 
vt diximus, .(. vcl ratione oci , vcl tépo- 

















Py 
Acp 
»n 


bd v 
( 









bus poneret quid reale , nonádcireó nu- 
mctus ab co haberet talcm vnitatem pcr 
quàm conftitui dcbéat cns pet fc vni in 
"genere quantitatis, quia alta cuam entia 
'realia quanticatcecarentia biberentcalem — 
nuffietab:litatem,nec taraca ob :d numes 
rustran'evigcns ex- eis copiticutus poni 
ux 


" 


Quo I. De quwiónedifHeta A ÁRKi — m 


dhrsb WrnéAUecebes ens- per ledittin- 
Góc ab tlli efie büeirumeratis ;tum quia 
[oti Vitas ordi; quoarodocunque co- 
ftituatüc y non fufficit ad confüituendum 
t$ pet fevnü 1n canento ; t quia 
bac potius eft vrii&ds?rélatiua j quàm ab- 

olitd,dc apros mier rtm coníti- 

enda (peciedr Büius pradicamenti;; 
tüth 'tàndcm quia numerabilitas ad fum» 


-"mudi 'conítitaeret numerum; potentias - 


1em, nón a&tiialé , de quo hicloquimur , 
& dici multitadinem vnitatum,non hu- 
Tüerabilem tantum ; fed numeratam. 
Alij tandem ingenue fatentur quanti- 
tatem difcrctami nullam prorfus habcre 
ynionem hy(icam, penes quà cius vni- 
ta$ attendatur iun potius ex fua eHentia 
'pofcic negatione vaionis inter eius pur- 
ier vade aiüt , rodur in (cyrpoquerere, 
qui vinculum phyficum quarie m quan- 
£itate difcreta ; adhuc tamen babere vni- 
tatém fufficientem metapby fiéam , quia 
fiber jam elfeetiam quandcatis. f. ge- 
x & diffcremiam » p eft habere partes 
à pártes non vmitas cermimo cómuni, 
n folutió ftatim vef: llitur, quia 
'éhtitas metaphyficá téi/nà cft rcali- 
ter diuet(a ab DER A qi orit 
vnitas per fe metapli 
datür im vnitáte ae phyfica rei vel có 


pofitiónis,vt im EM ;j eel üimplici- 
Lube in'Angehis, iit qidciracc dicre- 
ta iillla talis p yea nitas repetitur, ne- 


que cojofitionis; :; (iinglléitatis, imó 


ocqae ordinis /vctiicufqué" Brobacá efl, 
ergo neq; ei Coil pot deg fundamctito 
jh re vnitas per [e mietaphyfica fuffic is 
àd cam conttiruendam [ub vro genete. 
-$3 Concduüdéndum igitur eft: cü Baf- 
fol. cit, quód cum numcrus , & conrinuü 


" Pon differant , nifi licut vnurb j '& plura 


vnayquia üumerusfir ex druiftone conti- 
fui ex 3. '& 6. HOM ce àmplius 
differunt, quàm vnum album, & plura» 
alba » atq; adco ficit álbutt, & albanon 
ditfcrar pecie ita neq; numerus , & €ó- 
tinuü: Et cum kh übion.citd» ficuc ume- 





€a entis realis fun. 


pet. fc quantitas;out fmafpeci 
tis, (ed plures ; s; Rul/a à Quid 
atterri poteft. rario difpáriratis fubultés, 
eodenr.n. modo prior numerus etd mult.- 
tudo» vnitzatum tranfcendentaliam , ficti 
numerus quátitarjnns eft nlWiltimdo vniz 
tat ü-quáutatiuarü. Accedit, (icur.vni 
tas tranícendens praedicatur Mentis 
de vnitatc quanütatiua, ità numerus tràne 
(cendeos de numeto quantitatiuo, fed nd 
inerus tranfcendés duarü quantitatü; nog 
cít vnum ens; (icut ned; numerus duarum 
(ub& anuarü, vcl rclationü, ergo neq; voa 
qaantitas -& vnafpecic eius, tcuc gy nee 
quit fe vnum animal , nequit e(le vaus 
bomo ,à fuperioti.n. ad inferius tenet deg 
firuétiué . Et certe heec paritas de nume- 
ro tranfcendenti , &- przdicamental; e(t 
ità cuidcus, vt à Rubion. vrgetur , vc vcl 
«ietq.nomezus poni debear quid p fe vni 
*à tebus numeratis diftin&tum;vci neuter, 
qNeq; difparirgs., quam afferunt Cóplute 
-4:6-fufficivad ponendü numerü predicae 
métalé accidés xealiter fupcradditü rcbus 
mumeratis, vt infrà:dicecus in (ol. ad 4-; 
:!$4- Ex dictis infertur €t, q licat nume 
rus tranfcendenalis realis (.juia €t appli- 
cari pót entibus rationis ) folü pro mate- 
xiáii'cft aliquid reale, vcl potius aliqua ica 
a, népé res ipfae numerabiles;foraaliter 
veró non habet effe niti pec intellectü illa 
£lura colligen eminwnusm ordiné prio- 
ris, & poftertoris, 1dé pariter aicendü de 
nürero quátitaciuo ,g»-népe fold pro.ma 
teriali figà pacte. s€i ab imiclleétu eeu 
habcar vhitaté formalé , qf iila plura col. 
ligit pet modü vnus , cü «n. nuila vnioné 
1calé habeat à parte rei,(i aliua hét ; di- 
cédü eft ei ab inrelleétu deriuac,g Arif. 
manifcíte fiznificauit 4.1 yi. 15 1.dü di» 
xit;ablata amma;tolli quoq; numerü, per 
Q noluit vtique dicere auferri ipfas vnitae 
tcs reales materiales , quae extant à parae 
rei, nec pendent abintclicótus opcratioe 
ne, fed (olam vnitatem formalem quá 
trini ecé illis cónnicat, cum illas in: 
colhgit, atque ità datur à parte rci nüuice 
3 mattriali,: ] 






tus tranfcendens nun eft ens per fe vnum — fü es c ti ee pi i 
néQ; v sémnisvrcócedimt Aduct ^s ifi his non obitát,busj addimus 
(ari; pluta encid'hartierata j& pieferti-.i numer 
ita nc; i f vna : : ptacdicae 
Yy 4 — unen- 
e 


imetitá , quia non eft agccegatü per acci- 
dens Prts diae (UrEdh Send cio: 
eum ,vt homo albus,(ed cx rebus ciu(dem 
prz dicamenci,ex diuertis nCpé quantita- 
tibus cótinuis abinuicem diui (is,imó nu- 
merus aliud non eft ,q ipfamet quantitas 
cootinna in plures partes diuifa , ergo ra- 
tionabiliter fub hoc predicaméto coniü- 
gitur cam quantitate continua; vndé cum 
Arift. dixic. quanti aliud difcretum. aliud 
continud;nó diuifit quátitaté in cói, vclut 
in daas (pecies, (ed potius ipfam quanti- 
taté continuá , velut 1n duplici ftatu có(i- 
derau t, nimirá, & fub vnione faarü par- 
tiü , & (ub diuifione , in quo ftatu dicitur 
di(creta. Quia tamen adhuc fub tali fta- 
tu realis diui(ionis , in quo numcrum có- 
ftituit ; qui oritur ex diui(ione continui , 
folct ab iniclle&tu concipi per modum 
vnius, non quidem continui, fcd diícreti, 
quz vnitas ct omninó alterius rationis 
ab vnicate continui , hinc cólucuit de illa 
loqui velot dc fjccie códiftincta,à eina 
tatc continuayq» etia nos deinceps obí(er. 
uabimus , quia loqucndücft cái mulus; vc 
ait adapium , at (cnticndnm cum paucis. 


Soluuntur ObieEiiones . 


f iv oppof.obijc.t Arift. nedum hic 
in przdicamenus , vbi frequenter 
famose loquitur, fcd etiam $. Mec. c.15. 
vbi cx méce propria loquiuir de (pccieb. 
Quátitat is,quanutaté diuidit in conunuá, 
& di(cvetam , vclut genus in (uas (pecies , 
imó quod pondcrandá ett, ibi data opcra 
aliquas fpecies quantitatis omilit , quas 
. hic recen(uerat, vt per hoc dca.ó(traret 
fe 1n przdicamentis. fuiffe famosé loca. 
tum,& tamcn non omilit quandtaté di- 
fctctam , ergo fignum ctl re vera puiafie 
effe veram (peciem quantitatis . Conf. nà 
ratio quantitatis ita bene cQucnit diícre- 
t£ licut córinuzsratio .n. quantitaus di- 
citur cóiter eflc exrenfio partium extra 
partes , ac.éc numerus habct partes extra 
partes , cü coponatur ex vnitatibus quan- 
titatiuis , quar vna ncceflarió cft extra 


aliam; fimiliter & proprietates quanutas 

camelis » «cl inzqualiras, finitas, vcl 
nitas,effe diui bile, menfurabilc, 4 

eque itt quantitati dülcre- 


Ao -- 79 eu 


Difp, VII. De Prad icamentisin partic. 


tz,accontinuz. Tandem (i ad ens per. fe 
vnam in pradicamit^ ponibsc requi- 
titur vnitas ex perícaétu, & per fe poten 
tia , & non (uffici: vi tas ordinis ad con. 
ftituendam fpeciem huius predicamenti, 
quia eft vnitas relata, fcquicuc nó foluna 
quantitatem di(crejam , (ed etiam coa 
tinuam ab hoc przzdicam. cli minandam 
cífc,quia nec ipía cgattituicur ex fuis par» 
tibus integralibus vt ex per fc a&u,& pos» 
tentia , quia nulla habet rationem a&us , 
vcl potentiz refpc&u alterius, cum fint 
eiu(dem rationis : item vnicas qu09; con» 
tinuitatis cft rclaciua, vt notauit Mayron. 
paffu.20. quia intelligitur. p copulationé 
pattiü ad termi co&«n at jità ad aliud, 
$6 Kcfp patere ex proxime dictis, io 
quo (en(u A citt. diuierit quantitatem ia 
conunuá,& diícrctá, & falsum loc. cit.in 
Mert. enumerare fpecies proprias quantis 
tatis dütaxat , imà pocius explicat ibi o&s 
modos , & ugnificara , quibus explicari 
pót quantitas, vndé ibidé diuidit quanta 
qp alia fint per (c,alia per accidés; & (at: 
conftat cx alijs locis initio art. cit, i; P 
non tribu;ffe numero vnitaté aliqua i 
lé. Ad Conf.ncg.a(lumptü,quia in quátie 
tatc difcreta vna vnitas non eit pats com- 
alia coponés vnü ens, vndé nó habet par- 
tes extra partes , fed poriustota extra ro» 
tá ,.ncq; quantitas dilcreta ,vt lic, vllà fe» 
cum aftert exten(ionem wniracum fed fo- 
lü multiplicauoné X uz libet vanitas, vc 
vnü rotà continuü, ion Opriam ex:é- 
fioné, vndé- excenfio exfola quatitate c- 
tinua,vt Dcshabctur,non ex di(creta ; fic 
€&t nó proprié, (cd tátüi proporcione qua- 
dà (olent ci tribui paffioncs quanutatis " 
quo ecià ícniu uc ibai folent multitudini 
tran(cendcorali , quz tamen ob id non aí(- 
Íccitar ad hoc. (pe&are prz dicamcacum; 
aut aliquà determinatam fpecié 1n genc- 
rc enus conítitucre, lic «n. ei tribuuntur 
vt non arguant aliquá vnà e(fentiá , à qua 
oriantur : vodé finitas conucnit quantita- 
tlcontinuz proptié rüne termini przfi- 
xi à partc rci , at non ità proprié coucnit 
numcro, quia terminatur pcr vitunà vni- 
taté, & hoc non Cit à parte rei determi- 
pata , fed tif pcr intellectus detignationé 
qui ci libito magis haüc , 3 illà exl 
1- 


La 








Quafi. 11. "De quaptitate difcreta. e/drt.T. 


iltímá;zqualitas , & insqualitas non süt 
telationes aliquzsqug in toto numcro in- 
wcniaptat re(pe&tu alterius, (ed funt ipfz 
mulcitudines vnitatum , quatenus vna cft 
maiot , vel minor alia, quo (cnfu aceruus 
tritici dicirur equalis, vel inzqualis altc- 
ri vcl fi funt relationes, non (unt nifi ra- 
tionis,quz bcné fundari pofunt in pluri- 
bus (fubieCtisét dift in&is,vt Sco.docet 4. 
d.1.q. zin fol.ad 1.prin. diuifibilitas etiá 
wtiq; non copuenit illi in ordine ad adum 
realem diui(ionis quia hec íupponit vui- 
taté parti in ce diuitibili , qua ibi nulla 
cft, (cd táiü prouenit ei ab intellc&tu vni- 
tates abinuicem feparante , quas in vnum 
colicgecat; Et candé quáuis ratio men(u- 
t€ libi proprie cópctat » hoc tamé magis 
elt axributá rónis;q reale, vt docec Doc. 
quol.13.art.a, Ad vir. concedimus vluà 
uantitaté continuá non conltitui in prz 
dicem. folà vnitaté continuitatis,quia 
hax pót repctici ét inrer (pecie diuer(a,vt 
(üoioco dicemus,ted ob vnitaté cfsétie, 
& natnre ex pet (c au, & potcnua mc- 
tapbyíica conftiitz qua quia carct nu- 
mcrus,eà qp ocquit talis effentiz acciden- 
talis proportionarum reperiri fübicétum, 
ádeó exclodisur. à przdicamento, & ccn- 
fctur potius aggregatum pet accidens. 
Falíum eft au.é qp Mair.aicbat vnitatem 
continuitatis eile formaliter relauuam, 
conuinaitas «n. eft forina abíoluta, vt do- 
et Scot«4.d.10.4.6.ad 1. prin. citó per 
teípeótum (olcac explicari , «p magis CX- 
plicarur in Phyf-difp.de Conunuo; fic ra 
aiónale cx plicatar pct ordinem ad diícur- 
(um, & tamen infe cít forma abloluta . 
$7 Sccundo obijciun: Coplut.ró vnius 
pet Íe;quantii fufficit vt quid in predica- 
mento reponatut, non conb ftit in indiai 
fibili , (ed habez plures gradus;fiquidem 
Angclus el magis per [e ens,& vnum, q 
füLttantia mate rialis,& hzc plufquá quan 
titas continua,erso laluim in inf mo £ra- 
aliquid dicretum effe per fc vnü , 
(i partes eius fint quid incomplet ,& ha- 
bcant intet fc ordiné, nà talis vnitas ordi 
nis (ufficicvt illad! cópoficü dicatur fime 
pliciter vnum, probant cx D. Thom.7, 
Meclect.vltexéplo domus, & fyllabz , 


qui ob ordincm inter iilorura parces re- " 


577 


pertü non cen(entur aggregata per acci- 
dés, (icut aceruu$ quia illorü pacres. dici 
poísüc inutce vnitz (ald vnitatc ordinis. 
Refp.iam nos ex Scoto reruli(ie omncs 
gradus vnitatis& pcobalc enitatem odi 
nis,ét G6 darctur à parre rei inter vnicates 
nameralcs,q» non cit vec, non (ufficerc 
vt aliquid lic ità vnü,quátüfufficit , vt in 
pradicaméto repooatur,alio4u n, S Ref 
publica, & exetcitus,& don us, & omnia 
alia artifi cialia compolita in przdicamen 
to locü habcrent;in his .a. omnibus repe- 
ritur aliquis ordo ad vnü fin£ , vcl cfficiés 
& c. Neq; dicas cum Complut.partcs fio - 
tà cópo(itorü nó clfe re vera , & phyfice 
entia inconplcta cflentialiter ord nata ad 
vnius totius coftitatiopE, (i cu funt vnira- 
tcs numeralcs.Nà falíam eft hoc, & illud 
corpus c(Te entia c(féntialiter incomple- 
taimmó Arift. s. Met. 18.diferté docet 
pattes,in quas diuiditur continuum, & ex 
uibus dicitur cófurgere numcrus, co ip- 
Áo, q» (unt abinuicem [cparatz , effe fin- 
guias hoc aliquid;& ens completum.Nce 
dicas eíic entia cópleta in genere conti- 
nui, fed incompleta in generc difcreti. Na 
tunc nullum ens poflet a(fignari comple- 
tumyfíed g/libet inc, et, & ordi 
nabile ad aliud effentialiter : quia pót ve- 
nirc cii alio in alicuius numeri compofi- 
tionem;numerus ergo dici nequit ens per 
Ác5&t in infimo gradu;nam qui cóponunt 
iplumyfont cntia per fe tota,cum habeant 
proprios terminos & lub hac róne con- 
ftituunt numerum, vndé per accidens ba- 
bent tónem partium ,quatemus [f.colligun 
tur fub ratione numerab4i, qu& ratio nc- 
dum nou deltruit rationcm totins. , quas 


-cft in partibus , fed potias illam exigir; 


uia tamen concurrunt ad numcr! cori- 
itutiobem aliquo ord me mier. fe fcrua- 
tO» accedit magis ad vnitaté numerus cx 
eis conflitutus , quamaceruus , & aliud 
quid timile mot dinaié collc&um. | 
Dices,concreta accidentalia pontintur. 
in przdicaméto folum ex co,quia habept 


aliquam rónem perfeitaus;licét nimplici- 


ter , & abfoluté int entia per accidens 
quia mcludunt accidens , & iubens 
Kefp.vt ponuntur in pradicamcnto non 


clic enia per accidens 


j «cd connotat:ua , 


$73 
Quianonfignificant zqué primó vtráqi 
pentfes(e primario fignificit formam , 
fécundarió flibie&um, vnde ponuntar 
in przdicamento tantum róne formz; at 
hon fic dici pó: de numcro , cüm nequeat 
dari à patte rei forma accidentalis , quae 
copnótat plora, & diftin&ta (abiecta, etiá 
inadzqtaca,quibas ibhiereat . 
$8 Tértio numerus eft propri(i, & pcc 
fcobic&á Arcithmeticz,ergo nó pot cf- 
fc ens pcr accidens,de quo non datur. ve- 
rafcientia 6. Mét.e.2, cumque Acithme- 
tica fit (cientia rEalis, ftanteridus eft na- 
merusens pecft vnumj& teale. Hoc ar- 
gumenuim valde éxagzerant Thomiftz, 
ex hoc folo putánz pralij refiere. vi- 
tià,cum tamen & ipfi ad eius cencan- 
tar folutionem, quia Arii hmetica nonal. 
ligat numceto quantiratiuo , cà propor. 
tioncs ntimcrotum , ac proportionalita- 
tes qué bene demóflret in numero tran- 
fccndentisqué tamen ipfi non diftinguüt 
à.tebusnumeraris, ncc facit (peciem per 
fc vnam in geuere entis; (1 teneatur de en 
tc. per accidens, qp non eft mer aggrega- 
tum, poffe dari (cientiam , vt tenét quami- 
plurcs, ftatim Achilles ifte profternitur; 
Ri vero hoc nofiteneatur ,tuncdicendum 
€t dc obictto Arithmerticz , ficut dici- 
mus dc obiecto Politice, & militaris in- 
fra dip.12,q.2:a1,3. quodnigirum cum 
Pe TR proportiones inter numeros 
| poor e ropórtiones nó inueniantur 
An rebus ipfis numerab;libus , vt fundanc 
Anitatemyícd potius difcretionc , & qmul- 
titüdipem , vt bene notat Suar.cit. n.19. 
Adeo hibet pro obic&o, nó formalé vni- 
tatem numezi,fed materiale numeti j'ip- 
fas nempe rerum multitudines! , vt adin- 
uicem cóparabiles pcr habituditiés pro- 
portions,& peopoR dnalitátbd, radit bL- 
'que erit vnus per fe habiuis ; (ed plürés 
aliquo ordine congregati; Quod fi cupiás 
aliquam ei vnitatem cx paric obieGti tri- 
buere , tunc dicas con(idccare numerum 
vclut in actu fignato,qüo dicit vnum per 
fc conceptum, üic.n, dicimus ctiam ipfum 
€i5 per accidens,quatenus cale in dois 
,Bi confideratum.cffe (cibile; (ed quia ta- 


cft orininà racionis, non pe» 


. "rit ek loc capice Atinetién dice. d 


^ 


E 


Dify. Vr: DE"besfiiiiminis in partieeo. 


tiafeafis ; Neqae lic vocem exiollatit 
Thomift , niin quando eciam quis alfo» 
reret Arithinecicám non hmitart ad ge« 
nus fcienrize rcalis , forcé non ira iprarioe 
nabiliter REN » vcipti picanc nam 
fi naturam i 

mus , plané eius démoltraciones .ta 
procedunt in fappurarione entiam. ratios 
nis, ticur rea irm, vnde ablatis omn.bus 
endübüs realibusadhuc Arithmetica: £s 
maneret , & exerceri pollec im ipfa mule 
tirudine enti ronis;hoc arg. adducit Baf 
fol.cit.fed dcelt (olutió ex defe&u (eres 
d'mus) typcgraphi,nónaüttods s 
o0 $9 Quare vcgét Cóplur. 1debnumes 
rustrápfcédés non elt accidensdfuperad- 
ditü rebus numeratis , quía nec»vaitates 
tranfcendentáles ex quibüs conftituitury 
illis accidunt ; vndc fitit quilibet res- (ev. 
ip(a c(t trancendentaliter vna yita: code» 
im fumpta à (ciptis (antmaliz, ergo € 
contra quia vnirates quantitatiuz-accis 
dun: rebus corporeis dfi coatinuum «di» 
uidituccófequencer mimerüs'ex ers! eon 
ftitutus dcbet pom "accidéns tuperaddie 
tum rebus corporeis. Confres nunquam 
effc poilurie fine numcro rranfcendentas 
Ii,quía vna ncquit traufice n aliam, bene 
tamen finc quaütitatiuo, vnde dua gutte 
aque (cp rate, fi inuicem cóndinuentur , 
amiitunr dualitatem pra dicamenralé; &c 


quantitatiuám;quia no àmpliosfürc-dua 


quantitdrés,fcd vna pér continuitarem,ad 
huc tamén retinent ddalitatem tranfcene 
dentalem , quia aduhe funt duze res , nón 
vna per identitateni ; fed t per con- 
ianctionem , ergo numetüs quandtatis 
uus cft accidens fuperaddicum ^ 7: 
Refj-non effe extra contróuetliá y o 
vnitas quátitatiuaalíquid reale fuperad- 
dit quantitati diuifz ab alia ; imo (i vez 
lirit Complut przter indiüifiblle termi- 


nans aliquid al:tid fuperaddere , lioc eft 
omninó falfum, quia vc dixwnus ex Sco- 
to 4.d. 1 1341. diuiíioritis xjuanti- 


tatis continuz in partibus d'uifis) prater 
indiuiibilia teeminantia;nihil proi (us:de 
nouo generatur ;vnde vnitas quantitat iua 
vitra illa nihil dicit , nili puram negacio- 
nem contiuuitatis,,& quando partes illae 
icerum reuniuntar, praeter EY. 


lus féientiz beoe perpendae 


T 


E 


E 


n 


-. 


* 
L. 
, 
"s 





" 


— 


fus amitonrquiro illam negationem, & 
inboc fen(u.dicumor- amittere dualua- 
vemquia.ficuz quantitàs Cont.pu2 intcl- 
ligicet effe vita praecise ex indiuitone , 
ita. quantitas di(c reca ;vcellig. ur cfle nu» 
merus przcisé ex diaitione.contingz, cx 
ornon fequitar ontrnm aliquid jo- 
frtiud fuperaddere paribus diuius, Res 
etiaír; en tates quanticatiuas. in. prataco 
feafu. , (i. vecà intelligant Complut. 
additit partibus dinifis per yniaté  qUan- 


; £4. De quastitie canina fpecie wenl 29 


noluiffe Aciff, indicare numerum dicere 
tertiam entitatem pet. fe vna € partibus, 
cx quibus componitur; realiter diftinctà, 
vt dicitur de toto effentia[isquia tot cof 
le&tioü nó d'cit aliquid aliud pratet Lx 
partes, vt fusé oft imus diff .s.Ph :q. 
13«art. 2. fed folum fignificalc volüiphu* 
merun confiere n coile&iobe Or iü 
fuarum vnirarum,,& efle magis Va dec 
upsquia habet vniratem otdinis , qu Yd 


ret acerugs. ». vr loco nuper citato mà 


Gatiuam edeindinifibile rermingn& s, Yt. declatamas vbi & intenrionem Scot. cit. 
severa intelligere, vciun dic uc» apcrimus, À d-alurm osur ,nó fatis con: 
at deficiunt latimacum (übdunciulin- flanquid Arift. inceligar pet viipá vài 
diuifibi iadditwn, parti. diuife | reddere tateaq ait clie formam narjéti » Tho- 
illamceentialitep incompleta, & con: — mft nam ji volunt ellc potlrem; vi dc- 


ftitaerc partem effentioluer ,ocdiuatà ad 
componenda numerum predicamca:a- 
fem,quia porius res. conira fe haber » qp 
dum proprios acquirit terminossc ficitur 
ens in fe füb(ittens ». & completum hoc 
aliquid » vt Arift. docet $» Met. 18, Scd 

icquid fit de hoc ,. ao.vniras quanticati- 
ua addat lupra quantitate Maud politi 
uumsvel folam usd ionis,nam 
dc hoc ex profeffo in Met. dicemus cer- 


tum eft, vnum;vcl eom vedi (em 
nara ile T ng pars 
tendo m. gp illz vnitates;ut 10r 
diuifis sliquid reale fuperaddant. , adhu: 
explicandà manet , quomodo confpiratc 
po (lint ad coftitaédü numera » vc'ut ens 
p fc vnü,i quo cóli(tit cardo difficultatis. 
..60 Quinto tádé yrgét au&oritatcs A- 
rif. qui $. Met. 19« ait numerü fenariü uà 
cílz bis tria)fed Ícmel fex. volens nume- 


rum haberc (aam pcr fe vnitatem ,& non — par 


cffe vnum pet oggrcgationem, fient. acer 
vus, gy écdixit Doctor 3,d.à 2- q.vn.L.vo 
lens binc probare totum dicere vnam per 
fc entitatem realiter à partibus diftincta . 
Et 8.Mct.. 10.indicare volés,vade vnitas 
i (amatur, , fcu à quo dicatur per 

vnpm»aic in fingulis pumerorü (pcciebus 
vitimam. vnitaté ellc formá numeri , liue 
KA (4. oeil numero peeititens 
v] rimus gradus e fTentialis tei dicitur eius 
Íorma,& diffec&tia-Et tandé 2.de Anim. 
cap.6. ponit numerum fenhibiie commu- 
ne;at | (ab fenfum cadit;reale cil. — 

Relp.vtiqs per.illum loquendi modü 


, 


cima denarij& cente(imá cécendrij; Sca- 
till vcro figni icant clTe quandam vai- 
raten tormalem,& tran(cendentea que 
bis omnibus fuperuegit ; & ex illis con- 
ftituit nümerum vag ,(cd quomodocunqs 
id explicetur , certuin cfe dcbet. hác vni 


taté cíle non po(fc,nifi raionis,quiaiuXe 


tà primum cxplicand. modu'ii vciq; pea- 
det cx numerantis atbittie fi (tere intali 
vltima vnitatc,quz nümerum compleat 
vel peificiai vel vlterius nuinerare, & in- 
frà quemors numerü pot ad libkumilla, 


qua ficbac vltima vnitasyficri prima y aut 


quarta; & etiam iuxtd alterum explicandi 
modum fatis conftat jliá vnirarem füper- 
uenientem omnibus vnitatibus ex adbuafi 
nuincratione nó proueuirc,ni(i ab intelle 
&u;lla fingula colligéte in vnü,no.n.di - 
cijpote(l prouenire, ficut dicimus de toto 
eíséuali,ex rcali caufalitate;q exerceant 
tcs cóponétes erga numerü, quia nulla 
talis adeft. Ad locü cx 2. de Anim. dicie 
mus numerü effe sélibilé in fuo materia 

fin rebus numerab;libus;in quibus vide 
mus , & femimus ncgationcm continua- 
tionis,quo modo cft quid reale... . 
jL61 eh nullo intelle cófidecdte 
süt cot eleméta;tot X c.ergo et » 
ad formale al. fuis t. Ne 


gatur [cq.quia folam parte rei dátur ma 

teriale numeri, nempe illa res numcra- 

biles qua ab intellcéta in «nom colligi 

»otiupt, & ideo vnitacm numeri non ha- 

nt , nh abintclicdtu .. Aus, intelle&us 

non facit numerum, fcd illum cognolcit, 
crgo 


m. 


VATLA AL 


Ch. € P.€-€KTR 


Nh, ^ ; 
$$6 ^ Difp.VII.De Pradicameniis im partic. 


€igo fecundum fuam formalitatem 
M opus intelle&us. Refp.ex vfulo- 


.. quendi materiale numeri dici folere nu 
"*'merum , quia parte rej cft quid nime- 


rab:le,in qua numerabilitate non penrec 
ab intelle&u a&ualiter numerante,& fe- 
«undum hoc dicitar numerus eífe in re- 
bus ctiam a&tu,quando non numeratnus, 
licét re vera numerus formaliter mon (it, 
nifi quando actu numctramus. Dices ran- 
dem;etgo faltim ifta numerabilitas ponit 
inipi s ynitatibus formalitarem aliquam; 
rationc cu:us peffit dici numerus habere 
in rcbus vnitatem realem.ac pet fe abfa; 
vllo ordine ad animam. Ncgàtur. confeq. 
quia rc vera numerab.litas illa cft tantuar 
denominatio cxirinfeca proueniens ipiis 
rebus ab intelle&tr potente colligere, aut 
mce»furare multitudinem carum, vt Arif. 
fignificat 4. Phyf. 13 1. dum ait ablato in- 
telIc&tu numerante non amplius remane 
re quidquam numcrabile ;cuius ratio cít, 

uia hac numcerabilitas attenditor fecun- 

ü prius, & poftcrius,quz nó conueniunt 
vnitatib.cx natura ip(arü,vt probatü cft. 


ARTICVLVS If. 


Quid fit quantitas continua , CT 
qua fpecicseius. 

6i Voad prinsà quetiti parté Com 
Q plac difp. 13.102.q. 3. cfsetiam 
e oer «Ouinuz in eo ponüt, gy fit acci 
tribuens partcs fubflancias, feu acci- 
dens fübttantie extentiaum abí(olute , & 
fimpliciter,quia fubftantia materialis an- 
tecederer ad quátitacer nullam pror(üs 
habet extenfionern, aut partes ctiam en- 


. airatiuas aCtualiter,fed tantum aptitudina 


liter, & radicaliter , vndéin eo ftatu nul- 
Yo modo extenfa dici debet,fed vi exté- 
fibilis, & in hoc inquiant differre à fub- 
ftaniia fpirituali quz deg; exten(a , nt; 
extenlibibsett, Hocautem probant ex 
duplici capite, primó oftendendo exten. 
fioacm tllam catítatiuam im (abftantia a 
precedencem ipfam quantitaté non cfe 
ncceffatiá, fecuado oftendendo cile im- 


— potfibile;prinmuim femonftrantquia hzc 
D^ a : 


r i pluralitas partiü entitacima ; 
idcó ponitur à Scouftis infubft 


€ » --— 


antia fha- 


terialifccundüfe,vtpoffit reciperequad — — 
titaté,né ihbalfübile recipiatur in(übie&o — —— 
indidifibiliadhocautemminimé efi nes — — — 
cetfaria , quia accidens requirit: (olum ini 
fabie&o potétià pafTiaà ad illud recipiem » 
dum, (icut ergo fubftatia ante albedinem M. 
non cft alba,fed dealbabilis tic ame quà 
titáté non ett extenfa,fed excentibilis , & 
ficut dealbabilitas in (ubttantía nó eftzali 
qua albedo entitatiua,fed potentia: patffi- 
ua ad recipienda albedin£, ità exteatibi- . 
ltasnoneftaliqoaextenfioentiatiun sg ———— 
fed capacitas ad illà recipiendá 5 & ficug 
enu nó recipit albedinem hsc ems al. 
üs , nec tenus nuger , fe | 
dealbabilis nondü e albus, & fic dc | 
alijs accidentibus , (ic fübftanria non re: 
cipit .juátitatem,quatenus dimifibil:s, vel 
indiu!fibilis fi per diniibilitatem,& indi 
ui (ibiliratem imelligantur forme aliqua 
contrarié,vel contradictorié oppofita at 
1i per indiuifibilitatem intelligatur priua- 
cio,fic fübftantia recipit quátitatem,qua- 
tenus indiuifibilis,indé camé nó fequitur ! 
femper manere indiuitbilé quiaacquifs - Is. 
rà foraza , ftatim deperditut priaari m. E d 
€ dici pot,gy recipiat vajoscems dil . . 
lisradiciliter; vadéconciudunt,( Deus — — 
fübítanuá materiíalé quantitate exuetet ; 
tnc nonámplias manfuraayd'uitibilem, 
ncc indivifibilem potuiué /ficut püctus 
vcl anoclus, fed intiuiüibilearprinatiué , 
& ità neq; maneret in Toco,ne; haberet 
fitü, cà litus,& vbi quanatté (npponác, 
vndé cxifteret tunc in vniuerío, non tans 
quam locat á in loco, (ed velut pars in to-. 
10, doctrinà ex Caiet. acceperit t,p.q« 
f2.art.1. Probant dcindé (ecundü.f. cx 
tcnfioné entitatiuá. pracedere- non poffe 
quantitaté in fubftantia, quia dicunt com 
pofitioné pattiam iategraki, ét entitati- - 
uarum; effe accidentalein, nam rales par- 
tcs dicontar. iixcotales , vc diftinguantue 
ab eicntialibus, ergo compolitio ex illis — 
€oalcícens cHencialisaon ent; & haec eft. 
communis Thomiftarüm opinio, 
65 Loan.de S. Tl. q. 16.arc. 1. banc fen 
tenuá moderatar , & ak quaptiracé przz« 
bere partes integrales (übitácia no cólli- 
tuendo illas, (ed ordinando inter fc, vndé 
dcclarat quétitatcm prebere diftin&io- 
nm 





— 


Quafi I: De quémizate cobtiosseys elis fp dot. IT. y 


m partium (abftantiz, aom quidé vt di- 
find oom fimplici cred 
io, (ed vt itur cófu(ioni ; quaré vi- 
detur coo dip Ioh materiali qul 
tiplicitaté partiü: antecedenter ad quan- 
titatem,fed in cogfufo,& concedit. com- 
pofitioné cx partibas lic vnitis . re(ultan- 
té cíie fubftantiale, qua omnia folent nc» 
c alij Thomi (Ez: ait weró quantitatem 
fübflanciz adacnientem illas inter fe or - 


éinarc tollendo confu(ionem , &.vnà akc 
ti vnicndo, non fc totá, (cdi(ccuo 
dum aliquid illi lecüdum cxue- 


nitatem, rónecuius dicitur poncre. vnà . 


ttem pa (t aliam, X nó (ccundü fe totà 
p eie cr italiextenlione parcium 
in ordine ad totum videtur. ftatuere. foc- 
malitatem quancitatis, q fententiá aulct 
trad:dere Sconiítz |, & (cquirur nuperci- 
mé Fabct $. Mct. difp. 15.cap. $. Prabat 
autem lioc Loande S. Th. etiá ex duplici 
cipite , primà exillo communi principio 
Thomiftaní qj materia fignata quantira- 
te (ic indiuiduationis principiam , ex illo 
. f fequituryg fi quantitas efl defignatiua 
tnatérig: quantum ad indiuiduationé , feu 
diftin&ionem tadiuiduor ét erit quàtü 
ad di(tinftionem partium. Pcobat dcindé 
ex alio capice, quia extcafio partiü in to- 
to non eft quzcunq;vnio carum ier (c , 
fed vnio penes exttemitates tantil , itacy 
non vniatur vna pars alteti (c tora, itaut 
im illa peneccetur, & imbibatur , (icuceft 
vni:o forma cum mareria ; talis aut& vnio 
fá&a pec excremitates.& indiuifibilia di- 
citur proprie vnio integralis , & nonctt 
fobftantialis, (cd accidentalis qua habc- 
tec-i(übftantia bencficio quantitatis, cu 


i$ effe&us formalis primarius cft ponc- 


re vnam parté fubftantiz exua aliam in- 
liter, & tine penctratione,quod fi 
faantia ex (c habere non potc(, quia cius 
escitrà quantitaté extremitates non 
Eisen: non habentur ni- 
fi per ind:uifibilia,ua ex fc fubftantia nó 
laaber v.g.lineá, (opecGciem, & punda ; 
tü quia hzc (unt (pecies proprie quanti« 
tatis ; tum quia fi fubftantia talia habercr. 
indiut(ibilia aeà quantitat&,cüc cius par. 
tcs vhirentur adinuicem  impencttabili-: 
ter ,quia nó ynirentur (e totis fcd pcr cx-; 


ub quia non haber illas plucificatas exiétio- 
modum. 


tcemitates , & fic fa»ftaecia haberet cx fc. 
fufRiciés principium, v telifteret peucte -. 
tieni q00a 1 locü,quod eft fal(um , quia 
quátitas (ola poaitur ab omuib.tale prin 
cipi:Ec fi dicas calem excen(ioné impc- 
netrabdé in ordiae ad locum cx ordinar 
vnione parziü ia taro proucnirc nom pol 
feyquta calé erdinedbabent. parces ct 1 
ris Chritti ia Euchacillia,vbi cà non ha: 
bcar ExtenGone locale. lcfp. ipfe vti 
tàlé ordiné repcrcü inter partes corporig. 
Chafti etie principium fufficiens ad impe 
nécrationcm ,& cxié(tonem in ocdinc ad. 
lacum,niii diuinizus igpedicetur ifte effe, 
&us,qui cft lccudarius ia quantitare,pri- 
marius auteaa,& in(eparabilis eft ponere, 
vàim partem extra aliam in toto. fine pc. 
netrauone vnius cum alia , quam extre 
nitatem «tiquc- habent. partes corporis 
Chrittiin Eacharittia. 

&4. l'ottca tà in folucione obie&tionü. 
noo videtur ibi conítare,ait.n. cum com: 
muni Thomiftarü,quod ablata quátitate 
à partibas nó mancot actu diít. nct, (ed, 
contu(ie ,& vna enutas cum capacitate | » 
ralicali diftinctionis partialis , quia rc- 
mota quantcatc (o'uitur illa «nio (ic or^ 
dinata,& exi£(a,& (uccedicalia, qua par 
tes ille (c totis , & confuse raiuatur,(cu 
potius fit vnum in (ubftantia , & ruríus. 
qua fubtátia quátitate exuta aeque. c(t: 

1Bans,nec alicubi peliriué,(ed folam has 
beret cxiftentiaun (uam (ine loco , (icut. 
res excca muadum , & angelus non ope- 
rans ; (ubdit cà , quod adhuc disferret à 
(ub(lantia (pirituali ,, quia (jNcitus catct 
partibus.ncgatiué,& ecundum incapaci« 
tacemyfabftanria autem. materialis caret. 
partibus priuaciue , & cum capacitate ad. 
illas.(cd non dicizur atu illas haberc.» y 
nc /[. «nam cxtra aliam , (edad i 
vaus per contafionem rcdadtas inter fe. 
& non (olum in ordine ad locü, quzelt. 
cóis opi. 1 homift finccré à Copl. relata... 

65. Hc Thomiftarü séiétia, fiuc enos. 
fiuc aitcro modo cxpl;cata graücs (cmpet: 
pátfa cit difficultates, &4usé à nobis rc- 
felduu dilp-9, Phy. q, 1-381. 1, vbt agimus. 
cx ptofciia de eíjontia quantitatis conti- 
Dug; & «n» puso dor rplierva s (nd 

m 


$82 Difp. Y H: DePoidisames 


malta éontinet manife(t? (alfa: ; prim: 
námq; fal(am ett in (ubftantia materiali: 
rionprarequiri pluralitatem-partiüm en« 
titatiuarum , in quibüs recipidotut partes 
quatíticatis ,-nam ficat forma mazerialis? 
prefüpponit fubiectii imatédíale vita par«: 
tes fociia: (npponant dif inétas partes fuc: 
bic&f;e quibus éducantur, & in hac plu-' 
fálitáte barcium-eótitatiaarum: fundatur: 
potentia pafTiua: füb flantige anater ialis ad 

récípietdsm quantitatem y & per hanc à 

fifa piti difinsuitur , & cer- 
té tali patciuifi Mactilitate negata non vi- 

detátin quo fündári poffit porentia pa: 


fiu fübftantizinfater ialis ad qüanritaceai 


recipiendamyn& (i dicat fundari in hoc. 
«y fab antia marecialis habet illas radi- 
cálier , hocidem etiam deimmareriali 
dci poterit , vel afferri. debebit difpari- 
tas.que fi sfferatur hoc modo. qy mare- 
malis fobftantta caret partibus priuatiué 
tácum,immatefialis veró-negatiué , - 
fiUi repugdat-quantitatem recipere; hzc 
e(t manifcfta petitio principi] y haius.n« 
rationé qua'rimuc., cur tepagocc fnbftam 
tiz immareriali recipere quantitatem, & 
non immatetiali ,& cur iftà radicaliter 
xo bhabeat,nó illa, & plané huius nul- 
alia ratio reddi poteft ni(i quia mate- 
rialis füb(tantia habet plaraliracem: par: 
tium integralíam, nonautem immateria- 
lis. Exemplum autem allatum de albedi- 
neex hoc tárum capite tenet , quod ficut 
non fupporiit fubie&ti, in quo recipi de- 
bet album, fed dealbabile; ita nec quan- 
titas fupponit fubie&um: , in quo recipi 
dtbet quantitatiue , (eu impeneuabiliter 
exten(am,(ed extcn(bile-, at cffe fic ex- 
ten(bile eftetie 'a&aaliter exteofum cn- 
titatiüd, & (üb(tantialiter, quia ralis exten: 
fio:atualis eft fundamehrum extentibi« 
litatis ilhüs j ex alio autedi capite nonte« 
nct,quiaalbedo, & nigredo: nallo modo. 
pettinet ad: (ibítaneiani materialem: y^ vt 
cau(atinam illarum;& ideo nulla albedo. , 
aut mgcedo , quz enticatipa dicatur , de- 
bet peecedere in-(ubf&antia receptíone 
ipfarum,acexten(io aliqua prerequiricut: 
in(ubiecto ad receptionem forma ma-: 
tetialis,vt cft quátitas, quia vt veré dica-: 
£ür ex co educi ; forma tora educi. dcbet: 


F (7 "E TPLEVTS EF". QN 
^ At. a, 


detoto fabtie&o prz(ajpólito , & partes 
forma ex diuertis partibus (ubic&i prar«- 
exiftentibus:, & cumcaliscexteufió pras — 
füppofira. iu fubttanda: ad recipiendam —— 
quantitatem efje neqacag quantitatiud y 
quiaxaárivas (ibi 1pti fupponccecur, de- 
bet poni catitariaa) & fubitácialis. Neqi 
talis'extenfio entitauidà baberucimeriu 
quantitatisan (ab(tantia, diet 
plut. quia wt:docet Scor.2.d. 3. q. 4« $. C9 
tra Pd T pre x 
in caufando,non poxe re 
fato; quia runc cau(a i orans [uffici 
adcaafandam oífetcau(ata à » & 
effet illad cauíacü fui ape 
fanto po(let dare cauíz caufationem. fai. 
iptus, (cd extenfio, S diuilibilitas entia 
tatiua fala cft conditio mcceiFaria ma« 
terialis cauíat ad. caufandáraccidens, ma, 
teríale , alioquin &r caufari poffet à fub- 
ftantia imanatcciali,ergo talis exréfto ly 
beri ncquic pec quantitaté, quía tunc da 
ret fug cauíz cauíationemmtui 
66 Rudüsnóbenediciut, quod(ub. —— 
füátia exuta quátitate nollibi poficiué cf 
fccnec ab altquo diftarer;(ed in varueríg 
(fet, veluti pars eius,ficut angelus nó oj 
rans, Hoc.n. Thomitt. cómentum quod 
fait. Durand. 1.d.37.p.2. q.1. efficaciter. - 
rcijcumus de fübítanria materidli exuta —— 
uatitate di(x9;cit. PhyGq tar. 2. in có 
tatione 2. [ol.ad 3. princ, & de angelo. 
non operante diíp.11.q«$«attva;concle 1« 
imó non poífe cciam de potentia abíolu- 
ta cceacutam in ceram natura. exi(lencena 
quacunqie . prorfus prafenca em 
probabilius etfe demoaicamus cad, difp;; 
q-4«ar. 1, fine. Tandem falium quoqui 
ett aer Compluc.fandamétumsquod 
compofitio parciuun intcgralium accidat, 
rei matcrialij& corporca,cum podus fin 
de concept eius effen:ialtwt fic yralis.n« 
compo(nio eft , qua-c(Tencialitec diftio. 
guit fübftantiam corpoream abincorpo* 
1Ca,non autem compolitio materie »- A. — 
forma , cumhizec ctiam de faóto copetat 
fccundum cultos fubftantijs«jueque fpiz 
ritualibus;quae (cocentia veriiliima e 12 
admicrererüc vna inateria peuna. fubftan, 
tiarom fpirigaalumn .correípondens mas, - 


teriz pria corporalium j vnde & tales. ; 1 
pate —— 















(a, prO 





.11. De quantitale.cautmeG eo oi paese eati IT. 69g 


sites imepvales voffanr ciam: dici ef- 
enjales fob ttancize materialis; quatenus 
is ; nonerzo hibere: - vt- 
cunque accidit fobft anc ie matotiali , fcd 
— — Deere n benc 
notat Hurtalilp. 13 Met-(eci4.$.19. 
op feque nih hanc (entenira. detendi 
Otelt »t explicatur à.fo:de S. Th. vt; .. 
mon(kcarus di p.:9. cit. Ehyfz q. T. 


arc. 1. fübftantia matetialis antccedenter 


4d quanti cacem non folü habet fuas. par- 
tcs (übftantiales diftinctas , fed ctiam im- 
üicemordimatas , & vnitas per proprsás 
éxtremitates, ac iadiuilibiulia , pam fi pfu- 
fes illz párte$ qua6 lo« de S; T ho. conce- 
dit (ubttantig materiali antecedegter ad 
quantitatém: ,concipecentur hine vaione 
adinuicem fa&a pcr indiuifibilia (ubftan 
Galia,iam non ctíet eritita$ corporea, fed 
potias in indiuiübilia rcfoluta , & (i corr. 
€ipiuntur cum Ynioné adimu;cem y nccef- 
farib cum aliquo intet. fe ordine concipi 
debét,quia indiuitibile quod copulat hac 
partem cum illa , pianà non cat copulat 
immediate. cum ália , fed-illa medianté 
imo net mente €óncipi. porcít rübítantia 
eorporca plüres habens partes fic confu; 
$? vnitas, vc enaquzq; pats fit omtibus , 
& ángulis itnmediaté vnit as & nó pocius 
vàa mediate ália et ibi fuse ofl enditias z 
folent zutem pcculiati quodà modo hzc 
indinifibilia vribui quáttàati, ctiaofi alijs 
fcbus corporcifcompctantquia haec (ac 
la cft; quz molem facit & corpora ma 

gnificat per longum; laurm,& profundi; 
& ea icddít: occapacitie loci impenetta- 
biliter ; & in hocfcn(u de. iptis)oquigür 
Aritt.6.Phyf.vt conftac ex demóftrario, 
nesquá ibi fici de panótisab initio; , qua 
probat continuum :cx illis componi nom 
potes quia «tium alteri addituth non fa- 
Cit giolém: j-ncclocom petit dillin&tum 
à loco illius,vnde falsü «f, quod aiebat 
hic Auétorjuod quz cü.joc wnio- pariü 
per indiuiübilia fa£ta tcddat eas ádinuicé 
iropenieteabilcs,aoc «n; folum vesura cft 
dexaianc paruud «facta. peroindioihbi* 
Wa: dc: génere:quantitacus; qua cít vrigit ; 
& Lax bpeseiabihizris prifici psum, 
ld'amei y Quod fummé:diiplicctiai hod 
AuGóre;eit itquacmediots xn 1e 

i: 


fokad arg; düplicem itnpcesietratione: di- 
"ftinguit velie biiinus proucnica- 
tem , vria cit parium in toto: , quatenus 
vna nó cf fe cotz vnita cum alia ; (ed .per 
fiat extremitatem ygaltera partium ir lp. 
o, quatenus vna eft incorn po(Tibilis cam 
alia in eodemlocó, & inquit primam 
effe&um primariuarquancitats ;alterartr 
vetó fecundarium, qui proindefeyarabi- 
lis e(t àiquantirace ;, vt patet de corpore 
Chrifti ir Eüchárift. vbr partes noa. font 
intet fe fe penetrat in toto , quia caput 
noneft immedracé vonum:cum ventte y 
iiec venter cum pede, fed bene in loco 
id vbi e(t capat, ibi venter.eft  jbt pev 

esy&c. Falfa plané e(t rora.bec doGtrie 
nj vt loc; cit.oftendimüsin(ol.ad z, vbé 
euridé loquendit mod repiehisndimus im 
noftris qibuídamScoxiftis , quia pene» 
tratid corporc, aut pdrtiü ciuidé corpa- 
risa dianicé acieriditur folum ig orifice ad 
locü,nonaudté in ordine àd (ubitintia eoe 
ruf fic. n. compenetrata dici no-poísésy 
mi iv quando vria téanfirer in alia per idea- 
titatem,qud penetratio bilis e(k& 
fcattráagkur diltingauur de penettario» 
nc [artium in toto ji inloco ,. cum (olü 
— ad-locim aetendatut ; m 
tedi ver alterius principi) meraphy(icu 
quod:mateuia fignata Qaáurarexfic. pri Á 
p: indiuiduationis,v nde déducebat.ltq 
Autor alteram probacionea fentenridg 
Thomiftica ,' non eit prz(encisüegouij 
deionftrare'; fed.ad Metifpe&tatie 5» 
- 68 Dicédüigitur ett je(Tentiati quan« 
tità:iscótminuz confifterein, extenfiong 
pastium fütapte natura incompo (lbiliua, 
1n eodcm loco, quam incompoflbilitatá 
noivlibenz parces fnb tan tige materials. 
quia aatucalter, & cicra mirücoluuy 


funt inuicem compencttart .Scvaactalid ^ — 
flantra macerialis eum alakqnatiutag;veec -.— 


ró;illis.fuporaeniens.ita rhusesteddtts b 
vnaghzqQae d; iLinótum-potlalecdocum 
nce potlit oppotitum cosu0gcro auradi 
taculum; b cheiconft ax. vbt 
ufs corpor rs datiflbiná u femit;s 
loco-nó-finelmagng miraculo: , cams 
quanarasquaséti rin qpity exi dictum 
inompotlibiliifus paruuman eodede doy 
cay iesu pollulags ieptosuabiieiía 
qua. 






j$4 ^ Dipfu: VIL DePraliamoin parie. ^ 70^ 


quz fementia colligitur ex Scoto 4. d. 
49.q. 16.$. 14 lij dicunt ,vbi docet rónem 
ámpcenetrabilitatis in corporibus à quan- 
titate przcisé prouenire jita vthic ác ef- 
fc&vs formalis susntitatis primarius, fc- 
«undarius ver6 ab «a feparabilis à 
«ft a&iualis es pulfio , & impencrracio, & 
loc dedocit Doétor ex ipfo Arift.4. Phy 
fic.26.77. vbi ait,quod fi dux. dimenfio- 
nes à fubftária feparari poísécadhuc íc pe 
nctrare nó poísét , per quod innuit quan- 
tiratem folam eic pracifam radicem im- 
netrabilitatis, vnde licét impenetrabi- 
ncn fit ipfaquátitatise(icntia, aptius 
van.€n per eam explicat ratio quancca- 
tis,quàm per ctteras paffioncs ,quia hac 
. eft omiü primag & rationi formali pro- 
&imier , vhdé male aiunt €ooplut. €i. 
q.rin fine inpenetrabilitatem àquanti- 
vate feparari pofle, imó fieri poflc pene- 
trabilem & ita de fa&io contigiffe in na- 
auitate Chrifti Domini& quando ad di- 
feigulos incrauit ianuis culis « Nam in 
iliis cafibus vtique impeditus foit actus 
Éecondus impeneirabilitatis,quia non íc- 
quta fuit ad eam impenetratioy& a&ualis 
expuifio vnius corporisab alio,(ed n6 ob 
I ablata fuit impenetrabilitasipfa , vnde 
áritas in illisca fibus dycitar facta fuif- 
tà Dco pcnettabilis , vt diciv ncgationé 
26&us fccundi, f. impenetracionis,aon a- 
(&us primm .&, smmpenctéabilitatis ; Et cir- 
€a exphcationem buius fenientiz ; qua 
«communis cfi jo Schola noftra, & abom- 
mibus Neotericis plovibiliser: recepta ; 
ic immorari ton licct , quia ex prefctio 
«am tradimus in Phyf. loc. cir. vhi ciiam 
enocleaté ex licamus arcapam , & admi-. 
' makilem quantitatis continuz compofi- 
. «onflituendo pam ex diui(ibi- 
libus vy e3 partibus componcentibus , & 
astegrantibus molem corpoream, ex in- 
dmübilibusveró , vtpartes continuan- 
' aibus,ac vetminantibus;vt docet Arift. 6. 
Yhyk. 4 qua Peripaiecca fententia At- 
timé dilp. 16. Phyl. e(ló rece- 
Ide tamen rac 





rimus) vtadamuíTim quicunque dicit s 
non diluantür à. nobis difp. 9. cit. q. a« 
etiam antequam ipfum viderimus. , 
Scd dices, íi (übftanria materialis par» 
tes haberc: extrà (cinuicem citráà quantis 
tatem,imo & extenías vcl (altim excentia 
biles in otdine ad locum,ergo poffet fun. 
dare zqualitaem , & inzqualhtavé molis 
ex illis partibus coníurgentis,non mibus 
quam quantitas, atq; ideo ifla aon foret 
»roprictas quantitatis in quarto modo; vt 
c ait Aritt. Rf]. data noftrafencentia 
negari non pofle zqualitatem, & inequa- 
tatem in fübitantia quoq; materiali citrà 
quantitatem vtcanqs pode P 
yna (ub(tantia palmaris diceretur aqua - 
lisakeri pahnari, & inzqualis bipalma- 
Fi; vcrimtamen im rigore loquendo in fov 
Ja quantitate fundantur ille relationes y 
€um cnim ipfa fit , quar habet partem ex- 
trà partem, ncdum entitatiué ; fed etiam 
ficualiter, & impenezrabiliter »' ipfa cor- 
poribus inharens illa proprié magnificat y 


& cxtendit adoccopandum locüabake- — «- 


rius corpotis loco diftin&um, ide 
citar quantitas molis, & itüdinis óc. — 
proprie fündarc zqualitaté, vel ingqua- 
litatem in molc, & magniuadine ; 
quidem non ità proprié dc fubtkaniamas 
teriali dici poteft, quia vaa fubflária pus 
maris f) fundat imzqualitacem cam alte 


bipahnari,id eft per acci 
maris poteft naturaliter9S citrà miracu- 
lum reduci ad magnitudinem palimarcmy 


fi vna medietas cum alia compenetretury 
qnod poteft naxuralter contingere , qu'a 
fola quantitas affert impenctrap. litatem 
corporibus, & hc fundabunt zzqualitat€ z 
quantitates veró cum ex nacura fuaruae 
partium conftituant tantam , vel tancame 
molem. & determinentur ad occupandit 
tantum oue nens co adcout oppo- - 
fitum citrà miraculü contingere nequeat, 
ideó proprie, & pcr fc fundant aqualita- 








Q.II. De quantitate continga, e tius fpreeteiTr. $85 


* licet cum: ratione naturaliter poffi- 
bili ; (obdit tamen id inteiligédum etie de 
| quantitate, & (ubftantia materiali modó 
exiftcntibus,nam íi (it (ermo de alia fpe- 
cie quantitatis poffibilis , ac ciam fub- 
flantiz materialis pofDbilis , potefl dari 
quantitas indiuilibilis, & (ubítantia ma- 
tcrialis fuapte natura impenctrabilis : Fa- 
| temur omnipotentiz Dei concedendum 
poffibili quicqu'd contradictionem 

nó implicat ,& quz ítiones motas dc 
tentia Dci ab(olata difficillime poffe re- 
folui,cum affucti (imus naturis rerü modó 
cxiítentibus; adhuc tamen veru cít cx his 
encibus modó exiftentibus conicctare » 
fle, quid dicendum cflet de alijs rebus 
ola fpecie ab his differentibus , nam [al- 
tim cum eis conucnire deberent in prz- 
dicatis gencricis ; modà quantitas à toto 
genzre , vt ux, s put füb fe fpecies 
ncdü exiftentcs, íed etiam poffibiles , vi- 
detur importare entitarem ex pluribus 
ibus integralibus conftitutam,& di- 
— mitibilitas eius in plures tales partes po- 
nitur cius pa(fio genericé fümpta , ergo 
repugnare videtur in terminis quantitas 
indumifibilis tum quia quantitas » vt fic 

& magnitudiné 

at entitas indiuifibilis ad hoc munus cit 
prorfus inepta , vr laté probat. Aciít.6. 
Phyf. per totum contrà Zenoniftas. Sic 
etiam repugnarc vidctur fubltantia ma- 
terialis (uaptc natura impenctrabilis, quia 
impenetrabilicas non cft de cóceptu cius, 
vt materialis eft,& vt diftinéta à (ub(lan- 
tia fpirituali » fcd fola pluralitas partium 
iategralium ; impeneurabilitas aute fcü 
^princi piuin cius;c(t accidens illi operae 
ditum , nullo caíu vidctur illi pote 
identificari« Tum quia fi affcritur poffe 
produci (bisftantiam materialé (uapte na- 
tura im ilem, & non per accides 
füpcradditnm » cadem ratione afferi pot- 
fex i poffe (ubitantiam faapte na- 
zura albam , vel frigidam , hac enim funt 
accidentia realiter diftin&ta à fubftantia 
materialis ficut quantitas, qua cft princi- 
pium impe litatis, vndc nen vide- 
tur maior ratio de vao, quam de alio. Tá 
quia videretur cademrauonc affeiri pot- 


T 


CWMNUP C occ. 


f e,quod dari po(fit alia [pecies homini, 


Logiéd v 


Es 
Hi 


qua fit irrationalis,& alia brutoramqnq 
fit rationaUs . 

69 Circa alterá que(iti partem, Arift. 
c.de quant. enumerans, fpecies quantita- 
tis cótinug memorat lineam , fupcrficié, 
corpus , & locum , vt fpecies quantitatis 
continu permanétis, dcinde tempus af- 
fignat , vt fpeciera quantitatis continuz 
fucceff)uz , ac etiam in progre(lu addit 
motum, Caeterum $. M etc. 13. vbi accu- 
raté magis,X cx propria loquitur (enten- 
tiade quantitate; fpecies enumerás quan 
titatis cótinuz memorat tantum lincam , 
fuperficié, & corpus ,locum aüt omittit, 
mo:ü veró, & tempus ait effe quanta per 
accidens. Hinc ort funt opi.dtuer(ie;alij 
ná]; affirmant has oés e(fe vcras fpecies 
quantitat;s continu , alij ncgant. 

Dicendum cítjlineam; luper ciem, & 
corpus e(fe veras,ac proprias (pzcics quá 
titatis continuz ,non tamen locum, mo- 
tum,& tempus . Concl, eft fcré commfi- 
nis, przíertim quoad primà parrem,quae 
fupponit darià parte rei in corporibus li- 
neas , fuperficies, ac etiam pundca, velut 
entitatesrcales, & non effeibi tantü per 
imaginationem noflram,vt cótendüt No- 
minalcs,contra quos laté agimus difj aem 
Lhy(.& Faber 5. Met.difp.14. Probarut 
aüt quoad fingulas partes ; & quidé quod 
non tantum corpus, fed ettam linca & fü 
perficies tint vera fpecies quantitatis có- 
tinuz,contra Duran.2. d. 2.0.4. Hartad, 
diíp.13. Met. fe&. 6. Caber.hic difp.2. 
dub. s. Blanc.difp.8. fe&.5. & ct uU 
dim paucos : Probatur, rumauctoritate 
Aritt.qui tàm hic s. Mer.c. 13. hastres 
[pecres a(Tignat quatitatis continuz fingu 
las dcícribendo ; tum ratione , quia 
omnia rationcm cómunem quantitatis e[' 
fcntialiter participant , & in(uper addunt 
illi eifenciales differentias , ita vpicnique 
conueoientes , vt fingula perillasetiene 
tialiter ab alijs di fferant, ergo &c. E 
alfumprum,hac .n. omnia funt € 
ter cxiéfiones habétes partes extra partes 
modo (üpcerius explicatojdiuerfinaodé tf 
quia inea dicit Formalé ex iiBoneDE 

udinis, faperficics lacitudinis, corpus pro 

fundi linea formaliter cit quà- 

tita$ conunua cxtenía fecundü diimenfio- 
e acm 


TE 


ed 


Ww" *" ME 


(€ Wat 


416 


ge feciiate ii B iani Xuperficies eft 
quantitas conticua extenía fecundum di- 
menfionen formalem latitudinis,corpus 
eft quantitas couinda cktehfa (ecundü di- 
mchfiohem formalem profanditar;s. 
7o Dcindc gy locus nó fit fpecies quá- 
titatiscontinoz', vcl (altim aon dittinctd 
à rüperficic,vt opif&acus eft Canoa. 4. Phy 
fic.a. t.Sot. T olcc. Flaad; Maf. Villalpan. 
& vidcitr confenrire Faber f. Met difp. 
17- fab fiac, vbi arccontinentiatn ,quam 
additlocus fujra fuperficiem , else mo- 
duin cotinentiz [pecialem conflitnen- 
tem peculiatem fpeciem de gencic quá- 
titatis cft Scoti q. 23. pid cam, & Ant; 
Andt. ip hoc cap. &- $.Mct. qi i0: ac Ta- 
tariZerbij s.Metq.14/& aliorum cómus 
hitcr;& p tcbstur, quia locus poteft fami 
dlupliciter,vt Scotus docet quol. t 1;a1t;2. 
& 3. vclmaterialiter, vcl formaliter ma- 
tctial.cer noi eft , mf (uptificies conca- 
13 corporis contifientis vt docuit Arii 
2. V hyt.4i. fotimliter vecó eit ipfamet 
1clarjo continentia, vel circomfeeiprionis 
actinz fundata in fupetficie cócaua cor- 
poris locadtis,& terminata ad contiexami 
locáti; quz ét dici folet Vbi actiuum , vt 
Doé&or notit :bidem,& hzc eft cómnnis 
Goétiipa Scotifl; à nobis ex profe(to cx. 
jlicata difp.rt.Fhyf.q.1: adco quod mi- 
tl tit, uomodo Faber cit. oppofituin dó 
Ccat,vt de menie Do&toris. S1 igttur I5- 
us fortbalitéc fumarur iam man: fcfte pa- 


ttt nÓ pertitere ad hoc pr&dicamentum; 


" 


Prin pullus rc(pe&tus perrinet ád préd:- 
ptüabfolvti , fed ptoprie (pectatad 
&dicamcntü Vbi,vr docet Doator loc. 
KIt.& 4.d.10.q. 1. antem fümartir mate- 
icf pro fondamento .f. 1liivs conti- 
tias ficvuiqs «d lioc atciner pra dicae 
tchitum,fed nó contiituit fpecicmnáà fa- 
i Bicic di (tinétam, quia nullam peculias 








— Tem ád3it (aperficiei extentionem; fed fo 


Jam contihentiam, vcl dd fümmü figurá. f 
£oncavar,trgo mon ctl fpecics diitinéta 
, & fupetficie , nam f ratione. Bgurz s vel 
conupc fitis ciset d frincta fpetics, eciam 
füpcrficics alba, & n grá d.üerías quanti« 


. pU (pectes conftiuucrent: tdm cmi illi 


didit contibcntis, & heo & illa figa- 
Aasfieut heec , ecl ila qoabitas, 


Y 


Difp. VII. De Predicamentis impartic. 
? Demunmi ,.qy neque motas, auteiu$ — 


(uccetlio , ti diftinguatur ab eo j 
ncque tépus fiot vera fpecies quantitatis 
contiriuzvt hic opinatus cà Tat. & Mair, 
patlu z4.Zerb.cit. Ant. And. f. Met.q. 
10. quos multi (equuncur. Recentiores y: 
probat Bafsol. 1.d.19.q.1. Faber s. Mer. 
difput. 18. & nosex profcffo in phyf. dc 
morü quidé difp. $.q. 1. concl;r. de fuc- 
ce(fione atitem ead.di(p.q.6.art. 1.vbi & 
foluuntar rationcs iri oppofitum: de tem 
pore tandem difp. 15. q. 4. quatenus ibi 
oftendimus realiter à motu non diffin- 
gui , vnde fi motus non cít vera fpecies 
quantitatis continuz,nec erianierit tem» 
pus, & probatar ex ibi dictis , quia tépusg 
vt hic de eoloqüirnur , non e(t dili dura- 
tio ipfius motus, hic .ti nó loquimar dc 
tépore extrinfeco; quod eft duratio mo- 
tus Cali, per quam menfurantur onines 
ifti mous inferiores per horas, dies;me- 
fcs,& c. fed loquiaiur de tempote imcrims 
fcco; quod eft propria ac inttinfeca du« 
ratio ipfius miocus,fed nuliius zci duratio. - 
eft quáatirau$cius,etgo, &c. Prob. mi 
T. duratio nó cft aliqtiid realiter 


probamus,& lianc fenteiciam late def 
dit Suarez i0 Met.dilp.4o.(eci8.vbi quà 
plates cit Et quidé hzc fuitexpreísamés 
Arift. 5. Mer.c. 13.dumt mot 
ponit quamta per accidens, noa folua 

ly per accidens! idem fonat , qdod per 
aliud j quaternis fpecies motus fumü. 
türà partibus magnitudinis, ütperq. fic 
quemadmodí teatarüc quidam explica- 
rcy (ed ctiam vt ly per acctdens idem fo. 
nat, dp accidetitaliter, 4c mere abiexcrine* 
[eco omnes .n. morisfaltem de pocerttia. 





abfoluca fieci poffunt. in inftanti , etiam 


motus ijfe localis yti:non accipiatur. vt 
dicit totarti réaliratem motus,vc explica 
ifia$ difp. 15. €it. q«6« art. 3. Et tandeag 
difp. 15. Phyf. oftendimus morum pro. 
forthali qu:d. teípe&tiuum dicere , craor 
nequit (pe&taread hoc pradicam:: 
(. $olnagtur Obietiiones . 
$^ 1Noppof.obijc. t. probando nec li. 
I neá, tiéc (uperficie cíle veras quan. * 
titatis có; imus fpecies ; uia fusi fpecies 
. ditun-— 





m 

E 
44 

P" 


um à re duraate,vtloc. ci €x pir » 
de 

















cu d 





Quafi. II."De quantitate contin. eov eius [pec codrt.IL. $87 


diftingaüátur per quid pofitiuum fed li- 
nea diftinguitar à foperficie per carencii 
latitudinis , & fuperficies à corpore. per 
carenciim profundiratis.ergo Xc. Tu 2. 
prima paffio quantitatis cft impencira- 
Diuiras ; (ed linee , & fuperficies adinuicé 
naruraliger penctrátur;vs patetydum duo 
corpora plana (e tangunt, tunc.n. faper- 
ficiesambz incodem (patio coexiftunr, 
uia indiuiüibile non habet , quo tangat 
aad indiuilibile, & quo non rangat. (ed 
tangit (ccuadum fe zotum,crgo &c. T ü 5. 
tulhi genus przdicatur de fuis (peciebus 
denominatiue, & veluti accidétaliter, (ed 
'efsccialiter tiy ac (übtáciue,at quantitas 
denominatiaé df del nea, & faperheie , 
dicimus. lidea e(t quanta, ergo &c. Tfi 
4. [pecics effc debet quid completü jar li- 
nca , & foperficies fuat qu d incópletum, 
nam lineà e (cntialiter ordinatur ad con. 
ftitationem füperficiei, Gcluperficies ad 
conftitutiottem corporis , (icut panctam 
ud codftitütionem (ines ; ficut ergo pua- 
"Üumhac de caüía mon genierur jwopria 
dieu duds gta neclinea;SX (uper- 
cies. Tum tandem, qu'alinex fecuodam 
propriam extenfionem-inclad gar ini fa- 
perficic, & vira; in corporc, (ccundü qp 
£orpus PRO à(ionem; ergo 
mon (unt propria fpecies y Quia: vna. fpe- 
cies non iru cendalitee im alia. 
"73 Refpad t neg. min.licur .n, vna- 
quiz 1 (pectes relatz quam ratis cóinug 
chftituitur per peculiarem politiuamex; 
teníioné,vt di&um etl,'tà per eandein ab 
ália etientialicet d: (tinguitur , licet hoc 
quindoq;^à pefterjori per ncgationé (o- 
leat explicari,vt inpropofito.. Ad 2. pc- 
nietranuirTineg , & füperficies ca parte , 
qua indinifibiles funt, nó qua diuifibilcs , 
nec .n. linca fecundi longitudinem pot 
€ü alia penetrari, nec füperficies cum alia 
faperficie in latitudiacs vadé cü duo cor- 
ence tangunt, eorü luperficies dici dc- 
bét potiüs eite limul ia codemloco, quá 
cópenettari,quia penetratio, vcl impene- 
trátloatéd:tur in rebus corporeis cx ea 
pittes qua fant diui (ibiles y vc dicimus in 
Phy(tráétide Cótrinao. Ad 3. 2 jud pro- 
bat de corpore; dicunas .n. €c corpas cft 
quái , dicédü ergo eiie fpcc.ale peiuiie. 


giü quátitatis, nedum fubftinciue , 'e1àt 
tub forma denominitiua ( licet non Cina 
denominatiuo;(ed effentali) de [us [pe- 
'ciebus przed carí immó & de (e pla, d:ci- 
mus n. quátitas eft ranta, eft exiéfa; dte. 
Velotius.negàdam lincam, fuperfici£ , 
& corpus quanta»dvi proprié, fi abfolu- 
1€ faantur, quia fic potius-dici debent - 
quantitatcs jfcd quanta dicuntur, quate- 
nus funt im mater:a, xtatit coricretum ge- 
neris prgdiceiur de concreto fpeciei, vn- 
dà non erit pred cazio denominatina , & 
accidentalis , (cd eíleatialis in concreto , 
quemadimo4ü in gcnete. qualitatis fole- 
mas diccre , alum et? colocatum , poffe 
autem (ic in concreto di(poni.genera X 
fpecies accidenziüi iam diximus difp.pre- 


-&ed.ita Scoc. q.17. Przdicam.ad 1.9.16. 


A ddunt alij, quod cum dicimus quanti- 
tas eft quanta, lincaquanta,longa,litperfi 
cies lata , corpus profandü, nó e(fe ratio- 
née[fentialeim quantitatis, qua tunc pre- 
 dicavut, led eius affectiones, & attributa 


^4. cite diaifibilem,menfurabilem, tàram, 


&c.qu.bus eriam nómen quantitatis fte- 
.quéter applicatur,vt docet A rift. 5, Met. 
13: vnd? fenfus earü.propotitionum erit y 
"quantitas e(t quaata.«eft d:uiübils, linea 
elt longe (t brcuis i. eft tant vel tabi- 
"ue lorizitudiais X fic decoeteris. |; 
| 4. Ad 4. (olet comuniter vefpond 
lincá nó ordinari ad. cóftitutrone fuperfi- 
cici, & füpetficié ad conflituxioné corpa- 
fis nifi quatenus indiu fibilia continua- 
tiua, aut terminatina parcium corum!, ex 
Pei capite vtiq; nec (unc quantitates,nec 
pecies 'quanticanis:, & quoad hoc tenét 
paritasatiumpta de pun&o ; & ex quo.ca- 
pitc funt diuifibiles , fant proprié (pecies 
quantitatis, nec vna ordioatór 4d confli- 
tucronem alterius. Hzc tame folutio me- 
tito rcijeitur à Blàe.cit. & ab Auetfa hic 
Íe&.4. vt manifcfié falla, quia reuera li- 


. nca copulat , & terminat partcs 


£ici, von Meier i cd ét, 
quatenus longa , alioquin et ctia ter- 
m niti per puricta, qua font non lata :& 
fuperficics copulat , X terminat partes 
corporis non tànrü quatenus neo profun 
do, lic .n. ét per lineas, & punéta terminas 
ti j otict, fed quo; quatcous lata, Quaré 
a Zz i fe 


Lj 


- 


coim Auctía diuerfo modo gencra y 
& fpecies difoni in praedicamento. (üb- 
ftantiz, & in predicamento quartitatis, 
vt nempe bireponantur folum entía có- 
pleta illius geocris, hic autem ctiá incó- 
eta, vndé concedit lincà , & fuperficié 
isin pra dicamento reponi , femel dire- 
&té ub conceptu cói quantitatis, vt abío- 
luté dicit exccntonem,fiué n.agnitudiné 
ab(trahendo à detereinatione vnius , vcl 
duplicis , aut trinz dimenfionis; & iterü 
tcdu&tiué per inclofionem in fpecie cor- 
ris, 0cq; :d iudicat abfurdum . Scd fa- 
ré hzc íolutio cft peior priori , tum quia 
flatim concedit , q» A duer(arij cótendüt, 
lineam, & fupetticiemeffe fpccies incó- 

letas Kd uia conditio f] 
iilis illius, q; dirc&é eft ponibile in id 
dicamcento , vt modo cóflru&tum ett , cc 
apud ipfum q.16.(c&. $. crat, qp efiet quid 
completü , vbi & bac pcerfertim rationc 
entia incóplcta,& partialia à przzdicame- 
to extrahebat, quia bis effent in co, (mel 
tatione (ui dire&é , & ruríus redu&tiué 
tatione totius, quod conftituüit, vndé n; 
tü cft;qo bic accipiat  q» ibi re;ecerat , 
Zetbius cit.in fol.ad 3. princ. ait, q li- 
fca, & (aperficies poflunt dupliciter cóft 
derari,vno modo, vt fignificant quandam 
perfe&ioné quant catis, praícindendo à 
perícétione alterius perfetionis quanti- 
taciuz, quo (enfa dicimus lincam tignifi- 
carc longkudinem (ne latkudine , X (u- 
tficiem latitudinem fine protunditate , 
hoc modo contiderate non accipiun- 
tur, vt tctmint alterius quancitatis,(cd wc 
habentes in (ciplis ccrtam, ac determiná- 
tam rónem quantitatis; alio modo confi- 
dcrari po(junr quatenus vna includitur in 
alia, & ordinata ad cius conflitutronem, 
& fic non fün: (jccics di(tin&z. Ac ncq; 
hzc (olutio fatisfacit, (ic n. etiam dcfcn- 
dere potlemus materiam, & formam císe 
fpecies completas , & dirc&é.! politas in 
ptzdicamceato, fi con(iderencr, vt dicür 
quendam certum gradum f(ubttantialem, 
incomplctas vcio , & indirecte, fi conü- 
derentur , vtcffentialiter ordinabilcs ad 

alterius (peciei confticutionem. 

75 1raq; rcipondcndum ctt, lincam,& 
i€ , licet matetialitec corpus (uo 


b 


3 $8 Difp. VII. De "Tradicamentis in partic. : 


modo componant adhuc tamen efsc v&- 
ras,& completas quantitatis (pecies, uia 
dirc&é recipiüt,ac c(sétialicer jllius praz- 
dicationem , ficuti corpus , quando auté 
ita (e habent partes reípcétu totius , tunc 
bené poffunt dircté poni in codem ge« 
ncre cum iplo, & dici (peciescomplerae 
illius generis, ticuc iplum : nec obftat , d» 
ordinentur ad cius conft tutioné,dümo- 
do cü ipfo recipiant praedicationem eiu(- 
dcm generis , vndé hac ine dicebamus 
di(j. przced. q. 3. paties homogeneas, 
età — Aid » adhac diccdté in 
predicamento reponi; non poísumaus au- 
tem fic dicere de materia ,& forma, quia 
ipía non recipiunt diredé. przdicationé 
ubftantiz przdicamcntalisncc cciam de 
punéto,quia omninó caret. partibus , nec 
vilam pcor(us habet quantitatem . 
Ad $. poíset ndcri per idem ,ta« 
men ad maiorem harum ípecierum cx« 
cationé dicimus, quod lcér cie: 
includat longitudiné , non fi formaliter, 
(icut linea , ícd matecialiter uy, & prae 
(appotitiué, quo et'á (enfu corpus ;nclu- 


dit latitudinem : ró huius e(l, quia cü fus * - ». 


qerficies (it dimen(io , quz continuará 
dcbet per indiuilibilia (fecundum latitu- 
dinem, diu;fibilia camen (ecundü longi- 
tadiné, ficuc funt lince , idcó necefsc cft 
fuperficiem habere longitudinem : item 
Quia profunditas cft dimenfio ; que con- 
tjnuari deber per. indiuitibilia fecundum 
profunditatem , non tfi m latitu- 
dincnaquales funt füperficicsnecefsc eft 
corpus habere laritudincm , non quidem 
formaliter, quaii longirudo , vel lauitudo 
fit corum císcntialis excenlio , (ed mate 
rialiter (olum; & przíuppolitiué, quia.f. 
fupceficies indiget lineis, «quz (unt lon- 
g£, & corpus (uperficicbas , quz (uai la- 
i£ ad fuarum partium conunuationem 2 
lunc cft , quod iuxta phra(im Ariit. f. 
Mct.13.nó dicere (olemus faperficié cise 
longitudinem , & latitudinem, fed juód 
ci latitudo cii longitudine , & quod cot- 
pus cft profunditas cá latikudine, & lógi- 
tud;nc, vnde (uperficies includit formali- 
ter, & in re&o (olam latitudinem, & cor- 
pus profunditatem, ceteras vero dimcne 
fioncs in obliquo, & materialiter : quod 

totum 


















*- 


1I. De quaytiarcomimia; eor eius peciebe dri... 589 


"totum expliciri poteft in quantitate di- 
Tereta , in qua vnus numerus aliam prz» 
"füpponit ád fui conftitutionem , & non 
eft ille formaliter * quare cum dicimus 
cooset longum ; & latum , erit pradi- 
€atio tantiim materialis ; & hec eft com- 
Tniais inio Suarez di!j.40. Met. fed. 
6. Pla.di 1:4 1 de quan Complut. dif. 
13. q.4. & aliorum. 

— .76 Quidam ta nen, vt Blanc. cit.(ec. 


-€.& Aucrf. (eet. 4. efto concedant longi- 


tudinem linez, & latitndinem füperficiei 
fion ni(i przfuppolitiue conuenire cor- 
pori,& lógitusinem linez fuperficiei ine 
quiunt tamem conicedendam cffe aliam 
longitadinemyquam efferialiter includat 
faperficies citra lineam, & aliam rarfus 
Tongitudimem, & latitudinem, qti efen- 
tialiter corpus includat antccedenter ad 
fincam, & füperficiem& in hoc fenfü c(- 
—— cífe — tpe neÀ ed 
$cft longam, &latum ; ant 
ratriplciter. T üá s apetficits n6 fo- 
Ium includit fineds longas , fed etiam (uas 
partes , quas habec ia Jatitud:ne longas, 
& longitado harum partiumom eft lon- 
gitudo lneard, quia partes (unt li- 
ricas, & faac longz,& lace ; Tam x. quia 
quantumuis in fuperficie prfcindamus 
fatitudinemà line1 , femper in exten(io- 
nie Ila lata lózitudo etiam quedam eft ; 
quia lacicadine hanc poffümas linea me- 
tiri, qus ngn cft menfura latitudinis, fed 
longitudinis, Tum 3. quantum non fumit 
à continmtiuis excenfionein y fed potius 
extenfio in co fupponitur, & per illà có- 
tindatnrgergo cü Limea , & fuperficies lint 
contndatiua corporis , nó cric corpus per 
ipfa extenfum petlóngug , & lantm, fed 
per feantecedenter ad 1lli, vade ex fc di- 
et folettrina — j o 4« quia - 
ptofanda nequit intelligi trina di 
pe; n tic "mis folum verfus 
longiradnem;efict linca; ti folaas verfus 
latitudinem 'etice faperficies. Tum tandé 
vid tefminus imus nequit rerminare di- 


nentionem aüó5n latim; crgo cum fuperfi- 

cuv Gereri ubt tus roit te ifs 

re profunditatem torporis ; bit & ipfa 

fit lata « Coaf. quia fuperficies cérmmans 

corpus vtique non eit immediate cóiun- 
" Logica, 


Ga cum alia üperficie, fed cum parte.» 
corporis, qu erat lata , cuim qua latitu- 
dine remaneret ctiam fe a fuperfi- 
cie terminante: his tidoatus Did. difp. 
13.4. f. hanc opin. cenfet probabilem. 
77 Nihilominusà cómuni rcgédendü 
non cff ,quia frfemel in fuperficie er 


"longitudinem linez aliam proptiam 
ovi. At qi oec duplici loogitudine 


ef- 
fe longam, leve] propria long;tudine , & 
iterum lógirudine linez , imó corpustér 
erit rain & bislatum,cum taxmen vna 
o fa fíciar ad extcadendam in 16- 
gü faperficie , & (imnleius partes vmi 
dim in fatiurdine, & vna latitudine ad e» 
tendendam corpas verfus ! itera , & vni&- 
das;ac contintandas eius partes per próe 
faaditatem ; Seqrticuritem corpus hibe- 
re tripl cata pacti & faperficiem dupli- 
cat, quibus contíngari deberent ill: pat- 
teslongitudioss "Ruür(us praci(a linca & 
füperficie , adhac in ea lineam repetiri 
uia adhnc ia eareperitur longitudo pít- 
Aniverhrhsta fudaicun nón ett , ni(i li- 
nca , & iic de fupetficie refpectu corpo 
ris. lem poffe dati fapecficiem finc om- 
ni liqea , & corps finc omni füperficie y 
quia adhuc effec longim , & lat (ine il- 
lis. Nec iuuat, quod aít Blanc.cüt Didac, 
neccífaria adhuc effe , vt continuatiua, li- 
neas qnidem partium füperfciei, (aperfie 
cies vero partium corporis « Nam-fi fi 
perficies [eip(a cft longa, cur talis longi- 
tudo non fufficict ad cam terminandam, 
& etus partescomtinuandas? & (i cocp 
feipfo eftlonzanm, & latum ; cur talis 
titudo (ufficiens non cfit ad eius prófua: 
ditatem contimuandam; ac cerminitidame 


Kefpe blanc, nonfufficere qiia longitue. - 


do,& latitudo corporis e(t profund: nul« 
Ja carens diinenfione , continuauuü veri 
ac terminatiuum aliqua debet cárc 
mentioae , Sed contrá ;quia quando etia 
admirtetetür. latitaditicm cde cifentialis 
tet longam , '& profünditareim: latam ; & 
profundauy nom tamen € conrra adaiitrí 
ce aliua longitudo , quat ht c(lentias 
n Vwerim laticado, q«at (ic eflentias 
iet indo: 3 "ea 
fcindicà y & latitudo pto 
dicic ergo proíus ircationabihs: eit ala 
72.7 lata 


4 


/$9e - Difp, VII. De Pradicamentisin partic: 7 


; Rata folutic: alia quoq; abfurda fequuntur 
€x hac pofitiope, vt difcarrenti patebit, 
(78 Neq; rationcs in oppofitü vrgét . 

Ad 1. neg. partcs (uperficiei habcre pro- 
priam lorgitudincm feclufa linca Ad 2. 
,meg. poflc przícindi à füperfcie oues 
bncas rcmaréte cius latitudinc,(icut pra- 
fcindi ncqucun: pun&a à linca remancn- 
tc cius longitudine. Ad 3.cftó corpus nó 
fumat cxtcntioné à coniinuatiuis, quate- 
nus conunuatiua,& indiuifibilia (unt,po- 
1cf tf aliqua ét ab eis fumcre , quatenus 
diuifibilia (unt,materialiter nGpé,& praz- 
fopsotus in quo €t fenfu imtell gendü 
ےt, quod corpus lit crina dimenfio , quia 
"f. materialiier eft longam,& latum for- 
maliter veró profundumitaut in (ola pro 
funditate cius natura confumctur. Ad 4. 
,gatet per idcm. Ad $. pofict pcr ide pro- 

ari fub(i(tentiam non. poffe cffc tctmi- 
pum natura fu5ftantialis,quia fubfiften- 
1ia ncquit c(fe terminus natura nó (ub fj 
ftentis;(ieut igitur fübfiflétia dicitur ter- 
minus naturz. non fubíüiftentis privatiué 
gantí , non auté contrarié ficut cft acci- 
dens, ita in quantitate serminus latus di- 
citur terminus dimenfionis non lata, nó 


Suidem contrarie , quo fenfulinca dicitur — , 


mon Jata, quia cft incapox latitudinis , (cd 
priuatiué tantum ; pcr gy foluitur cuiá illa 
€onfiz maio ; ceterum 101clligeptia baius 
dobijtota pendet ex traét. dc Continuo, 
vndeé ad illam diffcstur exactiot cognitio 
ierum quantitatis concrmoa . 
79 S«cido yrincipaliter obifc. prob. 
um e(sc veram fpeciem quatttatis có- 
tina um aaCtoi kate Arift. illà hic ena 
€ncrants; rà rénc à Canoa.X alijs allata, 
quiararto menfura, a qualitas, diuiibilie 
14$, & c otera: euamitatis affcetinnes lo» 
«o cóacniüt locus n. cfl zqualis locato , 
eft diurfibilis , méfurat locati, ergo &c. 
R«efp.DoG&or q.25.«it, Predicam.Tar. 
Mair. & alij Scotifla Arift. bàc vulgari- 
tcr Melo pov e iip, 
tunc tépori$ vigcbat , dicencium lo- 
d UM fpatiü. dimenfioparü intcr latcra 
&otporisconiinentis intcrceptü, q. opi- 
v:cué poitea rcfellic ex 4 Ebyf, 
iuam tr : 
$. Mer.c.13. fpecics quantitas s 


ads (entcnüamdclorp, vidé | 


propria mente a(fi locinon memi- 
nit . Ad rationem dicimus probare (olum 
locum pto materiali effe in przdicamen. 
to quátitatisPfic.n. illi cóucniüt illa pre- 
d cata,qua (olent quantitati attribui nom 
tfi probat cíle (pest à fuperficie diflin- 
Gà; nec ité probat locü formaliter effc im 
przdicaméto quátitat s, (ic. n. fpectat ad 
przdicamentum Vbi; vt dicimusin Phyf. 

Tertio obijc. de motu, & temporc, n& 
babent pattes nouo modo extenfas .(. pe» 
ncs d:uet(as moras, ac fucce(fiones , qui- 
bus partes fluunt,habent cría diueríAs in» 
diuiibilia , quibus partes facceffiud co- 
pulintur .(. ín motu mutata effe, & in té, 
pore inftantia , ergo nihil decft illis a4 ra» 
tionem quantitaus per fe ; neq; .n. requis 
ritur cíientialiter ad quantitatem exten 
fio per fpatiü locale fed (ufficit,g (it pee 
fpatium daracionis , in hoc autem fpatio 
vcra cxteníio parcium fücceffiuarum das 
tur, quarum yna non penetratur cd alia , 
fcd (uccedit ipfi. Neq; exam qp quantitas 
facce (iua à continua permancn 
tc obílat, quin motus, & tempus (int ve» 
rz fpecies,nam corpus de à fupet- 
fxie,& linca, & tamé eft veraquantitas. 
$o Refp.neg.affamprü,partes .n.mo- 
5,000 tàm addunt partibus magnitudi- 
nis,(uper & fit)nouá exten(ioné, g nouG 
modum oppofit á permanétia; quarepus 
partcs motus non fimul exiftunt ; & rur- 
fus ifta (ucceffio, & extreitas partiümo- 
tus in ordine ad fpatium durdtionis ; non 
tàm prouenit cx matura partium motus, 
q ex imperfe&ione agentis non valcatis, 
fimultotü Les 1adaccte; vcl ex re- 
fifl entia ccrarij in » propter € vin- 
cendá forma (— dnd. idco 
non cít per (c quastiati Br paritas af- 
fumpta de corpore in ordine ad fuperfi. 
cicm valet quia licét corpus fu 11 
perficiem,tf addit nouas partes adillam, 
(cd motus non addit nouas partes ad ma- 
gnitudincq fpatij , feu diftantiz ,in qua. 
cxcréküt, ncq; tépus addit nouas partes 
ad motáü ; cum veró dicebatur tempus, Sc 


motum diuería babere indiuitibilizjid cfl 


cndà de tempore exirineco pro 
meníura accepto, nonautem de temporc 
igtrinfeeoshoc n. eut cft omninó idcm 


cum 








Quafi. T. De quantitate continua, eo elus fpec. edoi.i. $9 


cm motu , cuius eft duratio , ita ea(dem 
Babet prorfus partes , ac indiui(ibilia ca- 
dem cà ipfo, vt dicimus in Phy. difp.15. 
Ex didis im hoc att. colligitur fpecies 
proprias quátitatis continue effe pccrma- 
nentes , cum fü o continüa non fit 
vera quantitas y & has effc tantam ttes iá 
commemoratas, lineam; fuperficiem , & 
Corpus, quia ratio quátitatis e(t extéfio, 
fed hzc extenfiotribus tantü modis pót 
 diuer(ificari .(. in longam;latum ,& pro- 
fundum, nec alius modus poteft cogita- 
ti, vt Mathematici d t, ergo 
&c. Süt etiam omncs huiufmodi fpecies 
infimz;quia linea v.g.non diuiditur, ni(i 
in curuam,& re&am , faperficies in con- 
cauam, & connexam , corpus ia rotüdà , 
& quadratum , omnes autem huiufinodi 
difléreutiaduk accidétales, quia redticu- 
do, & curuitas, concanitas, & cóncxitas , 
&c. lolum dicunt varias figuras; ve 
ro accidit quanerati ; idem dic 
alijs quaptitatibus continuis ein(dem fi« 
guia (cd inequalibus,vt eft linea bicubi: 
ta,& tricubita; quantitas . n. cócinua ma- 
ior, & minor ineodé genere ektenfionis 
non differunt e Gentialiter, (edíolü acci- 
dentaliter per;zmaius,& minus, ficut c; lor: 
vt vnü,& vt octo per magis, & maus; fic: 
etiam in quantitate fucce(liua differunt 
biduum, & triduum; biconium , & trien- 
niü , vnde malé dixit Zerb. cit. has etie 
(pecies (übalternas, & linea ce&à , & cir- 
cularem, bicub:tam; & tricubitam fpecie 
differre, hoc .n. falsá efi loquendo de fpc 
cic ctientiali, de qua ibi loquitur; verum 
tamcn eít loquendo de accidencali ; dicí 
ctiam poteft quantitates inzquales fpe- 
€ic diflerre in ratione menfurz ; hoc cít; 
diuer(as men(uras conftituere . 


"&RTICVLVS I. 
Duid fit quantitas difcretas C7 que 
0o fpedtes eius. 
$1: (^x Vantitatem difcreram dcfiniuit 
, . Atift. in lioc predicam. effe il- 
l3 , cuius 


comuni, abinuicem (olutz , neq; 


circa eius e(fentiam indagandam ett am-- 


plius hic laborádum ; quiafatisliquet cx 


umdce ral 


'5non copulantur termino 


dictis art. t. fed tanium c'tc& cius fpecies 

aflignandas ,duas .n. a(liga:uit hic Acitt. 
numerum .f. & orationem, & quidé nu- 
merum affignauit pra quantitate difcre- 
t1 permanenti, orationem vero pro (üc- 
ce(Tiua, vc communiter explicant. 

Circa numerum folet dubitari primb; 
1n hanc (peciem ia tata affi gnauerit am 
plicadine , vc (ab ca comprebendat mul. 
titudinem , nedum entium cocporaliums. 
verumetiam fpiritualium . Ec communis 
opinio docet, gy hic per nu icelli 
gat malticudiaem folum vaitaumequan- 
titatidacam, quz repccianrur fohii im cones 
tinuis diui(is, A (eparatis abinoscenr, vn 
dé confequenter loquens inquit Acifk. &C 
3. & 6. Phy numerum cefuliare ck digti- 
fione continui , & (ic mulcradine talium 
vnitautm vocant numerum przdicamoeas- 
talem,multitadinem vero aliaruay cerunt 
quárenus quzlibct cft in fe tranícendene 
iter viia , vocant numerü rran(cenden« 
talem, & ab'hoc praedicamento expua- 
gunt , quía per omnia vagatur przxdics- 
menia , & ecamad res fpirituales exten- 
ditur, nam nimerádo dicimus, due qua- 
licates,tres fab dátie quatuor Angeli, &c, 
Nominalesé coatrà namerü owniü rer 
criam fpiritualium vidétur io oc przdi- 
cimceoto reponere , quamuis ,u. à. rebus: 
fpiritualibus , quantitatis nomen videatur 


prorfus ablegatur, iaqaiunt , id intelligé^ 


de quanticare molis, & continaa , non aut 
de quantitate difcréta, cuius ratio, & af- 
fcQtiones qué bené falaancic in mulci-: 
tudine rerum pluriura (piritualiü, ac core 
poraliá, tres ^. Augcli n6 copulétur tec- 
mino cói , & (aat numero impares, &c« 

81 Quamuis hzc queít o. fic magna 
€x parte de nomine,cum .n.numerus, liu& 
quantitatiuus, fiu tran(cendens, nullü ac 
cidens per (c vnü , atq; realiter di(tinckü 

t pter res nuaeratas , idem 

té iudicium poft ficri de vtroq; tamé' 
vt ob(cructur re&us loquendi modus, di-- 
cendu eft numerum rerum fpiritualium. 
vtq; ad boc predicamentum non fpe&ta- 
re, Ícd tantum numecam rerum cotpora- 


liam, intclligendo pcr rcs corporeas 


non 

tantum illas quet quántitate predit (nt^ 

bitcritipdtib he vt srt 
£2 4 Wü. 


e 


*921. 
enuniter intelligi, fed etiam illas, que an- 
teccdenier ad quant igatemshabent aliquá 
matetialitatem y vt art. przccd, diccba- 
mus de iub ftantia materiali , qua-fpa ha» 
bet maierialicatem anié quantitatem, li« 
cét com alia evctrabilé, idem a(fecen- 
dm cft dc «ualitatibus corporeis ; hzc 
an. omnia (uam habent matecialitatem ; 
& corporeitarcm eitrà quantitatem. ,nec 
ab ca rccipiun!, nifi impenetrabilitatem. 
Ratio huius ficrti.eft , quia ilia-(ola mul» 
tittdo conilituit numerum, huis pradi- 
£amenti-» qua accidentaliter. dicitur de 
rebus aumceratis» at multitüdo entikatiua » 
feurerem, quatenus vnaqueq; eft iran- 
fcendentalitergna;intrinfccé, & quafi cf* 
fentialiter dicitur dc illis, quia vna traü« 
fare .ncquit in alam per idcnutatem ; 
eatitatiné Joquendo (empcet. vna rcs € 
ab alia difcreta ; «um igitur multitudo ex 
vnitatibus1ranfcendétibus aggregata nO 

dicatur acci liter de rcbus, numera". 
us, rc&e dicitur numerus trancendens,. 
& non przdicamentals, hic -n, pradica-, 
tur per. modum accidenus ; € contra ec- 
rà, quia multitudo rerum exicníarum de 
iplis dicitur accidentaliter, inquantum.f. 
unt abinnicem diuifz , & difiun&tz » q» 
ipfis mcré accidit.cum ex-natura fuacó- 
tinuari poffint, vt cOftat de duabusaqua 
Mopeh «onunuentur , non amplius 
dicuntur ,-fed na. pra dicamentali- 
ier ( ict adbuc duz. maneant. tcanícen- 
denter , quia voitates tranfcendeniales nó 
pereunt ex conunuatione » fed cantá pre- . 
dicamentales ) idcó talis. numerus recté. 
inbboc przdicamento confltuitur,& fo- 
lis. rebus corporeis conuenit , nam (pizi- 
ques & incorpotea ità (unt durifz , & - 
crei, yr nullatenus modo conti- 
nugcj poflini- Ex quia etiam di(eretioy &. 
mulucudo, quirelükArcupndlipl o Mesia 
fubtiantiz, & qualitatis matcrialis [celu- 
fa quanütace » meré accidercr illis quia 
ex natura fua policnt illz plures partes ; 
cenrinuaci cum, fubftantia materialis, & ; 
Cartera accidentia corporea , ctiam PN v 
quaputatcm y proptià haber nt có-.. 
t;nuitaté, vt dicin.us s Phy[se p:9» ideo. 
bacnuluiudo rerum, cuamfi. non bnt - 
impenugoilcs [aapte nara; rede dices 


EE c1 


" 
TX 


Difp. V1. De-Pradicamemisin partit i5. 


tir numerus pdicamétalis, & erit fpecies. 
P — etze huius prz dicaméti & 
vo modo dicetur. refulrare. ex iut one. 
córinui: vide Tat-hic $. Tertio fciendam. 
83 Secnodó Dubitaursao (üb hac fpe 
cic comprehédatuc (ola amulitudo cetuug. 
corporcaruim permaneniü y verumetiam 
facceffiuarü , 2equé.n. Ke er 


tcs lapidesac deos,vel cesdies, vel ane, - 


nos, trcs item vel quatuor ootus, Negat 
communis opintos qtia Arift. numcruam 
reccoíet pro fpecie. quantitatis dilcretzs. 
permanentis, & pro quantitate fuece (Ti. 
va aliam Eisdem conftituit 
4f. orationem; ideó dicunt mulcitudiné 
«ntium (acce fuorum ,«um pumeraturs, 
reduci debere ad orationem , Sed plané 
fatemur ,ounquam.nos capere potuiffe y. 
qu pacto, quoué fenfu tres anni,rcl mE, 
€5 aut tres fDotus poflint dici oratio, £ 
libenter fciremus, quodnam genus orae. 
tionis conflituant; immo affer pi 
ineptus, ac infultius afferi poffe; dicedü. 
igktur eft € multirudinem motai & tem, 
porumad hác (peciem periere , & vni 
ueríaliter rerum. quanimcung; fucceffi-. 
m ipfa WM d 
Tus quida elt,vc poftca dicemus j 
Per get aire i Los 
fpecie quantitatis di(cretae is. 
pracisé, imó ficextus legatur, gon inue. 
nitur cum exprefíe diftinxitfe quantitate . 
difcretam in pcrmanentem, fub qua dum- 
taxat fit onmerus;& fucceíTiuam, (ub qua . 
conflituatur oratio; & quidem nec appa -. 
rens (appetit ratio, cur numcrus folis re-. 
bus permanentibus; debeat. concedi , & ; 
facce (Buis dencgariscum ifiz., ficat ilz. 
poffintenumerari y &-in vnum «olligis ;. 
qu aré autem oratio /pecialitet fucrit aís 
gnata pro fpecie quantitatis diícretae 
fucecilibe sum tamen (ob [e qme 
Aium fucce(fiuo dacadinem. non 
as echo rang re rag 
84 [sue Dubirari folet,an numcrus 


infima; vel íübalternaland.3, 


Phy(q.11,& 2. Met. q- 4. tenere 

cierüiofimamyvndé inquit, quo 1 licut in 

quam itare €óunua Jincagmaiors & ninor. 

Ju difcceta maior y & mindonumerj | 
- L4 - 


" 


t 








"CV -^. 
' 





Q.II. De fpecieb.quamitatis diférete. Ast. LII. $93 


came opinio Commient. 8; Mer. 
-€om;10. At contrarium verius eft , &c 
communi calculo receptum , qj probant 
optime Tyombet. 2. Met.q.4: $. 4d bec 
ripondetur & Zetb.5. Mcet.q.14. nam 
Arithmetica aliam paffipnem probat, & 
deimnóttrát de tecnariojaliam de binario , 
& tic de 8iijs,ergo per alia principia quae 
fun: pet fc,& tic nedum indiaidualitec , 
fed'ettam fpecie differunt ; ex quo dedu 
éitut , non valére paritatem a(fumptaim 
dé linca maiori , & minori eiufdem figu- 

* (ft etiam magis mox explicabitur) 

ia nümeri inzquales potius affimilan- 
tür quantiratibus continuis diuerfz- fieu- 
rz, vade fict in quantitate córitibua. ad-« 
dito vnoangulo alijs refültat alia fpecies 
figu , fic in di(ercta addita lia ynitate 
relültabit alia 4pecies numeri ; diximus 
aütem numeros inzquales inter fe fpecie 
differre , quia dno z quales , vt hie; &il- 
le ternarius; folo nomero differunt. 

' '8j- Atfolet obijci , dp numerus minor 
ft pars: ris ex Arift. 5. Mer. 
tap. de Colobon. & Euclid; 4; Geometr- 
etgo nó eft fpecies ab eo códiftin&a, ti- 
«ut neq; anima eft fpecies codiflindta: ab 
hoinine;(ed pars fpeciei. Hoc argamentü 
multos'diuexat abfq; cau(a , coincidit .n,. 
cumillo;g feti folec in quantitate cónti- 
naa de linea, & fuperficie, quz includün- 
tot in corpore , cui  abundé fatisfecimus. 
art; przccd.in fol. ad-4. que quidem 1o- 
latio eriam in przfenxi fufficerec 5 (ed ad 
vbetiorcm do&trinam , & maiorem noti- 
tiam compofitionis nomcri addimus ex 
Trób.cit.g; numerus minor-non eft pats 
nütmeri maioris, nifi potentialiter acce- 
ptus,& quantum ad vnitates materiales ,- 
vndé fi numerus terparius có(tituitur ex 
binarió;hoc ídeo eft, quia binarius gemi ^ 
naai continet ynitatém ; €x qua cum alia. 
vnitate conftitucor cecparius , fed quàn- : 
tum ad foramm fpecifi camyquam impor- 
tat binariüs,vt e(t diftincta fpecies ab ip- 
fo, & quantum ad vnitate formalé m2 
f. m fpecificam /(ccundum - 


i maitre c vnitate (pecifi- 
s: licuit ternàrium, fed ^ Jabarütn 


tagtümtresvmtates, qua raiione duxit 
Arift, 5. Met, 13.fex (ecunduin £peciem y 


& lubftantiam füam non effe bis trii au£ 
tcr duo , fed tantum effe (emel fex. 
Siautemquaztarur, àqho fuam famat 
ynitaiem quzelibet (pecies nutaeti. Refp. 
colligiur.ex dicis art. 1-vnamquémque 
numerum dici vnum (ua vüirate forma- 
li , quz omnes vanitates materiales (imul 
fümpras confequitur, vtinbipario dudlt: 
Írtis, in ternario trinitas ; & nonab'vlti- 
giavüitate dareriali , vc conrendebant 
Thomtfl.ibi citati; hac autem vn'tas for* 
malis numer: non cft aliquid reale in re2 
bis nuuieratis,fed ett vnius illa rón's, q: 
ill;s teibuit intelle&&us,dum a&tuaaliter au 
merando finzulas in vn colligit, ex quo 
deducitur nulli numerum cífe verarg 
fpecicmà parte rei ; (cd tantum pcr' opus 
incclle&ns,vt docet Cano. 4. Phy(.q.5. & 
Do&or ini;nuat 4: Met. q. 2. Etcx hoc 
rutfüs deducitor, cur potius numcri inz- 
quálcs, quam linez dicantur diucrfas (pe 
cies conftituere, cum.n. effentia name: 
ri confiffat in adonatione, quam facit in- 
téllc&tüs per colle&ionem pluriam vni- 
tatífyinita diuerfascolledioneg, & adu- 
ciés sumerorim confliruuntur , at linea 
habet vcram & realemeffentiam, & ideó 
non: porcft re vera vna differre ab alia 25 
fecundu magis , & minus in codcm. 
genettexicnlignis, — LEE 
86" Circa Orationé vero qux coftitue 
batür altera quantitdus difcreue fpecies y 
non poffamus illos nor irridere, qui tàra: 
anxij , ac folliciti funt in declarando quo 
oratio veram rationem quantitatis pat* 
ticipet, vt defendant effc vcram fpeciem 
Iniius przdicaayenii . Sed [an oleum ; ac. 
operá pe cdürit; rumWquia , vc diximus art. 
r«ex Scoto 4.d. 1.9.2 ;ad 1. nonimportat. 
eis per fe vgum z tum qaia intantum di-; 


citur qu&üritas, inquantüm cofffat fj 2 
bis longis ; '& breutbus (fermo ,n. | » 
oratione vocali ) at quou;odocanq oc 

explicetut, nanquá oft ur cffe quan 







ttrátem per [e,& contlituere (pec; em cf-* 
feritialiterà mimero diftin&lam ; nam fr 
coifideretur ;vt eft adundtio pluri 
rure 
gantiuqy tie nou tranfcead t ra 
némimtri — i 
, 


d» 





UO" 2 w&RSUMM 


$94 
€rit;ni(i namerus fyMabarum ; fi con(idc- 
feturyquatenus conftat fyllabis , quaram 
vna breuj mora proferri debet , alia lon- 
giori , fic .n. videtur quanta difcerté cx 
molcitudinc morularum , quibus motus 
ipfi prolationis durant, Neq; ét ficoften 
ditur cffc quanta per (c , quia menfurabi- 
litas illa non conuenit illis (yllabis ex na* 
tura tei,(ed ex hominum voluntate hanc 
fyllabam cortipientium, illam producen- 
tium ob loquendi iucanditatem,& lepo- 
ré, & morulz illz ac motus , quibus pro- 
feruntur nó funt quanta n:fi per accidens 
ex art. preced. Nec etiam per id faluatur 
cíTe (pcciem à numcro diftin&am , (ed 
tantum e(fc numerum temporum, & mo- 
tuum, & ideo, Baffol. 1.d. 1 1.q. 9. conclu- 
dicorationem non cíTe quantitatem . 

At inquit Ruuias, non hac ratione có. 
ftitui (pcciem quantitatis , vt commani- 
tcr cenfetur , qua numerus mocuum , vel 
dutationum breuis, & longioris eriam in 
pulfatiene Cytharz reperitur , & tamen 
non eft oratio de genere quantitatis , in- 
quit igitur conftitui fpeciem quantitatis 
sa corpulétiam foni, aut vocis, qua pro- 

tur, qua nó cft aliud , quàm dilatatio , 
& prolungatio eiufdcm;& hec maior,vel 
minor corpu]entia orationis non defumi- 
tür cx motu, quo ipía profertur, vel tem - 
pore,quod confumitur in eius prolatio- 
need cx natura ipfarum fyllabarum,(yl- 
labacnim qu intcr,plures con(onantes 
interijcitur,Jongam jouet , & cor- 

iam petit, vt ftirps trabs, &c.non 
€; qua fimpliciter profertur , & inter 
confonantes non interijcitur , 

87 Cetcerü mialé negar Ruuius oratio- 
nem conttítui fpeciem quátitatis difcrc- 
tg ratione téporis, quo eius fyllabz pro- 
nunc tatdé,vel citó, quia Arift. ip- 
fc €x co probat orationem cfe quantam, 
quia menfuratur yllaba loga, vel breai , 
aclongitudinem , & breuitatem fyllaba; 
accipiunt à tempore;nam ca dicitur lon- 
gajin cuius prolatione plus infaritur té- 
poris,illa breuisyin qua minus, ergo tem- 
; non corpalentia foni, aut vocis pra. 
ftat quantitatem orationi, qualií cunque 
i lla üt; os binc ícquitur pulfationem 
Cytharz cíic orationem , quia non qui» 


Dipfuc. VII. De Predicam.in partic. 


libet namerus motaum, vel temporis at. 
tinet ad orationem, (ed ille dátaxat , qui 
infümitur in loquédo,& proferendo.Ac« 
cedit,non benc explicari à Ruuio ,. quó- 
modo per corpulentiá foni, vel vocis fiat. 
oratio vocalis quanta, nam cxtenfio , && 
corpulentia vocis,vt ipfe explicat,nó eft. 
diftinda ab extentione aeris verberati, 
ad prolationé vocis, fcd quo paGo quan 
titas aeris poteft orationem ipfam quam: 
tificare ; & quomodo ex plaribus aeris. 
exten(ionibus poteft componi quantitas 
difcreta,quz (t oratio? Sed plura contra 
hoc Rauij cómentnm videri pofsüt apud 
Amic.trac. 14.q.2. dub. 2. & Blanc. dif]. . 
10.fec. 3.n0s (olü hic addimus , malé etiá 
Ruuiü affercre maiorcm;vel minoré vo« 
cis protenfionem in oratione cx natura a 
(yllabarum prouenire , hoc caíin proríus. 
filíam e(t, cum ex (ola hominum1nftita- 
tione id ortum duxerit , jaidem apud. 
Graecos quamplurima f ylla ipseque on-. 
fontes MR (in quibus preíercim 
vim faciebat Ruuius) breui&tur, vc liquet. 
ver(atis ioilloidiomate. — 


2 3b .u£1 
88- Cócludédii igitur eft ex dihisota,, - 


tioncm non cíle per (c quantam , (ed tan». 
tum per accidens , (ccundum q» conftat. 
fyllabis (ibi di(creté accedentibus cum 
certa breuitate yc longitudine in prolas 
t;onc,atque idco materialiter tantumy& , 
accidéaliter à numcro diffingui , vt cur- 
uitas,& fimitas cx Tatar.loc. cit, ficut .m. 
huiuímodi figurz,ex eo foli diftinguun. 
tur,quia curuitas in omni materia pote(t 
inueniri,non.n. determinat libi materia , 


vel(ubie&um, ficut fimitas, quz deter- 


minat fibi nalum»tic numerus , & oratio . 
differunt folum accidentaliter ; & mates . 
rialiter,quia numerus nop determinat fj» 
bi (abie&um.; fed ingeniri poteft in om- 
nibus continuis diuilis , & feparatis » orae. 
tio autem inuenitur folum 1n fyllabis ali» . 
cuius vocis,atque ita abíolaté. loquendo 
vaa tantum eft (pecics quantitatis di(cre- 
i£ f. numerus,(eu mulutado , quz vt in* 
uenitur in [yllabis dicitur oratio,vt inca 
teris continuis,dicitur numerus; ge 
fcrtq» DoGor q. 19. Vniuerf. diftioxcric. . 
orationem à numcro, etiam cíffentia litets. 
ibi 3 locutus eft dc oratione y vt fpecie . 
per 


5 


r i 


" 


add. f 


Tu 7 


ger [evna , at cum aliter doccat in libris 

"Bepten.illa erre non ligamur iux- 
tà regulam traditam. 

-— $9 Sed dices;(i oratio nó eft (pecies à 
numero condiftin&a , (cd numcrus ipfe 
ih talibus rebus repertus .£. fyllabis lon- 

gis, & brcuibos,cur illam fpecialiter me- 
morauit, veluti fpeciem coodittin&am ? 
Refp.vt fupra dictum cft in (tru&ura hu- 

ius prz dicam. ac cius fpecies conftituen- 
do, Ariftor. fecutum cífe valgarem lo- 

D modum , & 1n communi loquen- 

i modo quantitas difcreta fucce(Tiua tri- 
buitur orationi ratione fyll;barum; vnde 
apud Granimaricos extat integer tratta- 
tus de quancitarc (yllabari;at $. Met. vbi 
cx propria sététia loquitur,(pecies quàti 
tatisaffisnans orationis non meminit. 

Itaque ex di&is . colligitur , in 
rigore o, genus fupremum huius 
predicam, e(le quantitatem continuam 
permanentem , qua dici [olet quantitas 
molis , non habens (ub fe "rwy genus 
intermedium, fed immediate (ub fe con- 

- illas tres fpecies wem deny , 
uperficiem , & corpus, de qui us 

tra& de Continuo in Phy(.& hoc diferte 

docuit Baffol. cit.1.d. 1 9.q 1. vbi notat 
non dari quantitatem fuccefliuam , quae 
fit veré quantitas, imó inquit re vera nun 
quam Arift. diftioxifTe quantitatem in 
permancntem,& fucceffiuam , fcd tancü 
in continuam, & difcretam,& neq; hanc 
effc veram quantitatem demonftrat in- 
fcrius d. 2 4. vndc concludit, gp Arift.ideó 
hic pofuit numerum, tempus ,& oratio- 
nem.quantitatcs,quia famofum erat tem- 
poribas fcis , & voluit loqui , vt plurcs; 
scílat igirur folam quantitatem pertnaoc- 

tem continuam effc re vera quanütatem , 
& ipfam folam hoc przdicamentum con- 
Ritucre; quam fententiam communiter 
tuentur Ncoterici , quibus praiuit Sua- 
rez in Met. difp. 40. íc&. 8. 


ARTICVLVS IV. 
peclarantur proprietates , C" attribue 
, fa quantitatis . 
Ril.cap.de quát. docet eam habe 
i: sei fubfdua duo attributa «ó 


Q9. 11. De fpecieb. quantitatis difereta.e rt. YIL. — $95 


un «f. aed e contratium , ned 
iperernagis , & minus , quz ità (unt 
Peer e s in Infl.nó mol- 
tà fint addenda;licét.m.in quantitate com- 
tratietas illi inneniatury q ad motum cxi« 
git Arift.s. Phyf.diftátia nempé termino* 
rü motus, q nó nifiintempore potcft mo 
bile pertrantire, non tfi repetitut contta« 
rictasilla proprie di&a,q habent inter fe 
qualitates ab codem (ubie&ofe inuicem 
cxpcllentes,vt docuit Scot.q. 24. pradic, 
tum quia inter quantitates non. verfatur 
repugnantia formalis ,vt idem docet 4. d. 
49-q-16.ad 1. pr.opin. immo nec proptid 
virtual;s,cü non fint formz actiug , & q.- 
uis ab codem loco quantitates fc pellant, 
non proindé dicédz (unt contrariz , quia 
vt notat Do&or cit.repugnanua contra« 
ria eft in ordine ad idem (übie&um;quá- 
titatcs autem duorum corporum non tc« 
fpiciuat locü,vt cóe fübie&um, (ed funt 
in illis cotporibus,vt in jpprijs fubie&is . 
Quamuis ctiam quantitas continua;& di 
Ícteta, magnum, & paruum , multum , & 
parum ; linea curua,& re&a; furfum ,& 
deoríam, que funt differente loci aliquàá 
oppofirionem inter (c habere videantur, 
rc tamé vera hzc omnia proprié inter fe 
nó contrariátur,vcel fi aliqua süt cótrariay 
plané ad I;oc gcnus uon fpectabüt;conti- 
nuatio 3gitur,& difcretio crit vclut oppo 
fitio differcntiarü vnnm communc gcnus 
diuidentiom;magni;& paruum in quanti 
tate opponitur, vclut intcnsü,& remiffüm 
in qualitate, vbi tamé calor, vt vnü, & vt 
o&o contraria nó indicantur,vel certé nó 
opponuntur;ni (i relatiu£ vt docet. Arift. 
in textu, vndc voum, ac idem fubi 
dici poteft magnum, & parumm ad diuer- 
fa comparatü, idcm dici dcbet de mul- 
to,& pauco; re&itndo quoq; & curuitas 
vcl propri nó opponuncur;vel fi funt op» 
pofita ad pradicamcotum quantitatis nó 
rema ípecics eius, fed potiusad 4» 
pcciem qualitatis; fic tandem furfum , & 
deorfum, vc) non nifi relatiua ! 
Uur,vt Scotus docct 4.d.11.q.2 «ad 1.prin.. 
vcl fiué fint contratia , fiué 16, parum re- 
fcrt ad propofitum , vt ide docct in Log, 
loc.cit quia locus,cuins fant differcntiz y 
non cít [pccics huius generis . ! 
NE MEER Y. 31 Aliud 


; "an 


$96 Dify. VI. DeTradicámentis ju párii RES Ro 


^91 Aliüdattribatü, d habct quantitas 
€ominoane cum fübflantia , cft non fufci- 
pere magis,& mirius.i.nou pote intendi , 
& remitcisper incenfionem m.plures par- 
tcs forma (urit ín eodem fitu, X in eade 
partc fubic&i, per remi fionem veró tol- 


lantur, quarititas$ autem eft ratio ,vt pat- - 


tes cxienfionis diucríam loci partem pe- 
tanr,& ideo non cft capax imenfionis, & 
remiffionis; fufcipit ramen maius , & mi- 
nus,datur. n, linea ma"or, [inea minor, nu- 
inerus maior,numctrus minor, & fu(cipe- 
re maius, & minus in quantitate cominua 
eft cfle pias,vel minuscxcen(inn,in qaan 
titate veró di(creta elt habere pluzes vel 
pauciores vanitates. Soli difficultacé (acc- 
re pot, ait Acilt.c.dc ad aliquid a£. uale 
4. & inzqnale fuíciprre magis, S minus, 
ficut etiam timile;& diffimi;ie, & nó niti 
tonc fundamenti ,(ecuniduim.ri d» quis par 
ticipat qualitatem, tcl quantitateualteri 
conücgichtem ,dicitar magis , vel minus 


fimiliss& z«qoalis iliergo quaritas,qoe 


eft fandamcntum &qualitatis,fufcipiv ma 
$i5, & minus, Facilé tamen occurritur, 
nc2.confeqsquia vt aequalitasin qüanzita 
te fundata (ulcipidt magis ; X minus, (uf- 
ficit vt quantitas ipía luícipiat maius , & 
thinu$;(i c.n. fecundum uajatorem, vel mi- 
fiórcm difletenuiam im quantitate dicitur 
maáiór,vel a; imor inz qualitas « 

^. gi Vuigitur vcras ac adzquátas pro- 
ptictaccs,omni j;quantitati communes;tá 
conunuz,d dilcrctz deelaremus , dicesi- 
dum ctt eilequatuor , qaas per ardinem 
teceniet Scot. $. Met. q. 9. $. Concedos 
& Anc And.q. 10,X colb guntur cx Arif, 


3$: Phyt. & $. Meti Prima eit d'uifibiliras 


ini partes iacegeales (juod. dicitar ob di- 
thfibilitatem : Aa eifentales qua có 
tienit (abitanti compofice cirà quan- 
utate) perg Aciít, $. Mec. (8. explicuit 
elientiam quariritatis;ícd diutolex e(t diui- 
fib:I«as iti partes integrales : alia ,qüze imi 
portat folam pacuum dittip&ionem er- 
titatitá;ac feparabilitatem vo-usab alia 
& hac or eíl paffió quanticatjs adaqua- 
ta,nam cotiuemt cca Lubttanug , & quae 
ktati inaterialteg dictis act 1«alia qua 
pars c(t (eparabiiis ab alia parte per incó« 
potliblitatem carum adinuiccn , & 


* 


inftraumento 

quanti altcriquiba combi ogalatesum- 
dem locum , & hac ett propria quaritita- 
uis ax Do&ore 4-d.1.4. f.infta F. & fub- 
ftantiz , & «ualitati conuenit foluar 
quadricateai ex codem «d. 1 2.q. 2. 

igitur hzc nó fit ratio conflituiua quan- 
utatis,vt denóftramus in Phy(.diíp. 9. q. 
t.art, 1 fequitur effe ptoprià , & adzqua- 
tam paffioncar , & dici poteít diuifibili- 
tas quanititatiua , vt ab entitariua f 
tur;quz alijs competit à quantitate: Hec 
itaq; daritibilitas eft. propria tati 


Am quarto modo, quia ei (olt conuenit ; vr 


probatum eft conuermit omniy quia nul- 
It:comínua ab hac exiafitur diui (ibilitay 
tcylicét interdií nou poffit ab agenté na» 
uicali ad actü reduci , vt con(tat de quan* 
titate Celi: di(creta etiam , de. qua minus. 
videtargeaar aliquo modo participat , d.» 
uis .a. à porte rei diui (it y. quatemista, 
med ab incelle&u  nuimeranse colligi 

in vni. potett ub cali colie&ioue ab 1n: 
telleaa diuidi, & ita dcfa&o diuidi 
totalemi nmumeruiu fececmc ia.duos 
tiales pares , vel unpares,X qti vnd: 
tem (ecernic áb ali j$ , x talis-diurtüb 
illi (ufficit cum non (ic vera fpecicsq 
titacis. Conuemt deut (cinpersqui 
quam quantitas pot ad. talea dla 
duci,vrim ind.u bile (efoludtutgec 
in inGini itin diuitibiis, rc dieitur. 

vnde & ipfuaz minima nmacurale. vt. int« 
niii cato, poceftqaantuai ett de fep ad« 
hiuc vlterius diuidi prarfercia, vi -juanca y 
ett3 ab agcarc nicurali nequeat 10:lcas 
micüto corporeo fiari talis. doumlio s vC vea 













ró diiuioig iafiaità proucahi porc , P : 


bct fict pct partes proporuonales , 
cit minores séper986 ininorcs s Vt. diciiug 
tra&t.de Coutimuo,naa (i fiac pcr aiqit ds 


titas,qua diuiditur y (it fioica , nan ft ias 
finita foret y eriam er partcs qe 
qualesprotralii iftinfitituom diuilig. — | 
9$. Second t pcoprictas ctt, elfe Mitis 
infinictmsc ur ex Acitt. f. i 
ln , E RERN x eius delicati 
conttabit hác inicmicdiate fequi ad diui. 
fibiliatennó€ exilla ociti y finita magnis 


fi. tudo dicitur qug-nó nifiintot: partes z- 


qoa- . 


les,diaitio tan.lem faici poterit bsdane 


L9 p 





! 





I4 —ÀUÀ Ww 


| QI. Deproprietatib. Quamtitatis, eet; 1c 107 


fes, (cu eiofdem magnitudinis. diuidi 
Soeft, & finita multitudo, qua in fc tot 
vnitatcs, & nó plurcs colligit, in quas di- 
uidi poffit. Aliud veró membrum intel- 
figi poteft, vel deinfinito in actu, & (im- 
pliciter , fcu catbegorematico , qy.f. tot 
a&u habet partes zquales, gr alias habc- 
rc repugnat,quaré cft infinità, exté(um;, 
fi cft in quantitate continua; veltot con- 
tinet vnitates ,g» plures habere repagnac , 
fi eft in — tn ; vel dc infi- 
nito in poteritia ncathcgorematico, 
quod uodammodo inedier intet. fimpli- 
citer fiaicum, & Gmpliciter infinitum, vt 
- explicamus in Phyf. di(p.9. q. 1. art.6. in 
fol ad $.& dif]. to.q. t-ar. r.cx profeffo, 
numerus .n. v. g. fimplicitec finitus eft , 
qui tot continet vnitates, & non plurcs ; 
fimpliciter infinitus vero , qui tot conti- 
net, g plures cótinere nequit, c(t in (u- 
prema multitudine; infinitustandem fyn- 
cathegorematicé dicitur , qui continct 
lares, & plores vaitates (ine termino , 
. punquam tamen in tánti mulrirudine , 
vt dici poffint timpliciter infinita; & ad- 
ditionis incapaces , vnde cum maiorari 
poffit , folet etiam dici infinitum in po- 
tenia ex Acift 4. Phyf. j 
94 Si deinfinito lincathegorematico, 
feu m poréria fic (cemo,nulla elt difficul- 
tas, quin omni quantitati conuéniat, quia 
vtraue quaniitas,'á continua,quá diícre 
tà fuo modo hác infinitatem participat , 
continua, n.nuilum habct. prz fikü tecmi- 
mum im d'uifione procedendo pec partcs 
proportionales , ex quo mamteflé dedu. 
citur , easim coniouo effe (yncachegore- 
maticé infinitas , vt demonftramus inia 
Phyf.loc.cit. numeras etiá (emper augcti 
potelt in infinitum per additioné: vnita- 
- tum ex diuitionc concinui refultantium ; 
crgo re vcra talis infinitas competit dc fa- 
&o quátitati& in hoc sé(u explicat hoc 
m Scotus 2. Met.q.6. & por &ni 
tum , & infimtum hoc modo conucnire 
copulauoé quantitati, uia non repagnat 
cádem quantitatem cile initam in actu , 
& infinitamin potentia. 
Atfrittud membrum in alio fenfu. in- 
telligatur ; nempe de infinito in actu : & 
cathegorematicos dubium ctt , an poilic 


quantitati conuenire , tutores infini 
abfoluté volant infinitatem & in hoc fen- 
(u explicatam effe vcram quátiratis pro- 
prietatem, quia calis infinitas in qnanti- 
tate non repugnat iue difcreta, (iuc con- 
tinua ; Qui veró tale infinitum reputant 
impoffibilc prorfus , quibusnos (ubícri- 
bimus in Phyf.difp. ro. diui(i funt , quid& 
inquiunt hanc infinitatem elfe quanti- 
tatispropriecatem in fen(u conditionato , 
quia fi daretur, vel dari poffet quantitae 
infinita , nonni(i ad hoc prz dicamentum 
fpc&aret ; Alij id negant etiam in fen(a 
conditionato,quia infinitas a&aalis de- 


"ftruit raionem quantitatis, non.n.infi- 


nitum mení(urabile forct , non effet diui- 
fbile, non poff« aliquid illi addi , vcl de 
trahi,& alia multa illi tepugnant,que có- 
munitet quantitati tribui (olent, vt dici- 
mus difp.1 e. Phyf.q. «.art.2, qua de cauía 
dixit Arilt. $. Mct. c. 13. de carione na- 
ameti e(fe numcrabilitatem, (icut de ratio. 
ne magnitudinis menfarabilitatem. Alij 
demum,vt Ruuius hic q.vlt. concedunt , 
li daretur quantitas continua actu in- 
nitayad hoc prz dicamentum fpe&aret , 
nontamen diícreta ; ratio autem huius 
di(criminis ett (ait ipfe) varia natura v- 
triü(que quancitatis , nam namerus, cum 
varictur císétialiter ex addizione vnita- 
tis) ái additio erit infinita, fict e(fcntia in- 
finita, non quidem fimpliciter , licut cít 
Deus,(cd RA » quod (atis cft 
vt excludatur à przdicamento quantita- 
ti5; at veró continua , etiamfi addantur 
infinitz partcs , (emper manct in. detec- 
minata. c(fentia as . 

. 9$ Dicédü cà eft,quod (i daretur qu- 
titas actu infinita , (iue continua, fiue. » 
difcreta , c(fet ia. przdicamento quan- 
tttaus,ita Doctor r,d.8.q.5. R. & elt có- 
munis. Suarcz difp.41.(cc.4. Soto hic q. 
1.Sonc. $.Met.q.1 $. & Scorilt. padlim , 
colligitut ex Acitl.6. Topic. loc. 78. vbt 
docct lineam finitam , & infinitam eiof- 
dcm efie fpeciei, fi bzc dareuic , & pro- 

» quia fi daretur linea infiai- 
ta*, c(tó infinita foret in certo genere,» 
entis.(. infinita quantitas abfolute camem 
in generc enus focet fiaita , & | lunrata » 
neque ,n, ob id valetet dicere;ctt infini- 

! tà 


4 





* 22 Sa 
I" CU -—-— 


:498 

fa quantitas, ergo infinitam ens; quia ni 
uam ad (ammumin inferiori lequituc 
umm! m fuperiori , n fi iud inferius dit 
nobili(lioum contentum (ub illo fape- 
riori, vtnon (equitar. perfecti(fimus ali 
nus, crgo perfe&ti(Timum animal , (e qui- 
tur tamé perfe&iifimus homo, ergo. per- 
fe&iffimum anima! ; quialiomo cft per- 
fe&i(imum animalium, cum igitur tale 
non fit , quicquid continetur. füb g nere 
accidentium, nunquam fequitur ctt infi- 
nita quantitas , cft infinita qualitas , ergo 
infinitumens , & confequenter non ex- 
cluditur à przdicaméto ; Que ró probat 
etiam de quantitate di(creta ; quia vel (pe 
cies numcrorum non funt vcre fpecies , 
ficut necnumerus in fe e(t ver cns rea- 
le ex di&is,vcl fi lunt verz fpecies,camcn 
vt communiter dici folet,non (pectant ad 
petfc&ionem vniuecti;& Ruuius ipfe: » 
fatetur talem e(fentiam numeri non ric 
futuram fimpliciter infinitam , fed tancü 
fecundum quid, talis autem infinitas non 
excludit à predicamento . Neque omni- 
nà euidens cft,& adhucà priori probaciá 
infinitatem actualcm de(truere raionea 
quantitatis (cd tantü à po(teriori id col- 
ligere folemas:, vt dicimus in Phyf. difp. 
cit. & ideó ficut infinita albedo ad przdi- 
camentl quiliratis atineret (fi. daretur 
ita in propofito linea intinita( (i daretar; 
ad przdicamentum quantitatis (pe&arct, 
quia cum ipto maiorem affinitatem. hiá- 
beret, quàm cum quolibet alio ; Neque 
buic obítat quód quedam quátitatis at- 
tributa videntur tofioito.repugnare , quia 
attribata illa porius quáticati conueniunt 
*a ratione,qua finita c(t non vecó , quao 
"quantas, vt fic, & (2n& inhoc feniu lo- 
qaebatur Acift.cic.£. Mct.coà3.declarás 
«nbi , quid intelligeret per mulctudiné 
numerabilem & magnitudinem meníu- 
rabilem, ait fc intelligere amfltitudinem, 
& magnitudinem finitam ; abfolute igi- 
tur concludendum eftt infinitatem aGua- 
lem non cífe proprictatem quaatizatis , 
Quia fi non repugnet racioni formali ip- 
fius quantitatisscamen 1n fc repugnat ra- 
tionc ip(ius infinitudinis ente ; adhuc 
tamen concedendum eft pofle dici eius 
proprietatem in (entu conditionato, ni- 


* 


Difp. VIL pe Prédicamenlisinpdftic: 


*» 


mirii (i darctursvel dati. uet 
talis infiniras,,uz no induceret. infinita- 
1é in generc entis (imjliciter)fed raatíi ii 
certo gencre entis aujuc idcó non exclu. 
deret a. pred camento rem fic infiaitam, 

96. Quáuisaüt ad przí(cos non f»e&ct 
infiniti attualis impoflibilitatem olten- 
dere, de hoc enim agimus ex profeiTo in 
PhyLaifp.zo.cit.tamen pretereundii nó 
cft,nuper poft noftram impreffioné tcn- 
taffe Actiag.di(j.13 dh probare infini- 
tum nó repugnare , ex duobus praefzciiay 
ptincip;js » qua iacit fec. 1.primuin eft , 
potfe vnum infia: tum c(lemarus alio, al- 
terum cítanfinitum cà-n in magnitudine, 
qudàm in multitudine poffe duobus. ter» 
minis includi, dummodo ill; diftent inter 
fe infinità;ncc fucce(fiué ab vno in aliam 


pcrueniri pofBt, q» probat, juia interhos 


minem. , S lapidem clauduntur ii 
fpecies anima'iim inz vales iater fe, re- 
ltimas, quia eít 


(pectu quarü homo e;t vlci 


€ 
perfectiffimus Vni cnr editis ; 4d 


quia eft.imperfegti(im 
his ptincipijs conatut (oluere argum 


fcire folutionem, quia fi Deus produc 4 
pycamidéiofinité longam , & iater illiü 
olas traijcerentur ] ncz à cofta ip cor 
fengiailen e MAH fi.utaey quadam i 
mi, nam aliquas videret. ntcetic. 
4&as iter.co(tas finite diflantes m quafz 
daminfinité cx fiiis autem cognofcir 
fané omnium maximam, quia intcr om- 
ncs,fin;tas nece(lum eft vnam. effe maxi- 
mam ;tunc quzricur que (uccedic poft 
hanceít ne infinita» vcl finita , finita cfe 
non poteít,quia efi maior, quàm maxima 
omnium finitarü,neque infinita, quia nó 
habet niii dao; puncta, v.g. plus quam al- 
tcra finitascui luccedit,fin:tum autem ad* 
ditum finito anf eh PMID 5 " 
97 sed duo illafuadaméta;quibus tot 
infa imolem commendauit À tria. ef- 
fe penitus cuinofa, laté demontlrauus id 
Thyl. difp. 10; cit. primum quidem q. t. 
art. 2.alterü vcró Q» 4« ratione quarta pco 
concl. € «xcinplum adduéctom d. infi- 
nitate fpecicrum poílibilium bcutoiua 
intct lapidem, X ho:ninem non cít ad t€, 
quia 


in oppotitum,vnodunraxat excepto» Cu» — 
ius (e ia&tat inucntorcin , fed USB 


- T 
w 


4 


2 ui. abl E boce-* 


gue ti ^ 








"n 


"ER 


9. I1. De propr. 
ja talis infinitas: eft firicathegorema. 
tica , & infinito fincathegorematico vti . 
que terminns extrin(ecus a(fignari pót , 
ad quem f.ficin via, nqoá camen attin - 
at , vnde imallato exemplo malé dicicur 
fono terminus vlumus. illius infigita- 
tis, nam per hoc figmficatur, quod lit tec 
minus intrinfecus , infinito verà- cathe- 
gorematico omnis prorfus repugnat ter « 
minus àm intrinfecus,quà extrinfecus ; 
& illa ratio de pyramide ab ipfo addu- 
&a fané oftédit manife'té repognare in. 
finitum pra(ertim mter terminos quan- 
tümcurque di tantes iacluíam ; & (lum 
à Dco fieri poffe in&nirum fincathego- 
fetaticum, (ic .9. poteft à Deo produ- 
€i pyramis infinitz longicudinis, & linca 
intct eius coftis iacere tz infinita lati- 
tudinis, non aüt catliegoremíaticà ; quo- 
tum intelligentia pender totaliter ex ibi 
dictis;vbi etiam q. 2.art. 2, optime detegi- 
tur fallacia , qua deceptus Arriag. dixit 
fec.j. poffe De producere creaturá om 
nium perfe&iífimá,(uppon:t.n.ipfe,q to 
tacollcétio crcaturarum à Dco poffibiliü 
fit quid certum; ac determinatum;vt pol« 
fittotum fimal accipi, & ad.a&um redu- 
ci quod cft prorfus falsü ,"nam de fe e(t 
quid indcterminatü ,& cófufum, ficut to 
ta diuitió conunui ,vc ibrexplicamus .... 

: 98 Ternaproor etase(t equilitas , 
adt inzquiliras, & vc notat Dot 2. d. 1. 
q.3. k.no cft propcietas,nifi quátitats fi 
nitz, maius .n.& minns , quale, & inz- 
quale (oli quanttad fimi coueniür,quia 
dc ratioa? quancitatis aadior;$ eft excc- 
deccsmiaoris cxcedi ,& equalis commen 
fürari,quos omnia videntur. finizatem ar * 

ere, vasé proprie loquendo vnam in- 
fisitum dici non poffet aquale alteri in« 
finito, cx quo colligit Do∨hanc pro* 
prietatem neceflario. (apponere. praicc- 
dcotem , nempc prius conucaire. quanto 
c(fc inim, vcl infimum , quàm aqua 
Ic, velineqoale . INon cítautem quaui- 
tatis affedtio 2 ualitas , vcl inzqualitas , 
vc £ormalitertelationes important con- 
ncn;emug , veldiconuenicotia duoruar 
in qi ancitacestrensdugr relationes intrin- 
íÍccus aduenienes à quaniitarc realiter 
d. itincig y (d pallio quantitaus cft apti 


ib» Quantitatis.esdrt. 17. | r 99 


tudo ad cas findandas ,. vnde cum dicit 
Arift. hic maximé proprium efle quanti- 
tati fecundum eam aequale , vcl inzquale 
dici,ly Jccumdnum non dicit rationein fot 
malem, fed fundamétalem, feu dicit Quo 
fündamentale , non formale , vt Doctor 
norat quol.6. A.non quidem a&tuale fem 
per»& proximum,fed aptitudinale, & rc» 
motum , & in hoc fenfu competit oii 
quantitati ràm continuz,quim difcreta , 
& (empcer,vnde fi omnes quantitates vna 
(olae ceptasdeftcuerentut,illa adhuc di* 
ccretur zc jualis , vel infequalis alceri pof- 
fibiliquatenus fi illa produceretur , nata 
cítillicó fandare refecta eius zqualita- 
tem vel inequalitatem ; conuenit ctiam 
folt quanritaci , fi in rigore fümatur, pro 
cooueaientia (vcl difconuenientia in ex- 
ten(ione, vcl diferetione;& per quantita- 
tem ceteris tcbus;(ed quia nomen ip 
qua: ti atis,non (olü (gnificat extenfio- 
nem, diícretionem rerum corporcarti 
vcrüm etian tráslauum eft ad fignifican- 
dam perfe&ionem, & virtutem cuiufcun- 
que tei , idc etiam nomen ajqualicatis!, 
iozqualitatis translata (unt ad fignifi- 
candam perfe&ani vcl imperfe&à con- 
ucaientiam retum in perfe&one , inten- 
ione , & virtute, , vnde dicimus fpecies 
eíic inzquales.in perfe&ione nuin calo 
tem alteii qualem in gradibus, vel ina* 
qualem, vnum pondus alteri 2 uale , vel 
inzquale in grauitate ( falfum enim eft 
q:od aliqui fomniant , portdas etfe quan- 
tatem) & licut quátitaté virtutis quia 
in omnibus reperitur , Do&tor appellat 
tranícendentalem , ita ctíam ze3ualita- 
tem , velinequalitatem in ipfa fundatam 
tranfcendenzalem vocat 1.d.19.3. 1. & 4« 
d.6.9.10. fub D, & quol. ó. & alibi (2 p 
99 Quarta proprietas ett ró menfure, 
tà a&ina, quam pafífiua, vt colligitur ex 
10.Mer.tex. 1.& 2, deber auté fumi aptis 


tudinaliter, fic.n. qua'!ibet quantitas men - 


farate; «cl mznfararí pocetl, fiue fit con? 
tinua, fiuc dilcreia , vina .f. certific 
poteit magnitudinem páaiynumerus, f 
nurneral.s vnitas iultitudinem mimanó. 
tumyat actualier non cit necctfe , quias 
places (ünt udo d dig actu men- 
furant,ncc men(urautui ; bac aute pos 
i 3 prictas í 


Li 


600 


prietas fupponit neceffarió przcedetem 
oritutque ex illa (vnde tátum abeft, quod 
fit tatio formal s quantiraus ratio ipa » 
tncníutz,vt quidam aiunt, cp nec cít pri- 
ima, vec (ccunda cius affectio. , fed potius 
Omhiom vltima)4uia vna quantitas alteri 
Comparata idcó illam meníarare potett , 
vcl menfurari per eam ; quiaett ei z- 
qualis , vclinzqualis : fi zqualis , erit 
mcníüra pcr applicationem , fiue tuper- 
politioncm: fi ingualis,erit per rcplica- 
tioné,fcu rcpetitioné,fi quantitas menfu- 
rans eti minor meníurata,i veró eft ma- 
ior, Gc quantitas minor méfürari dicitur 
per acccísü maioré ad cam, vel im:norem 
tcceísü ab ca, ita notauit. Doctor 2. d.2. 
q.2.6.,4d fecidd pariemsvbi €t aducruit, 
€y ficut ratio quantitatis transfertur ad fi- 
gnificádà quantitaté virtutis, & rci perfe 
«lión&ita etià ró menfíurz transfertur ad 
notificádü quáta fit perfe&io rei , & hoc 
modo meníüta ponitur in quidditatibus 
rcrum, vbi perfc&ior femper dicitur me- 
trum ; & menfura imperfe&iorum , iux- 
ta illud primum in "vnoquogue genere 
efi ined e cgterorum y vnde mepíara in 
quidditatibus séper exercetur per accefsü 
ad pei fcétiorem, vel recefiumab ca 5 vt 
noit ibi Do&tor, & fundatur in ipíarum 
serum natura,népe in excellentia, & per- 
*c&ione vnius natura fupcr aliam,in quo 
differt men(ura quidditatina à quantita- 
tiua;ga hzc vt cóftituatur in ratione mé- 
furz, him proxime femper exigit ha- 
&nanam inflituiionem , quod. n. men(u- 
xta fit tani longitudinis ; aut ponderis, 
ndet ex hominum inftituto. 

Caterüm inter menfüram per appli- 
stationem (quam alij vocant per accom- 
Xodationem) & per repetitionem , feu 
scplicationem hoc intereft, quod illa con- 
Wcnit proprié quantitati continuz., (ic.n. 
*na quantitasalieri fuperimponitar , & 
«tius tantitatem noram facit abfque repe- 
aitione jat men(ura per replicationé pro« 
Brie, & pet fciprimó conuenit quantitas 
Xi difcretz,vt docet Arift. 10. Met.c.z. & 
son conuchit concinaz nifi quatenus ali- 
2 inodo patticipat rationem vnitaris » 

quantitatis diícreta ficin.dicimus ma- 

itudiné clic quatuor vel fex palmorü ; 


4poris , falim extrinfeca de generc litus y 


Difp. V11.De Pradicamentisin partic. 


Adrationem veró menfara quantitatiug 
plores exiguncur con ditiones ex. Arift. 
10, Met.c. 2. 3. & 4.quasbic referre non 
Oportet , nam cas cx profcíio recenfemaus 
difp. 13 .Phyf.q-4-ar.2.agentes dc'tempo- 
re cxcrinfeco,vbi etiá plura declaramus 
& cxa&ius de rationc mé(urz,de qua plu- 
ra videri poffant apud Suarez diíput. 40. 
Met.fcc.3. Ruuium hicq. 2. & 3. Amic, 
in Log.trac.1 4. q«4. dub.j. 
1co Pofttemó aae quadi recéferi fo 

lét proprictares qua (unt peculiares ma« 
gnitudinis, fcu quantitatis molis , quarum 
pracipua,à qua cetera originem dücunt, 
eft impenctrabilitas , vt colligitur ex A« 
rift.4.Fhyf76.& 77.hazc n. eit itaini- 
ma quantitati, vt per principiam eius re» 
&é explicetur efentia quantitatis , & ita 
immediacé effentiam quantitatis conco« 
mitatut,vt cam nece(Tario (upponat ipfa» 
met diuifibilitas quatitatiua, quia prius 
efl rem etie impenetrabilem,quàm quáe - 
ticatiué diuifibilem , idcó .n. reset quas. 
titatiué diuifibilis, & inftrumento cor» - 
porco, quia eft impenetrabilis, vt fupra 
explicabamus , quando autem cum 
Scoto in Met. po(uirpus diaifbilitaré ef^ 
fc primam paffionem quantitatis, (ermo — 
erat de proprietatibus , quz: communcs 
crant omni quantitati,ràmcontinüz, quá 
difcretz, inter eas .n. diuitibilitas vrique 

rimum obrinet locum ;at impenctrabi- 

itas eft paíIio peculiaris magnitudinis , 
nam proprie non coauenit quantitati die 
fcretz , nifi ratione vnitatum ; ex quibàs 
cbalcícit , quatenus carü fingula propria 
continent quantitaté cum quancitate al- 
teriusimpenetrabilem. ]tem ex impcnea 
trabilitate feqauntur aliz affc&ioncsma- 
gnicudinis, nimirum figurabilitas, X vbi. 
cabilitas , figura .n. refultat ex ordinc 
qucm adinuicem dicum partes ordinaua 
intoto,& ficuatz inloco,& hzc nccetfa- 
rio przfapponit partium impenctrab:li» 
tatem, data,p. penctrationc paruum ad- 
inuicem, non amplius cólüiftit nguracor« 


vt conftat de corpore Chrittr 10 Sacra- 
mento, qucd tal fi zura caretettó inccin 
fccam rctincat, vc Do&tor docet 4. d. 10. 
q1-$. Dico rigo, iaiapia cer. 

" q4eq. 


»." 


Á. . " . ^ a - 
PRUNUS ITIN CUL 





p RA Ds 


Qua[l IT. De. proprietatib, Quamtitatis.om.21.. 60x 


/ feq.ar.2. fic ctiam vbicabilitas circum- 
iptiua dicitur cóuenire corpor ibus ró. 
fic quantitatis, vnde quantitas coiter dici 
folet ratio e(fendi in loco circu:nfcripti- 
éé,& colligitur ex Aciít.t.Pliy( 15.& 4. 
Phy(:76.& docet Door 4. d. 10.3.5. & 
tel.to. H. id autem non debet Persi 
fimplici circumfcriptione , vt dicit fo- 
lam locabilitatem diuthibilem , principiü 
«tí. fic etlendi inloco diuilibiliter eftío- 
la corporeitas, vt docet Scot. quol. 11.ar. 
3. & hac vtique quantitatem pracedit io 
fubftantia materiali , quia corpus de ge- 
fiere (ub(tanti praecedit corpus dc gc- 
riere quátitatis, fed deber imeiligi de cir- 
cuibícri ptione impenetfabili , modus .n. 
e(fendi in lóco impenetrabiliter compe- 
tit corporibus ratione, quanti tatis , vt fu- 
fius explicamus in Phyl. difp. 9. q. ett. t. 
. & difp.1 1.q.$. att. I* 


Qv4STIO. IIf. 
LUXUS mega, 
. 102: ,"xValitasomnes precedit relatio- 
(e à due ordine diguitatis,quamplu- 
fes etià otdine caufalitaui$ , qua de cauía 
'Arift. y. Met. immediaté poft quantitaté 
egit de qualitate, licét alijs quibu(dam de 
caufis hic im Logica relationem praemi- 
fccit qualitati , quia tái ordo in Metaph. 
fertiatus rationabilior elt ., ac: abíolute 
tnelior, & valde ctiam |; infetuit ordini 
doétinz, qui plané perturbatar,fi intcr 
przdicameatum rclationis , &alia fex , 
qus etiam non ni(i relaciones cxtrinfc- 
«us adueniemes praícferunt , pradica- 
thentü abíolutum qualitatis interijciturs 
idcircó eum obíeruabimas in praríenti . 
liA RT XC V, bois a 
Quid fit Qualitas, vt fl [upremum Ge- 
sos DAS buius predicamenti. 
493 ^x Valitas cripliciter (ami póty vt 
775 A bmn:s hic nozant ex, Arift. 5. 
Mete 14: priaio pro caiuícunque reieí- 
-fentralrdifferéua y4uo (cnfu dixit Lo 
-diffetent.à pradicari dc ploubus in qua- 
-lequid, Secundo pro quocunque accide- 
Mp ug refpcetiuoyquo (ene 


Lógicds. s 


fu idem Porph. dixit accidés omni prz- 
dicari in quale. Tertio tandé pro fpeciaii 
quodam , ac determinato accidente ; quo 
quales effe dicimur,& in hocíen(u cotti- 
tuit hoc przdicamenum,; vclut fupremü 
genus; ita declarat Ariftapfe in textu, dü 
qualitatem dcícribedo dixit. cffeformam 
illam accidentalem , qua denominamut 
quales , vade: per ly quales excludantur 
primo differéua effentialis,per quà quid- 
piam dicitur qualcquid , item accidentia 
cartera, à quibus (ubieétum non proprié 
quale denominatur , fed quàtum,vcl rela- 
tum, vel alio modo, & Porphi.quando di- 
xit accidens omne przd:carí in quale 55 
accipit quale iu lata fipnificatione , vt 
hic notat Tatar. prout praedicari in qua- 
le condiftipeuitur à modo przdicandi 
effentiali, & qudditatiuo. 

De qualitatis definitione , vt hoc con- 
ftituit predicamentum, eft maximainter 
Auctores controuctíia, quia cum lati(Ii» 
tné pateat. & varias fub fe conuneat fpe» 
€ie$, quz diuerfo inodo (ubftaniiamafRi- 
ciunc;difficile inueniri potefl ratiocómu 
nisomnibus illis, vt tcílatur D. Aug.lib. 
Categor. vndc Arift, ipíe iudicauitcom- 
modius dcfimri non poffe ; vt fic incói , 
qtiam pcr effe&ü formalem nominc fui 
concreti fignificatum,;vix mn. aliquid cla» 
rius , ac nopi$ potiusapparct qualitati im 
communi adzquaté ce(pondens . V erüm 
plerique irtidenr hanc dcfiaitionem. ab 
Aritt. traditam de qualitate, velut omni 
nb vanam; fic .n. facile foret qua 
fotmam definire ; quantitas ctt , (ccundu 

uim quanti dicimur; fimilitudo ; fecune 
lan quam dicimur fimiles, &c. imó in- 
qu:uat Arift. manifcftum,circulum có- 
imtiffe , dum inprincipio capitis qualita» 
tem definit per quale , ,& poitea in pro» 
greiiu quale per qualitatem. ALlj conten- 
dunt cile bonam definiaoné , qula datur 
pet effectumformalem ; quem cófert (us 
bic&o , quomodo definicelicet omnem 
formam ; àb alijs fiquidem accidentibus 
fubitantia denominatur .qpanra y velata , 
agen$paticns, &c.à «qualitate. veró fim» 
pliciter denominatur qualis;& negant ab 
Acifl.ciréulumcommud y quia vt bié no- 
tat Tato driproifetenilun dcRnitio 
T : Aaa. Quali» 


a— ALLEE Los 


rtg fla 


"€0o£ 


qualitatis datar per quale ,tanquá per ali- 
quid notius nobis, (cd quale defimitur pet 
qualitatem , tanquá pcr aliquid notius $m 
naturam; circulus autem proprié dicitur, 
uando vni definitur per aliud code mo- 
um quo aliud defmnitue per ipfum , quod 
non contingit in prefenti ; ita Complut. 
Didac.Murcia, & "ife hoc pradicam. 
104 Ceciüm cftó przfata definitio 
zradatur in ord;ne ad cffc Gum formalem 
ipfius qualitatis , atque idcó vtcunque dc- 
$cndi poflit, negari tamé nó potcft quod 
per cam non nifi confusé cücntia qali- 
tatis explicctur, ficut confusé vtique cx- 
ylicaretur quátitatis etientia;fi diceremus 
€ísc illam formam , à qua denominamur 
quanti; nec rcfert , qp cffcétus formalis, 
ger qucm definitur , fit nobisnotior ip- 
£2 quia tota adhuc ifta notitia eit contu- 
fa, vnde Ari (t.cefiniensqualc , definit il- 
lud per qualitatem, & hoc ipfum fatentus 
&iià Auétorescitati,vnde non (olii, ccpu- 
diantcs Arift definiuenem, fedieuá illam 
ample&tétes,quia vidé effe nimis contu- 
y& pcr gencsalia tradit&;aliam clario- 
zem inucit;garc (araguntqua magis nota 
fiat qualitas natura , qua per definitioné 
ab Arii, allatam, qua ccité magis vergit 
ad dcfinitioné nominis,quàm rei; & qui- 
dcm mirum efi;qua varia fint in hoc Au- 
€ orum placita , nà due Auctores pent , 
velis candem — erronea 
 Artiag.difp. s. Met. Íc&. 2. definit qua- 
Sita ie decidi abfolutum Probat, 
quia naj|ücft accidens abfolutü y. n6 fis 
«qualitas, (1 gp .n. e(iet maxime quantitas; 
at quauzus a fübflantia pc» 3pfum non di» 
Stinguitur.Scd.quia hos cius principrü cit 
faifi imum cx dictis.cua ft.praecd. idc 
€x hoc ipíó fatisrcte litur cius definitio. 
-Hurtad.difp. 14M etfece1. definit, 9 
fit accidens ab[olutum à quátiiate diftin 
élu ficat Arif. explicat mater iam prie 
&am;d non eft quid,nec quale, ncc quá- 
Sum 7. Mict. & per ncgationemaliorum. 
Scd (ané, (i aliam no habcbat Hu. dfi 
nitionem de qualitate prodeadam, nó c (t 
€ur ita irriderct loc. cit. definitioné qua- 
litatis ab Arii. allatamsquia re «cra Anf. 
definitio plos expl 


im ifta, illa. Re 
um pacflcdum Socuniflau eae. 


' Difp. V11. De Pradicamentisin partic. 


plicat,quid (it qualitas,fed ifta fignificat. 
quid non fit,licét igitur hec definitio có« 
petat omni, & foli qualitatijadhuc tamen 
nimis obícura,& confuía e(t,quia nó exe 
plicat; quid fit illud , per qualitasà. 
quantitate diftinguitur , & ceteris pradi- 
camentis, ncc per cam formatur conces 
ptus diftin&us ipfius qualitatis ; immo in 
bunc modum facile foret co«tera quoqj 
predicamenta definire f. cp quantitas eít 
accidens ablolutü à qualitate diftinctü , 
&c. Et falíam eft Arift. 7. Met. materiam 
definijtle per (implicem negationem, ta- 
lem .n- modü definiendí vclut imperfe- 
&i(Iimà fpernit 1. Top. c.4. quinimó-ad- 
dit afficmationem , per quam explicatüt 
potentialicas materiz ,qua elt differentia 
rllus conititutiua,vt 1ibie(l videre .. 


10$ Suarez dilp.42.Mcet.fcct.i. defis —— 


nit,9 fit accidens ab[olutum ordinatuns 
ad coplendam perfe&ionem fubflantia. 
tám inagendo, quam in exifle. 
definitionem ibi fusé declarat , & acriter 
impugnant Complut.cit. Sed breuter re 
fcliitur , quia falfumj ctt qualitatem 
cóplementum fübftaniig incxiftédo,& im 
agendo ,nam complementum fubftantia 
in cxiftendo eft Bé rti (5s ea 
fiintelhgat dc complemento inaliquo 
eite E91 ca efi adhuc qualias bcne 
dicitur cemplementum fubitantig , quia: 
etiam cartera accidentia hoc modo come 
plent(ubftantiam , in aliquo.f. effe acci 
denrali . Ncc etiam, bene dicitur compie-- 
mentü in agendo, quia (ubflantia eft ime 
mediaté actiua, etiam antecedenter ad 
qualitates. ; tum etiam quia plurima (unt 
- qualitates, qua actiux non (unc. - 
Blanc.dilpe 12. (c&. a.definit , qnod Git 
accidens ab[olutum ordinatum ad perfi- 
cien dam fubflamiiam ep videtur tump(üf- 
fe ex Suarez cit, qui bigoificar qualitareay 
efie à natura inftitutam vt fivornamencü. 
fub(tantiz . Sed hzc definitio comperi 
alijs accidentibus;qua fuo modo: 
Ínbic&ta perficiunt , nec comuenit omn& 
qualitati , quia ncc calor eít 
aquzin cífe naturali, nec vitium volun« 
tatis in efie morali. INecreipondere iue 
-uat, ita intelligi dcbere , vt omms qualie 
agit peiiecuo sel peto fubie&ri,cui ef 
Cone 


períectio. 























Quafi. IT. Quid fit qualitas eMni-L. .— 603. 


€onnaturalis,non aliorum vnde calor jli- 
«ét non perficiat aquam , perficit camco 
jgnem .Nam contra eft quod calor,ncdü 
re(pc&tu ignis habet rationem qualitatis, 
fcd & refpc&tu aqua,quà t non perficit ; 
nec explicari poteft , qüo habitus viticti 
fint ornameniü,& perfe&tio voluntatis. 
106 Auería q. 20. fec. 1. poft logü di- 
fcursü fa&ü per plures gradus efscuialcs, 
ibus qualitas ab alijs pradicamentis 
ftingukur, tandem colligiteius defini- 
tionem hoc modo , efl forma accidenta- 
dis conueniens [nbietto fecundum certá 
al iquam denominatienem , C indiuifi- 
biliter. Scd facile reijcitur ;1ü quiaalia 
quoquc accidentia certam quandam. de- 
nominationem fuübie&o prabent : tom 
m e(ló non pertineat ad qualitaié red- 
€ lubie&tii fuum diui (ibile s, vt fpeétac 
ad quantizaté, ,non adhuc rc&té dicitur có 
uenire illi indiuifibilitet , hoc .n. dici pót 
duinraxat de accidentibus (piritualibus. 
/[ Complat.cum ceteris Thomifts dcfi- 
niunt cüm D. Thom. br 28.art. 2,quod 
qu atas eft difpofitio: fubflantis,(cu ac- 
e«deus. difpefitiwum fubftantia , & cum 
codcm p.2 q. 49 art.2. quod cft accidens 
modificatiuum s[inà determinatiui fdb- 
flanti& , quas é« finit.oncs aiunt comcide 
re. Scd certé ifle dcfin.ioncs non cxpli- 
cant , qua fit ifia ratio d fpofirionis pro- 
pria qualiiat! d d. fferenuá aliorum acci- 
dentiü.neq5 d deicrminatioré afleiat pe- 
culiarcm ikandi, q illi fuo modo non 
affctan: c aec ra quoq; accidentia. Muliis 
explicare conantur Cimj lut. cit. quaná 
fit illa dilpofirio , que cft peculiaris cfiee 
&us qualitatis. Scd quando etià totà do- 
€ riná;quà ibi dc hoc fusé wadür, admit- 
teremus , adhuc prafatas definitiones nó 
recipcremus, quia ex vi illarü definition 
non datur intelligi quid fit talis difpofi . 
tio)» quod fieri deberet y vt effent exacta 
duliuonss ; imó dzfinitio jpía ab Arift. 
longé melius rcm explicat , ait n, jtà de- 
terminare (ubítanuá , vt per eam dica:ür 
qualis,vnde cp amplius dicit , quà D. 1h. 
1c7 Alij aemü dcfin.üt, quod fitacci- 
dens abjoluiii conjéquens formam;hcut 
éconciá quátitas dici folet] accidcs coníc- 
qwens matcriá , Scd coicr rcicitur, tum 


quia inueniuntur qualitates etiam in fub- 
ftant;js (piritualibus , in quibus a olla eft 
forma partis; tam quia idcó quan ti tas di- 
citur fcqui copofitü tóne mater , quali 
tàs vcro rationc forma. 5th. quaadam asc- 
comodationcm , quatenus quantit as. cft 
folum ratio patiendi , qualitas ver à fre- 
queniius cit racio agendi ,in quo quanti- 
ras imitatur n3xuram materiz,q uz eft ra 
dix omnis paífionis, & qualitas natürans 
forma, que cft radix omnis act ionis, vt 
explicat Sco:.4.d. 12. q.2. (ub C, (ed cer* 
uim eft non omnes qualitates. eífe a&i- 
uas , ergo in bocfenfü nequic omnis qua- 
litas dict accidens confequens formam . 
» Quid sgitur in tanta varietate rcfolue- 
mus? breniter dicimus , qp ticat quaft. 
praced. dicebamus, bené pcr radice im- 
penetrabilitatis infinuari rónem forma- 
lem quaatitatis, có quia ymucr(aliter lo^ 
quendo folemus per propriam paffione 
preiertim primam , & proximam rerum 
differenuas circumícribete, quz nos vt 
plurimom latent ; fic in propotito apuor 
via ad qualitatis cífentia. indagandá erit , 
primam, & pcoximá cius adinucnire affe- 
&ioncm, & indé arguere. principii cius 
exigitiuutm ellc efíentiam ipfam qualita- 
tis; talis aut proprietas cft fuf cipere ma- 
gis, & minus,leu intendi, & remitti 
«n. affeciio foliconuenit qualitatiy vt po- 
ftca dicemus , conucnit omni , quia nulla 
cit,quz fit incapax inteofionis& remií- 
fionis,& conuenit séper; ficuc igitur quis 
utas dcfinicbitur inordine ad partes ex- 
tenfionis , & omncs teré in hoc couenie- 
bant , l.cét diuer mode ;llas partes exten 
1juas cx plicarent » lic in propofito qüali- 
tas crit definienda per ordinem ad paiteg 


intenuonis, quz Íolét dici gradus, & ficut 


ctfcétus formalis quanutaus eiat afferre 


(übic&o pluralitatem partiam cxtéüua- 
rum , ficin propoluo ecu formalis - 


or 
qualitatis erit afferre. fubicéto. pluralitas 
tem partium intenfiuarü , Ec certe miri 


cit,cur omaes acquicfcat dcfiditiom qu& | 


utatis dauz per pluralitatem part 
tcnionis , nec polkea videant cade i 
cilitatc joie ac debere explicat; effen- 
uam qualitatis. per pluralitatem paruum 
intentionis » 


A&à à ac 


ium ere 


Maneatigiur qulitarcelle — , 


—LABELALAS dduala dish A 


. 


» 604 
aecidens abfolutum, ratione cuius [ubie 
Bum qualific atum pótintendt, & vemit 
ti;(ic .n.bené diftinguitur qualitas à quo- 
€tin3; alio accidente, & cius formalis ef- 
fc&us dift 'n&ius defi gnatur, quàm abfo 
luté dicendo, quod fit forma, à qua de- 
nomtinamur quales. 

Scd hanc noft:à qualitatis deícriptio- 
ncm 'mpugparunt poflcà Poncius , & 
Ouvicdus,illc quidem difp. 16. Log.q.1. 
n.8. impugnat primó,quia quani qua- 
Jiras non etlet. intenfibilá aut remiffibi- 
Tis ; adhuc baberet rationem qual tatis. 
Deindé , quia non quel. bet qualitas cft 
ánténüibilis,nam certe vna intelle o nu- 
mero non poteft intendi , aut remit. 
Tandem quia effe inten(ibile, & remiffi- 
bile non magis conuenit qualitati , ran- 

uam proprietas , quam haberc contra- 
fium , crgo tam bcné poflet defcribi cfle 

accidens ábtolutum habens contrariü ; q 
accidens ab(olutum intenfibile, ac fei 
fibile . Hinc pofteà faam profertdefini- 
tioncm quod qualitas optime explicatur 


effe occidens abfolutum penetrabile , nmonqudem illa Ponc j,quod qualitas fit 


uia hzc de(criptio omni, & foli qualita- 

ti conuenit , & cuadit difficultates aliorü 
modorum dicendi ; dicitur accidens ,vt 
diftinguatur à fübitantia, dicitur abfolu- 
tum, WE ng à relationibus ; dici- 
tur penetrabile , feü compatibile cx fe 
€um alijs rébus in codem loco, vt di(tin- 
guatür à quantitate. Ouuied. autem con- 
trou. 8. Met. pun&. 1. candem noftrá dc- 
finiionem impugnat ex. potentijs vitali- 
bus, qua lunt qualitates, abe nó funt 
iintenfionis capaces,quod & quamplures 
T ri de charactere affirmát, & tan- 
aullus Fhilofophus , vel Thcologus 
ncgát po(libilem e(le qualitatem nonin- 
ten(ibilem. Dcindé fündamentü eucrtit 
nofüz deícriptionis , cum probatur ex 
patitate extenfionis in quantitate , negat 


. «nim eodem modo competere exteníios.... re intendi pofle in cói fent£tia éapiewita c"? 


mem quantitati , quo compctit mten io 
qualitáti fi effentia quantitatis imexigc- 
tia cxtenfionis cofti - Deniq; & ip- 
fe (uam dcfinitionem affi gnat qualitatem 
effe accidens, quod fecundi rationé fu- 
| predicaméti tantüm fequitur 
sühalitaté perfeiam , & per a&ualita- 


€ ^ L 


Dify- II. De "Predicamentis in partic. 


tem perfe&am inielligit id , quo vltimo 
conft:taitur totü Lib taotiale, cy in coro 
cópofito eft forma,& in toro Iinpliciyt 
Angelo, c(t cadcnnunet zotius (uoftinua- ; 
Jis iipartibilis enccas; hocaocé probat - 
qu nulla qualizas (e«quicar materiam, cd; 
fit potus indifferens ad ómacs , ied (e a»: 
per infequanac foraiam , qua eft perfe- 
€ actualizas ; neq; allata defcriptio po« 
teft alteri aécidenui à. qualitate diuer(o 
competere,nam relatio,prz fentia, actio, ; E 
»4ffio, zqué materiam, & formam, füb- : 1 
antiam, & accidens fequunrur ; quod 6. 
pra:entia forma aliudaé modal ill;us ac 
€idens canc üm potfcc (equ: fotmàm, qua 
eft perfcéta aérualicas, hoc non illi cópe-; 
tet cx przdicato generico , (cü fuperiori. 
pra dicamenti , fed ex prz dicato [pecifi- 
€o .(: quia eft ralis przztentia , talis duras . 
tio,ve] relatio; qualiras autem e precisó. PE 
uod fit qualitas , quacunq; alia fpeciali « 
diffecéndi feclufa feniper fequicur pere: . 
Mer T 


^» 


Ds 


fcctam a&tualitatem, |. 
Itt& ramcn dcfinitiones non placent, : 


accidens abíolutü penetrabile, quia. 
differentia tangitur in eajqua tic propria, 
& adaquata qualitati,nam ratio abloloti 
competit quantitati , & ratio penetrabi- : 1 
litatis cópetit fub(tantize, vnde illa defiai- 
uo dcícndi non poteft , nili aiferédo ipc- 
cics conftitui P mbinationc,&c 
vnioncm plurium dif iar inadz qua 
tarum ; quod foprà refuratum cft dilp. 6. | 
q.4.nüu. 46. Tumquia tota illa definitio 
competit cX inticgro pan&o de generc rra 
1 


bd 


quantitatis , nam illud eft accidens abio* - Mo 
lutum,vtomnces facentur indiuilibilia ad- 
mittétes,& elt peneit. bile cá alijs rcbus 
incodé loco;quia eft ex omni patte indi- 
uiübile. Tíquia gradü albedinis,vel ca- Y 
loris poffe cü alio gradu co, rari in 
'eadé parte fobiecti,cftalbediné,vel calo- 







ü inten(joné per gcraduü pluralica- 
té;ergo qualitaté eife accidens abíoiutum 
penetcabile in hoc fcnlueft eíleaccidens 
intenfibile,vndé fic intellecta iila defcri- 
ptio coincideret cü noftra , quam Pon 
ciusinficiatur ,. Tum quia illa dfia4:0 
dependet ex eo, quod cít incóroueria, — — 





Queft; IT. "Quid fit qualitas. crt. 1. 


y agg realiter diftinguatur à füb. 
ntia , & qualitate , quo («mcl negato 
cotruit : Neq; raciones, quibus noftram 
imp ; funt vilius. moment : nam ad 
1, dicitur,quod fappolito intendit & re- 
miti efe paffionem primam, & adzqua- 
tam qualitatis , licet ex deitru&tione ta- 
Iis paífion:s non (cquatur intrinfecé , & 
à priori deftrar rationem qualitatis , de- 
fttuitur tamen à pofteriori,co modo quo 
dicitur fubic&uc deltrui ex deftructio- 
nc paf(fioniscum eo realiter identificare. 
Ad 1. negatur affunptum, vt infrà pate- 
bit art. 4. 0.126. cuius probatio (i effi cax 
foret, probaret pariter nullum accidens 
idem numero pofle intendi, & remitti , 
quia addendo, vel detrahendo gradus,va- 
ritur aliquo. pacto identitas numeralis 
eius im racione totius integralis : poteft 
ergo eadem numero intelic&io intendi, 
& remitti inco fen(u, quo id explicari 
. folet inalijs accidentibus, vt dicemus in 
lib. de Generat. & Corr. Ad 3. negatur 
rurfus afamptum , vt enim patebit cx in- 
ftà dicendis art. 4« magis propria, & ade- 
quata paffio qualitatis eft fo(cipere ma- 
is, & minus , quam habere contrarium y 
idcó aptius per eam poteft. effentia o 
qualitatis indigitari ; & circumfcribi. 
At neq; defrnitio qualiratis, quam co- 
gitauit Ouuied.cft (acis idonea, nec enim 
€mni qualitati conuenit , nec foli : non 
quidem omni , quia non comprehendit 
nifi qualitates fübie&ns connacuraliter de 
bitas;non vctó quz violenter,vel neutra- 
Jiter eis conueniunt , calor enim reperitur 
fraqua , & albedo in pariete , ncc tamen 
fcquantur a&ualitatem períeétam illo- 
rum ; multz etiamq nüeniunc 


- emibusincompleus , vt anima leparatz » 


& corpor: pro altera patte cópofiti, qua: 
tamen noa funt in vltima a&tuaiitate;ace 
étiam conuenit foli qualiraci illa delcri- 
fio, non eim minus actio dicitur for 
mam infequi, quam qualitas , & hoc qui- 
| ex ratione generica actionis, non 
autem (peciali,nam forma dicitur effe ra- 
dix omnisa&ionis, qua talis cfly& a&io 
proprié dida nequaquam ma«ctiz con- 
uenire. 1 , cum eius proprium tit pa» 
ti; [ed à toto generc auribuitur forma « 
* o Logicae 


,69$ 


Dc:ndé impugnatio, quanvindacic con- , 
tr2 noftram definitionem ,. ex porentijs 
vitalibus aninvz nulla eft quia faifiim c(t 
potenti^s animz effe qualicates.eius ('ib- 
ftantiz fuperadditas, cum potius fint fa- 
cultatcscidem confüb(tantiales , ac rea» 
liter identificata ; de chara&etc quid (it, 
dicendum apparebit moxart. 3.nu. 119. 
Deniq. gratis negat effentiam qualitatis. 
bené explicari per exigentiam intenfio- 
nis , quemadmodum cífentia quantitatis: 
per exigentiam extenfionis folet cxpli- 
Cati, fi femel concedatur intenfionem, & 
remiffionem qualitaci cenuenirc , vt pro- 
priam, & adarquatam cius pa(Tion , quia. 
vniuerfaliter loquendo bené (olemus per 
propriam pa(fioncm przíertim primam 
& proximam rcerüm differentias circume 
feribere. 


ARTICVLVYS II. 


Explicantur quatuor combinationes, ip 
quas diuiditur qualitas. 
108 Inifit Arift. in hoc przdicame 
qualitatem in quataor claffes, 
Íeit combinationes, primo in habitum, & 
difpo(iGoncm, fecundo in naturalem po- 
tentiam, & impprcntiam  tertió in paf- 
fione, & paffibilem qualitatem ; quart 
in formam,& figüram,quas pcr i 
explicuimus t. p.Inft, & quidem mirum 
eft, quanta fik Anctorum varictas in his 
cla(fibus afiignandis, & declarandis, cum 
tamenres non (it magni momenti, quia 
Arift. ipfc , poftquam ip(as enumerauits 
fatetur intexta non effe enumerationem 
proríus exa&am Nosigitur maiori, qua 
poterit fieri breuitate, ré explicabi 
prout magis confonam; videbitur verita- 
tati, € Arift. intencioni , non curantes 
diftin&te referre Auctorum placita. — . 
Prima qualitatum claffis cft Habitus s 


& Dilpoütio,& per habitum A ard 


vniuer(aliser omnis qualitas fubic& 
fponensad operandum vcl patiendum, ab 
extrinfeco ei proucniés, qua t ab co fig, 
mobilis diflicuker ü.j;ideuc- - 
niat , & per diípofitioncm omnis fimili- 
tcr qualitas ab excrinfceo. prooepicnsy& 
fubic&um ad operádum, vcl patiendum 


dilponens ; qua tamenab co fit facilite 
i Aaa - 


j we 


"kl ^ — 


» 


€o6 ,  Dipfut.VIl. De Pradicam.in partic... 


mobilis ,jvndecunq; hoc tit; & ideb mein 
bta huius comb:nationisnon diftinguun- 
tur effcnrialitery fed tant accidemalitery 
& qualitas có;s vrciq; membro, & primae 

- huiusclatfis cótticiua eft qualitas pro- 
ucniens (obiecto ab extrin(eco , & illud 
ordinans ,ac pte parans ad ageridum , vel 
pátiendum,& non tantum ad fic agendi, 
vc! patiendum j fed ctiam ad (impliciter 
agendum, vel pattendum « Colligitur ex 
Scoto q. 36. predicam.$. ad 1.9. & in 2. 
d.3. q.10. $. 4d qua (tionem, & cft Ta- 
iar. lo.de Mag. Ant. And. Mir. Orbcl.& 
aliorum Scorft. in hoc pra dicam. Pro- 
bantur, & explicantur fingula ; in primis 
.n. pon lolurh qmaliratesqua ordinantur 
ad sgcndü (cd ét, quz ad y atiendum, m 
hac clatle recenfentur ab A ciít; lilc.n.po 
nit: ritudinem, qoz plane non difponit 
fifbicétum ad agendum, [cd potius ad pa- 
ticndum; crgo malé fcntiunt , qui folam 
qnalitatcrm ad opctand difponentem di. 
«unt hanc ptimam claficim conftituere « 
Secundo in hacclatie reponit tantü qua. 
Kitates aduécitias;& ab extrinfeco proue- 
niétcs,vt bené Simpl.& Albert.norarüt, 
nO a(t innatas , & ex naturali cóf itutio. 
ne [ubic&o dcbitas;quia ift ad 2.cla(se 
pétrtinecti& td manifcfté conflat ex cxé- 
pli$ ab iplo Arift. addu&is de fcicpua ; 
& victore, calidirate.& frigiditate in. ho- 
fninc;fariitate,& a gritudine ergo fallun- 
tüf , qui qualitates 1nnatas ad agendum; 
$cl patiendum difponentes in hac clafíe 
yeponünr. Tertio bicicponuntur,rófo- 
lá quaitaic ua ab cxtrinfeco pro« 
tcnientes ibie&to conf.runt fic agerc.i« 
faciliter agis, vel minus, et fort omncs 
hibitus, (al i fiaturaliter acqeifiti , fed 

— küiamy quse danr fimpl.citet agerc , vt cft 
alor in aqua , quse dar ci poffe fimplici. 
«er calcfacere , & fpecies in intelicctu y 
&ui licét a&tiurtatem non conferacin ordi 
né uo , (ecuim camen timpliciter concur- 
fit ad intcllcétionem cfliciendam «i ha- 
bitus (upcinaioralcsiuxtà cómuniorem, 
nontfolom potcttiatn 1Odant ad: opcrane 
.. xum (td ilh: confcrunt potie Gmplicicer 
an (upétnaturaliter érzo malé feu; 
titmitqui dicunt liinc cpi oam fpeciei ef 
feillarear jualicituyquie (uppouéces po» 


tentiam, illi velut coadiutantes foperad-- 
duntur ad operandum , nam neq. calor in 
aqua fupponit poteatiam ad calcfacien. 
dumynec habitus füpernaturalis in anima 
potentiam ad (upernaturaliter operaodá . 
nii forté obedientialem. Qasrto tandé y 
quia Atift. habitumhic appellat qualitas 
tem (ubic&o firmiter adherentem:id n. 
datuc inxelligiex vi ipfius ominis, 9 di- 
cit petícétam pofle(hionem,& radicatio- 
nem y fiué hzc radicatio proueniat ex . 
a&uü frequcnitatione , vt eft dc habitibus. 
acquifitis fué diuturnitate temporis » yt 
cfi de febri, que lonigiori tépore fic ethi- 
ca , fiué ex peculiari rone (übic&ti , quod 
cít alicuius qualitatis tenax , vt cft de (pe- 
cie intelligibili iníntelle&u y róne cuius 
permanéttz cócedit Doctor in 2.loc.cit« 
poffe habitum appellari , vt hic de habitu 
loquitar Arift. Ec per di(pofitionem. €. 
«ontra intelligit qualitatem: ab es aci: 
mobilem, vndecuaq; hoc prouenit, fiué | 
ex defe&u ftrequentationi , fiue : 
cx brcuitate temporis y vt febris cita trá-. 
fiens , fiué quia fub:ectum nom fic illius: 
tcnax,vt eft de fpeciebus fcnfibilibus (en-, 
fuum prafcctim extérmocum; fiue exalio. 
capite hinc manifc(ià deducitur membra 
huius cóbinationis um accidentaliter di^ 
fingui ; nam inltoc enu cadem 
qualitas in vro fübiecto dicitur; 


inalio difpotitio ; imo t - 
bitus,modà di pori É.quas, 
litatem iilam , quarerat difpofitio , (i ia 


fubie&to valdeinuslefcat, dici habitam; 
fcientiam in tyronibus di/po(iuioné vo« 
catquz in eidem proue&us fic hibicuss. 
109 Ex hoc facile tefcllituc communis 
loquédi modus Thomtt. «x D. Tho. p.2« 
q-4g«att. j cicligdautrum inne. 
ciem qualitaus per difponere beac y vcl 
malé (ubicétum, vt eti videre and QA 
plut difp.t $3 Nam vel ince de 
difpolitioüe bona , vcl mala moraliter, & 
Hoc niap., aai«quía tonc ad. liinc pecie 
fpcétarent tolain hibitus iorales,no au» 
tem incelle&tuales; rüni quia ciam 1n ge 
nere mori$ dari poicft babitus indi 
rens ncc bené , nec malé (ub»ectuai di« 
(poucnt-ex Scoto 4. d« 6: 4- 19... Vel. 


p«r ocac ,& male (ubiectuui difpouerm 
1 ; ; incl 


Ld 


pecié 





a 


Mts 
F 





Quaft III. De fpeciebas qualitatis . cur. 17. 


dntellisuntidé , «quod. conuen enter , vcl 
diícoaucnieoter ad nacuram fubie&i ilud 
allicere, namfcientía , & virtus conue 
mencer d;íponaat intclledtom , & volan- 
tiicim, ercóry & sirium diconucnicnter , 
calor conuenicnter d (ponit ig0em, d:ícó 
ucnienter aquam; Ecncque id benc dici- 
tur,quia hoc non tantum huicfpeciei có- 
uenit fed eciam ceteris, vnde datur poten 
tianaiuralis bene, vcl malé difponens 
fübicctum,nam falubritas bene difponit, 
infalubritas malé , tic etià. 10 tercia fpecie 
quzdam qualitates bene fenfum afficiunt, 
quzdam male , imó hoc conuenit omni 
forma informanti fübie&um iuxta incli- 
mationem faz naturz , vel contta illà , ita 
«quod nequit affignariratio,cur hoc mu- 
nus bcne, vel aialé afficiendi lubiectü ma 
gis qualitatibus peimz fpeciei conueniat, 
quàm careris . Hinc ctiá rcfellitur com- 
anunis loqucndi modus co mex D. 
"Th.cit;art2.ad 3.effenualiter, & (pecifi- 
x diftinguentià babixà , & difpolitioné , 
quia habitum accipiunt. pro: qualitate ex 
m—- fua diticuker mmn na: 
icut eftícientia quia fpeciem fumic 
ab obie&o ncccario, à caníanecctla- 
ria producitur f. demonftratione, idco 
"firmiteibarcec in intellectu eiiam vnico 
a&uacqat(ra ob ncccilitatem, S euiden- 
tiam cáuíz; difpoiitionem veró accipiupt 
pro qualizate ex (ua natura leuiter: haié- 
te in [ubicéto,iicur eit opinio, qui quia 
fpeciem (amit ab obiecto conungena, & 
hibet pro: caufa argum. ntum probabile 
folum;:dcó facile potett ab intcllcéta di- 
ucili . Quamu;s. n. f(umendo 10 hoc fenfa 
habitum , &-dpo(itionem cffentialicer 
& (pecificé anter fe diftinguantur , vt pa- 
'tets tamen fumendo hibirum ,. & difpo- 
fit;onem pro qualttate quacunquz. ratio- 
ne mobilier , vclimmobiiiret inharente 
Tübiccto, Lue 1d fic cx natura (ua, buc.» 


^fubiceti , Guc cx parce tcmporis aui fre- 


quentatione acum , vt (unit Ariit, pla- 
né inhoc feníu accidentaliter tanium di- 
ues ca ur ex ers e ms 
vara io uis , & dilpofiuonis 
Mes iara Tatar. cit. : 

110Sccunda qualitacum cla(fis e(t na- 
turalis povcatia; óc impocentia , vbi vc 


607 


notant Do&ot q.36.cit. $. .4 1 tertiam 
qusflionem, & Scotia (apraci.pot-n- 
tia,& impotenua famunturfandamceo:a- 
liter pro qualitacibus ablolutisnats £an- 
darc relationes potentie, &. impotcatiar, 
& pro facultatib:s (abie&to innat;s ; e'q; 
ex fua maurali conftitutione debitis, pcc 
quod excluduntur fpecies Angelicazeft 
,n.fiut Angeiis cógenite ab iniao creatio - 
nis eorum: adbuc tamen pertineat ad pri- 
mam qaalitacis [peciem, quia non etanz 
cis dcbite ex naturali eorum conftitu- 
tione, vt hic natat Q:bcl, Et per tfacuka- 
aes ianatas huius fpecici, non folum in» 
telligiatur. qualitates illae, qua fübie 
naturaliter d-bitz, && congsnite co 
ri illi c agere, facilitec.i vcl di flicol- 
ter» verumetiam, quz daot fimpliciter 
agere; vt calor 1a ignesfrigus in agaajgrae 
uitasin graui y legitas in Ici , calor.n, e(t 
potencia calcfadtiug igais , fcigas ique 
&c. cum hoc tamen d;(crimine, vtinotae 
uimus 1; p» Init:cum Doctor: 2. di 16sq- 
vn..P. & Scocdittisomnibus io hoc pradi- 
€ain.quod nó oinesfacultates innate, Sc 
Anitura dat ad (impliciter agendum.as 
hic ccponuntur ,q«ia ncc potéuz anime, 
nec paíliones propriz ad: hoc fpcctanz 
pradicams fed rani ü yirtutesaCtiuz, jud 
a (uis (ubsectisTuot ccabrcr di (Linde sha* 
bilitates vero , vcl inhabilitates naturales 
ad ytendüm butulmodi ficultatibus à na- 
turca datis, liue realiter à [ubiedtis di(tin- 
éris fiue ydenuficaris, pectant io vniuer 
fumad hanc [peciem 5 i ic explicandi 
(unt Sotus, i Scociltz, cum inquiuot im 
hac fecunda (pecie collocari tantum. fa 
cilitates,& difficultates natucalesad vtea 


dum facultatibus inpais , no autem iplag- 


natiuas racultaccs; per hoc.n. volunt taa- 
tum fignificare folas praedictas babilita- 
tess& imbabilicates vcedi f£ coliacbus. ia- 
nius vojuec(alier in hic fpecie reponi; s 


non autem volüt excludere omncs proce - 


fus ficultarcsipnatas d natara ditas ad 
fimpliciter agendua fed ilias vani, uge 
«um (ubicétis realiter idenificantur , & 
4n hoc Jcniu.a9s quoque locuti fumus 1. 
p-Init.irac. 1.c.6.(ecuti co.nusé lo quen- 


di nioduin *5couftarum. Ex quo conttat. 
k.lli cos, qui dicunt hanc (ceundam (gge ^ 


Aaà 4. ciem 


"d 


$o$ 


Difp. V1. De Predicantentisin partic. ^ 


£ie m cíle tantum earom qualitatum; quz — Amic.trac. 16.difp.3.q. 3. dub.g« 


per fe primó date funt ad fimpliciter ope 
fandum,vt Suarez d fp.z.lcc. 4«— 

111. Per naturale iguur potet intel- 
ligirur qualitas innata , qua fimpliciter, 
cl facile fubie&tum ea praeditum agit 
vel refiflit contrario ; per mataralem ve- 
rÓ impotentiam vtique non incelligicuc 
dcfe&tus,& priuatio potentias tic. n. qua- 
litas non£oret » vt-docct Doétor loc. cit. 
án przdicam. in fol.ad 2. quztt. 3-(ed vt 
ait Do&or ibidem, fignificat modü qua. 
lita'is,fecandum quod ila ett principium 
difficulter agendi, vel faciliter patiendi, 
vndc non tantum fumi d.bet pro facul- 
tate debili& imbeciili agendi, & retifté- 
di, vt pa(Iim Ex, ofitorcs accipiunt, fcd 
ttiam pro qual;tate pofitiué rerardaate, 
& impediente fubicctum ab a&ione , vcl 
efi (tentia, neque hoc cít alienum ab A- 
tiit wt aiunt quamplures, przíertim Sua- 
tez dilp.4 1. Met.íec.g yxe rietelatie cu- 
dus affert cxemplü non conf.rt vllo mo- 
do (ubicéto poientiam-refittendrconita 
€ijs,imó pottus formaliter oppoutdi prae 
fac ced acnfübiectuméacile ad paucn- 
dum à contrariospariter moll;ties non cft 
potentia retittendidiuilioni , nec perte- 
€» ncc mperée&ta , Icd porius eft quali - 
tas reddens fubicétum facile poficiue, vt 
diuitionem patiatur. Hoc aucem interctt 
ánterhos duos «/0dos acc picnd! ;natura- 
dem impotét &, quod ti accipiatur primo 
todo.non diftin2uitur á naturali »oten- 
tía fpecificé, & etl'entialiter, quia inhoc 
Afeníu (ignificat virrutem dobilem,& ia- 
becillem ad egendum ,vel refi tendum , 
«bi natatalis potentia bgnilicar virtutem 
»Salidam,& forie, vnde fic non dífierunt, 
mili ficut petfc&Ga & imperfcéta poienria 
ántra cac dem fpeciem; atin fecundomo 

. do fumaturynempe pro ate patiendi 
-aliqu;d facile,vel retardante-(ubicétü ab 
,a& onc , vt n quibuídam c(t naturalis 
quadam 4«(idia , & inervia yel votaliter 
Riskeoce ab aliqua actione,quo modo 
&oxius humor in oculo dicitur naturalis 
ámpotentiaa1 videndüs fic-naturalis 4m- 
potcatia cíícntialiter , & fpccificéa na- 
— potentia differt, & impotentiam in 
bocíen(u cona Suarez cuam admittit 
v SK xac 


* 


112. Tecaaqualicatü cla(fis e(t paffia, 


& patlbilisqualitas , in cuius deligna- 


tione maior cft difficultas, qu: m in dua- 


busprzcedentibus , (cd relictis alioruas 
placitis,Doétor q. 36. prdicam. cit. ad. 


4: qua(t. inquit , quódi(ta tertia fpecies 
cootlituitur per. comparationem quali» 
tatis ad (üb:e&tum natum alterari fecun- 
dum eam velad se(um;cui infert pa(fio- 
ncm, (i pramo modo de(tgnetur. hzc fpe» 
cies , tunc ad cam Ipe&tabunt difpofirio- 
nes maicriam przparanics pro. receptios 
ne formz (abftantial;s, at ti conftituacoe 
(ecix!o-modo, quod magis vider ad in- 
tcatiónem Ai itt.accedere , tunc difpofis 
tiones imatcriam plz paràtes ad primam 
fpeciem redigi debent quia diximus. ip^ 
(am conflit per qualitatem , non tanti 
di(poncatem fubicéótum ad agendum , vt 
XOitcr putatur, (cd etiam ad patiendum 
& recipiendü,detignanda igitur erit hac 
tertia (peciesad meniem Aritl- per ordi- 
ncm «d (cofum, quatenus ov nis. qualitas 
buius tpeciei vel paílioneg cffic in fen 


Áu wtontionalem , nam color vilum , fa- ' 


por guttum;fonus audi:um, calor, & tri» 
gustaétum,odor olfad'ummoucnr,& at 
ficiupt, vnde.non ponuntur qualitates a» 
€tiuz hic, ai(i in ordine ad actionem im- 
tcnuonalem , «cl quía efficitur ex aliqua 

5 lcu imtenuonali immutarione 
ipius fenfüs , vt ribedo ex verecundia, 
€1 timore pallor, vcl quia tandem per (e 
ett paffio afficieos animam , vt [unt 0me 
ncs /ffcdus qui appellátur pa (ones aps 
peus fentitiui,irayamor,od:uas,&c. hz 
-n. paffionesad h nc (peciem percent , 
vt lign/ficat Arilt. in extus & notat Do- 
&or quol.13.Cc. vbi etiam (ubdit ; non 
taniun pafliones appetitus (enliuui , fed 
etiam inicelle&iui ad hanc [peciem pof- 
fc , ac debcreteduci , & quód Arift. hic 
mentioaem teci expreísé de patlionibus 
corp ralibus , & hanc fpeciem defigoa- 


uit in o; dine ad (cníum , quia iftz (unt - 


qualitates -huius (pecie. mamfeitiores » 

Hinccollige Poncium hic dip. | 6.0.2. 

4-20. 29 nec ad menicm Scoti,oec A- 

rif.bené cittinguere qualitates hu:us gcc- 

ti& fpccicrà qualitaubus pruna, & d 
! 


ipi pape -- 


ntc alie 








Quieft. TIT. Be fpeciebus qualituit edi /699 


dz, qued ilia fom fcnfbilcs sétu externo, 
Tz autcemnon . Nam in bac ictcia(pecic 
Ari(. ponit amorem,& odium;qua nós&t 
qualitates fepfibiles fenfu externo , & 10 
prima,& fecunda ponit calorem, & frigus 
(licet fub diverfa rationc)quz tunt quali- 
tatcs lenfibiles fenfu externo . 

113 Ex quoauté capite, &.quo ps&o 
inter fe differant mébra huius combima- 
tionis,ait Doé&tor 2.d. 13.9.vn.$ De feci 
do per paffibilé qualitatem intelligi »jsà 
qualitatem fenfibilem, per paffionévció 
inteliigi fpeciem, fcu intentionem ipáus 
qualitatis fenfibilis; qz expofitio , c(to 
vera fit , non tamen omninó ad mentem 
Aci ft. ipfe namq; per paffibilem qualita- 
tem iniclligit Ham , qua firmiter, & di 
fubie&o inbaret , (cu qua in fübic&to fe 
habct jer modum permanenti , vt ruber 
prouen:cos ex ngturali complexr'onc, per 
| veró illamyquae de facili tran» 
it , vt rubor idem cx. verecundia proces 
'dens ,' ex Quo conflat membra combina- 
tionis huiusron nifr accidentalitec dif. 
fcri e; cum quia Aríftipte (rgnificat pat- 
'fiorem in. paffibilem qualitatem. (ofie 
tiarfi ey fi cx alquoace denti , aut alio 
medo im fubicéo perícueranter n anest; 
'tü qu'a vbi eft idem formalis cfleótus in 
fpecies ncn potlunt diueríge caulas 10 fpe- 
Cic aflignari , quod imsx:imé verü cft de 
"qualitatibus , nam qua eundem ctfcétum 
ds alcai vatz iom caufare , cedé Ipecie 
qual tates (unt, fcd calicer fe babent pal- 
fio , acpatfibiiis:ualiras ,rubedo .n. & 
! mnt. 6ué did permanesni:fiué citó cà 
fcant, zqualiter habcnr rubeum quid , vcl 
pallium efficere, ac aenominare pro ié- 
€, quo fubicéto inbzrent , nimirü vel 
n effe quieto , & permancnter,, vclin fie- 
ri, & tranícunter, qua de caufa ait Arilt, 
verecündum potius dici debere ciubuii- 
'fe;quà rubcum «cflcctum efie. Neq, huic 
'obitat, g denr aliqua qualitates ex. va- 
tura fua pcricucranies im fobicáis , à aliz 
fuapte n.tura iranlcunic$,vt lun.en& o- 
nus in acre, & cx bcc capite ábinuice dif- 
ferre etsetialicer, Sicut.n. in primal pecie 
Aritt.non fümit babr.amy aif, c(iuene 
pro qualicatibus ex natura iua mob;libus, 
«climmobilious à iubicào ; ted. pronia- 


fcué pro qualitate quomodocunq; mobi- 
li, vcl 1n 4mobik in fabicéto y ita In hzc 
tertia (pccie pec pa(lionen , & pallib 4c 
qualitatem intelíigic fenübiles qualitates 
quacunq; citionc mcbiles , vcliemob:- 
Ics à (übicéto , vt conítat ex exemplis ab 
iplo Atift. allacis 

114. Quatta claffiseft forma, & fizu- 
fa,vbi per formá nÓ intelligit cuid ab 1p- 
fa gura diftinctum, vcl bi quid dittinG 
intell:git, hoc nequit eife ; niti accidenta.- 


liter diltinGum pet aliquod nempé acci- 


d€s fieurz lupersdditum,q) figuram ipsa 
Rer arch vel deforme $ er Bert. 
inquit figutam d:c?, qux afficit quantita- 
tem;,& forman dici pulchrirudincm , vel 
deformits tem ; quem dicendi modü Suas 
rez amplcétitor explicans. pulchritudi- 
ncm per concemitaatiam colorum ; vel 
erunt accidentaliter di füin&ta ex diucrfi- 
tatc fubic&lorum, vt figura d:catur in ar- 
tificialibus.forma in naturalibus, vcl figu 
ra. tribuatur rebusinanimatir, forma aní 
matis iuxtà varios dicendi modosExpo- 
fivorom de hacic.. Hoc vnam nobis (uf- 
ficia, 9 cmnes diftingoentes formam à 
figura,nó nifi accidencaliter dift inguüt , 


vno excepto Auer(a, qui q. 20.[c&t.4. tot 


qualitates ad harc fpeciem reducit fub 
membro forma , vt necctlarió agnofcere 
debeat inier. ea diftin&tioné efkcntialein, 
ad fot mam fiquidem reducit omnes quas 
litaies ncn opcrattuas, & non fenlibiles , 
& nominatimaétus omncs v cales séfuü 
extcinorum;,qp fané on;ninó nouitaté fae 
pit abiq; vllo jiocíus fü4dau;étoscü actus 
omncs vitulcs, tam exicini, d. ntecni ad 
primam , vel tertiam fpecicmcómod;us 
tcduci | offiat, vt dicciius ait. le. 
Cótinunur autem bac quarta (pecieg 
qualitatis cx ordinc quem dicunt adipuie 
€cm , & ctiam ii ordine ad locui partes 
ciuídeu corporis figura. n. di. jut modus 
sra afficiens, quatenus x erio moe 
o tcrminatam , vade alia eis figura Cir» 
cularis, alia angularis j quia (91065 hu us 
inuicem corparata alio i: odo c babent 
fiualiter,q partes:llius; binc dicebamus 
1. p» Inft. cum Oibel, poiic in 1€ figurata 
tria conbideratis ipfam 4; «m Baucoa.as 


yt lignum, 2« quanit«teun €;u5 I ,vel uc 


2 


Sls Ne "TS TR 


"€16 


3. tandem ipfammet terminatione, vcl di- 
fpotitonem quantitatis, wt cft rectitudo, 
€oruiias,criangularo , & hec eft, qc di- 
&ilolet forma, & f'gura hanc ;uattà (pe- 
/&tem cont tiucas; Hnc ce&té ibrieus de- 
ducebamus cum Do&ore 4.d. 1.9.1.5. & 
d. 12.4.4. 1. qualitatcs hu us quare (pe- 
€ici non cífe proprie aualitatcs3;quod ét 
hic adnotant Tatar. Mayr. & alij Scoti- 
ftz cit.quia pot us quid relacinü dicunt, 
figura .n. vltrà quantitatem ( ait Doctor 
cit.) non dicit, nifi relationem termino- 
. Tum ir.c'udcntium partes ad feinuicé ; di- 
cuntor ramen qualitates,quia habent mo- 
dum dcnominandi, vel przdicandi qua- 
- Jitatis, quitenus modo quodam abfoluio 
puedicantor.non in nuante ordinem ad 
aliud,co.n. ipfo , gpiliquid dicitur. fimi- 
Je,z quale, diucrium; &c. illico infinua- 
tur ordo ad ;liud , «t dum aliquid dicitur 
rectum curaum,triangulatum, nullus cec 
1e exprimitur ordo ad aliud , qua. etiam 
de cala (an t;s , & zgriiudo , deformi- 
-£2a5, & pulchritudó qualitates dicuntur ; 
quia neinpé modum przdicandi , & de- 
nominandi: qualitatis habent, cum tamcn 
in (c cclationem y yz relationes inpor- 
tent ,vc notat De&or quol. 1 8.T. 
11$ Figura igitur proprié pertinct ad 
rzdicamcatci Sus, vt hic aduertit Tat. 
iem tomé intelligendum eft dc figura po- 
fuiué accepta ; quia fi priuatiué umatur , 
non dicit , nifi terminationem quandam 
Amrinfccam magnitudinis, que ml. pofi- 
tiuum addit vltia illam: (cd priuauoncm 
folum vlterioris exrentionis ,.quo.(en- 
* fü dc figura locutus. videtur Auctor. (cx 
] princip. dum ait, quod artifex facic figu- 
k ^ süincifionis nil addendo ; (cd pouus ic- 
P -moucndo , & in hoc feníu figura non .di- 
* ftinguitur realiter à rc figataca,nec ab ea 
fcp»taripotefl, nec cft in alio pradicam. 
- ab ca,ita notauit Tromb.7. Met. q.3. ad 
Jsprin. Sed adhuc .de figura ponti. é ac 
: "wr -i Sagem ditlmguere, «uod yna cít 
f intrinícca , q«a. funda in pofitione de 
* genere quanutais, & im ordine , qué ier- 
dunt jnu;cem partcs intoto , alia. cxirine 
*feca , qua fundatur in pofitionc de gc ne- 


ae lius, ia orduic, quem inuicem Ira. 


ho e 


"Difp, VII. De Pradicamentis in panic. 


terminatam linealiter, vel fuper ficialiter:: gant partesin loco,quz diftin&io tradi — 


V" -4 


torà Tatar.z.Ehyf;q.1 dub.3. & colig: - 
tur ex Scoto 4.d.10.). 1.6. Dico ergo, vhi. * 
vult corpus Chr'ftiin Sacramento ,1-ét.— 
caieac figura fecundi genenss , idh ic ta-. - 
mcn illam priorem retinercs4 »itenus c 
put non efl immediaié vnica cum pedes 
fed mediantibas alijs partibus ;qur ordo 
parcium ;n toto videtar vcigque aliquam 
fi guram conftituere , cum ergo. d.cimus 
figuram proprié. pertinere ad prz dicam. 
Sius,lermo praefertim ett de figura pofi- 
tiua extrinfeca: hanc eandem dittindtioné 
fgure hic etiam Recétores agaofcunt  , 
mutatis tamen: terminis , nam ; gurà ex« 
trinfecam vocant marhciaàaricam, tein 
ufecam veró appellant phyticam. Sed Di». 
ces, Aritt, poft4uam poluit figurauá fi 
hac fpecie,remouet ftam deo(um,rarü, — 
afperü ,& lene; vtpote pertinentia ad ge- 
nus (itus,fignum cuidens fizuram de mé- 
-te Arilt.ad litum non fpe&tare; tum qu'a. 
- domus in vacuo figuram retineret, vb. ui 
nullus adeffet locus , fcu fuperficies E 
biens. Refp.Mavr.paffu 42. potius dirit- 
fe rarum ,& deníum ad jtgdicam. fitus - 
fpe&are, quàm se&um , & curumm, quia. «- 
illa magis cxpriimunt.& praeferunt pot. 
tiones de generc fitus,qua i(ta,vt fere ip. 
fa nomina oftendunt , vnde figurze magis 
fi gnificantur per age mea cu 
mus veró in vacuo; vel haberet folam fi- 
gutam jnrrinfecam , vel e tam exrriníe- 
.cam in ordine ad [patium imaginar um ; 
vidcatur Tar.loc. cit.przfíctcm 1. Phyf. 
116 Quaics,an figura (it modus fo- 
lius quantitatis , vel an ctiam connaeniat 
alijs-tebus inaterialibus? 1 homitlz ne» 
gantes in fubftaotia, & abjs rebus mate- 
tialibus pluralitatem partium, & omnem. 
. proríus | excenfionem. anreccdenter. ad. — 
quantitate. , confcquenrer dicunt figu- 
rà cifeioodü folasquantitatis. Scoc tta: 


vccÓ,qui plaralitate'n partum ,acetiam.——— 


otdincun earum ad. nuicem agnofcuot ia 


fubilantia materiali aateccdérer ad quas —— 


Aateq.aliquam «quoque er &isuram coa» * 
cedere ienentu: , alum inirinlccam, cx 


«ocnim inquaecratercía)at figurass, ——— 


quia partcs quantitatis fünr exten(e , ore 
dina, & proprijs teziniais terminar y 
- cx - 1 ex : 


























LI nw 


CNENCS v2 


eX to namque definitur figura qualitas y 
vel relatio refültaps eX terminatione, » 
partium quantitatis, ergo h etiam par- 
tes labftantiz: materialis, cuiuslibet al- 
terius accidentis materialis habent quan- 
titate fecla(a ordinationem , extenfio- 
nem, & teriminacionem propriam y plané 


- ex illis iliqua teíultabit figura, & Gc no- 


bifctm defendic. Blanc. difp. 12. fedt. 9. 
& tenet Amic. q. f. dub. 4.19. vlterius 
fubftantia marcriali tribuit. etiam citrá 
quahtitatem figaram cxcrinfecam , quia 
etia nobrfcum concedit effe capacem 
rhodi fitus citrà uantrtatem j quare coa- 
cludit figuram , quocumque modo fuma» 
tur;conuenire cuicunque rei mátcriali , 
& don foli quantitati , Verum quia com- 
mufiitet dicitar figara modus quantita- 
tís,imo inter affe&iones eius cónumera- 
tuc, vt vidimus q. przced. dicendum eft , 
quod licéc figura iricrinifeca poffit, & de- 
bcat cuicírque rei materiali conuenire ob 
tationem allatà pro Scotittis; figura came 
exttinfeca poni debet modas quantitatis 
propfius, & racio eft quia licet (ubftátia 
materialis poffit effe in loco diuiüibili- 
tet (eclu(aqnan:itate , atque ideo funda- 
re in (üis partibus pofitionem de gencre. 
fitüsadliuc tamen partes illa: poffunt 1n- 
uicem rararaliter pererratí yat fi zuratio 
exirin(écz, & fitualis impenetrauionem: 
| uya ncceffarió poftulat, & in ea fun. 
aur, faa .n. tali penetratione coufar- 
duntur, & cotmi(centur partes innicem 
juanium ad locum;atque ideó figura /li - 
(uat '& cxtriníeca cuane(cit folaiatrin- 
feca cemanente,quia ex commixtione | 5» 
& contu(ione partiü in loco non deftrui 
tur ordo earum inter (e; at vbi et quan- 
titas, ibi necetlarló reperitur impeactra- 
tiopartium , nec naturaliter poteít oppo- 
fina euenire, atque ideo tacurali necef- 
fitate ad ipíam quantitatem fequicur fi- 
güta extrinfcca ; qua nece(fitate not fe- 
quituf ad altas res materiales ; rationa- 


bilitet ergo dicemus figuram extrinfe- 
cam «iE propram quant;tatis cali mo- 
do,vt do cetens rebus mate- 


rialibus cóGueire nequeat » 
| 2o anis ou s 


- 


"ac "» jJ " "UE e 


Quaft: LIT. De fpeciebus qualitatis. eAp)1T-— 1T 


ARTICVLVS HL: 


"An prafata diuifío fit fuffciens ,cr ve- 
ré generis in fpecies - 


n7 Voad primà& quaiti parté licet 
dicere poffemus nom enumetaf 

fehic Arif: adamuffim omncs qtüalitatis 
fpecics,fed magis famofas, vt ait Do&or 
.36.cit przdicam.in refol.q.6.qy amni - 
feíté infinuauit Arift.ipfe,dum pott ex« 
plicarioné quartz (pecierait, C7 fortaf- 
$ V pirteae alg apparét qualitatis modi , 
fed qui maxim dicuntur, [un: bistacaen 
quía aliquatenus ampliando fpecies ab 


iplo afgnatas commodé omnes qualitas 


tes reducuntat ad illas , diuifio prafata $ 
vclut idonca,& fufficiens eft amplccten: 
da;ltoc autem probibimus , non quidem 
inquirendo fufficientiam sliquaim, quas 
oftendatur neceffitas illius quatctoarij 
numcri , vt faciunt quamplares , cum.n. 
illa diuifto non tit omnino exacta, & ab- 


foluta,nulla talis affigaari potc(t, fed re«- 


cenfendo qualicates omnes, que aliquam 
difficulratem videntur ingerere, & often- 
6cndo omnts poffe aliquo modo redu- 
ci ad vnam, vel alteram illarum fpecieci, 
- la prins afferri folet dubitatio de pul« 
chritudine , ac deformitate, z2citudi 
ac fanitate,quz non videntur reduci pof* 
fe ad aliquam illatitm quaraot (pecierü $ 
& (i-dicatarad 4«educi, vt innait Do&. 
cit.quol. 18. Loppoaitur (t atim,q quali« 
tates quati. fpeciei non füfcipiuat ma- 
gis, & minus, bene ramen pulchram, :& 
deforme, zzgrum,& fanum, Varíasad hoc 
folutionesaffert Amic.tra& 16.3. 5;art« 


1,breuiter tamen dicendum eft illanon - 


cífe iimplices catitates , fed aggregatazas 
potius ex dider(is , vt bene bic Burleus 
adno:auit ,& tenent Fonfec:Suar.& alij y 
pulchritudo .n. eft quid aggregatum ex 


colore , & debita eiembroram propor« - 
tione,zritudo, & fanitas ex debita, vel: 


indebita humorum temperie, eotamen.a 
fenfu, quo dicuntur quilitates, reduci de- 
bent ad 4.(pcciem jvc docec Doctor loc. 


étr, & q.illa 36. prope finem, vbi ét füb« 


dit n0n negaiic Arift. ab omnibus«quali- 

tatibus quaru (pecici faicipere magis , 

& minus, (ed a quibuídam -— me 
athe. 


612 


Mathematicis ; poffant ctiam pertinere 
ad pr. mam fpeciem , vel fecundam fani- 
ta5,& xc gritudo ,quarenus valide vel de- 
biliter di(ponunt ad opera exerccada , 
zum in hoc fení(u Arift. ca rcceafuit ia. 
prima fpccie,& ctiam in fccunda , iuxtà 
quod (alubritas , & infalubcitas fünt ia- 
matz, vel acquifitar . 

118 Sccüdo dubitatar de a&tibus intel 
Ic&us,& volütatis,cü.n. huiu(inodi a&us. 
mon int opcratiui, vcl caufatiui y fed. po- 
ziustermini actionum. potentiarum illa- 
rum,vt fusé probat Doctor qol. 1 3. hac 
rationc nor vidcntur poffe reduci ad pri- 
mam, vel. fecundam fpcciem,in quib.col- 
locari folent qualitates aliquam a&iui- 
tatcm habentes ; ad tertiam licàc reduci 
: ac iret fenfitiui » non tamcn intel- 

&iui,. quiere (pirituales. funt , genus 
autem tertz fpeciei eftqualicas fenfibi- 
Ls,ad-quariam tandem coní(tat non. pof- 
fc rcduci Variasquoque foludioncsre- 
fertad hoc Amic. cit. fed breuiter cum: 
Scor.quok 13. € c. ducendum pofle com- 
modé reducradprimam, vel tertiam fpe- 
cicm, poffunt ad primam-redaci fub di. 
fpatitione, licét .n- per ipfosnihil caufa- 
n poffit vt per a&ionem prod.étiuam y 
ora ipfi non funt a& iones. productiuz 

d terarni potius tal.um a&ionum;pof" 
funt es velat APYSax Quo y & ra- 
topr endialiquid caufareynempe, » 
babita , hoc mem dicimus habitum. 
, nr fcequétatie actibus, vt.cx rationi 

: prodecendi, vt notat Do&or 1.d.3- 
s. m fine , pollunt etiam. commodius 

iuc reduci ad terram fpeciem fub. pat- 
fdionc,vt diximus 1.p. Foft/i pracisé con- 
Aüdereniur , vt termintoperati per actio- 
Rcs intellc&tiuas , & cune negandum cít 
qualitatem (cnfibilem etfe adequatum 
genus illius verti a fpeciei, Aritt.veró de 
MNsraptum mentionem feci(le velut ma- 
t fcftioribus ; quomodo autem intclli- 
gendus (ie Arift. dum ro. Ethic. e. 5. nc- 
gat operationes virtutis e(le qualitates , 
explicat bene Doctorloc.cit- ^ 

319 Demücf di&ficulas dc qualitatib, 
fupernaturalibust fant fides, (pos, cha- 
; ditas , lumen gloriz ,charaéter ; qui por 
. &juzdam Sacragienta impriwigut, dc pà 


Difs. VH. De Pradicameniris partic; .. 


—À 


non videtur ad qaam iftarü. fpecierü re* 
duci debcát; imà nec videntur pofle fub 
hoc przdicameoto reponi (i n. ex Ari(- 
10. Met.tex.vlt.corruptibile , & incorru« 
pribile differunt genere , tanro magis nas 
turalc, & (upernaturale. Reip. Dot. 4.d. 
6-q. 19. M. etia qualitates (upecnaturales | 
oiao debere in hoc przdicamento repo- 
ni , quia illis veré conuenit ratio generica. 
qualitatis neq; [apernaturalitas poc. eas. 
extrahere ab hoc prz dicam. , quia natu- 
ralitas,& (upernaturalitas nó fant condi- 
tionés,nili per cóparationc ad agens , ta- 
lis aüt cópatatio nó variat aliquid quan- 
tum ad effein generc, quia responitur. in 
genere sr fuà propria quidditaté formae 
I&circüícripta relatione ad.agens, dictum: 
veró Plulofophi explicat de genere phy- 
fico, vc diximus q. 1. huius di(p. ar. 1. [A 
quidem qualitatü fapernaturalium maxi 
ma pacs pertinent ad primamfpceciea, & 
xaeleriimenamerarz concinentur fab ha: 
Le éode fides (pes, charitas, vocatur ha. , 
bitus theologici,ac ét ipfumlumen glorie 
habitus-dici (olet ;Soliveftaliquadifficule  — 
tas de Ci esAueríaloc.cit. reducit — 
ad 4. Ípecié , quatenus eft figura quedam: 
fpiritualisanimá contingens , & Chri(to 
cóGigurans,fed hoc reijcit Do&-ibid. ga 
nihil collocatur in gencre per proprieta 
tes i ifta chacadte- 


cit i 
ris in anima , alioquin X ps-effet * um 
gencre fü iae Edad tup 
petra,& fi &t poflet ípecics intelligibilis 
in-h«c (pecie reponi,quia confizurat ani 
mà iplrobiedo cognito; Ait ergo Dod 

hicharaéterponaturforma ab(olutue —— — 
(de hoc.n. eftihiproblemmicus) pote ——— 
infccüda (pecie Feponi, aria doe N 
tentia q nfupernaturalis ; ve| mclius — 
inprimafubbabiru ,quiaeftdedifficilé — — 
mobilis » & cít aliquo dodo difpoürior 
ad bene agendum, falcim remota , & im» 
píeda vt declarat fub lit. P. et é& aliquo — 
mó praeuia difpofitio in aja ad graciam ige 
róne receptiui ett forma prior 
finc qua nó reciperetur forma pofterior 
cx pacto diuino , ob hzc igitur munera 
optimé reduci. ari m cna (pecié. 
»20 Circa alterá quarti parce, ett fcté 


MM d 


2 


T" 









c6is opin 





i» 
9 


MÀ 


Quafi. LLL. dn hat diifio fà fufetens, eer... 615 


18 generis in fpecies » ita pa(fim Thomi- 
fiz .Scousaüt q.illa 36. predicam.quá- 
uis $. 4d omne: iflas modum doceat de- 
fendendi hanc communem opin. ;abío- 
luté tamé in przcedétbus docet,ficut i& 
in 4. loc. cit, N.nó effe reuera diuitionem 
gencrisin (jecies per differentias, fed po 
tius per quofdam modos diuerfos,qui ei- 
dcm pror(us qualitati cépetere potlunt , 
atquc ideó fentit effe porius diui(ionem 
fübie&i io accidentia , & hecett cois o- 
'pinio Scotift. in hoc predicam. Tarar. 
o.de Mag. Otbcl. Rocc. Ant. And .Ma- 
it. palT. 4 2. Fabri 5. Met.dilp. 16. Zerb.ib. 
q.1 $.& aliorum in 4. d.6.q. 10. probatur 
aüt tü Arift.au&oritare;qui xradita qua- 
litatis diuifione in has 4. combimationes, 
inquit jillos efle diuerfos modos qualita. 
tis; tümrónc , quia nequit res vnius fpe- 
€ici cifential: ter tran(ire ad aliam fpecie, 
fcc fimul fub pluribus fpeciebus effen- 
zialiter cóciaeri at eadem qualitas ad pla 
rcs qualitatis clatles attinet , quia calor 
in aqua pertinet ad primi (pecié;in igne 
ad (ccundam,vt virtus naturalis cius , in- 
quantam caufat paffionéin. fenfu actus , 
pertinet ad rertiam, e alli funt diuerfi 
modi accidentalis qua 
differentia eifenciales, & Faber ait: hanc 
fuifle opinionem anciquorum interpres: 
tum Autfor.& przfecim Albert, ^-^ 
Refp. Thomiflz concedédo eidé 'qua-- 
litati cQucnire potle oés rationes forma- 
les fpecicrum illarum, negant tn inde fe- 
qui,quod fpecics cfentialiter diucr(as nó 
conitituát;quia bené potet cadé res ma- 
tcrialiter ptincre ad diuetías fpecies fub. 
diucriis ronibus formalibus,quas habet , 
imó ad diuerfa przdicamenta, vt conttat 
dc a&ione,& pà (fione, quz cum fit eadé 
entitas realis motus , eflicruat ti diuería 
predicamentà pp rationes tormales di- 
ner(as.Hac «à cctpófio explofa eft difp. 
ptzced.q.2. vbi oftendimus reale diftin- 
Gionem pradicamcatorum, qdz do&ri- 
-. icdaderuie pinu fi ice diui- 
o podatur gencris in fpecies plane jftz 
fpecies poni deben realiter dittingta, & 
non táptum formaliter fcu róne; Ec quj- 
de incapibileeit;'qüo cadem cniütas. ca. 
"oris poffit ede die is [pecicbus c(sé- 


-" a 


itus, nonautem: 


ualiter, cum vnaresnonnifi (üb vai fpe- 
cic eílentiali contineri queat ; Nec iuuat 
&iccre boc eucnire beneficio diaerfarum 
Formalitatum;hoc .n. elt,gp im pugnatur, 
non pole candem tem fub eodé generc 
€on titu: fimul & femel (ub diuertis f[pe- 
cicbus cí(lentialiter. 4 quia vnius entitatis 
ynà tantü eít. etfentalis conttirutio fab 
€odé gencre,& oppolitüafferere eft ma- 
nifettus error ia Metaph.nó ergo pt ea- 
dé res cfle (ub dincríisipecieb. nifiacci- 
.dentaliteriuxta diuer(as formaliates illi 
&ontingentcs,quod fi ira intelligant T 
miítz iam à nobis non diffentiunr. 

121 Suarez proinde d. 42. Mer.fec. 4. 
poftquam & ipfereiecir alla.à Thomift. 
folationem,refpoadet re vera vnam rem 

pon nili in vna fpecie effeatiali conítitui 
poífe, adhuc ramen pofle ín al;js coniti- 
tui accidenraliter,& fic ia propolito vna 
qualitas erit in. vna tantum illaram fpes 
cierü eflentialiter , poterit tf effc in alijs 
accidentaliter jf illi cótingat fecundarió , 
& pcr accidenseszercere muacta aliarum 
fpecierum; Et fic ét refpódéj lkecétiores 
Thomiftz fatentes illà vererum Thomi« 
ftatem do&trini e(Te proríus erroneá. in 
Metapb. vnde Io.de S. Th.q.18.ar.2.- ait 
nullam qualitatem effe, nifi in vnacantá 
fpecie cífentiali , fed accidentaliter poffe 
elfe inalia , quzná aucem fit formalitag y 
que illi afferc fpeciem effencialé , & qui 
accidente, ait id iudicandü e(Te , vel ex 
effe&ibus qualitatigpuca (i videamus se 
PS vnà formaliraté inueniri in vna qua- 
itate,vtincalore effe cerminü alteratios 
nis, aliá non femper , hatc fecupda (pecie 
accidentalem prebcbir;vel ex peincipijss 
À quibus caufatur qualitas; (i videlicet ex 
illis ord matur ad a&ionc, vel patlionem, 
conuenieotià vel dif conuenientiam natu 
ra , &c.tüpc «m. id eric Mine Y Won 
vcró inquit, tas cl! per fe ordin 
ta ad tri EDU S yeiesieni e [ubttans 
tig f, velillam Verücens ia fei vcl in 
ordine ad operation£ , non otdinar: auc & 
ad duos effe&tus tribu&dos aque primó.y 
Ícd ad vnü tantam ;, & non niu (ccundas 
rió, & concomnantec ad alcetam ,, acque 
idcó ex cffc&u primario attendcadü cí - 
fc tpeciem eflentialea) qualitas , & ex 


AES 
614 
, &cundarió. accidentalem . 

Sed licét tota hzc do&rina admitti 
poffit,tà (i bene ponderemus fotmalita- 
tes ; quz ponantur con(tituere. quatuor 
affignatas fpccies , videbimus , & qué 
sépericontra Io.de S. Th. & equé primó 
contra Suarez eidem qualitau conueni- 
re poffc,& fi hoc nóinuenitur in omnib. 
qualitatibus inueniri tamé pót in aliqui- 
bus, erit fufficiens inditiü has non cfle 
differentias cffentiales; qp aüt hoc ita fity 
probatur eodem exemplo caloris, illi.n. 
femper conuenit effe immutatiuü fenfus 
ta&us cffe principiü naturale calcfacien- 
di, & male, vcl bene difponere fubic&tü, 
fi fitin aqua, veligne,ergo erit zqué pri- 
mo in omnibus iilis tribus fpecicbus , ac 
effentialiter, fic ctiam per fe, & zqué pri 
tó ordinatur calor ad calcfaciendum,& 
immutandü (enfüm ta&us , vcl faltim ad 
bunc effc&ü non ordinatur per accidés ; 
ergo erit cflentialiter in fecüda, & tertia 
fpecie ; item licét accidat calori e(le inia 
aqua,tam fiue fit in aqua,fiue in ignes 
qué per fe ,& jjrimó ordinatur ad calcfa- 
Ciendd, ergo ex hoc capite faltim cílen- 
sialiter erit in prima , & fccunda fpecie , 
prarfiat ergo dicere formahitates, qua po 
nuntur illas cla(ies qualita conftituere, 
efie potius diuctfos modos accidentales , 
quàm vetas, ac pec fe differentias , atque 
ita przfatam diuifioné cfe potius (übie- 
&i m accidentia,quàá generis in [pécies; 
qui veró vellet oppofitum tueri vtatur 
via,uàm docct Do6.loc.cit. qux plane 
mclior c(t illa,qua|procedunt Thomifta. 

121 Sed dices, o€srenétur admurrere 
przdicanié ü qualitatis, boc cft, g, hic 
affiguatur ab Arift, at pradicaméum cft 
cootdinatio ex (iipremo genere , & (uüb- 
ordiaatis (peciebus, ergo-cü genus huius 

po ab Aiift. per ha 
um,& potentii, & ilé qualitate, 

& figuram,veré hzc eiit. fpecies illius. 
Accedit, [quód qualitas cffentialiter prz- 
dicatur dc habiti dc natural: potentia, 
& de paffione , & non nifi vx fuperius de 

eriori, ergo vere funt fpecies, 

, Refp. neg. confeq. nam in affignan- 
disfpeciebus pradicam. in Logica (atis 


1s 
cáftat Aritt , (curi (uiffc cómunem lo. 


Difp. VII. De Predicamentisin partie; - , » 
quédi modum tunc temporisyid patet ia 


przdicam. quantitatis ex quztt. prac. &c 
ét in hoc przdicam. przíertim quoad 4.. 
fpecié quz certé nonnifi sf dici fpe&at 


ad hoc prz dicam.mirü ergo etle non de- 


bet (i genuinas (pecies nó affi gnauit ,nec 
genus diuilit per proprias differentias . 
Ad Conf. neg.confeg. nà animal 


ris, & tamé nó funt (pecies animalis; Vcl 
melius ad vttüg; dicatur,re vera Arif.al i 
quas veras fpeeics a(fignaffe hu:us genc- 
ristales .n. vtique funt babitus , & natu- 


ralis potétiay& pa ffibilis qualitas (ed nó 


aflignaffe veras , ac proprias differentias 
huius generis diuiliuas ; & illarü fpecie- 
rum conftitutiuas, (ed potius nodos ac- 
cidentalcs eidé fpecici conuenire valen- 
tes,& inhoc fenfu dicimus veras fpecies 
nó alli gna(Te ; alia quz dam Icuiorismo« 
menti cócra hoc obijcit Suarez cit. quz 


foluuntur ex dictis vel tj libet, foluta vi- 


deri poflunt apud Fabr. cit. —. 
115 hogas,qüo ergo 
vt efict diuo emi, infpecies? Refp, 


Mair.pa(l.42.qnem fequitur Amc.hic q. 


vlt. debere diuidi , ficuc (ubítanua diui- 
debatur in ípiritnalem,& corporaie, cor» 
poralis in fenfibilem, & infenübilé , (cn« 
fibilis in vifibilem,& ipuilibilem , vitibi- 
lis vt color in difgregatiuum ,& congre- 

atiud, vt unt allcdo,& nigredo, & hzc 
in fua indiuidua, Dices,quo hz poffunt 
cíie diffcrentiz qualitatis, li funt fübftan 
tiz cum diuerforum genetü diuer(e fint 
diffcrentiz ex regula aoteprzdic. Refp. 
Mair.g c le, & fpirizuale dicuntur 
dc qualitgribus fecudü analogiam ad fub- 
ftantiam, non auté yniuocé, & idcó non 
funt cz dem differ&iz quidditatiue ; vult 
dicere, gy licet ezdem videantur diffcr&- 
tiz,re ramen vera non (untezdem , quia 
circumfcribunt nobis differentias penitus 
diucrías,quia aia cft e(fentia fubftantig, 
alia qual;tatis, vt notauimus dilp . prec. 
q.vlt.io vniüer(um dc omnibus illis gene 
ribus, quae per 
tur diuidi -5 vide Mair. loc. cit, vbi circa 
hoc alias mouct di flicultates yifu dignas; 


Nemo autcm miretur, fi brevibus huius — — 
pradicaméu ftiuéturam expedimus, c. — 
" tanen | T. 
* 


de Pee . 
tro,& Paulo predicatur per modü genc- 


deberet diuidi , 


easdem differentias viden-, 


e 


LA — T 


4 
: 
» 
« 









b." 


Éuofl IIT. "De pooprietatib. qualtate &Aj.IT..— 6x 


tamen eius amplitudo fit maxima, & eius 
cognitio cuià magis neceffaria, quà alio- 
rum,quia non tancum confert ad natura. 
Iem philofophiam;(ed ét ad moralé , nec 
non ad Theologiam ipfam; id namq; fe- 
cimus;quia (pecierum eius exacta cogni- 
tio pendet ex peculiaribus (cientijs;prz- 
fertim vcró ex lib.de Anim. de gener. & 
corrup.ag etiá ex Morali , vnde coníulto 
hic dimittimus multiplicem diuitionem 
qualitatü, & pra'ertim habituum intcl- 
lc&us,& voluntatis, quam hic inferunt 
quamplures , huiufmodi .n diuifiones 
cómodius tradentur fingulz in (uis locis, 


ARTICVLVS IV. 


MAffetliones, D attributa qualitatis de- 
clarantur. 


114 yjRima qualitatisaffe&io eft ha- 

D bere cótrariü, illique cóuenit tá 
in concreto quá in abftra&tostrigidum.n. 
contrariatur calido, & frigiditas calidi- 
tati, albam nigro , & albedo nigredini 5 
Cum autemconrrarietas ponitur qualita- 
tis aff-&tio , rion (umitur intoto rigore ; 
quia in hoc fenfü primis duntaxat conue- 
nit qualitatibus , qua: ab eodem fubiecto 
feinuicé pellunt a&tione propria,fed ab- 
foloté fumitur pro repugnantia duarum 
formarum magis inter fe pugnantiü, quá 
«um tertio, & ab codem cói fobicCro fe 
formaliter expellentiü , fineid fiat a&tio- 
nc propria,fiue a&tione alteríus, alio-juin 
iuftitia, & iniuttitia, albedo, & nigredo 


-€oniraria nom bene dicerentur, eum non 


fc expellant à fubicéte adtionc propria ; 
fcd folum a&ione (uarum caufarü, quod 
bene hic adnotauit Tatar.$. Quarto feié 
dum.Neque dicas contrarietate fie füm- 
pram non pofle dici qualitatis affectio - 
ncm;quia cópctit ét formis fubftanciali- 
bus , quz formaliter ab codem fübieéto 
fe pellunt inuicem abf.;; a&ione propria. 
Hoc n. atiumpium eft prorfus falfum , 
vt diximus q. 7. huius[dif p.ar:.v1t.nà for- 
ma fubftantialis abioluté loqueudo non 
excludit determinatam formam à fübic- 


- €&o,nec magis hác, quàm illam. (qua de- 


terminata rcpüguantia ad veram contra- 


dieatemexigkur, qua cit qualitaus af- 


fcio ,vt dicemus difj.9. q. 1.att. 1.) fed 
aque excludit omnem difparatà , & cam 
quacü.jue éodem modo incompo flibilis 
cft, & idcó contrarietas (ümpta pro hae 
determinata repugnantia imer duas for» 
mas circa idé (ubiectum propria eft qua. 
litati ; & illi foli conaenit, licét .n. tribui 
folcat etiam actioni ,& paílioni , id toc 
fit ratione qualitatum contrariarum , ad 
quas terminantur, lic etiam dicirur re- 
lationibus conuenire,vt poftea dicemus. 
12 $ Sed dubiücfl;an in hoc séíu có- 
petat omni (0à in primo feníu certü c& 
folis primis quataor qualitatibus conue- 
nirc) Arift. negatiné refpondet , quia in 
coloribus medijs talis & contrarietas nà 
reperitur,non.n. pallidum viridicontra- 
riatur: Nihilominus hecaffe&io ita vs 
intclligi,vt competat omni qualitati,fi ly 
ómui diflribuit pto secius finznlo- 
rumyinuen ti .n. potett hzc contrarietas 
in prima fpecie. mter plurimos hab:tus 5 
& di[potitiones inueniri potcft in fecua- 
da,famendo prafettim naturakm im 
ténà pro pofitiua incptitudine ad aliqu 


actionem , fic in oculo qualitas facilitans.. 
"vfum potentiz vifiug contratia crit hue 


mori moxio illum pofitiué impedientisdc 
tertia nemo dabitat; demum prout quar- 
ta fpceics fpe&at ad hoc pradicamentü ;, 
ét inca potett affisnari contrarietas alie 
uainiet fanitaté, & e sritud.oé, formo» 
fitatem, & dcformitatem, quo fenía di-. 
cebat D. Aug.in Ench. c. 17. nullus ci- 
bus, aut potus fimul dukis eft ,.& amae- 
rus , nullum corpus fiiul vbi album , ibi 
& mgrum , nutlá (imal vbi deforme , ibi 
formofüro : Imó céinegauit coleres mc- 
d:os habere contrarietatem , iatelligit n& 
haberc talem , qualis cft inter extremos 
alioqui ex maioti , vcl minori extremo 
rum participatione bene potcft medius 
€olor cxuiemo comtrariati , fic viride die 
citur albo contrariari ,inquascum inclu- 
dit aliquid nigredims , id; celligiur ex 
Arift. 5. -hyf. c. 1- itaque medij colores 
non rationc (ui , fcd ratione extremorü 
qua formaliter, vel verius vitaliter có- 
tinent bonc proprietate pactieiparc pof- 
; circa quam noncit ampliusimmo- 
yandum ; 9a cius períccta intelligenuia 
ya» 


* 


] 
! 
| 





» . .* o9 92" 
&16.— Difg.VII. De Tradicamentis,im parti. 
] TUR dez 
ndet e& dicendis infra difp. 9. cit. q- 1« eretur magis , vel 1 calot ,'alioqui 
^s 1. de oppolitionc contraria y ibi náq» dere ipfa non eff ambigendilocus veré — 
€x profetto hanc oppofirionem ex plica -.n. ip(a forrha,qua cft ix fübie&o , (u(ci- 
bin us,contrariorumq. definitionem , & | pitmagi & minus ; & idco vnum calidi 
dpcriemus,qualis,& quanta fit difüiantia, dicitor magis calidum alio , quia habet. 
quz dici folet inter contraria veríari.; infe mags intenfum calorem y imó t in 
hoc folutti cft bicaduertendum, qualitas ab (Erato folerbus dicere magis, vel mi» 
tcs quasdá vtigs nullü habere cótrarioms mus incéfam caliditatemsitavt magis , ve 
pam ncc lutné,nec fpecies feníibiles , nec minuscadatíüpra lantudinem: graduum ——— 
intclligibilescontrarium aliquod habents indiidualium , nonautemimnediatefü — — 
atque idc diimus poflc. dici hamc pro- pta quidditaié imabílra&ofigmificatamy — 
prietatem competere omni qualitati filY qua imi indiüifibili confiftit.IKeCté igitur — — 
otmhi dil ribuat pro gcnerib. (ingulorumy ar. 1. huius qu&fi.eficntiam qualitatis eX» 
non autem pro degils gencrüme | — plicabatnus per. liabete partes ititenio; 
126 Sccüdaqualitatisaffcótio eft,fu- — ni$;tum quia per hoc euidétet diftngui- 
fcipere magis, & minusfenintédi &te-— tar quátisate' cuiusefkmntiaexplicatur — 
sini, vna.n.qualitascft imrenlioralit.s, — per habere parte$extentionis ;tum quia — — 
vynàm calidum magis calidum alio , «ma hec proptietas cft ita qualitaci p ipe pe 
habct plares gradus caloris, quà ilud,& vt nallo fenfualijscóuemrepoflio mf p — — 
idé;ndiucerlotéporemodo magis modÓ — ipfam , & nulla poffit qualitas aí ly 
irizascalidum;& hec proprietasefle ni» — qué ipfam rion participet; gi.n-aiü: Tho 
inicüm intenbbilé ; & remiffibilé fecun- mitasiatclle&um,& rola gus. 
dom gradus indiuiduales lora a. eft ita — itatcs, nec tamcn magis , & min M 
qualitatiadzquata, vcillifoli competat, — perc,eft proríus fal(um, quia vcinlb. de. — 
& onini & (caper; illi quidem folicope- — Amim.dicemus cx Scoto 1« d.16.q. Wü. - 
iit, quia érfi relatioties aliqua» ité actio y fant potentia: cum ipfa ania, (ubl 
& pellioymagis, & minus fufciperc dicane realiter idem,don autem qualitates deie7— 
tar, hoc planécisconuctit depcndenter  cumda fpeciesyt ipfi,opinantut e. 
à qualitate, fuper qua fondantur illt r7 —. 127 Vltima affe io, qu£ er qualitatt 
lanoncs, & ad quam terminatur inrdü jn quarto dodo euenire UI 
a&tio, X pa(fio; conuctit etiarn onini, nà siti cam aliquid fimile , v 
citó Ait. vidcatur hanc negare Pgur$ .catür, .quanutat 
AMathematicis quartz fpeciei , 1d tamen. le, vcl inzquale,& co ori 
os contüirbare non dcbetytum quia qua — hacpropricta$ explicandavenityjuo CX« — 
ponuntur ip quatta f[.ccic, non iunt vera plicata fuit illa in quantate, qp nempé 
qualtates ; uim quia vt norat Doctor q* fecundi dicat tón& fandamencalem, nam. 
6.pr£dicam.in fine,nc. €t omnib. qua- fotmalés& fimile, ac di(fimile acciptame 
itaribus quartz (peciei cam proprictaté — tur, vt dicumt aptitadinem,non a&am;& 
cnc fauitnam pulchriiudo, & delermt- demum ficut.ibi diccbamus. mqualita y - 
tas(anuas, &gritudo fofcipiunt magis, & inzqdalitatc (ami pofle pdicamentali- 
d minus. imo & figuris Matlicmarcis tet, uálcédércr, tic ét in ppoüto dicia: 
&tiam in aliquo fenfu conacnire potcft s. musde timilicadine,& didimditcudiac, E- 
quia vná Jineá dicimus ellc magis rcétam;  máqyarple (umátur, & abfolute pto qua 
vcl cdtuam alia,compctittàdeinséegzer , .cüque coueniiétiayvcl di(caucniétia, vt aes 
rácfó Arifl.dicarnon conucnite qua^  cipifoletiricói modo loquéd:, vuiqué i 
]iati rn acftraéto 5 quia non dicimus vnà ct propriü qualitatis [ed pec omnta tere 
albedinem ellc magts albediné alia $ hoc . vagatur,duas-n« relationes dicimus f 
tantum fpe£&tat ad icodutn loquédi ,qui1 . les, vt dua$ paternitatcs;filiaciopé vel 
«um. per abflracta nomina denotentur —.& paterniraté dilimiles,& tic de 
quidditaies, & ell coa eium copfiftàt .fi prefsé,ac determinaié fuinantut, 
1p máiailbil:, non benc in abflraéto di- .. ilo tanum pradicámento repeti 


























































—^ 


—- ^" .» 


Tow qal 


"ww p 


ICM KEW NP We quM CP a v 


TN 


AM us 
t 


6:17 


DISPVTA TIO OCTAV A: 
De Predicamentis Refpetlinis . 


Eqs of] "Pradicamenta abfoluta fequitur Trattatio dev 


Giuis; e 


j| quia Relationum in Tbilofopbia frequétifimus eft vjus,nil enim 





P| frequeniius babent inore Tbilofopbi , quam boc referri ad illud , 
| materiam nempà ad formás atiionem, Cr. pa(fianem pro formali 
eam dicererclationemyC"c.ideó de Relatione int 
Di[putationé,que quamuis re veraad Meta 


abic infituimus 
[icum pert ineat s 


ficut C" exalda rratlatio aliorum Pradicamétorum; perfetía ta- 


men, € abfoluta cognitio relationis potius , quam aliorum rradicamentorum in 


Logica e$i anticipan 


da ob' relationum neceffitatem ad "Pbilofopbiam tradendanz 


praefertim iss totarelatiomibus [catet ; non igitur bac tratlatioad Me- 


n differenda 
0, 


uit quia ignorata relationis matura, vix efl poffibilis ad pbi 


phiam ingrefins fed blc in Logica ex profeJo tradédas prout munc ageredimur, 


QVAESTIO L 


uid fit Relatio realis, Cr quotuplex , 
ybi difcrimen a(fignatur interpra- 
dicamentalem , C tran» — 
fcendentalem -.— 


[: Voad primam quzfiti parté 
Relatio fectidom fm enl 
prz cifam, fiuc fit realis, fiue 
rationis, definitar, quod fic 
vatio formalis, qua vnum vefpicit aliud, 
& 1.p.Inft.tra&. 1. c. 7. diximns in qua- 
cung; relatione tria confiderari dcbere , 
fuübicct&.f.fcu fundamentum,quod rcfr- 
tur, rationcm fupdandi,per d rcferiar, & 
terminum, ad c refertur, hzc nimirü 
mia cermunrur ;n bmilitudine Petri ad 
Paultm in albedinc, nà Fetrus relatus cft 
fübicctum,feu fundamentum relationis , 
Paulus eft terminus, albedo demum c(t 
ratio ipfam fundandi,quz eriam fuo mo- 
doin rclation:bus rations interuemiunt 
fe qua re inira Q. 4. «xa&ior erit fermo) 
fed quia de relacionibusiationis facis di- 
&um cft dilp.3 & 4. bic folem efl fermo 
de relatione reali , & nquirimusquid.fit y 
uaué conditions ad. ipíam requirantur. 
ft autemy vt ibi diximus, quz cx.fit in 
rcbus , vel faltim cxiftére poteft feclufo 
quocunque opere imiclle&us, ita quod fuü 
e(Te non cíF (uum intcliig) , vt cft in rcla- 
tionibus rations, vnde ibidé dicebamus 
tres con ditiopcs seguiti ad relationcin 
Logica . 


eant ; : a mt ter 
Spem 


 realé ex Scoto 1.d.3 1. q-vn.$. 4d qu&ft- 


& quol.6. LI. Prima cft , quod extrema 
eius (int realia , ita quod 1n ratione fun. 
i inandi ab intelle&a nom 


lin&ta , quia idem ad feipfum realiter 
referri non poteft. Tertia tandem, quod 
a&um cóparatinum intclie&tus;qua con 
ACH Id Compl dip Je qtii 
videre omplut. difp. 14. quzft. 
Meindyin 7. Met. fe&t.9. & alios; ad 
rum tamen cít,hic potius prefüpponi de- 
bere, quàm probari, quia cxacta earum 
cognitio pendet ompinó cx infra diccn- 
disde fübic&ko ; & termino relationis - 
Hinc relatio rationis à contra dicitur il- 
la, quz non eft à parte rei inter duo ex- 
tema (edeis aduenit per operationem 
intelle&us ; folet tamen M 
pellari relatio rationis aliqua vera 
tio có przcis?, quia dcficit ei aliqua pre» 
dictarum conditionum; vt notat hic Ta-« 
tar. ex $co.quol. 13. N. talierclatio efts 
diflinttio matctiz à primatione ,& 
ucr(aliter entis à non ente , quia hzc non 
difiingountur per folam fi&ionem ncftráy 
(ed véré à parte. rci adhuc tamen illa re- 
latio diftin&icnis dicitur rationis, quia. 
non eft ad terminum pofirinnm , & rea- 
Jem, & hoc ipfum contingit in multis 
alijs relationibus. : 

2 Quoadalicram quefiti partem;pre« 

Bbb cipua 








$c 


$18 


Cipua rclatíonis diuifio efl in przd:camé-- 
talem, & tranfcendentalé, inter quas non. 
idemab omnibus affignatur d:ícrimen. 
Aliqui pofucrunt difcrimen cx parte ter- 
tnin: , quia przdicamentalis requirit ter» 
minumrealem,& realiter cxiflcnrem, & 
à fundamento realiter diftin&üs vnde (u- 
pradicta tres càditiones cóitcr tradi fo- 
lent de rclatione przdicamentali ; at rcla- 
tio traní(cendens nó neceflarió petit ter- 
minum realem; vt conftat de coguitione 
entis rationis, & priuationis ; nec realiter 
exiflentem, vt conftat dc fcientia, & po- 


tétia rcípe&tu obie&ti: pollibilis ; nec rca- 


liter diftinQtü , vt patct in fcientia diuina 
1e (pe&u císetiz inter qua efd relatio trà. 
fcendens,non tam € realis diftin&tio . Ce- 
terum licet fit verü illastres conditioncs. 


etíc praecipue rclationis pradicaq.éralis, 


^ tamen negari nequit, quin ét (uo modo 


copctant relauionitranfcendenti , quia & | 
ipta relatio realiscft, non rónis; & quidé. 


(ccanda conditio , q». fi fit; inter extrema. ict.c.7. de ente; & ctf 


qngno modo realiter di ftin&a, zqué nc-- 
a cfl ad vrranque ;. quia effe nequit 
tcípcGtus realis, fiue predicamétalis, $uc- 


* wanícendenseiufdem ad (cipfum  nà rc- 


" fpicicntia; & tendentia. neccffario cft ad: 
aliud alioquin idé dici. poflet: fibi ipü ze» 


quale, & funile; & quoad lioc nulla pror- 


| fusafierti potef diparitas. inter relatio 


tedicamentalem; & traf cendentalé ,, | 
um elt fcientiam diuinà tra: 


 Kcédentaliter referti ad diuinam e(sctia,. 


auillo-modo à patte rci actualiter. diftin- 


TT ^ 


 ueniuntur in relatione tran(cendétali , qn: 
eft:a&ualis, & nonaptitudibalistantum ,. . 
nam vilio intuititia.crcata-dioit tranfcea- 
dent2lé ordinem: ad: obiectum aétu: cxi- 
iens; orcario pafíTlua.ad Deum , & deoift 
1dipsüconflatde vnione, actione, & paf- 
fionc,qva per.adaer(arios relationcsim- 
portant tranfcendemalcs , & intelligi nc- 
queunt finc- exccemis.realibus: a&ta. exis 
flentibus, ergo ex patte termin: hac. ca- 
ioncidiftingui nequcütrelaiio pra dica- 
mentalis, & tonlcendeps adaquaté,quia 
telatianes«ranicendentesactuaics rcquie 


Difj. IIT. De Predicam. GefpetHiuis- $ 


mat relationes fecundum etie, Prob. aísüz- 1 

vt ciusobicótum , prz(ertim in fententia. ptumsquia effentia relationis efteffc cd, —— 
D —. ergo diftinguere relationes wanfcenden-- — 

. , f&enteattributa abeflentia; Imódmóío- t 

' Yum liac: conditio, fcd ét alig interdü in-- rcillas, 

quatenus relationes; fed penes aliquam. 


















runt terminum realem. a&u exiflentem 7 
& (i interd nonrequirunt, hoc cis con- 
uenit; quatenus funt relationes aptitudi- 
nalcs, non tranfcendentcs.. 

3. [dcircó Thomiflz alio modo colli- 
guo diftiné&ionem harum relationum ex. 
parte termini, in boc nimirü (eníu , quód. 
relatio ptadicamentalis teípicit terminü. 
fub rone puri termini , nullu munus cxer-- 
cendo circa illum , ed omnino gratis; at. 
tran(cendentalisnon refpicit iptum om- 
ninó gratis, & vt puré terminum, fed ali- 
quid cfficiédo circa ipfum, vel .f. produ- - 
cendo ipfum, vel amando, vcl cogaoícen-- 
do;vel vniendo,vel recipiendo, velactuá-- — 
do,&c.exquofir,w terminus harürela-. ——— 
tionum nonpüréterminus vocetur, (ed. — — 
obie&um,fubiectum, principium,vclali- — 
quo alio nominc iuxta diaerfitatem mu- — 
neris, quod circa cü relatio cxercet j ita: , 
NE d Me * Mes hic. ci ^ 
S. Th. Mafius, & alij Tho, camCa- .—— 

j.deeme&elfentag rpfequun-.— 





tur Fonfec. -Met.c.1 5. q.1. (eda suat — 
di(p.47. Met. fc& 4. Conimb.hicq: re — 


» 






Amic.q.1.dub.3.ar. 1. & alij; xb 
Verüm hoc difcrimen optime refellit P^ ——— 
Faber $.Met.difp.10.c. 1namdicere,g» — — 
rclationes tranícendentales refpicianta-. — 
liudjnon vt purum cit dcfiruee 
toa UE E 


hii 





ionemrelariomis ,quamtameninipfis. — 
agnolcinprafertim Suatez, cumillas po-- 


cs.à przdicamentalibuspenes aliud, — 
quam. penesad, non cít diftinguercillas,, — 


aliam differentiam extraneam,&c accide-- — ^ 
talem ,. Tum quia ét liocniodo poffemus; — — 
iplasrelationes predicamentalesinter(e: — — 
diftinguere,vt patermitatcm à fimilitudi--— 





nc ».quia paternitaseft ad filium ;. vt, eft: 
foppot itum viens; nmilitudó ad albumy. 
vt fiogulare naturgaccidentalis, Tü quia- 
dilcorrendo: per omnes: relationcs ttan-- 
fcendentales, patet ,quod omneilladige: — — 
refpiciut y vaique vt cecminum refpicr , 
vcconfiat decreationequainomnifens — — 
1cntia. creata Deum refpicit Ls 1 
nz 


eld 


V -—Á  ROS"-DEUEp———-m8Bnt—n———R———SEE. 


v ? e X " : x us RN : p. ws ». T 
— Quafi. T. De Relatione Pradicam. eT lfenl. o€19 


dentaliter,& tamen relpicit Deum,vt pu- 


sé terminum , quia creatüra nullum mu- 


mus exercet circa Deum. Tum quia é con- 
tra relatio paternitatis ín omni fententia 
eft predicameutalis , & tamen parer ali. 
quid cfficit circa filium,cum illud produ. 
cat. Tum tandem quia illud (peciale ma- 
nus ; quod ponitur rclatio cranfcendens 
circa (um terminum exercere , dici pot 
aliud reipfa noa cífe , quàm ipfum refpi- 
cere tali, vebtali modo v.g.in vnione vnü 
'exttemum alteri coniungere cft vnionem 
tefpicere illud extremum tali modo f. 
coniungendo, in a&u reprzfeatare obic- 
Gum cít, illad refpicere tali modo .f. re 
pra(emando, quz diucrfitates etià inac- 
niuptur in relationibus przdicamentali- 
bus iuxta diucrfitatem modorum , quib.is 
fuos rc(p;ciunt terminos, (imilitudo.n.di- 
citur aflimilare, qualitas adzequarc;(ec- 
uitus fubijccre,&c. Atq; ideó bene inquit 
Acriag difp.12. fed. 4. ninquam capere 
potuiffe, quid velint fignificare Auctores 
cir. per hec , quod cfl refpicere , vt purd 
terminum,& non vt puré terminum; quia 
nulla relatio , (iac pra dicamentalis , ftae 
tran(cendens ex zali re(picientia. ponit 
aliquid in teriiíno, fed (olum extrinfecé 
illum denominant tcrminum,vndc omnes 
illum refpiciunt, vt puré terminum. 

4 Al] pro:nde diftinguunt has relatto- 
ncscx parte fundamenti, ita quod relatio 
tranfcendens cft illa, quz ita eft de effen- 
tia (übie& , vt tic ill;adzquaré identifi- 
«ata', & eilentialiter , vade ctiam proue. 
nit, vt fine illa neque effe , neque inielligi 
po (fi, v.g.relatio a&us ad fuumobiectü , 
vnionis ad terminü , creatarz ad Deum, 
potétiz ad a&us poffibiles, &c. pradica- 
reniaiis veró cft illa, qu& fubie&o meré 
accidit, & ab co (cparari pót,vt paternitas 
à Petro , (imiitudo ab albo ,ita Hurt.di- 
fput.1 $. Met. (cct. 1. Ouuicd.controu. ro. 
Mert. punc. 1. Arriag.cit.& Recécores paf 
fim, qui '9És conuzniuat in hoc , g relatio 
tranfícédencalis fit de (lentia fundaméc. 
Scd hoc quoque difcrimen infringiar ex 
dicédis q-(eq. vbi ex. ;pteffo oftendeaius 
nulià pror(us relatione, ércranfcende nca 
lm, poni potfe de eifentia ab(oluci ; imà 
h»c manifctlà ingoluere contrad;ctioa€ . 


Alij diftinguunt has r latioaes ex par- 






te vrriufque nempe tecmini, & fundamea- 
tij& inquiunt predicamentalem illam e(- 
(e, cuius toram effe:e& ad. aliud (e hibz- 


r€ cx 2. definitione vaditaab Aritl, c. ad 
aliquid; traáfcendentalem vero, cuius to» . 
tum effe non ctt (ojum adaliad , fea non - 
eft (olum re(pe&tiuum , (ed partim ab(os 
lutam,patticd ce(pectiauim, vade nonfos 


lü gerit munis refiendi, fedetiam adus — | 
nus ab(oluta n ex parte fundamenti, v&€ ——— 


fcientia v.g. non tatum rofert intelle&tü- 
ad venit: eft rnunus celatiuam , fed ét 
illum qaalificats ess cft munus abfolu- 
tum. Ate:tam q. (eq. conftabit implicare 


entitatem perfeynam, quzclfentialitee — 


partim fit abíolutay & ad fe; partim rcla- 
tía1, X ad al.ud,quiatanc contrad;ctoría 
vcrificarenrac de ea,quod sth candzm fuá 
roaém formale , quatalis eftjeifet ad (e; 
& nonad (c, ad aliud, & nonad aliud, - 

$ Scorittz vcrà alia procedunt via, 
'docent.n. illas celationes e(Te cranícen- 
dentalcs, quz pec plara vagantur. gezd:- 
catnena , qualis e relatio crcarürz ad 
Deam, pradicamentales veto , qui (pez 
ciale contlitaant predicamentum, vc pa- 
ternitas,(imilicudo, Xc.ita Tat. & Fab. 
loc c t. & Lichec.2.d.1.q. $. $ "Nwncfol- — 
uend 1,qui proinde aduertant n9 0moem 
relationei (andamento realiter ideacifi- 
€atam ede ccanfcenidentalein, n23; € con- 
tta omae rraafceadentalem etf (abic- 
cto realiter eandem ;. fundaatac autein 
in dicto Do&oris 1.d.1. q-5. in fol. ad 1. 
prin. vbi ex eo docet creacioaem elfe ce« 
lationem tranícendencem, quia conuenit 
enti , antequam in genera delcendar, & 
ommce , quo4 conuenit enct in tali prioci- 
zate,cít canícendens , & non eft alicuius 
determinati genetis , vt ipfe prius docuit 
1.d.8.4:4. N.& O.fequuatur plures exte 
ri, vnde f'olet.liic q. 1:non vocat relatio 
nes traafcendentales,nifi eas, quz ita (ane 
comauncs , vt prediceatar de. placib'is 
przdicamcatis, fic ctiain loquituc Suarez 
difp.cit.fe8t. 3. mum- 105: 7 

Sed (an&, quxmais D3&. [oec cit. & &t 
1.d.19. q.1. C. hoc igaitic itü felationis 
tran[cendeatis agnodm-ric, noatadi en hoc 
dixit cie paeci(u n , & adeq iatum Gades 

Bob 2 fà; 


* 


"TC" 
. T 
tr 


s€10 Dif VAI. De Pradicam. "t IM. NN 


"ficatom cius, alioquin quamplurimz re- 
lationes rebus vnius deterininat?: przdi- 
«amenti cócs, illifq; realiter identi carae, 
vt lunt omaes aptitadines , ac peculiares 
rerum inclinationes , qua ad illud przdi- 
camenium determinate l'peGant, in quo 
rcs ille inaeniantur;ab hoc membro ex- 
cluderentur , & pradicamécales dici de 
berent, tamen falfum ett .quia pet rcla 
tionem przdicamentalem intelligi folet, 
quz quaritüconítituit przd camentü aat 
faltim vnam ex al;js fex . Coníe teat, 
quia pet hác diuifioné a juaté. diuid:- 
tut relatio realis, avt quzlibet (ub alte- 
£0 iftorum membrorum debeat ncccifa- 
£io contineri. 

-6 Vt igitur relationis tran(cendencal's 
adaquatam róncm a (fi gnemus in coxa fua 
latitudine, inucftigandum eft, in quo có- 

fiftat ró relationis przdicamentalis, hinc 
- efi. facilc erit deducere rónem tranfcédé- 
talis, quz illi opponitur ; plané Do. cit. 
2d.1.q. $. diferté docet illas cffe relatio- 
nes quescupcdien quz fuis accidunt 
fundamentis, ac projnde ab cis feparabi- 
les (unt; ergo e contra ill erunt tranfcé- 
te HÀ eis nó accidunt, (ed fant idé , 
monquidcm effentialiter (quia hoc iinpli- 
€at,vt dicemus) (cd rcaliter,fiue ifta (int 
aGuales , fiuc aptitudinales , ac proinde 
funt ab cis proríus infeparabiles. Ex qua 
doctrina colligitur ratio, quarc relationes 
prioris ordinis dicátur pra dicamentales, 
tzranfcendéiales veró ordinis poítetioris , 
uia .n.illz rebas omninó accidunt ,acci- 

it .n. huic albo effe iili fimile, Petro cf- 
fe Gilium,vcl patrem Pauli , hinc peculiare 
genus accidentis conftituere debent ; at 
Quia rclationes pofterioris ordinis, vt re- 
Jatio crcaturz ad Deum , materiz ad for- 
mi tcaa(cendüc ; X quafi peruadant ipsá 
rei entitatem, peculiare genus accidenris 
nó collituant, fed per reductioné (pe&át 
ad przdicaméta rerü quibus realiter 1dC^ 
ificaue ponuntur; quamus crgo quzdam 
aRElaciones peciali quodà titulo tranfcen- 
dentales dicantur, quia nimirum enti có- 
ueaiunt priu(qua in decé predic. deícen- 
dat, X ideó pec oia illa vagantur , adhuc 
th & iflz , & omnes aliz tundamécis rca- 
Meer idéaücaiz dicuntur ccan(cédenzatcs 


S) - 





^ 


S y 


" ? i ddbudas Aden. a ] 
cageneraliratione, quardusperidemi: — 
tat eee eh imp ipe 
dunt enritaté fundamétorum fuot itayt 


enera/im loquendo omnisrelatio tran-. 


cenden:alis (it realiter idem cum fundz- 
mento ,& é contra , & rarfus omars prie- 
dicamentalis accidat fundamento, & & 
contra,ita cx noftris a(fignauit di(ccimen 
mter has celaciones Mair,t.d. 19.q.1.ar.3* 
& Io. de Mag. hic q. 1. dub. 3. vbi dant 
talem regalam, Omnis relatio, quz nó cft 
realiter dittiactià fao fundamento , cít 
ex le tranfcendeas , quia oinais. relatio, 
quz eft dirc&é in genere relationis vel 
in aliquo aliorum fex vltimorü przdic.cft 
accidens realiter à (ao fundamento di- 
ftin&um ; relatio autem, qua eít cadem 
cum fuo fundamento , non eítaccidens 
fibi , ergo talisrelatio non erit. przdica- 
mentalis , quare relinquitur , quód erit 
tcan(cendens hzc illi ; idem [entit Zecb. 
$.Met.q. 17. $. Propter tertium, & Baí- 
fol.1.d.30. q. t.ad 5. prin. & Poncius hic. 
7 Deinde alia przcipua relationisdi- 
ai (10 tradi folet in relatonem sm efse, & 
fecundum dici ,.quam man:fefté afi gaa- 
uit Arift. c. de id aliquid, non quidem de 
ipfa relatione in ab (Ira&o , fed de relati- 
uis in concteto,& reucra hoc modo affi- 
gnari dcbet , tum quia fic eam Acift. in- 
dicauit ; tum quia ex eorum difcrimine 


ipee banc diuitioné apolicari non po€ 


e relationibus ipfis m abftra&o, fed tan- 
tum in concreto , vt alia fiac rclatiua. fe- 
cundam efse, alia (ccundü dici , quamuis 
aucem omaes huiu(modi diuiionem re- 
cipiant , non tamen omnes codem modo 
com) & cius membra difti nguunt, 
homittz cit. pucant. hanc diurfionem 
coincidere cum przcedenti , & idc rela- 
tiua $13. c(se confuadunt cum przdica- 
mentalibus,relatiua fecüdum dici cü trà- 
fcendcatalious . Sed imineritó; tum quia 
fcuftra a(fi gaaretur hzc diuiiio, vt ditin- 
&a ab illa; cam quia relatiua tranfcendé- 
tia císent.aliter depeadent à. fuis termie 
nis,& correlatiuis noa minus; d predica- 


métalia, ergo vel inagis vel eué relatua.— 


$rh efse vocari debat; tádei ti hoc veri 


ciset, ita eisentialrer refercctur creatura 
ad Dcü ; vc ala ad alatum, naim ala, vt ait 


Ad(t. 









| 
: 










! 








Quafi... De Relatione Pradicam. éovTranfeend. | 621. 


Arif. íntex.refertur ad allatum sm dici, 
Neotherici quáplures opinantur hanc 
diui onem coincidere cü d:uitione rela- 
tionis inrealem, & rationis, vnde relati- 
ua sif (fc confundunt cum telatiuis r ea- 
libus, rclaciua fecundü dici cum relariuis 
rationis ; à qua. explicatione parü differt 
aliaquam tradi: Fonf.cit. Vafq. 1.p. difp. 
173.0. 13. Conimb. bic q.1. & Faber cit. 
quod rclatiua fecundü ede (unr illa , quae 
veré à parte rei ad. aliud cefcruntur ; fiuc 
pradicamentaliter, (iue tran(cendentali- 
ter, relatiua vcró [ecundum dici;quz non 
veré, (ed vocetantum, & fecundü loqué- 
di modum referuntur ad aliud , vtala ad 
alacam, quod exemplü attulit Arift. Scd 
neutra explicatio recipi debet , non pri- 
ma; tum quia fruftra affignaretur hac 
diuiiio , velut diftin&ta à diurione in rea- 
lem, & rationis; tum quia rclationcs ro- 
nis Cópatari debent inter relationes fe- 
cundum cfic,nam füo modo non (olü di- 
cuntur ,fed ctiam funt ad aliud . Neq; fe- 
cunda;quia Arift.inter telatiua fccundum 
dici quzdam enumerat, qua veré dicunt 
relationem ad aliud ,vt fenfum, (ci&uiam, 
&c.ergo non omnia relatiua fecundü di- 
ci calia tunt fn vocem tantum, nequc hac 
rationc relatiua srh dici appellantur , fcd 
potius quia accidentaliter, ac denomina. 
tiué (unt relata ad. differentiam relati- 
uorum fecundum cfle, que (unt relatiua 
eiTentialiter , vt mox explicabimus. 
Aljexplicát illa effe relaiua fecundü 
dici, qua cii veré abfoluta iincfolü appa- 
rcntiam babent relatinorum, vnde nó di. 
cuntur relatiua, quia ordiiem dicant ad 
aliud verum, vcl fi&tum, fed porius, quia 
alia referuntur ad. ipfa ; ita (cibile dicitur 
rclatiuum ad (cientiam , non quia ordiné 
aliquem habcat ad (cientia,(ed quia fcien - 
tia refertur ad ipfum fcibile; relatiua vero 
fecundum effe illa vocant, qua habent re- 
i ad aliud vcram , vel f: é&am. Sed 
hgc potius ett explicatio alterius diuitio- 
nisyqua relatiua diuidi (olent in mutua, & 
non mutua, vt illa dican.ur, qua adicuice 
rcciprocé reférunur reali relatione , ifta 
vetb non ; Ícd vnum dicitur ad aliud re- 
ferr1y quatenus illud ad ipsü retcrcur, (eu 
r1erinat rclotoncm alterius. cxiremi » 
* c Logica, 


Accedit Ariftor, non fcibile, fed ipfam 
fcientiam, neq; fenübile, (ed (eníum in- 
ter relatiua connumerati, ergo przdicta 
explicatio non eft, ad Arift. mentem . 

8 Melius ergo lic diftinguuntur;ac ad 
Aritt.mencem , g relatiua [ecandum effe 
fint illa, qua süc effentialiter relatiua ita 
vt corug ctientia fit ad aliud (e babereg 
telatiua veró fecundum dici,qua relatiua 
$üt accidéntaliter tantü,& denominatiués 


' formaliter veró , & effencialiter (unt abs 


foluta ; ita exponunt oés Scotiftz hic Io. 
de Mag. Orbel. Tatar. Mair. loc. cit. Baf- 


fol. 1.d.36.q.1 art.1. in fine, qua de cauía " 


Do&ot q. 16.przdicam.hac vocat zqui- 
uocé relatiaa; & colligitur hoc difcrimen 
ex ipío Ariít.qui prima definitione com 
ple&ens relatiua oia fecundü dici multa 
enumerat abtoluta partes fübftantiz ; vt 
manus, caput; &c. habitum»fen(um,fcien 
tiam;quz plané ad alia [pectant pra. dica- 
menta , neque in hoc reponi poflunt , nifi 
denominatiué , quatenusnempe relatio- 
ncs aliquas fundat, eo modo; quo Petrus 
albus sm albedinem denominatimé ponit 
in przdic. qnalitatis ; at fecunda definie 
tione explicans fola relariua fecundü effe 
enumerat duplum, & dimidiü, mclius, & 
pe us, & alia buiufmodi, quz plane omn 
nia sip corü etienua ad aliud referuntur, 
u" nihil prater ordiné ad aliud de ipfis 
t 


maliter acceptis intelligere poffimuss 


fic pater refertur ad filium  feruus ad do- 
minü , quia fub rónc patris aliud intelli« 
gere nequimus ; nifi quod ad filiü refer- 
turjlicét fundamétaliter,& cónotatiué ea 
róne,qua accidens cocrerg eft, (abictum 
infinuct; & hanc esplicationem videtur 
fequi Tolet, cit. Vnum tamcn circa hoc 
Doéct.aducttit quo]. 13.ad 1: princ. & cü 
co Tatar. hic not. 2. ncccílarium eíle ad 
relatiuum sm dici , quod importet abíoe 
lutum , & relationem (ub eodem noinine 
annexá,quod paet in ipío nomine fciene 
tig,quod impofitü eft.nó folum ad fignis 
ficandá qualitatem intellectui inbzreaté 
verum ét cclationem ad. obic&tum fci 

illi annexam, & totum hoc aggregati fi» 
gnificaiur per illud nomen, licét «ni prie 
matió,& aliud fecundatio ; idem patet de 
nomine manus, capitis, & aliarum paru 
' S Bbb 3 14 


FE EB Rida, 


€21 
fubftátiz,dc quib. exéplificat Arift. qua- 
re^res omncs abíolutz per nomenabío. 
Jutum importatz relatiua fccundum di« 
€i noh erunt , &fi actualiter relauonem 
aliquam fundarent, fed (olum quàdo de- 
fiznàtar nomine non purcabíoluto , fed 
€órnotante relationem ad aliud . Dc bac 
diuifione fuse agunt Auerfa jus. Logs 
fcét. 3. Amic. trac. 15- q. 1. dub. 2. vbi 
alios inutiles modos rcfetunt ; qui fadle 
ex dictis rcfel'untur . : 


Qv &STIO IL 
Qualis, Cr quanta. fit identites relatio- 
, man tran|cendentalium cum rebus. 
| 9 'Y) Elationes tranfcendentales cü ree 
' bus idétificari diximus q«praced, 
imó ex hoc capite aufpicati (amus diícrie 
tocn carü à przdicamécalibus;vt aüt ma- 


gis cluccat affignatü difcrimen,& ipfana 


tura rclationü :ranfcédenialiüs quaerimus 
in przfenti qualis, & quàáia fit talis1den- 
títàs; vt «n. ibi innuimus , Thomiítz , ac 
Wcotherici paíIim (upportunt huiufmodi 
relationes rebusidétificari, non folü rea- 
liter,fcd etià tormaliter, & quidditatiué , 
vnde cócludunt rclationé trancendenta- 
léà fundamen:o fuo nullo prorfus modo 
«x natura rei formaliter difliagui ; fed c(le 
penitus cádcem entitatem abíolutá funda- 
anéti,quz nó cfk pure abfoluta,(ed in ipío 
iikinl ecc conccpurincludit ordinem ad 
aliud, ita qp (ine taliordiae c(Teniialiter 
& quidditatiné neveat imelligi& vitro 
fateàtuc imentibus creatis nullum clfeita 
abiolutüm , quin im. fua effenuia mncludat 
aliquem trantcendentalé reípectü, (aisim 
enus ctLens per. participationem per 
»cellentialter pendens ab ente per eí- 
fentià; quis .n. actualis dependencia ctdet 
relatio cximatura tci à ctcatura diftincta, 
tpritudinalis tamen formali (Iimé cà ipfa 
cveatürz entitas ; addüt etin reb. quam- 
plutiais ab alijs m aliquo per fe penden- 
tibus fpcciales relationes ttáfcendétales 
ihcludi; ita inquiüt ip róne potenua or- 
dinem ad aétü cticncisliter ibibi , & in 
tOuéc ai us ordiné ad obicciá, & in róuc 


^ qaciscitentiaiier iacópleur ordinco-ad. «dependentia apritadmali ad (ubüan 


"alim co 


» vt funt materia; & for- 


) * , 


-Difput. VII, De Pradicam-sefpeBliuis. ^ 







ma & icisrmükis lij; -. hoc eft prin-- 
cipium metaph iini icol 


bicationeni non moucant , (cd 


is materijs velut indabitarum.acs — 


cipiant; ita Suarez difp.47. cit.ícók. 5.mu. 
12. cam Caiet. loc, iam cit, ] 

Scotiftie veró é contrà licet cócedant 
identitatem realem harü relationum cü 
rebuscü eorum DoG.z, d. 1.35. $. 4d 
qua[lionem ifl am,& 4.d.12.q-1.F.negat 
tamé cóflanter formalé , & e(fentialé cü 


codém ibid. & quol. 1 1.art 4.X quol. 13. 
art.3.& alibi frequenter,vnde eft princi» 
pium Metaphyfíicum in noftraSchola s 


nullum prorfasrefpectum indudi incó« — — 


ceptru quidditatiuo ab(oluti ; & quia hie 
quotus eft quam maxime neceflarius in 
rebus Philofophicis,ac Theologicis,ideb- 
diligenterett hicexaminandus — 5 
19 Dicimus 1.relationcs tran(céden- 
tales rebus realiter identi ia Doc 
ifl, & 


citn m veddmer 
wis quidam scotiftz cit. d. przc.quafe — 
hotrelaciones à rete res diia dep s 


vocent tranfcendentales,eo quia per plus 
ra przdicam. diuagátur, qualis eft actua- 
lis inhzrentia accidétis , quz cóis eft no- 
uem generibuscercü tamen eft in sétéria 
Do&toris hác,& cófimiles relationes cíTe 
pet fe determinati generis, & folü deno- 
minatiue carceris conuenire, & itaidocet 
ipfc deinhercntia accidentis 4.d. 12.4. 1. 
$..4d qu&fl ionem D. & ideo formaliter, 
& quidditauu? he relationes ccüt pradi- 


camentales , quia perfe funt deterininatdd —— 


generis,& folüm denominatiué tan(cen- 
dentales , quatenus denoininzre potfu 
res aliorum generü,& ideó eft queftio de 


folo noie. Noftra át Cócl.procedit de "i 


lacionibus veré, & pcr (e tran(cendental 
bus, & folidé probauur à Do&- in 1. loc, 


cit.hoc modo; Ois lla relatio eft realiter. — 


identifi cata cü funJamento, fioc qua fua 
damétum cffe implicat ab ;ntrinfeco , fed 
nulla rcs, etià de potentia. Dei abfolata , 
cfle pót rine ordine, quem dicit tranfcen- 


'décaliter ad aliá , vt creatura finerelattgs — 
-— 


'&e dependentig ad Dcum , accidens fii 
matctiá (inc ordincad formam ; & f 


e 





































dijs ergo tc minos patetex differé&ia , 
quam priced. quzft. affignauimus inter 
relationes tráfcendentales, & przdicamé 
tales, hzc .n. rebus accidunt , & poflunt 
adeffe,& abcife preter earam corruptio- 
nem, vt paret de (iailitudine, paternita- 
te; &c. at tranfcédenrales minim, (ed cá 
ipfa reincipiunt,& definür; Maior prob. 
à Scoto, quia intrinfeca impoffibilitas (e- 
parationis duorum ex triplici capite pro- 
Cedere pór, rel quia funt fimul natura , vt 
cft de duobus relatiuis, vel quia vnum cft 
prius, à quo effentialiter dep pottc- 
fius , róne cuius dependentiz nequit effe 
finc co,vt eft de toto phy(ico, ac cius par 
tibus,vel quia funt idem realiter,ynde po* 
ftea infert in eodem 2.d.2.9.2.$. Centra 
iftud, illud, quod ti effet dittinctüab ali- 
quo, effet potteriuseo naturaliter; necefz 
farió effe idem illi; (i impoffibile e(t. illud 
aliud effe tine ifto , & quod mhil. tcaliter 
diftinétü ab alio, (ime quo nequit e(lc-finie 
contradi &ione;eft prius co,fed cft pofte- 
rius naturaliter, vel (ímulinatura cum eo; 
fed fandamétü aeceffarió cft-prius natura 
ipfa relatione fundata, ergo fi fundamétü 
non poteft cffe (ine tali relatione , & hoc 
implicat ab intrinfeco , id erit vcique ob 
identitatem realem cá ea- , quia nunquam 
implicat ab intrinfeco prius feparar1 à 

ofteriori, nifi ob identitatem realem ,vt 
Conftat de fübie&o; & propria paffione . 

1: Cofultó aüt in1lla maiori addimus 
ab intrinfeco, quia titalis m(eparabilitas 
folum ab extrin(eco procedit , non infert 
realem identitateui inter cad fic iníepa- 
tabilia dicuntur, ita monet Doct.loc.cit. 
2.d.1.q. f. N. vbi afferc exemplü de Coe- 
lo, quod sm Philcfophü implicat efic ti- 
| he motu, nccob id fequitur realis identt- 
tas intet illa.ga talisimpo(libilitas no p- 
uenitab incrinfeco , & ex ^natura ipiius 
| Corli,(ed à cau(a extrinfeca .i. ab Iatelli- 

"itia necesario Lene mouéte; eit ét 
exemplü de partibus vhicis, qua süt prio- 
FA NMBMI pof coc me co, X tamé 
diftingauntur reatiter ab co. ex Do&t. 7. 
d. 2.q.2. quia talís impoflibilitas no pro- 
uenit ex abfoluta earü enticate, ed ab al1- 


We oro UMANE CMUUCKMUMPSMY T. PERTENECER aueaememnEEPEUPNGouue Sp -€ 
» 





dns. extrinfeco, népe ex carü eni'oncsquz 
s accidi & qua Ítta nequeunt nó 
& LC 
PE. 


Quafi. T Deident. velat. feapfeend.cum fünd. — 623 


caufare totít y cá fintcaufe intrinfcce ,v-- 
notat Lichet.2.d.12:qi24 pót ctiá « £c 
exemplü de veritate. propolitionü necc(- 
fariarü,;& cérinzenti, nam COci es 
nequcunt eíse (ine illa;fappolito.Dei dc - 
creto;nec proinde hne enar di 
quia talis inteparabilitas prouenit; ab cx- 
trinfeco f, ex Dei deccero, & contra in 
neceísarijs veritas c( illis realiter identi, 
ficata,quía nequeunt efse fine illa ex cari 
natura, & ab intrinfeco. [n propotito aüc 
incópoflibiliias eísendi creaturam ab(a; 
dependentia ad Dcà e(t ex rationc intrin 
(eca ciusy(ic etiam incópoflibilitas e(sens 
di accidens fine dependentia ad (übie- 
&um, & io hz , (mileía; aliz relationes 
realiter fundamentís: identi ficantur . 
Hictamen aduertendáü cft, illam Scori 
max'má pro enmaiori -aísumptam in argu 
mento à Scodiftis coiter fic v(urpari , Ofs 
relatioy chius fendamento repugnat efJe, 
fine termino , efl ideutificata realiter.cia 


€oyquo fenfu prolatagraucs patitur infa» 


tias, primo n. fal(avrdetur de omat cc- 
fpeétaaptitudinali,q01a fundamentü cu, 
iufcanque talis poc exiftece fine actuali 
exiftétia termini,vt homo line ri(u, X ta. 
mcn rifibilitas et cum homine re licec 
cadem & quilibet talisrefpectas.cü fuo 
fundamento; Deindc hamanitas a Veroo 
atlamptanon pór eise inrerum natüra , 
quin eciam V erbü éxiftar , & camen vaio 
hypottatica nó eft ci realiter identifica. 
tà ,quas inftantias Vallo toluece aidicac 
trac. Formal. in explic. diuilionis entis in 
dcpendens ,& iadependens ;.(ed m«lius 
cit propolitionem aísuimere , vt ponitur 


-à Doct.loc.cit. in2.i 3.d.1. q«1. ks 4 


d. 1 2:q. 1. I & alibi, quód. neape relario 
omnis cft cadem fandamento ; íi ne;]ua 
fundamentum implicat e(se ab intrin(es 
co , irat. impoflibilias (eparationis à 
fundamento (ic ipfius rien A 
fumpta ceísat omnis dubitatio y vt rect 
notat Gadiusno(ter quol.19. 5 5s 
12 Contrá hanc Cócl.ob;jcics, hiac (ce 
quiomnia entia müdi e(se rclatuni, quod. 
vclati maximü incoucnicas intulit Aci(l, 
4. Met. córra alscrentes omnes rerü veri» 
tatc$ eíse apparentes : i/rob.feq. quia 01a 
enia dicunt dependentiam ad Deü. Tum 
Bbb 4  a«x 


621 
fübftátiz,dc quib. exéplificat Arift. qua- 
re'res omncs abfolute per nomcnabío. 
Jutum importatz relatiua fecundum di 
€i noh erunt , éfi actualiter relationem 
aliquam fundarent, (cd fojum quàdo dc- 
fiznatot nomine non parcabfoluto , fed 
córnotantc relationem ad aliud . "s bac 
diuifione fusó agunt Auería q. 19. Log. 
fect. 5. Atmic. fn ue ies ry 6» 1 vii 
alios inutiles modos rcfetunt , qui facile 
ex dictis rcfel'untur . 


n2 Qv &STIO IL 


Qualis, C quanta fi identit«s relatio- 
, Aun tranjcendentalium cum vebus. 


: g Y) Elationes tranfcendentalcs cü re» 


t EX bus idétificari diximus q. praeced, 
jmó cx hoc capite aufpicati amus diícrie 
tocn carü à przdicamécalibus;vt aüt ma- 


gis cluccat affignarü difcrimeny& ipfana. 


turarclationü vanícedentaliüs quaerimus 
in przíenti qualis, & quáia fit talis 1den- 
titas; Vt «n. ibi innuimus , Thomiftz , ac 
Ncotherici paíIim (upportnt huiufmodi 
relationes rebusidéuficari, non folü rea» 
liter,fed exià tormaliter,& quidditatiué , 
vnde cócludunr relationé tranícendenta- 
lé à fundamento füo nullo prorí(us modo 
«x natura rei formaliter diftingui ; fed c(le 
pénitus cádem entitatem abíolutà funda- 
ique nó eft pure abíolutay(ed in ipío 
intrin(eco conccpurincludit ordinem ad 
ita qp inetaliordiae c(Tcnialiter , 

& quidditatiue nequeat intelligi; & vitro 
fatentur im entibus creatis nullum clfeita 
tüm , quin m- fua effenia includat 
aliquem trantcendentalé rc(pectà, faitim 
enus ettens per. participationem per 

»& efienuaimer pendens ab ente. per cí- 


— fentia quis n. actualis dependencia cflet 


relatio cx natura tcj à cteatura diftindta, 
tpritudinalis tamen formali (Timé cá ipfa 
cveatbre entitas ; addüt étin reb. quam- 
pluriais ab alijs m aliquo pet fc penden- 
Wbus fpcciales relationes trá(cendétales 
ihcludi; ita inquiüt in rónc potentia or- 
"dinem ad 2&u ctic ncisliter uimbibi , & in 
tOnc adt us ordiné ad obicdli , & in rGac 
pacis citentiaiter iacópleug oidineo- ad 
"alim cópartem et (unt matetia & tor- 


Difput. VH De Pradicam.vefpeHlinis. 


ma,& fic inmultis alijs ; &. hoc eft prin-. 
cipium metaphyficum apud ipfos ita cói 
calculo receptum,vt dc hoc fpecialem da. 
birationeni non moucant , (ed vbiquein 
fingulis materijs velut indubitatum ac« 
cipiant; ita Suarez diíp.47. cit.ícók. 5.ntr. 
12. cam Caier. loc. iam cit, | 
Scotiftie veró é contrà , licét cócedant 
identitatem realem harü relationum cü 
tebus ci corum Do&.z. d. 1.3.5. $. 4d 
qua (lionem ifl amy& 4.d.12.q. 1.F.negát 
tamé cóflanter formalé , & cífentialé cü 
codém ibid.& quol. 1 1.art, 4. X quol. 13. 
art.3.& alib! frequenter,vnde rtincie 
pium-Meraphyficum : noftra la 
nullum prorfus refpeétum includi in có- 
ceptu quidditatiuo ab(oluti ; & quia hic 
puo&us eft qam maximé neceflarius in 
rebus Philofophicis,ac Theologicis,ideo 
diligenterett hicexaminandus.: — « 
19 Dicimus 1.relationcs tranf 
tales rebus realiter identificati.Irta Doc 
Citin 2. hanc cócedüt ocs Thomiftz, &€ 
uis quidam scotiftz cit. q. prac. quaf- 
am relaciones à rebus realiter diftin&as 
vocent tranfcendentales,co quia per plus 
ra przdicam. diuagátur, qualis eft actua- 
lis inhzrentia accidétis , quz cóis eft no- 
uem generibuscercü tamen eft in séteria 
Do&oris hic,& cófimiles relationes cíTe 
pet fe determinati generis, & folü deno- 
minatiué caeceris conuenire, & itaidocct 


ipfc deinhercntia accidentis 4.d. 12.4.1. 
$..4d br ida D. & ide? formaliter, 
& quidditauu? he relationes ccüt prardi- 


camentales , quia per (e (unc deterininaci 
generis,& folum denominatiué tran(cen- 
dentales , quatenus denoininzre. po(funt 
res altorutn generü,& ide eft quxttio de 
folo noic.Noftra &t Cócl.procedn dc re 
lacionibus veré, & pcr (etranfcendenta!i- 
bus, & folidé probatur à Do&. in 2. loc, 
cit.hoc modo: Ois- lla relatio eft realiter 
identificata cü fundamento, fioe qua fua 
damétum cffe implicat ab ;ntr;nfeco , (ed 
nulla res, etià de porentia. Dci abíolata , 
cíle pót tine ordine, quem dicit cranfcen- 
:décaliter ad aliá , vt creatura fine relatio- 
"e dependentig ad Dcum , accidens (ine 
"dependenia apritadinali ad (ubüanriam, 
"mátctià fine ordinc ad formam ; pora 


^ 


"2 c" elena d s E 


[ 

( 

] 

SABES 

1 

: 

: 

1 

| 

[ 

( 

[ 

! 

1 

: 

[ 

A n 

LI » 

dd 
J jÓ 











































 preeced. quz ft. affigasuimus inter 

: Bouger tráfcendentales, & przdicamé 
. tàles, hzc .n. rebus accidunt , & poffunt 
adeffe,& abetfe preter eatum corruptio 
fiem, vt paret de fi alitudine, patetnita- 
te; &c. át cranfcédenrales minimé, fed cü 
ipfa rc incipiunt,& de(inüt; Maior prob. 
à Scoto, quia intrin(eca impo fibilitas fe- 
parationis duorum ex triplici capite pro- 
cedere pót, el quia fünt fimul natura , vt 
eft de duobus relariuis, vel quia vnum eft 
prius, à quo effentialiter dep pettc- 
tius , tóne cuius dependentiz nequit effc 
fine co,vt eft de toto phyfico, ac cius par 
tibus,vel quia funt idem realiter,y nde po* 
ftea infert in eodem 2.d.2.9.2.$. Contra 
iftud, illud; quod ti effet dittinctüab ali- 
, effet potteriuseo naturaliter, necefz 
farió effe idem lli, (i impoflibile e(t illud 
aliud effe fine ifto , & quod mhil tcaliter 
diftín&tü ab alio, (ime quo ncquit e(e-tinie 
Contradi &ione;cít cà co;fed cít poft. 
rius nataralicer, vel (rmul.natura cum eo; 
fed fundamécü neceffarió cít- prias natura 
ipfa relatione fundata, ergo fi fundamétü 
non poteft cífe fine tali rclaione , & hoc 
implicat ab intrinfeco , id erit vcique ob 
identitatem realem cá ea. , quia nunquam 
implicat ab inrrinfeco prius feparar1 à 
ofteriori, nifi ob identitatem realem vt 
Conftat de fübie&o, X propria paffione . 
fr Cófultó aüt in1lla maiori addimus 
ab intrinfeco, quia ti talis mfeparabilitas 
folum ab extriníeco procedit , n«n infert 
tealem identitateui inter cad (c inlepa- 
tabilia dicuntur, ita monet Doct.loc.cit. 
2.d.1.q. f. N. vbi afferc exemplü de Coe- 
lo, quod si Phiicfophü implicat efic ti- 
hie motu, necob id fequitur realis identi- 
tas inte? illa.g talisimpotlibilitas no ,p- 
üenitab intrin(eco , & ex nacura ipiius 
Corli,fed à caufa extriníeca .i. ab fatelli- 
gentia neceísarió Coelum mouéte; ett ét 
cxemplü de partibus vhiuis,qua süt prio- 
: pofsüt e(se tine co , & camé 
iuntur realiter ab eo. ex Do&t. 3. 
.d.2.q.2. E impoflibilitas nó pro- 
." Utmitexabíoluta earü cnticate, (ed ab ali- 
DN T extrinfeco, népe ex carü énioncsquz 


À Jaume qua fttà nequeunt nó 


I: ro 6 &c. minor patetex differéia , 





-à Doct.loc.cit. ini2.i& 3.d.1. q«i. k. 


Quafi. TE Deident. velar. franftend.cumfünd. | 625 


cau(are toti , cá fintcaufe intrin(zce , v-- 
notat Lichet.2.d.12:q:2$ pot ctiá «ff. 
exemplü de veritate propolitionü nece(- 
fatiarü,;& céringenti, nam cócingentes 
ncqucunt císe (ine illa;fappoltito Dei dc- 
creto;nec proinde Bree e s Tg 
quia talis inteparabilitas prouenit; ab cx. 
trinfeco.f, ex Dci deccero, & é contra, 
neceísatijs veritas c( illis realiter identi- 
ficata;quía nequeunt efse (ine «la ex ear 
natura, & ab intrinfeco. [n propotito ac 
incópoflibiliias císendi creaturam abfq; 
dependentia ad Deà e(t ex ratione intrin 
(eca cius, ic etiam incópoffibilitase(sen, 
di accidens fine dependentia ad (übie- 
&um, &10 hz  timilcíq; aliz relationes 
realiter fundamentis: identi ficantur . 
Hictamen aduertendü cft, illam Sco:t 
max'nmá pro emaiori -aísumpram in argu 
mento à Scoriftis cóiter (ic v(urpari , Os 
relatioy cuius fandamento repugnat efe, 
fme termino, efl ideutificata realiter.cia 
€oyquo fenfu prolatagraucs patitur in(tá» 
tias, primo .n. fal(avidetur de omui cc- 
(pcéta aptitudinali,quia fandameptü cu, 
iufcanque talis poc exiftece fine actuali 
exiftétia rermiai,vt homo fine rifuy X ta- 
men rifibiliras eft cum homine re Lice 
cadem; & quilibet talisrefpectus.cü (ua 
fundamento; Deindc hamanitas a Veroo 
atiumptanon pót eísc inrerum natüra , 
qum eciam V erbü éxiftar , & tamen; vaio 
hypottatica nó eft ci realiter identifica. 
tà ,quas inftanrias Vallo toluece aidicac 
trac. Formal. in explic. diuilionis entis in 
dcpendens ,& independens ;.(ed m«lus 
cit pcopolitionem aísuimere , vt poaitur 
& 
d.12:q. 1. I. & alibi, quód. nempe ud 
omnis cft cadem fandamento ; (i ne;]ua 
fundamentam implicat e(se ab intrinie- 
€o , itavt. impoflibiliias episc 
fundamento fix ipfius rclationisyüc.n. 
fumpta ceisat omnis dubitatio y. vt recte 
notat Gadiusno(ter quol; 19... (s 
12 Contrá hanc Cócl.ob;jcies, hiac (c» 
quiomnia entia müdi e(se rclatuni, quad. 
vclati maximi incoucnieus intolit Acl, 
4. Met. cócra alscrentes omnes reru verte 
tates eise apparentes : i/rob.[eq. quia 01a 
entia dicunt dependentiam ad Dcu. Tum 
Bbb 4  aex 


$14 
2:ex Aug.$.de Trin.c.5. in creaturis,quic 
quid non sri fübftantiam dicitur , te 
vt sri accidés dicatue, & infra c. 16. aper- 
tà docet relationem oém in creaturis effe 
accidens , düait illa effe accidentia rela- 
tiua, quz cum aliqua mutatione rerum , 
de quibus dicuntur, accidunt, ex quo de- 
ducit ctiam relationem creaturz ad Deü 
cíIc accidens , etiam expreffius do- 
«ct in fine cap. . hoiuímodi relatio - 
ncs fpe&ant ad predicamentáü relationis, 
ergo accidunt rebus , Prob. affum ptum , 

uta relationes iftz (unt relationes fecun 
efle , ex quibus przdicamencü rela- 
tionis con(tituitur, & omninó competit 
fecunda relatiuorü definitio tradita ab 
Ari(t. quia corum effe cít ad aliud efien- 
tialiter (e habere. Tum 4.relatio tran(ce- 
denialis effentialiter pendetiab extremis, 
ergo rcaliter à fundamento di(tinguitur , 
quia dependentia effentialis (emper in- 
Ker. diftin&ionem realem inter depen- 
dens , & terminum dependentiz , 

Refp. Do&or inconueniens cffe pm 
fere ota ad aliquid formaliter, & quiddi- 
tatiué, vt aflerebat opinio ibiab Ari(t.re- 
ic&ta,non tamen realiter , & identicé. Ad 
2. concedit relationes in creaturis c(Ie |.» 
accidentia, (i fant ad illa, ad quz c(sétia- 
liter non dependent, at fi (unt ad illa, ac. 
cidentia non funt, nifi fumendo accidens 
E extraneo à quidditate rei , & in hoc 

en(ü ait Aug. (ümere accidens , cum re- 
lationem creaturz ad Deum vocat acci- 
dens, g é dicit cfle motabile; non tamen 
mancnte fundamento ,ícd per mutationé 
etiam ipfius fundamenti. Ad 5.neg.aísü- 


ptum ordo .n effentialis rerí ad fuos ter-- 


fnínos ponitur-per cedué&tionem in pra- 
dicam. ipfatum rerum ; ad prob.dicimus , 
non quaícunque relationes sin c(le con. 
ftituece przd;cam. relationis, & ibi dcfi- 
nici fcd illas ui , quz rebus accidunt qua- 
lesnoníunt tran(cen dentales. Ad 4.rela- 
tio tran(cendentalis dicitur cfTentialiter 

dere à fundamento,eo modo quo paf 

dicitur. penderc à fubie&o ; quatenus 
nempe cft fibi cófubflantialis,& realiter 
identificata , proprie tamen dici nequit 
€Gentialitcr dependere , quia non cft ab 
£9 raliter, & phyficécauíata, 


Difj. IIT. De "Pradicam. tefpetiuis. 


13 Dicimus 2.relationem ttanfcendé- 
talem formaliter diftingui à fundamen- 
to fuo abfoluto, ita vt nó intrat cóceptum 
formalem,& quidditatiuum eius;ita Do- 
&or loc.cit.przfertim in 2. qué (eq.Smi- 
glec.difp. 10. q.8.Log.q» probat ui au&o. 
ritate allata Arift.4. Met. vbi contra Hc- 
raclic. & Cratl. córendentes veritates re- 
rum effe apparentes infert vt ab(urdü, gy 
oia effent ad aliquid, non inconuenit aüt 
oía effe ad aliquid identicé ,& realiter,vt 
modó probatum eft , ergo formaliter, & 
quidditatiué,ait Doctor; Tumau&orit. 
Aug.7.de Trin.c. 2. dum ait.omne, quod 
relatiué dicitur , effe aliquid excepto rc- 
latiuo , fundamentum relation:s cít 
aliqua entitas formaliter no incladens ;1- 
lam relationem;quá fundat;arq; ideó cü 
primum , & principale tundumcenrum re- 
lationis fit aliquid ab(olutum , hoc vti q$ 

iter non includet relationem fun- 
datá. Tum quia id apparet in rclacionib, 
diuinis , vbi e(t maxima identitzs in f; n- 
damento , & tamen fundamenti non ctl 
formaliter relatio,quia tunc nó eflet per» 
fc&ie formaliter infinita. Tum quiatüc 
in definitione hominis,equi, lapidis, & c. 
poni deberet relatio depedenue ad Deü, 
quia definitio quidditatiua có.inct, quic- 
Me eit de e(encia defniti , & unc quo 
efinitum ncquit quidditatiué intcll gi 
Tum tandem róne à. priori , qua pa(Iim 
vtuntur Scotiflz , realitas rclationis non 
includit formaliter realitarem abfolati , 
neque é contrà , ergo neceflarió fimpli- 
citer entitas abfoluta formaliter di(tin- 
guicur à relatiua, Prob. a(ífumptum, quia 
entitas abfoluta, v: fic , cft formaliter ad 
fe, relatiua vt lic eit formaliter ad aliud , 
ergo voa non includitur in conceptu for» 
mali, & praciío alterius,al;oqu:n eadcm 
cin entitas per eüdem formal;(Timé có- 
ceptum cflet fimul ad fc,& non ad fe, ad 
aliud,& non ad aliud , q» impl;cat . Prob. 
tt gm ca róne, qua cft ad (e;non cít ad 
aliud;& caróne,qua cft ad aliud, non cft 
ad fc. Re(p. argum.probare folum de re- 
fpc&u predicamcncali,g non tit de cone 
ccptu abioluti , non aüt dc tranícenden- 
tali. Contrà, arsumentum quantü ad hoc 
&qué probat dc vtroque & otledit 2 rd - 
tà - 


* 


ue. 








, 


Quaft IT. De idem. velaticn.tranfcend.eumfund.. 62$ 


talis tes in (no per fe conceptu contradi- 
&oria clauderet,ex com. quod cft rcs ab 
folnta,ef formaliter, & quidditatiud ad 
fc,nó ad aliud,& ex eo , quod formaliter 
includit refpe&ü, ctt formaliter ad aliud, 
non ad fc, ergo sm eundé cóceptü forma- 
lem; qui ei conuenirct, inquátü «ale ens, 
effet ad (c,& nó ad fe, ad aliud, & non ad 
aliud ; & fané parum rcfert ad contradi- 
&ioné euítádà,quod (it ad aliud pradica- 
fnentaliter ,vel tranfcendentaliter,quia v- 
traque rclatio e(fentialiter e(t. habitudo 
ad aliud, & íolum in hoc differunt , quód 
vna accidit meré (o fundamento, nó àl- 


'teraj tum quia vt bene arguit Datíol, 1..d. 


12.Q.1.6.Contra tertium modum , abío - 

lutam,& refpectiuum diuidüt totam lati 
tudinem entis , antequá in przdicamen- 
ta dcícendat , ergo prz (cindendo etiam 
à ccfpetu predicamentali , te(pectiuum 
nequit coincidere cum abíoluto quan- 
tum ad conceptus quidditatiuos , 

14 Refp.nullà fequi cótradictionem, 
quod eadé res fit imul abfoluta ,& relati 
ua tranfcendentaliter, quia in ca re hoi 
tóncs ad (c, & ad aliud (unt diftin&z ab 


ma per vnicam,& vlrimà differentià (pe- 
cificam , ergo ficur nulla res conítare pot 
ex plucibus realitatibus fpecificis, à qui- 
bus prz dicata contradi oria (umaptur , 
ita nequeunt duo conceptus partiales il - 
lis cotrcfpondentes integcare vnà totalé 
fpecificum ita quod cadem res sm (uan 
ronem (pccificá, qua vnica cít, fit ad fe , 
& uon ad (e,ad aliud, & aon ad aliud, 
Reíp.aliqui,quod relatio trá(cédés n& 
opponitur eüe ab(sluto , (cd rant«m etfé 
intranfcendcati, atque ió bene potfe ciug 
formalitatem ingredi coceptü cntis ab- 
foluti abfque contradictione, & tolum ab 
co excludi tclactiooem przdicam. , quia 
bac (ola opponituc eári abfoluto, gà ett 
purus ce(pe&us.Contra;quia celaco tran 
fcendcus duo dicit , & rationem formal& 
tclationis , & ip(am traifcendentiá, quis 
igitur racione cranfcendentiz opponatut 
ellc iatcanfcendenti;tamen rónc relatio - 
nis opponitur etiam clTe abfoluto;& fal- 
fum ctt relationem pred icamétalé , qua- 
tenus przdicamentalis, opponi e(Te abfo 
luto qa vt (ic opponitur eife trá(cenden 
ti ; opponitur vcró efTe abfoluto, quate- 


inuicem, e(tó fint ambz deinregrocon- — nus relatio, inqua cói róne conuenit cum 


ceyxu illius rei ; & ideó non sih candem 
róné , fcd diner(as dicitor res 1]la. (imul , 
& (emcl rclatiua,& abfoluta.Contra, q.- 
uis ponantur formalitares di(tin&z , po- 
nuntur tàmcn vnum pcr fe concept in- 
tegrarc illiusrerquatcnus talis cft de iflo 
igitur vno pcr (e conceptu ,quem conítti- 
tüunt , quaritar an fit formaliter relaci- 
uus, vel ab(olutus,vel vtrumque ,& fi tcr- 
tium dicant, ecce ftatim 1mplicancià, nà 
licét fingule illz formalitates pattialcs 
fint diftin&z, tamen combinatz ponun 
tut efficere vnum per fe conceptum fimul 
relatiuam, & abíolutum; INeq; iuuat cum 
quibusdà recurrere ad conceptus diuer- 
fosinadzquatos ; quia hic loquimur de 
conceptu adzquato illius tei abfolute , 
q ponitur e(sécialiter imbibere tranfcen- 
deniualem rcfpectü & illà adzquaté con- 
ftituit in tali ipccie , & quarimus , an fit 
abfolutus , vel relatiuus ; vcl fimul vterq; 
& hoc vlcimum impugnamus, velut con- 
ccprum oinó inplicatoriam , quia quarli- 
bct res eft i0 vna dumtaxat fpccie atho- 


* 4. 
E 

"is 

- 


relatione tranfcédéti, & idcó quantü ad 


boc femper currit cadem paritas de vtra- 
que,v:de difp.z.Phyf.que(t.j.art. $..— 
15$ Inoppof.obijc. t. inueniuntur res 
quz dà ex ,p»ria códitionc ità im pfc&te, 
vt carü e(sccia intrinfecá dicat jppottio- 
nem cum alijs, ad que cx natura [ua otdi* 
natur,fic accidentia rcferuncur ad (üblta 
tia habitus, & potentia ad obie&um , ad 
od ità referantur , vt illorü e(sétia , 8C 
(ftin&tio omnino iutclligi nequeat, nec 
uidé a Dco,& Angelis nifi p ordiné ad 
a*l.cét ergo a&us ad effentiá. potétiz 
nó ptineat,nec obiectü ad eisécià atus 5 - 
c unt rcs proríus intet fe d uct(z, tamem 
ordo ad ilia nece(farió, & c(cncioliter im 
bibitur in cis. Conf.nó pó',nec quidem ; 
Deo;cócipi a&us vitalis, vc à nó vital; die 
ftinguicur, nifi cum ordine intrinfeco ad 
princip:ü vitale, ergo talis ordo pertinet 
Omninó ad conceprü quiddiraunü . Rur- 
fus accidens realiter , & etlentialirer cft 
ens aptü igbarere fubftantiz , rio dicit 
ordincm inuaníccü ad tübItàcià,& quid» 


08636 ^ Difp. PUt. DePredicamrefpeGluis, o 


dit:tiu? nequit concipi, & explicari , nifi 
p.talem ordiiem; q» cóftat ex ipfo nomi» 
nc accidentis,nà accidens eft vtiq; alicu- 
ius accidens, & qy accidit; alícui accidit ; 
qua de cauía accidens dicitür entis-ens 
7: Met. cap. 2. Demum fi entitas creatus 
rz formaliter diftinguitut à relatione de: 
pendente , nec ineius é(Téntia includi- 
turjquerit vel vt fic eft à Dco dependens, 
vcl independens nó fecüidü ergo primü . 

Refp. neg.a(fampti, ad prob.dicimus, 
fion ideo accidens definiri pet fübie&ü , 

tehtiá per Pu & a&tü per obiecti, 
uia hi termini, vel habitüdines ad ipíos 
(di itia illarurà rerum,& ad con- 
juidditatiuam earum | pertineàr, 
c map dece cffentialis 












Ded 1n definitione cuiufcüq; 
poni t cum hzc nó lic 


minus effentialis alijs , vt docet 
Doa * rin 4. d. 12. q.I. L. ed ratio eft , 
ializc, & alia huiafmodi ob imperfe- 
eorü entitatem nó habent perfe&ü 
ceptum quidditatiuü ,& quietatiuum , 
nifi addatür illud,ad quod ordinantur,fic 
forma Abe rand accidentalis , fed 
etiam fubflaniialis,perfe&té nó exprimi- 
tur, & quietatiué , nifi infinuetur fobie- 
&um,cuius eft forma , vc notat Doctor 
ibidem; pót igitur accidens cGcipi,& de- 
finiri finc ordine ad fübie&tum,;fed hic nó 
erit«onceptus rei quietatiuus;fed tantum 
idditatinus,per quem perfe&é Deus , 
& forte ctiam A ngeli attingunt quiddita. 
tcm accidentis ab(oluti . Ob eandem ra- 
tionem, vcl potius ob affignatam à |Sco- 
to quol. 15. ad r.ptin.porentia nequit p- 
fc&é concipi, nifi p ordinem ad actum , 
& a&us, (eu operatio pcr ordiné ad obic- 
quiaf.cóiter voces linpotitz ad fi- 
gnifi candum operationes important relà 
tionem abfoluto anncxarn,quacé Tem 
oportet coiatelligere obiectum in rone 
termini, vndé (i vox pracisé imponere- 
tur ad fignificandam enritatem abíoluta, 
uz cít in epcratione, & per íe in gencre 
qualitatis, fignificatum illius vocis poffet 
intelligi non cointellige ndo obicétum in 
tóne termini. Hinc Doctor quol.cod fub 
H h. & 2.d. 24.3.1.in fol. 2.ài g.ait aucto 





ritatem Arift, a de Anim 33- poten — tamen ifta babitudo ad quácüque FN 
eit 


indwiitur per a/kus ,G* alfus per obie, 

4, debcte intelligi extrinfecé,& manife, 
ftatiud,obiectoram.n.diftinctio manife- 
ftior e(t nobis di/timóbonzactuü, X di- 
ftin&o a&uü ditt n&ioncpotentiaru ny 
non auié intemfece, &etfenvialicer , quia 
fic propr'js d'fférerinjs abinuicem (ccer- 
nütur,quas vu;atungüc Deus,& angeli, 
16 Ad Cont.ncg.atfamprásficur .n. ad 
habédut conceptum quidditatuuum ac« 
cidentis neceffaria non eft jiammó iaperti 
nens inhzcéntia aptitudinalis, fed (uffici 
attingere radicem talis aptitud'nis, fic in 
propofité ad- conceprum quidditatiuum 
a&us vitàlis non eft neceflarius talis or4 
do,nec a&ualis,nec aptitudmalis, fed (uf- 
fiéit attingere differentiam abíolotà cxi« 
itiuam talis ordinis , & irà vniuerfaliter 
icéndum eft de quocun j; abfoluto dicé 
te ordinem tranfcendentalem ad aliud, q» 
ad eius conceptum qu:dditatiuü (pectat y 
nonordoille,(ed ratio abfoluta poftulans 
íllàm quomodo folent explicari omnipo 
tentia Deià Theologis , & alia attributa 
ad extra;non .n. dicendum elt has perfe- 


&iones in Dco includere relationes tran ' 


fcendentales ad creaturas, vt aliqui perpe 
tam arbitrantur ,quia eadem ratio , qua 
excludit à Deo relationes przdicamen- 
tales ad creaturas, excludit etià tranícene 
dentales , vt infra dicemus, ,. an 
Ad aliam accidens pót fumi duplici« 
ter, vt norat Do&t.ac.in 4.6./4d qonems 
vel formaliter , & pro pet fe fignificato 
nempe pro iplamet accideatalitace, & in- 
hzrenria accidentis , aut materialiter , & 
pro denominato ab ilta v. g. pro albedi- 
ne,primo modo vtiquc eft quid rclaiuü 
etfentialiter, quia eft ipiamet relatio ac- 
cidentalicatis,acinhzrenrig , & de acci- 
dente in hoc fen(u procedit argaimentü » 
nonautem fi accipiatur (ecunio modo . 
Dicitur aütaccidens etc ens , «qu'a cnus 
[edi qp ly quia noct caulaliratem 
ormalem , quafi formalisró entitac s in 
accidente (it inhiecere cali eni i. (ubtiá- 
tig, vnigerfaliter n. canfaturn à quacun- 
ue-cau(a its quocürue generc caufa cit 
illudyquod eít qa raliter enis. t. calis caus 
(& in tali genere,& ordinecautand! ; nec 


p 
E 
- "5. * 
pA eL 

T 


t. 
































eftformale,vel effentiale in caufato, quia 
tünc nullum caufatü effet formaliter ab- 
folutum;ita exponit Do&.loc.cit.(ub G. 
Ad vit. entitas creature ab(oluta praci- 
sé, & fccüdü fe contiderata,neque c(l de- 
pédés; neq,indepédés formaliter,led eft 
dependens£andamen:alkter quia ip!i de- 
betur formnalisdependenzia , (icit homo 
formaliter , nec cít r:íi5.Irs,nec non cif - 
bilis in primo modo d: cadi per fe y. fed 
tantum radicaliter , qi1acenus inlecundo 
^  fignoci debetur ri(ibilitas -; 


—cQYASTIO IIL 


J — " 

e 4nvelàtio predicam. fit accidens ex- 

- remis euus [uperadditum, e ab 

. eis reipja condiflinct um. 

17 Kern o€s,vno,vel altero difcre- 
páte.relationcs trà cédétales eife 
vetas, & rcales formas in rccü natura. exi 
fté&ces modo precedenti qui (t. enarrato ; 
i eft controueríia dz relation.b. 
libus , an fint forma tcales 
accidentales rebus ipfis. fuperaddiue ,.& 
ab cis ccaliter ,vel(altim modaliter d:(tin 
&z ,nam pro parte negatiua adsüt. toncs 
tanti momenti , vt ab Au&oribus haius 
fententia inolubiles repatentur , & qui. 
eítà nos eas non ccnfcamus iniolu- 
biles, facemur nihilominus magaá prafc- 
ferre apparentiam , & forté maiorem 

quàm rationcs pro parte affirmatiüa . 
- res itaque tamofar extant de. hac re 
in.duz extrema, & voa med;a, prima 
té nega: relationes pr dicam, cffe 
c rcalcs formas accidentales , fcd 
aíferite(ie tantám denominationes cx- 
trin(ecas desüpcas ex collcctione,f(cu có- 
binatione rcrum, ta vt relatio praedicam. 
aliud non íit,quàm cocomitantia, & .co- 
exiftentia duorum exicemorum ,.— fimili 
tudo v.g. duorum alborum combinaco , 


iriaca, velalteriuscereg. inen: 

furz coexiftentia ; diffimilitudo veró al- 
bi,& nigti combinatio, inz«qualitas quan 
. títauis palmaris,& bipalmar!s cocxittcn- 
— tia , & fic de alijs: à Nominales paflim 
q.d. 28. 29. & 49. Ocham. Greg. Gab. 








aqualiras duarum quantitati palatium, | & 
velbi 


- .. Q. III . De diflinczelationis predicam, ab exirtmis. 61.7. 


quos (equuntur- Recentiores nonaulli » 
qui ob naufeam, quam illis afferunt. (en- 
tentiz Arift. D. Thoin.& Scou toties ia 
Scholis decantatz libenter ia Nominali( 
mum iun&is pedibas ruunt , vade in Lo 
gica negàt relationes , in Philofophia in, 
diui (ibilia, in Metaph. pra&cifiones obie- 
&iuas, & naturas cóes , quibus principi] 
negatis plane euercütur prefate fcientig gs; 
pra (ercim vt fuat ab Arift. craditge, & ias 
(Litutae, & SS. Patribus; negant igitur c 
Nominal.celationes pdicamentales Hut 
tad.difp. 16. Mer. fe&. 2. & 3. eius late« 
ro Atriag.d.12. Log.fect.6.& feq. Auere 
faq. 25. hy(: (eter. & 2.& alijquibus fà 
obijcias in hac opinione auferri vn. pra 
d ca néntü; efp.nós itr'dendo nó ob hoc 
aufecci ab Eccle(ia ynü Sacramentü , aut 
Decalogi pr&ceptum;in q (ent.lapíus cft 
Vulpes t.p.com.3 .difp.$ 8-arc.9.n. 1 $ vbi 
(olü prz d:csméta ab(oluta admittit. eífe 
entiarealia formaliter, alia idencicé can- 
tuin, vnd? feptem demit pradicameata. 
18. Secüda opinio extteaa affirmat ree 
lationé pre dicamentalé cífe; vecà formá 
accidentalem rcbus fupecaddita, & ab eis 
reipfa dittin&, fiue talis diftan&tio: rea 
lis vocetur,Gué folii modalis, eó quia ree 
latio non fit proprié res , f. us rei g 
Hecett (nía cóisin (chola Peri eticag 
nà Aríít.hicia Logica , & rut(us 5; Mete 
flatuit vccum, & reale pradicamentü rela 
tionis, quod vuiq; nequit ex fola denomi 
nátione extrinfecacon(litui , vt dicemus 
Qt immo nó folü in fchola. Peripar, fed 
et Platonica; d verpetuó fecati funt oés 
Arift-Interpre:es à Arabes,q Gtzci;& 
Lacni , vt teftatur Soátcz difp. 47; Mere 
fc&. 1.0.10. & tota RV calium Schola Tho. 
mitará, & Scotiflarü , id namq. ex pro« 
tcilo docuerunt angelicus Do&or p. 1.94 
13-ari.7.& q.18.arc 1.& q. 7; de potenta 
artig.ac alib: (zpé,S& Subtili$ x:d. 1.q-« 
3:d .1.]:1.8& 4; d. 12.9.1. & quol 1145 
alibi irte quod fola tot;ac «án4 
torü auctoriras virorum hanc fententiam 
reddit oppoiita valdà- ili dif 
- Tertia demum opinio mcdiasconcedit, 


6:9 Difp."UL. De Pradicam.te|peHliuis | | 


te diftin&asab eis,(cd tr fundamentali- cum diuina (ubtlaaria identificantur,non. 
tc, ac rone rariocinata, formaliter veró , ficincteaturis. Refp, imó ex hoc capite 
& a&ualiter folü diftingui p intelle&ü ; nos non benc ex diuinis relationibus de- 
ità Henric.quol.9.3.3. Alcn[ $. Met.cir- ducere ercatas accidentales;quia illz süt 
€àtex.20 Baccon.1.d.28.q.r.art.4. dub. — fübflanciales, & rranfcendentales. Coa- 
3.Soncin. j.Met.q.28. opinionécx in-  trasquia hac (unt prad:cata cóia Deo, & 
tegro poflea cüalijs nonnullis amplexus creaturis, ergo ficut fcientiaqua in Deo 
eft Suarez di(p.cit. fe&. 2. vbrwult rela-.— ponit (ubítanua, in creaturis ponitur ac- 
tioné adzquaté ident ficari cü fundam- — cidens;quia (ci&cia in cói abitrahit à (cié 
1O,cXigere tamen tctminum,non vt parté— tiaincreata,quz cft (ubftanua in Deo,& 
formalemrelationis,fed vtquid cónota- a (cictia creata, qug cít accidens in crea- 
t6 in obliquo, vndé cócladit ,relationem — turis , ic pariter de relatione dicendum 
e(Te formam ab(olutam,nonabíoluté sü- — erit,ncc poterit negari paritas, nifi negan 
ptam , (ed vcrefpicientem aliam ,quam — dorclationemin crcaus dicere accidens 


opinionem tribuit Nominalibus , à rcbascondiftin&tü,qua tané effec ma. 
: nifcila petitio princip:j,:d.n.eft qued ,p- 
ARTICVLVS I bare contendimus per aífumptam parita- 


elato pradicam. eft accidens ab ex- — Sed qusamus hanc ratonenex diii 
qo mremis veipfa condifiintium. nis rclationib.dedüctà,quia meré Theo- 
19- T hec veritas facilius deducatur, — logica cfl, non .n. data opera cam addu- 
prius vtramq;fentenriá à noftro ^ ximus , fed (olum vtprzíatos Auctores 
aflferto recedentem impugnabimus , & — conuinceremus;qui Theologi (unc, & A- 
poftea noflram flatuemus. rift.au&oritacem a(pernantur, quos etiá 
Dicimus r.gp relatio predicam. nó eft — credimus faclé negaturos relationes 
fola duorumextremorü concomitantia, quoque diuinas;ni(i fides obuiaret . 
vcl combinatio . Conclutio ftatuitur có: —. ao láigitur accingimur ad roné nata 
ara primam opin. & prob. primó,quiaex — ralem;quaz funditus bác cucliit opin.;dá- 
opin.toliitur przdicamétam relatio- — tur in creaturis denomipat;oncs puté re- 
mis, quod certé conflitui nequit inmera — latius, etgo dátur puré relationes, d funt 
denoniinatione cxtrinfeca;,vt poíteadi-  pradicamentales.Coníe. patet, quia ef» 
&cmus;& oés relationes ponütur mutuz, — fe&us formalis non ctt , nifi forma ipfa à 
plané totam euertit peripatheticam do — fübiecto participata ; aisüptü poffet pro» 
dastisc omnis gratisconccdunt Ad- — bari cum Scot.cit. 24d. q.5. ex denomie 
Tíarij parü curantes de cucríione pr2 — nationibus fundatis in aione; & paffio- 
slicamenti relationis dicentes , nonobid — ne,in vnione, pratentia; & alijs (cx pradi 
woilialiquod facramentum ab Ecclefia 9— camenus ; quiaimportant puras rclacio- 
sut przceptum à Decalogo.Sed'(anéne- — nes, vt q.vlc-huius difp. & tutusin Fhyf; 
o rclationes rcales, aut omninó tol^  probamus;ti quia Aducr(arij bas negant 
, aut yaldé labefactant myíterium ze — efferelauones pradicam. , fed aiunt cílc 
. "'Triadis , vt hic vrget lo. de Mag. qp. traaíceodencales importantes abíolutum 
eft maximum Sacramcntü in fide noftra, — cum re(pe&u , idco ad probanionem a(- 
At inquiunt has negare in ereatis mon in — (ampi inducemus denominauioncs fi» 
diuinis, Contra, firclactonesin diuini milis, & diffimilis mes , & inzqua« 
funt realcs,& non taptumn extrema coe- — Iis, & alias haiufmodi fundacas (u p vnd 
xiflentia ; ergo etiamincreatis,coníegj — & mulza ex $.Met« 1 9-bas .n. conc-cáunt 
par er,quia omnia attributa Deo,& erea-'— efTc denominationesrclatiuas pure. prz» 
iuris communia,ti in Deo (ant realia, ét — dicamenrales; fiergo dancur i(te dcao* i 
in creaturis, con(tat deranione (übítà- — minatione$reales , vtique foinz reae 
ti, (apienug, c. hoc foluminterei, g — lessclatiuz dari debebunt , a quibus de» — 
io Dco obíumupá bmplieaiem diua — (umancur » [Nc iuuat discre has clje pue — 
a. 










wea x dE ou no eon C 
CONI TTTABI SIT. 





omnis extriaíe iüfeca denominatio realis ex 
forma aliqua reali exiftente in aliquo (u- 
bie&o femper defümatur , vt conitat. de 
effe vifo, & cognito in obic&o,plané ha- 
iu(modicelaciuz denominaciones extrin- 
fece à forma alicui (übie&o intrinfeca 5 
fumi dedcbunt,& hzc vtique dcbebit c(- 
fe forma relatiua, (i .n. ab(oluta foret,v- 
tique denominationem relatiaam. dare 
non poflet, quía denominatio forma de- 
nominanti proportionari debet . 

Rcíp. denominationem relatiu& vtiq; 
db vna forma abíoluta derinari non poí- 
febcne tamen à pluribus, vnde denomi- 
natio Gimilis íamitur à duob. albis fimal 
coexiftcatibus; hinc ait Hurt. cit. $. 39. 
relationem przdicam. cííe duos conce- 

tus abfolutos qui eó quia non ab vna re 

la,'fed à duabus fimul exitentibus dc- 
fumuntur, propterea fimile d£ ad aliud, al 
bü vero ad (e , quia fumitur ab. vna albe- 
dine (ola, Ec (abit Arrrag.c-41. non eífc 
denomin. prías extrinfecá , fed partim 
áwinfecá quatenus dicit ipsi füdamétü ; 
partim excrifeci quaten? dicit terminü . 


.^ a1 Hac di ref pófio cflicaciter reijci- 


tur,quia fimiliudo non dicit praecise có- 
ceptus duarü albed:num , fed aliquid am- 
phus.f. habitudinem illarü, quz. explica- 
tur perficur, ergo &c. prob. allumjxum 
quia (imilitudo dicitar de vnoquoq. cx- 
tremorü (eiunctim,nam hzc albedo di- 
cir fimilis illi, dez autem albedincs li- 
mul exittentes non ità przdicari poílunt , 
non enim dici poteft , quod hac albedo 
fic duz albedines (imul exiftentes ; erzo 
fimilitndo non cft idem quod duz albe- 
dines limul cxiftentes, nec fimile idem y 
quod duo alba fimul exiftentia, Tum. 
ia per hanc copulatiuam, Petrus clt 

s, & Paulus eft albus , vrique expli- 
catur coexitentia duorum alborum, non. 
tamen adhuc cx plicatür eorum  fimiliru- 
do , quia Petrum, & Paulum eífe miles 
non tantum dicit Petrü effe albü, & Pau- 
lum eíle album , fed Pectum ctfe album ; 
fieu Paulus,vade preter haac, X illam at 
bedinem dicit ét comparationem. ynius 
ad aliu ex natuca rei, € non tantum er 


: "nee Tam quia cx hac copa» 


«M^ 


""- 


| e distinti ilat.pradic.ab ctremis. ds.L. 619 
^. fü$denoiminationcs extrinfecas. Nà cam 


latiga Petrus eft albus, & Paulus. c(t ai- 
bus abíq; petitione principij benc dedu- 
citur hoc coníequeas , ergo fuar fimiles, 
non ergo fimilitndo eft formaliter, & f - 
cisé coexiftentia albedind Petri; & Pau - 
lijalioqui peteretur principium,& proba 
retur idem per idé. Tum quia albedo Pe- 
tri, & albedo Pauli coexittentes (ecüdü 
(aos conceptus abíoluros aliud non effi- 
ciunt, d binaciumalbedinü,nec denomi- 
gant illas albediaes, nili e(fe duas , vt n. 

vnialbedo vnum facic albam,tic duz al - 

bedines duo alba , quz denominatio cft 
abíoluta (pe&ins ad predicamécü quan- 
utatis,non vec relati 1a . T'ücà lem quia, 
explicare ten&ur, qüo hac albá , & illud. 
album extrea dicantur, cur hoc dicatur 
fuadamentum,& illud terminus, non .n- 

redté dici pofsüc extrema ,nilidetuc qd 
vcluti mediü inter ea ,cuius dicantur ex 
trema,hiic .n. ratione materia , & forma 
in compofitco dicuntur extrema vnionis » 
neq;éthoc exrcemü bene diceretur fan- 

damentá relationis, neq; illud tecminus s 
fi celatio dicit folum duos conceptus ab- 

folutos,aon.n. vnus coaceptus abfolutus. 
dici pür terminus alterius concejxtus ab 

foluti5neq ; fufficit recurrere. ad habitu- 

diné ration s;quia tüc nó falaatur deno - 
minationemcelatiuam effe realem. 

21 Auer( cit.(ec.a.vt faluctin cóco- 
mitantia extremorü abíolutorü deno mi - 
nationem veré rclatiuam , ait illà conco -, 
mitantiá non ita debere explicari, vt di- 
cat vtrámque extremum ia recto ,& z- 
qué primó ; licut aiebat Hurt. fed ita vt 
primario ,& dire&é dicat vnü,népé tan- 
damentum;fecundarió » & in obli.juo di- 
catfeu connotet aliud .£. tcr: nü, (ic n. 
inquit explicari beoe denoiinationé re- 
lattuá.Sed non ob id euadit Auería pro 
potitas difficultates; Td quia choc mo- 
do explicando combinarione:m ab(oluca- 
ram, non vaa rcsrclatiua erit relaco , led, 
duz abfolutz vna in recto, altera in ooli- 
quo,imó cum nà mag s ejfe 4n xj ejje ad, 
fit de concepra relationis, mie ponicac 
teriings eile connotatuiày & tuadamcüe 
tum folum principale igmficauim,vade 
iuxta hanc via melius loquuature y qui ce-. 
neni yt/4j qué. proa pec cclaupaegs; 
: MM impor- 


/ 


CERERI T 


6,6 





importari. Tum quia licét ponendo ter- - 


minum in obliquo,videatur expiimmicone  u 
ceptas relaiuus;& cóparatio fundamens — 


CILE ECT CI X^ Mo Me. 


rget em dflicultas, vel refpe&i- 
: hábetur intétu, ücur.n.illa (cultas 
ponitur rclatio rcaliscocxitenciae idem 


4s 














ni 


] 


ti ad termini , re tame vera nihil tale ex. pariter dici dcb:bit de fi miliadine i 


primitur, quia etiamfi dicamus hoc albi - 


cft (imile illi , «n insététia iftorum hoc 
tantumimportat;quantum fi diceremus, 
hoc eft album, & tllud eft album, wel hac 
funt duo alba ,9» (i aliquid realeamplius 
exprimitur vitra hos ducs conceptus ab 

folutos , fané nil aliud crit, nili vcrus or- 
do , ac realiscomparatio vnius ad aliud. 
Tum tandem; quia quocunque modo ex - 
plicetur relatio per concomtantiam, vcl 
combinationem duorum extremorum. 
malé definirentar rclatiua ex Arif. cffc ; 


c ipfum, quód (unt, ad aliud funt 
queen dcfiniri dcberent ad aliud 


effe illa,quorum effe eft cum alio eíte |. 5 


cum relatio fecundü iftos nó lit habitu- 


-. do vnius ad aliud fed cocxiftétia potius ; 


vel combinatio vnius cam alio . 

3 Denique prob.cócl.róne Mair.r.d. 
39-4. 1. quia &t vtitur Zerbius y. Met. q. 
17:quicquid cft in duabus albedinib. i 
mul exifientibus,totum eft in duab. fuc- 


cedentibus fibi innicem ,ergo fi fimilitu- 


do non dicit aliquid reale fupra entitates 
olutas illarum , ita fimilis erit yna al- 
bcdo exiftés alteri futora,, ficut alteri co- 
dem temporc exiftenti , qp tamen citer 
cgatut;etid ab AduerfariJs qui ad rcla- 
1ionem pradicam, etiam vt ab cis cócc- 
yrequirunt terminum actu exi(tété , 
aflumptum patet; Ptob.coníeq.à pari na 
merus darum albedinum , quianihil di- 
€it (uper entitates abfoluras illarü , pra- 
fertim fecüdum Nominales ita faluatur 
in illis fimul exiftentibus , ficut fibi inui. 
cem fuccedentibus , ergo ét ita in propo- 
fito;quia fimilitudo nihil dicit prater en 
1itatcs abfolutas illatum. Si dicas requiri 
fimultatem durationis ambarum. Contra 
vrget Máir. tum quia düratio eft modus 
poíterior ipfa rc durante , ergo fimilitu- 
do;quz dicit pracisé enrirates abiolutas 
duarüm non videtur pendere 
à duratione fimultanca illatum, tum quia 
vcl illa fimultas eft aliquid rcale prater 
illas albedines ,vc('non,ti non,redit diffi 
guliat  Gcyvel hoc elt ablolusum, & ad- 


—.24. Dicimus z.relationé predicam.nà 
elle aliquid füperadditui fundamento fo 
li tóne dift/actü ab co Eft Scoci loc.cit. 
«ontr3 3 opin.quz adz juaté à parte cei 
cclation«m pradicam. cum fundamento 

ident ficabat, Et prob. nam in hacfenten 
ua vel relatio habetur in fundamento ad 
poíütioné termini de nouo, vel fapponc- 
batur iam in fandamento quoad totü (ui 
eíic:G primü , ergo vcl erit fola amborü 
*xtremorü cocxiitentia, aut denomina - 
tio indé defumpta , quz crat Nominaliü 
opinio,vel forma aliqua de nouo rc(ultás 
in fundamento ad politionem termini. , 
qua eft noftra: verà dicatur fecundum, 
nempé (upponi fundamento identificatà 
ante m termini , tunc przterquá- 
qp non faluatur effe verum accidens , quia 
hoc non identi(icatar cü labie&o;cü pof 
fitadefÍc , & abeffe ,(cmper in fubie&to 


daretur tàm ante, d poft exiftentiam tet. . 
mini , & femper fübie&tum atu deno- - 


minarct relaiuum, quia«ffe&tus forma - 
lis relationis prz dicamentalis elt a&u re- 
ferte fübie&um, vndé Petrus albus fimi- 
lis dicererur Paulo nondü albo, & patcr 
illius filij,quem nódü genuit; Et rurfus (e- 
quitur, vel relationem srn (uà fpeci 
rónem à termino non pendere, vel.ré de- 
pedenté exifteie tine co,à quo det. 
Reíp. Auctores 5 .fenc.telationé sCpcr 
in fundamento reperiri quátü ad enticaté 
realé,q dicit,quia hzcnon eft diucría ab 
entitate fundaaíenti,non tame (emper in 
co reperiri cum denominatione relatiua , 
quia hzc denominatiq etíam péder à ter - 
mino;hanc veró termini neceffitatem, vt 
habeatur in fundamento relatiua. dcno- 
minatio, non oés codem modo e» plicant. 
Aliqui dicunt relationem in fondamento 
deliteicere in elfe incompleto, & inchoa. 


t0 ante cxi (tentíam termini;co pleri aus. 


tem pottca.per aduentum termioi, & hac 
de cauía antea non przberc fundamenta 
rclatíuam denominationem; ità Baccon, 
& Soncin.loc.cit. Sed Contra ., quia pec 


rclarionem jn cffe incompleto y vclinicle .— 


- 


v 


4 ^ 
E d 


| —1 
ligant ^ 
TT 


"7" 


VT 


E 


" 


^. 


































x Il folam entitatem abíolutam funda- 
.. métiex pos fito termino nata eft rc« 
- fültare relatio ,.& hoc vtiq; bené dicitur, 
fed noninferur identitas relationis cum 
fundamento , fed potius vera à parte rei 
diftin&io; vel intelligunt veram formam 
rclatiuá rone (olü feu vniuer[aliter diftin 
&á ab entitate abíoluta füundamenti , & 
fic dicendo redir difficaltas , quia feclu-, 
fo termino haberetur tota relationis efsé- 
tia, ac proindé fübicctü acu referret an- 
tc exiflentiam termini; Immo (ic dicen- 
dónon tantum neceffarius erit terminus 
ad denominationem rclatiuá, fed ecáà: ad 
- ipfam entitatem relationis, quia anté ter. 
. minum ponitur inchoata folum .. 
—— 4 $5 Idcirco cóccdüt alij preexifterere- 
— —  fadonem in fundamento (ecundum effc 
completum quoad encitatem, non tamem: 
ipfum referre,vel a&tu denominare, quia: 
ad hoc requiritur terminus, velut neceífa- 
ria conditio, vndé cxpe&tatur terminus,. 


LR 
ss 





| - autementicatis  ità Suarczcit.-- 
—. —baceuifio eft minus rationabilis , quam: 


(00 precedens,nam illa ante exiftentiam ter- 









ic&um;, (ed tantü radicaliter , & inchoa- 
- — té,ícd ifta concedit ante exiffentiam ter- 


" 


(o gerfc&ioné (uam formaliter,& in actuy& 
— megat prabere denominationé a&tualé , 
vndé duo dicit difficilia capta, «pum ctt ;. 

. Sy dttur relatio przdicam: a&ualis,& có- 

—. "pietafine termino ,alterü cf; juod calisde 
— Aut in (ubi-&o; & rumcns Gta non. deno- 
. minetillad; Et nunquam ifti esplicabunt;, 

A .  Quopad&otertipinus fit neceflacia: condi- 
^. t9; vt relàtio przcx.ftens im: fundamcn* 
...  tfecüduin rocam cnutacea Lua: illud; 
 — . ga&udenoaiinet rclitum, aifi ponat ha 


3 






tudo real's ad illtid; uta (i fecandum ef 
huc fentiam nullam: babet cum co neceffariá- 
.  — eonnexionem; cur liabebit quantüad de- 

| — gsominationeny Ncc tandem vnquam fa-- 
— o diresplicabunigüomodo poflit effe coca; 
"p o  perícétio intrinicca: fimilicudtpis nifor- 
—  màsliubiedum,ntc illud denoiinct fimi 
—— Je & hacc fuicratio Scou $:Mct;q.1 1 ne 
"y 


^ 


Contrà 


 xtinfecum Forma rclatiuz 
| tcrminus,qoi connotatur'. 





. — mini non concedebat relationem. in fun- 
— —. damento aCtualiter; & formaliter,& hinc: 
|... deducebat nó poffe au denominare (ub- 


misi relationem jn fundamento sm totá 


— QUIT. De diflineyelat-predic.ab extremisesfer.I. €3x 


11. vbiait , fi relatio vniformiter infot-. 
mat tàm ante;q poft productioné termie 
ni,quaté non vniformitet denomina: ? 
I«Refpondent multi ex Suatez cit. ide(-- 
íc proprium cffe&uum cónoratiuocum s. 
vt non tribuantur à forma infarmante fü» 
bie&tum , nifi ponatur id , qupd neceffa- 
rio connoratur,. vt multis conltat exéplis;. 
nam fi vifio poneretur in lapide , non fa« 
ceret illü videntem;quia bic,effc&as cone : 
norat fübiectü vitale, & negatio vi(usim. 
eodem non ipfum denominat cecü, quia. 
ceciras cónotat in fübie&o: aptitudinem. 
ad videadum,que dec (t lapidi: res in pri« 
mo in(tanti dicitur creari,non conferua« ' 


- tij& é contra in cempore fcquéti. dicitut 


confetuari,non creari,non quia defit ali- 
uid reale ad creationem ,. aut con(erua- 
nionem:requi fitü,fed quia de(ant conno-- 
tata f. refpectus ad non effe immediate 
rzcedens, vel refpectus ad efe przha- 
itam, idem igitar dicunt de fundamen-- 
to rclitionis,quod ante exiftétià cermi- 
ni nó deauminatur per rclationé e(Te re-. 
latum , nomquiailli defit id qued eft in- 
rinfc iuz ; (ed quia dce 
.16 Inhanc doctrinamde connotatis: 
hic acriter inachuatar Hurt. Arcíag. &. 
Ouuied;in Mer.controu..9. punc. 4. in1« 
mó Hutt.paffim eam carpit difp.5. Phyf.. 
à $.18. dip. 11. à . 11. difp. 6. Mec. X- 
$. 39. & alibi, quia fi femel admititatur 
hzc doctrina , quod: poffit variari deno 
minatto. ex fola. varzatione. connotatoe- 
rum extrinfecorum abfque vlla: penitus: 
variadone fa&a in entitate forma. , fané 
pra betur anía cladendi omnia argumen- 
tà ; quibusprobarc(olemus dari modos: 
dittinctos à rebus , (icut .n; in propofica: 
inquiunt dari fimilitudiné realiter im Pes- 
tro albo ante exiftentiam albedinis Paue- 
li;quoad entitatem; non quoad: denomís: 
nationem (ic paritet (i fieret argumentü. 
quod.materia4& forma exiftenitbus nom: 
exiit it vnto,& potlca cxitlit,ergo vnio di: 
ftinguitut a cacerta,& forma, reponde-- 
ri'poffetnó exiftere vnionem: ia: materia: 
quoad denominationem ,.cxt (terc tamen: 
quoad entitacem;denominare autc matc-- 
riam vnitá: dum connotat formam ; imà» 
poffet. 


$i Difp. PII. De Pradicam.Re(pelliuis: 0 


pofict quadlibet parsdoxum fuflineri, ve 
v.p.quod fola anima-rónalis ett homo in. 
&riníccé,connotando materiam, & vnios 
nem, vt puré terminos , & facta diffolu. 
tionc ani mg à corpore máncre afiimá ra« 
tionalem in cffe hominis quoad entitaté, 

fion quoad denominationem ; quia dcfi. 

«tunt connotata requifita « , 

27 Scdquomodo vrédum fit doctrina 
de connotatis', nii non e(t prorfus 
à (cholis abic| ifti putant, & quo 
£00do connotatiua non fiot cum relaciuis 
«onfundenda, dicemus in fin. art. in quo 
See MARRIS deceptus eft Suarez 
. «onfundenshzccumillis, Cum tamen in- 
tet vtraq; fit magnum difcrimen ; mulii- 
iter e it folutio Suarez; Tam 
!DO minus fit de cóceptu relatio- 
'4dy juàm e(Te in, malé docet rela- 
importare entitatem fundamen- 















KP ficque ét deftru&o termino flabit deno 
A eoa CLQUN cUMdmab clc 


idem dici poterat de ipfa relatione 


Tumquiía effectus formalis proportiona 
*ur cau(z formali , itaquod (i effe&us ,fcu 
denominatio eft abfoluta caufa eri erit 
abfoluca, ti cffe&us eft connotatiuus , pa- 
riter & caufa,ergo fi denominatio relati 
"eayquiacft effectus connotatiwus, necef 


- farió dependetà termino , qui el conno- 


: tá, ide quoq; dicédü cft de relatione, gy 
: nimirü sm fe (it caufa'formalis.connota- 

tua, Tü candé,quia focma relariua nó fo. 

lüquoad cffe&u formslé dcnomivandi , 
- fed & in abftzacto sri. (e fampta pedet à 
aermiao,ergo fecundum (uam perfectio- 
mcm. propriam etiam. prefcindendo ab 

-effc&u formali denominationis non po- 

1cít poni in fundamento, & ibi confcrua- 
st non cxittente termino. 

28 BReíp.tádé quidam Iuniorcs entita 
em fundamenti continere petfe&tionem 
Asclationis ante exi tentiam termini, quia: 
Jn. findamento: incít intriafecé: rclacío 
«j1zdam tráfcendentalis ad tetiminü po(- 
fibilem , quz eclatio tranfcendcntalis. fic 

Predicamentalis exiitente termino fine: 


wa muatione intrim(eca. fundamenu. , [ox abeffe prater cius eptrptioB ds : 


fed (olum extrinfecascó quod tráfc&détaz 
Tis diffctat à przdicamenrali, non fecun- 
düintrinfcca, fed tantü ex connotatione 
extrinfeca tcrmini , non fimpliciter, fed 
quoad varium modum effendi, vt v. . al- 
bedo flatim;ac eft folitarié produ&a, di- 
citar, cx vi ordinis tranfcendeatalis affi- 
milab:lis albedini non exiftenti ,cum ve-- 
ro e(t produ&a altera albedo, df a&u af- 
fimilata,que actualis affiinilatio nihil in 
trinfecü ponit in priori albedine;fed can- 
tum extrinfec coplementà , ratione cu- 
ius a(fimilabiliras fjat actualis a(Tiinila- 
tioj& ait Amic. cir. trac. 15.9. f. dub. a. 
hüc eife probabil. modü defededi 3. sét, 
Ceterumiilla opin.ne3; hoc modo re- 
&? detenditur; Tá quia impoflibile eft. ,. 
relatio , quz erat tralcédenali ac 
proinde realiter Jidenzifica- 
ta,€x politione termini fiat accidentalis ,. 
& pra dicamentalis, & ab. eodé fundamé- 
to poftea diftinguatr ; Tum quia qfi & 
hzc metamorphofis cocederetur , adhuc 
difficulter explicabitur , qüo id: contin» 
gere pofficin illo fundamento- ab&; vlla 
prorfus fai matatione; hoc am priailegium 
vix diuinz conceditur volütati,vt potens 
ad aliquod obiectum terminata 


tandem quia cam albedo folitati produ 
a potens alteri a(fimiliari , a&u deinde: 
illi iam producte a (fimilatur , illa fimili« 
fit actualis, nó cftocdoille crá- 

dit a(Timilabilis cuicunqz 


'albedini pellibil fed c(t eadem fimilita- 


do in indiuiduo,qua prius erat in poten- 


tia obiectiaa , & poftca fit ima&u , ficat: 


cótingit inproductione cuiüfcunn; alte-- 
vius.imdiaidui , quod prius-erat in poten-- 
tía obie&tiua ,& poflea fit ima&tu- 

29 Dicimustàdé relawonem predica 
ee cíic i: oro p slm 
mé:o (uperadditam, wt quid reipfa ab cox 
actualicer diflnchls Vo D. Tic& Scote 
loc, cit, & $, Met. q. 1 1.cum corum affe- 
clis, quam probat Doctor róne, quo alij 
patfim vtuntur. Pót relatioprzdicamene 
talis alicui fündaméto fapcraddi,qp prius 


finc ca extiterat, & etiam ab eo tolli 4162. 


vt finc ex temaneat , ergo cü poilit ade 


-— 


od 
5 


ter- — Y 
minetur ad illud finc fui matatione. Tum. —— 





v ; 





y 


 mibust 


Refp/A 


* 


Kiss 


- fóndamce 


Sy. 
- 


Q. LIT. De diflinclaglat. radical extrewtseut.T.— 63 


x 4céfdefis al» eO .reipfa diftinGtum 
n(éq. patet eic definitione accidentis, 
& tx 'co rper reati fufficiens 
foditfum realis diftin&ionis intcr aliqua 
áo 5 atiteC. cotiftat: expecientia .imiom- 
tionibus , Quorum fundamenta 
finé fe&tiis effe poliunr dam album (o- 
litarümveft fide timilirudine: 4:qua» po- 
— Coxefulrar: adialteriis ortum & 
eliaüct dd eiufdem intevituma o5 67 
ores 3 Jent neg. cofeq;quia 
Pereasalbus fic fienlis l'aulo:dcaiba- 
1 Ryo acquirit nouam eütitategfaper 
albcdinerh j (ed tahtim nouam denori- 
tiatióned eX! nóvacohinotatione teayi- 
ni ; g cónl.rcadt exéplo a&uü liberoruhi 
Dci, potditin- Dcas non vcllemunduni, 
a&us (jio3d entitaté ató. potuit nà cfie, 
portiticdime quoad dehomimarioné; affc- 
ruccetà iüftántiam de«teátionc, &.cone 
feruatioóeqae nó diflinguaritur à párie 
rci, & caniemin pritoo-inftau eft création; 
doticéóhferiatio Sit rempbre (cr 
" e t oisfébaatió, qen ercatido. o1 
(^ got Hae lia doin Suarez , qua 
t dci cef peris Hure S ériag.ropto- 
hendct?int; & quidem meritós Tüm quia 
$n bac folàciedic mániteffa ifiüaluittirper 


tio priniciitjs dor dium Petinmalboin 


hábete tota civiturem fimdimdmisqua 
dici poft fiebihis alteri álbo:poflibilt no 
£amem dici acd lingilems quia nor tiabet 
B iaielle T vwerirt i wa Pet 
ftd petitio principi cftim; ac fà dices 
roin digauc inj qnirib  denorj- 
tatüt -[jmilisyo eft Ecfpodere idé prt dé, 
Tua 'quia vt aicbat Hurt.-rc vera ex hic 
dodrina de connozatis /fic:malé adhibi- 
ta prizcluditut via probandi. modos.à re» 
s diftin&tos,nec poterit per argum. al. 
fatü probari vnio v.g. diftin&a- à mate» 
4; & loti ,quo tamen argum, ad. hoc 
icrivtuozar ipti Aduerfarij.; INà 
;mpér iégabitur. confeq. & dicetur ià 
fnat etiltere 'vnioné in rone ctis 
tatis, nón infóne denominationis 4 po 
fteáick noua connotationc. forma. Vnio- 
nem:denominare materiam vaitam, Tum 
qtria-bzeé ipfa éóoocatio , qua: rclaaioni i 
i ypracxittentianzónc entita- 
cis cófcrt róncm quoqs deaominatignisy 










Ny EE 


vel eft gopcitisite ibo ds Adr 
minü, vcb(emper adfoiiofundaawinio ; 
fi prim y idé dici poteratde, telacione 1pr 
(a:ab'initio;íi sm,cur.crao idee ced 
mótabat tcrmiwüt modo; ad; connoG«? T 
quia lias diucríitatis alia ratio rcddi ner 
iqaitndi quia factà éft ci aliqua realis ad» 
ditioynon . n; intelligi. por fundamentum 
iabere nouum; & incoinfecb ordinem ad 
«evminü: ne noua; acintciofeca additipr- 
i*e ; fic albedo, antequam coacipiatürig 
fub-e&oexifiensy ncm icorimorebar, quid 
«ex rinfécum;pcticaquipónitut ia (abiur 
£o, cx idine reali ad dicione inhaer&tiz diF 
citür cóntotarc-fobiéCtuay E xemplá we» 
1ó; s. quod affert; du aGibuslibetis Dei, 
-potiuscft poo nobis, actus.n, diuina: «o» 
-lmátatis óbTiam illimitationeu ab(q5ád:- 
-ditiorie ialicuius:irea lis tel pectus. dicituc 
-teniinari.ad: crezsutá volicam efTe, quod- 
-potecat non velle, abíqg vlla prorfus fai 
-tnutàt ont ani rgo in creaturis rális il 
Jlichitatio:nom fit; nompóteticio fondam€ 
:t6.darisiouatecafinixcDnotatioab(qi rear 
 liadditione ; vel ad; &ram( fyadagenráa 
:denominabitareclatum per ptam deno 
-iinátionciegttinfecamoes pofitionecén- 
(mini extcinfeca , cum exhoc nib ioci 
:fccüiilliaddatr ; ep taméneqyip(ieouas 
orijadinituntsfrergo.illadcnominatioeft — 
nt£infeca; &-noud;certé curb fit. realis; SE 
-nontnis;aiiquid reale additur rundamé 
"to:ex patitionetermini y qua rátio planc: 
Ónmniniconuincit,vrnotat Faber Met, 
difp.19-c.:4» Nec etiaminftanua y squad 
affetzebantyde creatione, Aocóferuauone 
cft ad rem; «(aia à modo , qno.bec (cpaz 
ranurirà difbogauntnt, feparantur. auté 
nonróne realis refpcótus dcpendentig s 
ui per vramq; formaliter amportatur s 
ed iQucad:re(pcótus: cóbnotaros ad non 
cílc immediattpracedens,; qui connotá- 
tur à crcationey & ad.etfe prchabirü 5 qui 
tonnotacur à coriferuatione s! 5505] 
iugipi Rep; proindé; Auctores 1 iópit 
pe diud ars. bene. cóairici diftinctioncin 
Hmilizudims à folofnadamento . nontas 
micn.à fundamento y & ttrminoj; jua ab 
vttoq; (cpacázidmpolTibile tt«cuag gà 
potentia abfolnta y exquo dednciur: efie 
adeqdatiadé;cü vitoq; ag cile uid-eis us 
* Ccc perad- 


634 — "Difp, PIT-Dà Poédicito Rol petliu ^. 0 


'eraddere; Quz (olutio cófir;quia dü vp; 
amus probate vnioné ,vbicationé;actio- 
né,patlioné, &c.c(fe modos rebus fuper- 
additos,cx eo probatur , quia poffunt. re- 
periti extrema in rerum matura fine illis 
modis , vt corpus, & anima fine vníone , 
& lsinc deducimus diftioctioné abeis, cà 
crgo'de hisrelationibus przdicamentali- 
bus,fimilitud;ne,z qualitate; &c;oppolie 
tü expetiamur,ep extrema ftne illis repc- 
riri aequcunr, oppofitü ét debemus deda 
cete,qd népé nófunt aliquid excreinis fu- 
radditü,& ab eis códiftin&tü. Sed ncq; 
c folutio fatisfacit; tü quia non dcíuat, 
ui patent poffe à Dco Ícparari-fimilitu- 
inc à dodies albis,itauc fola £andamen- 
taliter maneant fimilia;tit 2 licét fcpa- 
tabilitas femper infctat realC. diftinctio- 
né inter aliqua éuo non tamen in(cpara- 
bilitas femper infert identitatem,vt dixi- 
mus difp. 1. q. $. art. 2. atq; ideó concc- 
dendo duo alba non potic cífe inc fimili- 
: tudine,non rité hinc infertur fimilitudiné 
identihicari cum illis . INec tandem valet 
affumpta paritas dé vnione , vbicationc , 
&c.quiaillz (ubt relationes extriníecus 
aduenientcs nó infurgentes, nifi facta ex- 
tremorum approximatrione » atque idcó 
extrema reperiri poffunt in. reram natura 
fine illis, at fimilitudo, aqualitas,& alig 
relationcs, de quibus hic pra fercim eft (cr 
sno, funt intrinfecus aduenienres iníuc- 
$.«f. cX natura extremorum , atquc 
idco illis pofitis neceffario refultat ,.& 
hinc eft,quod extrema nequcunt (inc illis 
in rerum natura reperiti ;, fatemur tamcn 
bac de. cau(ía cuidentius oftendi per ra- 
1ionem allatam diftinctionem relationü 
esiriofecus aduenientium ab exttemis , 
8 intriníecus aduenicnrium, vndé cofulto 
tam pteeíertim Do&or attulit ad often- 
dendam diftin&ionum iftarum à funda- 
mento,nonabvtroq;cxtemo . — . 
Deinde lo. de Magifitis hic affert. ad 
idé alià róné (atis euidenté,qua & vtuntur 
Complut.impoflib;le cít.fimul, & fex.el 
candé formà intendi, & remitti , quia iri« 
tenfio, & remifTio funt motus contrarij y: 
fcd telatio p 6cintendi, quàdo (uü tunda- 
-"ment( temittitur& remitti quando inté- 
relatio , & fundamcntü nó süt 


vna:fonía rcalicer, Prob» minor, quía fu 

pofito quod Sortes latalbior Platonc ,, 
remittitur albedo Sortisytüc Sortes fit ma 
gis fiaulis.Platont;; (i vccó. albedo Sociis 
1ntendatür, tunc Get minus (i milis Plato- 
mi,.cÓ quia: Sorüsicóunuo cecedit 
à $radu albedinis Platogis. Tacdemalijs 
*anonibus idipsü probat DoGor loc.cit. 
xjuz apud ipum-videri poífunz,& imme- 
ritó carpuntur luc à.Poncio , veiut infut- 
ficientes, & non fol rationibus, fcd erià 
au&toritacibus Parrum & Plilofophorü, 
Vf. Aug.$;de Trin. c.g. Amb.lib. t. dc fide 
ad Gratianum cap; 5 . Hilarij 12.de Trin. 
Acift; 12« Metz 2. & tcx, $2. Auicen. j, 
Metfuteéap.de celat, fimpl. fuper prz- 
dic. qui omaes doccat relationes. przdi- 
camentalcs effc accidentia sem j i 
/$2 An vet praíata diftin&tio,que in- 
ter celauoné,& fundam6:à reperitur, dici 
debeat realis, vel potius ce ficut & 
an relatio dici debeat ees , velmnodus, cít 
magnti inter Aafkores i emanat Co 
X 

pa 


plut.difp. 14.9«5; cótendunt effe reale, & 

relatione debere dici t€, Neorerici paffim 
cót&dunt debere dici modum;ac proinde 
di(tin&ione cius à fundamento folü c(le 
modalcem. D'oGor in 2.d. 1.9. 5. $. Quod 
fi adbucsait, hance(To cotentionem de no 
mine, vt poté quz pendet ex acceptione 
terminoru ren modi,diftintiionis i74 
lis" modalis,& inquit Doctorrelatio- 
nem poffe dici ré , & modü por dict mo. 
dus , quatenus c(t imperfecta entitas a 

quácunq; abíolutà cóparata per fe cxifte» 
rc nó potens, fcd fatal; ncce(itate (emper 
alteri áffixa.quod modificar ; pot dici res» 
quatenusef(lentialiter. cadit. (ub.diüifione 
enusrealis,& tam talc eft ges, viá mo* 
€o diftipguitur; modi 0. ie loquen- 
do dc. modis;& aru funt gradus 
"rins indi non indui s 
militcr' c quidditatiué , pra Y Y 
Schola Late pieno Mer.dicinus. * 1etià 


diftin&io realis; fümawr pro ca diuctfi». 


tatc quz inter dao reperitur quorü vnit. 


pót ftare fine alio, fioe id mutuo fit pof 

Pes or aia ue fenfu fumi pofle» dn 

x ips. q»cg, att. 2. dic da- 

fun&io, queda iind relag-. 

né repctiturypotidici. real;s;. li vero magis, 
x3 3433 ngo- 


í009$—. V 0 M oo eR M Nur Rr m M) a nen Dre 


Er.Bm Eo £—— m» 9 £9 NO mne c m o£572z 





-— X 





[umiacarqpro;ca diuckfitate quae 

'duo repetitum :quor&alrerü poteft 

effe (incaltero reciproce, nó pot dici rea- 
lis; (ed modalisi; Przftat tamcn ab(oluté. 
loquendo cá appellare rcalery nó moda- 


Tern,rum qtria nom eo ipfo , €p aliqua diro 


ita inter vt vaü eife poí« 
fit finie alio non é contra;.dici debent lo- 
Iá modaliter. diftingui , co €nim gencre 
diftitctionis diftinguüntur Deus, crca 
tuta , quia Des cffe pot fine ifla non é 
cótra,& rfinon (unt modaliter! dift incta , 
fed tcaliter ; t&quia diftinttio modalis in 
fchola noftra in alia fenfu accipitur, q à 
Modetnis víarpetur,vtloc.cit:declaraui- 
mus; Nc igitur pariatur cófulio in teemi- 
nis,vocetur 1 (chola noftra diftin&io rea 
lis, vc ibi dctecrminauimus, cító.n.relatio 
nequeat cffe finc fundaméto , hoc nó ob* 
ftat;quin fint mutuorealitcr d«ftincta;fed 
tiq nó fint mutuo feparabilia cü reten- 
tíonc yppriz exiflctiz gp addimus ob nó. 
nüllosqui przfatà diftinctioné appellant 
realem non mutuam, in quo valde fallun- 
tnr; tumquia omnis diftin&io realis cft 
mntüa, vt ibi probauimus ; ü quia quod re 
latio-nequeat cfle fine fundaméto ; infert 
folum, quod non int mutuo feparabilia, 
nonautem; non (irit mutuó realiter 
diftin&a , & hunc loquendi: modum ob- 
feruamus in. Phyf. loquendo dc Vnione 
Aiíp. $- qua ft.9.. $2 e : 

33 Pro-cóplémento huius art. aducr- 
tendum cít, quod licet relatiua videantur 
«um connotatinis habcre affinitatem , 
quia: dicant :juédam ordinem ad 
aliud; & ababíoluus cótradi ftinguantur; 
re tamen vera fi virorügs natura perpen- 
datur, in mulis differre deprehenduntur; 
primo .n. relatiuum per fc; prin;ó, & di- 
re&té aliud. teíp:cit, vt poter fibum , con- 

- potatiuum ver fec io & indirecte, 
acmunius. principalitct ; vt «oncretum ac- 
cidentis, quod principaliter importat for- 
mà; foadeo, K minus principaliter có- 
cerni fübie: ; dcindé relatinum te- 

icit-ali pcise 4 vk Lermioum. prai- 
cindendo- yalia, rauiene 5 con- 
motatiuum veró rei icit aliud per modum 
annexi, & accetiorij przícindendo à ra- 


dt Now 


. III. Bo dellincl, velat prédichmn:abéxtr.id.L. 635. 


té. v. 2;mavt terminü,fed vr (übie&tum; 
vnde conotatio ctiá in rebus abfolutis rc- 
pecitut. , vt conftat in exéplo addu&o de 
albo; dcmü differüc,q» cónotatio proprid 
pertinet ad modü Ggnificandi,nóad rem 
1psà, vt di& à eft 1. p. Inf- yractur« c, 4,86 
roperitucin nominibus,qua ex eorü impo. 
fitione vnum fignificat, & ex modo (igni 
ficádi principalis (ignificati dant ak gd dur» 
telligere (ecundarió , vc ibi declaratum ett 
€xéplo nominis cgne , qua ex vi nominis 
figaificat cóme(t;ionem, tamenex modo 
figaificandi vo mA Gt figmcari dat in^ 
telligere tépus vefoercinunm, & hoc dici- 
tur connotati; relatio aatem percíinet 
rcs ipfas, & idcó quamuistamrelatiuamy 
quam cónotat iuum diflinguantur .ab ab- 
oluto, hoc t intereít , quod cónotatiuür 
proprie diftingiic terminos , quorua al- 
ter elt ab(oluuis, alter connotatiuus, re- 
latiuum veró diftinguic ces ipfas, quarum 
aliz.[unc abfolutg , alia relatiuz . 

34; Quanta alk fit connotatiuorü ne 
ccílicas, nemo eft, qui non videat;pa(fiaa 
n. infciencjs »mpinguimus in hostermi 
nos cónoratiuos, vnde incófuló videntur 
illos ablegare Hurt. Arciag. & alij quid& 
Recentiotescontendences bói. nomina 
plata (imul fignificanria diuecfz natura s 
qua proinde nos appellamus connotati- 
Ua, (1gnificare illaplura qué primo ,& 
per fe , vnde inquiunt v.g-vcritaté in actu 
mielle&us equé primà fignificare entita- 
tem actus, & entitatem obic&i , itavt fic 
dcnominaiio partim intrinfeca, partita 
extcinfeca y (ic ét oipotentiam fign: ficare 
fimul perf-&ioné incinfecam Deijacen» — 
titaté poffibilem creatucc z qué primo,ac 
in propolito fimilitudinem dicere zqu& 
primo duo aloa . Hic modus dicendi cft 
9inó nouus , ac à vcritace alienus, Logic 
namq; dixerunt noujina isnct t AM 
fignificantia vnum fignificare primó , && 
puncipaliter , alerum aát fecundarió, & 
minus principalier, quia cum illa res fi 
£nificatz fint diucr(z natura , nó poffunt 
ub vna cói rationc fignificari aque pi- 
mÓ, quia fiait non (unt nata faccre per 
vnum , ita explicari ncqucum rónc per fe 
vnayfaciédo aüc, qd vnii fignihi cetur prie 
gnario»& aliud tátum fecundarió, nó ime 

Kou uc wo s MA 


6j X Dp VIT DesPrddicam: Re/JoGDinih 6 XV. .0 


pedimueiwnitas concepcus; vt norat. DoGt: 
ad. 1t:q.3. ecgo-dum iiti Kecearioreslifar 
quüiurit ces diuer(ás pet /illa»cnomina im 
fortatas arque primó:figflificar::; plane: 
dettraufit vniraté conceptus. qutaxob: e&c 
eam diuer(icate hiequcuof cffe pet (e par. 
€es vnios conceptusnon ergo fecedeadü: 
eft à confueto modo Dogicoriexpkican- 
€ hoía illa connotatiua & iconibtario 
ferminorü ficexjlicata nó e(t darináda, 
fed potiusab-ommbus:ampleótéda vt su. 
frié neceffaria ad declatafida:placa Philo- 
fophita, &c Tlscolonica s duratio in; crca- 
tió' coiefuatio 3& alia huia[modi fime 
Coünocatione oWequetrit: perfecte expli- 
«ari; ve fuis;locis dicens. o c0 no 
-CNeruti tarrictreft ex alia parte; non in 
emnibusferé termiais mifcédam effecó- 
riótetióticm y vtfaciunt Recentiores alij 
ci Süarcy ; oco? expliéandz e(Te. vt ip(e 
facitqued po dic alicui reiladuenite noua. 
«ónotatió & ex hacinfürgereinre moti, 
&rintrinfecá denominato q priásinó ha- 
bebat, abf; vla prorfus eiusceatatiobe ; 
Mi i aiebat aloud: qaodprias nófi crat 
fitrille, deinceps denominari fiuiile (8&6 qi 
&l€ inttinfece quia habebác in fetotà tr; 
siillicadinisentitar€ ) poft productionem 
siherias albi ?plane hoc prfasrepugaat , 


jid nequit fieí realis; & phy(icustran- — bere 


dius contradi&orio iri conctadictoriü 
fine aliqua reali mutatione y fiergo hioc 
butt? priusrióndiccbatur (mile; & poft 
itóductioactm álcerias: dli dicirut: reali: 
t fiftile; certe fi hattidenóminatio'eft 
3átrin(ecáyáó re(ültatyi(i pet ahquátn inz 
zfin[écà toditate j &'mriüratióne illias ati 
y téc vncüam explicabitsaarez, quoc 
odo prafercimi rebusctcatisdati pol 
? noua ceréetatio »& imrinfeca denos 
iraíaciaj qüath prius noh habent, abíque 
xil prerlascaruamutadone ^ c oos 
3ó . omiaq aazonciasi mon sposzhiagn 
x os RUDTTC L5 y ,S:tg moni 
1H. 221 511 [23 RIUD e12)14£ 012006 cunttri 
oc gmanaliun fundamenia diruentur. 
AT ees refolutioné precedütt.ac- 
71 XC yguunt Nomidsalesitiadétorit A- 
35608: Phyfi to, vbi di(erüsvéibisdocer 
"Wirelitiohé nóà daté motü, qura-ducnic 
—a vescosunibii oie eiusasiutd- 
" 2 : 


tionc períólam mutationé akerius extre» 
tib; dé inquiunt affezere;D;An(clin Mos 
nolos;c. 14:wbiait.vnü hominem. ex na», 
tiai£atb alterius ficti-ei i milerb, equaley! 
&ciabíque vlla fui mucátioncy; vnde hac! 
de-cauía ibi de nouo admanicin; Deo dest 
nomjnationcs relatiuas ; quía; x ip (is-nule; 
la fequitub mutatio ime yfient ego: (a]« 
uantut: rn: Dco verse denórbinaciórics. ee 
latiuz ab(qj diftinótis. celationibus ,nquag 
tnutationem faciant ; itactiá imalijs. ome; 
nibus (aldari poterunt ;jac debcebus ; (à 
cerent autem mutationem. fi cient: tórs 
mg rcales fubiectis: fupcradditz ;15.1:) 
7 oRefp:Do&ocin 2.4.10: (Gy & $od& 
Y«Qa1 lo6cquoL 1 1: R; Aciftzibi affignas 
reto przdicamenta fit per (emotuss 
enam forma propria acqui (itionesac: 

nón üatc-atquiramel y éxcladitng ab. bao 
gcnece rwermratier vue ris SLUT 
niéci»; vty opriiácqui fr 
uoné habét, eo pice rir cofequü« 
tur extresma iá pofitá;fed séper ip accidéa 
trem car abfoluto acquifitórin 
ühctó relarótami jncqs:ibi moti p» 
fi t ad'quécia refpeétujimg:conecdit mo 
tü ad Vbi;quià ett de gcnere corü-re(pe- 
&uüjqui non neceffariycóféqunmurexa 
trema in effe pofita;jideóq; proptiamhaa 
sohicigis 


e — 


e pófsür ionem ;. 
Arift áit Doctor; nebare per huiufmodi 
rclationes fübiectü mutat. iharatione.có 
muiter di Anilaliüd efto m:fu- 
bicáifaliter fc 'e'àünc y quánypriuss 
atari bpm aeg relatio» 
'"DvAmb.& Simpl,cit, expre(TiTimé,Sc 
Ariftipfe $1/Met. c4; dunkaib., toc. efle: 
(pecics marationis; quot entis;fed.cátüas 


negauiv mutatione proprie diétás qua; 
cfi ad termini propria anouicatc- fis 


bile, & per fc ititent i, abrágétc; Ino ita, 
(eexplicatibid.y.Phyf7i oma poftquane 
Sauitad relatióné eflt per fe moi fenfg: 
"explicato fübdit') quare si accidens vo» 
tus boram efl j vi benà hicnotarunt Cos 
fiimb.qut; Et fieetiim exponi debet Am» 
fel.prs (ertimquià mnfiécap. modibillü: 
"oquédi,vt iucert(t pratermittity vt notae 
(Suarez difp.gy e&t fina. à ampliüs. 
ritcédat; vcaliqui yrgerc ex caauftorit. 
ANI ÓIURUMUR: Lies ME 
pon 





£. HI De difinc.velat. predicam. ab eitr-dr.H.— $37 


fofitü dixi(Te, & ide fi D. Anfel.nó ftat 
amobis;alij Patres non defünt. Ratio ait 
cur denominationes relatiuz dicátur de 
Deo ex tépore abfq vlla eius macatione, 
eft quia dicüitur de ipfo períolà denomi 
macioné extrinfecá; per terminationem ni 
mirü relationis in creatura cxiftentis , vt 
paffim Theologi docét;neq.quoad deno 
minationé rclatiuam licet argumentari a 


Dco ad Creaturas,quia Deus cft a 


«cidentis;non fic creatarz, vt notat 
&or 1.d.30. q.z. 
36 Secüdo argaüt róne; pofitis duo- 
bus albis,quoc(iq;alio precifo,illa dicnn- 
tut fimilia nó rantü fundamétaliter,vt te- 
deri folet ,(ed'ctià formaliter, fimilia 
4n. cx 5. Mct.dicütur;quori qualitas cfe 
vna.i eiusdem rationis, talia aüt foret illa 
duo alba abfi.vllo modo fuperaddito,nà 
modus füperadditus((i datetur) nó vciq. 
faceret illa eiufdé rónis, fed' talia reperi- 
ret; (i6 é argui pót de duabus quanritaci- 
bus Wikuribur ortho alio fccla- 
fo,pr&ter eatü enricvates fiot formaliter e 
quales,quía equalia formaliter dicuntur, 
cei t eiu(dé mé(urie nec pluccs.partes 
ontinétur in vno,quá in altero. IHdé ar 

métü,& cü maiori euidétia, fit in relatio 
nibus di(quiperantie,pofito.n.albo, & wi 
grosquoci ].alio feclufo ,eo ipfo sü: d-ifi 
m les;ti.n.(ngulisaddas relationes di fi- 
militudinis,hz potiüs cóueniétid causat, 
quam d!fcrepantia, quta ille'dose relatio - 
'! fits sit ciusdé cónisi& rbagisinterfecoa 
tienitmt quàm albü;& oigrü fic € pofita 
itate palmari ,& bipalmari ftatim 
quoc. àl:o feclufo süt formaliter in 
|! quales quia formalis inzsqualitas có(i (tit 
. iminelafione pluriü partiüsquam aliayfed 
hác inchifioné habet bipslmaris formali 
scr , non fondam. ntraliter , immó quic- 
lid fingitur addi,non poteft facere inz 
E-- P ak y quia nonfacit quantitatem 
maiorem. vel minorem; cü nóoadd t, ecl 


M X »(-d (apponit, excel süyquo- 


. bipal fupcrar palinarem, & 1nzqua- 
Vicas formaliter conüftt in tali exceffü: . 
Teir(us hoc magis :dhuc cuidemer ofté 
ditur, «9ia Petrus eft effenrialiccr diuer- 
fus à Buccfalo, ergo relauo diucrfitatis, 
qua fie diüer(a dicuntur, nequit cflc acci - 
OUT Lok. 
xcd 
Ln. SATIN 


Xx 


dens eorü entitatibus fapcradditum;quia- 
tunc per illà formaliter denominarentut 

d:uer(a accidentaliter, non e(fentialiter » 
non.n.caufa formalispót producere cffe 
&tum formalem feipfía perfe&tiorem. Tá- 
dem precifa (imilitad'ne a duobus albis: 
diftin&ione à Petro, & Paulo, diftantia à 
Celo;& Terra,& tic de alijs,adhuc intel 
ligitur fta fe habere hocalbü, ficut illud y. 
item Petráe(fe diftinctuma Paulo, celi 
diftare à terrayquàtü prius Sirurfus dica 
mas data hypotcfi res fore (imiles fanda 
mentaliter, fic €t diftin&tas,& diltantes . 

Contra vrgét querendo , vnde motiuum 
habeamus ad ponendi aliam fimilitadi- 
né prater illam, quam fundamentalem di 
cimus, nul]a.n.experientia:id conuincit y 

uia nec illa formalis fimilitudo in feip- 

[A videri potcft , nec ab ca vllas procedit 

eífe&us , ex quoà pofteriori nofzatur. ; 
ergo prater fundamentalem pulla alia» 

fimilitudo admittenda eft , nequ: diftan- 
tia inter Colum ,'& Terram ,.& illa ipe 
fa form;lis eft dicenda, 

37 Resp.vtibi,duoalba, & duo pil- 
maria,féclufo quocanq.tefpe&u ;nó cffe: 
fimilia,& gqualia,nififündamétaliter fi- 
eut pa(Trm dicimus fubit áciá füblara fub- 
fittentia nóe(fe formaliter fab itétem 5. 
fed't:nt& fundamécaliter,ac éc hamanita, 
tem pracifa rifibilitareremancre rifibis 
lem tantü fun tamentaliter, nonformali- 
ter ,ynde cam hac do&tina ipti: A duer(a« 
rij in al jsvcancur,nóelft ; euc cam ità fe- 
ucré damnent in propofi«o,nó;n, facilius: 
vnum a(jeritur,quá aliudyauc ergo omnes: 
prorfus modos eliminent raut et relatio-- 
ncs$admittant;ad impugnationé hiriasío: 
ludonisdeductà ex definitionib: (imili- 
tudinis, & aiqualiratisex $ ; Met. dicimus: 
cà Scoto cir.in 2. H. ib: definiri per fun» 
damncnta , quia cuf relaco in fe b. minie- 
mz emitatis;ac imrelligibilitatis:, facilias 
per fundaméta digoofCitur , & definitur. 
Sic ét refp. ad idemargum; factü in rela -- 
tiombasd.(qui parantiz;nam inalbo , & 
nigro requirantor relaciones dili militu- 
dinis, vt formaliter d:íh milia dicatur , à - 
licec ille diffiviliadines: inter fe: magis 
conutuiant, G:albü ; $c nigrumy.tà banc: 
écnominauonem ills non prabcut s (cdi 

€cc 5 — de- 


4 


: 





^ 


- io ow 
AN, 


WM. C 
L-— 


QUI Dédlisgeue jeeictte MER QUIT. 6859 


jedgtta&isy & loco diílitis  numiii 
ióaddpliciais qua mupérus quater- 
riis hoctiiméan:cét iduplus: ejnt i- 
;j, itifiderec m. im ils. quatuor. hoa 
qiibus; ficuter. : negauimns (u- 
i05 iim«efle- accidensc realiter 
dRRUSEUR nl ré büs numétaris; lici n.pco- 
io deeelatione:dicendüm, tti non 
Sie aaend vélyrelausao ci bnoi bt 
*ib£6: TS(scudov. ex: Nbairecit, nullü:f 
iab Gerda; imas pprimé né cffanidi 
id«Fiifiquidiéncat jordirié in yauer(o; 
Gra ;dfte fint livipfoi:dmn ont ord inco) ad 
jid) eae hac eftinconachiens., c0. oi 
ifia fort lv voüerfo y fimt adistuicé. ordi" 
Ráta iN eofine tcs nio vo &otar Doótor 
X36 im a Sem quts conia negantes boc 
qocemóbigéis ebd Ibitófdplit e. Mcty 
«és Ciresdorh. rp tales imconaex aim faciuat 
xBlünd PfubtTanc lá pneqs b continu 
tetnis-ositddo im cncibusánco nuc ait, 
RA adipriimsi mulatip ad.fa 
iUhedpiidiiondscitcoamntm dh me di- 
pesa pota v vit TT RA pd amuta- 
«Foris hoi rRércánut Neélgomcóuenicns 
efti vp0j & eoücavenncstótcónceg crc 
félitioués diftinttiomis,diitài ig a quat 
Rit éncra im xnigerta:gquiayr ami 7Maor- 
ái Aducr(icionmn adipirat iunesdri- 
deciceisportáreunitiatn efiibnas; Neodi- 
cat Aaefa citoquod elt nonironisdu 
Tóc, magnü tamen, X ibroliecabile omus 
vténtellectai y má.ceplicar Marr, norieíTe 
iones; niti ifitelle£tui to Jos Ecàne d 
*Paicloludo «oci vidcatur conirracs.chy- 
Syiefíca j re camen veranullamalia/baber 
xipüd cosiconfutauionem yratct adanca» 
biotfes!  & ckclamutioncs yit ipfe facctur 
Hiireait.S. 28; & ideà bané aitlocatgu- 
üimyquod'quidam tanti fáciumts ouhal 
ludere; & adhuc mitus vrgecin feg- 
fédtia S. Thotn noh multiphcanus rcla- 
tienes ad malriplicarióné numericá: ter» 
iiáótüo; wquicin quod eadem tiaiit- 
dihej qua 9nüdtbam telyncicbát alcerüa 
te & illud,:quod dc nono fir, SC quà 
dà petit vilirex his;alterttnóL omui torü 
fipüididen timplicisec (ed toldncad illud 
vidé ihe fentétianótahca yatierasads 
mittitur invmuer(bjncctanta rclauonua 
copíain eadeni tej/ lunc meatodacdrg ad 
ug 


imc nkurinjdam erguré Zr; beats n! A 
pellarung co quod nogconmnca aif pic 


ibcay Ici MEME OHp- 
4d. motum digiti vos ebésgwnatstb- 
5.sgt Ad iva) (ibt imodieuadéódi apart 
Maur. ett 21.d.39:q- pa ad;duosr edieun 
itor , Prunus ett eórum qUinegant re 
tionem ycxé: , o ncopnté produci. uu 
xx dicubi qelàtia &gs post, PATER Y 
lam eoncautari;al:j dic ü« proi id po cap 
Mart; quia écia io potius efl. (oque la qipr 
(mótà, Qaeosüfbehus y;indà sasitacie- 
"futgar ps dii mánacénb ostro) is 100 du - 
iem cthculMaiwxecoriuem (eurn do. 
idc Maditrss dithbimg iic ide actigac phg- 
ficasxanecephotreu (a Merapht ligas 
x oes vulc) Margó);& airluclecundaas 
«tionerejarieniai graduci à; terni9.in 
stundahaento: jua jare. i00; £0quurit de- 
3tcy mimatüováat om iterég ous 6^ psrieo 
2ficis podtula tatio phyjca.y Biemodus 
-xclfaadendi ad: propolitamn ddfliquleaui, 
ecl cit xbnninàtalíus s vel. Colum confitlac 
-inverbisgoctiumoang.-oinne cns £ calc 
zereátsi jozcrü odturzexiftés habete e4a- 
35ifüi productus thmedigtéo wel Giluig 
umediaté ; «ci talb: lit veré cau(anim yat 
ribonunétaplrocice e«nrüyr to. n déronah- 
:quis etfcatusalyali qua; cat(a y, v. dà 
-hinalraaphorice cau(atusjadhyc t 
zdebet ciarílignari caufarcalis Xi phyled: 
n9 ergo fufficit. diceres quod iclatie pra- 
-ducium (à xetminaactione metaghogca; 
:iéc etiam dicerefufficityguod cius cau(a- 
ditas (it oxctapliyá cá; qnia pecibanc nó pro 
-ccdic.àrcaufa-e fectus: realice dit inétus, 
-cam non fé pec vérugvinflaxua phy 
ncumy endcdhoc modoos Scottita dice- 
| re folemiüs paífiodtan à :£abicéto cabiari » 
-uidicam nod diftmyunmus:cealitér ab d- 
;lo, rero: liec qodo dicámus relatione 
sCau(áti ab exuremis , nomam ius tà: rga- 


diter di ucceaus: ab illis; Miei d 
uod.cauí&turpermelulàe — — 

«iájócraturalé ícqaiciànasquiacéfudsamrual, — 
4 dunamanomaumalsno eiOedurerap — 
xetBgiepuaphyficamijniltquabdofumit 
Tioccaufulitate mi fap yia !tototx 
4oidítenil;musohi(po y: Myfcqu 2ode baut 
dicetid: aodot» i T 
hzc rotülramoia: & lg rit zer 
Ccc 4. — eu- 


T4 


VELUM 


. comic; 
Metüm fc rcf 


449. Difp. VIII. De Pradicam. Re[pelliuiss 


Cxofalitatem , tollitar via probádi aliquid 
efic caufatum in vnucrío , quia calor di- 
«ctur fcquela ignis , compofitum fequela 
materie, & forma, & vatucríum fequela 
Dei ,non autcm cffe&us corti, Nec tandé 
fufficit dicere relationem cócaufari,quía 
yt ciiambené vrget Mait. ex, hoc; quod 
caufctur cum alio, non rollitargquin veré 
caufetur, nam & Arift. 1. Phyf.64. docet 
formam non caufari, fed concaufari,quia 
tion per fe fola producitur, fed ad proda- 
€ioncm cópofiti quod tamen nó obftat , 
quin fit veré producta , Ex his impugna- 
tionibus, quas facit Mair. deducitur ips ü 
fentire9quod relatio veré, & realiter cau 
fertur à termino,vc] producente terminü . 
Sed certé dum fobdit caufari non per 
aGionem phyficam, fed mctaphoricam , 
intentum fuum non affequitur, vel potius 
mos non a(fcquimur, quid iatellexerit pec 
actionem metapboricam , cum non fatis 
fe declaret , ex quo an(am fump(it Mar- 

dubitandi, an textus fit mendofus , & 


. potius legendum putet a&tionem mcta- 


phyficam,quà m metaphoricam ; fed etiá 
fic legendo , non adhuc Mair. probarct 
intentum, quia caufalitas metaphy (ica i5 
noneftreilis, & per verum influxum in 
effe&um, vt diximus ; At peiusomnibus 
loquitur Vulpes, dum ait relationem pul. 
lulare ab cxttemis pullulatione rattom:s 
2.p.tom.1.difp.7. art. 3. 

42 Alter modus dicendi. cft eorum , 
Qui fatentur ingenue relationem veré , & 
vcaliter caufati , & hi ruríus diuiti funt, 
-quidá .n. dicunt caufari à olo fundamen- 
to pofito termino, veluti códiticne , qui- 
dà é contra produci toraliter à terminoin 
far. damcnto meré paffiué fe habente, vcl 
à producenre terminum . Et ad difficul. 
atem propofità aiunt,quod licét nequeat 
gcrslmitatam in quacunque diftantia 
producere formam abíolutà poflc tamen 
£clauiuam;ita Tatar.bic Burlifct , & Val- 
lo tra&, Formalit. & Faber cit. ac ét Rae 
uus, qui addit relationem produci ab a- 
gente, quod prodaxit terminum; propter 
ica. Uns ad fundamenium , & 
intcr alios modos (excepto fuo )hüc Ma- 

ndat, vt magis de mente Doct. 
endo manifc/ta con. 


mittitur petitio principij: cenentur.n.af- 
fignare róné, cur productio cffe&us ab- 
folati in quantacunque dittantia à limita. 
tione agentis impediatur, non aüt produ 
&io relatiui , nà asensgqué manet limi, 
tatum invtriufque produ&tiene , necrae 
tio à Ruuio aífignata fufficit  quzcitur 
n. quid fit ec correípondentia, cermini 
ad fundamentum, & qo hac poflit cle- 
vare virtutemagentis , vt agat intàta di- 
ftantia. Zerbius $. Met. q. 17. prppé Giné 
tcnens hunc dicendi modü., inquit, qu 
uiuis agens inordine ad effectu, quem p 
c primo producir, requirat contactü dic 
menlionalem, velvircualem.cii ps ffo ; no 
tamen in ordine ad cíffecti,quem produ- 
cit pcr meram concomitantiam ; & hzc 
folutio eft Baffol.1.d.30. att.2. quz fané 
maius habct fundamentü,q aliz , ex his , 
qua habct Doct.in 4.d. 10. q 4. & 5. vb: 
expre(sé videtur hanc vradere doctrini , 
quem tf Zerb. nó citat. Caeterum hanc 
quoq, folutioné oftendimus elTe infuffi- 
cienté difp. 11. P hyf.q.9.in fol.ad 2.prin. 
vbi etiam explicamus Doctorem loc.cit. 
43 Frazfítat igitur diccre relationem 
gpximé, & immediaté produci à folo fun 
damento, pofitotamen termino, vcluti 
códitione necef(Tarió requifita , pet reful- 
tantiá quandam, & naturalem (equelam, 
que tamen nó excludat vcram cflicientiá 
eo modo, quo dcícen(um dcorsi in lapi- 
de dicimusnaturaliter re(ultare cx ipfa Ja- 
pidis grauitate , ad hác tamen re(ultantia 
Cócutrcre remouens prohibens , vt códi- 
tionem (ine qua non;quia igitur tcrminus 
non cócutrir per veri , X phyticü ipu- 
xü ad rcfultáuiàá relationis, hinc cít;quod 
diftantia no cbítat,quó minus pofito tcr- 
mino reíulict relatio in fundamento ia 
quátacung; diftantia , & multze in multis 
fundaments ; hunc dicendi modü, quc 
cóitcr fequuntur Recentiores; Comjlu:, 
Amic.Morit. Io.de S. Th.docucrüt noltri 
Licher.2.d.1.4.5.ad 2. Ochá, & quol. 11. 
rcfpódendo ad inilanuas contra cccuium 
dictum; & Bonct. ih (uis przdicam libel, 
de relationibus , vbi ab initio nonlongé 
fic cü cgregié declarat in hac veiba . Die 
camus igitur jd ifta dependentia cí]entias 
lis relationis ad terininüc[t qua dà cocsi- 
gu 





dA oe Ll dh b ada css . 








Q.1H. De diflincerelat pradic.ab extrem. e2dri.11.. 623 


eec ipsü termini , ficut 
lud (ine quo non;quia nec preduci, noc 
vófecuari à quocüque .pót fine termino , 
& cx natara fa habet hoc, nam ficut. vo- 
luntas-non pór volitioné clicere refpcótu 
alicuius obic&i,nifiobic&ü (it precogni 
tü, &tà cognitio obie&incc cít caufa 
"produ&iua nec cóferuatiuaynec fübiecti- 
«à volitionis,ab illa:tamé dep£det coexi- 
gitiué, Gimiliter intcllectusno clicit intel- 
-Je&tionem, nifi circa obiectü , & tamen 
obicé&ü à pluribus non ponitur caufa cffe 
iua, nec cóferuatiua , nec fubie&tiua in- 
telle&ionis,palà aüt quod fic cGformiter 
efl dicendum de. dependentia cflentiali 
"relationis à termino , quoniam ipfa rcla- 
tio eft ralisencitasde cuius natura cft cp 
'nó poffit cxi(Lere , nifi terminus cxiftais 
hec ille facis erudite; hic denique dicen- 
di modus tsibuendi toram caufalitavem 
rclationis.fundaméto pofito termino; vt 
«onditione colligitur ex Doctore;qui lo- 
qués dc otigine rclationis, & modo,quo 
producitur, non (emel ait, relationé con- 
fequi fundamentum pofüto termino, feu 
qermino non exclufo y ita loquitur. 4. d. 
33.9.1 D. & quol. rr. & alibi(epe. 
44. Ad 3.reípondet Zerb.cit. q.16. $. 
Tropter tertéum in finc Bullam relationé 
in (abiecto fuo c(Ic accidens exteaíum , 
aliter qualibet pars eius denominaret par 
té (ubic&i,in quo fundaretut, ficut & rc- 
Vua accidcatia.& confequenter quali- 
" bet pars hominis e(fet Pater ; Sed hac 
folut:o przterquam quod admittit acci- 
dens indiuifibile rccipi in fübie&o diui- 
4ibili, quod (olam conceditur anima ra- 
tionali ob eiusindependentiam à (ubic- 
to, adhuc non cuadit argumentum, imó 
1i tota duplicitas eft , non folum intota 
, quantitate v. g.palmari»fed ét in qualibet 
eius parte, adi uc magis fcquitur quamli. 
bet. partcm denominari duplam , vt infe- 


rebatur in argumento .. Ideo Lichet. cit, . 


2.d.14q. $ infol. ad arg. Ocham. $.N4nc 
rcflatyad pcnult.conccdit, & ipfe1clauo- 


ncm duplicitatis effe indiuibiliter in(ü- —. 


bic&o,lübdit tamen nó denominare par- 
tcaj, quia primo determinat fibi: touim , 
& non pattem;& (ic nara eft canti deno - 


E 


.  Munare totum 5 quamuis ex, conteguena 


dicatur ctiam effe in. pattibus/, quz do- 
Grina veta eft, & poreraz pcr eam Li- 
'chet, fufficienter argumento fatisfacerc 
abf; eo , quod concederet abfatdum 1l - 
lud , quó relatio (it accidens, igdiuiübi - 
le, & in fubie&o re(idens indiutfibiliter; 
dicimus crgo duplicitatem ,gxqualitatem, 
4 alias huius generis relationcs elle diui- 
fibiles, & in fübiecto extenfas , non tamé 
partes fub céticodem modo denomina- 
tc, nó quia patres illarum relationes fint 
altcrius rationis, ac a iherogencaz, vt hic 
dixerunt Coplut. hoc.n.oimninó irratio^ 
nabile ct, (ed ob rónemà Lichet. allatá, 
quia illz rclationcs.requirunt. integrum 
fundamentum, vt fiac denominatio, ticutz 
anima, licé fit eiufdem rónis in omnibus 
paribus , nó tamen denominatur animal 
qual.bet pars. fed totum dumtaxat, quia 
nimimm iud folum bi dcterainat , vt 
pertc&ibile adzquatim , fic etià modus 
(fubtüftentiz. in fententia illu poncnte 
litiüum non denominat fuppolitum.s 
anc, & illam partem aquz;íed totam il- 
lam aquam, quz non cft alteti vaita, et fi 
modus hic etiam in partibus reperiatur ; 
imó inaccidentibus ctiam habemus exé- 
pla.cotum , quz denominant tantum (u- 
bie&ü adaquaui,cciam(i (int quoque in 
partibus,narn longitudo palmatis v.g.cít 
vtique accidens ; quod non (olum ctt in 
toto palmo. (cd etiam omncs, & (ingulas 
eius partesatringit , fed qvia hasinade- 
quate tant ü refpicit, & rotam fibi deter- 
minat,vclut adaquatuin fubic&um , ideo 
tot. duntaxat palmare denominat tan- 
1ü,non ycró partes & ideó dicebat Aciít. 
2. Top. c.1. nó fempcr tenere copícquéc- 
tiam ab incíTe ad dcnominari ;vetam ta- 
men cít , multa quoq; cile accidentia , &c 
fcré omnes qualitates ita (e habere,quód 
indifferenter denominant tam (obice 
adzquatum, quam inadzquatum deno- 
minauonc ciu(dem rationis , vc albedo in 
paricte,calor jn aqua;lumcn in acre,quo- 
tum cxempla affercbantur in args — 
:45- Ad 4 rcf p. Doétcit. in z«in (olad 
4. H€ric.  onqualibe: relatio vniuctfa- 


. Iter loquendo ditiingaium realiter à fao 


fundamento;fed tani illa, fine qua, óc 
cius termino fundameatü exillece pots 
IE. : 3 «tun 


nd 


$a Li fpa PU DisPradürans: vé beau VA. Q. 


A m.fufidamentum (inc-illa relationes E 
- diustérasimoporett exi(tiec; hoccftín- 
dicioni vhanife ttü:di£t impio HExchlis yi 
'efgo rclatio:nequeacex litere fioe funda - 
- fnento;idqs ab inrineco: b? fepngbct , 
féquitór,duüd oj ille rf pectissquo.po- 
fiitür, vel Corcipiur dd (uumorcbecri fün 
- dsniémuniyfiucadiliud proferatur, vcad 
"ádycut fcalicerinliaeeec sel à quio cealiter 
- ditteoguicaryvelahó n30;tu qd'fimerzea- 
»Ticerddenoificaws,ita vtícipfarealiooad 
à 'fondizmétü vefékator, yzab»ce xfi dla » 
- ytilhi fodligrets)ve diflumilisy)iragzin jiro 
pofi otelatio'drftin&tinis Fetri à Dauio 
rt edaquee talia vealiterà Petco 5 'fcdhec 
7 alieras how eft alia relatio rcaliteriditlio 
* 8d telirione diaértitaris ja: Petrus 
Is diftingeitor à-Paülo fcd cft (ibi ccalicr 
1 eadéyitast feipfa rcalicet tais relatio di- 
TftitictionisfivdmerQlà' Pettosqua rcgu- 
? f&adhtiéndbis:decliratiDoérr cit;.fub 
SN quandam inftantrar facit Ochà coh- 
eta allatadido&orisolurionem ;quam 
iet stridens crie Qm 
11 3? Sedrdíéts; qdamuis diuerhtas nonalia 
: diuerfitaic y ded: (erp(a dicauur diiei(a à 
-Petto s qnià nequit effe fane illo: cum: t 
"i eitis fündarmientutit-Xamen Decus nequit 
7 eei feipferdiuetfüsa diuct(itate qua dif- 
"feità Paulojqiiibpór ettefine ilia, atque 
^jóindigebit alia relatione dittinctayqua 
?diuét[us dieatutaprimá:lladnierfrate , 
E cin ab itla (Acàndadiueristaze; s 
""di&trát testicery quia:por effe ime ilia; cur 
*füs quóq»alía indigebicrelationc diuer- 
f do dicatur abc diucr(ds ,:Gct c 
disi finis Refp. quod/ficoo cxparterc. 
""Aitionis datat flaut;cum talis z (gi fun- 
7 dale nr ü sequiceffe tbe ila; &eiusccr- 
"minoyvt diétd tfbita dotirftafüs ex por 
L te fundaimeri in eo?gedete Ps quoda - 
r'tjó3liüd'dewómiuatydicxnasoria 3i drei - 
"ur alià vifioxrevmita vmonigqua'iügitur 
^tormancc productio diciwr alia. produ. 
7€tione produótay& ró eft; quia gpeft;Qyo 
in aliqüo/geneve; nón ptelóáppoun au . 
Lbie&o aliud Quo iméódem gcnéccs vnde 
- Tatar; hic dubi. in fine dac duas rebülas 
*«x DoGtore clicitasprima ettqmanao à- 
liquid eff tale denomiiatinà € aliud 
*eft formálitertale eut flandum cft in 


nilo quoárjy- f ipm altersale; Altera a 

ink A avion Mig 
«Confirmaciui gàdd o cus &tilejt mie 
-d'yumcib ili 42-ukdote à nénoparies tali 
untedima [eis adosd ure iy f ed tsi 
ifeipjom 13a edited wc idmyquado 
u&brna (x pius boni in :Phyf; loqugodo 


*d:éhis ulodrsypraeceüid Oquendo de re, 


ivone $rodicboais; & ca faltiatis di(je. 
7:4:2: quomodo nom aita pródudtione di 
i cacuc iéodüéba s Rage ad iro; licam der 
zfàcs Pcorum nce eéis zzvlasiopás; diy e 
-tatís ion dici pro sie darerfümm Gier hec 
2miaterià prope id ;ciuci imioni vasta ; óc 
ikatio E quia fscuc nb labor: Quoy ita ree 
-porcítadiiei » fed folum dicetur di- 
ductus exttm(ccé- pét terminationem di- 
'ucrfitauisiquam diti pesma diuctfitas ad 
"ipia -Fetrum-y quaé cft cam ipfa teahrer 
ridettiFicata, gro«qidovideid«éga in-Pbyf- 
Jloc;citzquibus fobícribit Ponzlue:o. 117. 
ci u$ Ads aídzanc Scotill z-paffim t 
CEhowifte poflc;auczclationem fic fine 
"esummis ét deipot&izabfolutay obie(feg 
"tialé depédenciab eis j:aut extrema fiü 
"relatione ob neccíTaniá cius(equclam a 
ca & hanceffe ácniéDaoétocis teltarur 
Licli.ci.in (ola hocar.gy erat 3.Ocbà , 
*& Bargi r. d. iaps-dia vbicir; loqut. 
«tütde vélatione iatciofecus adücnientea 
;fémperconftaiter docet Icquicabíoluta 
-ncceffitave potitis vut emis;1dqi Cr tener 
-Zétls cite Etad:probauoné ruríus negát 
"priubtealiter/diit inctü:po(tceriori pof 
"fe ab'ipfo fepaksri, (i hoc ex ilo dimanét 
"pecnaturalé(eque[a3ac nccaftariam xoi. 
"éótbítantiám; & atleranc exéplir de fub- 
fiftehtia's qua-tealiet diftnguiut daas 
Atta (übttantia]i s & cftipodteriot ea it 
*fisora 4 quantitita,Sccamé si éOcminc- 
e faderesavufà (imeialiquafüb. 
"tr ftétici 3j quam RE dfinefiuras/ co; quia 
ficali quidatyüc i ! ellità 
tchiatotifeqaüncardtlasentitacesz. At 
Goxíri hancicómoneim(Uluuogcn :fkàr 
NeotericiSuas Áuer(a. A mic. Blanc. g 
xü «Deus'hd exeirlibére cocumar ad qua 
libecetRetárpotióoteranno y & fundas 
nieiitos por (ulptodere concuciumrad res 
latiónéiny- Bccrtüef apud (1 heologos; 


- 


Ds poife ipipedire omué caufabtazcm 


caufa 


kejauane:in dpfon 


QESrED 


Em vv noebas 
E reris 


re ieri ede Tips 


aljqn& camen distinc dd 
cóucrere oegcilacibimece(D tate 
& ex fi uppofitiongyga: id ger ea 
Rrcrfrlionegn cessio 
esp Ja dp oA pais 
fp exiftcaciá pari 
canere ad naui ralétez! 
[One cedr duet ie defun 
Eaailyséry Quia toti « 
RU Mina srius;elt concur, 
D cona it ad. exi 
iran dn ijcauarom lumumodi «quod, 
dida io Mu e » Cit. in 2i 
M jl;ad obiettio Và xus 
Mon f. tenetfinailesme BERN 


E TEES: 


Fiaeci agent bu das 
pes Vader en 
aeptioru. Ex £i Fd rcu 


cft Deira 
ET dac 


k€ COCWCE E 1 
»4d; 
dE 1 





depitae 

sitin ce(ulvati; fo , 319; 

cécurrir ad M da n ENIM, 

stir modis era pene unes 

) el loni ao nr €CÀ Jp cát ide 
m1 Poffecergeciusgrefaca (a 4o. 

3 Scottus npugnari ex€9 y. qid loccb 

Docks liac qsfüb Mug, n&ye;tmzoffioi- 
lia&fepacatiortis diorü esti iet capite 

pedere pósvel quiadum liy pazacayvel 

quia ynüzib priusyá quo effepzialuer de 

pendcetpo tjus 4,Sidc à dioc ne:uitab: 

€o fep iraavel demam, mapa ins ils 

le: poltca Inisru2 a» abjni: 

£i y.quod.pui'saequuens«(R Janeppfte- 

| Fior neccllan à eitade li quando hee 
: impo ibbilzasprouemt ab»; min(e C9» 
ceullgude,libjedta, S palliono € quo 

yihilg esl sey din tano ab lione «quo 

BÓ gor. elle lineconuad. Goog: elt prius: 

&0, («d cft ppftar us naturaliter, vel fimul 

puo cum. fanc cx hae regula Scori 

ux apifede inferis quod 1 n cxtre- 

RURSUS tont , 








6«;,; aliadeft; quam ipfa.cxacenaa Tu: 
sb Denm; hac deeauíaaljj gai cocte omms 


& proprio Mare addideruac aicdad vngae 


mm II. Pe definite loesplSn d GR MEL IT. 64.30 


raul gef: lida «i&jcgg repugaaz fme.illa con 
Valid UÉpe alitas; fenacis boc ccit;pr vocas Del P 


cansam iur dominia rio nil 


polisas.. a 


à Dro«oícruad.exccema Gne xela SE 
ita. Booty in hoc pradics Mir, & Fab 
cisbepha placettaeráco m modii 9; 
Rn my9ccuryt poc exdittis q» pearceda) 
lla regala Doctoris valer | pus zl 
Lowe sialis- imnolldras nori Sae 
og rt ap Vitcglegg, nara, prige, 
ris, SD ab. al laine picos ipemet 
explisatin hac q» ficautem cft us, 
prognüito, qubd mpo(ljbticas feparatio 
nj& s & tieccifaria eoacy io eHEemo rm ei 
relazione proxeoit;nà ab iatrinleca natu. 
rajfiagulorü ie Ani [ed.à Gmalrate. 
dücarionis cui Ambo, cpexiftur,qua vii. 
illisett accidenzalis,quia vnd de(tcu: poc. 
alio reaagenre; $ed quicquid fit de hoc ». 
cocladimus, gti pec po fibile,vel ipo(s 
; fibilea, daobasalbis au etur, "telaio 
a; naymanerét (Lava formaliterile Bol 
fqndamécalicets vr; dice isst nt 
«49, Ade licec pümerus.ex dicbs 
egi Prices, nonett ens aliquo: lpxi eA 
nis cd olno aagfriry Bai xglauo nu- 
masia sn 4 guae [3:53 ,no 
cft vna relacio (ayplex, led i8 quoli 
(ubie&» (ua xeladou gasket: cid pacs eo. 
paneasiilm exalcit Tapas compara: 
tiid-fe babens in exctilu», vel de je ctu; 
pates alrerius numeri quod po; familiae 
tiexemplo declacau de pins fun 
tralicntibus y nam imQuoljber c s] 
aon ualienris pliciter. nx 3 
[ed coadiuuaniis ad .trahéndg,& Ic ET 
lida conttiuunc i iategram araGtio, , 
is&eolligitace x Do&ore 4d. 1« q«2 7i £e 
(ol. ad 1- pin-vb; loquitur cum particu. 
laduoracipa: forr? ob illos, qui tt; "3 


h 
), 9 ^X 


ngoyctuaens per 6e vnamynon quia 
appoittug tac x gunóra qued A. x 
mi nofis avamegsi 4d hang; quit ad PU 
yawidet-go(Tunt. apud. Lachet, 5x x 
&. sw tie cda RA Wn 
goulfi axkagistaeiunt ; Neaceriet ene 

contcougr aa (qa ita glosiamuj de (u 
Íenréziaynag: wudeargamcatulam vaum 





Omni4 "x 


"- 


MUS INN STE 
A 


v» 


UIS sd^dr dee NC hd 
"" 


' 


^ 


WALEY .202€ LY 


' wmegite valde vr. 


644. 7 Difp.VUI De CPredicanivegellui 5 


cmnia fump[crunt ab Ochá. Greg. Rub. ' 


& Autcol. (.d. 50. part. att 2,4 quo prat- 
fertim mazrà partem fue note doctcina 


mutua; unt,vt nó imnterító (oleat àinobis - 
appellati infiguisille Doctor Tromptua:: 


yum "N coterícorian. Alia vero args 

ta fpecialcs relationestágentia vt aGtio- 
né, vnionc,inhzrentiá,vbicationem;&c. 
(has.n.oés negat veteres Nominalcs) in 
Phyf.fuislocis adducuntur, & diluantur. 

Poncius difp.15. Log.n.43. mouet co. 

xra no(lranfcntearia dificultatea quà 
dam ; q&sf»ait efle grauitfi mam, nec de 
ca focatienem ficri lolere;vidccir enim; 
qued fimilirudo duorumalbot am nó fic 
diftin&tá realiter à coexiftentia illorum, 


fed illa coekiftentia ett relatio cxcinfo- : 


eüsaduen ens,cergo non datur relatio in- 
trinfetusaduenicns-diftinéta realiter à 
elatione exttinfecus aduenicnie; minor 
patct quieilla cocaiftemtia aon prefüp- 
pobit aliquid ex parte fundamentivel cec 


amini, ad'quod neecffatio (cquarut , ergo 
3ton cíticlitio inrinfecüsaduenicns;co- ' 
fequcntia eit cuidens; probatur maior; : 


3n qua fola vidctur ede difficultas.quia» 
aton eft vllum 4ignam di (tin&ionis realis 
antcr ip(a, neq.cnim poffuntcfle fine fe- 
inticcmyneg. yoam eft caufa, fcà princi- 
pium altcrius; neq.fübiectzgrar in füb:e- 
«s rcálitcr diftin&is,vt patct,ergo Xe 
£t quamuis (inquit ) potient euaderefa- 
«ilé difficultatem qui exiftimant cama 


EX och ba per potentiam Dei abío- 


tai po(Tc fiu:ul exittere ine (imilita- 
4line,tamcn ín (entétia probubiliori hoc. 
propolita difficultas; 
& ob id inquit Ponc.n. 45. iudicare va: 
see probabile quod non detut vlià relatio 
3initinfecüs aduenicns, qua (t dillinita: 
- ealiterà-coexiítentia duorum extteuro 
pua, licct fit diftin&ta realiter abexturc- 
mis,que coexiflünt & per eam ceferun- 
*un Attamen tcenendo cómuniorem Sco: 
tiftarum (cntentiam refpondet poftea ne 
. gando maioremyquamuis,n.cocxiftentia 
«uorum v.galbofüin nó poffit effs,quia 


fic fimilitudo, nec funihtudo etan;quio 


ie cocxi ffenniaallorum , tamen: po: etfe 


füm:ilitudo linc vita detéeminata cccxi- 


Écutia;quamuis cuim varicturcacxifi&- 


tiayqiiia eft quid (ucceffidum , nam dicit" 


quscaqdenponighod eft quid füccef 
uum ramen non variatur fimilitudo, fi- 
que e(t fundamérum pra: 
cius;duo enim alba eadem nume: 


cut ncc albedo, 
xini 


- rofimihtudine femperrcfecuntur ad fe-- 


inuicem non autem cadem numero du-- 
ratione femper durant, dum durant;neq.-- 
cadem etiam coexiftentia propter can- 
dem rationem coexiftunt. 

Nullustamen fang mentis ex adeó im: 
becilli ratione adduci debet ad- iudican- 
dut probabile hoc abfürduni;quod nul- 
]3 detur relatio intrinfecus aduenicos;, q. 
fit di(tiné&ta realiter& coexiftentia duo- 
rum exccemorum;quam ait efTe exuinfes 
cus sducniewem Quiamairaem argue 
mentum firfacilis (olutionis,adhuc tamé' 
non exa&té (oluitur ab-ipfo;cttó enim có: 
cederetur fimilitudinem duorum alborü: 
diflinzut à-Coexiftentia illorum;quia hec: 
variatur, cam fic fucceffiua , ad variatto«: 
nem remporis;cui-coexiftit, non vero fis 
militudo , adhuc tamcn pofiet argumen-- 
tum vrgeri de duoram Angelorum diuec- 
fitate,quz men(urantur za0,& nontem: 
pore , vndé corum cocxiftentià ad com- 
munem- durationem: permanenten. 5» 
qualis cft zuum , confequenter etit pec -- 
manens; & non fucce (fius, argamen:um: 
igitur vrgebit faltim de relationibus fun« 
datisin entibus , que menfürantur auo:,. 

1tod e(t duratio permanens, R efpó den.- 

m igítur aliter cítad argumentum , qp 
licet finilitudo , & quilibet aliarclitio 
füppomat extrema coexiffentia., adhuc: 
tamen rcalitet diftinguitur drelationc il 
la coexiftentiz amborum ; Que-quidear 
rcalis diftin&to licet dignolci, vel colli « 
gi nequcat ex earam feparatione, adhac 
tamen colligitur ex boc coexiftene 
tia exttemorumctt veluti caula rclatio- 
nis f(cquentis,cum a&oalisrélauo no caa 
(ctur,nifi ab exicemisa&u exittentibus , 
& adliuc euidentius colligitur ex diucr- 
fiscfle&kibusformalibuscarum; nam coe 
xiftent:a vv g. duorum alberum num ,u& 
ilia poteft dcnominarc fimilia , nam rae 
tionerciationis cocxiflentia tai coexis 
flere dicuntur duo alba, quam vnum ah 
bum, & vaunniSrun quia coexifleniia 

in 


1! 


-— - É-o 082-6 ns 0-9 eem amo 0-6 0m E" Ge ODD I" A0 o" E" E o UC ae à o 9 O0 — Seo. 








EE isses 
tet 
di AE URB Ede eGuar mon [of 


p sie vetita 
. itatdáf eitídeas , 
d a rein nhen estt vel 
uet fitate fünddtut proximié card fim 
Niadoyvél diffinsilitadoyó autem in fim 
plici; & ata amboórü coexiftedria,quia y 
v di quántumad effeótum fora 
lem eocxittendi extrema omnidm re- 
latiotitiiéodé todo denoiinanturs Có« 
fx: hic felució y quiaicam lioc quod:duo 
alba (icf coettiltant, ac etian vbuml« 
bit; Aa pint det snnt rat / 
ad effettám coexi(tendi codem avodo fe 
habeant y adhiic táme lioc album aliter fe. 
pomo oar paper ted 
jám in ordine adnigrumgquia ett illie: 
dc dhmicaeérü ditior » (icmilitusa: 
q6'&c diffimititudó diuerfaa important. 
m reumimemehe ves y corte 
tériírbictámut veta ,-qdod nem- 
pétoéxifteiitia fit relatio exerinfecás ad 
eoieni un) duo entia aGbr exiftentia, 
rantümicdaqi(mrieter (e détantia, dir- 
modo iti coder tertiporeyeidetmq:dura- 
ptm ftáht y fequitur ad illa 'ece(fac 
fiojac iadifpen(abiliter relatio coexiften 
f étitic quani memorat Dockor x. d..3 9. 
$. guion nio ioqait eile rea: 
Ké, atho declaratnimo-fit intrin(ecus,vel 
excritifecus adueniós, fed Wielüid modo 
tit dehac nfiáoti y fofflicit peo folutione 
cufcatis Filsáeffe enaigrei Ouujed .có- 
à/$; Met.pün-4-fequitur cum alijs R.e 
cetitióribus (us Societatis Nominalium 
placitüm de indiflin&ione relacioríis pra 
dicamentalts ab exi 








eris; fed non addu- 
it, ni(i cod(üetas, & decantatas Nomi- 
nállim rátióhes-iam adduétas,&c (olutass 

ascftó masnificare;& corroboraré co 
Set arg borum orhártiefris, reip- 
f$ cinentüuflàm imgerancvlaorem difli- 
cültateta ; quae ex dictis (afficienciffimé 
son ddüatut. Aüreolus —— 4 itii 
tió quaidatii adducit árgumneuta $. Sed in 
vppofifuimy que catum péobant relatio 
hei ion darrin rerum natuta prater o- 


pus intelle&ds-pet modum cuiufdam in- 
verualli ioietéxcr eina, vi vtibüitur Henri" 


uit 


QI Bede elu rica 


.odMII 64$ 
ca; dequo iari mp9: alia vero argumens 
ta;quibds probatart/1.nec relaciones (e» 
cindi,& vercij irodf effe reales; qao.fen(i 
conclud.nt pacebít infcà q. to. art; 2. ex» 
plicando relationes illarum modorum . : 
: "4f a 65:01, 2pnloldz2udioSbi» 

: Qv E ST1O-'LIEL.». 
An relatio guedicamentalis couffitae 
-pioturper effein , vel ad. , vel... 
£a f pervirumqQs 


» 


jo 'tgpeer deem fentire vidécut 
^7 Qu irelationem effencialiter cóttitui 
praecise pec e[fe ad ,effe in autem ercoa- 
uerite in (ecando modo dicedi per fe ad 
modáü pa (Tronis realttes idemificare jg» 
co!liganc ex Seoto 4*4. t 2.q. r.ita Trom. 
q:Mét.4.1.Ant Andbidem ; Mair. cit; 
8C 4d. 1250.7.in fiae, & fic etiam lo 
nur Bonecéit. Alijew aduerfo , vt ce- 
t Rad p. picontr.à 3 art. 7. 1n finc ha- 
bitudinein relationis-ad fundamentá po- 
fae rant efencialem , no veró habitudiné 
adtetiminum Thomiftze veró ex D. Th. 
pq. iBarti zidicunr relationem confti 
Cai pleviransqufedefre ix óucnite tela- 
eU pé e comer accidentis, 
e[fe ad sin tonc proprizrelationis, qu& 
udinermi,vt prafeindit à róne e(fendj 
in, qaidamedicunt non effé real, (ed'àab 
P wid ab v rcalij & tónis, eru 
& "Canacrenf. p. p.q.att; cic /Capreo s 
25:Q. Li rime VO MeGa 25 LI Aj du 
fic ptizcisé (umpta volunt efe realem; ità 
pàtfim Recentiores: Thomifti Baanes; 
Nazár. Ripaatt. cit. Gcatiad. contto. $2 
ttact; 5. di(p. 1. Complu.difp.1 4. log.3. r« 
Vafqaez p.p.difp.1 24.c. 3. Suar/in Met. 
dilp.47.(e&t 2; & alij communiter. ^ 7! 
^^$r Dicendameit relationeminó tan 
tüccofticei pet effe am ; (ed etiá per 
effe inynontamcn eo modó; quo ponuat 
Thoaiftz j quaft efr e ir congürrat praes 
cise, vcrátio generica anie ] 
plicacác conci .quoad oinnes páftes;: 
in quod relatio conftituatar per effe ad 
probat óptiine P. Kada citccontra Aus 
&ores fccoindas feat. & tes ett ira- perfe 
clara yt. próbatione non indigeat,nà om 
nes cum Acilt: róniem telaciuórum sépet 
explicuerant p hóv; cy cil joiwpe ug 


846 — "Dif. IL De Predicdm.reféBinil 


& numquam aliter, vndc DoG. 1.d. 2.3. 
yn. C.ait rclationcrn, vt relatio cílscfse ad. 
aliud ,adco,inquit qp fi non fit ad'aliud y 
vtique rclatio non cit ,hec.n.eft differen 
tia fpccitica, qua ipfam. diflinguit ab ac- 
cidentibus abfolatis ; imó hoc ita intclli- 
gendü cft, vt ipfum efseadalind a&tuali- 
tcr, & formaliter relationem conflituat , 
ncn autein efse adaliud dp:itudinaliter 
tantum,& radicaliter;vr Atctores illi (i- 
gnificabant,e(sencia.n.relationis cft ipfa 
met formalis,& actualis ordo, & babitu- 
do,nó yeroquafi perentíar& Laculgás ce - 
ferendi ynum ad aliud; quavadeb sen 
kft,vt eciamjn relationibus aptitudinali- 
bus veritatem habestip(a.n. ét apritudi- 
nalisrelatio a&ualiter (uà, munus rcferé- 
di exercer; vnde nó diciwt apiitudinalis, 
oeka m fuiractu non referat , 
alu ratam non denomiucr, fed quia 
t£ ribus; ad quemaétu fundamegtü re. 
Xctts) adl) exiftit y (cdaptitudine falü , 
& io potéti2,qua de caufa rclatio illa, nó 
actualis » (cd apciredidalistantum nuncu 
patur,quod cott fignificauit Doó&t.quol. 
33«infol.ad 1.prin. fic mobilitas v.g.de- 
rominat cerpus naturale actu mobile, & 
&&u jllud RCM ordipat ad motü , Íed 
nonad motà ina&u;(ed in potentia tan- 
tum, (cquitur Suar.difp.47.fcc.5.n. 9. & 
$a9is explicabitur ipfrà q-8.in ine. 
.. Sceando hec ratio e(sehdi ad aliud (d 
veté realis.& non preícindens à reali & 
ronis, vt diccbaut illi [bomifiz ;tam qa 
dierentiz entium realium debent císe 
reales, cum.ergo [et eff e 4d. contrabatur 
ens finità, € accidens realc.ad cottituen- 
dum genus accideotiii relatiuorü vciq.ef 
fc debet racio veré, & efsenuialiter ceilis ; 
tum G; quia relacio-prasdicaajezalis nà fo 
lum c(t cnsrealc,& accidens realc, fcd éc 
zclatio realis,nà per eam veré, rcaliter 
fabiectum refertur ad alud non imiaus , 
Quá veré& realiter (it quantam per quà- 
Xirató quale per qualitatem; ergo inrcla- 
tjonc non (olum ratio e(fendi 1n,quz- illi 
£ópctit,vt accidens,elft realis, (ed ctii. ra- 
Aioscfiédi adyqum iibi cóuenic pracisé vt 
elatio; Demuay rationes omnes, qug jp- 
bam relacionem cilc enscealeyofte adunt 
Ir ad cle real: , quawmas probant reali» 


tet reerre lubie&umadaliud. |... i.c 
«$2. Tertió,g»effe in coftituatrelatioz, 
nénon minus cí[sétiaJiter,q effe ad;& nào, 
tantum vi fario generica , fed etià vt (pes. 
cifica , probatur , quia vt docet Bargius, 
14d.3. q 5.4 quo haius quac(ici refolutios . 
nem accepi mus, in fündaméto rclarionis, 
ercate, qua cft accidens;alia eft ratio fun 
damenis, & alia (ubiedti , & io in ca duz 
babitadines effendi.in (ant, apii » 
vna ad fundamentum fab róne fubic&i ,. 
inquantum e(t accidens, qua proprie di- 
citur inhzrentia;alia ad fuadamen:6 rc- , 
duplicatiue (ub ratione fundagenti , in»- 
quantum cfl relatio; € quod bz doa ha-. 
bitudiaes in relatione creata (int diftin- 
Ge, ex eo patet, quod relatio diuina in- 
cludit rationem ef$édi in veluti in fünda- . 
mento,non tamen velat in (übiecto,cum. 
nà (it accidens, vt docet Doctor 4. d. 12. 
q. 1.in fioe, & fegrur Amic.cit.q ge dub. 
xar. 2. Sügitur effe in (amatus pro róne- 
cendi inyvc]ut in fubie&o, concurrit ad. 
óontlitutionem relationis pradicam. ve, 
lut ratio generica , quia fic vcl eft ipfa ró- 
accidenus in.cói ad ab(olutum, & reípe- 
Giuum;vel (altim «am nobiscircam(cri - 
bit , (i vero fumatuc pro ratione effendi 
inyvelur ia fündaméto;, (ané in hoc (enfi 
concurrit ad conftitutionem relationis y 
velut ratio fpecifica nó minus,q e(ie ad y 
q multipliciter probatur 1. ga relatio vt: 
relatio e(t.habitudo eíséialiter iter duo 
exirema, ergo talis. habicudo a:qué. cífca- 
tialicer petit fundari,& cerminari.Secun- 
do non minus implicat relationem effe: 
fine fundamento , quam eife fine termi-- 
no, ergo (i ratio effends ad clbe(lentials; 
rclationi vt rclatio eft, etiam & ratio ef- 


t 


fendi im» Testio.cadem funt principia có: 


tlitu€di,& diftinguédi;(ed Arift. s. Mcr .- 
difinguit relationes;é& penes fuadamen- 

ta , ergo ratio effendi in-conftituit rcla- 
tioné quoq; vt relatio e 9 ad có- 
flituendà relationemin fuo cile proprio 
& (pecifico non fufficit terminus , ícd ec 
requiritur fandamétü, ergo vttaq.tó có- 

currit ad.conftitutioné rcelationi ,vt rela- 


Ajo eft. Demülicet ro effend: in,veluc im 


(ubiccto , vniuerfaliter conueniat omnis 
bus accidentibus;idca 3; wienn có- 
1u- 


- 











ftitütionem cócurrat, vclut ró generica , 
& cóis , th roeffendi in , velot in funda- 
miéto conucnit pezcisé relationi,vt à ce- 
teris entibus di(tinguitur, & relationibus 
dicamentalibus,vt ab accidentibus a- 
iorum genetü (ecernuntury ergo rclatio- 
ni compctit,vt differentia propria , & ró 
fpeafica non minus, q efse ad ; immo id 
ita intelligendum eft,vt ratio efsendi in, 
& ad non (int due diffcrentie, fcd vnam, 
&cadzquatam nobis circumfcribant có- 
ftituété genus cc lationü in tali e(Te fuo ; 
quia ratio effendi ad aliud in relatione 
re vera aliud nó eft in te, q certus, & pe- 
cüliaris modus afficiendi | realiter. (oum 
'Kubic&um, nempe referendo, & ordioá- 
do:ad alind; hoc idem docct Zeib. f. 
Met..19.$. proptertertinmw i; 500 
-0$3 Quarto g/ hoc fitde mére Docto 
ris, aperté colhgttur cx his , quz babet in 
4 loc.citiprobáco fccundi'cocluf. vbi lo: 
quitur de habicudine ad. fundamentü, (ub 
one fundamenti)quiaJoquitar de illay-vt 
c conuenit relauonidiuinz y. bec funt 
Eius vctba: Secunda coimcinfio. p*obatur , 
quiarcfpectis Éefséttaliter babitudodn 
ter duo-extremasQ7 io ficut tollere ter- 
minii ad qué re(peGi usé tollere , vel de» 
firgere refpettit y1ta tollere tllud, cuius 
7 refpettus,efl colicre refpecium, Cr de 
ruevévoné vefpectus, rion ergo qui uc. 
Fidés VefpeCwefd aceidés, adeorequi- 
rit fubiectu vel fidamentiy fed quare 
JpetluseftvefpoGins Ji deà requirit cuius 
yd adquid (iettam iu duuuis)Certà 

. vX(ingalis verbis Doctoris benc penía- 
tis cólligiturquód ratio efsédi in velut in 
fandamento fit dc e(fentia relationis , vt 
rcl ició éft Pritmó inquit , quód us 
pt habitudo inter duo exire 
;érgo e(fentialiter peticilla duo,vt tc« 
Cs rere quodtollere funda. 
tamyvel illud,cuius eft refpe&us;,e(t 
tollere refpectü,& deftrucre rónem ipfi- 
ásyergo ratio e[fendi m,velut in füdamé 
tó pertinet ad rónem proprià refpe&tus.; 
Tertió aityquod re(pectus, qvia eftrefpe 


étusjideo requirir,cuius fit ad qp fityer:- Rs ad ali 


go reípe&tus j vt re(pc Gus neceliario pe 
tit füdarrnó mius quam tetminari, T4 
dcm; àiry quod (rquctollere cermioum- 


LI. Po quid conftitsatur velatig -. 


5 47 
adquem;cft.detlruere cefpoct »,.irà collc- 
re idycuias eftymanitefie indicauir.c(Tc de 
iritrinfeca 100€ refpectus,vt fic,no minus 
effe in fundaméto,d e[sead terminum y 
Q» etià clarius docuir q.2.il!ius di(l.in (al. 
ad 5.prin.dü ait,quód depedentia rclatio 
nis ad fundamécü eft eücnt ialiilima , ita 
q linc ca nó potelt effc ratio telationis, 
45$4- Sed obijc.1. auctor;t. Siimpl.(üper 
predic.dicentis, quod efie jj nó coftituig 
relationem,(ed e/se ad.Sccüdo Ari(t.de« 
Éinit rclationé (emper per cf/se-ad,&. mon 
per efse in. Teztio fi vtraq»hibizado ett 
dc ellen relationis,ergo relatio eft ens 
per. accidens, quia duo nón pofunutiee, 
re ynum pet fcsni (1 yn fiu per feactus,a- 
l.ud per te potéia 8. Metis v Ir (ed illae 
dua hab:tudincs aon (jc fe haberi: quia 
lgquijhar de Hine ejr di inimtun 
dameto,no vc in fubieQo.Quarto arguit 
icemb.locicit.probás,quad « ih 
natuza có p«tat sclacíont, tang: à Pee d 
flicuens in clie effentiali ,& efse-iy pote 
rius naturastanqua pa(Tio quandocü ];à- 
n d ooeéasid tas pet du differtriag 
) quoc à yna coftitu:t fpeciem 
Sade] d di Mditut pcr Wie 
ti, & refpcétiuü, hac duo pe imme- 
diatc oppofita cit£a ens, & totam narurá 
ends cuacuant;czgo pre eodem figao 
quo abfoluc cft ad. ipo eode tc 
uum eft ad aliud, (ed abfolutü pzius natu 
ra e[t'ad [c quàm infit alteri , ergo tc(pe- 
&iuü ét prius natura erít ad aliüd;quà in 
alio, & hoc cít atgumcatü Mair.cit.q-3, 
«$$ Reíp.Simp .nà loqui tle Hy Y. 
infudaméco , fed vt in (übic&o; neq. 
e[se in hoc modorelationé non coottitue 
e 


r€5(td nó cóftituere aliquod (pceiale gc- 
nus accideüti l rario. co 
in deis ME ano yt 


15 omntum. 











NES 


NE 





649 Difp. VIL. De CTeadicame.ve[yetHiniro. 


fundamentnim, altera ad termipum vt vi-: 
detuc voluife Baflol.t.d. 36. qi: art, 2«- 
fcd ipfamcet telatio e(t vna-fünplex habi 


tudo fundata in fundamento, & tetimina. 


tà ad termini, cui z qué effcociale eft fua 
daei, (icut & técmiriari; Ad 4; Tromb los 
quitur de effe insvt it (übie&ojnos auté; 
vt in fundamcnto, &c idco nihil ad rem;ad 
buc tamen ad arg. ir (c neg. min.ràm pri- 
mi fyllogifniiy quam (ubillatam fecundi ; 
tiep. prima minor,quíia ens peiédicamen- 
talé prius diuiditut ín ens infe Gc ens ina 
lio,& hoc poftea diuiditur in ab(olucüy& 
teípc&iudi; ncg. ctiamfubillata minor dp 
ens abfolutü pris nacura fied fe, quá in 
he Diei alió radicakter; fic 
2n,vcl eífe in alió natura ptaicedic iri acei- 
deate ábfolito c(fe ad (é, ficat córora fo. 
lent mínus cóia priecedere , vel.faliia (i- 
mul aátuca babebit vtcumq. & idem erit 
proportiene dicécidum de effe, in lio & 
elle ad alind in accidente refpectiao ,.— 
-:/$6 Deindé obijcies; cóceptü relatio: 
nis;vt eft ad,nó cffe rcalemyquia aeque có 
uenit relatioaí rátionis, ac reali, ergo qid 
tü e& de (e , ab vtcoq; praícindit; Ref 
ncg.affumptum, quia relanioni tcali , 
tatiónis nihil abflrahi pót cóe yniuocd , 
vt docct Doctor 1;d.26/q;vn. Accedit y 
li-ad effet coe, et in eflct cóesquia hiec 
tio-fubt nece(farib: a: vt diximus; 
in télationenec cm y quantii- 
cinq. fingats referre ad alitid, nifi aliqoid 
rféferat-; Tandépietidmfi concederetur 
ad (T coe v niuócam yitiq.rclationnnes 


pibitur (emper con(éq.nám ad,qaod có- 
f^ t elatio pri iicdmretipdle t 
ads cotiuenit parte tei. ^^ je 
"*da fine huios quzft:nota, cp cir dici- 


my ad, hoc: intél 

afi cerénimus & timdamentum fint 
iffeutíd réfationis yacetaci patcesi]las 
jnttiniec cjlicet. nid habeant dicere No? 
tinalés, quid fácjetit felaciónem; velati 
ntítatem compofitamex fundamento ; 
tetriino;id'tamé nullo modo affer: po 
in fententis Realiumyqui pórtumt re- 
laüionem eic formati fimplicct depen 
dentem tanuioiexcrinfece à- fundaméri- 
to  termsoyaecéflario tamch, co mos 


s telatiónem effentialiter /coh(titaip 


dogquo dicimus! porcntiaas, vela tum al 
(cian tacui ycü —— nà 
1t. «oníititutiua petentigyvelastus 

clnodá» hoic (née Guidi nonfà Stet 
minus rox (iat dec: conzepru: relauónmisg 
imtidfece ning cua d eonfliutiué, pras 


batüc ex Mair, cia: (tám quia terminus, 


& tundameacü regulatiter tan ab(oluta j 
cr3o wequeont ette parces intiiníecg; i 
tioais;, quia reswntus. predicamenzi nee 
queunteífe parrcsintdníccas ; & couftis 
rüciuz rei àlcerius praedicamentis cü prine 
cipia cci: conttitutiua àd-tdem. pratdicas 
meniumpertineát cudi re cóftituta,, fal" 
aim teductiué;tüm quía terininus,& fune» 
damierituin mon.(uat genus, & differentia 
aglationis, fed (olur:cxcréma illius, ergo 
ficut extremitates in linea go 
tes ovrgeo tm s neis ques SR i 
qus (uat partcs relationis; tüm tádem ga 
lioc dato multà fequecentar abía:da .(. 
Deum eíse dc efsentia éreatarzy& &iiun 
de elaectia arris;vicrelatina fimt inen 
bedinem de e(sentía familitudinis 4 c, 
«$2 Cüm ergo dicimis relatione. e(sen 
tialiter cóflitut per effe 18 alio, :& e(ie ad 
aliud (umi debent iz, X ad, vt dicüt (im. 
plicem ipfam habitudinem ,nà autem vt 
écimcladant extrema ipfius biDicudiqus » 
và vt bene notat Mair. cit. e[se ad aliud 
Aen rai de eísc in alio,vtin (ut 
yento)partim e(t intcinfecumyparrim 
extrinfccum,imtrin(tcurb quidem,quatc- 
nus dicicipfam habitudinem exprcísam 
per-ad,cxtririccom vcró y vt dicit termi- 


num illius habitudinisjprimuni eft dein- 


telle&uzclatiui,(ccii di. vero de cointel- 
le&usquia ponitur tantum,vtaddicamene 
tá ín définitionc ipíarelatiub &;hinc efty 






quód potius dicituc.tclatío-eonftitim pec 

ined csi enel mái i se ad 
4 quia péroillas patti itarie 

fümptas ex pridiu tclatio- 


nis formaltters& folyotvittualitery & cx 
con(équcntiunuatitut extrema, d lant 
werd nom Ex quo:colligitur.fundamen- 
tum;& terminumoonnit extriníccé y à 
terminatiue ;accefsarió:tamco- velut, ad-, 
dita, ingredi defioittonem relationis, vt 
t Doctorína«d.1 2.q 1.5. & quidein 
maiori neccflitate; qnam piena iggte-. 
d latur 


" 


2 


" 


v 


^ 









ua]. 1. Per quid conflituatur relatio . 


sliatur definitionem accidentis , quia re- 
quiruntur pp formale eífe rclationis , ni 
zelatio formaliter.eft habitudo vnius ad 
:aliud, vnde Mair.cit. hoc difcrimen ponit 
inter accidétia relatiua , & abíoluta, quz 
etiam per additamentum dcfiniuntur , q 
definitio quidditatiua in abfolutis quic- 
tat intclle&um diftin&é attingentem 2c 
sius, & diffcrentiam eorum, etiamfi aliud 
non cointelligat, velut additü , fed nó ita 
in relatiuis , nam quantumcunque habca- 
tur conccptus fui gencris, & differentia , 
non quictatur intelle&tus , nifi coiniclli- 

cndo terminum , & fundamentum , & 
honc dicendi modum tencnt R ecentio- 
4cs omncs Suarcz difp.47. (cét.vIt. Amic. 
loc.cit. & al:j paffim. 

Sed dices , illud cft de efsctia alicuius , 
fine quo mc cfle,ncc intelligi pot fed rc- 
latio nec effe , ncc incelligi pot finc fun- 
damenjo, & termino ergo &c. Refp. cx 
Barg. 1:d. 28. 9.3.aliquid (fe de cílentia 
alicuius poc dupliciter accipi primó ,p 
«o,fine quo rcs intcll;gi nequit , fiuc hoc 
ántret definitionem, vt pars eflentialis, fi 
uc vt additum , & Éic dicimus fibic ctum 


efle de c(Ícaria accidentis, quia eius dcfi- 


nitionem ingreditur ; vt additum , & in 
hoc fcnfu vtique extrema funt de c(scntia 
rclationis; alio modo,quód fit pars cfsen 
tialis;& intret deBnitionem, vt genus,vel 
diffeiefha , & in boc feníu extreima non 
funt de císcntia rclationis, quia nó intrant 
eius definitionem in rc &o , fed tartun; in 
ebliqao , & vcluti addita, pertincntq; ad 
€oiptclle&um, non aüt ad purum intelle. 
um rclatiui ; vt diximus ex Mair.cit. 


-.QVvVESTIO V 


Tn qua cor[ideratur relatio ex parte fa. 
: bictli , feu fundamenti . 


C48 qoia vt dixlmusq.przc. Relatio 


ud przdicam, conflituitur. €x efc 
ad, & in, idcó nedullitus contideranda 
venittàm cx partc fundan;éu, G termini 
primum pra (tabimus q. prafenti, alterü 
q«feq. & quia relatio pradicam. accidens 
cft , idcó fundamétum cius é fübicctum 
appellamus quatenus ei incft pcr inhei ca- 


|. "mum; (olet vero diflingui dupicx [ub;cs 


645 


&um, feu fundamentum relationis, p o- 
ximum, & remoi ; proximum ctt illud , 
inquo immediate di relatio, remotü, in 
quo e(l tantü med'até, fic v.g. relatio z- 
qualitatis prox;mé eft in quant.tate , rc- 
mote in fubftantia, relatio timilitudinis 
proximé in qualitate, remote in quantica 
te, & fob (Lancia ; notat autem Doctor 5. 
Mct.tex. 20. in fine, & q.11. n.7. folum 
fundamentum proximum abíoluté dici 


debere fundamentum , temotü veró dici 


dcbcre fübie&tum relationis , non funda- 
men;um quód etiam ex alijs locis fent. 
colligic P. l'áber 5. Met. difp. 22.6.2. 
Piatet hzc affignari ctiam folerratio 
fandandi relatioucm , & frequenter con- 
diuo aliqua, finc qua non fequererar rc- 
latio ad fundamentum , quz duo ncn sür 
confondenda , vt faciunt aliqui, cum fint 
oínó difLincta , vt Do&or declarat quoi. 
12.C. in relatione paternitatis , cuius ra- 
tio fundandi cft | otentia generati Pa- 
ttis, condit;o vcró pracuia eft a&io gene- 
rauua ciu(dem, qua flatim tiáfit, & idco 
non proprie caufa , fcd tantum conditio 
prauia, finé qua relatio non fequeretur , 
appellari cólucuit, in hoc autem praícr- 
tim ró fundandi proxima à (undamento 
roximo diftinguitur ( licet multoties 
ie duo confundi folcant, prcipué quà - 
do fundamentü proximü confertur cum 
rcmoto, tunc-n. dicitur ró fundandi , vc 
albedo qua dicitur ró fandandi timilitu- 
dinem inter Petrum , & Paulum) quod 
fandamentü proximü relationis non eft 
ita Quo,quin & poffit efle Qaod , pót .n. 
fu(cipere denominauioné relationis ; quia 
& quantitas dicirur equalis, & qualitas 
fimilis, at rauo fundandi clita Qao ,ve 
nequeat cfjc Quod ; quamuis.n. & duas 


quantitates dicamus zquales , & duas al« 
bedincs fimiles , non tamen usn qui 


cft ratio proxima fundandi hui 
rclationcs zquiparanug cx $. Met.c. 1 f. 
dcnomiozuur fimilis, zqualis, nec poten« 
tia genceratina Patris dicitur pater. — — 

$9 Quamuis aüt relationis ciufdé pof 
finc c(le plura fübicéta diucrfarumratio4 
nuincü lubordinationc declarata , qp vnl 
Íit proxiu d, alegum temocü , vc declara- 
tuzi €lt, camcn aki v rationis, X. 

. à dd aque 


i : 
EL CL 


m Uum 

6570 
zqué immediata omnin3 impoflibile 
eft,qu'a cum relatio lit verum accidens; 
& per (c voum,vnicum ét fübie&ü in hoc 
: "e&(u poftulabit ; Vndé proríus abijcien 
dà eft à Scholis.opinio,juz tribu tur Hé 
ric.quo!.9 qu. 3.aflerens rclutjionem elTe 
veluti interuallum quoddam ioter. duo 
extrema , itavt fit vaa , ac cademhabitu- 
dointcr illa, & in ambobus infidcns , vc- 
lat in proprio , & adzquato fobic&o; id 
fané vt. prorfus irtationabile dánat. Do- 
&or cit. y. Met.q.11.n.7.& joe Sua. 
di(p.47. fc&.6.n.3.nam vcl relatio, qua 
intercedit inter illa abinuicem diftantia ; 
eft & in medio, veloti cordi. quz nc&it 
cornua arcus, vel hon, fed in extremis tá- 
tüm,non primum,quia paternitas nó rc- 
cipitur in acrc;neq. $m, quia idé numero 
accidens nequit e(Te naturaliter in daob. 
fübic&is tcaliter diftin&is , & loco di(- 
fitis;relatio igitur cft tantum in illo extre 
fno, 9 refcrtar ad aliud , & fi illu4 aliud. 
ad hoc referatur , dabiturin illo alio. no- 
ua relatio , & fic nan erit yna , & cadem 
rclatio in ducbus,vt in vno fübie&o, fed 
in vno, & ad aliud inquit Do&or cit. de 
hoc igitur vno fubie&o quod, & quale cf 
fe debeat , inuefligabimus in przfenti 
queft, & quia in hoc variz funt difficul- 
tatcs; duos ioftituimus articulos, 


ARTICVLWVS I.- 


utn fubieftum relationis debeat effe ens 
reale ,Co finitum, itaquod nequeat 
efie infinitum . 


60 G Reg.15d.28.4 3.fignificauit re- 
lationes przdic.écin non cnti- 

bus fundati poffe,& quidem apud omnes 
in confefsó eft priuationem fundare rc- 
.Jationé principij ad generationé;& pari- 
ter caufa finalis dicitar fundare relationé 
cauíalitatis ad effectum , cum adliuc ipfe 
finis non cxiftit,vt conftat dc fanitate re 
fpectu deambularionis& (ic in multis a- 
lijs,qua an(am prbucrunt dubitandi an 
relatio przzdicam. neceffarió petat fubic- 
£o teale, & cxiflens ; Concedit ctiam 
i Greg. relationes przdicam. in Deo 
ad creaturas quz cft communis Nomi- 
najunn opinio , quaré coa(cqueaicr a(ie- 


- 


"n 


- 


Difput. VIII, De Praliceni refe iuis 


runt (übie&um huiufmodi telationii non 
e(fe - retaM tinitum , & limitaxum., 
Dicendü tamen cft, no c(fe idoncü re- 
lationis prz c. (ub .c&um, ní(i cas rea- 
leac finxum.E 1 comunis in f(chola Rea- 
liam , & necetfario fequitur ex noftris 
princip:js, ti .n. relatio,(i: accidens reale 
fundamento rc vera fapcradd tà , (cqui- 
turc neceffir.o ta'e findamentü effz cn. 
titatea rcalcin,ac fiaità, quia nó eos ne- 
quit per modu (ube&i fuftentare verum 
accidens; & eos'mnfmitü, ficuti eft Deus , 
cft accidentis incapax , quia eft ab omni 
potentialitate femotí ; vnde & Nomina. 
lcs ipfi ideo concedür in Deo relationes 
reales ad crcatucas , quia negant hisfu- 
peraddere fundamento verá rcalitaté ac- 
cidentis,(ed ftatuunt ipfas in mera deno- 
minationc,& concomitantia rerum;idco 
€um a nobis difcrepent in principijs,etiá 
in conclafione ditfentiunt; & hac dc cau- 
fa Nominalium fententia, licét repugnet 
comuni nfodo loqueadi Theologorà vna 
nimiter negantium relationes przdicam, 


- in Dto ad creaturas, quóad rem damnari 


nequit.vt multi inconfultó faciunt , quia 
non ponendo relationem accidens reali- 
ter a fundamento diflin&ü , nulla (cui- 
tut mutatio,aut cópofirio in Dco ex co, 
quód ponatur in tempore rcferri de no- 
po ad creaturas (ub ràtionc cceatoris,do- 
mini, &c. folü ergo damnari pt quoad 
modam loquendi ; qui (an? inconfuctus 
cft apud priícos Theologos, nec grauio- 
ri cenfuca inuri debet Nominalium fen- 
tentia vt nota  fec.1 $.n. 17. at pro- 
Ee nus concio noftram quoad v- 
tramque partem (ingillatim., 

61 In primis, y fubic&um relationis 
predicum.ens reale debeat e(fe, & poti- 
tinum , fatis conftat ex modó diótis ; & 
docet Scot. 4.d.6.4. 10.$. fed reflant, & 
probat Baflol. 1.d. 30. ar. «quia cum fit 
accidens reale; & pofitiuü, cofequentec 
nequit in non ente fundari, quia non cns 
nó cít aptü entis rcalis fulcihentum,tum 
quia vt con(tat ex ditis q.prac.art. 2.re- 
latio fuam entitatem realem habet a fun 
damento in generc cficientis cau'z , et- 
go neceffario debct. cíle ens reale, quia 

nemp dat,quod nop habet. V ecu uu 
[2:207] 








-"-- 


toto ri. e .[. babeat illas ues con- 
ren Seat. relatas.in 1. q. fed qua- 
venus contrradiftinguitur à relatione ra- 
tionis, quz fit pera&ü collatiuü intclle- 
&us,vt Scot. loquítur quol.13. P. & pro 
tanto realisró dicitur, quia nó habet o&s 
illas conditiones , fed vna , vcl altera fibi 
deficit , potet relatio realis inhoc fenfu 
fandart in non ente ad ens, & in hoc fen- 
fu dici poteft priuatio fundare rclationé 
zcalem principi: in ordinc ad generatio- 
nem , & admitti pót in codé opin. Greg. 
dicentis relationes. reales ét non entibus 
€onucnire, non quód huiulmodi relatio- 
ncs fint entia realia pofitiua , quia verum 
accidens ,& realé non póx in non ente fu- 
bic&ati, (ed dicütrurrealesco fenía, quo 
tenebras, & caecitatem negationces realcs 
appellare folemus , quatenusdantur nul- 
lo cogitante intelle&u, (ic.n. nullo cogi- 
táte intclle& priuacio [uo modo cócur- 
rit ad generationem per mod principij, 
quo eti (enfü Doct. 1.d. 28. q. 2. ad 2-aic 
iogenium in Patre diccre celationé rca- 
lem negatiuá; Difficulras autem mota de 
finc nulla cft,quia v: dicimus in Phyl. di- 
fpur.7.4.8.art. f. ry noncít vere caufa 
rcalis,& phyíica, féd cani metaphori- 
€a, quia.ccalitec non dat cííe » fed rancüin 
moue agens, vc det illud,in ratione ama- 
ti, & dcfiderati , quare non fundac rcla- 
tionem veram, & rcalem. . 

Sed dices, Arift. 5. Met.c.1 f. imer re- 
lationcs i zdicam.cónumerare relationé 
ealefattiui ad calefactibile , & ctus, qnod 
fecitsad id, quod fa&ü.cft, & eius , quod 
fatur cit ad rd, quod factendü cfl, cr- 
go, &c. Refp.juód.ficut tesalig confidc- 


. gari potluntfüb duplici flatu, nempé exi- 


ftcnugsauc folius poffibilivatis, ita ctiam 
&iclaiioucs píz cónderari poffunt, vcl 
vt atu cxiftéces, vel prout aliquádo tuc- 
rint , vel futura fiot, aut tanquam rcalitec 

ioffibiles, & in hoc (ecüdo fcnía eas có- 
fiderauit-Ariftilcc.cit. pertelacioncm .n. 
exlcfactiu, ad. calcfaGbile wvtiq; nonin« 
xcllexic apinudinem calcfacicndi v. g. in 
igne, quia bax non clt rclauo pradicam. 
fcd:ttap(cendentalis ed. cam intcllexit, 


qua yolleatacta approximatione cale-- 


25. c ERIT en fab. Rel.debeat effe ens reali e fimit «rz. 655 


eft, quod.(i relatio ical s fumztur ncn in 


fa&iui, & calefattibil:sactu infurgit, vbt 
priusante approximationem habcbat (o 
lüetfe poffibiles.in pra(enti verà ett [ec- 
mo de rclationibus- prz dicamentalibus 
non füb ftatu merz potli bilitatis,(cd prar 
(etim fub ftatu a£tualis exitcnue . 

62 Kltcra veró pars, q relationis realis 
fubiectum ete debeat ens finitum, & li- 
mitatü, docetur à Scoto 1. d. 30. q.2. vbi 
cum cónuni Thcologorum remouet à 
Dcorelationes reales ad creaturam , id- 
que efficaciter pcobat $. 44d. 1. qu.t[Ho- 
nenycx pexEs&a (implicitate,K ex perfe- 
&a neceffitare Dei, quia .n. Deus perfe- 
&é limplex eft, nihil c(t ineo , qnod ao 
eft ipfum, sih Aug. rr. de Ciu.n. to. ef* 
go relatio! realis noua in Deo ad crcata- 
ras nequit adm tti in tempore , cum ver 
compolicionci faciat cum co,.cui adue- 
nit,vt probat Do&or 2. d. 1. q. 5. $. 4d 
prinui alterius opinionis. Scd q» ncque 
ctiam ab z:erno;prob.ex nece(litate , p- 
fecta.n. eius necetTitas cft ex (c elle tales. 
quod nà vatiabitar cius efe, quacunque 
hypothefi pofita, fiae poffibilt , (iuc im- 
potlibili, circa aliudà fe, quia alia nó süt 
ncCeffaria, niii fecüdarió y ergo nalla poc 
in co ad. nitti tealit as, ne3; abseterao,ne- 
quc intempore, qux neceffaci-coexigat 
aliad à fc , tale .n. neceffarib. cocxigens. 
aliud à Dco non effet illo- coexa&o non 
exillente , & pec cófequens aliquid, quod 
perfecte efíct idé Deo non cfict , aliquo 
alioyquod noncft neceffitium ex. fc,.non 
exiftente, (cd relatio rcalis de neceffirata 
cocxizit ad (uum effe terminum cius, et» 
g» 1n Deo falua ciusindemnitate coafti- 
rut nequit relatio realisad aliud.à fe s 
Neq; lacisfacit refpótio, que tibuitur Gil. 
bert. Porret. dari po(fe i0 Deo relation& 
realem ad creaturá., non vcique ill; inbzz» 
rentem,fed veluti atfiftentem. Nam (i illa 
relauo ett accidens, vt fapponimus, alicui. 
(ubicé&to hzcebit necelfatió y mifi dicatut- 
eile pecfe lubtiftens, quod ctt irrariona- 
bile pror(us, & accidenci directe repas 


gnans. Rettaccrgo facta füppofii. nc, ge 


1clatio. predicamentalis (it accidens fun- 
daméco tüperadditá, olá cns fiotuin, S6 
limitatam cde cius idoneum (ubicétum.. 
5, Sed obijc. Relac. (ecunai modi re» 
Dud laii 


6iz 


latmorü; quz nempé fundantur in a&io- 
ne, & paflione , (unt realcs , & mutuz $« 
Met.c.1 5. fed tales (unt' relationes Dei 
2d creaturam, inquantum c ft cauía, & cf- 
fKc&us illius , ergo &c. Deinde (icut for- 
qma cít in ane ita denominat illud , er- 
€o fi non eft aliqua relatio in Deo ad 
«tcaturam realiter, Deus non cft realiter 
«rcator, non eft rcaliter Dominus , non: 
«fl realiter à creatura diflinctus . 

Refp.ad 1. fi teneamus relationcs pri- 
mi, & fecundi modi in hoc tátam differ- 
rc àtcertio modo rclatiuorum , quia in eis. 
clt mutuitas, non iniftis, vt Do&or velle 
videtur loc.cit. 1.d. 30.8. Re/p.ad r.quaf. 
tüc negáda cít minor ; quia dcfcétu iftius 
foutuitat'$. omncs. relaciones. creatura 
2d Deum, qualefcunque (int , ad tertium 
modo. [pcétant, vbi vniucc(aliter collo: 
. antur relationes non mutuz , & fic in- 
nuit ibi Do&or , & iterum in eodem 1.4. 
3.4]. $-& d.2 $.q vn. & quol. 15. Si vero 
dicamus diverfitatem Deià creatura in: 
prz dicatis proprijs , & conuenientiam in. 
1ranícCdentibus effe relationes primi mo: 
di , relationem in róne caufzs, & cffcctus: 
tfc (ccundi, nc pida cfl vniuerfaliter ma- 
ior , quamuis .n. relationes huiufmodi in: 
«rcaturisfint mutuz, nontamen in Dceo,. 
nec oportet rclatioa tcttij modi. in hoc 
pra-cisé differre ab alijs , quód in illisoés. 
relationes fiot mutuz; inifto nunquam ; 
ger lioc . n. (ufficienter diflinguuntur, g» 
antertio numquá fünt mutug , in alijs ve- 
£Ó fic, lícét non M ita refp. Baís. 1.d.. 
39.q. rar. 4. & (cq t Suar.cit.(ec.tg.n 27; 

Ad aliud Eodosbisi» Dum iode 
Fealiter cteotorem ,.dominum, & à creae 
tura di (Lin&tumincrinfecé, & (übic&iue y. 
fed extrinfocà , &terminatiue , quatenus 
terminat realitercreationem pa (liuam in: 
Greatura cxilteatem» atque ita- hzc pro- 
pofitio e(t vcra: ,. Peusejt realiter crea- 
or , vt ly realiter determinat inharcn- 
tiam-.1. totam propofitionem,non inhz- 
rens. i.cxtremum propofitionis.(cu pre- 
dicatum ita Doctor cit.in fine .- 

64. Sed contra hanc Do&toris refolu-- 
tion& , quz-cóis eft'in Schola Realium ,. 
diccs r. quo paco (aluantur ha: denomi- 
mationcs rclatiuz in Deo fiu:diftinctis. 


Difp, PIT. De Pradicam. Re[peHliuis -.— 


relationibus ; poterunt ctjá , ac debebang 
faluari in rebuscreatis fine tanta entium. 
multiplicirate, & mutatione, vt ait Aucr- 
[a q. 25. fe&t.4. Secundo relationes oppo- 
fitz dant denominationes oppofita , er- 
go creatio paíTiua in creatura exiftés ne- 

uit Dcü denominare creatorem , ficut 

liatio nequit denominare Patrem. Tcr- 
tio Deus dicitur Creator. quatenus ad: 
creaturas referuir, fed ad creaturas refer- 
ri non potefl per relationem, quz eft in 
creatura, ergo , c. Tandem quando alie 
quid denominatur denominationc qua 
cít in altcro, accipit denominationem il- 
lius, ergo ti Deus denominatur denomi- 
natione in crcatura exiftente , diceretur 
creatura , ita vrgebat Scotum: Thomas 
Anglicus apud Barg, 1.4. 30.. 

Refp.ad 1. patere ex dictis q. praced.. 
denominatio .n. relatiua neceffació. fieri: 
debet, vcl per realem füfceprionem rela- 
tionis , vel per realem: eius terminatione: 
ex Arilt.5. Mer. c.ad aliquid, dü a(Tignat 
tres modos rclatiuorum ; cüigitar Deus. 
non (it fubie&um capax relationis, falua-- 
ri debent in co denominationcs relatiuze 
per realem terminationem ,.& quia crea 
turz funt capacescclationum., faluari de- 
bent in eis per realé [ufceptionem, & cü: 
vtrumq; extremum cft relationis capax » 
in vtr03; debet admitti qnia non cft ma- 
ior ratio, cur potius in.vno refültet,quam: 
inalio:, ficutíunt relaciones primi , & (e« 
cundi modi, itainnuit DoG. cit.infra Q. 
Ad 1. re(p. relationes.oppofitasdenomi-- 


nationes oppofitas prebere (ubic&iué;,- 


& intrinfecé, at non inconuenit candé re: 
lationem vnam denominationem prabe-- 
re fubic&o;cui inhzret, intrinfecé, & fu 
bic&iué,& oppofitam termino extrin(e-- 
cé; & terminatiud , vt patet de viüione ,, 
qua intrinfecé, & fubie&iué denominac. 
oculum vidétem, extriníecé, & termina -- 
tiu parietem vium. Ad 5. Deus dicitur: 
creator realiter ,nomquia ipfe ad creatae 
ras realiter teferatur , fed quia creatura: 
iati dei arta fabile exeopre- 
1 


cfe dicitur relariuum fcientiz, quia fcie-- 
tía referturadipfum; qua roónc s Cit; 


fub F. o&s relationes Creaturz ad: Deum: 
eoo PV fuis quem: 


1 


«a alea dt^" 


-- 


» 





' QD Quali deheateffe flic relationis dI. 633 


de denominationc formali , & intrinfeca 
Ceatoris, vtiq. dicitur creator , quia re- 
fertur ad creararas , fedtalis relatio eft 
rationis , in Deo à nobisexcogitata. Ad 
4. cócluderet vtiq. fi vmiformis e(fet de- 
rioiuiioario,at in pcopofico vna eft intrin- 
. feca ,& fübiectiua, alia extrin(cca, & ter- 
mipatíua, & hanc Deus accipit adcreata 
ra,non illam; Q'u; plura de hac re defide 
rat,videat Dot.loc.cit. & Birg.& Mai. 
3.d. 30.q. r.& 2. vbi fusà banc materiam 
tractant , & luculenter. 

65 Quaresan (altim poffint admitti 
in relationes tráfcendentales ad crea 
turas? & ró dubiridi eft, quam affert Do 
&or cit. q. 2. quia Dcus cx natura rci fe- 
elu(a intellectusoperatione dicitüt. oar- 
nipotens,acormnifciens;ifta .n. ponuntur 
in Dco, licut attributa dicentia perfz&io- 
nem fimpliciter, & omne tale eft ibi ex 
ríatura tct , fed ifta dictmt refpectü poter 
tig , & (cibilitatis ad creaturam poffibi- 
lem , nam nequit Deus concipi omnipo- 
tens fine creatura poflibili , & implican- 
tibus creaturis Deus non effet ompipo- 
tens,quia nihil potfet produccre, ergo re 
fpec&tus (alim tran(cendentales'sd cceatu 
ras poterüt, ac debebír in Dco admitti . 
. Mart.loc.cit.q.5 . quem multi fequun- 
tar Recentiores, huiafinodi ce(psétus in 
Dco libenter admittit. Ceterum Do&. 
loc.cit.& ibid. Lichet. Ba(lol. Barg. Vige 
rius , S acriter Mair. infequitur, & alij 
Scotiftz paffim hos etiam relpe&tusne- 
[we in Deoad creaturas, & quidem ratio 

&. allara ex neceffitate Dei deducta 
vrget etiá de traafcédentibus , quia crca- 
tura,criam quoad etfe polfibile;& fcibi- 
le contiderata, adhac non eft in eo 2radu 
necefficacis necetíaria, in quo eft - 
femper .n. eius ncceffitas crit participa- 
t2, & idco ponere cccacuramrnó ede pof- 
fibilem,non e;iet ita impoffibile, ficut a« 
liquam realitatem in Deo aon cffe ;quia 
aihu- in eile potfibih non eft ita nccef- 
fari , vt Deus, & une ex hac pofiuione 
imnas nnporlib;a videretur fequi iaspof 
fibiliis, wouigitar ad creaturam euam 
intals (tatu necetfitauscon(ideratam ad. 
mti deber in D'oiclatio realis ; quias 
Deus cfct;ctianifi omnis cteatura rcpu- 

- Lega. ie 


pute e ficut Mehr non ar 
in [uo effe a contingenti , feu ( nc 
lis de —— d iz )illud E AF 
exigit ad (ium effe; ita neq; magis necef 
farium pendet in(axede à anas neceí- 
farió, fcu illud necetfarió cóexigit , alio- 
quin vmm non effet magis necelfarium. 
alio , fed effent in equali gradu neceffi- 
tatis, nam implicat in adie&to dicere vaü 
ens neceffatium coexigere aliud ad (uum 
eife , & adhuc effe magis ncee(facium il-- 
lo, quia fi concedatur mag,s neceflarium. 
potle deficere deficiente ininus neccífa- 
rio,& € contra;iam illa duo effc equas 
lis necefTizatis , quia ità vnum coextge- 
ret aliud ad fui efie, ficut € conira; & hac 
róne Scotica captiuati. Vaf. dilp. 104» 
c.6. Suar;di(j.47.cit.(c&t. 3«n.6. & (e&. 
1$ n.1 j. & p.p.traCL, 1. lib.2.c.26.n. 14. 
Hur.dilp.t s. Met.fec.9.& alij negat rela 
tionesttá(cédétalesin Deo ad creaturas. 
66 Adtauoné dubitandi allatà Doct, 
cit.$. ,4d arg. 1.qu&fl. remitti: fc ad infe- 
rius dicenda de omnifci entia & omri»o 
tentia Dci in. feqaenub. diítinctionibus 
3$.36.& 43. vbi docet huiufmodi perfe- 
&iones potie dupliciter fpectari, vno mo. 
do fundaaicntaliter,& pro denominato; 
& fic fant perfe&ioncs abíolutz Deum: 
dénominantes fandamentalitet omnipo-. 
renteas& omniícientem, alio modo proe 
formali, & fic fupperadduat rcfpcctü ra« 
tionis , vndcimplicantibus creaturis ad^ 
huc Dcus diceretur omni potensob per4 
fc&tionem abfolutà,q in ipío omnipoté- 
tia importat ene ovis refjcétüra- 
tioms ad creatnras , 6 poílibilestorent $ 
hocottendituc euidenter , quia etiam de 
fa&to non idcó €hyixara diciruc impof- 
fibilis quia Deus ncueaviliam produe 
ecre , & illi potentia der , led & contrà 
po:entia De: nonposefi exire im actum 
Circa chymzram,quia ipfi dccfl potentia 
paíliua,vt pcoducatur, ergo detectus po-- 
tete Fafbux incrca.ura ad produci nó 
infert in Dco dcfcétum potenti actiuae 
ad producere , aiioquin vciann e(let dice- 
re chymeram eiie uon poile,non tantum 
ia ipfa ex íc repugnet , fed eiiam quia. 
eus non pót ilia producc:c,cum ergo 
impoffibilitas [cinpcr cencatuc ex. paite 
Ddd 3 p 


654^ — Dif-VIUI. De Peedlictm. gefpslluisz 


rei, non ex parte Dei, fatendum eft,quod 
fihomo eflet in. fe impoflbilis ;ac etiam 
quzlibetalia creatura , adhuc. Dcus effet 
emnipotens crátum ad intrinfecam per- 
fcétionem, & virtuté produ&inam cius, 
nam repugnantia hominis aon oriretur 
cx Dco, (ed exipfo homine, (icutnunc 
eritur ex chymera ; & hac (olutione vcun- 
turomnesiclatt Auctores. —— 
Dices,on nipotétia in fe efl virtos acti 

ua , crgo infe cft a&ina alicuius fact;bi- 
lis,quia nó cft a&iuafui, crgo neceffari 
refpicit trácendentaliter aliud à (c. Cof. 
1tà fe habct potentia faétiua. ad fa&tibile, 
ficut vifiua ad vifibile , crgo ficut hac 
concipi ncquit fine obic&o vitibili , ita 
nec illa fine tcrmino fa&ibili, R cfp.quod 
oniniporctiain Deo, vt«fl perfectio 1un- 
pliciter , efl virtusactiua olicuins fa&ibi- 
lis, ncn qvod formaliter conftituatir in 
fuo efie pet ordinem tranfcédentalem ad 
illud, fed (olum quiaeft perfectio ab(olu- 


, tanata terminare dependétiam creatura- 


rüns poff. bilium ad ipfam ac etiam ad il- 
las,vt jofli bilcs,fundare ordinc rónis , de 
quo vidc Lichet.1.d.30.q.vn.iníol. adar 
gum. Greg. Ad confir. nó currit paritas, 
quia potentia vifiua ip fua entitatc depen 


detab obicéto, & idcó dicirordmé uan- 


fcendentalem ad illud,id aüt aífcri nequit 
dc poicmia factiua D ej,fcd tota ciustor- 
malitas debet indemnis faluari finc depé- 
dentia à creaturis, & ideó conflitni dcbet 
in perfc&ione abfoluta nata: fundare rc- 
fpeGtum rationis ad creaturas poffibiles,. 
veléatum réalem dcpendentiam in tali 
ftatu poffibili terciimare , quia vt fzpias. 
dictum ett , quantum ad denominatio- 
nes rclatiuasnon cft ferendum idem iu- 
dicium de Dco, & creauris - 


ARTICVLVS II. 


«n fubieium. Relationis efie debeat 
ncce[sarió accidens , e? boc abjo- 
lutum ita quód.ncqueat. e[se 

« re[pettiuum - 
67 Tuus Tho. 4; cotra gentesc. 14. 
nega(e videtur fubflantià eflc 
gofle proximü , & immediatum B clario- 
ais prédicam.fundamétum, vnde quidaar 


Thomiftz folam verborum S. Do&oris 
(uperficiem attendentes, hanc fentétiam;, 
vt de cius m&e SP RHInpPeuiD: fa- 
uere videtur Zerbius nofter 5. Mct.q.18.. 
ad 4.8. Dicendum feriatim. Oppnfitüta 
men docct , vcl potius (upponit Doa. f- 
Mct.q.1z. & 2.d.5.q. r, & paffim in fua: 
do&rina, & cum co Scotiílz omnes, ac 
Ncotherici , Suarez ; Ruuius , Blanc. & 
Thomiflz melioris notz Caiet. Ferrar. 
Sencin. Iauell. Mafius, Capreol. & alij ,. 
qui explicant D.Th.loc.cit.locutum fui(- 
fe de Relationibus maiori ex patte , qua 
fundantur inaccidenti immediate , nan 
pofle quog; aliquasin fubftantia fundari 
expre(sé docet opuf.48. trac.5.c.4.& cft 
expre(Ia Arift. mens $.. Met. c. 1 $. vbi ait 
vnitatcm in fubftantia facere identitate 
ficut in qualitate facit fimilitudinc, & ia 
quapiitatc zqualitaté, idque probat Ma- 


ir-r.d.29.q. 3. mauife(ta rationc, ir- 
$c eR 


rationabile vidctur , quod 
habeant inter fe conformitatem , quz (it 
rclatto prz dicam. & dicitur fimilitudo, 
& quod duz (übftantiz ciu(dem (pecici y. 
v.g. duo liomines non habeant fuam pro- 
pottionatam cóformitatem, quz dicatut 
identitas effentialis, ficut .n. qualitatibus 
attenditur fimilitudo , vcl difIimilitudo: 
accidentalis, ita. im (ubütantijs attenditur 
fimilitudo , & | di(Timilitudo ciTenzialis: 
imnatura qua dicitur identitas , & di-- 
uerfitas ,. & (unt rclationcs. prz dicam.. 
quia dcftru&o v.g. Brunello nomamplius. 
Petrus dicitur ab co actualiter. digcríus,,. 
fed (olum potentialitet ,. (icutalbedo nom 
dicituramplius (imilis alteri albedini ia 
deftrudtz ,. Ruclus dum. ignis. generat 
ignem, & homo homiucax » generatio 
prius. termimatuc ad. ignis ES » 
u&m ad vllum accidés, ergoinillo priori 
Codex relatio effectus in. (ubitannia i» 
nullo medio accidente, & filiatro in ho- 


mine ad. patrem, Nee dicas Paternitatemy. 
& filiationem fundari ina&ione, & pa(-. 


fione, quz funt accidentia. Nam  infe- 
rius cum Scot. quol. 1 z. C. & 4. d.6:4.10.. 
I. & d. 13. q. 1, V.id effe filium often- 
demus, quia illis tranfaQtis manent. yrz- 
fai relauionesadcó quod inuncdiaté fü- 
dart dcbentin fübflantia Patris, & Filij 
aua 





QJ. ei *Una Relatio fundari poft aliai Ge IT. 653 


üt faltim in potentia a&iua,& palfiua, 
"quz vtique realiter mon d:ftinguitur ab 
orum fübftantia, vr accidens (upcraddi- 
tum;'«t dicetar in lib. de Anima. 
Dicces;vnitatem, & pluralitatem gene- 
ticam , & (pecificam in omnibus predi. 
€am. reperiri, & (ic etiá relationes (uper 
illasfaudacz.(-idétitatem, & diuerfitate, 
, *€rgo(unt relationes tranfcendentales, no 
przdicam« Neg. confeq. quia relatio non 
dicitur tran(cendens ex co praecise, quia 
per omnia;vel plura przedicam. vagetar , 
wt dictam eft q. 1.lic. n. inhzrentia actua- 
lis edet relatio tiáíceodens, fed quia iden- 
tificatur.cum (uo fundamento;igitur quia 
"identitas, & diuec(itas (pecifica, vel gene- 
rica realiter a fuo fundamento diftinguü- 
tar,idcó cen(eri debent relationes przdi- 
cam. & licet fpecialiter fundari dicantur 
in fübtlantia, tamen (uo modo fundantur 
'etiá in alijs predicam. vnde in quátitate, 
"& qualitatefundátur ratione vaitatis rc- 
Tationcs duplicis generis , ambae tamen ad 
"primum modi telatiuorum fpe&antes , 
nam rónc vnitatis in (lentia fündát rcla- 
tionem identitatis , ac ratione vnitatis in 
radibus intenfionis qualitas fundat rc- 
Ael fimilitudinis, X rationc vaitatis 
in partibus extenfionis quantitas fundat 
relacionem zqualizatis ; cx quo patet fi- 
militudinem, & zjualiratem non funda. 
ri in qualitate, & quantitate rationc eísc- 
tiz, nam hac rationc dug. albedencs di- 
cuntur ez dem, (ed ratione alicuius modi 
accidentalis. Videantur dehac re Mair. 
cit. & Ant. And.lib.[ex. princ..q. 9. 

68 Maior cít difficaltascitca alià que 
fiti partem , an vna relatio füperalià fun- 
dari poffit, Negat D. Tho. 1.p.q.42. art. 

uad 4,& q.3. de potentia art. 3. adiz. & 
cum ip(o Thomiftz ocs Caiet.& Canar. 
1:p.loc.cit; Fertar.2. contra gentes c. 12. 
& 13. Sócin. ;. Met. q. 29. Vaíq. difput. 
166.c, 4. Didac.difp. 14. Log.q.3 .Coplut. 
difp.cit.& alij palim. Aflirmat Scor. 2. 
d.i.3. f-H, & iterum $..4d qusfl. vbi fc 

. Citacm 1.d.19. q. 1. $. Hic primó viden- 
diis & 4.d.6.q. 10. E-& quol. 6. $. de rer- 
ti0,& alibi frequeacer ,X cü iplo $cocitte 
omncs Mair.& Ant. And.;am cit. Liche. 





in 24loc.cit. Tatar.X lo. de Mag. in Log. 


etb.5. Met.g« 18.in fiae; Fab. ibid. dif». 

24. Durand. 1,dig, q.2« Suarez difj. 47. 
feck.rr,n r1. & alij Aliqui vere has opi- 
niones quali conciliate volétesim uiuat, 
relationem poffe conüdecari dupliciter , 
primo formaliter, & e(Tentialiter, quo pa. 
Cto «ít rario referendi voum extremü ad 
altccum libi oppofiti vt v, 2. paternitas, 
etl ratio rcécrendi. patrem ad filium, .& 
fic ncgant relationem efe poífe funda- 
amcncam relationis , quia vt üc eft.ratio 
referendi noa id, quod rcfertac ; (ecundó 
macecialitery & accideataliter ; quatenus 
. f. vaarelatio conacnit cum aliá eiu(dem 
tÓais , vt paternitas compatata cum alfa 
parernitate, ad quam fuad it relationé. (i- 
militidinis,vel identitatis, fic.n. non cft 
ratio referendi , fcd id, quod refertur, & 
in hoc inquiunt relationem cum abfoluco 
conuenire iX accidere relationi , vt rcla- 
tio cít,quia vt zal.s nó refertur,(ed refert; 
dicun: igitur D. Thom. negare rclationc 
primo 0 con(ideratam polfc. aliam 
tclationem fundare , non aucein fecundo 
modo , in quo cantüm.fenfü afficmauic 
Scor. ita videtur (enüre Fland.5. M.t.4. 
16. Ruuius in Log.c.7.q. 11. Dlàc.difp. 11. 
[ect 8. Sed fané hac conciliatio friuola 
cít, quiaqua(tio non eft de relatione in 
primo fen(usfed in fecundo, & in co nzgac 
S. Thom.po(Tc aliam fundate telationear, 
vt ex ciu$ratonibus conftib.t , & Sco- 
tus affirmat , quare przfati Auctores ita 
feutiendo (tant à (carentia Scoti. , nam 
adamuflimin eo feníu, quo ipti declavát, 
intelligit Doctor poífe vnam telationea 
cíle alterius fundamentum, - 

69 Dicendü itaque cum (ecunda (en- 
tenua vnam relationé poífe- faper aliam 
fundari Ita Scotus loc.cit.cum Scoti(tis. 
quos teftatur Auería q. 15. Phy. fe&. 
magis confequentcer loqui , poftquam fe» 
mel técHdenne peuianct ird pen 
&as à rebus ,quàin ipfi Thoini 
Doétor au&orit, Euclid. 5. lib. Gcome- 
tri , vbi definit proporcionalitatea  cife 
duarum preportionü fimilitudinem , fed 
proportio , & proportionalitas funr rela. 
uones,crgo &c.. Probá: deinde Mair, & 
Ant. Aiid.cit. ratiooc cuiden:iffima, qua 
Suarcz& alij noti (unt ad no5ilcuin [ens 

3 Ddd,4 | dei- 


"s 


€;6 
tiendum, quia relationes etià denomina- 
tioncs rcletiuas (ufcipiant veras , acreae 
les,non minus,quàm eatia ab(oluta ; duze 
«fi. paternitates dicuntur inter fe (imiles, 
ficut duz albedincs, limilitudo cít enti- 
tas diucría à filiatione,ac patetnitate, & 
P es magis rcfert , eft, quod huiu(modi 
cnominationes (unt prefaus rclacioni - 
bus accidentales , (tante .n. pateraitate , 
v.g.Pctri, incipit de nouo effe (imilis , 
ali paternitas de nouo m" uc , & deli. 
nit cíle fimilis, eadem deftra&a ; incipit 
e(Te diuerfa ab albedine , fi hzc de nouo 
producatur , definit effe diuer(a, fi de- 
fteuatur albedoscrgo huiufinodi denom:- 
nationes fiét per relationes veré  & rea- 
liter (aperadditas , quia hoc fuit fuperius 
venom cx pracipuis métis ad diftin- 
£ucndum relationes à rebus abfolatis , 
Refp.Thomiftz neg. paritatem , quia 
dur dra vien (unt inter fe fimiles fun. 
damentali'er tantumj& negatiué, quatc- 
nus non (unt diueríz (pedis daz albe. 
dines (unt fi miles pofitiue per relationem 
[uperadditam. Hzc vtique c(fet optima 
reípon(io,fl a(fi gnaretur ratio,cur potius 
duz albedincs habeant inter fe conformi- 
tatem pof(itiuam, nó autem duz paterni- 
tatesícd hic labor hoc opus eft, fi autem 
hzc maior ratio non a(fignetar ,aut etiá 
^ jnabíolatis nogandz eunt rclationes cü 
Nominalibus, aut. ctiam in ipfis quoque 
relationibus alias quoque fundart pote 
faxcodum etit cum Scotiftis. Dicunt igi- 
tur aliqui paternitates non poffe fundare 
relationem (i militudinis adinuicem,bene 
tamen albedincs,quia rclatio eft minima, 
ac dcbili(mz enriratis, vnde non porc- 
rit cüe caufa,nec materialis ncc cff ctis 
ua alterius forme, & cffedtas. A 
7o Piiuclatamenrefponfio,nà quan» 
t ípe&at sd munus füftentandi , ncgant 
sah fundamentum etie (emper maroris 
entitaus re fundata, nà materia prima eft 
perfectior ipía forma (ubftantiali, quá 
tamen futtentat ; & quando ét id concc- 
deretur, inquit Zerb. cic. licét relatio fit 
dimriput entitat;s reípcótu accidentium 
abíolutorum ,tamen intrà fericim relauo- 
gum poterit vna cfie perfectior alia, & 
cgn(equentgr idougum cias fugdamcnua, 


Difp. LT. De Pradicam.refjetliuis 


Tua quia :elario fundanda non eft tani. 


' ponderis, vt ad cam füftenrandam alia 2» 
relatio non fufficiat, immo cum fit debi- 
lioris cncitatis,quàin relatio fundans non 
multüim eam grauabit , & quando n'mis 
pene , cum prima relatio fupponatue 

undata ;n abíoluto , non cít ruinrz ti- 
mendum , nám faftentabitin virtute ab- 
foluti, cui tandém tota rcelaionum ftzaes 
innititur ; Quantum veró fpe&tat-ad mu- 
nus efficiendi, cum relationuu cfficictia 
fit.p modü (implicis re(ulrárie , & dima- 
nationis, vt fupra dictum cft,nó eft necef 
(aria maxima entitas , & virtus ad illam 5 
& fi pót vna rclatio aliam cau(are in gc- 
nere materialis caufz ipfa (ubítentando , 
vt ptobatum cft , potetit & 1n genere cf- 
ficientis przfato modo; nec talis cfficien 
tia viderur repugnare relationi fundanti » 
(crtim fi ponamus cam in ordine te- 
ationis c(fe perfe&ioremfundata . Tan« 
dem hzc re(poníio non euadic difficulta- 
tem principalé,quomodo in relationibus 
(aluécur denominationes rclatiuz finc a- 
lijs relationibus, quz ponütur 1 abjs reb, 
Alij proinde aliam a(fignàát di(parita- 
tem, quód relatio cít modus rei , at mo- 
dusnon habet modum in eo genere, quo 
modificat, vnde actionis nó cft a G0, ne- 
que figura figura, cü igitur relatio, fit y 
qua aliarefcruotur ; non per aliam cela- 
tonem fed (eip(a refcrcur,& fic paterni- 
tas (cipfa dicitur fimilis alteri paternita- 
tij (imilitudo feipfa eft diuería à patetni- 
tate, ita Sóc.Caict. Ferrar. Fonfec. Vafq. 


& alij ex D. Thom. 1.p«1.42.cit. & tatio , 


huius cft illa vniucríatis regula , quód ia 
uocuna; gencre id, quo aliq uid eft tale, 
fuipjo, Q" non per aliquid aliud e[i tale, 
quam etiam nos recepimus fupra q. 2 art, 
. 1, infol.ad 4. inconucnicns. 

71 Hzc& folutio facilé reijcitur,quia 
licét modi noa detur modus in codc gc- 
ncre, quo ipfe modificar, datur tamco in 
diuerío; vt v.g.licét vnio nó indigeat alio 
vnionts modo , quo ipfa vniaz , vel vnia« 
tury indiget tà a&ione à (e diftincta , qua 
producatur, quia vnio non c(t ró ag-ndi; 
ideni dc buds figura ,& al.js modis otic 
dipotelt , & ratio buiusc(t , quia gp cft 
Quo in ypo gencre, potcítefie Quod in 

alto; 








Q.V. efn*vna Relatio fundare po[sit aliam, dArt.H. 857 


alio, vc cóftat de cognitione v.g. lapidis, 
«um .n. ipfa it Quo epr(entaur lapis 
non cgct alia cognitione, vt ipfum reprzc. 
— rA ndwtttor id 
get alia cognitione quia fic cuadit Quod, 
Sic zigiur in propofito, licétrelatio (eip- 
fa atur ad (aam tecminü oppofitü , 
vt paternitas ad filii, neq; ad hoc alia in- 
digeat relatione fuperaddita , quia reí pe- 
&u illius eft Quo, ad difparauum tamen 
fcipfa non refertur v.g. ad aliá paternita- 
tem in ratione (imilis, vel ad aliquod ab- 
folutum inratione di(Timilis, (ed indiget 
noaa rclatione fimilitudinis,& diucrfica- 
tis,& huius tatio cít , qaia paternitas rc- 
Ípe&u filij vtiq; habet rónem relationis, 
non tamen rcfpcé&tu albi , vel alterius pa- 
tctnitatis,(cd habet rationem entisdifpa- 
rati ,& idco inordinc adilla bene funda. 
re poteft rclationem fimilitadinis vel 
diucriitatis abfq; quàd relaciones dicatuc 
cflc relatio, ficut de cognitione lapidis 
dicebamus, quód alia reflexa cognitio- 
nc cognoíci pot abf4; quód. cognitionis 

ut c(le cognitio , quia tunc non ha- 
bct rónem cognitionis ed obie&i ; vndà 


' €x hoc potius noftrum pot cófirmati ar- 


guincntum, quia (icut modus indigetalio 
inodo 1n diuerfío gencte ad habendum 
ncmpc eífectü formalé diuer(um ab co , 
quem ipfe prabet, (ic paternitas, vt d;ca- 
tur limilisalteri paternitatijindiget nota 
rclatione fimilitadinis , quia eife fimile 


- eft effectus valde diuer(us ab ille , qucm 


ipfaptzebci Illa vero regula 1djs q49 alí- 
1 esi tale, C c. inteliigéda eti forma- 
tct .t in ordine ad illud , refpe&tu cuius 
habet rationem Qo, non aüt reipcétu al- 
terius, refpectu cuiis pot hsbere rationé 
Quod', vt conftat ex allatis cxempls 
72 Inoppof obijc. 1. cenui(fimà end- 


' taiérelauonis, qua proinde inepta eft ad 


aliam füftentandam. 2. quia tria tantüm 

ta rclationü pofuit Arift, 5. Met. 
€-15, vnitatem fuübftanciz quantitatis, &c 
qualitatis pro primo gencre , actionem , 
& patTionem pro (ccundo', & men(uram 
pro tertio, feá relatio nihil horum ett, vt 
cóftat. Tertio quia in diumis darétur aliz 
relationes reales prater quatuor, nam tc- 
lationes illa: habent inter (e «bitinctioné , 


& oppofitionem , qui cíTent ali rcla- 
tiones (apet ipfas fundatzs, Quacto a&io 
non fit per aliam actionem 5. Phy(. 10. 
ergo nec relatio rcfertar pet aliam rcla- 
tioné. Nec valct allata tefpontio moi 
pole e(fe mpdü in dinerío genecc modi- 
ficádi. Quia hic femper fiftimusin code 
gcnecc.l. reterendi , ücut ergo aGtionis 
noncít a&io,quia u gcnere agendi ipfa 
met eft ratio agendi, tic nec rclauionis eft 
relatio ,quiaà toto gencre ipfa ettratio 
referendi . Quintotandem darctur. pro^ 
ceflus in infinitü in relationibus realibus,, 
fi .n. paternitas fundat rclationem (imi 
liradmis ad aliam paternitacem,& é con« 
tra; hzc vtiq; fimilitudo rurfus tundabie 
fimilitudinem ad aliam, & e contra, quas 
fimilitudines erüt etiam inter fe fim:les. 
73 Necvalet rcfpofio Scoti in 2. loc. 
cit. non dari proccílum in infinitum , (ed 
duri ftatum in (ccundis reltionibus,quae 
feipfis ceferantuc,vndé dà dus paternita 
tes dicuntur fimiles , vtiq; tales dicuntue 
per Gmilitud:né tingulis add.tà,(ed .uan- 
4o pottea i(teduz fiailitudines inter (e 
dicuntur fi miles)boc noa fic alijs relatio 
implicat vrram (ine altera con(eruari , ci 
fint (imul nazura , eft autem a gene- 
ralis à nobis ex Scoto in fuperioribus tta 
dita,g» quando fundamentum ncquit e(fe 
fioe ccemino., ad quod refertur , relatio, 
a referturnó.eft ab iplo realiter ditim- 
& - Nonvalet, quia optigé vcget Oz hi, 
quamyis identitas Sortis ad Platonem nó 
flit efie (ine identitate coricfpondete 
latonis ad Sorté, atq; ideo in his poffit 
re(ponfio Scoti habere locü,camzn iden» 
titas Sortisad Platone pór effe [ine iden- 
titate Ioannis ad Paulum ; vel (tando in 
exemplo de paternitatibus,icét m.l:tu- 
do vnius ad aliam nequeat. cífe fine fimi 
Iitudine alterius (ibr correfgoadente , ta» 
m (imilitado duarum potett cife finc fi 
militudine re perza inter ali55 duas, X tic 
in lis re(pon(o Scotr noa valct . : 
74 Ad i. [atis pater ex di&is. Ad 2.ef 
Scot.4.d. 6.q.10. lub D. quod vnitas, & 
pluralitas generica , & (pecifica , (upec 
quas füdácur relationes primt modt,repe- 
riancur in oib. prz dicamétisíctuata pro 
pote 


"653 
portione, & analogia ad ipsü (ub- 
flantiz , atque ideó &c in, ptzdicameato 


relationis reperiri pot. fufficiens fanda-. 


mentum relationü primi modi y quia vna 
relatio cum altera comparáta vel cfteiuf- 
dcm vcl diuerfa ration;s ab illa,& Aviíc. 
loc.cit.pcr vnitatem fübftancig intelligit 
vnitatcm e(fentiz qua eríam in acciden - 
: tibus reperitur. A d 5. Faber loc. cit.con. 
cedit relationes oppofitionis , & d'itin- 
&ionis in diuinis e(fe relationes di (Lin- 
. &as à rclationibusoriginis fundatasin il- 
lis;Sed potiusnegáda cít co(eq. quia per 
regulam coti ci. 2.d. 1.4.5 infra N,ordo 
pofitionis relatiuz vnius elationis ci 
ia& diftinctionis ab illa, nó debet eíe 
alia relatio realiter diftinGa, quia impli- 
cat vnà fine altera cóoferuari,cü (int fimul 
- matura, vnde Suarez cit.hác Scoti doctri. 
ná, (ecatus inquit aliquos re(pe&us c(Ie 
intime inclu(os in ipfis relationibus,vt q. 
: üt ad propriosterminos ,& relauones op 
: pu , quam do&rinam immerità Fa- 
non rccipir,ci hit expre(sé Scotisali- 
Quos veró cffe accidentarios, cuiu(mo4i 
funt;qui refpiciüt alios terminos,qui per 
accidens (e habent ad talcs relationes ; vt 
v.g.in paternitare cx co,gp cft ratio refe- 
rendi patré ad filii, includitur intrinfecé, 
& ineparabiliteroppofitio cum filiatio- 
ne;atq. adcó diftinctio, at verb refpectus 
fimilitudinis vnius: paternitatis ad alian 
non includitur inuínfece in ipfa paterni- 
- tate fed accidentaliter quia yna paterni- 
tas eftterminus per accidens alterius , & 
vna potett cífe (ine , refpectu ad 
aliam,vt v.g.fi illa alia deruerciur. Ad 4. 
ficut a&io creature dicitur ficri per actio 
né Dci ,quiarefpe&tu Dei nó habct rón€ 
premit P effc&us,quia no c(t Deo ro 
arendi,íed crcaturg., fic relatio, licec re- 
ípe&tu termini fui nó dicatur referti, (ed 
refcrreyre(pectu tamé termini extranei , 
ac difparati poteft dicireferri,quia reípe 
&u illius noti habet rationem rclationis 
fed entis cuiu(dam difparati,vnde conce- 


"dimas rclationem,vt (ic formaliter cóofi-- 


'deratá, nó fundare aliá relauonem , quia 
vt lic conlideratur inordine ad propriü 
terminum, vt conftat ex dictis . 

75 Ads. cócedunt aliqui progrcffum 


Difp. VII. De *Pradicam.vefpeiliuis: — 7 


ininfinitum.Sed licet Do&or loc.cit. ip. 
Sum ad uitat in relationibus róais,negat 
tamé oino in reslibusprafercim 4.d.6.q. 
16. E. in quibus eft euitandus , quantum 
ficri poc ,prz(ercrm in pecíc ordiaatis,et 
docet Arift.2, Mer. inrer relatione vero, 
& fan lamenrü datar per (cocdo , quare 
cóc'udic Doctor, gy ficut in accidentibus 
dacur voü (ic vltimum , valens fabie- 
&ü etie nequear,ica in relationibus, ideà 
alij negant progceffum in infinitum , (ed 
variant in affignanda ratione; quidam ne 
fam proccífum ininfinitum,qu:a tàdem 

cuenitur ad ab(olutam;quod eft vltima- 
tum (abie&um omniü relationum , Sed 
ifti nó capiunt argumcotum , gp probare 
contendit proccílum in infinitum in aícé 
dendo refpe&u relationum, quia nunquá 
daretur vltima fundata. Alij proinde ne- 


gant hüc proce(fumquia cum etfeétus p 


cedens à caufa eà fit imperfe&tior, & im- 
potentior ad producendü,quó magis re- 
cedit à (ua caufa , vt patet ex calore pro- 
dudo ab igne vniformiter difformiter,na 
dcuenitur ad calorem , qui non poffica. 
lium producere, fit vt relatio, quó magis 
recedit à primo fundame:o, có (it imper 
fe&tior , atq. adeo dcucniatur ad relatio. 
né,quaz nó habeat vim fundandi aliam, & 
hanc cenfet Amic.q.6.dub. 3 .ar.2.eife tu- 
tioré folutionem;quz dari poflit. Ceterü 
ncq. ifta (acisfacit;tü quia quo faluabuat 
ifti denominationes rclariuas in illis re. 
lationibus vl iimis,qua alias non fundát , 
faluati & dcbebüt in ceteris celationibus 
ab(a, additionc aliarum , imó & in ipfis 
abfolutis ab(4; vlls pzfus. relationibus; 
rum quia hac (olutio nititur ilii falfa do- 
&ring de tenaitate relatignis , quod alià 
fu ftentare nequeat , (upra refutatz - 

76 Itaq. rcfp.folutione Scoti inter ar- 
guendum data , pro qua vide fupta q. 5. 
ar ,2.in (ol. ad 4.ablurdum, Ad impugna- 
tioné ibi fact ne. etiá progrelsum 
in infinitum;dabitur n. fL atus in ca recla» 


tioneycum qua ceicrey quz conciperene 


tur con(ürgere sconueniunt in tonc fun- 
dandi, & in ratione refcrendi,v.g.duc pa 
tecpitates fundant relationem tiailitudi- 
nisinter fe, fi hzc (unilitudo cooferacur 
qum altcra,qua tepzritur inter alias duas 
zx pater- 









[S 


. o0 Ghpreous, 


9.V.cnrvna relatio pfsit aliam fedes. 659 


paternitates,vt eft cafus in arsumeto po- 
fitus,(cipía dicetur fimilisilliy & nonalia 
fuperaddita , quia fi vlterius pergas, ean- 
dem femper reperiés ronem fundádi.f. có 
ucnientiam,& eamdem femper rationem 
referendi;& terminandi.f. vt fimile; & ja 
riter rcípódendü eft fi argumétir fieret 
ad multiplicandas relationes diffimilita- 
.. dinis, fcu diuer(icatis eodem modo argué 
do; lXóné huius afferunt Ant.And.& Ma 
it.cir,quia cum in vnaquaq. denominatio 
ne deueniendum fit ad aliquid quod in il- 
lo ordine dcnominandi eft ita Gxo; vt ne 
queat efTe Qod vt albedo nequit efie al 
ba;quátitas quanta;& fic de aliis fic in p 
polito (i (tendüfemper cft in illis relatio 
nibus;qua dicücur ad al.ud per denomina 
tioné etudem rónis cum ilia; q intrinfecé 
fecü atferü:,vt dü fimilitudo dicitur timi- 
lis, diuer(itas diuería ad fufci prendas n. 
has denominationes nó jadigét relatione 
realiter diftin&a;(ed ad fammü formali- 
ter,qua foluriome ctiam vtitur Suarez loc. 
Cit. & eft do&rina Scoti 5. Met. q.12.$. 
vd ta5dü loquitur de id entitate, 
Sed cótra hác folationem vrget Aucr- 
fa cit. quia relatio ad fimmü poterit per 
fcipfam dici ad cundem fuüterminü , nó 
aüt ad alium terminü difparatum; fcd ad 
hunc indigebit alia relatione vt fimilitu- 
do vnius paternitatis cít alia poterit vtiq. 
fcipfa dici fimiDs timilirudini fundate in 
alia paternitate;ga cft fimilitado ilii coc 
relatiué oppo(ica.at fimilis alteri imihitu 
dini i alio termino diipararo fundate dici 
non potcriaGnifi per nouam (rmilitudiné 
praectim per Scotü, qu: rehitiones mul. 
tiplicat ad multiplicrate cerminorü. T ü 
quia fempcr vrger ró tandamé:alis dittin 
guendi re lationcs à fundamento , fimil- 
tudo .n. duacü patcrn.tacü dicitur fimilis 
fimalitadini 2 lia cir tuarüs «u:bus detiru- 
€snonamplus tic itur fimilis ergo nom 
feipta, fed per rclactoné- fimilitudinis fa- 
pcetaddità antca dicc bscur brmilis; Tütá- 
dé, quia poxerix (alum hic rclationüpro- 
€ctius minfintüirah: p deoomimauoné 
femper diverfa ronis ab 1l rclationescur 
tribuitur j vt patetnitas et. milis alteri 
. paternitati hax firailitudo cft diffimilis 


hac diffimilinido cft üaulis 


alteridiffimilitudini ;& (ic deinceps trá- 
feüdo de vna in aliany nationé « 
77 Mefp.affumptü efle verumquando 
relatio dicitur ad alium terminam per de 
nominationé diuer(z rónis, quia fic ha» 
bet rónem Quod at fiftendo in eodé ge. 
nere denominandi,(eipfa tefertar ad qué 
cüq. termipü, quia jn illo genere femper 
eft t6 formalis referendi, & ett ita Quo y 
vt riequeat cíe. Quod,cü aürc Scoc.docet 
in 3.d.8.relationes muluplicari ad multi- 
plicationé terminori, intc!ligit , qp relae 
tiones eiufdem ronis, & denominiconis 
multiplicentur in eodé fundaméto, pre- 
fertim abfoluto , iraquód o&s immediate 
fundcntur in illoy& non vna fuper aliam 
vt infra 4 6.atr.2.ad 3.confir. 4.arg.prin. 
Ad z. valet illa ró ad dittinguendas rcla- 
tiones à (undamentis inalijs rebas , quia 
fuadiméta illa fumt ita Quod, vc indigzát 
Quo ad (afcipiendas denominationcs rc « 
latiuas,nó:aüt valet de formis rclatiuis ia 
ordine ad formales denominationes,quas 
feci affcrunr inicinítcé, quia in illo gene 
re denomimndr (unt ita Quo, vt nequeát 
effe Quod;quare ad hzc, & fimilia argu- 
menta negandum c(t (imilitadinem abfox 
lute, & in re&o poffe dici timilé, & diuer 
firacé diuerfamyücut vnig nom pot ab alia 
vntone denomimiri y neciprzsétia ab aliz 
praíenta ,qua doctrina paffim €t ab ad 
ueríarijs docetur. Ad 5. difficilior eft rez 
fponíio , quia proce(lus in infiniti trahi 
tür per denominationes femper diuer(ae 
rónis ab 1lla relatione cui tribuitur, poffcé 
tf dici fimilitudinem, q'denominat pa- 
ternitatenr (imilem;fufficere ét ad deno 
ininanda (rmilem di (fimilitudinem imipe 
fa fundatá; Prauidit hác cefpoionem A. 
uería idco conatur eam pracludcre, quia: 
relatiocft modus, nec habet denominateg 
feüteferre,niti fuum fabicétü,cui ineft 
tum quia dü fimilitudo dicebatur diffr- 
milis, & poftea diffimilitudo timilis, nó 
pot dcnomrmari (milis pet candem illam 
fimilitudinemyin illa. n.tanquam in fubi 
Go fundabatut, tcs aüt debct referri  & 
dcnomimari per relatione fibi inlwereté. 
Hzc tamen tó param vrget , quia no fo- 
lum forma in (ubicé&tü ; [ed etiam fübie- 
Gum n formam denominationem deri- 
uarie 


» 


eco — Difp. VII.De Pradicam. Refpetliuis 


tiare pót,nam nom folum quantitatem di- 
«imus aibaa,fed ét albedibem quautá,vt 
£use oficndimus difp. 5 .Phyf.q.3.art.a. (i 
&üt ergo quátitas , quz mediat inter (ub. 
flantiam, & qualitatem, vtrág. denomi« 
niat quantá , fic in propoüto relatio fi mi. 
Yitudinis, quz in coordinarionc illarü re- 
lationü, velati mediat inter patcraitaté , 
inqua fundatur,& di (Timilitudinem,quà 
Südat,fufficiens eft ad «tri. denominan- 
dà (imilem,vnàquáq. tà in füo ordine ni- 
(irum paternitarem alteri paternitati S 
aliffim:litadinem alteri di(Timilitudini . 
78. Solum contra sien pofíct , » 
tum hzc extrema fint. non folum numc- 
zo; fcd ctiam fpecie diuer(a , nempe dua 
gatern.tates,& dag di flimilitudines,non 
videntur per eandem fpecie relatione rc- 
ferti pofle,fed per aliam, & aliam, efto in 
gradu generico fimilis poflint cóaenire ; 
Sed huius folutio dubij pendet ex infra di- 
«endis de fpecificatione relationi ab ex- 
ztemis q. ro.art. r.in fine,vbi oltendemus 
fatisprobabile c(Te omnes timilitudines, 
inter qua cüq.cxtrema reperiatur efle in- 
tct Íe ciu(dem rónis, qua admiffa do&tri- 
naibi probanda, abfurdum non crit ean 
dé numero (imilitudinem referre pater- 
nitatem;in qua fundatur, ad alià,& & dif" 
fimiliwdinem;quz fuadatur;in 1pía ad a 
Vià atiter diffimilitudinó, quia .n. limul, 
& (emel aflicic paternitatem,& di (fimili 
taüdiné modo pradechlicato,idcircó quà- 
uis formaliter fit vna relatio, rf virtuili- 
£cr eft duplex , & rcfert ad duos termi- 
mos ; hac reíponíio videbitur forté cui- 
pam voluntaria (ed cogitet i(le quid me- 
l5, nos«n. ingenué fatemur aliam vfque 
znodo nos non videre viam euadcndi , & 
libentiusprasfate ref pótioni volumus ac- 
euicítere, quàm pcocelfum in infinituay 
admittere - Caucat tamcn à Camer. qui. 
qu. 9. log.ad euitandam hanc difficulta- 
&c m, negat diftin&ionem; diuerfitarem y 
diffimilitudioem , & alia idi- 
€crcre sclationcsreales, aiferenseffe, » 
tantüm negationcsrelationam oppofita. 


sum y quod conítat cx dictis clle falíum .. 


Qv &STIO VE 


- In qua confideratur relatio ex parte 
termini. 


ip gone natura relationis ex parte 

fundamenti ,nunc vcnit confiderá-- 
da cx parte termini, & quia ctiam ex bac: 
parte plures emergunt de rclatione diffi- 
Cultates , ideó hzc quaítio in plures di- 
flcibuitur articulos . 


ARTICVLVS I. 


"1n relatiorealis nece[Jarió. petat ter- 
minum realem y, € attu exiffentem . 


79 py Eltionem rcalemneceffario pe 

tere terminum,in quem tendat ;. 
fatis cóttat ex dict. q. 3. etiamfi circa illà- 
nullà exerceat caufalitaté phyficá,& rea- 
lem,vt di&ü eft q.2.art.2.infol. 1:abfur-- 
dü;quia vt docet Lich.quol. 1 1. in refpó- 
fione ad inftantias contra 3. ditum, li 
cét terminus non requiratuc ad relatio. 
né ,vclut caufa totalis, vcl pactialis cius ,. 
cum non caufetar ab illo , requiritur ta« 
mé ue formale effe relationis, quia: 
relatio formaliter eft habitudo ad aliud ,. 
itaquod fi nihil ciet ad quod relatio ter. 
minaretur,relatio nullo modo effet , ita- 
vt terminatiué cau(at, tanquam conditio» 
neceffaria, qug caufalitas reductiné per- 
unctad caufalitatem forinalem exicinfe-- 
cam, & ifte cócurfus in genere caufg ter 
minantis cft ita nece(larius,vt frequenter 
aduertit Barg.ex DoG.$. d. 15. 4. vn. in: 
fol.princ.vt ncc ét à Dco fuppleri qneats- 


,vt patet de atu intcilé&us ; & voluatae 


tisin ordinc ad'obicáta, potcft .D, vuque 
Dcus fapplere vices obieGti in genere cf. 
ficientis cau(z, non c terminantis ; ficuc 
ctgo nequit a Deo cobfetuari relatio- fi 
ne fundamétojita nec (inc termino; quà - 
tücunq. in abftraGto confidéretur ;; Non: 
igitur quaflio pracfens quaerit, num«aela- 
uo po aliquà ntiam fine ter« 
mino doicrian , D ióen elicnualicer 
dependeac ab illo modo fapetius expli« 
cato, hicncceifario fupponitur ad rela- 


- wioné cermini exigentiayed [olüm quaeri: 


. füf ata. num Íempct reae 
lis& pofitiuus& in quo tatu cui requit 
Waty 








QVI Au vilar. petat term.vealen,gJ exifl etr... 661 


$250. (femper in ftatua&ualis exiftétig. 
$o Etquidem non eft quzftio de rela 
1ione tráscendentali omncs fiquidem có 
cedere videntur cum Mair.1. d. 2 9. q. 6. 
host quos ibi fundamentales ap 
pellat ad termipum non realem , ncq. a- 
&ü cxiftentem terminari pofle ; & patet 
manifeftis exemplis potentia n. relpicit 
a&tü ét vt poffibilem, & non a&tu exifté- 
tem, fciétia babet ordinem ad Ícibile nó 
neccffarió exiftés, immo, & ad cns quod 
exiftere nequit, vt funt negationes,& em 
tia ronis,faltim vt ad obiecta terminatiua 
vt laté oftendit Ouuicd.contro. 10. Mct. 
n.2.& ita vniucrfaliter eft de refpe&ti- 
aptitudinalibus, qua-tendunt ad fuos 
terminos, non vt exiftens, (ed vt poffibi- 
les,& fub tali ftatu po ffibilitatis officien 
tes unt. , vc talestefpectus confurgant in 
fundamentis . Et fané minus re&é aiunt 
aliquijquibus cófentit Faber $.Met.difp. 
a21.& cx profeffo docuit Baffol. 5. dif. 
$.q.1 rt. 1. przfatos refr effe ratio- 
nis, non aüt reales nifi quando termini 
actu ponuntur, vt potentia nondicere re- 
fpc&um realem ad a&ü,nifi quando po- 
pitur in effcjhac ratione conui&ti quia » 
relatio dicit effe ad aliud,vt ad terminü , 
at non ens ,vel ens tanti in potentiane- 
quit dici aliud, Nórc&e fpeculantur Au 


étores ifti quia inde (equerctur nullà paf 


fionem c(le realem,fiquidcm omnes fere 
co(iftüt in refpe&ibus aptitudinalibus ad 
a&tus eis cósétaneos , aut faltim tales rc- 
fpe&us neceífario includunt, ité potétia 
matetiq nó císe realé , vt refpicit formas. 
poffibiles in ea recipi , & alia fimilia ab- 
furda , licec illi hec o1a concedant ; neq ; 
eorü ró conuincit quia ly aliud ex vi ug 

gnificationis non dicit diuccfitatem exi 
ftentia, fed cfientia qualifci..it;in quo 
fenfu nó ens bené d:ci óc aliud ab cnte.- 

$1 Remanet igitur fola queítio de re 
fatione przdicacn.aut ad pre dicamentalé 
zeducibli ( qu. d adduus ob aliquas rc 
lauonesimpertectas: .,uz non habécom 
ncs conditioncs ad realcin exacté necef- 
farias)& cur(us non cft que ftio de illa tc- 
cundum ftatum efscntig.& pollibilicatis 
có (i derata;fic. n. bene poísunc huiu(mo- 
di iclationcs édercad vermunos nó exi* 


ftentes, fed poffibiles , vnde etiam in cói 
modo loquendi dicere (olemus vnum al- 
bum cfse alteri fimile, & quantitatem pal 
marem effe femipalmari maiorem , éfi- 
nullum album , & nullum quantum exi- 
fteret, hac.n. enunciantur de illis (ecan- 
dum ftatum effentiz confideratis,alioqui 
in ftatu realisexiftentiz non enuncian- 
tur , nifi vtroque excremo exiftente ; qG- 
itaque eft, an relatio pradicam. in ftatu 
a&ualis exiftentie confiderata petat ter» 
minum realem actu exiflétem in rerum. 
natura; & comunis opinio contra Greg. 
cit. eft affirmans , quam Do&or femper 
docere vifus elt ,quotiefcunque aífigma- 
uit illas tres conditiones relationis prz 
dicam.q. 1. relatas , & ex profefo defene 
dunt Mair.cic. Baffol. 3.d.8.q.1.art. 1. & 
1.d. 3c-3. rar. 1.& Lichabidé, vbi foluit 
argum. Greg.in oppolitü ,Faber loc. cit. 
& (cquütur Thomifie paffim,& alijNeo 
therici vnanimiter , quare pro re(olutio- 
nequaz(ti cum hac communi opinione, 
i Dicendum eft relationem predic. 
petete tecminum realem;& actu cxillen- 
tem; eft Scot. 4.d.6.q.10. $. Sed reflant y 
& ab omnibus rceipitur. Sed quàuis hzc 
concl.íit cis; cam tamen nó omncs co- 
dem modo probant;quia difficile cft ha- 
ius affertionis a(Dgnare rationem , quae 
e" non procedat de tranfcendétibus , : 
vt bené suarez aduertit fec. 8. & quidem. 
quamplures illa rónes , quas affert Maire 
cit. pro hac conclufione , quibus paffim 
vtuntur al;j hanc patiuntur calumnjams. 
quód zqué de tran(cendentibus conuin- 
cere videntar,quas tamen iple vltró cons 
ccdit tédere ad noo exift ens, vnde fi pro 
batur relationem przd;cam. effe nópo(- 
ft ad terminum nócxiftentem , quiaens 
reale,qualis cit ipfa nequit pendereà nG 
entc,& quia alioqui palet quoque ab en 
te rónis pédere, & quía relatio cft nexus 
inter extrema;at non pofsunt realitet 
ne&i, niti exccema rcalia plane buiufino 
di, & (milcs róncs a qué de 
sel pe&ibus tranfcendenribus , vc difcure 
reati conftabit .. Ideà Suarez alitcr pro» 
bat ; primo nimirum cx proprietate rclae 
tiuorum przdicamentalium , qua clt vs 
dicantur ad conuértenriam,, quae aur co» 
ucra 


- ^ : 


€55 


gertuntur; oportet, vt (imul coexiftant , 
alioqui couerti nó poffent.quz eft vna ex 
probationibus à Mair. adductis; deinde 
probat ex natura relationis przdicam.que 
idcó accidentalis dicitur , quia re(ultat ia 
£undimcnto cx pofitione termini , vnde 
ncceífarió fupponere videtur extcemorü 
exiftentiam,vt ex eis rcfültare dicatuc . 
Sed neque hac ratio conuincens cft , nili 
mclius deducatur, nà-& naturalis fi mul- 
tas extremorum fuo-etià: modocxigirur 
ad relationem traní(cendentalem., nam 
neque potentia marcriz fübfifteret aut ri 
fibilitashominis , ni(i forma fubttantia- 
lis,& actus ridédi forét potlibilis,.& eciá 
extrema fuo modo fapponuntur,antequà 
concipiamus in fundamento. rclationes 
tranfcendentales confürgere,vt v. g. prius 
fupponzur formapof(fibilis., quàmintel- 
Vigamus materiam potentem illam recipe- 
zcsprius fappoaitur rifus poffibilis, quà 
homo intelligatur rifibilis , & (ic inalijs 
rclationibus tranfcendenubus. Accedity. 
quàd Suarcz ibi colligit hanc probatio- 
nem affertionis pofitz cx quibufdam dif- 
ferentijs.,, quas ipfe (upra po(uerat inter 
rclationem. przdicamentalem ,. & tran- 
fcendentalem, à nobisq. 1.refucatis.. 
$5. Ratio igitur affertionisno(tra po- 
tius.cx.co deducéda eft;quia extrema rc- 
lationis przdicam.ta fe habent, qj füda- 
ancntumetle poteft (ine termino, & cófe- 
uenrer finc rclationc adillü: & ideo ro- 
Jatio dicitur illi accidere, nà (à fundamen-- 
«um finetcrmino effe non f90eoiá rcla- 
o forct illi cealirer identilicata ex regu. 
là Scoti fuperius. frequenter inculcata ad 
Ea eMS kel idc itaceca 
AE m fundamento; cx hocautG 
uitur. rclationem predicam, non pole 
: tendere in terminü, vt po flibile, us 
"&effarió vt exiftenté , quia fundamencum: 
eius.nequit eife finc termino polfibili;be 
aéihfine illo; cxiftenti,.vndé: poftca ad. 
zouà production& & cxiftenuátermini 
icitur per.accideas ce(ultare de nouo re 
Yauo-in fundamento. Et hinc eftygy.rela- 
tiopradicam, vt à:tcan(cédéci diitiagui- 
&uo, fcinpec dicitur a&tualis,catio eib,quia: 
SR i ad: viramq;, teciinascoexigatur » vc 
dics Gag celaliace va Lü » diugciie 


modétí id c&inzit vtrobiq; nam flatut- 
meré poffibilitaus (üfficit intermino, vt 
relatio tranfcendens a&u à fundaméto di- 
maret,vt conftat inexéplisallatis,non tá 
(afficit vt refultet relatio przdicam. vt -n- 
quisdicatur a&u Pater,nó fufficit, vt re- 
fpiciat filium.in (olo ftatu pof(fibilitatis- y 
alioquin B.V. non folü dici poffet Marec 
Chrifti fed & aliorü,quia alios: potuit ha 
b:re filios ,.(ed- debet re(picere filium in 
a&u realis exiftétizs, (ic.n. quia aGualis: 
exi ftentia accídit terminojideó etiam di- 
cimus relationem: przdicamentalem ab 
co pendentem accidere fundamento, 

84 Hictamé recolédü cít ;'qj cü Tar 
aduertimusab initio huius dip. ex Scde 
to quol. 13. fub N. & alibi frequenter. 
dari pofTet relationé realem, eri. prz di- 
camentalé, & atu (übie&ü denominan- 
tem, quz terminctur ad non ens, (eu ad* 
aliquá ncgationem,.vel priuationé , talis: 
e(t diftin&io;qua forma dicitur à fua pri: 
uatione diftingui, & dependentia &ómpo- 
fiti phyfici à priuatione in fieri , & refpe- 

» quem dicit creatio adnoneffe reii 
immediaté pracedensex Scoto quol. 1 2. 
art. 2. & réfpe&us informationisad nom 
informationé immediate quecas ou 

uem dicit mutatio ex eodem 2.d. 1- q.5.- 

,& 4«d. 1T. q. 1. F.hi omnes re(pe&tus, 
& alij quamplures his fimiles, (unt ad n» 
ens,tàquá adaeuminü;ad huc tamé dicun-- 
turreales, tum quia ex mrtura rei equun-- 
tur ad fundamétü; Tü quia terminus eo« 
rü,eftó quid poficiuum non fit, adhac ta«- 
men non eft ens ronis habens c(le przcie 
sé per opusintellectus, fed eft vera negae- 
tio rcalis,qua €t dici poteft actu exittens: 
(comodo, quo pót negstionibas, & pri-- 
uationibus exiftentia competere) quate- 
nus cxiftit modo 'accomodato , vt relatio: 
refultet. in fandamento & bac e(t cois: 
doGrina Scotiftarum, qui hos, & (imiles: 
tcípectus agnoícunt pro realibus , & ali» 
quid ponenubusin fundamenro,& (olum: 
reales.non vocant, aut realcs sim qu;d vcl 
ronis, quatenus illisdcficit vna ex condi« 
tionibus requifitisad.relationem exactà 
tcalé,-Neq; ab(urdum eft dati potte rcla-- 
uoné1cale, cuius tecminusnon fi: realis. 
& poliuuus quia vcin ingttiorilgiien 

n Tae 


^ 





























USTED US Rn oM 


Q.V Ten Kdatiopttat term. 


claratum e(t, relatio nop caufatur à ter - 
mino, fed à fundamento, terminus auté 
cit folaconditio fine qua non; non in- 
conuenitauté negationc realéc(Ic con- 
ditioné neceffaria ad pofitioné alicuius 
ctfc&us pofitiui,ita .n. (chabet priuatio 
rc(pc&u cópofiti , quia concurrit ad mi- 
| nus vt coditio,c et cóflat in mulis alijs. 
$5 Etopinio Greg. inhocsé(u intel- 
lecta nulla pót efficaci ronercfelli;quia fi 
non inconacnit relationes tranfcendenta 
les, cítà fint forma rcalcs,c(fe ad termi- 
num noncxi(Lenté, & ad nonens ac ab co 
pendere in fuo.cffc relatiuo idem dicetur 
,patitcr de relationibus przdicamenrali- 
us, nec vnqua poterit afferri quoad hoc 
dilparitas, quar valeat;vndé mirum cft, 
quomodo L:chet.cit.1.d.530.tam acriter 
Grcg.opinionem reprehendar,cum & ip- 
fc alibicum Do&ore paflim tales refpe- 
&us rcalcs admittat ad non cns, & fatca- 
tuuc rcípc&um in effe; & conferuarià cer- 
'mino non pendere, nili velati à coditio- 
nc nece(faria ,neq; minus terminandi cx 
we termini alio mó exercetur , quà. per 
olim extrifecà denominationem , vndé 
non videtur , cur nequeat non cnti cópe- 
tete poffeycum nib.l reile in termino po- 
nàt; Verum tamcn cil relationem pradi- 
camentalem tendere non polle in terini- 
num, vt pofTibilemsqnia hoc folum tran - 
fccndentalibus conucaire potefi, vnd? X 
ipfe przdicameutales , quando ad aliqua 
tcalé negztionem terminantur , tendunt 
jnillam vcloti (u0 modo actu exiftenic , 
nonauté vcluti poffib:lem.. Vcrum ét ctt 
exempla relationd que Greg.affert ad id 
probandü,noncíle ad ré , nà exempla iila. 
de fcientia in ordine ad [cibile etiam non 
exiftens dc potéua reípcétu effectus pof 
fibilisdc memoria re(pe&u prateritorü, 
currunt de relatione tranfcendentali, qua 
zqué cflc potcft 2d terminá cxiftentem, 
"ac nom exiltentem 5. exemplum veró de 
ftaua Celaris, qua dicitur illi fimilis, e- 
tà (à nonexiftut, X q albedo cxiftens d£ 
fimil;s albedini po(h bili parü et;à vrget, 
quia nec flatua Cafaris fundat ad illu nó 
cxiflentem realem, & aéctualem fimilitu- 
' dinem,vt bené gi L:cheucit.nec albedo, 


.. adaliampoftibilé (cd folà poventialcu;; 


^ 
UE UA , 


realem,esexifl-codr. T. 66$ 


quatcaus funt fundaméta apta ad cas rc- 
lationes fuadandas terainis cxi (tentibus- 

86 Reftat igitut, vt fateamur, qp (icut 
re(pectus tranlcendétales e(Te po Tnt ad 
non ens, ita & aliqui preedicamen:alcs , 
vc] íi id negatur de iftis, debet quoq; pa- 
riter negati de illis cum Au&orib. initio 
art.citaus, vnde Dafiol ibi cir. vt loqua- 
tut confequentec, negat quo;. telationeg 


wanícendentales ad cerminü non exitten 


tcm e(ie reales, vade negac mafcriam effe 
in potentia ad os formas pcr aliqaam re 
lation. rcalé ad illas cermioatà , (cd dicic 
e(fc in po:cntia fandamenzalitec , quate- 
nus efLaptazx (creforri exiftente termi- 
no; & ét quia hibet ncgationé repugnan- 
ta ad formas rccipiendas, que negatio 
dicitur potentia CO'ienitq; mater;z à par 
tc rei, & idem dicit de inclinatione ani- 
mig ad corpus, & inharentia apt itudinali 
accidétis feparati ad (ubiectü y quam opi. 
nioné («cutus eft adamufiim $mglec. di 
fput. 10.log.q.1 1. Sed hzcopinio nó c(t 
tenen fa , quia negat relationes tranfcen- 
dentales reales,& (olá illas ponit in con 
ceptit ab(oluto cü relatione rón:s , qd eft 


tillum;ttua quia indé fequitu: oés patlio ' 


ncs efe formaliter refpe&us cóais ; tum 
quia cert eft apcitudiné aliquid aliud di 
cere vItra nó repagnátiam , quia fimplex 
non rcpugoantia conttituit potenriá new 
trà in [übic&to,non aptitudinem;tü tan« 
dem quia clt contra commuaem. 


ARTICVLVS IL. 


Jnvna', & eadem numero relatio pof- 
fit plures refpicere terminos. — 7 


8g On eft quaftio dz plurib. ter« 
N minis fpecic ditin&is, fic. n.ca 
ftat ad plures terminos; plures quoq; ac 
diuerfas tendere relationes,vt in code ho 
minc alia eft relatio filiat;onis ad patré ; 
alia paternitatis ad filiü,alia (i militudinis 
ad albü, fed cft quattio dc terminis eiuf- 
dem ronis, & folo namero inicr (c d.ftin- 
&is;& quia i(ti funt adbuc du; licis gene- 
risquidamadeqaati , & rotales, quorum 
f. finguli per fe fümpci fofliciences luat 
ad terminandam tcluti one fuz (pcciel, et 
(c hibent plores fil:j in ordine àd paterni 
: taiem, ^7 


664. 


tatem,quilibet.n.folus, & per (c fümptus 
fufficit ad terminandam patetniratis r 
tionem,quidam vero funt inadzquati;& 
pmo nee finguli per fe fumpti in fuf 
cientes (unt ad terminandaimzelationó 
fed fimul (umpti conftituunt vnum tota- 
1cm,& adzzquacum, quo fenfu fingula par 
tcs Íunt termini i uati dependentiz 
totius, & indiuidua rniuerfalitatis [peciei, 
quzft:o inprafenti non e(t de terminis 
partialibus,& inadequatis,conftat n.vnà 
tclationé ad plures huiusmodi terminos 
tendcte,qoia in omncs illos tendit, velut 
in vnum adzquatum, & totalem,vt docct 
Do&or it 4.d.1. q.2.in fine.Sed cft que- 
ftio de terminis totalibus, & adzquatis; 
ótavt fen(us eft,an quando vnü relatiuum 
rcs tefpicit terminos eiufdem fpecici,. 
vt fimile plura Jimilia, & pater plurcs fi- 
lios, num fingulos refpiciat , & artingat 
pet diftinctas numero relationes, vel per 
vná,& candé numero extensá ad omnes. 
-Cómunis,& perpetua Thom.opi.affir 
enat pluresterminos eiusdé rationis at- 
tingit pet vnam, ac eandem numcro rela- 
tionem, ita D.Th.3.p.4.2 5- att. $. quol. 
14r.2.& quol.9. art.4. Caiet. & Medin. 
ibidem,& Aluatez difp. 4 ;.nu. 16.Com 
plut. diíp. Jas Logi 15.4 vbt citant Ca- 
(ie Hcruz.Canartenf. Ri pam, Bánes, 
alud.Soncin. Iaucl.Ma(.Sácb.Did. feq. 
To.dc S. Tho.4.17.art.6. Ruuius hic q. 8. 
Fland.8.Met.q. 9.at. 3. Aquar. j.Met.di- 
lucid.9. Morif. difp. 8. Log.a.8.Sueffan. 
5. Met. & fuit iam pridem fent. Henrici 
quol.4..2.& Alber.in pred cam. ad ali- 
quid c.vlt. Oppofita fcnt.cf Scoti,3, d. 8. 
q.vn. Lichet. ibid. Trób.5 .Mer.q.7. Bat- 
fol 3. d.8.q.gn.Zcrb. $. Met.q. 19.$. pro- 
prer fecundum. Pacifienf. hic q. 3. Mair. 
1-d. 16. q.2.ad 2. Tatar.hic dub. 3. Faber 
H ent. difp. 21. & alij Scotiftz paffim, 
eq Baccon.3 4. 8.qu. 1.art.2. Fonfec. 5. 
Mctc.15.q. 5. Suitezidifp. 47.1ec. 17. Va 
« fqucz to.4-m pie cp 4. Blác. 
disp. t 1 fec.18. Amic.trac.1 $.q.7.dub.8. 
idemque tuentur iuxta fua. principia». 
. Hurt. diíp.15, Met.fec. to. Auerfa q. 2 j. 
Phyfec. $.Siniglec.difp. 10.q. 14.& alij 
doe 
.. 88 Dicendü cft cühac z.fcnc.nó pof- 


Dif. VIL, De "Pralicam re[jetluis. 


(c vnicim relationé plares attingere tet 
minos eiufdem ronis , (edrelaronis de- 
bere numericé soultiplicari ad jnultipli- 
cationem numcricá terminorü . Ita Do- 
&or loc.cit.quod probat folidi(fimis ra- 
tionibus , quas quia conatisunt foluere 
Thomifte excogitádo varios modos fal. 
viádi vnitatem numericá relationis ad plu 
res numcroterminos, ideó (ingulos Md 
cemus,& reijciemus,vt inde magis pateat 
euidentia hutus concluGonis, & foliditas 
rónü Do&orisquibus paffim alijs vtüt. 

Primus modus (aluadi hanc vnitatem 
relationis ad plures terminos fatis frcqués 
in Schola Thomiftarü eft ad productio- 
né noui termini ciuídem rationis vt v. g. 
noui filij nó refulcare in patre nouà rela- 
tioné patcrnitatis,fed priorem extédi ad 
illum,& tic deinceps ; & aiunt extenlio- 
ncm iftam eiufdem relationis ad diuet- 
fos termirics nó fieri per additionem rc- 
lationis nouz fed per explicationem pre 
exiftécis,quatenas ip(a de (e tefpicit om- 
nesterminos procedentes ex eodem fun- 
damento , q pontücur in efse abf. mu- 
tatione intriníeca illius relationis , fed p 
(olam extrinfecá dcnominationé (umptà 
ex noua cxiftentia termini. Hocq. multis 
declarant exéplis , fed przícttim habitus 
Ícientifici circa vnam concl. qi .n. hibe- 
tur demonftratio circa aliá eiufdem obie 
&i non aduenit nouus hibitus,(ed noua 
exten(ia pecxiften:isad illá, ficetiam 
dicunt vnam , & candem numero vi(io- 
ncm ,crefcéte numero hominü occurcn- 
tium , plura illa ob:céta attingere per fo« 
lam extcnfionem eiufdem, non per ad- 
ditionem aliarum vi tionum;eadé quáti- 
tas abíq.additione alcerius,fed per (olam 
exten(ionem ciuídem matorem occupat 
locam, & (ic in mulcis alijs, vnde conclus 
dunt nouam cxtentjomem telationis ad 
nouum ter minü nihil noui ponere precer 
cocxiflentiam noui cermint ficut ti fhiga- 
tar baculus in Fluüio, cui fuccedüt variae 
pattes aquz , dicitor illis de nouo coexi- 
ftere ex (ola nouitate partium aqua fuc- 

cedencium . 

89 Caterum hic modus dicendi fem- 
pet graues; paísus efl diticultates; Tüga 
in primis labc£&a: £anJaméti quo Tao 

miíta 














Q.V. c/fn Relatoefpiciat plorestermoedyi1.— 665 


dfe nobi (cuiicon(enferünc in diftin- 
&ionem tealem relationum prz dicamé- 


- taliü à fundamétis , & anfam przbet No- 


minalibus illud eludédi, (i .n. antiqua re- 
latio paternitatis non cxiftcnte (ecundo 
filio non refect' patrem ad illum, exiftétc 
a&t refert, nulla fa&a additione nouz cn- 
titatis przter noui tertnini cocxiflentià , 
ita dicét Nominales , entitatem patris nó 
exiftentc filio non extendi ad illum , (:u 
non rcfetre patrem ad filium , at exiftéte 
filio,có ipfoad illum extendi,& illum re- 
fpicere nulla additione facta nou enti- 
tates, ficut .n.aiunt Thomiftz paternita- 
tem, quzin Petrorefaltauit ad primi fi- 
lij produ&i fe virtualiter tédere 
ad (fecundum, & certiü filium , & dcfe&ü 
formalis , & actualis tendentiz folü pro- 
Cedere ex defc&u illorum, fic pariter di- 
۟t Nominales de ip(a entitate patris ia 
ordine ad filià fimpliciter, qp apta cft da- 
rcdénominationé relatiuam, & prius nó 
dat cx dctectu exittentiz « Tum2. quia 
hec cxcenfio ; vel eft tantum per intelle- 
€um, & hoc non, quía à patte rei refpi- 
cit nouum filium, vel in rc, & tunc debet 
accedere aliquis nouus reípé&tus ; quia 
extenfio ad hunc nouum terminum ( in. 
quit Doctor) non potcft effe formaliter, 
nifi relatro,cum.n. non fit quid abfolu- 
tm, refpeétus cífe debebit. Tum 5. nc- 
quic intclliai excenfio prioris relationis 
ad nouum terminum pcr eandem pracisé 
terminauonem, qua cft ad priorem ter- 
minum , ficut neq; anima intelligi potcft 
extendi ad nouam partem ex aliméto ad- 
ditam per informationem priore, lcd per 
houam,, crgo debet extendi per alià cer- 
minacdonem, quz nO crit, nili noua rela- 
tio. T ü4. quia paternitas fundatur tuper 
C cohvainem » vcl faltim  1llà neceffarió 
equitür,ergo ficut nó generatione prio- 


ris 6lij atuniic katerquoque fecundum , 
& tertium pcr inaiorcm eius extentioné, 


fed per nouam 5enerationem , ita ctíà il- 
lum reipicic get nouam patcrnitacem. Tü 
tandeir, quia e: Ca allaca (€i duo prio 
ra faliam «O'ineant doctrinam vtfuo lo- 
€O vidcbic ur ) idem couincunt, quia [cien 
tia de vna cóculiofle, dua excenditur ad 
aliam circa idem obiectum;realiter,ac in- 

L0gICA . "ec. 


trinfecé immutatursvt (ateotur Complut. 
vilio etiam eadem numero noa potctl ad 
plura obie&a ex tendi,vcl 6i potcft; i4 (- 
né erit pet nouos faltim attingentiz rc- 
fpcétus additos , extenfio quaotitatis ad 
maiorem locum ponitur ab omnibus po- 


"uus modusà quanutate diftin&tus; ran- 


dem licét entitas abfoluta' baculi mancat 
inuariata in medio fluuij luentibus yn- 
dis,tamcen cóiun&ioncs illius cum parti- 
busaqua variantur ad vatiationem illa- 
rum, quia quelibet coniun&o determi- 
natur ab illa parte aqua, ad quam eft, 

9o Secüdus modus faluandi hanc vni- 
tatem relationssad plures terminos cítg 
ponendo ipfos partiales;ac inadzquarosg 
ita vt conficiant vnum tozalé,& adequa- 
tum 3 fed quia quilibet filius (ufficic po- 
nerc rclationem paternitatis ; at]; ideo 
cít adequatus;& votalis,ideo dift ingaunc 
de duplici ada quatione,vna (ufficcitie,q 
-fufficit,vt res tota exi(lat altera perfe 
Gionis ,quacxiftit fccundü coram (uana 

»erfc&ionem illi debitam , fic dicere (o- 
mus ánimal adzquaté exifiere in vnz 
fpecie adaquatione (ufficientiz , quia im 
vna exiftit (écundum omnes gradus fua 
cíicntie , at vcró noncxiflit in vna adz- 
quaté adaxquatione perfectionis ,quia a 
exigit perfici à pluribus fpecificis diffc- 
récijs ; itain propofito exiftente vno fi- 
lo, adequaté. exiit relatio adzquatio- 
nc fufficientiz, non tamen perfc&ionis , 
uia ficut poteatia gencratiua ; in qua a» 
undatur , adzquaté refpicit omnes filios 
à (e poflibiles generati, fingulos veró 
inadzquaté, ita & paternitas. 

Verüneq; hic modus bene faluat hanc 
vnitatem ; tum quia ad hoc vt quilibet fi- 
lius potfit, ac debeat propriam termina- 
rc paternisatem , fatis cft , vt finguli fint 
termini adaquati adzquatione (ufficien- 
iz ; tà quia inadequauo perícé&tionis nG 
inada'quati vnica rc 
m yater fucceffii 
plures generaus voü poft alteriug 
interit flugulos vtiq; refpicit, vr cermie 
nos inadzuaros quoad perfe&ionem , 
& tamcn fingulos rcípicit fingulis rela- 
tionibus]. tum tandem quiaaliud. eft lo- 
qui dc porenua generatiua , aliud de ij- 

Ecc (o 





- 666 Difp. VII. De "Predicam.re[jetHiuis uQ 


foa&u ationis , quo illa reducitur 
ad actum , & deipía paternitate , illa .p. 
vtiq; inadzquaté reípicit os filios, at nó 
bzc, velilla paternitas,hac vel illa gene- 
tatio (cd adzquai? refpicit bunc, & ill. 
gr Tertius modus cft aliorum diftin- 
guentiü terminü formalem relationis, & 
materialem, ille eft ;qui per fe primo re- 
(picitur, & terminat relationis tendentiá, 
qatctrialis veró elt, ys per accidés termi 
tat,& ratione formalis; paternitas crgo , 
quz cí! in Petro, non refpicit pcr (c pri- 
to hunc, vel illum filium in patticulari , 
quia illa (appofita funt termini mareria- 
les, (cd períe primó re(picit rónem filij , 
vt ficà (egeniti, & quia hzceademratio 
formalis interdum reperitur in pluribus, 
idco poteft vna relatio terminari ad plu- 
gesterminos materiales , quia terminatur 
ad ilios (üb «na róne formali , & hinc & 
fit , vt variatis cerminis materialibus, (i 
mancat ratio formalis in vno , ríon varic- 
tur , (ed conferuetur relatio ; ita figaifi. 

cant Complat. cit. : 
Sed ctiam ifte modus , efto quandam 
habeat appatentiam veritatis , non (übti- 
ftit ; tum quia dum multiplicatur termis 
ni, multiplicatur etiam in eis racio termi- 
nandi, & cum hzc lit filiatio in propofi- 
to, pizíertim fecundum Thomiftas vtiq; 
hzc plorificatur in fuppofitis à Petro 
proiriserge etiam multiplicari debet re- 
io ad cam terminata ; tum quia cum 
plures generat vnum poft aíterius, interi- 
gum, (emper attingit fingulos per diftia- 
&as numero relationes , eriamíi cadem 
fcmpcr tit fpecifica ró terminandi , nó a- 
lia róoe , nifi quia numero multiplicatur, 
at ira eft etiam quando plures illos filios 
habet fuperftites ; tum tandem quia pc- 
ncs terminum formalem , vt fie, .i, pencs 
cómuncm rónem filij attenditur vnitas 
fpecifica relationis, 
hzc pouus dcíumi d; 
tione talis filij , namga 
tiones mutng ita fetefpici 
iss ctiam & alia, led pater- 











nitas in hoc pat lingularis , ergo & 
rclazio c1 re! pódens, vt cerminus primus . 
91 Quarius modus faluandi banc vni- 


tatc clic no vtiqi prima paternitas, qua: 


dzquaté, & omncs ad 


efl ad primi filium refpicit (ingulostuz 
indiu: (ibie. 
liter, fed ita quód prima pacernitas has 
beat pro adzquato icrmino woum filiü, 
alia veró daos, alia tres,quarc ad genera , 
tionem fecundi flij nouam trclationem 
oriri,que indiuifib:liter, & adaquaté re« . 
fert hominem ad duos filios, & primam 
perire, veluti (iperfliam, & ad genera» 
tionem tertij filij ittam interire , & alia 
de nouo oriri, quz ad tres filiosa lzquas 
té refcrat , quorum nullas íeorfim oed 
talem relationem terminare. Sed neq;ifte 
modus cft idoneus ; tum quia cftà dari 
poffit aliquarelatio, qua plara re(jiciat 
adaquaté , quando ;lla plura nece(Taria 
funt ad ipfam ex vi (uz fpeciei, ramen 
paternitas, timilitado, &c,nó funt huiuf- 
modi , paternitas .n. (afficienter refultat 
ad pofitionem vnius filij (olum; tum quia 
tu»c non omncs paternitates forent eiuf» 
dem ronis, quia vna ex fua róne peteret 
vnum terminum, alia duos, &c. run qui& 
geuito fecundo filio gratis omninó dicie 
tur perire relationem ad primü cum pere 
maneat ipfo (uperftite tàm ex parte fan- 
damenti, quàm termini, quicquid ad có» 
feruationem illius relationis exigitur ; tü 
tádem quia idco Thomittz ab initio di» 
xerüt per vnam relationem pofle funda- 
mentü ad plures terminos referri , ne rcs 
065 tot, táj; frequentibus mutacionibus 
fubijcerent, fed ita dicendo in illud incó- 
ucniens labuntur,quod cuitare cótendüt, 
& quidem abfürdius , quia quoties fieret 
nouum album, cetera alba exiftentia e 
(uas fimilitudines permutarent, 
Quintus mous cfl , gp vna , ac eadem 
relato pót modo incipere , modó defie 
nere referre lubie&um polio népé , vel 
ablato termino. nulla prorfus additione 
fa&a nouz entitas; Scd ifle modus in- 
currit omnes difficultates primi modi ; 
& pr&tereá impugnatur ; quia relatio no 
fe habct, vt potenua,& apritodo refcren- 
diquat modo rcfrre polli; , modó nó s 
fed eftipfea:et actus c fcredi, icut ao 
cit a&us agendi ; vum quia ti rclauo mo 
dó exercet, modó nen cxercet actum rc- 
ferendi , iam actus ille rctei 4i erit quid 
fvperadditum cnatati. cias; de eoim 
rcdi- 





uae xem 
, 








Q.V1. c/u ona Ril.refpiciat plures terminos. e/Afrr.IT.. 667 
gedibic difficultas , an poflit tendercina — & ci nequeat magis hicaffignari , quam 
cs numero terminos . illedici deber etie fimul natura c& omni- 
93 Sextus modus eft aliorü,qui cóce- — bus (ecundü (ubftantiá relationis. Rurfus. 
dunt in generatione fecundi lij nouáre- — fequitur tale rclationé effentialite? péde- 
lationé addi fundamento ; & ficingene- re ab vnoquoq; illorü terminorum; quia 
ratione tertij fed ad faluandam vnuaté — os, & fingulos attingit , & relatio pen- 
inquíüt, ex omnibus hisrelationibus vnà | det etlentialiter à termino; & ex alia par- 
integrari ade juatam ,& toralem perquá- — tc fequitur non dependere , quia quolibet 
dà additioné qua(i gradvalem relationis. po » eadem relatio manet. Nec ree 
Sed modus ifte dicendi ce veraconcedit — fpondere iuuat ab vno tantü termino de- 
totum, pretend: mus, addition uempé — pédcre indeterminato tà , & vago . Quia 
teal£in rclatiuo facta additione nouiter- relatio quoad exi(tentiam pendet à ter- 
mini, vt bené notauit Suarez m19. & (o- — mino exiftenti , ergo implicat dependere 
Kü inter nos rcinanet m denomine àtermino vago, quia quicquid exiftir 
án illud additum fit dift;n&ta relatio; vel — ncquit cffe, nifi determinatam, ergo ter- 
€omponat vná cum przcxiftéce ; ficut fe-— minus , à quo dependet hzc numero ree 
éibdis graduscum primo cóponitvnum — latio,cít determinatus ; tà quia ticut re- 
calore; & fané quantum ad hoc attinet, — latioin coi totum fuum efle hibet ad ter- 
mulla vera vnitas inter eas relationesfia-— minü in cói,ita hec numero relatio haber 
gi pót preterextrinfecá,q habentex vni- — totü fuá eílead bunc numero terminum 
tatc fubie&i nó quidé vnitascópofitio- fignaté,& noun vagé, Tandé fcquitur cá- 
nis, quia bzc fit ex actu,& potétia,quam — dé relationé (imul intendi , & remitti , vt 
proportionem nó hábent adinuicemillg — fi (int tria calida , quorum duo in equali 
relationes, neq; continuitatis » c9 d gradu haberét fimilitudiné perfe&ioré 
queüt affigoar! indiuifibilia , qa & alterü effet in gradu inzquali, ià (i ca- 
relationes continuentur adinuicem , nec — lidum zquale recederet ab zqualitate ile 
tandé vnitas alicuius perfe connexionis, lius , & alterum inzquale accederet ad 
quia neq; talis connexio reperitur inter zqualitatem cü co, tunc fimilitudo in il- 
terajinosa gbus relationes ille depédét. — lo tcrtio calido refpe&ta vnios ineadere« 
94 Deindéprobat Doctor idem (let — tur, & refpeóa alterius remitteretur ,. 
tüab inconuenienti, fequeretur.m.  re«.— 9$ Inoppof.obijc. Thomittz 1. non 
latiua nó etfent (imul natura , quia pater. pollunt in codem (uübie&o recipi plura 
ncdü eft corrclatiuü primi, fedét (ccundi | accidentia numero folo differentia , quia 
filij & tamen nedum natura , fed etiaté- — omnis diltinótio numerica accideniium 
pore pracedit sin cum celatione illi cor- — fümituc à fubie&to, ergo nequcunt elfe im 
re[pondente, & percunze primo adhuc | eodem (üb:e&toplarcs cefpectus [olo nue 
manet in eilerelátiuo per eandemrela- mero d.ffcrentes; & hoc eft vnicum eo- 
tion£, que ad ipfumterminabatur. Nec — rum fandamentam, ex quo eriam foluere 
valct, qp aiunt, eiTe fimul natura eum pris — prz (umunt omnia argumenta inoppofis 
mo &élio fecundu fubftanciá relationis , tüm;a:unt .n- quod licét fccunda , & ter- 
€um caeteris veró fccundum exrentioné — tia generatio lj lu fficiens ctiet,vt refül- 
eius accidenralem . Quia refpicere ter-.— taret relatio paccrnitatis in Petro, ramét 
mnibum oó eft accidencale fedellentiale | per accidens eucnit ; vt non prodücatür y 
telationi ; cá tocuun edercladionrs (üt ad — quia datur impedimentum ex parte füpe— . 
aliud, ergo relatiua funt (iinul natura;szb — damenti, quod non poteft rccipcre plura 


(ub relationis, & non per(oiáex- — accidentia folo numero diuerfa . i 
teafionéaccidemaléciuide relaionis, d. — iefp. ncg.aflumptum , cuius probatio. 
adhác nonniljgwerbolitace explicuerum — efló fit quoddam me licum princie 


Thomittz; pere primo, debét — pium in Schola Thoniift. efi camen prope 
allignare cum quocaetcrord euadat ya» — fus filium vt Doctor, demon trat loc. 


ier zal natüra sm tibilanua relationis, — cu. quem (equuntur 3 kccentiores, 
- ec 23 om- 


€68  )Difp.VIIL De Pradicam. Refpetliuis 2... 


(£s .n. formz tàm fubftantiales,  acci-  ternitate cft ynns pater, & hae paternita- 
elentales nó pcr fubiectü, g illiseft pror — te eft hic patet, ergo alia paternitate erit 
fus cxtrinfecü, fed pcr proprias hacceita- alius pater. Negat rucfus Do&or confeg. 
tcs indiuiduantur formaliter, vndé falíum | cum(üa prob. & ait in illa forma argue- 
€/t affumptü, nonfolum de accidentibus di , lac paternitate efl hicpater , ergo 
£clatiuis, (ed ét abfolutis, cü.n. quis vi- ^ aliapaternitate alius pater committi fal- 
dle: plureshomines, vnüquemq; per pro-— laciam coníequentis à deftru&ione an- 
priamfpecié, certé habet in oculoplures | tecedentis,quia ad alietatem patris non 
Épcciesintentionalesfolo numero diftin- — fufficit alietas forma , fed requiritur 
as; tunc igitur folürepugnantinfübie- etiam alietas fuppofiti , vnde intereunte 
sio codem plura accidentia folo numero — primo filio, & nafcente fecundo, vtique 
diffcrcotia, quando omnia tribuerenteü- — eciam fecundum Adaerfarios alia pater» 
«dem proríus cffe&um formalem, quod — nitate dicitur pater refpectu illius íecun- 
3n caíunoflro non euenit, quiahzc nu»  di,nec ramen dicitut alius numero pater. 
merotelatiorefert ad hunc numeroter- —— Tertio filius per vnicam numero rela- 
aninum, & alia ad alium , ficut hzc nu- | tionemá&iliacionis refpicit duos terminos 
meto ípecies reprafentar Petrum , illa. .(, vtrumq; parentem,fpecie quidem di- 
Francifcum. Dices, accidens à (ubicéto | ftintos , fi mater non «oncurrit a&iué , 
"accipit entitatem,crgo & vnitaté,& prz-. velccccé numero, fi concurrit a&iué , 1 
fertim rehitio quz effectiué pendet à fo-. verius eft,ergo &c. Refp. negando afsü 
Yo fondaméto ex di&is. Refp.Do&tor 4. ptum; quicquid alij dicanc duas enim re- 
d. 12.9. 1. G- affumptü effe verüextrin- es habet filius (alti namero diftim 
fccé in genere .£. cauíz efficicatis,& ma- — Gas , quarum vna indiuifibiliter refpicit 


- 1erialisno intrinfecé in generecau(zz for patrem» & alia matrem, & vna manet (i- 


malis ; hinc autem nou fequitur plurana- — gialcera, pereunte f. altcto parertum g 
mcro accidentia in eodem fübie&o effe "vt docet Zerb«$. Met.q.19. S. propter 1. 
inon poffe, quia cum vnitate cauíz ftare & hoc idem fateciteaentur Thomiftas (i 
pót pluralitaseffe&us, vt fufius in Met. — dicunt mattem concurrere tantüm paffi- 
.96 Secundo fi plures numero pater- — u&, cunc -n- pocentia gencratiua vtriufq. 
mitates potfunt e(fe in codé, iam iflenon | parentise(szt omniab alterius rais , & 
ےjet vnus patcer;fed plures,quia ad multi-  confequenter eundem fpecie, & nudiero 
plicationem abfrani multiplicatur , & Ere terminare non polscat , vidé 
«oncretum . Rep. Do& cit. (ub F. neg; magisipfi, quam nos tenentes cum Sco- 
«oníeq.cum prob. quia ad multiplicatio. to, & Oaleno concurrere actiué , id co» 
nem concretorá nó (ufficit multiplicatio guntucafserere ; (cd etiam fi a(sumptums 
fonnarü, (ed & rcquiritur multiplicatio | admitteretur, adhac negari deberet coa- 
ÁKuppofitocü; vc di&tü eft difp.2.q.6.art. feq. quia pater,& marer (um termini per 
2-Qiiaconcretüno folü (igaificat forma, fc cóncxi dependeuia fil; j, quia alter fi- 
Med &t (abic&tü conno:at , quar? vtriuf(q; | nealtero no fufficit ad generacionem , & 
plurificationemneccísarió cxigit bac de 4 con(cquenter ad terminandam filration&, 
«auía bomo habens plures (cientias vnus ^ ain propolito vnufqui(q; filius eft cec- 
fciens dicitar ;& non plures fcientes , vt^ minus ad: quatus , & tocalis paternitatis, 
notat Dodorquol.ii.H, fic ;gituc ho- — quare paritas proifus negari deberet. 
mo habés plurespaternitatesdicitur vti- — 97 a tandem obijc. Tum quia 
que placies pater ,fcd non plures patres. — quado pluces filij nafcütur ex eodé par- 
ices, Petrus babens plurcs filios,e(t tan- — tu,relat;o patris non pó: effe , nifi vnica , 
ium vnus pater namero, ergo per vmam | qu a in eadem actione fundatur , crgo & 
mumciorclauonein ad omnes ,& (ingn-  quádo per pluresa&tiones producuntur » 
Jos,quia i pcr aliam numero , ergo non — per irouri cit, Stllporc gene- 
ftidem numero pater refpedtu ommiü, | raciua reducatur ad a&tti per vnà ; vel plü- 
fcd alus, & alius numero, quia vna pa». rcsationes . Tum 2. quia. cficctustor- 


Ld 








QUI. en va lar. re[piciat pluresterm.cedri.Il. 669 


inalis «elationis fecundzr iampofitus eft — 4.d. 1.q.2./n fine. Diccs,id etíam contia- 
per primá,ergo fuperfluit fecüda , Prob. gere io ordine ad terminos adaquatos , 
alfumptum,;quia effc&tus iliusefet con- — & toralcs, quia vc diximusq. 4 art. 2. ia 
ftituere bunc patr , fed fufficientercon- — fol.ad g.fim:litudo,que elt in vna patera 
ftituitur hic pater per illam primam . Tü — nitate ad aliam, non(olum refpicit fimi- 
ios petétia viiua plurcs refpieit co. — litudinem alterius paternitatis fibi core 
res, vna potétia materiz plutesformas, — refpondentem,fed aliam quoq.fiinilitudis 
vna rifibilitas multos a&u ridédi , X plu- — nem difpararam inter aliis duas paterni» 
res trahentes nauim vnica rclatione re-.— tates repertá abfq; vllo füperaddito re» 
fpiciücar à naut, ergo &c. Tum 4; muli- — fpe&uin ipfa fundzto Refp.dcbere vtiq... 
plicatis terminis non uukiplicamuroja | incodem fundamento prafertim abfola- 
Fequi(ica ad relationem ;quia non multi- — to multiplicari relationes ciusdé ratios 
pon fundamétum , ergo neg; relatio. — nis ad terminorum multiplicationeanng 
um tandem ita dicendo imfintz prope — quidem itavt vna fundetur fupcr aliam s 
modum relationes forent himiliudinis, — quia cum o€s fint ciu(dem rónis , vna nó 
qualitatis diuerfitaus, &c. & oés res — poteft vt Ouod lufcipere denoininationé 
«ot, tà uc frequentibus fübrjeeréturmu- — alterius, (ed itavt ots immediatéineod&.— — 
tationibus , vt hoc folam inconueniens — fubie&to fundentur , fic exprcfísé docuit 
hanc fententiam redeat improbabilem. ^ Scotus 3:d.8.q.vn.cic.$. Contra, verf.pra 
98 Kefp.ad 1. neg.affumptum , cuius — terea pater aliquo modo aliter rejicit 
probatio nullaet, quia fal(um eft paren- — bunc filium, C7 illum y1bi .n. ait debere 
£cs vaica aCbomc generatiua attingere — in patrc poni plurcs paternítatcs, non ita 
gemellos, & fal(um eft paterniratem fün-— p paternitas primi fiij excédatuc ad alios 
darrin prauiaactione, «um potius hec — perrelpeusalios in ipfa fondatos, quia 
fc habcat vcluti przuia diíj "&qui- illi rcfpeGtus effent pateroitates ; qnando 
4 pisa omnia concederentur, ad- ies refpcétas fant see NEREAS 
io non concludit , quia fuper ü ett vnü fuper alium fundare ; fed 
Shàns. & idc m fandamenti point fun- haud omnes ifti refpectus immed'até 
dici plures relagiones, tum fucce(liué, tà | fundétuc in abfoluta cniitate patris; quae, 
fimul uia vnitas priotisltatcü plurali- — rein cafüargumenti aliati fimili.ado non 
tate polterioris. Ad 2. neg-alfumptü c — fundat diucifts rcfpe&tus ad alras. fimilis 
prob. quia neceffe&us prumz paternita.. tudines , quia illi etfenc ecfpzctus eiufdé 
tis,nec ecundz eft conttituere hanc pa-'— ronis cum ipfayatq. idcó /llos fandare n& 
trem fübitanzialiter , nam ille paterdici- — poteft, vndc vel feipía dicetar limil;s, velt 
tut lic ancccedentec ad qua-ü]; formam — abfolu:é (fimilis noo dicetur ; cum in g2« 
accidentalé ; etfeckus igitur huius nume- — nerea(Timiland: 6c ita Gro , vt nequeat 
ro relationis et referre patrem ad hunc || e(fe Quod , quod valde adnotabis, quia 
numero termini,& alcerius ad aliua nu- b iptláua Exéta nó ell ica facilis (olutionis, 
merotcrininum , & pervnà numero re- 9, 9; Ad 4. neg. coníeq. quia plurium fi 
Btione.n dicitur cantdim vna vice paters— lorü ad eindcm patrem fuat plurcsrelae.— 
& pct piuces dicirur pluries pater , juod  tiones,& pluciüalborü ad vou. ;loü plu 
etiam dicere deoenc hoi tte, cumiuce — res fimiliidincs , & taoé cit vnicus cere 
&ce(lue paccr plures. acquipc patermica.— minus ,ficutergo vnicusccririnus fu 
tes gencriado vaum. filium potkalterms..— eirad plurcs vel.tiories terminandas. ita 
sterium. Ad 3. cx; la iila nontuetad — vnicum fuadapicn. om ad j lares fundan- 
gear uia lojuan.uc dc terminis ?mada- — das non ,o. ncceil: elt ad jlunificarionem 
uatiytales.n. ium üaguli colores telpe — polterioris plur;ficari prius » Men ad 
u potétiz vinug, nula forme relpe" — mulciplcano vel verm norum, vel (uni 
€ potenti iiatet.g, yag dlrackuscidés: menioraim (officit ad muiupl candas nue 
di refpeczusiipibiacisy ungulitriben- — ericé c Juuioncs (loqvédo 4r S in&- 
ip rcipecbd tractus nauis , Vvactat DOGb. — is & tr,ninis adaquatis "mig iur) 
Logiéa e ".» — ee. Ju nte 


20 voasRips lee Diedietnt vofPa ife. Ys. 


viéetreyaititmeneceffiriorwt iuf, cktbes 
aiti reujtgilic aiosfed fb flic is ilbimitat iarfü- 
idaniofri asl jrlüces: relasoags: (antlandas, 
S termini ad plures vertainandas 7 A dog. 
fifa inoppo fiai (emtencaprórtus-curta- 
Turamültifudo rclatianum;SCfnequehs rá 
"funi Varishio«noad bífenclasimntmquare 
*fichioc argumentóstercii cblionuflat ideir- 
:6à: dixcrane sdacki vrelátionem: pofie: ad 
$lorestetrhinós Ciuftlem ritionisTefenrr, 
*tiagiscisiaxpedienseran ctenat c: piros (us 
Telitiches«mitolNominalibus jy)aam illis 
percent se o eiacplsnr Tcu qa 
«d'pátidionehpilzhnnt ende benc ioquit 
SRuerfa, naiscoblequentesloqurSco 
eu gmvé Homof(ubpdiendl asi sme 


ibuscóbodwme vhaarpoltiv (irperaliai 


Bat); Bargs Lighessgni id&bahet quoly 
Aat) 2« «Mere gilpità I; E6kbder 
Mst.sp19-pragrer primum Lode Maga 
inhpocap. Mair-1«d. £g.q «44 fe Ui dun 
KEccwiores pa(fim Maíad«p,diípu:a5; 

co huaridijoqz Metdacct ib Hbi 
diípun den 7. Valliustomax«l 93.4: 344 
eu OnQRAS qu tytrtg Quiicdi cer Due 
9)iN pics cAuer(ai..r5 eV byla fec 
Biàne difputzt 1,(ec5 4 $; Mwrkia d -3»0:62 
Nouidiliun 3 LopaepIDiassip. us 
ps2aq. n5uniglec. diípot, x9: (9; imo S 
bhotviflaseolehtes &apreolii,di ren Ie 
ar2.ad;3-Sónciti («M EG. 9. 399 2 PR 
Qe Soto ilt.hoc apii 1« ad Sica ib den 
viquéopinioxmcdtanquin rd ori onc aue 
tuas tersbenáciid wlaruunay nonam uas; 


ME d mpelcipd- 
Amato sc nibiluplieasiüd: ipelaplé- 
d Sani mum eng inorü. 
Om jvcituesinimac s i ver enc wig 
] tiem er ad pofitiontml cclauonum ; in. 
ja. i6 Di (cim conieniasita 2:510::5 
v &inpagodbnid squat soiétuf)oq 21151 

obo Je T€: Ts Wo 8/5 Ho: ii 


zUl 200/252 5E tto 


nu 2f Fh. 
ADAM 


Veréradabfoluturtoy.isa T homi(l: quam 
plicesyaetoralitenviderent encd uat 
poe ern n tiep V A á 
Fattan:o0ntra; Gat. cout Mafiggibiq 
fe$o3isqua. Io. de 8« qq dio js Cog 
centzou;s gc Rauius bc iari 
qq difp. a; punc, salNipbo $-Mecdi(pe 
13 Hifpal;t 3»&gae&a]ijs (5s 5did3l 
A 1o. Dicendüas eflcuoras foot, eui0S 
duxa(tSeor.oGot;relatiopanoniawtuá s 
adabfolütunxrerminbrá j dias affi 
squafiti;efi | probatiDoótor.an.$.Re /podao igit «do 
satrehmiónC/fuxoprelauoalo- —10q. de rdabianibusimou suuni €x ardt 
$kaeinilnu losectimasob(ólntà. Mt est iquiar el jo nis bajada odi sr 
phus; vi guru rdPétsuin patrc dodaul: quavdicanurtergjimpdissielaup (elena 

Lid ee eU Si Sn LI tu tie ad. Lcjbile y renal atac-od ecd) UH, ar 

y Petri formalis S priinariüsag porius. in]uo nullaitlacorcef pen daas quA cel: 
. fopttanus ceniza fauiramqua díffidulta- — ioyScideo digitni gon ayoray; Cr S non 

(00 Mexees (unc lontentae jíddascivtrómae yc — teemimatusadicelarione uar ibl noD rS 
Sjft$ aediai')unaliutémaaljeriigrofm- — peittirs (edad enritatevieugab(o]ntan) y 
L perismitcn ica posa quani tion, Necvalet dicere un Qníeceeit. fecu dy 
gister mimü formalgm celadonig cí- terminum cy ais se aso nisse jene 
feahqueipelatienéinaliouxsémó cot-. oppotiramevekvoalgsG cübaiiaisel rot 
sf ünticatemftiaiecflicarocieSchnlais —bi&y eerie ui j 9s 
Hic ft Cie m Dig.20«donelim; dn. lNamcórraivüao ékeindec eit dias 
terae, quyalioecpotBiipicBedius gov 

eiat cir éxcagomirim alieaies relau opis 


yq xai: Baurcs bgdabavit., Nazan.- 
heit fry ja. pul ja PAR x 

$6/Saokhiib.s liog. qazaGomplucdss. — tarrigmosa si& ioeoxauarerelauofiom 
Mii dod cetctn Mon. £i 15e eub semen scri aM 
Sycelekiemaqcneodxiopofitoridtior. ementi s c t IRA 
wfbitietolinistaar mutus Quà iion ma- nifi dà adu (ideravus abiunre] 
Yeós celac óem ceciniaaniud: abíoiutin, | luyaeiciontia réaliser A (erspr adlcibey 
AHtcom^ "Scióla Scopfiancannodifcre- — lenuliointelleG«anüxcranie, cria e 
sendet soma Xena. laccbuossuopa in Gb, nop) A LAO 


L 
332 ' »hauu WHDw 


we 







$1. Yéfaet 
Lees. Win anra id jgp term i- 
nodo 

c 












e uunc 
en Jeirisdoralecionermi. q 
ctalis sett ana Mom 

tiSopetat 
d lreniho. óc ree 


. f MA un J 
E iguónwirerei etim imet 
ee emer tesa 
ee Sw yasni los 


xiberccodret brc 
ORG Dad yy rene 
— | eitftit diee i ante 
Sed fleotium dcr inced- 


3Xectà d nobis eu plo difpt32d 1& Ne- 

d e anetefle 
tlaseeeiu sexi fciitiai eft adbrem, 

gu hoc cft pradicatum-tie videri, 
difaFe fi ee n y'atqueideo labens 
A&ijarff fh codá elis 


p. ibus t perta riedónis 


Bie&. scuielbulur gel peed? I 


(dé déeidentaheg&c Continpes » 
e rtreonbe iadcbie 
re RU veprta ee de Geade rcbus choncien- dX 
MOSE asp Oval diee 
Sürste eiit ete 
iat D ie dili 

[: 2 «D djercier des dte sisi (uicofomida- 
BRbecovcortten tdt peumüwmemiüicodóh p 
vai: veppticemetiliscomheit 
tia Radctieni fece son aétuateny daexi 
lenitate (éd debivori ineficod '&itiofum- 
is eati, 7e0' qucdilli acbità fitexvóone 
pduhdietatís relatiój8e qtonalistjl 
degisexq eani pete tPadmiti peu ét 
fioe non conctidirerg dod relati emi 
Setup a Felüriudhi, quta nod poreft ter? 
ditti d aid facid aceremt um ;, eur debes 
cif jclatió hoe aucem etta bfolutuma má 
tla io debita son poteft: nd confitue 
fi? Vclacilrümaiceq om ficia "- 1)8od 
har JMdcoCulctciuse dies Gópl. N42 
aj dicione xquáuis inirelatiurg 
Mielarteh n i à piraéreicon hae 
pese ihuues seh ione o brinase né 
rore cisüs c bn nee; ; hübectadie stan 
u3éi &enelrieatióné a relactónd attedius! 
tret proueniente y pet Quat ieate 
vu tópriilict in Severe voli n silber 
refaedü iue jacluo: sah eliob Arte op ijo 

on ydtifii Luis : «tet óc pem delarim 
ust ES ;énenis ditam cietduadiofo 


iii 


i & 


xh. nearalceriénctif] 


à ráripoteítob xituerli 


lanaysiplapec« $73 


2 ham ce ipfam dicitura fav 
ik achete ir adipsü,t qai 
ovest nani licatio(a!t 
(Gáieriy nififenfus Ref ca aleriim extit- 
en ca^ ris ones iir iini ei 
tione-tib iinbecenteied:icpelationa €xt- 
fteticeih oZ» exuiémooy Bo «boc fofliccte 


woiliudotrtór malires crelaz siuraffec a 
«qnácü woperauoneinrellactas;radà Qa 
Uti qtrtó teladiuin non»marud sc B: t 
QérorSceuliter relacina, (j6ut sir muttdy 
xumdvoc folam dicrinihe qnod 1n100- 
div excromuabeft relati um per 
relación "ubi iaxriti(ecam s: (cddo mon 
dte y rb tanedrma cto peut peotclatior 
névrb bi ioris cod a bud cto perdcande 
sietaui onem peferamfibi exccintecame : 5 


Mmef- monoyidHoc do&ttima Caict,:de ncJatiais 


tec j'senecis moriü'ab oum. bi 1c:)6inos 
walortimeoràSdhalà D:Tbo G0sjuas 
difféackincForràri 2;cont. -Genc- capat? 
m$/Thvibidoóc San y; Metim 
esc 30) Tux jaxcrininusxt(biactus 

eh celsus i tme E imr etoile 
mo» Gutirelat items 
tem e condi dr Prviptüms ónilin creed 
engen adfieies;» Toni qui rpéert i pre- 
pé cft hübere $à fé velationé j engin (oae 
plicátuliquid peo eio ted 
em yvndg Arif. V 

ARS Mi 


fülto 
sencid) fed ideo dici telis 


Bite 


wecqui riüem ;'quia eiie tci ad ipíaymat 


"Hiiquia werdicendo Cajetoigdidere vbs 
decer i$ apimior Hoonribi ah ommiyti 
ckplofam;vc diximus q5: iban. ;gtosqni da 
céb ac welatiórtég ibxecduo e cremaiieo 
vitai & candem Rabicidin sani cun Gier 
deett via Thebis Abe vicóntctud 
& vatione vitii d que Xd qucm dim 
uctías » preeber rt dgnominabiDqc5- extre 
ráisySe quamuis Acift y Phyfiandacem 
révideátur? ;cotirarcm roocasilive 
rbettes choneme cf dba ge ése gabe 
-: teeipivup ip paliosri Q (c; ]uii nuts 
g:quiatnüis s 


—— 
uentisica denomt » 
reíos Gusisn ipfáv 
faridatds sei portaos pend dy8cin quoga 
acin praferiti (auno eb de mu, SG ümplpei 
cipue eiie 
non 


percer e 


87x Difp.VIIT. De Pradicam. Refpetliuls 2 -—— ^ 


gon poteft extrema rcfcrentijs diuerüis, 
& oppotiris,vt creaturá in tóne creaturae 
Deum in tónc creatoris; Ncc dicas can- 
dem relationem pofle prebere diuerías, 
& oppotitas denominationes extremis, 
attingendo vnum intrinfecé,& (übic&ti- 
ué,aliud exccinfecé folüm, & adhz fiue, 
vt cóftat de vi(ione,qua denominat ocu 
lum videntem,& parietem vifum. Quia 
.terminus relationis poteft benà denomi- 
nari inttin[ecé, quatenus eà terminat, nó 
tamen per cam referri extrinfecé,nam re 
ferri neceflarió dicit intrinfecam denomi 
nationém in re relata,cü.n. e(sentia rcla- 
tionisconliftarin ordine vnius ad aliud, 
vt tribuat cffc&um formalem referendi, 
dcbet ine(fe intrinfecé inre relata , quia 
non potcft ad aliud ordinari per ordincm 
exiftcntem inalio. Tá tandem;quia prius 
natura intelligitur. fcibile terminare rcla- 
tionem ,quàm accipiat denominationem 
rclatiuam à relatione (cientiz, nam quia 
terminat denominatur ab illa relatione, 
'' ergo non cft terminus illus zclationis per 
talem denominationem relatiuam , quz 
fupponit terminationem fa&am. 

104. Neq. Ari(.à Caiec.cit.dü numera- 
uic intcr isis Ícibiley& lenübile , vo- 
luit in&cre, quód fint veré, & realiter ta- 
lia, & quód formaliter fpc&ent ad predi 
camétum ad aliquid; immo negat ibi ex- 
prese cie veré relatiuasqui non reffcrun 
tur , & ait inboc tantam (enfü dici poffe 
ad aliquid , co quód alia dicantur ad ipfa 

| «i. pertinere ad genus ad aliquid,tanquam 
terminos, veró tanqua relatina, ex 
quo conetdhór conira Caicr.relatiua nó 
mutua,nonin eo confi ftere, vt ipfe dice- 
bat;quód vtrunq extremum fit vere rela 
tiuum reale,licet vnum intrinfece, alierü 
extrin(ccé , (ed ineo , quód in vno cxtre- 
mo fit inurin(ecé relatio realis , in altero 
veró non, fed (it ens ab(olutum, vt docet 
Do&t.loc.cit. 1. d.50. Neq. ex Arift. ibi de 


ducitur,qued relatio (cientiz terminetur - 


ad (cibile (ub denominatione relatiua ex 
eius terminatione-in ipfo dereli&a, & fic 
vniuerfaliter contiogat in relatiuis tertij 
modi,immó oppofitum exprcísé docet, 

tenim in fine capitisintelle&tum nó 
feuminari ad ipfüm intelligibile ; quatc- 


nus intelligibiie ideft quoad de nomina: 
tionem relatiuam cius,quia alioqui idem 
bis diceretur, & idem explicaretur per 
idem,nemj iatellig bile eft;cuius cft in« 
tellectus, & intellectus et eius, cuius eft 
intelle&us,qua foret inutilis repetitio,Sc 


hinc infett vium debere dici ad colorem, ^ 


aut lumen , non autcm ad vitibile , ergà 
manifefté expretlit relauua tertij modi 
dici ad terminum fecundum entitatem e- 
ius abfolutan,& non aliter, hic eniin eft 
germanus fenfus illorum verborum , vt 
notat Zetb. cit. $. propter primum , cx 
Do&orcquol. :5.in fineart.2.fed fufam 
concertationem conira Caiet, habet D, 
Faber loc.cit. 

10$ Dicimus 2.ét relationcs matuas nó 
terminari, nili ad ab(olutum , itaut licét 
inalio extremo inueniant relatione cor- 
refpondentem, illatamen non eft forma 
lisro terminandi, fed entitas ipía , in qua 
fundatur, vndé ad fummum illa relatio di 
€1 poteft terminus concomitans . Ira.» 
Do&t. loc. cit. quamoptimis rónibus in- 
dé deductis optimé jnter alios Scotiftas 


probant Bafiol.Mair.& 7erb. cit. quibus. 


deinde alj paffim vtuntur; probatur igi- 
tur 1. quia relatio non tantum przcxigit 
fandamentum,fed & rerminum,ergo ter- 
minus vnius relationis nequit effe oppo- 
fita relatio , quia fic vna relatio przíup- 
poneretur alteri ; ficut vniuerfaliter ter^ 
minus füppooitur relationi, at hoc eft fal 
sii , quia rcJationes mutuz funt fimul na- 
turay in codem figno confurgüt pofitis 
extremis. 2, hoc ,quod cft vnü extremum 
terminare relationem alterius eft mera à 
denominatio extrinfeca proue pre- 
€is€ ex co , quod aliud eft ad ipfum fup- 
pofita in ipfo ratione terminandi ,& non 
€x co,quód ipfum (it ad aliud, quia ter- 
mino,vt terminus eft ,accidit,quod refe- 
ratut,vt ait Do&.(üb lic, G.ergo ró for- 
malis terminandi in termino ncn cft re- 
ferti, (cu ipfa mutua relatio, fed entiras ip 
[a abíoluta termini, quiatendétia, & ter- 
minatio potius opponuntur.3. ficut ratio 
fundandi e(t illa, que eft proxima caufa, 
ob q vna res ad alia refertur sità ratio rer- 
minandi ett illa , quz e(t proxima caufa y 
ob quam aliud referatur adillà, (ed hac 
- caufa 








—— QVI.cAn Rlatioterm.ad alfol.vvel efe, uat. III. 67 y 


—  — — semufa in relatiuis mutuis zquiparantiz 
— . adem cft ad fundandam rclationem,& 


"tetminandam , ergo fi vna cft abíoluta 
€t & altera, mimor patet , nam vnü olbü 
ft alteri fimile inalbedine, vnde (i qua- 
ratur, cur hoc album fundet (imilitudi- 
€ adaliud, affignacur albedo, & fi qua - 
ratur cau(a,cor illod aliud terminer fimi- 
litudinem, adbuc affignatur albedo , non 
fimilitudo, quía in albed;ne cóparantur , 
non autem in ipfa fimilitodinis relacio- 
ne.4. hoc totum confirm.manitetis cxé- 
plis, palmus ett zqualis alteri paliro, non 
autem zqualitati illius pal mi,albü cft fi- 
mile alterialbo ; non aüt fimilitudini al- 
terius albi , immo illi collatü eft diffimi- 
1e, quia albedo formaliter af[imilatur al- 
bedini, & non fimilitudini « Imó hoc ita 
verü elt , vt tà paternitas ad aliam patet- 
pitaté referatur in rónc fimilis,adbuc di- 
ti ncn pór in fenfo Aducrfariorüi termi- 
num talis relationis cffe reípc&um fbi 
formaliter oppofitum , quia fimilitudo 
vnius paternitatis refpicit formalitet en- 
titatum altcrius paternitatis & nofimi- 
. litudimem mutuam illius ; quare paterni- 
tasalia terminando relationem fimilia- 
dinis,rc(pc&u i]i.us non fc habet;vt rcla- 
tie,quia non cft tbi oppofita , (ed perin- 
de ac fi eliet quid ablolucum ; vnde inta- 
li cafu terminus relationis adhuc dici po- 
teft abíolutus,cftó mon vt quid , faliim vt 
modus , vt vniüeríaliter verum fit , faltim 
in aliquo fenfu , róné terminant efc ab- 
folutà, vcl habere modum abfoluti , quia 
t€ veca terminare nó eft cenderc, fed po- 
tius tendentiam liftere , vt conftat cx vi 
vocabuli, Quinto tandé probat D oétor, 
uia ou.ne relauuü definiri debet; & ex- 
dicas per füum tern, num ex Arift. 6. 
op.C, 2. li crgo vna relatio mutua ad al. 
teram termrmarcetur ; vtraq; debebit pec 
alteram dc finiri ; atque ita fequerctur il. 
ludabiurdum, quód Arift. cit. $. Met.15. 
inferebat , fi inccllcétus ad. 1micllgibite 
términetur (ub ratione rclatiua nimirum 
quód idem bis diccretur , & cxplicaretur 
idcm per idem , quod inconueniens cui- 
tatur, 4i relatio vnius extremi definiatur 
pct. entitatem abíolutam alterius , & e 
xontra; Scd de modo dcí£niendi relati- 


uadicemusinferius. — —. 

106 Refp. ad bec omnia CóplutsNa 
zar. & alij Tbomiflz,in quocüque rcla- 
tiuo dift nguendá efie duplicem rationc 
terminádi,vpam formalé,aliam radicale, 
& materialem, encitas abíoluta vtiqs eft 
ratio matcrialis verminanstclationem,st 


Tatio formalis terminans eftoppofita te. - 


latio fundata in illa entitste abfoluta;, im- 
quiupt igitur allata argum. probarefolü 
de tetmino materiali; non formali, & ex 
inaducrtentia huius dittinctionis;ait Ru- 
vius,nos dccipi, quia nunqpam loquimur 
dc formali , fed de materiali*termmo,dü 
dicimus limilitadinem terminari ad al- 
bum; & ad illud referri, non ad (imile,inZ 
quiuat tandé,vt foluant prima rationem, 
qua fané caidenti(Tima eft;cü aiunt DDia- 
lcétici relationem refüktare expotitione 
termini cum fundamento , loqui de ter- 
mino materiali ,non formali , quia (ide 
1flo fit fermo , no cft dicendücclationem 
dependere à termino; fed ad terminum, 
quia nó przcxigittcerminü inboc fcnfus 
fed potius cóflituitur per formalc oppo- 
fitionemad illum , vnde ftat opta qui 


relationem efIc rationem formalem Ȇer. 


tninádi altam, & efle fimul natura cü illa. 
107 Sedfalfum eft noflram fententi£ 
procedere ex inaducrtentia prafatae di- 
flin&ionis,nam quando ab initio gónem 
inftituimus dc termino celationis, fermo 
fuit de rónc formali terminandi , & hanc 
dichvus efTe entitatem abfolucam, quia in 
fimilitudine v.g. duorum alborum , ficut 
albedo in vno extremo eít ratio forma- 
lis fundandi cam, ita in alio eft ratio for- 
maliscerminandi. Tum quiaille dicitut 
terminus focmalis relationis , qui faffi- 
ciens ett ad (pecificandam rclationé , hoc 
«n» cit elle formaliter terminum relatio 
ni. (ed hoc totam hibet entitas abfolu- 
ta altcrius extremi ergo. Tu quia illud 
dicitur. formaliret. tctminus rclationis » 
qp hbet cóné vluimi , & finis; in qué ten» 
dit tclatio , ralis autem cft albedo vnius 
cxuemi, oon aüt fiaditudo, quà fundat 
ad aliud, Tum quia termalis,& per fe tere 
munus relations illc dicitur, qui fempe 
neccflarius cf! ad terminandam relauo- 
ncm talis autem elt enutas Dati im 
tcla- 


pads conflat in relarinis nó mutgis, 


uii MR: 
Tandcmdi£linttio, bc. 
tionis formali, à nera Done 
;expligatur à. T howit scili Enitns. 
tia 3. & Lolum excogiat videtur ; 
deeda nofira.argamentaj emper aue. 
rtis gendccs ab 
extremis, reflxare ap opor 
is MA An Ig imieponcit Peer. 
ia os fu'fía determino, matetiali,oun- 
doaeicfor ijqnia loquebantac dc jl- 
qucm. eunt elle reliua. v ücorad 
Fr 1, eum.et Baca dieit i 
e $usm elt rclatiosyr ad ali 
£ neas «fle de, Ei iHd 
5 a.enhci cali 
s e; quifit fic iii 
RAPPRuem ternis, 12133, 
ed "Refpo 


v pent ERA qu in 
Pauper und rplpir.Á- 
p. itio vrcunques(ed quod refpigin vt 
Use V mea Icm inta, 
cisé. per boc, quoc f Bg 
elaupsendii» (ed per corzelat 
TH Hie rui 


er n. DATI Peli uo 1 


vbi in termino, ai int 


i& ideà de 
3óne,setmini formalis relationis avt a 
f£ leaued s aianpolerus pppolitione e 
A dein gey yt demólirar fe- 
ein 9.cócl. accidit di 
- poicla Ves tend a Qo refcra- 
ve leal Ad aliud 







: Uum quiain.relatiuis nó mu» 
3LUF-€X pace vnbitextreui veta c- 
RAUM ANM MUNI UE 

À cflen tionis, & tam&i 
aliud Wie er dta er 
eloppofitís Turn .quia conc tpi porapta 
eGenua rglaionis.cu. :n9b9 confi pia 
uide hee pn bna MIEUBin 
xehulkater diliauip in 

eee 


9» beur. air. D. Tha» 
Messager *Mussyne telatio r 

his marérnitatisad filium Chr; (tam ,& ta. 
men nó idaiuoinGbrilto BJ:atio realis ad. 
ipfam, datohoccaíu. dhicgareuias à. 
foret cns ap(olugua (eg telgtiuun 4 quia: 
Qà effet ad (eyed ad aliud, vnde de ratio 
uc entsiclatini $)g» nà in; Íe.Liftacicd.ad. 


1431 


$E 


1e re(piceres miparc wer 
gi váteni wi tg lHerius .&o 


aliud 


oüenirgs ALIOD a. 
, Uchisabloluro » v&io n gahtis, a 
So cim wenrerdanonit n 
-Xbi. p. ipt. 


,Fefp is 

Vio fccunda iljam d xus Mus 

-liszclauo exin 

EMpehrrun; Ee rM 
a i vna c um 


-auté To.de 
Roads udi 
d su 
p iaoppoft 
litez scri. C opu ia t dà 
, diciormuma BEHLOncm ze : 
oper npe "ans umq. 
apum neferzut ad, i; id;erg bre ia 
«atur gmutu rH $c.no 1i quod: Sire » 
tio termin cd (atis; Lcise onem 
-kerendi in e extremo qued v eu 
adhucett,ti ab(o/uci teum:naci ponatür; 
Accedit, quod relation conjcnit niu 
nus termina di EH be Mb S Pins E i 
-trabeprisnempe, MARS Don à 
;potcrit com ireabin 'olureyjuo, 
(Mà genus re «uius ogp un 4 
yes ift Vd rdi s áp] guia 
po gui ec rona 5f Ya 
Aq. sri oleae aQmpo t 
; emma], Tandem temper o 
diosqugdá ekminare pocius e 
"olaesquam relaaion;s, ue f 
Seta Qua 4ezminasc nop.e 
xcd kel pito rendere a Puy Íf3, fcd 
Alea tendentlag) alterigSad | M 
o Jiplidipu BMemaies: o 
1 Mni Lapis ae A Anf. jo deby 
anelasion $swbionsser rclauitiocti, 
propticáates ponip;qs dicantucad conus, 
tenti, & declacapsimogdum;quo &cri ides, 
betdasconserncotiayat »ficri debre p. 
belit iones. hihc inde, iac LCireu infeiip u$; 
omiibusabjsà Domino ,. hoc foa mre 
cto 5 








moni 


putuds I^ 
o 






"Cw TS 


Puma Deieitas ef ener ferüus 
y ii'aaeem mei 


dr UE eraieied 


iL ea ituri dp 





[jh fex bern o icárbane y: ie eft vecmii 
je peifonaliiona qua 
P ó-hbréter i fertae 
iius file Alt abun 
S yn f erede 
tài; ri id forifrafis;& poet 
Tiaidis iem Marge 
$31gEft OTT PEE 
o poA) &«hós Adtores 
ofdito hae dh tenestenermya 
fires ad cige fotun abrAef bi 
1 itii eifütiéctl denti ibustolati. 
A Br hitirdis jrcec- 


fion 


FEdo' ih 
iRe pidbesin fotad. 








ud 
yrs - 
eo ra 
RUM 


Wie 
e pof 


Dis 


" E Vd es poaae " 
í d-€ 
e MALE bao d 
IX 
qiti 


Ec bM 


UPTAPiMiMMBenwiudot dier éyo 


50393 obecimdoc8e eft pripeipale funda- 
tá oppefita fertoreladua: , quarenas 


Do forhaltet tahág dkereentóppoficioncm 


telatiuar; fed oppotitto're]jatiuae(sétia- 
liter ttcludit rationes referendi & terris 
tandi jer25vitüquetiiunus exercent ro; 
latiuà! pef réfactones cmalormplisec y quiiá 
rehítiu4 pet apfastelaciouBs Go nione pat 
fhtidacisenen 'dbfoluct fortantit forara 
[ei o poutiétiehi y awn probi quia. 
pofita mdi aa cof uri hoc! jxprelizi 
robes Létélpieiant, &crdladooes fmras 
156 8e 5s dd ófe cef'piciédis (ed indie 
véfpitege Eft qiodhbetire(pleere alíids 
ie uber epis ]quiod eft tecininarenéld- 
cionem eiie erBania mai oppofionre 
per relalieriée fuctà virumque incli Nick 
raus reftendi, quee »d« 


s Cien V ite iet vtique pet. E 
iy téciinarecaütexca- 

pes L isedicer /in«quibussb- 

Tee fre ieé O1 T Gi quscin retattue opp 

esa Juss cesi i tim sape 

kr eei ptimo dti opgomtae fd 

divite Rer uA en)- 

teg ortilegieroo yt fic 

à aeysté fbr dC eercgc 

 füerfsice IR Rdd tede. 


e 6) qiacéngs 
ud'$ wie wA obs 





| voi 
pe DEREN »& 
frio fi Sie Gertiditd 


-— 





Lr 


676 Difp. VII. De Pradicam. RefpeBlinis.-— 


arg. princ.neg.min.ad cuius prob.conce. 
«lin:us vnam relationem oppofitang aliam 
!gefpicere,& ab caviciffim refpici,hinc ta 
mcn non ícquitur illamterminare, a qua 
gcípicitur, quia vnü proprie termiaare re 
fpe&ium altcrius e(t. ita ab co refpici , vt 
illud vicuTim no refpiciat , quia vi [pius 
$nculcatum cft,cermipare non eft cendc- 
zc , nec vllo modo /llud efséialiter inclu- 
dit, (cd cí(ientialiter cft littere c€desciam 
alteriusad feipfum , & ideo proprie cít 
gnunus entitatsabfolute qua vt fic ad a- 
liad non tendit,vndé bona cft folutio in- 
zer arguendum data,li ita explicetur. Ad 
X.impugnat. conceditur cotum argu. (cd 
neg. tub illata cófeq. quia no quicquid rc 
fpicitur ab alio , diciruc illum rc(pectum 
xerminare proprie, (ed quado ita refpici- 
tur ,vt non vaciffim refpiciat illud ; quod 


- folüm conuenit abfolutis.Ad :. Barg.ne- 


gat cafum, vclut implicantem per locum 
snttipfccü, eo tamen per impoflibile ad- 
mitfo,inqu:t Baffol.quód tales relationes 
à tundamcnuis (eparacz cílent vtiq.oppo 
füig,ctcnt mutüz,& le inuicem coexise 
zcntnontamcn cient terminata, fed ter 
minabiles , vnde paternitas elfet ad filia- 


. gioncim, velut ad oppolitü,non vcró tan- 
- «juà ad terminum, Ad 4. neg. cófeq. quia 


ad oppofitioné rclatiua nó exigitur eís&- 


tialiter munuscerainandi, (ed tutficit, vt 


fücoppolita tcinuicé & regione refpiciár.. 
11z Dices relatio includit oppotitio- 


S A 


' mécü fuo UMEN 
l 


«dic.c.de oppofitis, vbi Arift. definicns re- 


- Jatiue oppofita inquit , qu&ciiq. vt rela- 


Mua dicuturcaipja,qua [nnt o 
portes at Got ipi Hr 


^ 


- doc cic.negat mai.ad prob.ait, vel 


| ct echac iau correlauuücius,&-repe 


ofito- 
: aluer ad 
Metodo relauua non tendit ad ab: 
folutü, fcd ad correlatiaüiergo c. Barg« 
non va 
Mecc hanc confeq, celatiua dicuntur ad tua 
«pjolta, ergo terminantur ad ca, vcl ibi 


«pi oppoiicum pro fundamentco,nó pro 


i, [ amen admitfa maiori poc nega 


Iiwiinor qaia oppofitio relauiua duplex * 


€(L vna cit (ormalis, & e(t, qua verlatur 
áutcr eclauonem vaius exicemi, & altcrà 
. oticipondceniem.n alio excrcmo, fcu in- 






a jalie- 


ra dici folet terminariua,quia nimirü ver- 
fatur inter relationem,& terminum cius, 
cum.n.relatio nequeat eife eiufdé ad Í ep 
(um;necellarió debet efle ad aliud à fe di 
functum , atq; adco hactationc inter fe 
pugnaat , & hzcoppofitiocít intrinfeca. 
omni rclationi; Et immeritó Io.de S. Th. 
cic. hanc oppofitioné inficiaturqua (i ex- 
trancam ab illis quatuor fpecicb. oppo- 
fitionis ab Arift. a(fignatis c. de uppoti- 
tis,nà veré; & proprie eft oppolitio rela- 
tiua,cü.n.oppofita dicantur,quz in code 
tepognant reípe&u ciuf(dem,vbicüa. re- 
pcerituc hzc repugnantia , ponitur oppoe 
fitio, quádo igitur hzc repugnantia repe 
titur inter eayquag fe non tcefpiciunr, vt in« 
ter caloré,& frigas,formara,& priuatio- 
né,vcl negatione,conftituir oppofitioné 
cotrarià,priuatiua,& cótradictorii,qná- 
do aüt vcrfatur inter cayquocü vnü refpj. 
cit aliud, conitituic relatiuà, ralis.aüc cít 
repugnantia relationis cum fao terminos 
& idco proprié eft relatiua oppotitio; && 
ex hac doctrina de oppofitione relatiua;. 
quam paffim admittunt Recentiores, pre 
im Suar.& Amic.cit. adhuc magis e« 
nctuatur fundamentum allatü Thomift.. 
cuius vis toca rm hoc erat , quod relatio 
includeret oppoíitionem rclatiuam cum; 
termino, & quod oppofitio relatiua vere 
fareur folam inter relatioum , & corree 
latiuü , vndc ftatim deduccbaat correlas- 
| tinum effe termmam telationis ; conftat 
-aüt minoré non effe vaiucrfaliter veram. 
113 Teruó relaxiones diuinz rcípi-- 
ciunt focmalitet fuos tecminos quoad cc 
 laaiones mutuasoppofitaspater.n. referz 
tur, cerminatur ad filiam, vt (ic ,& non: 
ad aliquod ab(olutam,tan:quà ad terminü: 
rcaliter diltinctum, ergo idem erit dc re- 
 lauonibuscrcatis. Confir. quia: 


nfi. quiaetiam im — 


creatus relationes traníceodentales cera 
nantur ad corrclatiuum forimnaliter,vt pa- 
tet de materia ,& forma intet fe celaci$y 
G& aQtu, & potentia, qva inter fe refe 
runtur fecundum propriam eifentiamgcr 
go eti ariones. przdicamentales. y 
eee iohes, qua dc h sconcludunt,vie 
ur quoq; de illis concladere . 

R«fp. Matr. ci'negac maiorem, & coe 

vatur oflé dere, quod ct relationes diging 
Win 


- 


TENET ^ "1 


^21 
UM 
SC 
N 


M 


tv- RUM M. 





- 





Q.VT.c/n Relatio term.ad abfol.vvel refpetl.c/dr.II]. 677 


tetminántar ad eífentiam , at nó fatis ex- 
plicat, qüo poflit effentia vcré conttitui 
terminus diuinarum relationü , cü non fit 
ab cas realiter diftin&a ,' Baísol, inquit , 
d cuc filius in crcatis. e(E terminus 
duod rclationis patern;tatis, cít5 termi- 
nus Quo fit entitas eius abfoluta , fic etià 
in diuinis, vndé videtur velle , quod inter 
rclationem , & cius terminum Quod rc- 
quiatur realis diftin&tio , non auté fem- 
per inter cam; & cius terminum Quo» in 
uam recidit (olutio Fabri cit. c. 4. Pre- 
tamcn dicere cum Bargio, quod (i te 
netur per(onas diuinas per abíoluta con- 
ftitui , dcbet negari abtecedens,at cenen- 


7feía do communem viam ; debet negari con- 


- quia ibirelatio cóftituit fuppofitum 
o Le per(onz ab alia iralitec S Un M 
nec anté relationem intelligitur in rone 
per(onz diftin&z , aut. habet aliquid , 

uo terminer relationem perfonalem; no 
fic cít in creaturis , vbi priusincelligitur 
xes abíoluta fccundum entitatem fuà, fc- 


: eundum quam terminare poteft relatio- 


nemalcerius extremi ; quam folutionem 


z^ ECcipiunt Recentioresomnes. 


114 Ac conantur euertece Complut, 
hanc te(pontioné loc.cit. ybi probare có- 
tendunt , gr relationes diuinas terminari 
ad relatiuum oriatur ex ipfa formali (Tina 
róne relationis , non autem ex co ; x (int 
infinitz , fübfiftentes , & conftiruciuz 

um , quia inquiunt omnia diícri- 

mina reperta inter relationcs diuinas , & 
€reatas oriri exe[fe,m, create «n. funt in 
fübie&o,non diuinz, creata accidencia o 
fünt,nóp i]lz, non aucem cx effe ad... at 
relato in fua formalitate conftituitur per 
ad, nó vctà per efie 7 , adcáom 
sino materialiter (e haber cü :gitur quo- 
ad effe ad omninà conueniam creta, &c 
diuina ; (i ifte funz ad-ter (inum relati, 
yumyetiam à illa. Verom an/ta) cx di- 
Gisq.3- hans doctrinze Esificassnà cffe D 
vel enro f, innt poi par 
tatem relatonis,non wyaus, Q, 0€ «d; X 
quando £t boe ex cdengmis s ncgabimus 


€ creatas ompgi- 


las :eclianio coexigic cum 


tiones ad abfolutim non terminantur , e 
contra veró rcs fe habet. in cteatis ; vad 
potius dicendum cft relationé vt fic cen- 
dere in abfolutum,vt in teriminü, ei tamé 
accidere, quatenus infinita, & fubfiftens, 
gptendat in rclatiuum. Ad Conf. qui te- 
nent rclationcs tranfcendétalesc(lentiale 
e(Te rebus ab(olutis, concedunt affumptü, 
(cd negát confeq. at nos dicentes cuam 
relationes tranfcendentes effe (aperaddi- 
tasyaltim formaliter, rebus abfolutis, nec 
elfe idem cum ipfis, nifi realiter, po(fu. - 
mus feruata proportione, paricatem con- 
cedere, & ità videcur fenure Doctor cit. 
lic. F, dum docet actum terminare rela 
tionem potentiz ub rónc abfoluta, quae 
in ipfoa&u faltim formaliter diftingai- 
tur à rclatiua;& bzc (olutio eft magis ex- 
pedita,quia nobis nó incumbit onus ofté- 
dendi quomodo róncs allat& concludant 
de przdicamentalibus, nonautem tran- 
fcendentalibus ,. ficut incumbit prefatis 
Au&oribus qui valdé in hoc laborant. 
115 Quarto fi relatio nó habet pro ter 
mino alia relationemf;equitur relatiua nó 
e(Ie fimul natura , & cognitione , contra 
Arift. & eorunt naturalem conditionem, 
Prob.affump:um, tü quia paternitas ter« 
minaturad filium , oon vt rclatjuuin eft, 
fed vc abfoluzum , & (ubftantia genita, yt 
fic autcm cít prior filiaione; ergo patet- 
nitas cít prior filiatione ; tum quia rcla- 
tio, vi relatio folum pendet à Fundamen- 
to, & termino in efe & in cognofci , ef- 
go (i terminus non cít rclatio oppofíta y 
non poftulat illam in codem inflanu,nec 
pendet ab illa in fua cognitioneyatq; ideo 
.non (um fimul natura, & cognitione, 
Kefp. neg. cóíeq. ad 1.prob. ite; d neg, 
«&ou(eq. quia vt ait Do&t. cit. fub G. tam 
fubftantia generans patris, q genita filij 
-pracedut relationes paternitatis, & fili 
iohis priorirate naturz , & in fe 
DE ,nauua ambe (imul refultant p 
Andiuilibilem concomitantiams vnde pa- 
tctniras non terminatur ad ubftantiam 
lij. ua fit Gmal natura cam ipfa , vt vi» 
,detuc lüpponcre argumeritum . Ad alte» 
sin j&obe neg. cuam confcg.ob eandem 
FAtuQ $uia Quantum a ellc illamjnee 
igi in (ecundo digno 


Y 
7 i. 


ev 


673 


patur rcíultent amba pofitisextremis; 
pollunt eciam dici timol cognitione, non 
Quia re vcri cognitio woius fit necetfaria 
ad cognitionem alrerius, ná vr bené pro- 
bat argumentum , & resmaürfc(ta ett im 
clauis non mutus, füfficit cognofcere 
abíolutumiad quod terminatur, (ed quia 
«um fandamentum;& terminus (int cau- 
fz mcré naturalcs, (icut ipfis po(icisne- 
«cffarió caufantar rclatfones m effe , ità 
etiam ambo extrema caufant necefTarió 
jn codem (igno cognitionem carum , vt 
elocet Lich.cit.in tol ad 2 & 3.Suc(T.li- 
«cr refpódet Baffol. fed allata € (ufficiés . 
116 Atdices fi vna relatio nó pendet 
&balia,vcl ad aliam,tanquám ad termini, 
fon cit vndé oriatur neccílitas;vt polita 
*nà ponatur alia , tà quia ex ipfa ratione 
«d atcenditur fimultas eatum ; tam quia 
fatis cft ad pofitioné relationis poni tun- 
damentum;& cius cerminum neceflariü . 
SRurfus fi ad in ln relationis co- 
gnofci debet abíolutum , ad terini - 
natur, non poterit cognoíci dependentia 
«rcatureà Deo;nifi cognofcetetar Deus 
fccüdum cius effe abfolutam . Refp. neg. 
«onfeq. nà fimultas naturz inter rclatio- 
ncs mutuas nó oritur ex co,quod vna or- 
dinetur ad aliam , fed ex neceffaria con- 
ncxione inter ilias hac autein attendi de- 
bet exconcomitantia caufarum concür- 
rentium ad vtramq. rclationem , ex qui 


Difput. PLI, De Pradicam. vefpeGliuis. 1^ 


- 


c 


diceretur ad filium;nec duplum ad dimi« 
dium,vt dimidiü eft. Tum 1. quia omnia 
relatiua e(fent tertij modi, quia omnia a» 
terminarentur ad abfolutuai in altero ex- 
tremo. Tum 3. terminus debet ede eiuf- 
dei gener s; ü coyquod terminat t pa- 
tet d^ (ubirftenría, qua eft terminus (ub- 
ftantiz ,X iadiuifibilibus,que terminant 
quátitatem, ergo terminus rclationis ne- 
quit efle ablolutum. Tum tandem , quia 
relaciaum debet definiri per (uum termi- 
nam 6.TOj.c. 2. at definiri debet per (uis 
correlatioum ex cod. 6. Topic. vb: ait 
Arift.duplum tine dimidio non definiri y 
& ex pradicam. adaliquid , vbi ait co- 
gnofcentem definité vnum relatiuorü co 
Levy & reliquum, & ex Porph. c. de 
ie dicente in vtrorumq. racionibus 
oportere vtrifg. vti , ergo &c. 
117 Refp.ex Barg.cit.vtiq.partem di 
€i ad filium , duplum a dimidiam redu. 


plicariué vt 6ic,quia fub nomine relaciao. 


fieti tconuettentia, & reciprocatio 
rélatiuotum;non tàmé terminatur pater 
ad filium,duplum ad dimidiü, nifi (pecie 
ficatiuc.i. ad id, Quod cft filius, & dimi- 
dium; vel (i placet; dicascum Baffol. qu& 
fequitur Faber,filium,& dimidii,& vai- 
uerfaliter conftitutü ex ab(olato,& rela- 
tione effe cerminü Q 40d relationis , ab- 
Íolutü veró effe terminam Qwo; Vel vc im 


qui- ipfa z.conclu(, innnimus dicas ip(am te- 


bus necetlarió refultant relationes ; neq. 
ália concomitanria eft accidétalis omni- 


'$ó , fed per fe , quatenas cádem fünt. ex- 


trema , cx quibus rcfultam relaiones;li- 


| €ét diuerío modo,cxtremum.n.quod re- 


I rr vnius concurrit ,vt fundamentam, 
&u alterius coacurrit, vc terminus. 
Ad aliud conceditur. con(éq. & ideó fa- 
"€emuc non poffe naturaliter 'i di- 
ftin&té à.nobis relationem dependencia 
«reature ad Deum ; vt Do&or imnuit q. 
1. Prolog, & ibi fusé Lichet. poteft tame 
«&ognofti vtcunq. ficat é cotusé artinge- 
ve potlumus perfe&ioné abfolutà omni- 
potentia De: , hinctüinon fequitur Deü 
Es dcberein dcánitionc creattitz,quia 

tio depenuécz non ct de eius intrin 
rónc, & quidditatiua'ex dictis q. 1. 
exudiatg, Tua quia tunc pátet nio 


"£c 
Cn 


lationem effe terminü cócomitátem, n 
tamé pet fe — vt terminus pri» 
maritis terminer, quia fine ip(opóc abo 
lucé ficti terasinatio , vt conttat in rclati- 
uisnómutuis. Ad 2.neg-co(eq. cü Lichs 
loc.cit.mon.n.diffecüt relatiua tertij mo-« 
ete s,quia - Fe era S ma ad abío 
m;rion aliajf 2 'olutum, ad 
técininátur, nóni eer Prey ad ut 
b oFReew m,yt quit Arift. s. 
et. Ad 3.Zerbicit.abfoline negat aum 
pium, quia re vera 'Ipe&at adi 
cero ol im tiri 
vt conftat ex is in acg. ; 
isi cergo dicendü inpropoii ; 
mino relatiónisjnec incouenit térmimim: 
ditc&é pertinere ád aliud przdicam, & 
tcdàctiué 'olum ad'przdicam.relationisg 
"& pet illu cclationcim defiairi dati 


^*e. bh 





Q.VII. c dnrelatiopetat extrema realiter difline. | 679 


is definitio dicitur effe per additamentü, 
ivt diximusq 3.Ad 4.potiuscít ad op- 
politum , quia vt (upra diximus ex Scot. 
in vIt,róne pro 2.cGcl. y magis infca dc- 
clarabimus prp iniuntur relatiua 
fundam.fui correlatiui, quam per ip- 
fim correlariuà formaliter,vndé à quane 
do Arift. & Porph. aiunt rel atiui definiri 
debere per correlatiuum | , explicari :de- 
bent fundamentalitet . 


QV &STIO VII. 


ybi confideratur relatio ex parte. 
vtriu[que extremi quoad eorum ' 
 diflintlionem abinuicem. 
318 Vplex occurit difficultas exa. 
D | cust d q. prima eft, 
an requiratur ditt in&tio in re incer funda- 
tenrum,& üyqua dicuntur exuc- 
tna relationis, quanta eife debcar;qui- 
dam pauci dixernac. nallam di cione 
effc nccetiariausquod probapr ex rel 
nc identitatis ad fcipíum ,quz realitfjma 
videtur , quia tam proprie  & à parte rei 
fiae fi&ione intelic&us cít aliquod ensi- 
dem (ibi, cut e(l diuer(um ab alio vel. 
tnile alieri; Alij dixerüc debere vtiq, rer- 
minom,& fu ex natura rei toc- 
aliter dift mgui, non taucn (emper rca- 
litcr, quia eiudem ad (cipfum;potc «tie 
£clatio réalisfub: diuerfis formahtatibus 
confideratü, vt v. g cum :dem mouet f. 
ipfum, vt voluntas producendo in fe yo- 
litioncin,vel graue deícentum;tunc.n.vo- 
Juntas in rationc mouencis realiter refcr- 
tür ad (cipíam,vt motamita Baffol. 1.d. 
0.q.1.ab initio,vbi ioquit,quod licet rc 
jones cauíanuis , & caulat, producen 
tis, & producti requirant diftindionem 
rtalé inter extrema,quia nilul pocctt feip 
fum cau(ate,vcl producere 1d tamen nc- 
cellarium nó cft in relauonibus a&iui ad 
paffiuum,mouentis ad ànotum;quia intcr 
motum & paticos cít 
rclatiotealis , & tameo volunds agit in 
fc causando a&tüm fuum, taquod ipla ctt 
agens,& paucns,mouens , mota, idem 
docuit Greg. 1.d.28.q. 2. Et videtur mes 
$c t 1.d 2.9.7. 2d. 2:410. d.25.q* 
yn.lub L.vbi uiplex dillingoit genusre- 


diftind 
B Agna 


lationum,primum eft earum, quz dicunt 
dependenuam elfentialé , vc relatio cau- 
fatt ad caufam; fecandnm e(t earum , quz 
dicunt (olam originarioné vnius ab «l:o 
przfcindendo à dependentia , vt (unt di- 
uioz productiones , tertium tandem eft 
carum, quz dicunt (olam dependenti 
accidentalem, vt rclariones adii, & paf- 
liuiymouentis, & moti, & relationes pri- 
mi generis,iaquit, repugnare incadé na- 
tura, & (uppoíito, relaiones fecundi re- 
pugnare in codem (uppofito,non naturas 
tclariones tainé cera generis ncc eciá in 
codem (appofito repugnate,quia idé po- 
tcit in feipío. perfe&tionem accidécalem 
caufare; vndé po(tea inferius infol, prime. 
ait , quod voluntas inquantum potentia 
Ida, qu. pt elicere (uam volitionems 
cit alia tor:malis r8 à porenuasvel ratione 
recipiendi (uam voliuoaé ipfam perficié- 
tem, & cum dicitur, quod poteatia ari- 
Ua cit p: IPEA Ui utandi pian inqua 
tum aliud, jaquic or,quod ly inqu& 
1m dit reduplicat formalem d ins 
aliam folum quando mouens, G* motune 
funt ndifliuél a fubie&los[ed quado [unt 
Wubiettoyreduplicat rem alia , 
iib is manifcfté (ignificat fnflzice 
1c diltindionem ex natura rei fotmalega 
inter exirema relarionis actiui,& pa(liui, 
mouentis, & moti , quz vtiq. cft relacio 
tealis;id.-defendunc ForaaaliLa illi ,qui 
docent diltindioné ex natuea rei foria- 
lem pra ícferre in te celationé poütiuam 
actuglé,vt Vallo p.2.focm.arc.4.in fiac, 
..119. Dicendum tamen c(t, relitioncaa 
tealé( proprie de ip(a lo u&do) petere ex 
trema E dittia&a,ita Dod. 1.d.3 t. 
& quol.6. vbi enumerans conditiones ad. 
relationem realem requititas, hanc cnu- 
merat,vt przcipua,& e(t cóis opi. Tho- 
mift.& Scori(t.g docet P. Faber ;. Mete 
difp. 12.c.3..Barg.1.d. $«q. Vecf. J"tdb 
adducutursLich. 2.d.2 jj. vn. & alij A 
fi my probatur; quia per hoc probar A.» 
rit. 4. Mer. 1dentitatem ciufdem ad (cipe 
(um non c(le relarionem realem, quia re» 
latio cealis inter duo veríatur, 1dem aut 
pon cft duo rcalicer,yade idem ad feijsü 
tanium i6ae refercur 1d€ labi 1pli. copa 
rando , ac (i cileut duo exircaaa , diciuur 
t autcm 


630 " Difp. VII. De*Prallicam. tefpecliuis s : AUS. 2 


vt ilià habet, vt ait Lichiet. cit; 2.d.5. $ 


autem quodcunq. ens idem fibi fine vlla 
fi&ione intelle&us , non quía illa identi- 
tas dicat aliquam relationem realé eiuf- 
dem ad fcipíum, fcd quatenus dicit nega- 
tionem diftin&tionis rcalis ; qua negatio 
eít realis (00 modo. Deinde, vcl rermi- 
nus relationis realis eft oppofita correlae 
tio, vcl abfolutum , in quo illa fundatur 
quodeunq. dicatur , femper concladitur 
realis di(tin&io fandamenti à terminio , 
quia extrema nata funt fundare relatio- 
nes oppofitas. Nec fufficit dicere ad hic 
oppofitionem rclatiuá , qua femper ver- 
fatur inter extrema relationis , fufficcre 
diftiodtionem ex natura rei formalé incer 
illa/Nam ex relatiua oppofitione inter di 
qritias perfonas nó bene colligerét Thco- 
tum SS. Patribus réalé d:ftin&tioné 
inicc illa$5 & praefertim cü hic Git fermo 
de relatione rzdicam: quz eft verum ac 
cidens,nó videtur poffe inter formalirates 
ipfas cadere. pati Fetibalical nó eft f.ffi- 
ciens fübie&um immed iati phy tici acci- 
d£tis, 9» (olàm fübie&fatur in re phyfica . 
1270 Neq. Dottor foc.cit.oppofitum 
docuit , fed fuppotita coi doGrmn de di- 
ftin&ionc reali exttemotti celationis,fo 
Jum docere voluit , non effe nece(Tariam 
&qualé in oibus , (ed inxta maturá ipfarü 
relationum, nam fi important fimplicem 
briginationé, petit realé diftin&tionen, 
tantü fappofitoram, (i viteriug important 
orto em e(fentialem,petüt cealem 
diftinctionem non tánturm fuppofitorü , 
fed & naturarum ; (i vcro importent (oli 
üependentiam acctdentalé , neutra requi- 
rüc, quiaidem pót à fcipfo a ctidenutts 
dependere cau(ando in (cipío aliquá pcr 
fe&tioné accidental vnde non idcirco i 
rali cafu excludit Do&tor realem diftin- 
&ioné quácunq. inter extrema relationis 
rcalis , fed cantum (appo(italem, & fic in 
co caíu, vcl ncganda eftrelaiio realis in- 
ter mouens,& motum, & admittenda (o 
lum inter mosens , & ctle&tum de nouo 
productum in móto , vt ait Bargius loc. 
cit.& (eq. Cauell,difp.5.de anim.fec. 13. 
fi. 10. vel fi concedatur etiam inter mo- 
tiens, motum cunc dicendumidem , vt 
tion habens aliquam formam rcalem di- 
Ringui ccalitet accidentaliter à fcipío 


innuit Doctor ibid.in (0l. ad arg.prin. 
ait qp inquanttm medicus e(d [anans, eff 
aliud d. feipfo €— fánatur ; dum 
üt ibi fobdit,g; 


duplicat róticm formalé aliá,nó veró ali 


rem, per hoc nó intendit excludere intet. - 


movens , & motum omné diflin&tionem 
rcalem quando idem m.ouct fcipfum, fed 
tantom diftioGionem realem pocos 
rum. Quod fi in tali cafu intendit exclu- 
dcic ab | fis o&m,realcm diflinQionem , 
& (olam formalem aftruere » tunc ncga- 
bimus intet moaens , & morum realem 
relationem verfari , quam ibi non expri- 
mit Do&or inter ca verfari. 

"111 Hinc igitur concludimus realiter 
diflingui debere extrema relationis pro- 


pré di&z. g ide addimus, quia fi relas . - 


tio bes bur mans fumeretur , pro 
ea ;f. quz nori eft penitusrationis, & pro 
iia ordine inter aliqua. ipit» 
que ex nacurá rei reperto , qui tamcn o0n 
'$mportet verom accidens,ita cócedi pot 
'telationemrealénon petere extrema rea 
liter diftin&as& lis iam forct de folo ne- 
mitie; in quo ét (enfu concedi pót diftin- 
&ionem formalemam portate ccalé ccla- 
tionem inrer! formalitates ex Datura rei 
diítin&as , non tamen proprie loquendo 
de relatione tceali,vt diximus a qe. 
ar. 2. cü plurib.Scotittis, c.n. folà dicit 
fiegationem fotmalis identicatis . 


inimé veró necelfariüi arbitramur , 


gy volunt aliqui , & famp(erunt à Soncin, 
f. Met. q.29.tátam debere eflc huin(mo- 
di realem dittin&tionem , wt fit inter eR» 
tía determinat, quz nü fe habeant, vt to 
tüm,& pars,» ideà' dixerunt, vt cuitarét 
infinitam propemodum miultitudiné re- 
lationurb partium proportionalium in có 
tinoo, fed (ane nullam videmus nccc(fi- 
tai iftius limitationis; nec numerus rcla 
tiorium inter partes«coniunui proportio 
maiorem habet d.fficultatem;quam 
nümerds ipfirum partium , vnde qu 
dicitur dé multinudine ipfarum parcium s 
hot idein «dicendum ecit. dc. rclationi- 
bas ipfarumadinuiccm . 
112. Altera diflficulras inter Scotiítas, 


cile 


&'Thomilt, cftjan ratio fundandi debear- 


—— aliud,re- 
c 


. Zl 





£uef V1. en Rel. petat oxttr. vealiter diflüintla. 691. 


teffe plurificata in exuremis., vt illa dican- 
- i rry inter fe referti fccundü illam, 
vt v.g. an vt l'errus dicatur realiter fimi- 
lis Paulo,debeat albedo, que eft ro fun- 
dádi talem relationem, cflc in illis exure- 
mis geminata. Affirmant Thomiftz paf- 
fim cà D.Th. r.p. q4 zat. 1. vbi ob hanc 
róné negat zqualitatem;que cft inter di- 
uinas perfonas , effe relationem realem , 
quia fundatur ine(fentia , quz eft eadem 
in tribus,vnde Catet.ibide, Bannes , Mo- 
lina, & alij inferunt confequenter, quód 
fi vna , & cadem albedo numero ponere- 
tut in duobus fubiectis , ibi non efse fi- 
militudinem realem, fed rationis, & hac 
etiam cít communis fententia Neothc- 
ricorum im Log.& Metaph. 

Dicendü tamen cit ;hanc non effe có- 
dittonem neccílarió requifitam ad rela- 
tionem realem, vnde fi eadem albedo nu- 
mcro effet ia duob. fubie&is » adhuc in- 
ter illa foret realis fimilitado . Ita. Doct, 
€x pcofeíso 1.d.51.q.vn.& quol.6. per to 
tum , vbi hac róne tenet à concra zquali- 
tatem; & fimilicudiné in diuinis e(se rea- 
les relationes, fequuntur oé scias difcipu 
liibidem Faber in 1. dif p. 47. Rada 1. p. 
€ontr.26.ar.3. Vulpes 3 .to. r.p.difp. 68. 
ar, 2. Bonctus in hoc pradicam.& alij paf 
fim,etló deuiet Baísol r.d.5 r.q. r.ar.4.X 
T Do&or probat aísertum rationibus 
'[heologicis , nos tancum ex iple Mcta- 
phyficas deducemus; probatur 1taq5 Tam 
quia ad relationem realem tres  illar(uffi- 
€iunc condictoncs frequenter inculcata 
vyexcrema tint realia , qp» fint realiter di- 
ttinGa, & cyoriatur cx natura extremo- 
fü cicrà opus intellectus , acita res (e ha- 
beret. (i eade numero albedo effer in. Pe- 
tro;& Pauloquia hzc forent. duo fimilia 
sullo cog:tan:e incelle&u y & realia , ac 
realiter di (tinta , vt patct, ecgo &c. T 
quiagqualitas , & fimilitado fundantur 
fuper voitatem quantitatis , aut qualita" 
tis in dittinótis cxcceimis;cergo quáto ma- 
jor , ac wcrior cft voicasaliquorum duo- 
Tán coi ratione fundandi , tanto maior , 
acverioraqualitas , vel timilitado erit 
incer illa; vnde magis fimilia funt duo al- 
ba, quia conueniunt i vna caionc fundá- 
di (pccifica.quam album, & nigrum, qua 

(0 X0gicd, 


€onueniunt in generica , ergo fi aliqua s 
duo extrema conucmirent in vna ratione 
fondandi numerica , ficut hzc eít vnicas 
omnium maior, ita & relatio eíset vera. 
& realiffima. Tum tandé,quia vt ait Ra- 
da,fané eft resmiranda , q dao alba ean» 
dem albedinem fpecie babétia fint inui. 
cem fimilia fimilitudiae reali, vam il- 
la haberent candem numero albedinem, 
efsent quidem fimilia nullo confiderante 
intelle&tu, non tamen fimilitudinc teali » 
fed rationis , certé hoc album formaliter 
eset illi alteri fimile, ncc poíset nó oriri 
fimilitudo inter illa extrema ex natura,» 
tci; ergo e(set vcra fimilitado realis , 

1213 Reípadét o&s ex Caier.cit. preter 
illas tres conditiones, requiri ét aliam,q». — 
ratio fundádi, feu fundamentà proximu 
fit in ipfis extremis plurificatum, vt v. g- 
alia fit albedo in Petro, alia in aulo , ró 
eoráü cít,quia fundamenta proKima funt 

uz primó referuntur, remota verà , feu 

biecta medianubusillis , wt albedo in 
Petro,& albedo in Paulo (unt primo fi- 
miles, Petrus autem , & Paulus medianri- 
bus illis; imó inquiunt hác conditionem 
includi in illis - eg dum .n. dicitur exe 
trema relationis debere e(se diftinGta s 
hoc cert non debet tác icelligi de ex- 
tremis materialibus & remotis , vt funt 
Pecras,& Paulus in fimil:cudine,(ed pra- 
fertim de proximis , & formalibus , hec 
m. fünt, quz primó refecuntur; & ruríus 
cum dicitur relationem debere oriti 
natura extremorum , vtique debe: intel. 
ligi de extremus ipfis formalibus, quia vt 
dc Íe conftat,inter Petrum, & Paulü non 
oritur (imilitudo ex natura ipforü in fe y 
fed.ex natura albedinum eis inhzcentiü 5 
hinc poftea dicant ad aiia risen »Qqe 
po(ica eadem numero abedine in Petros 
ix Paulo, císent vtique veré,& realiterfie 
milia racione fundamenti realis nó tam& 
róne denominationis rclaciuz ,quia 1 
eísct rationis, quo ctiam fenfu 
ens dicitur efse idem e nn cia 

odcunque opus inte , - 
Leto tá rhtioyi qua fondamar. vni 
ێ oppofica (cutentia, labilis eft,& fluxay 
quidem innicitar ei» quod dc fa&o con- 
tingit in fundandis x TTA & hoe 


681. — "Dig. VIL. De'Pradicam.vefpeGliuis «. 


affumit, vt conditionem per fc necelfa- 
riam ad relationem rcalem,ex quo capi- 
te itrepíit tota Adueríariorum deceptio; 
verum quidem cft , ita de fa&o in creatis 
-€ontingete , quód ratio fundandi eft plu- 
rificata in extremis,vt v.g«albedo in duo 
bus albis, & idc albedines (unt. funda- 
mcnta proxima. y quae primó referuntur 
per (imilitudiné, & róné ipfarum Petrus, 
& Paulus ; at hoc totum eít per accidens. 
ad realitatem relationis , procedit .n. ex 
"hoc ; quod aon eft poffibile in creaturis 
rcperite extrema quz fint realiter diftin 
-."€iaj& gp ratio fundandi in cis fit vna nü- 
meto, ex quo cci fit confequenter , vt. in 
€teatis ró fundandi fit inextremis gemi - 
nata , at quantum eft cx parte rclarionis 





'hoc totum c(t per accidens,quiarelatto- 
 acs,primi modi prz(ertim,cxigunt vnita - 
temin róne: ! $» Met.tex.20. non 
- dliftin&ionem, vcl pluralitat£, imó vt ait 
: Doctor quol. 6. $. iflarum quatuor ra- 
tionum ; in diuinis rclationcs ipfz origi- 


- fiisquzad sii modum attinere vidétur , 
"fundantur in effentia;quz in tribus perío- 
mis cít omninó vna,& indiftin&a; quare 
deducitur, quód fi Deus poneret candem 
: albediné in l'etro , & Panlo, fimilitudo 

intcr ipfa effet relatio realis, tunc .n. ip(a 
-&fsent proxima fundaméta illius relatio- 
nis, & pomórelata per ipfam, & pariter 
xzclatio ociretur ex natura ip(orüvt ftant 
fub illa :atione fundandi , atqueita adhuc 
xxcrema relationis etiam formaliter ac- 
eepta effent realiter diftincta, quialicet 
aunc ró fandandi vnam relatione non di- 
düinzucretur à róne terminandi , dift in- 
gucrctut taméà termino totali , quia ter- 
sinus totalis ea "a praise albedo im 
altero extremo, fed iplum exttemü com 
» albedine;& timiliter ex parte fundamen- 
ti ,namtotale fi um effet (ubic- 
«&ü cüalbedine , atque adcà extrema to- 
talia di(tinguerétur & parte reis quod (ut. 
ficerct ad realitacem relationis , ficut (u£- 
ficit in diuinis ad veran & cealem.pcrío- 
nirum productionem sm Theologos , & 
soliigitur cx Doétorc t. d.7.q. vn. infra 
..- quód priacipium Qnod , & totale rca- 
"liter di(tinguatur àcermino Qui , & to- 
»saliy non au tem ncecíle eft » quód ita di- 


- 


upto: principium formale,& termi 
nus formalis, nam tenct patitas,quia non 
minot diflin&io requiritur inter produ. 
cens, & producti rationc produ&tionis 
intet relatum, & terminum ratione re- 
lationis , quia ipfa produ&io relatio eft. 
el (ine relatione concipi nequit ; vnde 
ex hoc à fortiori poffet corra Thomiftas 
deduci validum argum., quàd fi ad reali- 
tatem proda&ionis nó requiritur necef- 
fario extrema Quo effc realitec diftin&ta,. 
fed (ufficit talis diftinctio inter extrema. 
Quod ,ita quoquein relatione - 
Probatur ét contra allatam rcípófio« 
n6,» fi Petrus, & Paulus candé. numero 
haberent albedinem , forent fimilia rea- 
liter & quantum ad realitatem relationi. 
& nófolias fundamenti, tárex modo di- 
&is; tum quia fubie&tuim nó dicitur [umi- 
leex relatione fundata in albedinc in ab- 
flracto;fed inalbedinc, vt ei tribuit fuum 
effectum formalé , at in cafu pofito funt 
duo effe&us formales à patte rct diftin- 
&i, etiamli [it vna forma alb: , quia de- 
ftructio effcétu formali informani Pe- 
tram , pót adhuc remanere effc&us for- 
malisa& vnio cum Paulo , ergo funt duo 
exirema formalia rebitionts (imilitudiniss 
quia Percus elt (imilis Paulà proxime ró 
nc cffe&us formalis,qué recipit à forma, 
115. lnoppof. obsjc. 1. rationé füpra: 
inlinuatamycdp exqrema ccferuntur realiter 
rone iy v.g.albedinis, ergo ratio 
fundádi debet eifc d. fEncta in exirem's,. 
Pcob. coa(eq. quia fandamenta proxima. 
fünt,qua ne referuntor , & per ip 
referuntur excrema materialia, feu (ub:c- 
&a. Relp.Scotittae commaniíter neg, fua 
damenta proxima effe , quz primo refe- 
runtur y nom.n. vna albedo dicitur alteri 
ftmilis) nec vna quantitas alteri qualis, 
fed cadem in naturay& Ipccie ; tundumé- 
ta ergo proxima uon referuntur v. g.albc 
ines ,ícd remota ;i, fübiecta habenti s 
illus albedines, funr, que primo, & pro- 
prié referantur ..Sed ccrcé iimeriió ne- 
gant quancitares duas non potfe,ac d.bes 
re dici equales etiam. pcazcifts fuübiectis y. 
ac pariter. duas. qualitates fimiles. cam. 
-&fe equales & inaquale , timile , X di£- 
sfimile ponantur proyrictatcs illarum, nó» 
autem, 





* 


Que] VI. e Ahvatiofund debeat in éxir uif. 655 


b à 
m fübftantiz ,cui inhrent ; & ncmo 

»g nientis c orti otii & al. 
bedines duarum ho: we confecratat( 
dici camomni proprietate zquales , S 
fimiles kn? Mroppofitun; nà folum 
c(t manifeflé contra rationem, quia Má- 
ahenmatica demonftrat has palfiones de 
quantitate feparata à fubftantia , (ed«etia 
«ontra Do&erenm in 3.d. 1 2. q.2. vbi füb 
lit. A:& G. ex protétto oftendit has reta- 
tiones immediate fundari fuper fingala- 
165 quantirates, & qualitatessittaut hz fint 
€xirema prim relata ctiam quando funt 

án (übic&o. Ec cum dicunt vnam albedi- 

nem,vel quantitatem non effe alteri fimi- 

Tem, & zqualem, fed candem in fpecie, & 
maturis perpendere debebant , quod ob- 
fccuauimus fupra q.4. art. 2. ab initio in 

uantitate , & qualitate ratione vnitatis 

ndari potfe relationes duplicis pex 1 
eam ratione vairaris ineffentia tundant 
rclationem idenutatis, at ratione vitatis 
«uiu(dam accidenralis fündánt fimilitu- 
dinem, &zequalitstem, enim vero ratio- 
thc vnitacis ià gradibus intentionis quali- 
ta5 fuadat fimilitudinem , & ratione vni« 
tatis in partibus extenfionis quantitas 
& juahtirem. 

Refp.'ergo ex di&is; cócedendo quan- 
titates in extremis e(fequa primó dicü: 
tur zquales, & albediacsfimiles , & iptis 
gicdiantibus fübic&à dici tálía ; verü hoc 
totum accidit , quantum attinet ad rcali- 
tatein relatiomum , zqualitas .n.& fimi- 
litudo potios perunt vnitatem;quàm plu» 
ralitatem in fundamento ; vnde (i cadem 
albedo effet in pluribus fübie&tis, tunc 
illa dicerentur realiter fimilia, ctià quan- 
tutrrad denominationem relatiuam; quia 
jpfamzt fubie&ta ià eo cafu forent extre- 
ma qua prim referuntur ; & etiam pol- 
fent dici io extrema formalia e 

icati effe&us formalis, quos forma 
tilucrer ilis vt explicatum eft , & de- 
mum effet rcalis d:ftin&tio inter exuc» 
ma totalia, & adzquata . 

1216 Demdéob;jci. quia extrema na- 
tà funt fandate oppoíitas rclationes,id]; 
benc ficio ipfuissationis fundandi , crgo 
hzc dcbet etfe diftiata io illis «. Coar. 
gquailitas , & fimüitudo referunt exac- 


ma,vt vnum , €rgoó quando vnitas cxtrc- 
moruminratione fandand: foret maxi- 
ma f. numerica , rcferrentilla , vt vaum 
pumero, atq; ideó relatio aequalitatiss 
fimiliradinis inter.ca tealis non efTet , fi- 

€t nec relatio eiufdem ad feipfum . 
Refp. oppofitionemrelaciaá. relatio- 
nam zquiparanriz ,de quibus przfertim 
cft przefens d: fficulcas, ede minimam in» 
ter omnes , vtbené Suir. obízruat difpe 
47. Met.(ect.16. n.40. conliftit enim in 
hoc; quod due tclationces 4ingalares ità 
interfe oppunantur ,vt quamuis habeant 
fandamenta ciu(dem rationis , non tamen 
pofBintineffe (imul vni , & eidem; quia 
nequit vnum;& idem cilc fundamentum, 
& terminusrefpe&a ciufdem; palam au- 
tem eft haiu(ímodiroppotitionem nó c(- 
[etantam, quin poílit ab cadcmeriam nu 
mero oriri ratione fandandi , (i hac in 
duobus extremis cflet replicata, quiatam 
inumcrodidinguun.ur daz fiailicadines 
exortz à duibus albedinibus ; quam illae 
duz ; quz orireatarab cadem albsdinc. in 
duobus (ubie&is xeplicatay nec maior. op 
potitio effet inter illas «4m iarer iftas, 
quiatota earum oppotitio: vtrobiqy con- 
fiftit in hoc, quod é regione contrapo: 
erue germs cit fandamen:um 
vnius, cít terminus alterius ,& € contra, 
uz etiam folutio notanda eft ;quia nec 
atis candidé Scotifte:cit. ab hoc argu- 
mento fe expediunt , aiunt.n.extreima 
nonopponi relariué fecundum, fe;fed me - 
ritó rclationum oppofitaram,quod vtiq; 
verumceft ; ac nil refpondent ad hoc ; 1n 
quo confifit tora difficultas quod rela- 
tiones oppoficz orixur in extremis me- 
zitó rationis fundandi , quz proindé de- 
bet effe diuerfa in extremis. Ad Conf. 
facilior cft (olutioncg. adiumptum, quia 
nihil realiter dicitur fibi fimile,vel equa 
leyac proindé vera, & rcalis aequalitas eft 
inter duo extrema realiter diftincta; ve« 

rum. tamen efl id , 4n quo dicuntur 

3ffimilari,velaxquar cile vnum) . 

at illa adinuicem realiter 


lier diftin-- 
Ga. 
Fff z QVE. 


694 — Difj. VIT. DePredicm. Refjeiis: 


| iatrinecus, & cxtrznlecus adueníientem s 


QV.AESTIO VIII. 


Quotuplex fit. Relatio Pr&dicam. & 
quanam con[litwat quartum — 
Tr«dicamentum . 


117 D2& non femel relationé Prz- 

; dicam. yt à trá(cenienrali ic- 
cernitur diui fit in intrinfecus,& extrin(c- 
cus aducniété, lic praefertim im 3.d. 1.q.1. 
$.ai illud inoppofitii im 4.d.6.q. 10.$.bic 
dicitury& d. 10 g.1.1.& d.15. 071. $. ad 
buius autem,& quol. 11. art.4 C wien in 
locisprefertim duobus vltimis, hanc di- 
uifionem rrádit velut íuo t&pore cómuni- 
ter icccpram, & a prifcis Arift. Incerpre- 
tibus tradiram , & quidem ctiam Auctor 
fcx princip.cod.lib.c. r.in fine hanc d:vi- 
fionemaffignat , & veluti famoíam fup- 
it & de vlrimis fex pra dicam.agit,vc 

ti de refpe&tibus extrinfecus aducmicn- 
tibus, dum aitea veró , qu&ex'rinjecus 
contmguntyaut a& us aut pati ^ Wi difpo- 
» fitiesaut ejJe alicubiaut 1n morayaut ba 
' dperenecefiario erunt ,cíto ibifub acci- 
- dente intrinfecus adueniente. cóprehen- 
dat quóq; quantitatem, & qualitaté. Hác 
tamen diuilionem vt. eucrcerentc, omnes 
fecere conatus Thomiflz . & wii 
juamplurcs,Ha rueus quol. 7. q. 14. Ca* 
Viel d.«-tp1. Bnocin- $. Mer. q.3 9. Ca- 


iet. 1. p.9.63-art.2« Sot.in hoc. przdicam, 
q.1.& S Pita zar Sr died 
Met.fc&.1. Ruuius bic . ifp.15. 


Met. à $.147. Attiag.difp.12. Log.(cc. 2. 
Auería q. 15. Log. & ali ? paffim hanc di- 
uiionem in&cianur cx Aurcol, 1.d. jo. 
párc 1 arr. 5. 2 m 
" 128 Dicendumtamen cft , rclationes 
pradicométales poffe , imó dcbere diftin 
guum relationes intrinfecus , X extrinfe- 
€us aduenicnies, & per illas hoc quarcum 
conftitui predicam. per alias veró vltima 
fex yrgdicam.et q.vIt-dicemus.1ta Do&. 
loc; c:t. cum tota ium Schola circa 
eadem loca, vel in przdi 
dernis noftris fuli(fimé defendit P. Faber 
f: Met.difp. 23. ex exteris veró cam ad- 
miccüc Vencer.$.fug Met c.36. & 37. Lo- 
p hic AM o.Log. d 
«Q9» peripat. Probatur in primis explicá 
do , qud Dod incliga: pr relationem 





A" 7 


pet illam. n.inceilig t quz nece(sarió cG- 
fürgit potiro fondam éco, X termino, feu 
orkur ex natura extremorum, & non ex 


aliquo eis exirinfece accedente , per ifta , 
veró intcllgitsquz infargit,nonex natu- — 


ra extremorü, ied virtute alicuius, quod 
omn:no ab extrinfeco venit , nec perti« 
net ad ióné cxiremorum, vt exirema fünt 
«ij vt habent rationem fundamenti, & ter 
mini, led 1ftz peculiares rationes often- 
dunt naturam h:rum rclationum effe cf- 
fentaliter aliam & aliain, ergo &c. Cóf. 
adhuc, & magis explicatur , quia dantur 
relanoncs quadam , qua pofiuse..tremis 
in rcrum natura , Virtute ipforum przci- 
fa,& alio quoc j; (eclufo,infargunt; dan 
tur aliz, qug politis extremis noniofur- 
gunt , (ed quedam alia requirunt penitus 
extrinfeca rone fuodamenti , & termini y. 
ergo diuiiio illa potett,ac deber admitti, 
Piob aifumptum ;quiarelationes fimili- 
tud:nis, & z:qualitatis pofitis excrémis im 
rcrü natura etiam in quacüg; diflátia res 
(u'tant, quaíi ad corü pofitioné, nil aliud 
defideretue vlrrà ipfummet. effe exire- 


moráü, (ic relatio paternitatis, & fiiátio- ' 


nis, luppofito homine gcacrante,& geni- 


to, neccílarió rcfultat ;€ contra veró re-- 


lauo a&ion: us extremis i c(se v.g. 
igno& ligao in rerum natura,etiam a&ti- 
uo eodem modo fe habente (ccundü po- 
tentiam actiuam,& pa(fiuo fecundü pa(- 
fiuam, cx folo defectu alicuius excrinfe- 
€i, v.g debitz approximationis non rc- 
fultat, hoc vero adiun&to refultat ; fic ét 
& Vbi nàocitur ex. natura extremorum; 

uia tüc illisin efse pofitis , vt hac cathe- 
dra & plateajoriretur (latim relatio pre- 
fentialitatis eius ad plateà , quod eft fal- 
fum, (ed requicikur vitecius horáü exrre- 
morum approximatio v.g. applicacio ca- 
thediz ad plateam , vt. 5cot- doc. quol, 
cit. Tandem vt Dod, arguit loc. cit. di- 
ftin&tio horü refpc&tuum ex prefsé colli- 
gitur ex 5. Phyf. tex. 10. vbi docet AuifI; 
ad genus ad aliquid non dari motü , quia 
non pet fc, (ed per accidens cclacioncs il- 
lius generis acquicaatur .(.ex ipfamet ex- 
tcemorum pofiuonc , affi rmat tame dari 
motü ad Vbi; quia habct propriam noui- 

ng tatc» 


n 


E 


4 





"Q.V. Quunplex [se Relatio pradic. 


(at£ , & propria acquilitione acquiritur 
mon vetoad acqui fitioné alterius, qp ha- 
beat róné fandameuri, vel termini , & ti 
Vbi noneft , ni(i refpe&us locati 
ad locum,vt infra dicemus, ergo omniso 
debét diftingui hi duo ordines rcípc&uü 
inuinfecüs, & exccin(ecüs aducnientium. 
Refp. Thomiftz communiter ; quód 
cum dicitur pofitis fandamento , & ter- 
minoyin rerum natura, non illicó poni re 
lationem extrinfecüs aducnientem ; & 
per hoc differre ab intriníecüs aducnien 
te , vcl fermo eft de fundamento , X ter- 
mino proxiinis, & fic falíum cft illud a(- 
fumptüde quacü;. relatione;etià extr 
fecus adàeniente,(i deremotiseft veri 
iríói.relatione cciá intrin(ecus aduenic 
tejham polito Petro;& Paulo;nó (Latim 
iníurgi: fimilitudo, quiailla (unc funda- 
mentu,& terminus remota , at pofita al- 
bedine ini vtt0q. illorü, ftatim infurgit rc 
latio fimilitudinis,quia albedo eft funda- 
mentum proximum fimilitudinis; vnde 
pariter in propofito fi a&tiuoy & palliuo 
po(itis,loco,& locabili,non ponitur rcla- 
tio, lioc proucnit,quia actiuü, vel locabi- 
le non dene im fundamenro proxi- 
in cafu eft approximatio at po 
rec Me sncbir e certé ità neceffarió 
fequitur a&tio,X prasétialitas y ficut quae 
۟3.alia relatio. Scotus ergo in hoc decc- 
pus cít(inquiunt) quód de (ubic&o, (cu 
fundamento remoto relationis lecucus. 
eft ,non dc proximo,& comparatione il - 
lius affi gnauic relationem cxtrinfecusad 
uenientem;quod facere nó debebat, quia 
ficetiám ipia fimilitudo exrrin(ccus adue 
nit , refaltat n. in fübie&o per acce(fio- 
nem licuius exttin(éci,nempé aloed. 
^ 129 Atccettá potius dccipiuntur ipfi 
dum talcm fcrunt de Doc,noftro opioio 
né, na ipfc appellat a&tignem relatione 
ekitrinfecus adueniétem cóparatione fü- 
darmienti proximi nó remoti, Vt cóflat in 
4 der3iq.1. E, hoc aüt |pro- 
ximum aQonisno cit approximatio; vt 
ip& arbitrantur, quia i pr 
xim recipit denominationem rclauo 
nis (ündarz immediaté,vt albedo » quat 
ett ratio fuadandi timilitadinemn, dicitor 
fimilis, ac approximazjo nó dicitur ages 
Logica « 


pro- ipli pucant. fed 


685. 


neq. pati€s, fed e(t potentia a&iua, ficut 

paffioni, potentia pafliua ex $5. Mct. 
C. 1 j. Immo acutiffimus Do&. hác rcípo 
fionem-Aduerfariorü. przuidens 4. d. 6. 
q. 19. B.cam ftatim pracludit his verbis, 
$i dicas rejpettum aliqué aduenire ex- 
trinfecus [ubietlo no tamé fundaméto.y 
boc nibil efl, quia relationes intrinfec&s. 
vt poté fimilitudosqua cofequituv albe- 
diné, cj: buiu[modi, poffunt extrinfecus. 
aduenire fubietioquia fundamétum de 
nouo aduenit , ergo fi ille funt intrinfe- 
€ Q" alie extrinfeca , erit differentia 
earum in sq ari one ad f[undamétii , 
di(erté igitur D'oétor docet relationé de 
bere appellari, & iudicari extrinfecus ad 


. uenientetn , non ex comparatione ad fü- 


bicétüs(cu fandamentü remotü, quia fic 
ois relatio cífer extrinfecus adueniens , 
(ed ex comparatione ad tundamentü pro 
ximum, vndc fi Thomiítz accurate ma« 
gis Do&. noftrum cuoluctent , (ané non 
tam frcquéter de cius (ubtilitate ita grof- 
fe (entirent.Deniq.falfum eft etiam,.juod 
aiüt,fa&a approximatione a&iui, & paf 
fiuiita necefTarió(equi relationem a&io- 
nis, & paffionis inter illa , ficuc fequitur 
paternitas , & filiatio pofito homine ge- 
ncrante, & genito,docent.n. Scoti (t re» 
lationcs.intrin(ecus aducnientes (equi ad 
extrema pofita £xali qnadam necef(lita- 
te , itavc nec ab ipfo Deo poffiat impe- 
diri , quod etiamfentiunt multi Thomi-. 
fta ; vt diximus q. à. art. 2. ad $. conf.s. ^ 
arg. prin. at actio & paífio,ctiam appro 
ximatis extremis poflunt i iri, vtO« 
llendit miraculum a. Deo factum in fot« 
nace babilonica in (acris litteris . 

130 Etquia Aducr(arij nedü diuifio- 
né huiu(inodi in (e impagnant;verumetia 
ipfamet vocabula relationis intrinfecus 
& extrin(ecus adueniétis adhuc vlterius 
ioo duae Scot. Pr ipiis E26 oh. 

proprie, cádi uaturyqui 
&or (ub hac dunfione có ahendeie.tn 
:euden tales, vt 


intelicxit relauoncs t 

folas pra ess 
prazdicamenalcs vero fecernuntur ab iL 
lisquia ifta: acciduntrebus , &*cis adue« 
niunt, vt áccidentia mere extrinfecaynom 


(f 3 wont | 


ilz, v. didum eft 3,» ergo omvertelas 


696 
tiones przdicam. vt in vniuer(um à tran* 
fcendeutibus (ecernunturc, ce&té vocantur 
à Scoto rclationcs aducnientes, quia veré 
adueniunt, & accidunt rebus; at duplici- 
ter huiufmodi relationes potfünt extre« 
mis aduenire, vel ex fola , & przciía eo- 
tum pofit:one, & non ex additione ake. 
rius aducniicij, & ita reété dicétuir huiuf- 
modi relationes intrinfecus adueniétcs , 

uia vt fzpius ait Do&tor loc.cit. refpe- 
n5 50n poteft magis intrinfecà adueni- 

re fundamentoyqia quàd neceffarió fe- 
quati ip[na pofito termino ; vcl nóad- 
ueniunt extremis cx corum praciía pofr- 
tione, fcd quidpiam aud aduentitiü ad- 
d: debet,non pertinens ad ratione funda 
menti,vcl termini, & ifta rc& dicentur 
bac rationc cxirrinfecus aduenientes. Ac- 
«cdir , 9 modus ille loquédi tonctempo- 
1is erat cOitcr receptus, vt ipfe loc.cit.te- 
flatur, dcbeimusautem vocabulis vti jux- 
ta communem v(um,yt docet 4«d. 1.9.2. 
Poftremó, cy folz relationesintrinfe- 
«us aduen:cnies hoc quartum conflituàt 
prz dicameniü, alia veró fe vltima prz- 
diicamiéta; probae Doótsloe.cit.quia pre- 
dicamcnta font decem , viia (olà (unt abs 
foluta,rcliqua retpcé&tiua, vt poftca dice- 
mus, fi igitur olsrelatio eflct vniusrónis 
generic , ita quod rclatio in cói aon ha- 
beat fub fe fuilcientco róncs formales ad 
" «onítitàcnda pla fuprema gencra , non 
quidem fimplciter,fcd in certa;ac deicr- 
minata rcípcctuum ferie , przdicamenta 
santum quatuor forent, ergo ad faluandü 
famo(um illum buit ini mer ( ait 
- Do&or) opportunior via non apparct, d 
diltinzucndo relationem przdicanienta- 
lem in cói inintrinfecus , & cxtriniccus 
aducmentem, itavt illa coaflituat quarcü 
icamentà , ifta vcró veluci maior:s 
ambitus per variasadhuc differentias có- 
ibi poflit ad varia gencta relationü có» 
átituéda, & quid& iupicma in fuo ordine. 
Acceditsquód. Arift. recenfendo rclatios 
Bcs quati. przdicamenti meminit. sépcr 
«arum, qz ex iplamet extremorü poli- 
tone refultác X diftzibuendo aha (ex;prg 
dica éa recolit ea, quz vluacxuemotü 
potionem aliud quid extriofecum exa- 
Buatwi infurganoquod etiam ob[erualui 


D ifp. V1II.De Pradicam. Re[petliuis . 


Au&or fcx princ.loc.fupracit.ergo &c.. . 

Inoppof. obijc. 1. nee ed fud. 
iá in(inuatü nomine termini a&ionis ve] 
intelligitur pafsü v. g. aqua in calefa&tio- 
ne, & in hocséí(u fumpro termino etiam 
exifteotibus Petro,& Paulo, pót non c[- 
[c relatio fimilitudinis , ficut exiftente.a- 
qua, & igne poteft nó effc relatio calefa- 
€tionis ; vel intelligitat terminus: imme- 
diatus, & proximus , vt albedo Pauli cf 
imrmediatus terminus Guilitudinis Pe- 
tti, fed fic termino accepto , actio €t nc- 
ceffarió infurgit, non minas, quàm fimi - 
litudo potita albedine in Paulo, quia ter- 
iminus calefaGionis immediatus, & pro- 
ximus eft calor i ens , o- 
1e inhaetére fübieto peceffario cft ato, 
ixavt neque per Dei potentiam impediri 
polit, quin (cquacur in igne relatio adio 
nis, & in aqua tef, paffionis . Ex 
quo dedaci poteft valida Conf. quia fi- 
militudo incer Petrüm, & Paulum in rónc 
albi ideó dicitur intriníccus aducniens, Sc 
ad quartum fpectat pra dicamentü, quia 
fappolita albedine in Paulo, oritur ne- 
ceílarió,nec haber propriam nouitatem y 
& acquifitionemyquia acquiri nequit, ni(à 
ad acquifitionem alicuius torma abío- 
lua .(. albedinis, fed itaeft in cafüde. » 
actione, & patTione , quia ncc atio, nec 
pa(lio proprie poliuncine(Te. , niii prius 


Drei abfoluto caufato in paffo v«g, ca- 
ote ina in aqua polito ftarim 
& Vide ame &c. 


131 Refp. terminumactionis proprie 
Süpiz v. g. calcfadiionis, eíle patlum.(- 
àquá,non veró caloi€,hic.n.eft tesminus 
productionis, que re(picit cff: Ctum,non 
actionis,qua rcípicit (ubiectü, quod pa- 
Utup,& rran(nusatuc recipiendo formá 
de nouo product, vnde poa dicimus ca- 
lo:€ calcfieri& tranfmuari'fed. ly 
aquam vercó non produciyfed c j* 
traautari per calosern. im ijía recepi y 
quz okaaceuracé declacat Doctor 4. d. 


13, q- 5. & nos difp.7.Phyf. q-3. Ex quo 

ia^ qns. ocn itid ,Simne- 

iati n.a coni aquam sm (uam po- 

teram. proximá;, (cut vermis 

nus pa(lomseit.ignis sm (uam potenug 

Sebuam proXiuzun . Cuin vcro — » 
" [n 


Qual VALIT. Quotuplex fir Relatio Predicam. | 687 


— in aqua tal 
itura&io non minus,quam (cquatur 
fimilitdo tecepta albedine in PAo 4 
Refp.cum Lichet.quol 11. in fol. ad in- 
ftantias contra 4« dictum, cócedendo; g; 
etiam relatio extrinfecus adueniens nc- 
ceflarió infurgit interdü. pofitis aliquib. 
prater fundamentum ,& terminum, fic 
fitis abfoluté corpore, & loco natura- 
|n ncceffario fequitur Vbisfed pofito 
orein loco naturali ; vt coextenío , 
naturaliter fequitur Vbi; pofita materia, 
& forma , nonneceffario fequitur vnio , 
fed pofitaforma in materia, neceffario 
(cquitur vnio; & in cafu pofito igne, & 
ligno nó neceffario fequitur a&io in igne; 
piffio in ligno , fed indu&a caliditate in 
figno , neceffarió fequitur , fed nó idcircb 
dici poffunt relationes intrinfccus adue- 
nientcs , ac neceffarió oriri , vt fimilita- 
do; quia neceffitas (imilitudinis procedit 
ex natura termini & fandamenti, & ne- 
ceffario oritur ab. extremis abfolute in- 
is, non fic prafati re(pectus vbica- 
is, vnionis, aétionis, & pafTionis, fed 
eorum necceffitas procedit abaliquo cx- 
ttinfeco, quod rationem non habet ; nec 
Éondamenti, nectermini, — 

Hioc ad conf. ncg.min. fimilitudo pà- 
que dicitur reípectus intrinfecus aduc- 
niens , quia Lec neceflarió ad ac- 
quificionem albedinis in Paulo , qua ha- 
bet rónem fundandi vnam fimilitudiné , 
& aliam terminandi,vnde non potcft etie 
noua Gne nouitate fundamenti , vel ter- 
mini,at in propofito licét a&io, & paflio 

inequeant , nifi prius aliquo abío- 
luto caufato in paffo,tamen abíolutü il- 
Iud nullo modo pertinet ad ronem pro- 
ximam fundádi,negue ai enmiern it 
nec fundat paífione, nec terminat actio- 
|o me Lichet. doctrina valde notáda; 
ficat é contra prorfus abijctenda ; quam 
tradidit Vallo tra&.Formalit. fuper 
diuifionem, ibi nàq; vt hanc euitaret dif- 
ficultatem, negauit re(pectum producen. 
tis ydudtü, (cu educentis ad eduétü 
praccedere teípe&tum agentis ad paffum, 
fed ait rem € contra (c habere cuius. op- 


pofitum demonftramus in F/hyf. loc.cit. 
& (ané id cfl contra omnem róncmquia 


ncquit fubie&um pati, & rran(murari,nifi 
per formam in ipfo receptam , & produ. 
d. fi ergo pa(fio fupponit neceffarió re- 
fpe&ü educentis , ac producentis ad edu- 
um;vel produciü, con(equéter ét & a- 
€t, cum (it (imul natura cumpaffione, 
132. Secundo € cootra alique funt re- 
lationcs qu: adhoc 4. prz dicamentum 
(pe&are dicütur , & tamen non oriuntur 
neccífació exiftente v.co9; extremo ; ita 
fe habet rclacio cau(e ad cffc&tum , quia 
nó pórt caufa (uü effe&um producere in 
quacunq; d (Lancia , (ed requic tur debita 
approximatio,lic & fe habet relatio pro- 
pinquitatis inter Petit, & Paulum, quz 
nó ttatim fequitar iplis pofitis ;a rerum 
natura, (cdín illis eft tantum fundamen- 
tum quati remotum, & oporteraliud ad- 
iungete , q» fit proxima tatio fundandi, 
& quafi excitandi relationem ; fic tandé 
c(l de paternitate; qug actionem ctpc- 
Gat , vt re(ultet in Petro patre refpedta 
Pauli Lj , & fic vniacrfaliter e( dc re- 
lationibus fecundi modi quz conditione 
extrinfccam poftulant , vt inlurgant ,& 
tamenípe&antad4.przdicam. 
, Refp. neg. afumptum , ad 1. prob. di- 
cimusomninó diftinguendum cffe iotec 
actionem ,& produétionem,vt cx Doct. 
4jd. 13. innuimus,& inter caufam, yt ag 
tém,& vt producentem , ignis ,n. v. - vt 
agens refpicit paum f. a ]uam,vt produ 


.cens refpicit cfie&tum .i. calorc inaqua 


predu&um, non igitur requiritur appro- 
Ximatio effe&us ad caufam producentée, 
fed paíTi ad caufam agentem, vt .f. in co 
approximato » ac bené diípofito poflit 
formam imprimere , itaq ; formaliter , 8c 
per fe requiritur approximatio, vt refül- 
tet reípcétus actionis ad patum, non au- 
tem produ&ionis ad cffc&um , nifi mc- 
ré per accidens, & concomitanter. Ad 2« 
prob. negat P. Fabér cumalijs Scotiftis 


-affumptum, quia putaat relationcs difta - 


tiz, & propinquitatis [pe&tate ad przdi- 
cam. Vbi, br quia Vbi ctt tundamenria 
proximum ipfarum ,vt docct Do&tor in 
4-d. 10... ad 1. prip- Sed plané concee 
dendum cft a(lumptum quoad hanc par- 
tem 5 quia fuppofitis duobus corporis 
bus ybicatis in rerum natura ità nceeí^ 
Fíf 4 fai 


633 Dif». VIII. De Pradicam: gefpetlinis. 


farió confargit inter illa relatio ditantie 
tanta , aut propinquitatis , ficut füppo- 
fitis duobus corporibus albis , fequitar 
inter ca fimilitado ; & vtiqueverum cft 
etiam tales rclationesmon (ui abfolutas 
entiratcs Pcrri , & Pauli ; quia hec (unt 
fundamenta remota, inordine ad qua 
diiudicari non debet relatio intrinfecus , 
vel extriníccus adueniens , fic n. omncs 
relationes forent extrinfecus aducnien- 
tcs , vt diximus ex Scoto ; fequuntur ta- 
men necefTarió entítates Petri , & Pau- 
li,vt vbicatas, & ideó dici debent intrin- 
fecus aduenientes , quia néceffarió con- 
farguntinter extrema proxima : Ad 5. 
prob. dicimus di(parem efle rationcm,nà 
relationes intrinfecus aduenienres expe- 
Gant interd conditionem ad hoc dun- 
taXat, vt ponatur terminus , vt conftat in 
cxéplo ibi allato de paternitate, quo po- 
fito ftatim neceffario refultat , at extrin- 
fecus adueniétes, adhuc pofito termino , 
cxpc&ant aliá códitionem proríus extrin 
fccam , & aducntitiam róni cermini ; an 
vero omnes relationes fecüdi modi (int 
intripfecus aduenientes videbitur infrà. 
133 Tertió tandem arguunt , q non 
bene diftinguantur e(l entialiter per con- 
fequi extrema,necefsarió,vel contingen- 
tct , vcl faltim non itavt conftituant di- 
uería praedicamenta. Tum quia neceffa- 
ría io , vel conti non va- 
riat rci císentiam » vt patet de nigredinc 
quz cft ciu(dé fpeciei in coruo, & in ho- 
" sninc)licét inhzteat illi neceflatió, homi- 
pi^ ci ita . Tum vciosames exne- 
ce(fitate, & coringentia có i fun 
damcent& variarentur eGedulieer fpeci- 
ficé relationcs,non tamenindé fequitur 
- quod differát » immoó cum omnes 
conuenire in cói róne refpe&us, 
fi eit bona diuj(io,omnes quoq; ad idem 
przdicam. pertinebant . Tum etiam quia 
qualitates quoq; fic fe habent, quod ali- 
uz. intrinfecus aducniunt , vt qualitates 
fpeciei, & quzdam extrinfecus , 
vt qualitates prim fpeciei , & tamen ab 


Arift. omnes penunturin eodem predi- portuné 


cam. ergo fic ét in propofito. Tum tandé 
fi rclationes 4. przdicam. diftinguuntur 


abalijs per intriníecus aduenire, ncccffa- 


rium omnino 'erat in cargm definitione 
hanc diffcrétiam exprimere, fed hocnec. 
quidem inltinuauit. Arift. fed poríustota, 
ac integra definitie rclatinorum quarti 
przdicam. cium quoq; rclatiuis me 
rum fex pra dicam. ergo velnon per 
differuat , vel omnino faci debis fub 
codem przdicam. , & hzc fant argumen 
tà Aurcol.1.d. 50. part. 1.art.3. 

Refp.ad 1. eftó non fempcr ita fit;pof- 
fe tamen ioterdum confequutioncm nc« 
ceffariam, vel contingentem ab intrinfc- 
co,vcl extrinfeco effe, vel (altim circum- 
fcribere differentiam eflentialem accidé- 
tium , vt conftat de qualitatibus prima , 
& fccunda fpeciei , qua per hoc ponun- 
tur effencialiter differre, & fic eft in pro- 
pofito . Ad a. gratis concedimus (cprem 
vltima pradicam. in concepta gencrico 
rclationis in communi conuenire, & no» 
uem genera in concepti quidditatiuo 
& generico accidentie, & omniadeniq, - 
decem in concepta vniuoco entis finiri , 
quem & damus effe genericum; atq; ità 
non dari, nili vnum predicamentum , & 
genus fimpliciter (apremum , quod erit 
ens finitum , fed hoc nou obftat , quin 
poftca pet varias differentias valdé com- 
manes, & amplas (ubdiuidendo cns fini- 
tom conítitui queant plura przdicamene 
ta, & plura genera fecundum quid , .i.in 
parem rerumf Trim sca 

i -q- r« Ad 5. poterat 
Arift. ficat fecit de i ; ita re- 
fpe&us omnes tam intrinfecus, quam ex- 
trinfecus aduenientes (üb codem conclu- 
dere przdicam. tamen quia crat 
copia refpectuum extrinfecus aduenicne 
tiam, placuit Philofophis ad commodio- 
remdoótrinam, vt ait Smiglec. illos di- 
firibuere in (ex przdicamenta , & vnum 
conftituerc ex intrinfecus aducnicnti- 
bus, vt poté quz non (unt in tanta varic- 
tate, & cadem rationc qualitatcs ctiam 
omnes fob codem przdicam. conclu(it . 
Ad 4. conftabit ex q. feq. Alia quaedam 
argumenta folent hic confici , que op- 
magis adducentur q. vir, conira 
conftitutíonem fex przdicam. 


Qv24- 








Daft. EX. De. fuprewo gosre quavü*Tradi. — 639 


" QwYVESTIO IX. 
nodnam fit. fupremum Genus. quarti 
» Tradicamenti , &* anab Jtrifl. 
T (it benà. definitum . 
1 Irca primá parté quzfiti non cft 
i: Ci C huic Wriüiiadiento fupre 
m genas affi gnare, cum :n. genus fupre- 
mü in quocüq; predicamento vnum e(Te 
debeat , videtar. inhoc quarto przdica- 
tento vnü genus affignari non poffe ;.& 
ratio dubitandi eft, quz affertur à Sco- 
MA 15. puedicam.in 5.arg.ad oppof. & 
à 


molefta eft; vt vq; i hanc diem 
Autres angat; & eft ita quia non vide- 
tur poffe ahgnari tertuinus adequatus 


tclationis in comuni , quz dittutfupre 
mi genus , nam fi ponitur. effe correlati- 
ni, iam crunt duo füpreroa gencra ada- 

uata , fi poniturabfolutum , cum neccf- 

arió in termino fequatur correlatio , fe- 
quitur & idem abfardum .f. dari corrcla- 
tiuum adzquatum fupremo generi, & fic 
érunt duo fuprema genera. 

: Di tamen eft hoc non'obftan- 
te; dari vnum fa ü genus buius pre- 
dicamenti. Irà Do&or cit. & 1. d. 21.ad 

prin. & falsó Mafius illi impingit,quód 

Iuius przdicamenti a(Bjgnauerit duo fu- 
prema genera;eft cómunis omnium fen- 
fus, & probat DoGtor, quia (ecundü vnà 
rauoné dicitur de omnibus fuisinfcriori- 
bus, Quz ratio eft habitudo vniusad ali- 
uid, & quta oés«elationes habent cundem 
modü denominandi fubftantiá .f, in có- 
paratione ad aliud;at accidentia, qua co- 
dem modo imant fübftantiam, funt 


vnius generis. Accedit ,quàd ficut mon- 
ivo effet ponere in vno ci duo 
capita;ità in vno prz dicaméto duo fupre 
ma genera; imimo fifingátut bec duo (u- 
prema gencra,cü habeant conaenientiam 
effentialé inter fe in róne efsédi ad aliud, 
fam ab ipíis potetit abftrahi conceptus 
comunis vtriq; cfTentialis, & hic erit gc- 
nusfupremum: Hoc igitur affcrtum dc (e 
clar&eft, nec aliud reftat, quàm Gordia- 
nü illam nodá di(ioluere, cuiuscerté tor 
folutiones funt, quor capita , cum tamen 
folutio fit óbuiz,quam aflignabimus;al;js 
prius breuiter zclatis j,& scietis. 


135 Aliqui,vt Io.de Mag. hic , 4ucm 
fequitur Fonfec. s. Met.c.25.fed 2. & 5. 
ait lapremuni genus hüius pradicamenti 
non cífc relatiuum in concreto , fcd rela- 
tioné in abíl ra&o , relatio antem non ce- 
fcttur , fed tantü eft peincipiüreferendi . 
Ha folutio nó fatisfacit; tum quia ficuc 
nominatur rclatio in cói, ità & relatiuum 
in commun: , in quo effentialiter conue- 
niont fiogula quae; relata cuim qtia ficut 
caetera accidentiit przdicamenta potfunc 
nedum in abftra&to ,fed ctià in concteta 
difponi, vt di&om cft di(p. 6. q. 5. art.2. 
ità quo. hoc prz dicam. tum tandé quia 
cuiam-dc relatione in ab(tra&o redit ca- 
gerti dift Cum .n.tit habitado vnius 
ad aliud, defigati adhuc dc bent hec duoi 
extrema in communi , qua inu:cem fure 
dare porcrunt relationes mutuas. Nec 
valet; quód ait Io. de Mag. hoc cómune 
generali (fimam efle principi referendi, 
non diüfetfa exitema adinuicem , (ed idé 
ad fempfuim ; pütà hoc cámunc rclatittuma 
ad (cipfam. Nam »alidiffima cít inftan- 
tía ,quam ipfe ibidem vrget contra hanc 
folutionem,quód tunc relatio, quam im- 
portat hoc genus gererali(Timü , effet ra- 
tionis, non realis , quia eiu(dé ad (cipfua: 
non cft relátio realis, at predicamentuay 
reale debet € (uptemom genus rcz- 
le. Nec tandetiivaler,quod ait ad loc,te« 
látioné eiufdem numcro ad (epum vtiq; 
e(Te cationis,non tamcn eiu(denm generey 
vcl fpecie vt eftin propofito, Nain vtiq; 
rcalior eft identitàásnumeralis,quàm sc- 
nerica,& fpecifica, ergo fi eiu(dé numc- 
ro ad (cipfum relatio realis cfle nequit , 
tántó minus eiufdem senere, vcl fpecie. « 

Alij proindé cocedunt relationem yac 
etiam télatiuam in communi cflc hic (u- 
premum gerius , (cd negant referri atu 
exereito y aiuntq; conhidctaci tantüm irf 
a&a fignáto, & mente concepto, & idea 
nó habcre termitium in cómuni,ità Tho- 
miflz pafliat, Mafius hic feét. 1. q. f. & 
Sanch. 444 9. Sed ncc ifla (atisfacit, quia 
eflentia telationis confiftt in ordine ad 
termini , crgo fiué cóntideretur in effc- 
cxercito, fue hgoato, femper & cogitari 
debebit terminus einsexercité,vel tigaa- 
t , ficut à pati [icécaec:dGs in comuni 

acum : 


690 


acum inhzrendi ndn cxerceat,adhuc ta-- 
mea cogitacur fübic&um eius ia commu. 


ni,velut ine(fe (ignato, & (ic éceftà per 
vitioné in comuni nó videamus, a P. 
vifionisexerceamus, adhuc tameo in efle. 
fignato cog tatur vilibile , ad quod ten- 
dit. Accedit , quód relacio ia communi 
confcrt fubic&o relato in communi ali- 
uod e(ic,& hoc vtiq. non cft abfolutum, 
ftd relatiuum, ergo ad aliud refert faltim 
in cffc (ignato . Per quod ctiam reijcituc 
figmentum eorum , qui dicun: relatione 
in communi nóà referre actu (übicctum , 
fed in potentia tantum. Nà implicat fan- 
darc a&a relationem, & non aGu referri. 
136. Alij concedant ev relatiuü in có 
muni referr,non tamen in fe & per feip- 
fum,(ed Hi inferiora, & ideo non o- 
pottet aíTignare terminum ia communi, 
ad quod rcteratur, fed (atis el, quod (ia- 
gulis relatiuis corre(pondeat fua propor- 
tionata correlatiua, & hzc refponfio di- 
ckur effe grauiü Auctorum Simpl.Boct. 
Albert. land. Burl. & videtur effe Scoti. 
Cit. 1.d.21.ad 3 . quam proindé recipiunt 
"Tatar.hic dub. 5. & Zerb. $.Met. qu. 19. 
$. Propter quartum in (ol.ad $.immo di 
citur eífe intentio Arift. qui hac ratione 
relatiua dcfiniuit, ac nominauir in plura- 
li, & non pcr modum vnius;ac etiam D. 
Aug.cap. 11, Categ.vbi in vniuer(um ait 
rclationem non generaliter confi. 
derari , (ed tant in fingulari in quolibet 
rclatiuo . Neque bec fatisfacit adbuc 
gnatur omninó , vt pracedens, & adhuc 
vlterius ; tum quia (icut relatio nunaeri- 
ca refpicit terminum nuinericum,& (pe- 
cifica pecificum,ita generica genericum, 
' vndc aiebat Ariít. 4. Top, cap. 4. (à (pc- 
cies cft ad aliquid, & genus erit ad alig d; 
tum quia relatio,& relatum in communi 
babent veram e(fentiam celari i 
nis;crgo funt ad aliud incói , immo cum 
refpicerc terminum fit. e(Teaiale przdi- 
catum relationis , per (e primó competit 
relationi io communi , & per (c (ecundó 
rclatiuisin parffculari non antem é con. 
tra ; vt inquit hec folutio ; Nec valet di- 
cere per ly aliud (igaificari varios termi 
nos in (peciali; Nam ficut varijs fanda- 
mentis prz(ciaditar fündamcatum in cQ 


Difp.I/1IT. De Predicam.refpeHinis T 


muni , quod a(lignatur relariani ia com- 
muni,ita ctiam de cermino loquendü cft, 
nec vnquam poterit a(Ti gnari di(paritas 
quz conuincat. - 

137 Neq. eft iatentio Scoti r. d. 21. : 
negate relauaum incómuni ad aliud etiá 
in communi referri ; tum quia in Lo- 
gica loc. cit. hunc dicendi modum re- 
tellit ; tam quia ibi non loquitur de rela- 
tiuo in communi , fed de relatiuis zqui- 
patantig, & dicit in hoc diftingui à rela- 
tiuis difquiparantiz,quod ifta quádo có 
ceptibus nofttis abftcahuntur,& in com- 
mun: conc Ipiuntur ? in ! - 
tionibus fpecifiie poni nel iyngm 
relatigumCQc ad ali; d t enrii s ; ia 
fpioedt, üan alain vt purum terminum » 
quod e(t commune omnibas relariuis, (cd 
etiam vt correlatiuum, & oppofitum, (ic 
pater in cói refpicit filium in coi, Domi- 
nas (cruum , at relatiaum zquiparantice 
in cói , quamuis per feipfum ad aliud re- 
feratur,vt ad terminü, non tamen rcfer- 
ri pót ad illud, vt ad correlatiuum oppo- 
fitam ,quia cum relatiua huiufmodi fint. 
ciuídem rationis,habent em conces 
ptum (pecificum;vade in cali conceptu v« 
niuntur, & per modum vnius concipiun- 
tur (ccundü id jin quo conueniunt , ideo- 
que non potcít huiu(modi relatiuo in cG 
muni aliud zquale corref i 
fo diftin&um,ad jin as 


in communi, ncc equa : 
fed (olum róne indiui inquib. da. 
tur vnü fimile ditin&um ab alio fimili ; 
tclatiua verà  dif(quiparamiz , quia funt 
diuer(arum rationum , non concipiuntur 
i pecificosideó abftrahi 
ciop- 
atq; 

i iculari , (ed etia in 
cói vnum ad aliud i.m tOnc corre- 
latiui ; hzc e(t. mens Dot. ibi. Neq. cx 
cog Arift, relatiua dcfiniuit in plurali 
benc itr , gp non conueniant in viia 
rationc generica, lic . n. in plurali vniuo- 
ca definiuit,& dcuominatiua, que tamen 
omnia in vna coi ratione gcuerica cóuce 

niunt. 





Quafi. IX. on Relatiua bend definiatur - 


giunt. Nec etiam D. Aug. dixit relatione 
non pofíc in communi coníiderati , cum 
eam fic ibi definiat ; fed ait naturam cius 
facilius dignoíci in fingularibus  cum.f. 
vnum i ad aliud fingulare refer- 
turjin ipíis.. realiter exercerur relatio- 
nis munusdicendo ; hoc eft timile illi y 
hic homo eft filius illius , vbi in commu- 
ninon realiter , (cd tantum cogitatione 
exercetur , vcl potius fi9natur . 
13$ Alij proindé concedunt relatiuü 
in cói referri ad correlatiuü in coi, nó ta- 
men ci fed inadzquatum;ac 
proind? nó süt duo fuprema quia 
he füb alio — ;& hec hs pti- 
ma folutio,quam Ta«ar. aíIgnat loc.cit. 
Scd cam reijcit Do&or ipfc in Log. loc. 
cit. nam relatiuum, X correlatiuum (unt 
fimul natura, crgo vnüncquit effe prius , 
& cómunius altero,quia fuperius cít prius 
, natura inferiori, debent ergo poni z-4ua- 
lia, & (cerunt duo al.ffiima .. 
Alijadhucconcedunt. relaciuo in cói 
érterminum , & corrclatiuum adzqua- 
tum, ad quod referatur,fed non tanquam 
ad aliud correlatiuum fecüdü a liam for- 
mam gencre , fed pet formam eiuídé ge- 
neris, vnde nou fequitur dari duo zenera 
faprema, Sed licet hec (olutio poffet vc. 
cunque defendi cum aliqua explicatione, . 
& in(inuetur à Scoto. cit. in Log. ad 5. 
prin. tamen fic ab(oluté fampta nó cft à 
difficukatibus immunis , quia cx ca dirc- 
&& (cquitur duo elfe fuprema genera hu- 
jus prz dicamenti,nà param retert,op illa 
extrema referantur per relationes ciuf- 
demgencrisiimó quia ilz relaziones funt 
eiuíde generis, & arque primz,ob id con 
ftituent duo (aprema gencra eiuídé prae 
dicamenti5 Accedit, quod illa duo extre- 
tria in couimuni fic relata conuediunt ef. 
fcatialicer 1nzali przdicato .f. referri ad 
aliud , ergo pouus hic conceptus ytriquc 
eilentialis eit commune genus « 
. 139 Compl.icniq.dif- 14. 3.6. Log. 


in fine fupponentes do&rinam Caiet. 1. 
p.q.13-a7.7. de relagiuis pon mus , gy 
ncinpe itvnà ; & cadem relauo vc- 


ré, & rcalitec conftxucre duo cxcrema in 
cfc relaciuo vnum ivfot mando inttiníc- 


«e, & pcr inharenciam, aliud exiriníece , 


z 


691: 


& per adherentiamjinquiunt ipam com 
munem rónem relations ,vt ab(trahic ab 
inferioribus non exigere ,vtin correlati- 
uo fit aliqua rclatio illi inhaerens , à qua 
intrinfecé denominetar Marii, lod 
ad hoc (ufficere , vt dicatuc correlatiuum 
per denominaiionem fumptam à relatio 
ncyquam termmat , vnde hzc denomina- 
tio non poteft cóftituere aliud fapremiá 
genus,cum proueniat ab cadem rclatio- 
nc, àqua alterum extremum imrinfecé 
denominatur rclatiuum, ac proinde. ibi 
non dantur duo generali(Tima , fed eadé 
ratio cós relationis,(ecundü quà vcrume 
rr extremum denominat relatiuumscó« 
ituit (upremum genus huius pra 
menti . Haec tamen (olutio, quamuis ine 
iofa, in duobus deficit , primó quia 
undatur in illa Caiet.doGrina,quà prot 
fus falfam ex omniü có(enfü excca Scho- 
lam D.Th.demonflrauimus q. $.ar.3.có- 
cl. boeds quia etià Wr dept nonbe. 
ne tur ,genus .n. exequo 
euni fpecicbus, à crgo t egre 
minationem denominatiuam prebere ex- 
tremis, vt per candem relauionem ambo 
extrema veré dicantor relatiua ,eft pro- 
prit relationis nom mutuz,certé hoc có- 
vec. nequib:t relationi in cói,qua prae 
cindit à mutua, & non mutua, fed aliuas 
modam denoainadonis relariug pra» 
(ciadentem à proprijs iflaram a(Iignare 
debent relationi in communi, quod fas 
né nonfacilé przítabunt . ' 
140 Reíp. itaq. quod licet arg. valde 
Thomiftas torquear ponentes vaum rela 
tiuam formaliter ad fauaj correlatiuum 
terminari,nos ramcn ,qut dicimus termi- 
nati ad entitaté ab(olutam,vel faltim ha« 
bens modum abíolixi,vt conftat ex q. 5» 
ar. y. parumy & n. bil vrget; dicimns.n. qp 
tergyinus relationis 1n. cói , vt fic, eft ali* 
qua entitas, vt habct viu; fofficientem adi 
terminandü, qua vt plurimü ett abfolu- 
ta, & ti interdum eft rclatiua,vt cum vna 
relatio fundatur in alia , 1d non habet, vt 
exercet muaus relationis oppoixa , 
vt babet cond:cioné aliquá cóem cum en- 
titate abfoluta,cationc «uius terrainat ree 
lationem, vt ipi explicatum cít, vnde non 
fequitur dari duo gcncra fuprema , quia 
EICf- C 


&crminus rclationis in cói noneft. rclati- 
uus, & hecre(pon(io cft nobilimm Scoti 
ftarum Mair. 1.d.29.q. y. in fine, & Zer. 
foc. cit. quam plaufibiliter amplectuntur 
Recentiorcs o€s Suar, Tolet. Ruu. Did, 
AAmic.Blanc.& alij, & cerré ape 

citur ex illo Scotico principio cocta Tho- 
miftasg relatio non terminetur ad rcla- 
tiuunsvt fic. Dicesyadhiic hocmodo có- 
ftituendo vnum genus rclationis,ha re- 
latio in cói cfe nequit,nifi equiparátiz , 
nam rit prineipium referendi vtrumque 
extremum fecundam eandem formá , & 
perappellationé ciu(demróais in vtt0q. 
mam rclatiuum in Coi dicetur relatiui ce- 


tja inferiora erunt zquiparanci . Kcfp. 
genus hoc cóiffi mam effe celationé , vel 
Xclatinam z.juiparantag » vt modus, fed 
wt qid abttraherc ab omnibus,& ngu. 
- lis telatiouü (peciebus,quéadaodá voi- 
xeríale cóc ad quinq. vniucrfalia, vt mo- 
hae cic ad illa quinque, vt quid 
 autemyabftrahizà Gingulis;vide aliam (o- 
Tutionemr apad Scot. q. 25. cit. prop fi- 
uem; hzctamen eft clarior , & (afficit . 
141 Circa alteramqualiti patté dici- 
mus optimam e(fe definitionem relatiuo 
eii iri dü x "s v reel 
» quibus boc ip(um c[]e efl ad alit 
debeo » cuius fenfus c(t , relatiua eiTes 
Squorue totam fuü c(e cit ad terminum 
&ekctri. Ia Do&or q.26.pra dic. & prob. 
las explicando particulas, dicitur ad 
| fcu relatiua, quia vt iaquit Doc. 
jicnon defmitur relatio in abftra&o , 
ncquc fübicctüm relationis , ncq- totum 
aggregatum»fed relatio in concicto,vt ni 
à css ae pte ed ^ 
6 dicat partem eius, quod (1gnificacurs 
fed modü fighificandi, dicitur funt; quia 
hic definiancur tàntum rclaqua rcaliajnü 
rationis, cum-.n- (pra diui(ecit ens rcale 
in 10. przdicam.& nunc dcfiniat reladio 
nem quarti pras dicamenad ,confequenter 
loquitur de his,qu& süt ad aliud realiter y 
dicitac quibus , pec quam partigulum in- 
finaacur proxancecedentc, vi scfus 
fiz,relaniua (aac accidentiarealia quibas 
&c. lupecius.n ..diuiferat accidens. rcale 
in. nou€ praedicamenta, vnde pex hoc ex- 


claduntar relationes díninz ,que nó fant 
accidcatia, & ctiam relationes oés tran- 
fcendcmales,qua non accidunt rebus;di- 
citur boc ipsu effe efl ad aliud fe babere 
i. quotumtora e(fentia in eo confiftit,t. 
ad aliud referantur per quod diftin 
tut ab abíolutis,& relatiu:s fecundum di 
ci,qua non eífencialiter, fed accidentali- 
ter tantum ,& denominatiué referuntur, 
& tandem ét per candem particulam infi 
naatut d.fferentia à relatiuisaliorü prz-- 
dicamentorü,írita ex tur illz parti 
cule boc ipfum eie efl ad aliud [e babe 
re.i. quz hoc ipfo habet e(Te.cp terminus. 
intelligitut efle, quia relationes huius pre. 
menti neceffarió pallalant in funda- . 
mento pofito termino. quz differentia 
magis adhuc explicatur poítea per eam 
iecatem relatiuoram huius pradi- 
cam.quod (int (imul natura , & poíita (e 
nt,ac perempta fe pecimuat,quia p- 
id non tantaminnuere voluit quod in ef. 
ferelatiuo habeat neceffiríam connexio: 
nem vt relatiuumcum (uo corrclatiuoy. 
quia in hoc fenfu conuenit etiam relati - 
uis. aliorum ptzdicam. fed. etiam. infi 
nuare voluit , quod po(itis- extremis in». 
rerum natura necefiació fequitur relatio. 
ex (ola amborum politione , & quod re- 
latio perit cx (ol yambocam, vel altcrius: 
deftiactione, in qao fenfu non conuenit: 
relaciuis alioram predicamentorum ..— 
; 442 Inoppofit.obijc. 1.relatio-haius. 
ic. eit accidés ergo malé dicitur to 
tü illius ee có(iftere 1n ordine ad aliud ,. 
quia cum (i: acides, debet &cexprimi p: 
ejfe in-Re(p. Thoauitz ex D.Th.1.p. q.. 
25-art. 1. SC Caiet,ibid. relationem pofle 
confiderari, vt accidesy & vt tale accidés. 
& (ccundum primam contideratiouc ba- 
bere e(Je inyat iuxta fecundam cíle tocali. 
ter ad.aliud', & fecando modocontidc- 
ratam hic ab-Ayift.definiri . Hzc folutio 
non [atisfacit ,.quiain relatjoac non. di^ 
fingiuatur aparte rci e(Te accidcatis, & 
c(le vclationis, ecgo fieri nequit , vt (ic 
zcaliter in-(ubie&o , quatenus accidens, 
&non fecundum.effc relatiuo, cam in ed 
scaliter non-di fbinguantuc clc relatiuü 
& cíke accidentales& cl pondent quód fale 
uim bormalier ditungaüuroX vr E 





eft infubic&o,(ed ad terminum. Contra 
quia relatio Lectt formaliter ; vt 
sclatio.cft acci Sen etiá fecundü ef- 
fc peculiare relatiomis dicit effe in; 2. re- 
latio etiá formaliter ; vt dicit effe ad , cít 
1Ó referendi vnü ad aliud , ergo quatenus 
relatio debet cffe m co, quod refert , er- 
go vi relacio formaliter non. folum dicic 
ad;led ét in , & quidé paternitas fecundü 
vltimum füü concepti denominat; & af- 
ficit patré, càquá forma illias , ergo pctit 
efc in co ét fecandü vltimà fuam formas 
btavem.3. fi relatio,vt relatio, non diceret 
efie inyergo fecundi fuà vltimá formali. 
tatem nihil rcale foret in reram natura , 
non e(ler fubftantia, vt de fc conftat, non 
accidens , quia non dicit e(Je in , ergo nt- 
hitforet .. Tandem przícindendo omni- 
po a ratione accidentis adhue relatio , vt 
relatio, petit effz 12 velut in fundamento, 
& talis habitudo cit ei ef(fentialis nó mi* 
nus ; quam ejfe ad , vx diximus q.4« er5o 
zcípooiio Thomift. non facisfacit 
143: efp.igitür neg.conícg.quia qua 
do pictus i x Ai 1elauo, 
eft cíT'e ad aliud , boc modo loquendi: no 
ántendic Arift, excludere a telatione 4r 
in vclut accidés infubic&to, & €t yt re 
uo infundaméto,quia re vera vttliq. ha- 
bé przdicam,rclauo, (cd inteudit excla- 
dere e[Je 12. accidens abfoluti , quia acci- 
dens abfolutum-pet. (nam inhzerenaà ica 
aflicit (ubigétum;vcibi filtar, & no ad a- 
iud ccferat , at relaiio , licét forinaliter, 
vt relatio, (t in tubicctoyilludq. afficiat , 
ita tá affici vr.in ip(o non fitta, [cd afl. 
Ciendo 1psü ordinet ad aliud , vndé pecu-, 
laris modusiohzrendi , & afficicadi re- 
lationü,vz dittinguütur , ab accidentibus 
abíolu.is,cit a ficere (ubie&tum referea- 
do illud , & otdinando ad. alud, atq. ita 
tot eil'e relationis dicitur ad alind, non 
ia non fit in (ubictào , fcd quia non (i- 
it ,& quicícit in co . 

Daces;crgo relatio duas iones ha- 
bebit effendi 15 vnà communem cum ac- 
cidenübusabioluus , & aliam fibi pro- 
prià; cii tà yna lufficcie vidcatur . R.efp. 
Ita c(le,& vnam non füfficere, qnia licut 
quodiibet accidens abtoiu cum h.bct du- 
plcx effe in commune; & parüculate, & 





















babet,cómune vt acc 
vt tale accidens;verum 
e[Jendi in patticulatem i 
diftingui à parte rei adzeo 
dus ad,(ed tantum pet cc 
a quatos;porius.n.a parte rei ratio. 
di in; & ad ciccüfcribunt nobispropridg — 
& adzquatam relationis differentiam,vC — 
ab accidentibus abfolutis diitin ] 
Sed vrgcs,conccptus ineft abío 
ceptus ad cít relatiuus ) ergo.nondic 
cundem conceptum adzquatuma | 
rei. Neg.alfümptum quoad prima pat 
quandoquidem hax ratio effendi tmc 
munis, nec particul.ris efl abfoluta, non — 
ratio communis, quia [icut accidés come 
munc ad abíolutum,& refpeGiuum,netü» — — 
trum eftformaliter,itaetiamiratioeffeme — —— 
di in cómuuis ; non ró effendi in partici Ef 
laris,quia hzc eit pare re(pe&iua, eft dé o 





certus, & peculiaris modus afficendi fu-— — d 
bieéum referendoillud,quarélicétcons ——— 
ceptus ad fe iit abfolutus,non tamen MTS 
ceptusim[eformalrerloquendo. — ^0 

Sccuadó relatio eft eifentialiter ha2———— 


bitudo vn.usad aliud , ergoin abftracto: 
concipi nequit fine tundamenzo , & ter« 
minosfcd boc eft £alfum; tum quia terme 
nus abítcactu s cil ille; qui formam figni- 
ficat áine ordinc ad (übicétum; rum quia 
termi nus viumata. abítractione ab(tra- 
&us praccjndit ab omni co,quod aon eft 
de cjus ratione 1n primo mode dicendi 
Ey ex Scot, 1.d.5.q.2. Refp.neg. min. 
Cü probat. relatio .n« ex peculiari (ua ró- 
nc polítulat terminum,& fandamentá, ab 
ei(q.etientialiter depen Jet,itavt fioe illis 
con(eruari nequeat, fiueiu concreto, fi- 
uc inabftrà&to , vt di&uin cit q. 3. vade, 
dum in abftra&o (igaificacuvs vaq. ooa 
datur intelligi fubiectum ex vi nominis 
per modum recipients denominatione 
a forma relauiua;beué taaien datur imtel- 
ligi pcr znodum extremi relationzmfua- 
dantis , & quamuis extrema non (int de 
clientia relationis in primo modo dicen 
di per fey adhuc tamen ita pendct ab cis ; 
vt rclauo fine illis concipi xhyc9n ncc 
iuili- 


4 





Alti po fjcfttrniaioi 









fore(fe 4&us in ordine ad effc&us for- Th..p3 faategulc Quo " ara. DNE 
males; fine pocemtiales, liuc actuales, il- 9 art.4. quem mr as di(cipu ride 
tur ,Fland.5.Met.q.. "X 


]am de fe habét intrin(ecam , fic igitur in 
(itotelatio etiam im potenua tanc 

exittens dicitur a&us referendi , non vt 
actus excludit potentialitatem exiften- 
tie, fed vt excludit potentialitarem refc- 
tentiz ,'& in hocfenfu negari i affum- 
ptum , fi tarnen a&us referendi fumarar 
pro ipíomet exercitio referent pót có- 
€edr,quia relatio in potentia dicic a&tua- 
Tem refecentiam. potius ina&u tignato , 


quam exercito « 
coQVAESTIO X 


Quot,C7 qu& [int genera , C fpecies ve- 
lationum quarti predicamenti . 


T gencra;& fpecies inucftigemus fe 
V tiem liuius przdicamenti cóftituc- 
tes,fcrurandum prius eft , vade fumenda 
fit diftin&io, vel vnitas (pecitica relatio- 
num ,' & declacandi (unt tres modi celati- 
uorum ab Arift.a(Iiguati $. Mct.hinc .n. 
— ftatim patebunt genera. , & fpecies 
pradicamentum confítituentes . 


ARTICVLVS I. 


Vnde fumenda fit vuitas, vel diflintlio 
[pecifica relationum » 


146 gie hic folüm inquirimus 
de vnitate , & diftinctione cf- 

fentiali& tpecifica relationum non auté 
de nunmerica,tum quizcx ea prafertim p& 
det (tatucre (eriem huius pezedic. türquia 
id lit de numerica dicendum , fatis có- 
atex dictis q. $-art.2. Tresatt przci- 
pué cxtanc in hoc negotto fententie due 
extrem, & vna media; Prima afferit ce- 
lationes accipere adzquaté hanc vnitaté,. 
que diitinctioné a fumdamentis;non veró: 
a terminis; l'atio cius cft , quia ad eundé 
fpecie; X numero cerminum potiunt plu- 
res. relationes (pecie dinet(z tendere, yt 
ad edndom albedinem relatio (imilitadi 
mis alcerius albediais- & alterius nigredi- 
nis ditfimilitado, fi crgo vnus ctt cermi- 
nus;& duplcx (pecie tclauo, (ané vaitasy 
& diltirctió [pecifica carum , ex termi 
nis autendenda nom erit , ita f12aificat S» 





relationcs fumere vnitatem,& dittinctio- 
ncm [pecif:cam a terminis , nona runda 
mentis; Ratio eius eff, quia in cadé ome 
nino: entitate fundantur relationes fpe« 
cie differentes , vt in cadem albed;ne re- 
latio fimilitudinis cum alia albedinc, &&.— 
ditfimilitudinis cum nizredine;crgo cum 
hic (it duplex relationis (pecies ; & non . 
duplex fundamenrum , fpecificatio rela- 
tionisà fundamento nequaquá fumi pa4 
terit ;quz opinio coitcr tribuitur Scoti 
ftis,có quod (rpius aiunt relationes fpe» 
Cificari per terminos;(cq.Sonc. 5. Met.q. 
31. Araux. $. Met. q. . art. 6. concl. 3. 
&calij. Tertia tandem media;quz verior 
eft , & communior, ftatuit ab vtroq.de- 
fumi; ita ex noltris quamplures, prz(er- 
tiniveró Io. de Mag. inhoc predic. q.5. 


hoc Zer.5.Met.4.19.(eq.Suar.di .fec.17. 
$ «:19-Leq hic t LE. 


n. r5. Rau'us hic q.6. Maf.hic. (ec. z.q. € 
Did difp. 14. [»2«q. 2. Sác.li. 5.9.38. Blan. 
di(p.1 2 fcc. 17. Comp.difp. 14.3.7. Io.de 
S. Th-hic q.17«arr. 6. & alij paffiar . 

Pro rcíolutione quz fiti ob(eruàdü ex- 
To.deMag.cit. & Zerb. in fol. ad arg, re« 
lationum duplicem eife ditlin&ionem s 
vnam intrinfccam , qua nimirum attcn- 
ditur penes aliquod intrinfecum, & e(sé- 
tiale in relatione ,extrinfeci alteramjque 
artendicar penes aliqua, que li cét necc(- 
faria fint ad celatiomscontk;tutioné, ad- 
huc tá ad eam extrinfecé concarrüc. Kar 
(us recolend'im ex dictis Jjundament ,, 
& termini rclacionis pote duplic tec fü- 
mí ,vcl marerialiter.f, pro entitatibus.ma. 
tcrialibuseorii, vel formaliter pro ratio- 
nibus nempe formalibus fundandi,ac tep 
minandirclittonem, hoc prenotato ». 

147 D'cendà eii ditt.nctioné fpecifi- 
cà inuin(ecá relationü fumi ex proprijs ». 
& imriníccis earü differenti js,extrinfecar 
vctó fumi potie; camá fundamento (qe 
átcrmino,n0n quidem materialiter , 
formaliter confideratis, [tà Doctor 1. d. 
1.4. f:inlol.ad, $» Henrici ,& j- ine q- 

12.10 





32. in corp.quem fcquantur Scotifte o6s 
| prafertim citati , & Recentiorespaffim 
3. ent. Quoad primam parté prob. Pra 
xerum clienti diftinguütr ab alijs e(sé- 
tialiter per cadem principiayquibus.con- 
fticuuntur,eadcm nàq. (unt principia có- 
ftitutiua& di (tin&tiua, at relationes in» 

trinfecé, & effentialiter cóftituuntur per 
proprias differentias , cua n. fint acci- 
dentia , non conftant ex matcria , & fot 
ma, & cumnon (int entiaomainó fim- 
plicia , nece(fatió exigunt compofitioné 
€x genere, ac differentia . Nec dicas ter- 
minam, & fundamentum poflc ralem di- 
ftin&ionem intrinfecam coaferre. rela- 
Aioni,tanquam — reise vie pec 
umodum gencris, iz. Licet, m. 
fhoc dici poffet in opinione Nominalium 
'on(tituenrium rclatióncm ex. termino 
& fandamento , velut ex partibus intrio- 
^00 fedis; quibus nil proríus (aperaddat ; ta- 
» meninno(tra enrentia eam ab extremis 
di(tinguente realiter, nequaquà dici po- 
teft, quia ficut diltinguitur ab entirate.  » 
zermini ,& fundamenti, ita habet fua-in- 
ttinícca principiaquibus di (Linguitur ab 
illis., quz fané alia efle nequcuac, nit 
propric efleniales differentiae; tum quia 
genus, & differentia fpe&amt ad.ide pue- 
«licamentum , ad uod scs ipfas (andamé- 
1umautem, & terminus (pe&tang rc gite 
hritecadalind predicamentum. — 
148: Quoadalteram partem prob.éc,. 
fiterminus; & fundamentum: ma- 
zerialiter (pectentat , vtiq. nequic penes 
alla (umi ditinétio relationum Ipecifica , 
uia.& (uper idé fundamentum tn co sC« 
u fundar: poflunt diflinctz (pecie rcJa- 


giones,& ad eundem terminum tendere, 


vt bené probant prima ; & (ecunda opi- 
nio. Cetcrü (i fpeCtentur formaliter, (ae 
né in hoc(eníü telationes (pecie diuecíae 
petunt quog. terminum, & fundamentü 
fpecie dinerfayaut faltim alterum eorum, 
quod euidenter oftenditur inipliscxem- 
plispto prima,& (ccüda opinione addu 
€tis: naim albedo , vt dicit vnitatem fun- 
dat , veltetminat rclationem limilicudi- 
nis,vt vero:dicic pluralitarem;fuadac vcl 
Xerminat diífiailitudinem,, nà ratio for- 
malis , & proxima fundandi , vcl. remis 


Di TIT. De Pradicam.vefpeéliuis — 


"nandi fimi litudinem eft vnitas, diffimiltz 


tudinem veró plucalitas,vt art. feq.& ex 
inadacrtentia huiuis diftin&ionis ortum 
cft diffidium prime ,& fccundz opinio- 
nis , quia vt earum róncs oftendunt , lo. 
quuntur de termino, & fundamento ma- 
terialiter (umptis,non formaliter ; igitur 
in hoc fenfu verum eft pofse relationes 
sd tundamenta (pecifice diftingui;vt de 
&o diftinxit Arift. y, Met.cap.15.& in 
eodem feníu verum cft , quod frequen- 
teraiunt Scotiftz polse quoq, per ter- 
minos diftingui . ! 
149 Dubium tamen eft, an cum dici- 
mus relationes fpecificari extrinfecé à 
fundamento, & termino;id debeat intel- 
ligi coiun&tim,itaut diuer(itas vtriufq. fi- 
mul requiratur ad díuerfitaté relationis; 
vci dibi&timyitaut fufficiat diuerfitas al- 
terutrius; Hoc (ecundum affirmat Io.de 
Mag. & probatur , quia (zpius videmus 
in codem. fundamento. formali diüerías 
fpecie relationes fandari ad diucrfos ter- 
minos forazales,& é contra diuerfas fpc» 
cie relationés fuper diuería fundamenta — ^ 
radicatasad eundemterminumformalé — — 
tendcre, quod conftat, cum idé cffe&us. 
tcr miaat relationes.dicerfarum caufary 
& altcrius rónis,& é contra fundat diuer-- 9 


4E 
1 -— 


fas (pecie habitudines dependentim adile ——— 
l:s,quia e$ parte illiuseftfempereadems" — 


*. 
^ 
* 
Ld 


atio fundandi,& terminandi dependens vili 


tias (pecie diuctfas, ergo-ad.dinecfitatem. ———— 
(pecificamrelationum fufficit diuer(itas ————— 
alterutrius. .f..vol termini, vcl fündamen- ; * 
ti c2 urfr.ad vnitacem relationis (peci- 
cam exigatur viriuf. vnitas,quod ec: : 
athrmant Compluc.cit.n.8 j. eitó exem- : 
plà ; quibus-id probant,non fint ad rem; m - 
quia funt dc fandaméto , & tetmino ma- 
tcrialibus , videtutq, poffe id probari ex 
illa Scoti generali regula 2. d. 1. q. 6. ad: 
Y.prin.quod quzcunq.diffcrentia fufficit 
ad diftinguendum, fed nO qugcun;; idé- 
ticas fufficit ad períe&tam idcatitatem.ali 
quorum , Quóàd titenere placeat ci alijs 
ad diftincionem fpecificam rclauonnm 
neceísariá.císe dit inctionem (pecificam 
vaiulq; fimul f. ter mint,& fundamentis 
tunc dicendum cüeifdem,quod cü idem. 
cHicctus terminat relauoncs diuerfarume — — 






d: 


C ef X ett quo [piciftturvelatitcéAde IL. 697 


ttaufardny » non illas terminat (ub cadem 
. gónc formali 5 Sed alter modus dicendi 
"magis arridet » quia hoc eft multiplicare 
entia fine nece(Titate, & (i percontemur, 
quznam fint iftz diuer(z rationes for- 
males, füb quibus terminat, nó erit ita fa- 
cile ipfasaffignare; Et iuxta vnum,vel al. 
terumex his dicendi modisrefoluenda eft 
difficultas de relationibus vtriufi; paren- 
tis ad eundem filium terminatis , quam 
Auctores, & praefertim Thomiltz hic tà 
anxié exagitant;vel.n. negandum eft rela- 
tiones paternitatis, & maternitatis e(Te. » 
fpecie diuerfas , vcl fi id concedatur ob 
iueríum modum concurrendi vtriufq; 
parentis , confequenter in filio quoq; ge- 
minandz (unt habitudincs fpecie ditlin- 
€t ad (ingulos parentes in cadem ratio- 
ne ptoxima fundata , vel in diucr(is, iux- 
tà relatos dicendi modos. 

Hic vero obferaandum efl , minus có- 
fequenter lojui. Recentiores quamplu- 
rC5, qui tenentes cum Galen.lib. 1.de (e- 

. mine, scoto j,d.4.q.va. matré quoq; 
.. elle principium generationis actiuü , (ta- 
| — unnt etiam ip patre, X matre vnam fpe-: 
. €ierelationem , quia inquiunt fecundam 
— hanc viam candé fpecie efle ronem fun. 
dandi in ambobus (ficut eft virtus gene- 
rauua eiufdem fpeciei) atq ;adco refpon- 
dctcis in filio vna (pecie relatio . Fallun- 
tur Auctores ifti, quia etiamfi ambo po- 
nantüt concurrere aGiué, virtutes tamen 
zY quu in hoc genere aótiui cÓcurfus , 
unt altcrius ronis, quantü fufficit ad fun- 
dandas diucrías fpecic relationes , vt in« 
nuit Do&or 1.d,3.9.7 $. 4d qu&flion£, 
& Tat, notat 2. Phyf. q. 2. $. Sciendum 
primó,vbiait , quod licet pater, & mater 
fint caula ciufdé (pecier inquázü quilibet 
cft homo, non tamen sr potentià causá- 
di; quia potentie generatiuz patris ,& ma- 
tri$ lunt altetius, & alrcrias racionis. 

1y0 Inoppot.obijc.1.rclationé nó pof 
fc [pecificariá tecmino , quia ab co rcla- 
tio habet vnitaté,& diitinctioné , à quo 
babet efle; quia cadem fant pincipia c(- 

- fandi & difinguendi,fcd babet £fle à io 
lo tundaincato,non à termino, vi dictum 
Cit q. 3 art» 2, nam polito tccanimo , vc có 
dicio oe ,efficiécer dimanat à lolo/tunda- 

— UKWCO cx dictus ibidem, crgo à fuadainc- 


ILnnkas. 75 - 


to, & non à termino babet vnitatem » & 
diftin&ionem. Refp. quod loquendo, de 
vnitate , vel pluralitate relationis quantü 
ad entitatem,& realitatem cíus, vt1q; re- 
lationem non fpecificari,nifi à fnndamé - 
to ob rationcm allatá , quia re vera folü 
fundamentü cft vera cau(a efle , feu reae 
litatis relationis ; cgerum quia inter alia 
accidentia hoc fpeciale inuenitur in relae 
tione,g vitra habitadinem ad fundamens 
tum;à quo accipit effe, & realitaté, ordi« 
natur quoque cx propria natüra ad tet- 
minum extriníecum , ideó etià inter alia 
accidentia hoc fpeciale habet, vt vnitaté , 
& diftin&ionem accipiat , non folum a 
co,in quo, & à quo babet effe , (zd'ét ab 
có , ad quod cft , & ratio huius ett , quía. 
non habet e(fe à fundamento vtcunq. (ed 
precise pofito termino;quod €: cucnit ia 
potétijs, nó dimanant ab a&ibus, & tà. — 
ab eis fpecificantur extrinfece, & actus ét 
fpecificátur ab obie&is ,à quibus no && p 
accipiunt e(Te,yt habetur 2, dc. Anim. 55, 

- Dices,ergo re vcra dici nequit rclatio- 
nem fpccificari à termino, quia cü non fit 
cius caufa, nó vidctur,in quo gencre cau- 
[zz poffit hzc fpecificatio fieri. Ref». in 
rigore loquendo in nullo gencre caufe ab. 
co fpecificari , fed rantum tanquam à có- 
ditione, & à quodam addito ad cius c(fe, 
& intellc&ioné neceffarió coexa&to, qiré 
fpecificandi modü folent Auctores redu- 
Cere ad genus cau&e formalis extcinfecz, 
in quo ctiam gencre diccre folent potere 
tias (pecificari pera&tus , & actus per 
obicéta, atque ita. inquiunt fpecificatio- 
nem relationis fumi à fondamento initia- 
tiac ,& radica]itcr,quia ct radix& caufa 
rclationis;à termino vcró completiué, & 
formaliter, quatenus eft id , in quo vlti« 
moó-Gflit relatio «.—.. 

1 $1. Sccüdo obijc.€ contra, qp nequeat. 
fpecificaci à tund aumento , nama elatio fi». 
militudinis ;otcr duas albedines , & rela-; 
Uo (imilitüdinis ioter duas mgredines-y, 
non diltinguuatur [pecie ,& camen fons, 
dimenta Ípccie dilunguüntür. Reip. alie, 
qui pcgando afiumptum cuv Lo.dc Mag. 
Qt, quia 1cut albedo cft alterius fpeciei 
à.nigredinc, tic & rclanoncs vnius albe- 
din;s,& vnius nigredimis ad aliam fpecie , 
abinuicem diftinguuntur . Scd fi iflicou- 

Gzg  c«eduüm 


3w39* OBif. VUE Derim Nie. 


XÉcdunt vnitatem vnius zloedins 5 abt ni- 
£rediniscum-alia e(fe eiufdem :ratibais 
(tobique , & cx fola diucrtitate-eatita- 
*tam albedinis,'& migrediàis-pratendant- 
- Faluare diucrfitatem fpecrfi cailará cela- 
"tioni parii coníequenter loquuntur ; nec 
"árgaaiento (atisfaciür, qtia ad drftingué- 
ids (pecificé relatioges non atrenduncur 
fundaméta remota; et funr albedo; & ni- 
$redo,(cd prox ma; (icut funt vnitates,vt 
"upta di&tam cft. Idciteó alij dicunt euá 
*ondaméta proxima fpocic difzingui, ni- 
inirdnié vritaresipfas, ac proinde rela- 
"ciones "proxime" im ipfis tandatas efle » 
quoquc fpecie differentes, & quidem cü 
*n:ta$ (equatur naturam ; velut eius pro 
pa páffio, ad diuetfitatern naturac ve- 
ofimileeft ctlam vnitatos ipfas vatiari; 
S Lice folutio abfgidubio melioreft:pre 
&cdenti , fi encre velimus froiilitudines 
"ocque- variari (pecie ad varistioncm 
Ratucarum y in quibüsreperiuntar «^-^! 
;a2$2 Cotterüm non dc[üat, qui fentit 
fimilitadiné duarür-albédiat ctio €lu(- 
dem fpeciei cuin fittilitudiae duatümiz 
gredirium,quia lcécoature ; qua fantexe 
trema illarum relationü, fincalcerius.cad 
tionis;modus ram vnitatis ; qui cft ratio 
próxifia fundandiillas, etl vcrobkqz eiuf. 
dcin rónis , eo modó , quo dicimus pro- 
boruouem duplam inter duo, & quátuot 


repertam ése € uldem rónisicümics, qua 


réperitur interquan uc & detcm eap 
mümeri , qui illas (dndadc, f pecie aser fe 
diffctant; fic CC inrcliGon bus cauoms 
diccre folemus gencteiatém ir (abltan- 
ti& fáhdatàm cflc c uldem fpeciei cü ez y 
uae furdatur in quantitate , quie nimirü 
idcarcft modus pced candi viciaf qu. sica 
Tgitüédicüt in propofitó, q omncs patec 
Ritatcs (unt eiu(dé ronis iter. fe ; omnes 
ilem fmilicidincs ,& onines diffunilitu- 
diücs, Qn. reperiantur in his; & illis na- 
Qiris prorius accidentale eft per feróni- 
hus carum ; & hunc dicendi modü Blanc. 
(ajcacit. indicat próbsbiliorem. Quà 
Ki d.cas eoagis dittingui duas relationes 
. fimilicadints furidaras in aloedimbus , d 
duas, quarum vna m albedinibus, aliaia- 
te nigredines tündecur , fcd priores iue 
mtto di ftinguüuir, ergo poftcriores dc- 
Uti (pecie tiitiazui. Ad hoc fepiusdie 
Sou de 


"uni ef ia:ndiiti cra&rando defendi 
Ánitentionbusuiaiorem illamdiftihótioz 
acte M MEME 
leat; & hec re(pontio;aut éft probibiliór 
prscedéti ; aut certé- aiiagis niece(faria ad 
fedandaim grauem illatri diffi caltavem-fü 
erius motam qi 4 ác zin fine dé ptoce(z 
ui relitionum imn infinitum fundando vri 
füperaliam, vt ibrínnuimus ; neccaniins 
ficiari dcbétvilüs Scótifta ,quiaedm'exs 
preflis verbis docuit Do&toc: 4. Met. q. 
12. infnl.ad t? vbi aic (aper duo Befiera« 
lidima fandári iege oh tei 
'tcici ; quia non eft nécelfecántáh effe 
diftinGionedii relitionibut quarita. 
eftin fundamentis ;'pre(ertim rémotisg 
idein teact Didác, digit 4. 1 p.q. 1. 77 2 


-OQig RSOIADOAY:SaT C 1 T. v5iv*fy 
. DÀ RTI C V.L 4 S IL 1354 
Declarantur tres modi: Relatiuovur ae 
orci. Met. affignatio 2. 
155 "q^ Rcs modos Rclativoram affi- 
5127 A. gnaait Arift (; Mene rs. doces 
qé£dà relatiaa dici sch vnitatem, vel naz 
merü,fcu multitüdiné; vt (imitead limi 
Icsae uale 2d quate, dupl ad dimidiünd;" 
üiedá- dicifécandà aGinam potehtiaar y 
& pa(Ti&3m, ac criam potétiardi actiost 


nés; vr éaletictitàm ad talefü&tibile ca^ — 


Icfacicns ad éalcfa Gam & 'ofao aótiad * 
ad pa fliuum; quxdá randéjve «ic e^ 
3d tenfüratm, & (cibile ad:(eicorians, 8C 
fe&tibiiead fenfum: Itad; ex triplici (àh«- 
damepto, vt pali m traduác [rcérpietes y 
c3 difüinxit gencra telitiónuin, quaram* 
priiday éft earum, quae in vititate , vel: 


pháralitate, Ica.oümero fundantur; vc z-^ 


qiale, mic, & idc, quz fuper exicemoc 
Uim eoaeuientiam fandanur g daprü; && 
dimidium ,-qua fundanrut füpec dilcon- 
déniéatám « Altérum eft eacamy quz in' 
aGionc,vel paflione,ftu potenaa actua y 
& pa(Trtas vC pateraitas ; d flliatio, & in 
vniuersi relatio caufg, & effectus. Ter- 
tiàm denique illacámiet, qux fandancar' 
laper'ment(urámy& men(arabile,vt (crea- 
dà; & fcibile; & addic Ant. cclaüoses 
hírius ieráj generis non eife iius quia * 
f&ienga realiter rtfeccur ad-(eibriéy noa 
tamen é cosirascelationes oro prit ? 
fecundi 2cneris docet ele- malas ; curas » 
diiiliónisepios: meuinic Doctor's fcd: 
UT & pres 


- 


EN 


, 








k ^ "us 
| sKelanonumi 


- Quef De primomdo elati. ide. 11. 692 


sputfertim 5; Mqt.qea 2) 1,d.3 4.$4X d. acque ita per naincrum ,& multicud nem 


732.42: $ Rc pod. ad 


x 


1,Q04 quol.13.V. 


- explicatur primu modus Relatiuorim. 


o) hos cing gemets 


endi cft; q cá aic Arift. 

Hecate EOM multitudine , 

*féu hünfero, ibi vn táteri,& nügienun nó 

"fumi pra dicamétaliter, pro enitatg nimi- 

;fum quagutauscór nue , & numéro orro 

,£X diu'fiobe cóunui, qnia tuac relátiones 

Hiis generis, ncn nih inprzdicamento 

, quanutaus effept,fed (umuntur tranfcen. 

Man, quami f uo modo in vnoquo- 

. que genere reperiri poísür, vt docet Sco. 

13:d.19.qet i 1n2.d3:q«1. B. & D. Tho. 

-4y.7- dc potentiaart. 9. qü€ (cquuncur Có. 

: pu e alij; & quauis exé- 

: plaab Arift, allata vnitátemyac multirà- 

: diacm innudnt quantiatiu& ; fatistamén 

/conüateios mentem füitie fondamentü 
huius genecis Md qune 


ü 
itc ndere, inquanturti m- 
juàni i (ER quodin 
sitas » chultirudoy im 
oftca lubdit , eadein cffe , quorum fub- 
- ftant cit vna, fianlia , quorumqualitas 
cvna, zz qualia, quorum quantitas yn; quo 
:aürem fcn(u intelligi. debeant Sceuis s 
S.T h.cum 5. Mct; docencrclaiiones pri- 
«tni triodi-fündart fuper rem de: geaerc 
:quarititausy benc ex plicat Zerb. 5. Met. 
'g. 18: $.Propier tertii 7 7021 0v 
/^7-Raríus ett ob(eraandü,quod c& inquit 
* Arift, relationes huius primrgeneris furi- 
"datiid. vnitare , vel maluitu dine fic fum- 
opta » per vnirarcm nop axceligit aliquid 
,Syreipfa vnum lit in extremis celaus , na- 
tura... hoounis, & Leonis, aut Peui, & 
IPauli non dicitur vna in ambobus , quafi 
fit vnasceadé enitas , rauonoe cnius in- 
ster illa extrema refuliec relacio idengta- 
*tis generic vcl fpccificas fed inicliigit 
"tonucninaam in alquo przdicato com 
muni vttifq; quod proinde dicitur vnam, 
n6 per incxiltencia , (ed per folam mdif- 
fer&uam , in quo fenfu dumtaxat duoin- 
"diuidua eiufdem fpeciei dicuntur vnius, 
'& eiufdem naturar,yt diximus difp.g. . r. 
att, 1. iX e» profcilo dicemus in Mct.quà 
vn.catem Doét.in 2. d. 3. q.1. vocat for: 
Anak, & c(fentialom, vt cain à n axerica 










. Condittr;guat, qua dica (olet materialis y 


; intelliget plucalitatem entitatd alicruis, 
-& altceias rationis  & difconucnientiaua 
extremorum: in przdicato cootmuni «- 
(5$. Cücrgo triphciter extrema poflint 
cóucnire , X vnà naturá participare trboc 
- feafu .i. n:turá eiufdé ronis, Gc € cotra tzi- 
-pliciter difcóaenice,hiac Arift: tres fpecies 
-affignauit ex parte vnicatis,S& totidé expar 
- temulc;tudims; ex eo n.suía duo extrema 
- cónenire poffunt in effzntia, & (ablbátia(per 
? fübítantia fi quide incclligic ec Arift: effcu- 
-tia,& quidditate , vt oes bic exponüty ori. 
-tur1détitas , q0a- fundatur fupcr vnitatem 
"fubftácialé,(eu effentialé quo teafu oia indi 
^uidua tá fubftantiz; quà accidentis dicitur 
teiufd&effentiz,Bznaturz ; Ex co quia coz» 
-uenire poffunt m:quatitate;quatenus quam- 
*titàs vaius nó excedir quantitacéaltcrius , 
-nieq; exceditur, oritur zqalitasyqus fun- 
»daturin quáritatibus ne qiácenus sbt einf - 
,dé-natarz ,& róniseffenialis (fic in. fuadat 
iidehtytat&) £«d róne ickaalisexcéfioni siqua 
ius hzcrátzeft iaextéftonosquara eiLit- 
dasex eo:tandé, qp.cóuenire poffunt ín qua- 
Aitate oritur frailitudo,qug pariter. funda- 
-turin qualiratibas , nó quia fidt eiufdé n2- 
:urz;ac e(fentiz (fic.n.& ipfa fundantidé- 
:titacé) fed rónc emífdé inteuftoais. E' eGtrà 
-veró ;quia estrema tripliciter diíconucnire 
:pofsürt ;participando .f, naturas altgrins16- 


-pis;cetidé fpeciesoppofitz oriütur ex par- 
esekimdniser com diquaduo ot 


naturas alterius róais dicuntur diuería; 


:€o5g habentid'uerfas quiltates ,ve cafdé, 
mb tamé in codé gradu; d: fimilia dieimtir, 
-& tasdé ex co , tpimproportionata funt ini 
-quátitate;dicütur jnzqualia.V erum camen 
eft id,q» aducrtit Do&t.in Met loc. cif & 1. 
d. 1s.q. rlhas.o€s fpecies vagari per tocá gc 
'nus entis, fi metaphorice fumantur ,nà om- 
fic ensalteri cóparatü eft id& . vel dinerfum 
ánaliquo prgdicaro;cit equale vcl inzquale 
quanatate virtürisicit (ime ; vel-difiuile, 
-quateuus gicüq; ens propri habetdiffue- 
1à,quz ab Ariit s. Met. appellater qualitas. 
Sedobijcies,Vnitas,qua c - N 
relationis debet effz viricas plüriti, 03 vnt- 
tas vniufcuiufgs vt fic; aon dat tclatio- 
nem ad alind , fed omois vnitas plurinavre 
diftin&orü eft ynitas róuis ; quia in creatis 
nulla vna;ac eadem entítas realis reperitur 
in duobus re diftinétis, ergo nulla relatio esc 
parte vuitatis eft realis. dicem mulotado,& 
numerus pluralitate coftituitur, ac diuifio . 
ne, quz in negatione foimalitér confit zt , 
vndc ingq.alitas v.g. in hoe PU t.ib- 
G a- 


ma 2 
»? 


- 


, 


Jeo ' Difp. VIII: De "Preditam. vifjéeluis. s 7. 


datur , quód hzc quantitas Jan 9 ha- 
bet,quod habet alia , crgo nulla: 
parte mulcitudinis elt realis , quia 
meatum reale , & pofitiuumnon habet. . 
156 Reíp.coccffa maiori ,neg.min.cuius 
probatio ees tantü de pte: formali 
per incxiftentià,nam quacung; ralisan crea 
tura nequit effe realis at nó probat de vni- 
tate formali, per indifferérià: hcan.eft vni- 
ta5 realis, vcfusé oftendit Doct. cit. 2. d. s. 
q t- & hzc cft,quz ponitur fundamentü ha- 
rum rclationü primi g eneris. Ad aliud,licét 
multitwdo aliquo modo negatione inuol- 
uat,fupponit tamé reales, & pofitiuas enti- 
tates quarít vna «ft diueríz ronis ab alia,at 
que ità relatio diuerfitatis v.g. fundatur in 
homine, & leone, nó róneillius negationis 
przcise fed rone propriz effentiz vaiuícu- 
iufq;quatenus feeüdá vnitates formales süt 
plures effentialiter;redlatio po ceto di- 
mi lij ad dupli fundatur in dimidio,nó róne 
defectus magnitudinis extremi oppofiti , 
fed in (ua propria entitate, quatenus hec tà 
at maior. n ob idtamé —— 
| 065 relationes primü modum 
pettinkces effc reales ficut .n. Vnum multi- 
plex efl vnü numero,fpecie,genere,& pro- 
ótione;ita idétitas fundata fuper hoc , & 
illud ynü ad hunc primi modá fpeétabit,ét 
identitas nnmeralis, » apud o€s cft rela- 
tio rónis, quia eft ciu(dé ad feipfum , immo 
Arift. fub hocgenere exprefse recéfet pro- 
portiones oés inter numerosab Aritbmeti- 
2 excogitatas,quz kdo reales jd 
unt i nequeat fubiectum per 
pride nidi ved numerus non cít 
re vera vni per fe ens,g; de tranfcendenta- 
li cecedunt omnes, in quo tamé proportio- 
nes fieri poflunt non fecus;ac in przdicam. 
Soléthic Au&ores dlfputare , an rclatio- 


. Qesrcales huius primi generis fundentur in 
: nitate Ípecificafoli., an étin generica, & 


Ax licét nonulli id neget, feré tamé 
.oésa t ct Ant. And. y. Mej.q. 14. ad 5. 
aeg fundariin his oibus vnitatibus ét ana- 
og3,dümodó fit talis,que dicat vnü concc- 
9. obic&intt intrifiece eóuenienté vtriqg; 
analogatorü,quia nó minus sitfimilesá par 
terei, Petrus, & leo invóne animalis, quà Pe 
trus, & Paulus in róne fpecifica hominis fer 
udta proportionc,& ide arg ficri poteft de 
vnitate,ícu cóueniétia analoga. Nec refert, 


pA differétia fpecie, etfi one €óueniát;di. - 


ir fimpliciter diffimilia , vt cóftat de al- 
bedinerefpe&u nigredinis.Ná lieet verá fic 
wiuerfitace (pecificà vocari abfolute diuer- 
fit x6 adhuc 1f jdentitas genericain fuo or 


id n 
airelatio ex - vni 


dine dicitur tripliciter calis Imbtipfarie 
nitas numeralis pót effe fundamentü refa- 
tionü rcalium hutus generis fenfu fuperius 


" explicato q. 7. vt fiéadem numero albedo 


pogeeturin duobus fubiectis?, dicerentur 
liter fimilia., quod bene notauit Bonet. 
in hoc przdicamento. 1. 
Exponitwr fecuidns Relatiuori modus: 
157 C Relationos fecüdi generis eft 
diifidium nó leue de earü fundà- 
mento proximo,feu róne fundádi , an fit a- 
&io,& pa a&tiua,& paffiu1, 
proxima, & formalis, vel potius demü fub. 
ftátia ipía,q eft principi radicsle actionis, 
& paífionis.Thomiftz paífim docét effe tp- 
$4 actione, & palfioné ex D.Th.i.p.q.28.art. 
4. K 4.cótra gent.c.24 Bt 3.d.8.q. 1. art. s.ita 
Caiet.5.p-q. 3 s.art y.Iaucll.: Met.q.: 1.Sa- 
Ch lib.5.Log.q. 31. Soto hic,& s. Phyf. q.2. 
art.2. Cópl.cit.Io.de S.Th.& alij,» probát, 
nàillud eft proximü fiunt relationis, 
quo pofito, &fi es no ponantur,relatio 
ponitur, & quo fublato €t ceteris remanen 
tibus nó ponitur talis aüt eft a&io refpe&t 
paternitatis v.g.nà eoipfo, cp verü eft; ho- 
miné genuiffe verá, ac neceffariü eft habe- 
re relationem paternitatis ad' filium , & 
quotifque non ponitur a&io ; etiamfi alia 


ad(int,non confurgitrelatio, ergo NC. ^ ^ 


Hác opin.Do& frequéter refellit hac pe 
fcrtim róae, quia ró fundádi , (eu fandamé 
TEerUnh HOD NNMEE debet ,quádiu ma- 
Ru 
one : la, crgo &c. Act.C.1$o 
&q Treirca Gin 4d. Me Ls . 
qoos quol :2,C.& alibi fi rRCP 
l. cócedendo relationes fecüdi generis 
poft ine fündaméto proximo manere , dà. 
odo manear fundamérü remotít, dp cft fi- 
bie&t& inhafionis eaiti;ró hhilts eft ,quia TÓ 
"Fundádi in fis relatipnibusTolü eft necéfa- 
rain c» & in frio produci" relationis 
mónürinfaóto ez, & coferuari eius, fed ad 
ho fatlicit perféuetátia fundaméti remoci, 
-cui inlra réc, vndein hoc przfertim differüt 
relationes hniusfecüdi generis à relattoni- 
.bus primi;op illainharét immediate funda- 
méto proximo,vt y.g.funilitido ,pximein- 
herct albedini, &a ^ ;didte paricti,:t nó 
Ata efl dexelationibus huius generis , qjua 
paterniras proxime ipharet (ubilant'z ho- 
miais gencraotis, Rlratio fubftantia &critt, 
not Juccayfüidamento proximo , quz dne 
'&rina eft fiij, Didaci Morifani,N atiorüs 
quaidis Hmc opm.no teneanc quamlibem- 
ter Complut. receperunt , quia non minds 
idonea di ad fuam opiniortem ems : 
xc 


158 


- 


"I 


-— 
* 


O— — COMQERRMG SD QM ——EPREPR P )o]po ILU PERIERE 
' ! , 





148 Hac (olutio, ficut & dodrina, 
«ui inniutor,reijcitur à Do&ore loc. cit. 
pra (crtim veró 4.d. 6. q. 10. quiafunda- 
métum proxim&s& formale,non tantum 
ett caufa relationis in fieri (ed £t in cffe , 

cuidéter deducitur ex (uperius dictis de 
undamento,& termino,rclatio .n.pédet, 
& Ípecificatur ab extremis , non vtcunq; 
fcd (ubratione formali (andandi , ac ter- 
minandi cófttutis y ficut ergo Petrus , & 
Paulus non fpecificant relationem fini- 
litudivis , ni(i vt ftant (üb albedine ; quz 
€&t ratio fundádi illam ; ita Petrus pater, 
& Paulus filios nequeunt fpecificare re- 
lationes paternitatis, & filiationis;nifi vc 
flant füb rationc formali illas fundandi . 
Tum quia ficut fecundü fuas entitates ab- 
folutas, & materiales nó funt nata huiuf- 
modi extrema illas fundare rclaciones ita 
neque cófcruare, quia cofcruatio rtlatio- 
nis pendet à modo fundandi, Tum quia 
fal(um cft etiá huiufmodi relationes non 
inletere immediate fondamento proxi- 
fno ficut relationes prifni generis, nà fi 
ignis calefacit medio calore, vt potentia 
a&tiua, qua illi fit ratio agendi  & ratio 
fundaad: a&ionem , vtique relatio a&tio- 


-niszqué immediate inbaret calori , vt 


fimiilitudo albedini; & calor ab igne fc- 
paratus diceretur agens , & caleíaciens , 
ficut albedo feparataà (ubie&o fimilis, 
& idem dicendum foret de paretnitate 
re(pectu potétiz gcneratiue, (1 hzc pone 
retur accidens realiter diftinctum à ' - 
tentia generantis, vt ponunt Thomiflz. 
Nec rcfert, quod potentia generatiua nó 
denominatur pater, fcd fubttátia ipfa pa- 
ttis ; quianó eft nece(Te accidens (emper 
wenominare fubjcctum proximum , cui 
inhaeret, nam intelle&io vtiq; proximé 
ánheret animz no(trz , & tamen deno- 
minatio toti conucnit homini, cy ét cerní 
tur in alijs multis accidentibus. 1 quia 
Cum relationi in cói vt fic , cíTencialiter 
CÓpctat pédereà rone fundandi ,& funda- 
tnento prox«mo,nedum in fieri, fed éc in 
elfe, & conícruari ,hoc idem omnibus,& 
fingulis relationum ípeciebus conuenire 
debet, quia id eis conuenit róne generis, 
non at róne peculiaris differenuia, atque 
idcà malé per. hoc (cccrnuntur à jr&di- 
Logica 


Duefl.X. De fecundo modo Relatinorain. ife1r. 701 


&is Auctoribusrcleiones buius (ecunc: 
gneris à relationibus primi. Tum to: €, 
quia fi aliquis reperitur effe&tus pédens 
à (ua caufa , ncdum in ficti, (cd ét in ccn- 
feruari, telis praíertim céferi debet quz - 
libet tclatio ob tenuem eius entitatem « 
159 Idcircó Io.de $. Tho.hanc cóem 
Thomittarü rc(pófioné modcratur& in- 
quit, q: actiones nó dicuntur fundare re- 
latiores, sm «p (uat in ficti, fed sti quod 
in fi&o cic, hoc aürira declarat, quia li- 
cet atio in (e tr&feat,cft incaufa reltnquit 
determinatione quandá ad cffeétü iá po- 
fità; hue per habreü , (iue per difpofitio- 
n€, aut ius vcl liquid timile, rónc cuius 
pót fundare rclattonc ad illü quae fü:t re- 
fponfio cutüfdam Tocccllant apud Fan- 
dria $.Met.q. r6.art.4.talem aüc rela- 
qui in caa determinationem cx actione 
pratecita cx coarguit Io.de $. Tho.quia 
tranfacta octionc,caufa ton amplius or- 
dinatur ad ctfe&à ,vc anre illam,quia ance 
illam ordinatur ad effe&ü, vt potlibilem 
ab ea produci , at poft illam ordinatur ad 


'eum,vt impoffibile amplius ab ea produ- 


ci, quia caufa ereata non pót reproducere 
'eundé numero effe&ü.Ceeterü neq; hzc 
folutio fatisfacit;quia non apparet,quiná 
habitos, vel difpotitio relinquator ex a- 
&iobe , m quibus fidari poflit relatio ad 
cffectü & quod idé numero cffc&tus ne- 
qucat à czulà creata reproduci, prouenit 
ex (olo extriifeco Dei decreto,vt often- 
dimus diíp.8. Phyf; q. 5. art. 1. & quando 
& ab aliquo intrinfeco proueniret relicto 
incaufa ex a&tione prterità,q eam red- 
deret impotétem ad illüreproducendü; 
ia hoc nó císet tófundandi relatione rea- 
"lem ad illü,ad hoc genus (pectantem.fed 
potius pofitiué impediret, nc ralem reJa- 
tioné fuadare poffet. Tüm quia admiíso 
€t,g ex actione praeterita talis relinquete-— 
tut difpoficio, vel hibitusi caufa , inquo 
fundaretur relatio ad cffectü iam produ 
Cüscuoc relationes huis geoeris nó time 
mediate amplius fundarentur in actrone , 
vt conteadiric T howiitz, (ed'üpet quá- 
litatem , quod neque ipti conceerent .- 
* 160 Alia proinaé sécétia eft Scoti Toc. 
€it.vbi docet nó a&tioné, & j'ai oné [eq 
potenuag1psá a&iuam,& paffiuam c(sg 
: Gzg 3 fu 
N 


so* . Difp VII. De Pradicam.-Refjelliuit.". ^ 


for dáméta proxima huiu(modi rclatio- 
18i, explicat aüté id non debere inielligi 
de«oí pcétu, quem de fe dicit potétia, [cd 
dc abíoluto, quodà refpe&tu denomina- 
tur neq; de potentia nuda, fed vt jam ad 
actü redacta pera&ioné , itaut s&tio  & 
paftio fint (olam conditiones, fiué difpo- 
fitioncs ncceflarió ptarequitita , funda- 
mentum vcro potentia ad adtü reducta, 
quz e(t cómunis Scotiftarum Ant. And. 
«. Met. q. 14. Bonet. in hocprzdicam. 
Zetb. q. 18. .. Proptor tertium , Fabri 
ibid. difj»& $. & fequuntur hic Recentio- 
res mult Ruuius, Didac.Mori(, Smigl.& 
alij, ac c&à nonnulli Thomiftz Socin. 
$« Mct.q:2 «ad 2. Fland.cir. Araux.ibid. 
, fatt.9.Et quidem magnum habet fun- 
amentü in Arift, ibidem , dum ait a(7j- 


|o wa verb, C pa[fia fecundi chinann c 


affinam potétiam , Cr potentiari atiio- 
ues , quibus verbis vtram4; pertincrc ad 
fundamentum docuit, potétiam quidem , 
vt ie fundamentum,aGtioncm veró, 
et condit:onem neceffariam, & pracuiam 
difpolitionem , fine qua nequit potentia 
fundamentum proximum effe, vndé vt ait 
Dodor 4.d. 13. cit.bené (aluatur didum 
Arift.ibi , quod relationes (ccandi modi 
dicuntur fecundum potétiam a&iuam, & 
paffiuam, vt fecundum fundamé:a, & di- 
untur fccundum actiones potentiatum , 
vt fecundü difpofitiones prauias ad illas 
relationes , & coditiones omninó necc- 
farias, quiaha relationcs nó confurgunt 
€x cxiremis ctiam formalibus vtcunque , 
uia (i Petrus modó pater,& Paulus mo- 
o filius ponerentur percreationem etia 
cum (uis potentijs a&iuis,& paffiuis,non 
eticnt formaliter ipter fe relati per pater- 
nitatem, & filiationem,fcd ncocísarió re- 
quizitur , vt ynam producarnr ab alio, & 
P emis genera, Petti. determinetur 
ad fundadam relationem paternitatis pci 
produ&ionem Pauli BE cn. ipfa Re 
contrá potentia paffiua Pauli, .— — 
161 Caerüm contra hanc opinione 
yigéc Eq y yi | - Hurcdifp 
1 j- Met[e&t.10. & alij eandcm rón6quá 
Scotus vrgebat conira p Opiniomé 
guia Fertus viugnte filio A a d 
posentiam generatiuam, vt v.g. f: caftre- 


tur , tufic,n. przciditar feminis officina , 
vcl (alim à Dco auferci poteft, & tamen 
adhuc remanet pater,crgo potentia gene 


«ratiua non cít proximam furidamentum 
ternitatís,quia hoc ablato concidit tc- 


atio , vt contra Thomiftas argucbamus. 
Nec valet refpondere cuin Ruuio , Did. 
Mori. & alijs abfutdum nó cffe relatio- 
nes huius generis manerc in fuis fübic- 
&is ctià ablato fundamento proximo, & 
róne fandandi . Nam hzc folutio abunié 
nupcr reie&a eft. Neque ctiam ipfi Sco- 
tiftz süt ab hac difficultate immunes;,có 
quis Do&or non di(tingaat realiter po.- 


:tentias proximas agendià radicalibus 2. 


d..16. q. vn. vc faciunt Au&ores relati, 
Quamuis ,v. ita nó dift ingaat illas, (i ac» 
cipiantur potentiz organicz incomple- 
té, vt (ant partiales anim. perfectiones, 
tamen (i completé accipiantur , pro con- 
ftituto .f, ex determinato organo,& par- 
tiali animz perfe&ione , eas realiter. di- 
ftinguit, nec vllus oppofitum docet, quia 
fzpius hominem videmus orbari potcne 
tijs fic (lamptis; certum eft autem, ci in- 
quit Doctor paternitatem fundari in po- 


tentia a&iua, loqui de illa in hoc fecando 


fen(uynon in primo, quia potétia genera- 
tiua in hoc feníu , eft proximum princi- 
pium, & fundamentum procedendi vnius 
ab alio,vt de fe con(tat ,nam finc organo 
non eft. potentia. generatiua reducibilis 
ad atum, atque idcó nec relationem pa- 
ternitatis fundare poteft, — . by 
.. Kdcircb Suarez, & Hurt.cit. cum alijs, 
vt melius prouiderent — rela. 
tionis,allcrunt eam neq; in a&ionc , ned; 
i entia proxima fundati y fed inradie 
cali .i- in ip(a fubftantia proxime , & im- 
mediaté , quia patec relationem, paterni- 
tatis in a&tu habet , non folum poftquam 
uan(it a&iofed ct:am( potentia gencra- 
di amittatur, Verum neque hec Opi.pla- 
€et ; quia rclationes huius generis (unt 

iones originis: ycl procellionis vniv 
usab alo ,. proximum principium 
huius procc lionis cit ró (uadand; tales 
qescionsialenó: principium non elt ip« 
fa (ubftantia patris, fcd potenzacius ge- 
neratiua cópleté lumpta » vt dicebamuse 
Cont, quia yc l'euus referamuc ad Paulds 

: LE 


E] 
' 





Quefl.X. Bs fétuido modo Ralatiuruni AI, 7057 


vt pater ad filins; non (afficit intelligere 
fubfantiam vtriufq; precise , fed in fub- 
ftantia Petri debet concipi aliquid quafi 
pertinens ad rationem agendi, vt fübítan- 
tiam Pauli refpiciat in ratione effectus , 
etgo nuda fübflantia nequit cíle ratio 
fandandi patcraitatem , cüm finc poten- 
tia generatiua effe&um nonattingat. : 
^! 162. Pro tefolutione huius dubi; no» 
tandum eft inter effe&us aliquos effe, qui 
à cauía fecunda effentialiter dependent, 
non (olum in ficri, fed etiam in conferua- 
ti,vt con(tat de lumine , fono , &c. alios 
veró ab ca dependere folum in eo infti- 
ti, quo fiunt; deinceps vero nullo modo , 
vt domusab adificatore, filius patre , 
&C. Cum ergo relationes huius fecundi 
modi fint. telationesoriginis , & procef- 
fionis vniusabalio , effe&tus primi gene- 
Jis,X in primo inftanti productionis co- 
rüm, ac etíam dcinceps fundat ad caufam 
relationem realem dependeotizs, & caufa 
€ contra relationem oppofitam ad ip(os; 
& fi fübftantia ponatut immediate a&iua 
fine medijs potentijs realiter; vel forma- 
liter ab ip(a diftin&is, vt. probabilius eft 
(exceptis quibufdám anima potenti)s, vt 
in lib. de Anim. dicimus) tunc in ipao 
immediate? erant:fundate it relatio. 
ncs, fi veró in quibufdam actionibus ac-* 
«identalibus,& teanfemttibus agit quoq; 
media potentia accidentali, vt Sol illumt- 
hàndo , ita camen vt & ipfa attingat cffe- 
€tum,tunc vtri]; 12en$ proporttonatam 
fündabit relationem ad effe&um , quia 
vtrumque e(t verum agens in (uo ordi- 
fe; quod fi non attingat effectum vllo 
do, nifi media potentia accidemali , 
inipía fola fandabitut relatio. 
 Effc&us veto fécandi ordinis cantum 
$n primo :nftanti fundát relationem rea» 
'm dependencia: ad caufam , non aüt de- 
1ctps , (cd poftea ex ipfoaétu caufalita- 
is ttanfacto remanet tantum denomina- 
Lio qud ho fccit , &illüd fa&um eft, 
quz vtiq; eft &enom natio fcalis non ta- 
tné cclatió realis dependétiz ,& calcsctie 
dlcnommationes patris, & 61i), nempe qp 
lic generadit ,& tlle genius eit c: preise 
docct Arift. Mets €. 15. inquit o. quod 


ilc dicitur pater quia fecityllle fllius, quia 
UA 


quid paffam eft ; cui füffragatur commu 
nisloquendi modus , nam Paulü dicimus 
cflc filium Petri, np Petro defun- 
&o,non alta ratione, ni(i quia ab ipfo ge« 
nitus fuit; Et quod parernitas ,.& filiatio 
in creaus nó dicant relationes reales pro 
batut vrgenter, quia tales vtiq; forent cau 
falitatis , & dcpendentiz , fed poftquam 
filius genitus eft,non amplius à patre des 
pendet in effe , ergo nulla adeft ró deine 
ceps. fandandi relationes realcsad hunc 
modum fpe&antes , nam omnes iftz ali« 
quam importánt dependentiam vnius ab 
alios Etin hocfen(u admitti poffunt ra» 
tiones Aurcoli,quibus r.d.30.part. I,arte 
2. ptobat relationes producentis,& pro- 
du&i ad'fécundum modum fpc&antes 
v.g. paternitatem , & fibationem non ef. 
fe reales. 

1635 Dices, adel[e etiam deinceps (uf- 
ficientem rationem fundandi relationem, 

ia-manent extrema , ad quorum poti« 
tionem neceffarió refültat relatio iatrin- 
fecus aducniens, vt fant paternitas, & fi- 
liatio ;. Contrà , non qu&cusque extre 
ma (ufliciunt ad couftituendam relatios 
nem intrinfecus aducnienrem (cd dcbent 
eíle commenfutrara relationi , quz in- 
de infürgere dcbet , at talia extrema noa 
funt Petrus, & Paulus, qui fuicab eo ge« 
nitus, fi (ecundum fuas emitates conti 
reütür , ergo prater illasoportet iotellie 
giin vno extremo aliquid quafi pertinés 
ad tóncm agendi , & in alio aliquam ró- 
nem dependentia , vc inuicem referantur 
relatione reali huius gener:s , cüm crgo 

»era&ta generatione , nihil tale pmancat 
in extremis , fatendum eít deinceps non 
inuicem referri eclationc reali haius. ge* 
neris. Conf. quia fi vrget allata obie- 
Cio , ctiam deberet dici generationem 
ipfam mantre;cürmancant extrema.f.ge- 
ncrans,K genitum , &spía fic relatio n 
trinfecus adueniens , ficut ergo ipfa non 
smanct,quia generans , & genirum fecun- 
dum fuas, entitatcs rion func etrema.ce 
jus formalia,(ed raiterialia raniumidem 
quoq.de paternitate, & filiatione di 
cft; quód có eel maxirié cft affercndum, 
quia patcrnita$,& generatio a&tiua, filia- 
ti0,& generato paffiua non difcruntyyt 
Gas 4 €x 


204 Difp. VIII. De Predicam. Refpetliuis - NE. 


€x Scoto colligitur 5.d.8. q.vnica. $. 4d 
quafi ionem, vbi eas codé modo definit, 
vt de (e conflat in relationibus diuinis 
Diccs,in diuinis paternitaté , & filia. 
tionem cfle rcales relationcs, ergo idcm 
aicendum eísc in creatis , Contra, imó ex 
hoc nofirum roboratur afscrtam, quia 5 
&dco in diuinis id verü cft , quia ibi a&io 
gcneratiua , & parernus influxus in filium 
peace manet , crgo quia in creatis fo- 
üm talis infiuxasex parte cauíz reperi- 
&ur in primoinítanti, & pariter dependen 
£a ex parte cffcétus , deinceps vero hec 
omnia ccísant , remanente nuda cniitate 
«auíz,& effectus , alserendum cft pater- 
nitatem, & filiationé non dicere rclatio- 
nes cales, nifi in primo inftanti , & tunc 
paternitas fundabitur (uper poteatiam.» 
actiuà, vt flat fub actu E cido ; deinceps 
vcro Bon diccre, mfi denominationcs cx- 


"rrinfecasex eo defumptas , quód ille ge». 


nuit , & iftegenituseft. Ncq;ab hac fcn- 
tentia alienoseft Door, nam in 5, d, 8. 
«it.(üb D. proponens hoc dubium, an fi- 
liatio dicat tclationem realem, tres adhi- 
betrefpontiones,& quamuis tertize, quar 
«ómunis eft, videatur adherere , primam 
2amen, quz cíl,quod filiatio lit fola rea- 
lis denominatio cx a&u generationis , 
yracerito, non improbat , (icut (ecundá, 

m dicit else ab(urdam , figni euidens 

lam ceníere ptobabilem, tcttiz tíima- 
gis adla (it neà cóirecedore vidctetar, 
« ilafuppolita locutuscft de patetnita- 
1c, quarcns de illias fondamento locis 
omnibus füpraciatis ; Et hanc noftram 
opinionem de relationibus fecüdi modi, 
& cx cifdem motiuis fecutus eft pofleà 
Woncius difj. 15. Log. n. 64. & fcq. licet 
«am bi proferat, tanquam ;& pro- 
prio Marte inuemam. 

164 Pecrüncnr autem ad, hunc (ceun- 
dum modum relatiuorum , nedum rcla- 
woncs ininfecus aduenientes; fuper po- 
1entiam fundata , (cd ciam extrinfccus 
«ducnienies pra([ertim dc geacre actio- 
i5 & paflionis, vx Scot. notauit in 4. d. 
1 3-Cit.intertia cxplicatione , quam adhi- 
Aet ad tex.20. 5. Met. Arill. .n.ibi in hoe 
1€ct ndo modo, ncdum rccenfuit relacio- 

525 caulg d «c ctum , & producenus 


ad productum, fed etiam agentis ad paf, 
fom, & a&iui ad paffinum , vt calefaci- 
tis ad calefadum; immo dicere poísa- 
"mus omnesin vniuer(üm relationes, ex- 
trinfccus aduenientes fex vltima przdi- 
camenra conftituentes ad hunc modam 
reduci, quatenus in aliquo fenfu omnes 
fundantur fuper potentiam actiuam , & 
paílhiuam "d Vbi paífiuum fupdatar in 
potenua padfiua, quam habet corpus co. 
tentum ad locari, & Vbi a&inum in po- 
tentia aCiua , quam babet corpus conti« 
nens ad locare , & ede sp. Spe&ant 
ctiam ad bunc modum , m prafatae 
relationes predicamentales , fed ctiam 
tran(cendentales , quz fandantur (uper 
potentiam actiuam, & paífiuam, vt rcla- 
tio iui ad producibile , a&iui ad 
affiuum, nam,hic quoque enumcrat re- 
Linen calcía&iui ad calefa&tibile, » , 
iones enim modi. fi (amantur , 
vt dicunt naturalem aptitudinem vw. g. 
iguisad producendum calorem , aut ca- 
Ieiicietdi aquam, fant tcanícendentales, 
licet (àfamantur , vt (unt ipfzmer rcla- 
tiones przdicamentales in c(se poffibili, 
& obicétiuo, adhucin tali ítatu predi- 
cam. dici debeant, quia eiufdem natura 
cft homo actu.exiftens,& homo polTibi- 
*lis, vndé (actum eft ; vc quadam rclatio- 
nes huius generis dicantur fundar; ip po- 
tentia abítrahendo ab actione , quales 
fant illa omncs , qua rcfpiciunt iy 
vt poffibilem , alie veró: fundantur im 
potentia , vt eft (ubactu fecundo , quales. 
funt illz, qua refpiciunt effe&um in fic- 
ri , nam harum omnium aculit Ariftor. 
excmpla in textu. Immo neque omnes: 
relationes, quas fub hoc modo recenfet ,. 
funt reales;nam quafdam enumerat , qua 
fundantur in a&tione futura , vt quod 
facturum eft ad id , quod faciendum. cft, 
conftat autem tales relationes non císc: 
realesquia non habent extrema actu exi» 
fteniia , nequit aucem rclado habere. 
maius císe 1n. fuis extremis ; enumerat 
etiam rclatiua quadam , quz dicuntug 
priuat:onem potentig vt im- 
poflibile, & &milai de quibus omnino 
«onítat non eísc rclauua realia « 


&x- 


à 


Jc M 
"m 


| Quas. X. De tertio modo Relatiuoremadr.. — 205 
vlanatut tertius modus lati ad (cientiam,& fen(übile ad (enfum; tan- 
£l ipf à cow quam men(urabile ad menfuram , at rese 
365 Irca relationes tertij generis — Ctra fe habct;g» fcibile eft menfura fcie- 
| .., eft cóisopinio,vt dicebamus — Ug , & fcnibilc fenfus, & Arift. codem 
ab initio act.diftiugui à relationibus pri- modo refetri dixit meníusabile ad men- 
mi,& (ecundi modi penes fandamétum , furam , fcibile ad (cientiam , & fen(ibile 
quia nimicumift fundantur fupermen- ad fen(um;Nonergo tertium genus cone 
| Ádurá;& menfürabilc,non ille jidq. aperté flituit Arift. in rone menfürz nec pefiés 
docuit Scotus s. Met.q.15.dá ait in corp. . talc fundamentàà duobus primis diftin- 
afit. hunc modürelatiuorum diftingui xit,(cd roné eius conftituit in €oyg» in 
cmeris, non per mutum dependen tá dicantur ad aliquid relatiua huius ge» 
giam, vel non rnutuam y fed per funda- neris,inquantum alia dicuntur ad ipfa, & 
damenta alia, € «lia: , atquc 1tà deícn« — diftinxit à duobus primis,quia inillis cft 
dant Ant, Aud. Faber, & enixe Zerb. f. relatio realis mutua in vtto]. eXtremo » 
Met.loc.cit. Bargius 1.d.30. & alijSco- — in Boc veró relatio nó cft mutua,quia nó 
tiftz , & paffim Thomistz omnes, eft rcalisnifi cx parte vnius extremi, vn« 
Vecum hec opinio,eftà plaufibilis,nó dé ad hoc genus fpc&tant relationes nom 
eft ad menté Arift.neq.Scoti in lib.(ent, — mucug,vt fic, denominstioncs in termi 
nec infe verajnonad mentem Arift.quia — mis earum reíukátes ex tali terminatione. 
ipíc 5. Met.tex. 10.nunqué dixithasrela- — 166 Necopinio illa eft ad menté Sce 
tiones fundari ia róne menfurz , autdici —si,pam eftó in Met.loc.cit.cómunioregs 
sm rónem men(urz, dere dixerit relationes tertij generis di 
ationibus primi modi aitdicifecundum — flingaià ceteris per ja& alia fundamé 
| vnaq,S& muka,& relarionesíecundimo — sa,nonautem emiam mutuà , 
di dici sr potétiá a&tiua,vel paffiuá; ed & à i i 
folá dixit quz dá rclatiua dici,vt men(ü-  iorébabet auctoritatem, & magis cx (cn« 
rabile ad menfará,& fcibilead (cientiá , tentia loquitur, diferte docet hac relati- 
& (cnüibile ad (cn(am , vbi potius hzc ua pracisé diftingui à relatiuisprimi, Sc 
emnia pofuit velut diftinGta exempla»$; — fecundi genctis,q» illa funt matua,nó ve- 
| non rt oftenderct (cibile, & (en(ibWecó — ro ifla , itain 1.d.3. q. f. füb B.& d.39» 
tineri fab menfuraJ& menfurabili vtac- — $. Re ndcotgitar ad primam;& $. td 
: eucaté notauit Suarez di(- 47- Cit (có. arg. ecund. quaft. & infrà d. 35 idem 
133. Nec. fatisfacit refponio Sanch.hic — repetit, & rurfüsquol. 13. (ub V. alibi 
q. jo-ad r.prin.dum ait Arift.inillispri- — frequenter ncc alium di(cretionis mod 
mis ve: bisaliasvt menfurabile,ad men- — imcr illa vnquam memora» Refp. Bar- 
fram explicatfe communem ronemha- — fius loc.cit. diftin&ionem horum modo 


rü rclationum, & fccide propoiiionem — rum dupliciter inquici poffe , vno modo 
c esit erm dicetet,omaismeníü- — e&e&iueS& exirinfecé) fic diftinguun« 
$a, & menfurabile eft relatiaum tertij tur yer fandamen'a , aliomodo intripfe- 


neris,& cum(obiuagit C" feibilead jcié — €8; formaliter , & fic vtiq. diftinguüe 

tiam ,C7 fenfibile ad fen(ums refoluitil- — tur pec mutuo, vcl nom mutuo referri € 

Jam propofitioné vniueríalem pcr copü- — quia fd competit relationibus róne diuer 

* fatiuas , & oftendit pet [pecies » quodim  fiatis fundamcntorum » namre ionet 

genere dixerat , vt fi dixiflet ) omnts ho- tert'j generis rationc fui fundamenti no 

moeltanimal, & Pecriselt animal, & — petunt intermino rclationem realem ops 
Paulus eft an mal , Haec (olucio manifc- pofitá) benc tamen relaciones primh 

fté tcXtum extoruenquia in primis vec cundi , idco prisa differentia huius mos 

bisdixitalia dicrv caem(arabilead men. — dià primis duobus petenda e à funda- 

furam , (i ergo hac poíteriora adhibui — mentis.Sed h$: re[pontio facile rci]citurs 

fet in exemplüprioru,vcconte nditSan- — Quia mox oitendemus hanc non mura 

| €ius colligere debuifigt cibi [c babere dc ndemiam relauuorum tert) » e 


E 


. fo6 
risillis conuenire,non ratione fui funda- 
menti, gp ita poftalet , (ed potius ex dif- 
rmi afhignatione,extremorü , quorum 
vnum a(fignatur in a&u; & aliud in. po- 
tentia, vnde hoc inducit inter relatiaa bar 
ius generis, & aliorü duorum potius dif. 
fcrentiam accidentalem. ex. tal; diffor- 
mitate dc(umptam quam cffentialem à 
fundamenuspetitamz ;.- 5. fa | 
167 Vtigitur id magis patear,& qua» 
lis it diftinctio huius temi; modii dao- 
bus primis;an.f fit effentiali potius 
accidentalis tantum, inaeftizandum cft , 
vnde procedat,g relationes huius gene- 


risnon fant mutüz,aliorü vero sU d 
ponimus autc ex dictis q:6. art. 3. ec 
1. illa dici gram n qua nih 
cem rcciproc "per relationes 
oppolitas vriq. realiter iulatcein, lla 
vcro non mutua , quorum vnum realirer 
fundat relationem;aliud veró tantum tcr 
minat,vndé nontam eft rclatiuum,quam 
abíolotum.Thomiüz paílim hanc ratio 
uem afferunt, quia vt extrema inaicé re- 
ferantur rclationerealrin fingulisexifté 
tCodebcnt effe ciufdem ordinis, fic.n.in- 
nuit D. Th. p.p.q. 1 3.att.7.& q.7.de pot. 
Att TO. & 2«contra gent;c.1 2. [m autem 
conditio deficit in men(ura ; & menlura- 
10,2 pertinent ad huac tcctió modu, 
quia &0n lunt eiufdem'ordinis, vnde (cié 
tia ícfertur ad fcibile , quia non cfl cxtrà 
ordinem fcibilis , (ad(cibile, quia eft ex- 
ztá ordinem fcictias mon rcfcrtur ad (cié- 
ti. Sed hec ratio patfim rcjcicur ab al; jo 
& prasertim à Durand. 1.4. 30.q. 5.0. ^ 
olbidemq. 1; art. 3.. & ctiam ab ip- 
fo Scot.ibid.$. Contra primum , & qui« 
dem vía. adhue non ottenderimit 1ho- 
mifta , que , ant quara eíle debeat hac 
communitas ordiis , nam vel miciligunt 
elTc debere eiuídem ordinis i inuicem 
fubordinazi, & mutuo dependere , vt exs 


rae Io.de S. Th. cit. & quia nontafe. d 


abent estrema tecti yinodis 1dcb &e, Et 
hoc non fatisfacityqu:a vt at Doc.citeft 
aperia petiuo principi), id.p.eitycp quar- 
fimus ,quaré hzc cxaema nonc quse 
1uó fübotdinaia, Vel intcHigunt eiusor- 
dinis 4. pra dicanieni , & hoc non, quia 
Mübilantia ;& accidens tont boc modo di- 


Difp. VIL. De "Pradicam. refpelu: 


uerfi ordinis & adhuc inter fe mtttüó rez 
ferantur, vel intelligunt effe debere cinf- 
dcmotdinis .i, generis naturalis ) Vt ait 
Fland. cit. art, 6. quomodo naturalia di- 
cuntur effe alterins ordinis àb artificiali. 
bus , & (üpernaturalibas ; & neq. hoc " 
quia inter actus fupernaturales,& poten« 
tids e(t relatio realis cffe&us y & caue ; 
vel debent effe ciu(dem ordiois i, cambo. 
finita, & limitata , vt Hzru. 1. di32.q.r. 
qua róne dieit Dcü ad creaturam nonrce- 
terti; & hoc in propofito non conuincit;, 
quia multa extrema relation huius ter- 
uj modi funt ambo limitatay& tame mu- 
tuó.nor referuntur ; vel debent effe eiuf 
ordinis .i. ein(dem rationis quó ád- 
Mr accen itaut -— ea fit fohim 
re'atio réalis vtrinq. io quibus eft eadcriy. 
caufa refcrrendi vnum ad aliud & cadem. 
ratio fundandi telationes,quo modo dao 
albà dicant effc eiu(dem otdinis »quia : 
fundamentum relationis mutuz eft eiu(-- 
dem fpeciei , & realitatis , vt vidctar ex- 
plicare Caiet.p.p.q.13.art.7. & neq. hoc 
facisfacit;quia tunc fola relationes zQU. 
paramtiz cierit mutuz. Tádé vrger Bat; 
ità bené (cibile inquintü efficiens (eien- 
tiam cft excrà ordinem (cientix,; (icu ine 
quantum men(uransvel terimans , ergo 
fi nom obtlantc di heu: 
( quomodocunq. explicetur) vt efliciens- 
funda: ad iplamtelationem realem de fe-. 
cundo inodo; (ic etiam vt meníurans , & 
terminans , vcl (i talisdinec(ütas ordinis 
hicimpedit , etiam & ibi . ! 

/168 Ex alioigitur capite hec ró dcr 
menda eít.£.ex ditlormiextremeram a(- 
(ignat:one ,vt (upra innucbamus, & igné 

' q-1 2. Met. infine,vbi pro- 
indé ait , quod fi in hoc tertio modo ex- 
tema a(ligaarciur vniformiter.f. vel am- 
bo in a&u, vel ambo in potentia, e(lct im 
cis mu:ua dependentia, ucut in alijs mo« 
/5310 quibus vaitormicer alfignantur , 
que cft communis ina Expoficorik 
Atiit. in hocpradic.Simpl. Boct.Amone 
Vorph.BuclCaiec. Tol. & aliorum, quod 
ampliusdeclarás Ant. And. . Met. . 16, 
adi. notat [cibile,&c ícicatiam(quod pae 
1i modo de alijs reJatiuis huius generis 
dia debct ) poji dupliciter accipi , vale 

| feri- 


^d 5. 


r 





Quafl. X. De tertio mo do Relatiuóresm .Ayt.11.. 707 


formiter.(. vt ambo (intin a&u , vcl am 
ibo io potentia ; aut difformiter i. vnum 
ijna&u, altcrü in potentia; primo mà lia- 
bét njutuá ance potita fe ponür, 
& perempta fe perimunt, & fic fcibilc cft 
ad aliud effentialiter .f. ad. fcientiam in 
potentia,ncc accidit fcibili ,quàd fciatur 
in potentia , nam fcibile non cft (cibile , 
nifi quia cius potcft e(Te (cientia , quta fi 
effet (cibile, & ciusnon e(fet fcientia in 
;potentia, eflet fcibile,& non (cibile , ti- 
milc eft de fcientia in a&u , & fcibili ia 
à&u 5 at fecando modo non habent inn- 
tuam dependentiam , fcibile «n. non dc- 
ndet à fcientia in a&usquia poteft ctlc 
cibile ia potentía ; cuiusnon (it (cientía 
4n actu, & fen(bile ia potentia,cuius non 
fit (cn(us in a&u , vnde hoc modo nosüt 
fimul natura nec pofita fe ponunr,ac per 
einpta fe perimunt , «t docuit Ariflot.in 
hoc przdicam. iuxta ergo hanc fenfum ; 
quem docuit. in Logica debet explicari 
in Met.q; nempc affignande rcelauiua vni 
formiter ,habét mutuam dependenvá, & 
ad primü,vel (ccund modu pertineat; 
affignando autem di fformiter mutuá de- 
pendentiam non habe2u; realem; & idcó 
adicrtium modü fpc &ent, cuius rei ma- 
nifeltum inditium.eft , dq alligaando A- 
riit.relatjua primi, & fecundi modi,fem- 
pcr ca vniformiter a(lignat ; ambo, in 
a&u, vel ambo iu potentias qp prz fertiua 
dignoícitur in (ecundoyvbi refert calcfa- 
&iuum ad calcfactibile , fectiuum ad [c- 
cabile,dcinde calcfaciens ad calcfa&tam, 
fecás ad id, quod fecatur, & rux(us quod 
fccityad id qnod fa&um eft , & id, quod 
facturam ceít,ad idjquod faciendum cít 2 
fic.n. panas eme E ARP ENSE 
re ícferunt dependentiam realem , vel 
s ceppiem in aliquibus 5 at aíIigaando 
iter, non habent mutuam depen. 
ope KE eíIc (cibile üne fciétia in 
u y calcfactibile fine calefadtione in 
Stu,m€ line menfura in acu, & 
fic in alijs, quare ip(amet relatiua primi , 
iX (ecundi modi boc modo affigaata, n€ 
pe difformiter , (pe&anc ad tertium mo- 
dü,g .n. a(ligoatur ia acta ; vere, X cea, 
liter rcfeciurad id, quod aifignatur in po 
tenia vt fcienua ad Iibile, uon € cou; 


quia [cientia dependet à (cibili , non fci- 
bile à fcientia in a&tu;atque ita a(lgpan- 
do hunc tertium modum Atift. in Mct. 
nil aliud docetc voluit, quam illud idem, 
quo dixcrat in Logica, relaziua nempe 
diformiter a(Tignata non mutuo refegri 
cuias rci inditiua) e(t quód vtrobiq, D 
dem vtitur exFlnplisfcientiz X cii 
fcnfus , & fcníibilis , nec rcacra intendit 
conftitiece hunc modum à duobus pri- 
mis c(fentialiter dfünctum . zi 
169. D'ces,é Q extcema rcladonit tec 
tij zencr'satlignentac vnifociiter , non 
ob hacamb»refectitur cealiter, erao nó 
cx diiform tate afigoationis corum nà- 
[citur haruai relatioatin. non muruicas , 
fcd ex natura fuadamenti huius teicij mo 
di e(Tentialiterab alijscondg'in&i , Pra- 
batur aümptum , nimaffipnac (cicn- 
tiain actu, & (cibili ia adu, fcientia vti- 
que fundat eelarioné realcm ad obic&tüt, 
adhuc tamea inobie&o nulla infürait rc- 
atio; quicenas c(t terminus eius, (ed fo- 
Jaextuníeci denominatio (cii , X intel- 
lecti . Refp. neg. confeq..naty edam ia 
primo , & fccüdo modo dantur quzdam 
relationesnon mutuz , vt fclationcs di- 
uctfitatis, ac ctiam cau(ar, & cff us in^ 
ter Deu, & cceatucam , hoctamen non 
praciudicat mutuitati , «uz iliis debetur 
€x ratione generica fui fundamenci ,cte- 
nim non muru;ias iatecdum-quibofià cà 
uenit relationibus illotü aj0dorum , von 
uiden per (e cx róne generica 1pfarum, 
ed ex rationc fpecifica alicuius peculia- 
ps fundameati;(ic ctiam ip propotito 1e. 
ationibus rertij modi coggenit non m 
tuitas in yniuck(am ex ioa pea. 
a(fignationis extremorüjira quod fi vni« 
formiter aíligncatur, repecitur in cis aue 
tuitas , ficuc 1n relationibus aliorum mo- 
dorü ; q Gi interdum oppofitam cucniat, 
in quibu(dam relatiuisquz etiim vnifo 
miter affjgaata non reterug. muta 
non cit cx ratione gi erica lotum, 
cx rónc qose i ll 
damenu,s & ideb.non ett fufficicns in 
CiU yt con D 
clícn.ialicer dilbactam. Accedit, gp età; 
maado Íci&uam in a Ts fcibl iu. 
actu, 'eioilz no referatur Faliter ad (eie 
A tam 










2o8 ^ Difp.VIII. De^Pradicam. vepelliuis. 


tiam [ et relationem ipfi exrrinfecà tame 
aflignando ambo in potcutia,tunc € (ci- 
bile tealiter rctertor ad (centia, & deré- 
dct à (cicntiá in potentia, vt ditum cít . 
170 T«nendücrgo etl hücteruü mo 
düm non diflingui cffentialiccr à duobus 
primis, ficut illa funt inter fe ditlin&ta cx 
effentiali fundamentotü Qiucrfitate;quia 
rclatiua aliorum modorum pertinent ad 
honc terijum,quando vpiformiter nó ;f- 
fignantur,gp conftat cx iplis verbis Arif. 
qui nó pont aliam cóem ronem relatio- 
nibus huius generis,nifi quia denominá- 
tur ex rclatiome cxiftentein altero, ergo 
fecundü eius mentem in hoc gencre non 
itur aliqua noua relatio » qua [it in- 
infcca (ubiecto denominato y fed (ola 
extrinícca denominatio fumpta à rela- 
tionibus aliorjym cum . Et hoc fa- 
tis confentaneum ett intentioni Arift. 
c. illo 15,5. Met ,quia vt notat Dot. cit. 
4.d.1 jai infra V.non intédebat ibi ex- 
plicate. folum naturam relationis pradi- 
Cam. (cd varios modos , quibus res dcno- 
fnibátur relatiuz (ficut in c. de quali non 
tatum poait fpecies qualitatis , ed etiam 
modos)& dittinguit duos generales mo- 
dos,«nü corum,quz denominantur,quia 
ifa referuntur , & bec diuidit ex dupli- 
€i fandamento . (.quantitatis,& potétiz, 
alia veró , non quia ipfa referuntur , (cd 
oo die oria ea , vnde hic mo- 
nón addit noui genus relationis , fed 
folum fpccialé modü denominationis, q 
conuenit terminis relationum pertinen - 
tium ad alía gencra . Cum igitur fcientia 
poffit obiectum fuum rcípicere , vcl (ub 
rationc motiui, vcl terminatiui,vel men- 
geni, vt notat Do&or 4 d.1.4. 1. fub 
rint fundat ad illad in ratie- 
ne motiui, (pe&tat ad fecandum modum, 
quia cft rclatio effe&us ad caufam; alia , 
quam fandat ad illud in ratione termina- 
tiul,& vocat Do&or quol.13.M. relatio 
nem attringentiat,ac tendentit in obie&tü, 
fpectat ad tertium modum , quatemus nó 
&ft mutua obiectum .n. nus termi - 
us nullà fundat cotrclationem ad actá; 
fi vero cotideretur, vt fundatur inintrin- 
feca rtione,& conuenientia poten 
tg ad obicérum, ad primum fpedat ; cc- 


9^ 


latio tandé ad illad, vt menfüratiuum póc 

efie duplex , ficut obiectum pót bifartam 

conttitui menfura (cientiz , potett.n., cí- 

le menfura (cientig quó ad veritate, qua- 

tenus notitia intantum vera cft , inquátü 
exprimit obie&um, (icut cft;quo s&fu de 

relatione men(íarabilis ad men(uram lo- 
cutus cft Doctor quol.15.cit. & proprie 
dic: folet relatio confotmitatis actus ad 
obic&um, & ticappellatur à Do&. 1. d. 
vit.ad 1. & 4. d.8.3. 2. V. quatenus actus 
debet cffe ex preíta fimilitudo obiecti,vt 
verus fitnó quidem per cóicationé etuf- 
dem tormz , licut c(t albi ad album , fed 
per imitationem, ficut eft idcati ad idea 
ex Doc.quol.cit.O.& in hoc (en(u qnod 
libet obic&um cft menfuratinum fui a- 
&us;quia quilibet (ud imitatur obici y 
ficut ideatum ideam; poteft ct obic&um 
conflitui menfura in pecfe&ione , quate- 
nus a&tus eo cft perfedtior,quó eft perfe 
Giorisobiecti, quo (enfa de obie&to mé 
furatiuo loquitur DoG.cit.4.d. 1.9. 1. & 
hoc modo non quodlibet obiectum cft 
fai a&us menfuratiuum , quia meníurare 
hoc modo fupponit in menfura maiorem 
petfe&ionem , quàm in rc meníurata , vt 
notat Liche.quol.cit.$. Sequitur in litte 
va cuius ratio cítquia men(ura in perfe- 
&ione fit per. excelfam perfe&ionis fu- 
pra rem menfüraram, vt att Doctor 2.d. 
1.0.2. G.ynde in hoc sefu potett obie&ü 
eflc motiuum,non tamen menpfuratiuum, 
vt intelle&io albedinis non poteft per al- 
bedinem ia hóc fen(u proprie mení(ura- 
ri, quía albedo eft accidens imperfcétius 
ipfa intelle&ione ; Itaq. relatio mcnfurg 
ad obic&tmmin vtroque (en(u , fi vaifoc- 
mireraffi snécur extrema, ad primü mo- 
dum (jectabit , quia relatiua iliius modi 
dicuntur f(ccundü cóuenientiam aliqua; 
vel difconscnientiam, (iut fecundum ac- 
cc(fum quendarb,vel recetium ,mensara. 
tur autem fcientia ab obic&o vno, vcl al- 
tero modo pér acceftum addllid, m con- 
formitate quidemy & Ui militudine primo 
tnodo; & it perfectione (ecundo modo ; 
poteft etiam redaci ad fccundum relatis 


[4 


uorum genus, fi ex parte ícient e ipeétes 


tur ratio menfurz paffiue, ex parce vcró 
obicéti rado menfura a&bur ; Cum aüc 
E Doe. 











» M ecsupmuiu 


Qu 


Quat. 
aec psc fimilitudinem prz- 
tam imitationis ait ad tertium modum 
"fpedtare, non ad primum, ad quem rcij- 
cit tantnm fimilitadinem vniuocationis, 
"loquiturrigoroséde primo modo. — 
171 num omnes huius tertij 


| generis relationes fint tran(cédétales,an 


aliqueetiam przdicam,& ratio dubitádi 
eft;quia hz relationes, vel tendüt ad ter- 

- minum in potentia, vt eft relatio fcientiae 
"ad fcibile,(enfus ad fenübile,vel tendunt 
. ad terminum in atu,tine quo earum fun 
' damentü exiftere m. d » quales (unt ce- 
lationes creatore ad Deum quoad cffi- 
cientiam;diuerfitatem ,&c. Refp. non cf- 

. feomainó cercam , an omnes relationes 
'tertij modi fiat fundaméto identificatz , 
de celatione fiquidem attingentiz quam 
:habet a&us ad obie&um, DoG&or manet 
anceps quol. 13. licàt in 3. d. 1 5.q. vn. ad 
1, id atfirma(Te videatur,de quo in lib.de 

' Anim. liergo o&s huiufmodi relationes 


i ponantur fundamento identificauz ,om- 


"fiéserunt tranfcendencales, nonautem i 
'aliquz admittanar realiter diftinciz;ali- 


m autem tales dari inertio modo c(t 


atis probabile , .& foité talis efticlatio 
- dexiri , & Gnidri in animali in ordine ad 
' columnam ; quia in onimal: videtar elfe 
' realis, quia inipfo funccor , & aliaorgá- 
n1, à quibus dextra- pars trahit. robar , 
!& vires , in columna veto nullarefpon- 
* det realis correlatio (cd dicitur dextra , 
vcl tiniftra: fola denominatione fumpta 
:diduxta pofitionc animalis . 
ARTIGVLVS Ill: 
"Inn prefati tres modi. fufficienter affi- 
- s gnentur y ac velut ein (i 5s 
x fría genera quarti pradicamenti . — 
171 47x Vidamafferant' modos rclati- 
'uorü iam declatatos non effe 
füfficiétcr a(fi gnatosáb Atift.nec minus 
velutadzquata , & propria genoxa huius 
predi Ici quia Arift. ibi «. Metnon 
intendebat traderc,nec adasquatam totins 
relationis dinifionem,ncc propriam hu- 
ius prz dicamenti , ita Auerfa q. 19. log. 
(cct.7. Alij é contra contenidunt banc ci- 
fc adzquatam totius relationis. diuifio- 


P4 


- De fufficientia trium mid. velatszdre.LL 393 


nem , & hac tria genera acceptant vclat 
adzquata,& proprià huius Bebicammn- 
ti, Alij tandem fatentur quidem cfle (ot- 
ficientem diuifionem oés modos relati- 
uorum comple&tenté,negàát tamen mem. 
braillins cóftituere propcias,& adasqua- 
.tà5 fpecics, vel genera laius predicamen 
ti,quia dinifio illa e(t lonzé marorisa 
bicus, ita (1gaificat Scotus 4- d. r3. cit. q. 
1, V. dum in juit, qaod Aritt.in hac díui- 
fione non tantu ponit fpecies relationis, 
fed etiam modos, Jecundum quos aliqua 
dicuntar ad aliquidqua fenictia veciór 
cit, & ad Ari(t.mére magis accomodara. 
Dicimus itaq. primó tces modosrelati 
uorü cfTc (uffi cientet ali gnatos;ita Do- 
Got cit;& 5. Met.q. 12. vbi ctiam Anr. 
And. Zerb, Faber , & alij Scoui(tz , ac 
Thomiftz ; Prob. quiaciló Ari(t. non 
exprimat in particulari omacs relatiuo- 
' rum modos, (ed folam manifc(t:ores, yc 
notat ex Scoto Zerbius cit. $. Propter 
cfeeundum ios tamen ita a(figoauit in: 
- quit Zerb. vt omncs alij facilé reducan- 
koe per qud laiiodqcan, 
, &analogia;hocautem probari pot recé- 
: ftndo ong i changé, Br rer- 
tür facere difficultatem, Sunt autem ii 
primis relationes cau(z. materialis, (o:- 
. malis, & finalis ad (uos effe&us, qua non 
. fundantur in vmtate , & menfura , vt pa- 
1 &ct , nec in potentia actiua , cum bzc (it 
: proptia cflicientis .. Ett ettam difficulcas 
dc relationibus propinquitatis, & diftan- 
«tig , cocxiftentiz , dexui , & tiniflriin- 
tet columnam ,. & animal, non. facile 
cít a(lignare modü;ad quem pertineant , 
. €x tribus illis .danfuper dubitatur de rela- 
- tione vnionis,qua cert? ad (ecundum, & 
terti modii nequit reduci; quia eft mu- 
tua, & non fundatur in actionc;neq; eti 
ad primum , quia aliud c(t conucaientia, 
& vnitas , quz ibi a(fignatur pro funda- 
mento»aliud vnio,& coniunctio duorü , 
quz poffunt etíe inter (e omninó ditin- 
cta, & genere, & (pecie, vc cóttat de vaio 
nc accidenus cum (übitantia ; huimanita- 
. ti$ cin Vetbo,, .&c.Aurfus eft dubium 
dc rclationc arnoris ad amabile, & vrii- 
uer(aliter s pgetitus ad appetibile,que re» 
latio ccalis «ft ; & non fundatur in vnitàe 
t5, 





*te "Df 
*tÉ, vcl i&tiode et cogitat, nc:j- id rationc 
mcearfuce , quia-in amore ,800 eft veritas , 
qua nien(ucetür per obicóamamabile: 

175 At fi pe e ien i 
mé pr mi, & fecuadi-mod! jomnes pte- 
fu fclafiogés $4& ducccüliniekodd. 
'los reduci pótetunt rxtióne funda monti, 
& ad terium, quaddo:«muture nà faerint, 
ratione non murüstat;s , vade fi. poteacía 
a&iua amplé fümatat pro pocenra 6a1- 
fatiua:, quz inoaini caufa. re pericur- ad 
fuum effc &aam,fie omncs celationescau- 
fatumad fecunidüm modum (pc& ibunt, 
n valipotentiatundabitar propria. cau 
falitás Et & fundamentü priai modiiain- 
plia(culé famatur,vmitas némpé, &-mul- 
titudo (ca rametus pro couen:ctia duó- 
rum; auc diconüenienua in aliquo. prz 
dicato etfenfialiyaut accidentalis propin - 

itas, ditlatttia, cocxiftentia ,.& cuná - 





 Büles relationes ad primum modum ati * 


| ment ; nam ficut zqualitas ddorum pal. 


3 


n cóucnientia ia quátitatesd io 
14 rum.in qualitate, ita propim.ut- 
as erit conocniemia duorum mloco , X 
acce(ías , di (tantia ecit difconuenientiain 
loco , & ycluu rece(Tos abinui:cem inillo 
prz dicato, cocxiflenta etit door m có 
-uenientia in hoc; quod aqibo exiftunc in 
adem durauone , & fic dealijs ; relatio 
autem dextri & iimiftri aut real. s nó eft, 
fed mera denominatio extrinfeca ex. poii 
ione animal s defümpta, vel (i cft ceals 
-€1 parte animalis; fondabitur in. virtuie 
-imotiua illius[ooternite corpus collocare in 
«tali , vclzah ütiuimordinead columnam , 
«atque. iia rationc fundamenti ad fecundu 
modum ípect.bit:ati fi nó mutgitatis, 
"quia ercx parte columna nom corrcípon- 
- det reahscortelatio fpcétabit ad terri. 
3Relatio ynionis ad primum. 'at- 
ctinct,fi vaitas, quar jbi fundamentum tia- 
Auucur, vkravnmnatem identiratsexcenda 
qturad vnitacern.vnionissper q aliqua duo 
jn vno tci uo affocianuirywe doces Scot«2. 
«d. 22.4.2, ad 1. vcmaterid, & forma in có 
ruo » duz quanmuates in voo indmiti- 
bbilypotcfteuam reduéi ad (ecubiaü cum 
ficiclauo earinfccus adueniens de prz- 
*licamento habitus, vc dictum cit in Inft, 
*& magsinfra conftabit  & oimnia tcx ulla 





laii fps 3.50 
-eltima-piiedué «ax2nta tedaci! po(fimt ad 
rfesandumexgenerali esi ioca 


quodque an actiuum:s & pallium diuj- 

ditargsc dii cbauettar, freed. qfi ioter 

aliqua ectremamog sir 509103;« wc aft.de 

ivitode-Ionnzaieris ad Vermifi» rarone , 
fios axatuiraus :peétibiead:tétiom amo 
doam- Derelxiónetartié amorisadobié- 
duofauhwd: éendaett ; vt fupra de rela« 
"none fzi& ai-ad fcib Je ;:936d faeooiMd- 
retain ictu- amoris relatioarsíagenriee 
ad obieCtam; qui refpectus «I. conuenit; 
quaceéms actus, vitabs eft j; vectiaisur: ad 
ptisüm modu, quatenus fundatur in in 
"trinféca illacGuearcotia, & proportione y 
'qüg necetlaris exig rur incec potentiau) » 
:&bic&um, (cd quitenus ditóon motua 


iex parte'obie&tif pedkac ut; rcfe- 
Tatur ad obié&um; vc vts causá 


fpe&ticadíccundum ;. fi randem vc meg. 
furabile ad menlará ; non ijudcm n. ve- 

"ritate, (ed iri perfectio eran : 
actosamoris cà perfc& ar eft j quà védit 
imobie&um perfectius; (pedtab;r ad pci- 
Tm n- modum. ; quia calis meníurauo in 

ipetfectione ft: per accefum cei:menfü- 

'ftt ad meniuram in pcrfc&ione, accef- 
fus verà vniuster ad aliam ia aliquo. ac- 
tributo non ett ,n.(i conuenientia aliqua 
be césm rima ago recetfus toe 
iquadi(conuemencia ; quarc tic ampliá 
do fun ta primi: , &fccund;; modi 
ab Arift. alhignara, facilé omnes telatio- 
^nesad cosreducentur,licétrc vera Arif, 
folü man feítintes exprefferit y vcanquit 
Do&or, vt inde alios deprchendercmus 
174 - ope ai Pi "ordi 
nera non effe propria, & adaquata hu- 
p? ptsdicimcnd Al et 'óbinibos a fin- 
r. OR IHatióncs 
reàli$ pfe fict: Imiibfecus zduenientes ; 
&: canttitaende fpecies huius;pradica- 
shemrzGonclufio eft Scou Jot. cit. 4. d. 
i1g.& proD.quoad.omocs partcs., & pri- 
mó quod non finti bres modi adz-jua- 
tà adhuius pradicam, quia rc vcio 
dtt ibi nominrendit propriam, rigo 
sofam-huus: prardicamn, coord naiioneqi 
narcfed expl c are omncs modos re- 
laiuordas, ád quos vnasozq. rclat:o: paf 
fit aligua modo reduci y noa lolomre&- 

lis, 


an 


l 


- 


| 


NT 





«am. 


prédieám; ( 


— Quia DefoRbisamWl — zit 


fiscdéx Ealionis;nón [olam intcínfecos 
fedt excinfeorns siu ; immo: 
foiauz prie dicamentalis, fed'éctran(cenz 
dentalis;vt ipfa Aciftzexempla oitendür. 
| eóveI maxime: credondam eft jin- 
quit Dost/quia Arift; ia cap. przeced. de 
dali ecdgar quadam enumerat; qag nod? 
fuac de dicam: qualizacsquia non i 
gendic ibi ponetc tancum fpecies quahta! 
tís , (cd omnes modos yquib;pócal 


. dici qualesergo veritimile ed codem moo 


do rocederc ina(fignandistelatiubra 
dr ; atq; idcó illa tria genecaimonftla 
ab ip(o a digtatà vclut propria; & dat: 
quàtà huius pt edicameati &1e04Mi rid 
-: Quod aureavex illis generibus ilte (o» 
himiclationesünt feli endz y wo fpecies: 
Mrd pedicincquararo ancreales; & prat- 
dicam. ac idt infecus aduenientes fequi» 
tir cx przdi&iss quia hoc geas oaa 
cón(Licaitur ex célationibus- rations) fed: 
realibus,nequc ex tranfcen denralibus fed: 
i alibüs; & hissqaideay iaccia: 
deer cd viia es pear 
iai ineat ad vItima fcx. przdi- | 
de feddruibé amici tiniu(rmodi relatio- 
nó, X fpecies atfu.n debere ex omnibus; 
& fingulis illotum geüeram ob nooaul-: 
los, qui hoc pratdicam. contesant folum» 
ex telationib.pridii modi, vt Aüerfa loc. ! 
cit. aut (olaui ex relation bus fecüdi mo- : 
di,vt alij; Cin&h y & il Kallaatars quta cá» 
€x primo , qaámex fecunda imodocon- 1 
ftraf potcítcü in vtcóq, paritetadiauc- 
gantur denominationcs relaciua ad hoc : 
nis, agi etià vx ter - 
uicmiodo poreritcontticürs li taceo emt. 
módí admuemacücüenomi aátion-s . INO : 
ettáit opas (ubdiuidere, vt aliqui factüco 
relationes hunus pradicamenci in relatio-.' 
nes zduiparácias S di(quipatubog, vteun 7 
füppolitiónis , & laperpoutiors, vdluc : 
dias propriaynaud háiifmodi di? 
uliiónes £ ju beoe iuenrumtar fh rela 
tionib. extrinfecus adueniencibus | de hi$ * 
vci diafiohibus breuiter daimustis p. 
loiticttact/ 146.7. & quis faa patuit in97! 
menti ', niFaliad occuriit addendum de- 
quibus tamea pldra: videri póilànt apud * 
D. Dainafc. intua Dialett; c, $0.77 
Lari 9 eeiabot dei ag 


(10139 


-4 


2"^ 


"y. e $: apo xpo mtb 
-Iv $21 e GIUpidE 215 mnbni5! 15 i1: 
Declar ntur ejfe Bones; yelaliupruom « 
ij 7X Vldnideétalitotgny projsrieta* 
(7X Jo ces , ver potias artributsenge 
metádic Acift;éad aliquid,& nos cüipfo» 
$ipUlétlara Ct: €. 2:amiitü habete cÓtra! 
ri Bi GfGipere magis;& anus, dici ad có» 
ucrtéti un eifetittul mura; & effe fiut 
iiionc,& definitione, circa quas no 
'Occurrünt di fficultaves exachinade. 

i Ptiti5 Citéi primam dubium eft , ag 
(olui e5sapetat relatiuis fecuaduin dict, : 
& ttan(cendentalibus , an édamerchatiuis: 
(ccánddm effe, & pra dicamcatalibus j&' 
fi hs competit;num competat fundam£.' 
taliter (olaiya& poriusetdam formaliter; 
Tata; hic hot. 2; quem fequun üt Caiet. ' 
Coniplat. Didic. Saar. Ruu.Smigl.Sca s 
lij, docct conucuire rélatjuis canti fe«' 
cüdü dici(de hism.exéplifkat Arift. )sim ' 
eifcabfolutum; cyirspórtatvt fcientia fe ' 
condum eIfe à [ j 
contrariatur ignorantiz) (ed fecundum : 
télatic ^ » quam i j T A dicic * 
ad (cibilejnóa diicitur hàbere contrariü .' 
"hanc propttétatea éc ad 


-101 m 


AL j extendunt 
aliqua relatiaà fecundum effe , qua A- 
citt. ro, Mecvó.imcef exempla concaacio ' 
ram,non foluài vit um, & virtatem enu- ' 
wizrauity fed eriam axqualitatem, & inar 
qualitate, fiinilitudinem ,& diffimilitue ' 
dráéim , :jüz fant relations haius przedi- ' 
€'heati ; 4áddunt tartien nos formaliter ' 
(cdtahtüi cónc faddamemd contrarieta- ' 
teivhis relatiuis aceidere y v& fimiles & ' 
diffidiile comttartà dicuatur ; quia fupee ^ 
qualitatcs cóntéácias funduncuc,ita Scot, : 
q:46. priediéaus. feqüuntut Tolet, ' 
Artic; Manu hic ei. ás D. dew 3$. ^ 
«de celdt: Albecnammoa-Sunplic Bo« 1 
e Loiinienfi:& tos criam dedunus j v$ 1 
cóm nuda t; p.-Intbit; loci cit! ^ ^ ^? 
/476 'Scd quaavuis ita tb: dacuerimus y 1 
tü vt ctità Tyrónibus ofteaderemus vid y' 1 
nsc itàtiabioitio ics memet ; 
b 1$vós dcc reeremasyrav quia comune : 7 
n silia opio valdc probabilis eft: »:&' ! 
Sébto cónfémanea loc«ciGadd»mus ramé ^ 
nahc adliuc forcé probabilias eiie coas 


ólutumi,quodimportat, 


s 


. arárietacéis proprram competere — AN 


*ii 
"dam relatígis fecundum cfse , etiam for- 
taliter fecandum efse relatiuum , ita vi- 
detur cxprefse docuifse Do&. 1«d.5..7. 
T. & 2.d.15. q.vn. L. vbi diftinguit tres 
relationum rcalium fecüdi modi fpecies, 
quadam important dependentiam efsen- 
talem , vtcau(z ad caufatum , alia funt 
rclationcsoriginis (inetali dependeatia , 
vt paternitas, & filiatio in diumis; alig tà 
dem important dependentiam tantum 
accidentale, vt mou£s,& motum ; fubdit 
dcinde relationcs tertij generis non repu 
gnare in codem fübie&o , ficut repugnat 
al:edo , & nigredo , bené tamen rclatio- 
nes primi, & tecundi generis, quia idem | 
nó poteít caufarce,neq; produccre feipsü: 
vnde tandé concludit relationes aliquas 
rcpugnare in codem fubicé&to , non ratio- 
nc ojpolitrionis relatiuz , quia aliqua re- 
lationcs oppofita potfunt c(se fimul y vt 
rclauo actiui,& paffiui, mouentis,& mo 
ti [cd róne dependentia efsentialis, aut . 
aliqua alia fpeciali ratione » ergo quibuf- 
iain relationibus, (ccundum cfse conue- 
nit contrarictas in Scoti fententia , quam , 
etiam (ccatusett Ocham 1. p.(ue Log.c. . 
$2.& nuper Aucría q.19. Log. fec. 8. 
|. 177 Prob. tum au&toritate Arift. 10; 
Met. 16.iam allata;ncc fufficit dicere cf- 
f: contraria fandamentaliter,quia eua- 
Yitas,& inzqualitas in quantitate fandan 
tur, vbi non datur contratictas ; & diísi« 
tuiütado, poteit etiam fundari in qua'ita- 
tibus non contrarijs,vt albuin vt duo , & 
vt fex di(similia quidem funt,(ed non có» - 
traria: Tum ctiam rationc, quia ceruum 
cft inter aliquas relationes efse repugná - 
tiam circa idem fundamentum, vt patec« 
nitas,& fiiiatio fimilitudo,ac di(sumilitu 
do refpe&tu cin(dem , & quidem ita ree 
pugnant adinuicem, vt noneodem modo 
pugnent cum alia difpatata relatione, fed 
omnis talis repugnantia con(tittit oppo 
fitioncm,vt patebit difp.fe.q. 1. quia op 
volita (unt, quz circa idé fubie&tum ita 
inierfe pugnant , vt non aqué pagnéc cü 
tcttio , cü crgo talis oppoficio in itis re- 
latronibus non fit cótradidkoria, nec pri- 
vatíua, vc patet, ncc relariuas cum nó fiot 
coelatiua, ergo erit coatraria . Nec (uf- 
ticit dicerc haac conuarietarem non ori- 


^" 


Difput. VIL Dé Pradicam.vefpeui 


tiex vi ipfarum relationum fed exvifu 
torum,quz cum nequeant effe in 
codem fübiecto, conf. irodot & ipfe te 
lationes incompoffibiles funt. Nó valet 
tum quia ad contrarictatem relationum 
vtdictum eft , non (emper c(t neceffaria 
contrarietas extremorum; tum quia hoc 
ad fümmum conuincit contrarietatem 
non ipfis conucn:re primarió, non tamen 
conuincit contrarietatem illam in ipfas 
uoq; relationes formaliter non redun- 
are, . tandem ex ipfa contrariorá 
dcfinitionc, nam ca funt , quz ab codem 
fuübiecto (e mutaó expellunt, & ilii vicif- 
fim infunt,tales aurem fünt fimilitudo , 
& diffimilitudo refpe&u eiufdem termi- 
ni;ncquceunt.n.cfTe (imul in eodem fubie 
Go,poffuntq. eidem fucce(Tiué inefTe, q» 
,n.crat alicui (imile, poftea fit diffimile , 
Upton. po et przcifa contratic. 
tate formarü ab(olutarum,& quando có- 
tingit mediantibus formis abíolutis., id . 
ita fit, vt contrarietas nó folum fit in for, 
mis abfolatis, fed formaliter etiam in ip-; 
fis relationib, fcu denominationib. relat». 
"Obijcies, Tum quia Arift.c. de quant. 
negat relatiua habcre contratietatem , qj 
probar;quia fi magnum , & paruum func 
contraria, idem (frmul contraria fufcipees ; 
ret,nam idem fimul cft magnum,& par- , 
v rcfpe&u dincríorü ; & cap. ad aliquid. 


ditm ait relatiqa habere contrariü, exem- 


plificat folum de relatiuis (ecundum di- 
ci. Tum quia forme contrariz actiuz. (e 
cxpellunt ab codem (übie&to ; v: conftat 
de calore , & frigore in aqua , at non ita 
fc expellunt (imilitudo, & di (fimilituio , 
edam refpeé&tu eiufdem termini , ab co- 
dem (ubiecto . Tum quia contraria rc« 
fpiciant (ubie&um,circa quod hibé& fic- 
ri at relationes nonrefpiciunt fübiectü, 
fed terminum. Tum randem, quia vt. ait 
Caiet, tanc ad rclationem daretur per fe, 
motus, vbi «n. eft contrarietas, 101 potc(d 
€(fe per fe motusex f. l^hyf. 

178: Reip.Arif.ibi ncgare voluiffe ree, 
latiua effe cotratia rónc oppofitionis. ree; 
latiug precise , quod vtiq; verü cít , quia 
vt ex Scoto diximus, quz dam relationes 
oppofiue potfünt cflc ti mul , vc relatio ; 
aétiui , & pa(liui, mouentis; & E - ' 

Li 


SPET 
. idi. pm " . 


PRA 





(— Dua. XL'Déaffllionilurrelaiurim- 


$t ratio, q ibi fubdit Arift.de magno,& 
paruo refpe&a diuerforum , nihil cóclu- 
dat;quia in hoc fen(à neq; (cictia,& igno 
rantia re(peétu diuerfarum conclufioná 
fant contraria,vndé Auer(a ait Arift. ibi 
arguere ad hominem ; quamuisauté cap. 
de rclat. de folis rclatiuis fecundum dici 
exemplificet, nom tamen alia excludit , 
vndé 10. Mcet.16. ctiam de rel«tiuis fe- 
cundum efTe exemplificat. Ad 2. non cft 
neceífc formas cótrarias a&tiué fe expel- 
ani abcodem foiano: nam s fecunda 
tates , quz habent proprié contra- 
ria; vt albedo , & nigredo , non fe ex pel- 
lant in generc cau(z cflicientis: , fed for- 
malis, quod fufficit. Ad. 3.neg; min. cum: 
.m. relatio fit ratio referendi (ubiectum 
ad terminum; dicit ordinem ad vtrumq; 
Ad 4. alia eft concrarictas, quam Arift. 
$. Phyl. exigit ad motum , ab ca  dequa 
.hic loquimur ; nam per contrarictaté ad 
motum requifitam intelligit Arift.ibi di- 
füantiam term;norüsmotus, quá nonnifi 
temporc pót mobile pertran(ice, vndé ad 
. Quantitatem ponit motüm, & tamen ne- 
gatcontratietató, de qua hic eft (ermo ; 
non ergo cx ifta cóttarietace infi mo 
tusy(ed cx illa Accedit seq;nos, neq ; Ari - 
fiot. ncgare motum ad relationem quo - 
modocunq; (ed motü per (e prim , quia 
, nonacquiritur propria acquifitione , (ed 
refültat ad pofitionem alterius. 

179 Secüdo altera affe&tio.(. (afcipere 
magis,& minus folct comuniter. explica 
ri, quod quibuldam conueniat celationi- 
bus;non focmaliter (ecandá fey fed canc 
rónc fundamenti y aliquis ,n. dicitut ma- 
gis vel minus tiailis aceri (ecádam quo. 
magis , vcl minus participat qualitate illi 
conuücniente , atq;ita€r nosexplicaui. 
mus in Intt. vt magis Tyronü capacita- 
tiinclinaccinar . Verum (6 res ferius per- 
pendatur , probabile cft qua(di relatio-. 
ncspotle magis; & minus (ufcipere ,2uià 
ierlaisentirauibus , & nonin fundamen- 
tis tamtüsvtcx profeito docuit Mat. pa. 
fu 3 1. füpet przdicam. ep ét (cncire. v.de: 
tat Tatar«citsdum in finc not. 2« conclu- 
dic uod reltionon fufcipit primo ma- 
gis X m imus, licét per (c hoc median- 
Ww iuo fundamento, quibus verbis fi 5nifi- 

Logicae 


471 NNI. A: 
713 
cat hanc affe&ioné etiam per fe in. ip(as 
redundare CREE DO dape nd citer 
à fundamentis , vt de contrarietate dicc- 
bamus , Prob. antem róne à priori ;quia 
re azdam e m.s in* 
iuifibili , vt qualitas ; duplum , & tri- 
phum;que fundantur in quantitate n 
minara;qua proindé y vt minimum variae 
ta y ftatim concidunt relationes illas;aliaz 
tamen non confi tunt in indiuifibili » fed 
liabent latitudinem,vt notat Tatar.cit.&c 
tales praefertim funt inzqualitas,& diffi 
militudogquia hzc dicuntur, cam alter. 
extremum deficit ab illa ind:uifibili men. 
fata ; inqua fundater aequalitas ; & fimi - 


litrdocum ergo hic deíc&usnon con(iz — 


ftat inindiwifibilt, fed po(Iit mag s,& mt. 
nus crefcere , idé pariter eft. a(sercáüi de 
inzqualitatey& diffimilitudine,quz fun- 
ditur 1n eo;vbi nota,quod per talé defe 
éü nó intelligimus purá tegationé , fed 


quátitaté;aut qualitatem illam indetermi — 


natam,inquatalismegatioreperitur. — — 
180 Refp.Cóplat.Aucrfa, Amic.X alij 
affim«cum Fonfec. $. Met. cap. 1$.q«$« 


ec. 2. rclationesomnesconfiftere in in« — 


diui(ibili, ac proindé quando augetur s 
vcl minsitut quantitas,vel qualitas , non. 
augeri , aut minui relationes., fed variae 
ri , itaut priores deperdantur » & acquie 
rantur alie, yndé c(lo quantitas , & quae 
liras;in quibus fandantur, babeant latiture. 
dcm cendi poffunt intendi, & re 
mitti , non tamen quatenus fandant rela- 
tiones,quia vt fic babent rónem quand& 
indiuifibilitatis « H«c tainen folotio fa« 
ciliter, & fol.dé impugnatur,primó quia 
hoc intere(t,vt dicebamus, inter zquali« 
tatem, & nz 21litarei,quod illa in in^ 
diuifibili fandaciryaó 1a, quia hzc. fan-- 
datar jy quancarate , vt deficit ab. indíui* 
fib.li menfara,in qna illa fundabates, tà 
lis utem quantas hibet latigudiné, quia. 
uzcun; deügnetur y e(b digifibils, & 
ufficiensad fandandam nz qualitatem , 
Deindà «in dao calores (ant. fimiles in 
1éiiuà , (hauc ac alter incipit remit » iri« 
ciii quoq; difimilis fir; ira quod part 
palfu procedant reni (lio, & difhimiiitu- 
do,& cü rcinitfio fiat in téporo; €t inte- 
porc acquiri debet relatio dilinilitudie 
Hhb B5, 


AL 


js 


 4minueHlinc támen nón (cquitürad co 

z E rene? e M ors rote d 
Sic ^ "fofcipere 1$; 
"a Edere vira (édemedar 


25 itam indeter 


FRE 0 Dif Dr Pedido pin: 62 


ffi5:, ac^ proide fuo modo debct habeta 
Fiieediné gvadiualc, vel fi dicatur. aequi« 
tiimigtlanti jcam diffimilz Lm 
foto moth ,dcbebentadmittiphira anlás 
eia immediata , eteo huiafmodi.relatio- 
nes; qua habeotlacitudinens irt fündamés 
*ró;liabent ét tatitudinem ín fe tib cortés 
fpondentem,itaqued.iokcà-inrenfionemy. 
& remi(Donenilltusyetiamipfe infe in^ 
fendaptür ya€ temitartur y ita'etiam de 
3&e'qnalitate difederíc Tatar. cit. dum ait: 
fundartrquamitsce indeterminata: , -&. 
ad eius vat iatiotim (écanduar maioritae 
t&f; vel mitióritaremvariati ; non quidé 
Creech: ,ob 

ónen in & Ct militacimangumern- 
nénto ; fed diuifibiliter., à 





ame 


tra 2i5,8c ininms, uifiad 


(0o viriacióné dlcétids ta tora Tat-loc. City 


vbi étiam obferüat jqmod'cü dicimus re- 
Aatíoric «vi pofle infemagisy& mb 
sefafciperég fed dependenrer à funda4 
nteitisihóonondebet intelhgtiraut feay 
pecTicopus f.iadánsenaimyim fe (aferpes 
Fé iiais, && vriiiitis , A vabiari eadé prova 
füs:van attóne 5 qua variatürcelatio farr- 
dád$, dift quaneitastiondufc ipit nis p 
ate fiae cimeirinetqinlitasfaper cà 
fira füfcipit-y SCimicxemplozallato de 
dàbb3icsforibus'in mifi one fimilibus 
dü&? alter vemittitar ereftic ., & inten 
diaíteltiTstitido;on .h.dici debet misi 
Md dià hac ponitu£ con(re 
fiereiamidioi bili ;- vnd? obprimam cas 
fumjinqiicTdtafád o6,q104 relatio (dr 
foipiát másis,.& minus ynomfemper rea 
quiri,g» fundamentum:eiasfafcipratmaz 
gis, & imnimis; (éd'(ufficit squad. (ufcipiat 
maius, & minus; & obrfccundanra t., :g 
aliqnando relatiautir(atcipit magis; quà 
do cius fürtlamentum füfcip;icminus:, &- 
€ contr, ita vt felatio'fa(cipiavmagiss 
& minus foffici in £üdaméto qualiicüg; 
NMactario, & muratio; &- hane opinióifem: 
"femütap Smig ccihie difp.-190:q«p €$4- 


térum efto iai ualiras y.& diffimilikndms 
habeant latitudinem quandath-, & forgé 
. esi& imilitado, quia dum: duo calores pac 
zi pa (Tu imtendurftuc y: crefcit etiam prz 
pextionaliter finrilitudonrer illosrztamé 
intet if itatem, &c di (fimilitudineme 
hoc vev(atur difcrimen y quod inzqaelie 
tas proyrié loquendo nom (üfcipirtmagis;s 
& inus; ratió eft ; quia citrláttado fai 
fündatmenti wort (it fecundam partes imo 
tenfionis (ed-extenfionis rantum ; confeé 
h rares pem 0 win redutx 
at inJp(nr itzequatitatem ; nequit effa- 
nifi ciufdent rationis; .f.extenfionis; bom 
intenfionis;vndé'e awsmentos vel decre: 
miegtoxquatiratis refulcat proprie loque 
do daiorsvcl miniotina'qualiras, non ma: . 
ji A Utrrm m ytnorauímus: cüs 
Jélphiao r. :Quod'eo;vel maxime. 
dicendum eft: quia vt dix imus dilige 
art. vlt. füfcipece tagis , & minus 


|i* proprietas qualitatisfic adatquatay 


folicompetat, & mon alijs vifi'dcpendézt 
tét dlrez,vndé riam poteit conuenire rela: 
tionibus,ai fria ipfafaridads.-—^ « ^^*2p 
| 362^ Téttio cirea tertia affe&tlonéaitie 
quidaay xélatiuorum 'conutitentiam di 
cere/matuam depem4eémiamynim-relacisa 
ut abalio er celacionenr rcalea juvtcóst 


quopeie fan datimatdyideofolisrezt - 


iis mutuiscortueriire: & fecundanr cf: 
fe;nomautemecelitiais fecutidutw dicitar 
inmtit Mafius Bic (céicr 9: Greg vero 
14h 18:9. rz ex lacamutda relatiuotü cóc 
uerteriz corenditfempet;.&c in omni ter? 
mino: celátionis: inueniri" alia mutuama 
relation realé,& oia'extream effe corre: 
liriux; ac omnes relationes e(fe matuas. 7: 3 
i Veráürcóisoiuursc(us eft bic e(fe-atz 
fe&iontrotbus relacimscócmymtntuis,. 8o 
nó (mutuis,st'effe; &c sm: dici yc €6fi fte 
ré5nóin mcn relacione reali: fibi inaicer 
cortefpondente, fed1anmm io mutaa de 
nominatione , n fumatur ex relattone 
reali;ide'raxonis; Flocrotum dedacieur: 
et ipfo-Ac&progretía:, tii quia intetaliz 
exéplaiilluLét addacit de tciécia, & (cibis 
liytumquia pec huiufmodi conuacrcentiá:yr 
& xveciptocatione docere volait mutuas 
denominatiónes -relataias.,, quz. poffunt: 


exerceri ci parte vpriu/que exicoroi, Zion —- 


quod. 


*^4 - 


Á 








"mU 


TII) 


acdiftin&as relationes (cd quàd vn di- 
catur- inordinc ad alind, liuc bic ordo 6c 
rcalis; Gucsón:s y vt fi dicimus Dominus 
ferurdominus , valcat euià dicere fcruus 
domini-ferous j' (cd huiu(modi denomi- 
natiófics cxerceri valent 5 ctiamíisclauo 
fitxealis ex parte ynius. extremi tantum , 
poterit zn. ficri cóuertentia fumendo tcr. 
tbimum fub relatione róais y vcl fub deno- 
minatione relatiua ex. terminatione rela - 
tione dcfumpta, hoc .n. velillomodo sc- 
na comparantur adinuicem , vt 
correlatiua, quare non benc ex hoc intu- 
licGreg.o€s relationes effe mutuas , & 
vant dene realitex cocrelaciua , 
ia hac ictas magis - pertinet ad 
Sibdemicrjarndi de eelatinnibi, 1$ quàm 
ad vem & ad modit a(figaandi exucma 
oájum; quatenus cotrclátaua funt «por. 
actatr jvédocct Ariftintcex conuenicn- 
iios hominis (ckulisy nonconucnienter a(» 
digux j vtrité poffit: conaertcre: ve; ergo 


fiat corucniens; acidonea itio pro 
presen ppem ies s cort 
Betveramq;éxtremum fub-uomine cela: 
tino, Sdingerc tiominayái.nop ad(vat, fic 
«n. aífignata , Ícmpev vsrumquc extrem i 
aqnutuo dicciur ad aliud 4. Ex «juo deduci- 
tür Tianc:prapr;etatem competere: om 
xis S [olis celativis quicquid hic di» 
&aht Soto &iVeracruciusquadft; 5. 
c4 Ac obijcics; diciad conuertenzia 
e etie fimul: natara: vel fak«maliudin- 
fextjae velariaa non; mota nó (unc fimul 
nee A va comen ades P 

itidé^é contra videtur -ctiam.compce- 
teiedenorinatiuis, nam album dicjuur àl 
:«bedinealbüm,& albedoalbi albedo. lojo 
fübiectum, & paílio, & quzdam propo- 
fitioncs folent! dici ad connertentiam ; 


weh folis telatinis | |.) 
diefquadi1..q» rclatiua non. mutua funt 
ipfa queque-faul natura, vc fubftancde- 
tiomimárioni relatiux (ecundü qua dicun 
tor ad conuertentia. Ad 1.ncg.atfumpud, 
"jüra coBuer entia eft imucua denoauna- 
uo róne alicuius habitudinis , denomina 
iio aüt non fc1ónc h;bitudinis muuiz 
tpud 


Z Qu AWSCMRTVILHMT-EEENEICU 

* , -— - * 1 Wt 

d XE Deaffetllonibus Rt 
rds. - 


' éodinomnibusreperiri woluerit veras, 


i£ 
Adaliud bene.diftipguunt Patilienf. 9» 
pee i n c rrr a 


Conacrtentiam , prima «n. cft próprictas 
rcrum. vcl terminorum ánter féaqualis 
vnucríalitatis  alcerà e(t propolitionuai; 
qua vna vettitur in aliam mutata; vel fer- 
Auataquantitate: iuxta rcgulis Suminuli- 
die: tcrtia tandem cit mutua denoinj: 
mato ratione alicuius habirudunis s 'qu 
folum conuenit rclatiuis « M ic. 
2384 Quarta ,aciníigats celatiuócit 
affe&tio ctt cfsc fimul naura.1.(igiul nac 
rali exitlentia ,-ita quód vno exiftente 
aliud etiam exittecc (t peceffe, ica expli 
cui ip(cmct Art. intexu, vnde fubdit; 
qp polica (c ponunt , àc perempta fe peri 
snutit ». oam (i Pater ctt, filius cfl, e cO- 
uaycapiendo patremsx t.linmn,noo quidd 
pro:dcuomumato , fcu. pro cüticatibus ab- 
Folucis » fed foraaliiec quoad plas dcnoz 
siinationcsrelacuas , oq in hocfeatü pa- 
ter naci pao (iode üuLo aracua 
£0;& gcnus ca Pese muis.n. quo» 
tili elg ub(iitend; dou 
nrbt conuzrzantur » eonacqrünz 
19r. «amen, quatenus lübflant (ceüdis in; 
térianibus,& relationibus ronis scnerci- 
tati$ ac Ípecicitatis ; imuib inhoc fenfu 
prias natura età imn] naruta éum fuo po - 
fterioti ;non quód ces, quz elt ptioc, & 
re$,qua-€it: potterior natura , ot ficut 
patütay lioc 4n. manifetlé implicat ;. fed 
quia-relarioncs iplz prioritaus, & poftc- 


.- tyotitatis (nz fímulnaurra, vnde forma- 


Iter loquendo, voum pon dicetur. prius 

quoafque aliud dicatur None bailes 
nis, &&ficquoad has dengminarignes tc- 
Jutiussdiqumprs mel agtura s He 

spofsibile.eft, vtidem: dicatur prius alio , 
A timul nauta cum co cum, prioritas , 
& fimülras Got oppolita.? Reip. Dod 
q27. pradicame Jed clatjujyiS gleganglo 
4:d.13«q: 1 T» nen c(lc, incoriucaiens p 
polita de codem ptadicari , dicada not 
€odé modo... vou quidditari S aliad de- 
nominatiné:o2m hoc modo folemus er 
vnü oppofitum pra dicari de alioyvt cone 







dtacinintentionibus logicalibusy/ato ad. ^ 


tcar cur non inconucpicít, quia lic ao 

faluatur vera oppofiuo , ci (c ditforqy 

modus: pozdicauonis, 3be AUC, CELL An 
Hhh 2 ' jo. 


716 
propofito, ape cum dicimus prés, vt 
relatinum cft , cífe fimul natura cum po- 


ftctiori, prioritas predicatur quidditati- 


ué, fimultas denominatiud, eft prius wt 
quid,eft(imul,vtmodus. — ^ - 
185 Porró ad huias affe&ionis exa- 
Cà cogn.tioné tria pun&a funt hic exa- 
minanda ; Primum eft, quomodo fitex- 
plicanda hzc naturalis relatiuor(i fimul- 
tas. Solct paffim explicari per duas códi- 
tiones , quas colligunt ex Arift. in poft- 
pracd.c.5 vna cft, cp alter cum altero có- 
uettatur in fobfiftedi cofequetia ; alia eft, 
qp neutri fit caufaalterias his n. obfer- 
uatis conditionibusilla duo vere, & 
prie dicuntur fimul natura. Verum fi lo- 
quamur de illa fimultate natur poftprz 
icamentali , fatemor bene conftitui per 
- illas duas cóoditiones, fed certé illa (imul- 
ta5, eftó conueniat rclatiuis , non tamen 
poteft eorum dici proprietas , nam alijs 
etiam cópetit vt duabus differenujs idem 
jus condiuidentibus;ibi.n. concurrunt 
ille du:z conditiones, nà vnainfert aliá ; 
ncc vna eft caufa akteríus , & idé dici po- 
teft dc flcbili, & rifibili in homine. Dicé- 
dum ergo cft , timultatem rclatiuorü talé 
e(Te debere, vt fe mucuó inferant ia. cxi- 
flendo, non vtcunque; (ed ex róne for» 
mali proptia , nonautemex rónc alicuius 
tettij, inquo vniuntar , vt eft de duabas 
diffcrentijs idem genus condiuidentibus , 
nam cx ratione formali propria vna non 
exigit aliam/led cantum ex ratione gene- 
tis , quod diuidunt ; ita hanc rclatiuorum 
fimuftatcm explicat Do&or 1.d.28. q. 5. 
T. dic&s,g relatiua efle (imal natura idem 
cfl, qj vnumabf(q; alio ab intrinfeco inc 
. cóntfadi&tionc exifterenon poffe, quia 
fivüum abfque alio poffet effe ; iam dicc- 
,' retur ad fe , nec relatiü eset , vridc patet 
| rome fic explicatá cx intrinfcca 
retatiuótum natura, quatenus taliayorizi- 
ficti habere, nec alijs competere pote . 
' 186 Alterum difficultatis puncti con- 
fitit in explicanda radiceneceffitatis hu- 
ins connexionis ; Qaidamopinancut fun- 
dari in maütua rclatiuorum ia, 
putánt .n. vnum correlatiuum iccà. finc 
alio exifterenon poffe , quia voum exigit 
alteram;vt terminum; qua opinio fuada- 


Difp. VIII. De Pradicamentis Ae[peéliuis, — 


tar inco, q» relationis terminus formalis 
fit alia corrclatio, & nó potius abfolutü » 
in quo fundatuc. At hoc fuse impugna- 
uimus fupra q.6.art.3. vbi etiam o (tendi- 
mas, depeadentia tollit fimultatem na« 
türz, non autcm ponit ,& ideó cum rela- 
tio dependeat à termino, non poteft effe 
fimul natura cum ipfo. Dicendd crgo eft; 
ex dictis ibid. przíertim in fol.ad 4.hanc 
ncce(Titaté fundati in cócomitantia cau- 
farum concurrentium ad vtramque rcla- 
tioné, quz funt cerminas,& fundamétü, 
nam cum fundamentum formale vnius fit 
terminus formalis alterius, & é cótra, cü 
in vno extremo rcfültat vna relatio , de- 
bet illicó in altero in(urgere oppofita cor 
relatio, quia wtrobiq; ponitur terminus , 
& fündamentü vtriu(que relationis , his 
autem pofitis neccífarió infurgit relatio, 
ita fignificat Do&or 1.d.50.q. 2. (ub G, 
Demü de hac proprietate dubitatur , 
an Conueniat omnibus rclatiuis, etiam no 
mutuis; Arift. exprimit in textu non con- 
uenirc,quia ablato (enfibili,& fcibili,vti- 
que: aufertur fenfus, & (cientia , at non € 


contra, ceni extant obic&a fcibilia, 
n 


quorü a&u 
: mcn son obítante , quamplures hanc af- 
fc&tionem extendunt ad oía prorfus re« 
latiua , fi ener (umantur , vt v.g. 
J ucin vel vtrüquce in potétiay 
fic i ae fimul natura, rirdoel Íe ia- 
fcrunt, nempe fcientia in a&u (citum, &c 
econtra, (cientia in potentia fcibile , & d 
contra; Arift, antemoppofitum docuit, 
quia nó vniformiterexcema affignauit , 
nàm, €x vna partc accepit fcientiam , &c 
fenum in actu pro a&uali cognitione, & 
fen(atione,& ex altera (cibile , & fenibi- 


le in potentia;quod .f. poteít (cirijpotc(t. 


fentiti , ita Caict, bic Soto. Tolet. Maí. 
Vetactux. Aucría citátes Barl. Simplic, 
Porph. Boct. Amon.& alios Aritt. Expo- 
fitorcs. Coetcrum: quamuis tota illa do- 
€trina vera hity& nobis grauffima, vt có- 
ftat ex ditis q.pra.ced. arc.2. 1r cx pl.ca- 


tionc tercij modi rclatiuorum , tamen fi 


bancrelat;iuorü (i multatem accipere vce 
limus fecundü exittentiam,vt folct coms 
muniter umi, & re vcra (amic Arjli, faz 
n€ inhoc fcníu ncquit competere Quis 

us 


la datur (cientia. Hocta- - 


s^ 
again 





C Quafi: XI-Deafétlinibu: elitum. — 717 


K carprartantes nce can vniformi- 
iparatis, quia (zpe cxiftit vnum , 
Aen exit 2nd vr conflat de (cien- 
«tia detofain hyeme ; (Quare ex vnifot- 
miaf(fignatione folü concludi pót fimul. 
tas quoad: denominationem rclatiuam , 
- quia ficalfignata feinuicem: inícrunt re- 
; latiné non tamen femper iquoad realem 
. eXiftenitiam y.at fimukas quoad. denomi - 
: nationem relatiuá porius (gc6tat ad pre - 
i«€edentem próprictatem , Verum eít ia. 
. men, quod fi naturalis (rmoltas accipia- 
. tür pro quadam naturali icxigentia, quam 
vnum rcjatiumm habet. alterius vvniformi- 
- ter fümptisuam caufa v. in poteritia exi 
- git cffc ctibinporentias&:cau(a in aQtu cf 
" m 1n-a&uj (ic ratucalis :fimultas. eft 
»€ommunisromnibus : relatinis wnitormi - 
tct (umptis,nee pertinctad praecedentem 
proprictatctnjquia revera Arilt.non tan 
tum contiertir telatiua vniformiter fum. 
- prasled ctiam diffotmiter,inquit.n.fcien- 
tia [cibilisfaientia, & (cibile fcientia (ci- 
biles & accipit fcientiam in a&u ;. & (ci- 
ie m pénebdh yt patetex contextu. 
16g: 
guul cogmtione , c defintuione cft difhi- 
.«ultasquomodgo intelligi debeat , quam- 
plures ,n« ita cx plicant , qüod ficut cx vi 
quce 
nigfugt imul formaliter & quoad deno 
minationesceladias, ita peritiam figni- 
ficauit Arift fimulraneam üxelligentiá , 
quoad .effe telatium: vtriufi« excremi y 
Ataur ficut exi (tere nequit Pater, vt:fic; 
nifi filius exiftat yita cognofci.nequeac: pa 
Aer in rationc pacis, nifi cogoófcatur fi- 
liusin tatione filsj.vádé inferunt vnürc- 
Jaguum debere: dfi aitiner alterum, eo 
. quia Aril.ait; 6 definitéicognofcitarvnü 
 &elagiuorum, dc finite é& debere eognofci 
Akgrum; it uadunc Thomiftat pa(Tim: ) 
... .Baeimus tamtn,non fic bene explica» 
1 hanc propíictratea, quafi relatio pater 
nitausdiítncté attingi nequeat fine co 
-gnitione relationis oppo fitarim filios néc 
pater definii-queae. , mifi in.dcfinitione 
aifumatur filiasvt filias Probatur ; quia 
rclatioy vt relatio rcipicitteravnum , 
1c]a: iuam fuflicienter explicatur ; vi 16 
sum exprimitur órdo eius ad iyu ter- 
ET logicae 


$ proprietatis cxtrema-rclatio - - 


minium sat relatio refpicit cermint quo- 
ad cutitatem abfolütati', & hzc przcise 
eft ratio tetmiiandi quamicá; relatione, 
vt dictum eft q.6.art.5.ergo vt cognofta 
tur relatio , faflicit cognitio abfoluti , in 
9 tédit, etiam ignorata rélatione motaa 
in alio cxtremo-,: Et vcaliquid defiaiatur 
zjn cffe relatiui, füfficit affumcre entitaré 
abfolóluram correlátiui, non veró ipfum 


* €ortelatiuum vt fic quia exa&a relatio- 


"mis cognitio dependet a fundamento ; & 
termino, nec alterius cognitio neccffaria 
eft; Qaod eriam probatát ex Scoto r. d. 
30.$. re red igitur'ad queft. quia (1 

- pater deBinaatur pet filitim dicendo pa- 

| Ferteftygtd babet filium cim loco nomf 


-nis in definitione pofiti liccat ponere: » 


'faamdefinitionem ex Topicis', loco; 
liceb:t ponere dcfinirione eigs dicendo , 


: pater eft, qui genuiteum , qui habct. pa- 
" trémyin qua dcfinitione.przter nvgario- 


nem , & quàd ignotum per zqué ignorü 
define dion regulas bonz dcEnitio- 
his,quz debertradi per priora ,& nouio- 


' rà, committitur vitiofus circulus ab A« 


;&wcaquintà. proptietaté effe.(j-. 


fit.damhatus 5. Met.c. r5. illisverbis no 
2 ait intelle(lus ad illud; cuius intelle- 
us soia e gh xfi Sce bis effet dicii , 
- quare non vult sazclle&tum.tefininari ad 
intelligibile,quatenus intell igibile.i.quo- 
ad denomitiationeny relatiuam c105,3uia 
alioqui idem bis diceretub, & idem expli 
:€aretur per idóm,népé intelligibile eft 
cuigs cft intelle&us, & intellc&us cft.c- 
-ias,cuius eft iotelle&us; qua foret inuti- 
lis repetitios& ita eflet in propofito,nam 
fi pater definitur per fili, & rur(üs fi. 
lius per pattema primo ad:vltimum 
«cer definite perfemetipfum . ^^^ 
: 288. [nveoiginir sé(a.liec affe&tio i 
Tigéda eft;quem tradit Licher. 1.d. 30. 
Ue n (obad s. Soeftaicquod.f.cum fondd- 
mentüm,& cerchíinus cognita ncó 
pariant cogaitionemeclationi$ ; extééma 
euiafcun;. relationis cognita: necelfiri 
parient cognitionem vtriuc.]« relacionis 
isutud ;vc v.gicognitio paternitas depé 
; det.a fündameniieognitionci pate, & 
abfojuti i& filio;igitur definit cés 
patrem dcfinité cognofcit rcm y quaclt 
pavery& remque cít filius,& quia funda 
Hhh 3 mem 


pa- 


77r8 


xDifp.VAT; De "Pradicam-ve[meCliuis. 


.amentü , & term inus fuot caufz Acre na- -: qu tamén 6on pof 


- turales, fequiturquodres »qna.cft 


pater, , extra intellectum, 


&ressquz cft filius, cansar neceffarid «o-. funt labeicondineni an rone 


! qaem relationum. patetnitatis ,(«& 
. filiationis; & hoc e(t » quod comtsuniter 


. dicunt Recentiores nobilcumcentientes, . mhem 
- deftruere prioris, &c 


quod cognitio relarionjs.non pepdet.for- 
. maliter à coguitiope correlatipnis » fed 
. tántum concomitanter , anarends dü.«o- 

enofcitar terminus. formalis y; fimul co- 
«gnoícitur gorrelatio indc telultás. In boc 
; €odem (fcnfu ioteJligitur , qnod definire 

cognofcens patrem y. dcfinité.cogno(cet 
-& fliü ;& quia. tota zelationis Cognitio 
.:ex exiremorum nouria dependet, binerc 
. € inert Acilt.. quód fi indetermipaté , 
, &in vniucrfalicogoofcatur pater, inde- 


ig minaté.ctiás & in vniuerfali cegnofci- . il 


. 'uüt.id, cnius cft patefs &. fj determinate 
-.«ognofcaiuryquod 4. c( talis pater ,deter- 
-apipaté ctiàm. cognofci dcbebir .tezmi- 
; nus... quad-talis-hlij e(t pater j vnde rc 
. vera Acift]y. definire fnmpfit pro detey- 
aninatà,& idco ex. bocmale iaferuntali- 
.qniyquod vnü zelativum pcr aliud defmri 
dcbeat..Et quando eriam fic:dicetet A- 
rift, inquit Tatar. €. de fpecie , & hié ir 
qradicam.relat«not. 4«exponidcbcce: in 
fenfu materialtquod. rejatiuuin detini- 
Xi dcbet per. correlatingmn d yet fonda- 
mentum fuicorftlatini ; ita»n«-Aril ipfe 
folct relatiga dcfinirespam r.Pol. c 3.dc- 
Aiit feruum;bompy, quiettalterius iufis 
&non pex ordinem ad-dominur, vr os- 
maliter coreclatiuoty.i & patrem; quige- 
;muit viuens fimile innaura; & 5. Mec c. 
p qst stro s qnorum ——— 
£ft ma,2qualia; quoraprquantitascft €- 
ma , & huncmodum dcftoiendi telotmac 
epo Au&oresextrascho- 
Jam D. Tho. quid mehor earurrí part gm 
"Scoto dcfenduntrelationern terminar ad 
abíolutum; illumq; docct Doct paff 
fi.26.& 18.9.5.& d.30«0635 «A 43^ 
7 "189. Obijc. fà relatiaa (unt. fsoju) c9- 
gnitioneyergo vn& nequit effe prius origi- 
tc alio;quod eft falsíquia patet eft prior 
erigineého, cá (imaltate.m. natarz.flat 
guioritas originis c1 Scoto 1.d,28.9.5« F. 
vic in 4-d.15. q- 15. con(ej.prab. quia ali- 
ja poísunt habere ordipé in intclledig , 


rue & & «£A 


-spo nullum poffünt haberc. ordinem extra 


ántellectum; quia.hzc (imaltas vcloti ma- 

xima vidctut omhem à parte rei ordinem 
i ioris ; Deindc 
:- qrobatur vnü- tclatiuam debere definiri 


. per alterüznàá ita docet Ari(ti6. Top;ca. 
- & Porplic.de fpecie ; & cértéinperío 


nis 
didjnisque süt relatinz,id nó videtur.po( 
fe negaticü ibi zelationes otiginis.tetmi- 
- nétur ad correlatiuums vt fic; nó ad abío- 
- lutaim,vt conceffum etl q:6; art;3 ad 3. 
:ez Ad s; negat DoGt.cit.4.d.13.q. 1. Sx6- 
: ferjad-prób. inquit;quod efle 6i mulia in- 
:telic&tu poteft: intelirgi dupliciter, vel:ty 
illa fimultas determinec actum intelligen 
"dit: — aper obie&a;vel qu — 
-Anecip icótasqua intelligantur; ve 
aliter (& recidit iridem) oma f 
-dicerc:modum obieGtorum, vc intellige. 
-türgfeuvt.comparastur ad a&tumrintelli- 
gendi, vcl modum ipforum fecandum fe, 
rimo modo;propofitio eft falfa, qua: süc 
Mnitis auxelleóta ,-àcc. quia euatrtum. 
۟m]zoportear ca cormiclliginort propier 
hoc tollitur aliquid, juod conüenit'cis:fe. 
cundamt:; Dices; vt (ub pnt 
-nibns. intelliguntur, :hapem frmukatert 
oronimodam.iw intellecta ,.cr&0 nallaitz 
otdinem Ref(p.. Doct. proprie rationes 
cor habent queridam ordinem ínter. fe:, 
&- tamen ipfavthabéria ori labenc 
.&iam/funulcátem ;f,-per comparationem 
adattumimtelligendi ; (ic Deusvnico a- 
&u fimel ,& femel imelligic (abiectum , 
-& paflionem;cficGtum ,& caufa a 
«lo prioricaterm maturz » qua intcr ipfa. 
Sresíatoc cx natura rei, cum imoellgat res, 
ificmi funt s ifaut fimiitas fe tenet €x parce 
actus ; ordo cx parte.cerum cognitarum y 
cc vaum-3 iraliadz 5 € 
15:390 Ad x.conftat exdi&is, qüo ill 
auctoritates fimt explicanda ;ad rationé 
:ieductam ex relauionib.diuinis multa fo- 
lentatffeite WA ecentiores4 nos dicimuosob 
xam rationem poffe probabiliter teneri, 
xjuod relatimum potcttdefinici per fuam 
4otrelatimumy hoc. .. tenuit. D'oGt. qv rf. 
"Vaiucr£ ip olad penuk-& pin. 
^, a, m 


) o doo 


^ 


«Ea 


^ 


Queft. Xi: Dé elliimis fex TrédicaiieAsfI. — 719- 


ad a. ptinc.i&c velut probabile defendunt. . 
infigacssScotiftz Mautit. q;cit V niuerf. 
Zen».q« Met. qag:$. Troprer tertium: ;: 
yerj-dictdii feciidoyBarg.1.d.30.$. Hoc. 
etiam: w generalius;lmmo Do&t. 
locicit. fólui ex profcTozationem fape- : 
riusadductam:pro. partc oppofira dicens . 
hereirenenerims CA Het i 4i cem 
uid-ingreditur-dcfmitionem ; fit prius. ': 
notius definito ; fed tantum inabíolu :: 


adiacentia.alicnius exuin(eci: de(uapto, - 
fed in huius affi enatione non conucniü ts, . 
Aliqui folenr ea confliructe in mera dc- -. 
nominatione extrin(cca taut nihil reale 

dicant prater formas abí(olatas à quibus . 
tales: fümuntur- inationcs y. vade 

"Vbis. g nibil aliud eft , quam der 
natio illaextrinícca qua prouenit (ub- 
flant:z.à fipcrüciecontinére Quando à . 
tempore inéiicantes habitusà vctle adia- 


»Vndc 
: le 


tisy& loco» nominis-im definitiobepofiti. centes Kc . viburtor-D; T h. 5. Phy lecte : 
licer.dcfiriitionem eias.ponctesquandaril.- $.& $. Mer. lect.o. (cqnütur Heeru quol, 
lud'ponitut in definitione j:tauquarh pars J. 1 44-9: Lauell. piiNlct. q«23- Scoto in 
definitionis intrinfeca , & nom tanquam .: cap..Mafibidei qp 1«Sonc, 5 ;Met.3.49» - 
met&. xiinftcos vt efti pro« » & 41; J0nfcc. g:Mer.cap. 15 7: (e 
pofito;vnde ceffani oiajlláinconucuien- ; Nigerio ciypiq. 61; Alij concedugt quie ;. 
tiayqua' indc ánfcrebantur,quam folutio- :.| dem has.focimas pcedicámentales. ceíul- - 
nem euylum: oo: Mauritiüs j.& ^ tarc in rcbus exaadiaccia alicuius exirin- 
ocsadbibero Thomíflz.Q uando autem: ; cei y non.tamen 4oJa$ dcaomingationes . ' 
DoGt.in t4diyo-aivrclariuumoon dcoc» | exrrinfecas ponere , (cd ali3uid reale , in..: 
rc dcíiniti pev cosrelaziuryfed.per fus: ; cuidas cxpltcatianc poft ea. nó c óueniuat, 
damentug .cius:; debet intelifgi (inquit. nam: quidam volunt cflezmodos abíolu-. ; 
Barguis): de'cfimitione!data per: ptius; :: tos;vz Mocifan.difpco. q.va.1o,de-S. Th. - 
& nocius; & mon de definitione abíoluré;: q.19.arít. 1, Cóplucdi(g.16.4. 1.qui alios : ; 
quomodoautem beric poffit;exponi uexs :; citanr, A/Jíj.Ravwüteffe paros reí pes ,— 
tusille s ;Met c.p g« de rütellechu s Sc in«.!: quos vocintiextoinfecus aduenientes, ve :: 
tcllizibili | «itantrnon -dfficiar;y^y ideame; cos fecernant à-cólarionibus quarti pcrd:-.-. 
Doctorquoli3.X. ' .»5 i550] r5 1catmenti j quas;appellant;intrin(ecusads 
78) AG onn o M» rf »o1 Uefücatcs; ita Scocus, X ScórilLe omnes: - 
M57 T iy sl P5563 11; ciufüpraq:8: Alij demam virumque «9«- - 
ope »itimis. (ex Pradicámentis «si 7 iungantatforenres pezíeterre abfolutum.. 
1 REM »;cumtefpeQtus vov; g Vbi dicere locum. | 
ciE in trá&ationédiorü przdicamcn- :^ cud relpcébinad locatdm ; ata-Iauins in. 
torüjnofiquid res t pari more & fa. | [. q.-Seneralibpro vlc: prardicami, qui con- 
cillima explicacionis;vtquidaba ainfit ná:i5 tendi hancefle£ententiamompipiIntcr-. | 
& hax füos rabent tribulós;&:(pinasmon c; pretami Arift Pro refolutiooe quzfici -- 
minusquá zocdemiajfed quia. ; 292 «Primo flatuciidü cft bec yluma 
o qnae ao ibcos Phyl.g adio UD ofasipreedicaméia falciu omnia (ola dc- 
€üi um; de a&tionc fiquide, & pa(z :: nomipationc cxtrin(eca f(alüari nec pel- | 
fione) Vbi;& Quaando jagitur in3.:&l4;: (es ncc debere ; nam vcl hocitaintelligi- 
Phy. quamobi€ nos quoq; paucis hoe! :; tur, vt-fitvbumquodquc borum pura de- 
jtiam cxpedíémus »cü dehis ex pro.» nominatio extrin(ecaà fora teali desü- - : 
urmus it liboPhyagitur prius ja: pta» vel quod tic ipfa forma.tc2!is Vr. 6xe * 
«Gmünii de ipfis agemus in vno articulg;, c ttrinfecé aliquod deno mi i E 


de hie de (insulis fihgillatim inálieró,, | «nó primit: quiz denomi natis cxtriploca y 


Tiles X pop. Nie Lpuiinoninyt Gesnihill reale ponit im (bie cto dene: 
ARTI € XE N, s. T; ad o cramifiauon, apex bis posdicugenr tO: 
Quid forimaliter dicant rv Itimiá. fex... Kunvfotmat depominantcs sac irati -: 
yon. fPreedicamenta, coco oves inuinfece fabie Qty qi ofhsiunc name..; 
eme er boc ; quod hzc: aliqua oléfunt (ofBicienues rermbimni mos, : 
pra dicam, confi (uot; io: aliquo. 3 Iii dang (qe filia 3a es : ; 

? pdiut 4 queunt 





» 





jio  Difp.VII.De Prelicim. Refpecliis. 5.7 


qücunt conft tui in extrinfecisdenomi- - fatio funt in diuer(is predicamentis , vt - 


nitioribus. Neq; fecundum, quiaforma — patet de relatiuis fecundum dici 


5 


'vt funt 


denbminis , vt fc tenet cx parte (übic&i 5. manus , caput, pes; crgo &c. Ncc minus - 
quód intrin(cc? denominat 5 iam füppos- fatisfacitdicere cá. R'ecétioribus vtrüq; 
nitur e(fcin fuo prz dicamento,vt vifio ;'' imporrariin vecto;quiaocdo, quem for - 
quatenus atus oculi, eft in predicamen- m borcü przdicametorü dicüt ad aliud, 
to qualitatissneq;cx hoc, quod aliud cx-. cít de numcro relationum tran(cenden- 
trinfccé denominat v. g.patierem, inafio | taliá, & in cis c(lentialiter imbibitut , ac. 
repouitur diftin&o przdicamento, ergo — proinde ex cis fit vnü per fe, vade dicunt 
hzc pradicansenta non faluantur per fo- * modos horü praedicameotorü effe cífea- 
las dcnominationcs excinfecas, quomo- — tialirer relatiuos in hoc fen(u,nontamen 


docunq; explicentur, ) mere relatiuos , quiano (unt tota 
Secundo nequeunt faluari per modos « do ad alind, vt modi quarti prd 
m«té abfoluros ex adiacéria alicuius cX- — ti , fed pattimad fe , partim ada 


liter or- 
icamen- 
liud , in 


trinicciia tebus refultantes ; probatur; - quo diftinguitur relatio tran(cetidentalis 

quia quantum ad inttinfecam corum ra« . à predicamentali. Non fatisfacit hzc fo 

tonem dicunt ordiné ad aliquod cxtrin- — lutio ; tumquia ee 3 2.iam probatum 
,&r 


fecum, quo ablato dettruantur , nam ab- | eft cx abfoluto 


reípe&u conceptum 


lato effc&u, vcl paffo, tollitur a&io;abla — per fe vngmpod eotlelecce »ietiamli re- 
toloco;& vefte;tollitur Vbij& habitus , ; fpe&us fit tranfcendens ; tum quia falsü 
crgo nó (ant formae mer abíolutze.2Mtc — eft hec (ex vltima predicamentarelatio- | ; 
valct;quod aiuntaliqui, ifta przdicamen | nestranfcendentalesimportare , quia per. ;: 
ta dependere ab aliquo extrinfeco , non... fe conftituant pratdicamenta diuerfanon . 
vtà termino , (cd vt à principio, vclfor- :: minas,quá relationes quarti prz dicamerr 


ma,à qua fumitur denominatto. Ná con- ti , & non minusaccidunt rebus 
flat «&ionem v.g.refpicerc effe&G, vcl ^illa ; ita.n.accidit Petro effc filiu 
pa(sá;& ad illá intrinfece ordinari , non. »fimilem , &c. ac e(íc agentem ; 
nifi tàquam ad rcrmiüà , ficut ordioatur: tem, locatum, &c. 


, quam 
melle: . 
patiene. 


paternicasad filium, nà actio alicuius eft 194 Atinquiüt in relatione tráfcéde- 
aftio , & inaliud tendere debet , vt fit. tali cofiderari debere id, quod proxime , 
adtio& ctfe&usapud Philofophos pro- | & immediate denominatur ad aliud, non 
prié dicitür cerminus aCtion:s, vnidépa- — verb ceimoté quia comparatione fubies 
dct nos rem tám cxploratá probare ; efto. &i remoti ctiam tranícedentalis relatio 
illos non pudeat id negare ; Videaturdi- | dicetur accidere fübiecto, fic fcientia di- 
fpat.r1.Phyf.q.3.art 2. quoloci proba- citur cffentialiter referri ad fcibile rela-. 
ius Vbi nonctie tormamabíolutam, nà . tione tranícedenrali, intelle&us vcrà ac- 
ille ratioacs procedunt de ceteris iflis | cidentaliter tantüm. , quatenus fibi acci- 


. fex pridicamentis, & hoc totum docuit dit ipfamet (cienitia |, uz cft 


. Boct;dé Tiin.dum inquit fepté efe pra - imtediaté relata per relationem tran- 


? 


dicamenia relatiga,& ja abfoluta. ;.-...—. fcendentalem ; (icin propofito , quamuis , 
195: Tertio nó bené cóftituüturexab. :cffe adcntem, patientem;locatum &c.ac-.. 
foluto:, & refpe&u (imul , nam ha:c duo: cidanc (ubiccto remoto .(. Petro; noa ta- 


non faciunt concepti per fe vná , qualis:- mcn fubiccto immediate relato y 


qui: cft 


c(Ic dcbet conceptus cuiu(cunq; ptdi- - fotma y (cu modus ipfe a&ionis, patTio- 


- camenti, Nec iuuat rcfpondere cum qui- nis ; Vbi. &c. hasci tialiter dcmo- 


buídam Thomiftis , abíolutum importa» .«minantur ad aliud, & funt etientialit r 


ri inte&o refípectumin obliquo ; me modi rclitiai Hzc tameit (o^ id 
non impoedic vnitatem conceptus .:. 


o libilis 


on e(t,nam4al(um c(t a&tionem, pàtli onem 


iuuat, quía abfolurum , & refpe&inum . . Vbi, &c. aliquo medo referri, tc .n. ve- 


ficconmunca non poffunt vnum aliquod .. ra nonfünt tclata,(cd rationes referendi, - x 


pradicameacur coafutuere ; [cd nece[s.— actio v-gicft (ccandum quam in i 


d, quod. E 


Íub:j- 





Quafl.XIT. De vvliimis fex Preditamenti: — 72x 


fubijcitur, agcre dicimur, Vbinon refer- — malitas con titui in refpe&ta extrinfccus: 
tuf ád corpus ambiens ; aut fpatium, fed  adueniente , quatenus ad inülarcius c£- 
immediate refert rern locatam , & (icde ^ formatur ab intelle&u . 
alijs,ergo omnesifla forma relatiug st —— In oppot.obijc. 1. quód fint mere de- 
ita accidentales (übic&tis fuis etiam pro- ^ nominationes extrinfecz ex rcbusaliorá 
ximis vt forme relatiue quarti przdi-— przedicam. defumptz , nam xa tignifica- 
camentijatq; idco horfunttranfcendene | uit Autor fex princ.c. 1. infine ; didin- 
talcs, fed przdicamentales , ficuc ille . pe n. ibi; quz extrinfecas cótinguntyab 
195. Quartó igitut dicendá reftat fex — his, qua intrin(ecus (c habent, & illa di-. 
vltima predicaméta efle purosrefpe&tus, | ftribuit in (ex principia. Refp. Au&toté: 
& ratio cit, quia in omnibusiftisaliquid | fex princ. ideo hzc vltima fex pradicam. 
repcritur pertinens ad alia przdicamen- —appellatfe formas extrinfccas , quia func 
ta, néc ab illis inueniuntur diftin&a , nifi . relationes extcinfecus aducniétcsy vt ait 
per fuperadditamrelationemsergo refpe-— Do&t. quol.r t. R. nio autem quía impoz 
| &us erit formalistó conftitutiua corum, tent (olas denominstioncs extrinfecas . 
» cü fit difin&iua; prob. affumsptü difcur- ^ Vcl dicatur, resab his pre dicamétis pof- 
rendo per fingula ,.nam actio , & paffio fc denominari tti intrinfece , cum extrins 
dicunt candem formam fluentem , qua. fcc, intrinfccé quidem à modisip(isin- : 
eft.inaliogenere,& diftinguunturab ca, — hzerétibus, exttinfecé vero ab aliquo ex- 
& à feinuicé per fuperadditos refpe&tus,  trinfeco adiacente , cx cuias adiacentia 
vt Arift,declarat 3.Fhyf.2 9. Vbi dicit (a- | talismodus refoltat in (übiecto, & quia 
perficiem, quz pertinet ad quantitatem; . : illüd cxctinfectim adiaceas notius cft , d: 
& diftinguitur ab: a: perxeípe&um fa; modus rezlis intrinfec?. (abiecto iühz- 
pcradditum contitehtie; Situs dicic pat. | rens, hinc fizpeexplicari folent hac prz- 
tc$quátitaris;; fed:vario modo ordinatas | dicam. per denominationes cxtritíecas 
.. adlocum. Quando dicittempus,vtmen« ^ 296 Secundo obijc. Complut. quod 
furam rei cemporanez , & deni. Habi-. nó dicant cefpe&tü , quia propria ró rcla- 
tus dicitremalterius przdicam. vtab a- tionis elt effe ad,fcu rcferrz vnd ad alind, 
lio-habitam; Quia vero huiuímodi refpe- id áüt non conuenit lis prz dicam. vt có- 
&us non infargunt ex naura extremos ^ ftat difcurtendo per fingala;nam quatuor. - 
rum, fcd vltrà illa petunzaliquod extrins: sv ienujpralthcitus éx ptopría tóne dicuuc : 
fccum pro-eotum rcfültantia f. eorü ap» - effet (quidem Vbi facit rem c(fein lo- 
proximationem modo iam explicato q. co, Cyiando in téth[iorc ; Situs difponic 
8. idco Doct.3.d.1.q.1.& 4d. 15.9. 1.& ^. paires jntotco, & Habitus refultat cx co, 
uo; 1 1.art. 4. & alibi cos appellat refpc- q veftistitincerpore. De a&ioneitem 
us exttinfecus aduenientes cum Gil- X pal(fione idem patet, tam quia ex pro- 
betc.lib.fex princip.c.r.in finej& perhoc | pria ratione non dicunt ad , (ed a&tio di- - 
diftinguüntut à relationibus quartipre- cit effe ab agentc , pa(fio veró inpaffo 
dicaméti, quz omncs (unt intrinfecusad- | tam etià quia fi effent verz relationes , 
ucníentes; & hanc fententiam praeter Sco: ncceflarió efeht niutuz; quod ramcn cfc 
tiflas ibi cit.fequuntor Louanienf-hie Ve- ^ ncqu:t ; qüia a&tio, & pallio nón (unt fia - 
net. $.Met.c.56. & alij. Obferuanduin ifi mellaiuta, illie ett a&us a&ittijhec ve- - 
:eft,non ita debere cóftitui in re(pe&ibus | ro pattiui, ex 3. P hyf. 29:actiuum aüreft | 
extrinfecus aduenientibus hzc przdica- ^ caufa pa(liui;& piiusillo,vt de fe cótat. 
menta ,quaíi fingula przícferant refpe- ^ — Refp. neg. min, ad prob, dicimus Vbi: : 
us reales y vt patfim videntur docere. ;faaereremin loco aliud non:efla ; quàm ' 
quia vt mox conítabit predica- -- facererem ordinari ad locum , & idé paci 
] ' non: potcit dicere te(- ';ritcríuo modo dicendumde Qoando;Sie^ 
pc »cumfacmaliter j& com- «tu & Habitus nám eriam inhetcbca fa- 
plcté non cófurgat inrcbus, ni per opus | cit-accidensctfe in '(übiecto .Vnio facit.» 
intelle&us , poteft tamen ctiam cixs for- formam clie in materia 5 & tamen adhuc. 


- 









1m- 


, : ! 


722: Difp. VIL. Dé Pradicam: RefpeBidis. s. o. 
iinpottant quid relatiuum ; ex: hoc «ergo; necab illis.exbauriri totàm multitudiné .: 
jnfcrre non licet buiufmnodi prie dicamcue - haiufmodi celationam...Atcontra- hanc * 
ta non e(Te relatiua, (ed (olumio fuo gex ; folarionein direété procedit;inftantia. 
nere haberc peculiarem modum denoati«  Suar,& quamuis veraa (it re( potum aa : 
nandi , qui tamen adhuc relatiuus exits» vnienisy& alios quóflampetwaria: prz» :: 
ditcrfe .n. rclationesdiperfo modo fuos. pom a anri E rc pet acci- 
reípiciunt terminos pro carum diuerfita- ; dens,adluctamé: affigngri debetaliquod. 
te y. femper tamen selatiuomodo ». vnde . deter mínarum cx illis;nouem; 1n quo per. 
Vbi facere. cem in loco, ando in tem- | fe, & quidditatiué reponatur, vc git Do- 
pore, &c. alind non elt quàm refpicere | &or 4.d.12.q- 1$. Jd queflionem ; vbi , 
ipfum terminum, refpicete tamé tali, vol. : ctiam itmuit y: ;& clarius quo]. 1 v. art; 4. « 
tali modo .. Sic etiam dicendum ad illud . rcípe&us ómnes dexisinienis aduenien. . : 
dca&ione,& paffionc, & dum atio di- . tcsin illisfcx/ptaducamicoacineri Qua ..: 
citur e(c ab , hoc non cft intelligendum i re.ibid;im 4: ait quod focteactirctad sc-. ; 
dc ipfa aGionc pro formali, vthoc przdi , nus paflionis, vt ic pa flo dicat non ran» ; 
catmentum conftituit fed pro materiali , / tamrefpe&tum paffi dd agens,fed ad for-. . . 
& pro re a&ta,(cu forma flaente,vt dici- | mam; vclfori& ad genus a&tioais , wt fic . 
mus;n Phy. gratisetiam concedimus a- . a&io dicat mon tàntumre(pe&tam 29en-. 
&ionem,& paffionem, fi pro formali cà« .tisad patiens; fed foma&.informantis ad; : 
fidezentur,cfle mutuas relationes, effc .; illud quod iaforahs; & quiz Door du. :: 
fimul naturayac é actiusm, & paffiuum,. ;bitatiueloquitac ideo Mair, 1. d. 1p. q. : v 
ná (ub denominatione relatiua ynü nO eft. : 1. art. 3. air pertincce ad przzdicam, Vbi :; 
canía alterias, nec prins alio;fed tant jp... proptet;itirigiam: prarfentialitater y Sed ^ 
mareriali,vt dici folct de patre;& filio... : ilius inquit Ba(Tol4.d.1 4q;t.at; : 
197 Tertio arguit Suar, probans non |, 1 pertineread przdicam. habitus; quod ;: 
cffe rclationcsextrinfedus adnenientes , nos quoq. cociuumus 1: p» Inft, y amplis 1 
nam vcl omnes relationcs extrinfecus ad us declarabimus arc. (eq. Ad arg; igicur: ! 
ucnientcs,que funr diltin&a ronis habét conceditur primüm membrum s & neg: 
vim conflituéndi diftin&um przdicamé :. faltitas ; €onftitutà (untautca plura ge-- :! 
tum vcl non,primum conflat c(fe falsii ; |! cra, & przdica, ex relacionibus extrin«.:^ 
nam.vnio fecundum Scotum eft relatio | /fccus aduénienribus ; quam cx alij$ j non. : 
cxtrinfccus aducnicns, & ramen gon per. ex matura rci , namaqué benà tve 
tinet adaliquod cx: fex prz dicamenus , | rum ex illis; ticut.ex iftis c i, fed: 
nec conftituit nouum. ptzdicamentüm ,. ;totüm id factum €ft ad: commodiorem 
ícd pertinet ad przdicamentum formz |, |.dectrínam ; nam rgaiot cernitur diuerfis. 
quam yniofi vero dicatuc (ccundü. tunc tas ín modo denoasinand: mter relatioe.; 
cbet aíTignari regula difcernendi in qui- erae conem ws credet 
bus relationibus fit fufliciés ratio ad «on... j5;licur etiamdicet acci fubftana ^ 
ftiniendum diflin&um przdicamentum, ..:tia fint duo: membralens in commuaidi.: '; 
& in inue nop; vcl ficut.ex relationibus. uidentia quia vamcnanaior qu&dam dis :: 
inrinkecus;aducpientibus confitai rur y». necfitas.cérnicur indcr: accideritiaex di! ; 
num dunitaxat pra:dicamctumb ità ex exe; nerfs eorumimtticribus,idco noueáf ge« ::: 
tri(ccus aducnientibus debebit confii, .. nccaaccidécium conftiteca fdnb vmm! 5 
tui altecum; Nec. n.videtur rà, curtor de |. fübitatcies Alia quaeidanmcoritra hioc fie «5 
beant conítitui przdicamenta barumree — ri (olcntatgumtrita;) qua potiustangant ii 
lationum , & non illarumyprzfertim cum. | |predicamentaquadani iim (peciesjsideouio — 
non minor copia fit relationum intrinfe- | comobogiusinirii adduoentar ;: Demum c 
cus , quam extin(ecus aduenientium , ;.| ;arguit pec Hore cr, aem n e VR 
Refp.Faber $.Met.difp.2 3. c. 3» ad 7, «fex predicamiéta non (unt re(pe&tus, quia,» 
concedit relationem vnionis non perti- : .hodichic;ftare, federe &cateta non die : | 
peic ad aliquod iflorum fcx pradicam, . cunt habzzudincin d qum uü 
pt us, 


^ 
" 


Tad PN an rM» 





bertóyqp (it Anas sir qd in i 





Quefl-XIIDeódftliont eg) Pagi. ex II. 1713 


edad d aieeh And ia Log. - deaiciie vt hoeeonhiuit pradicamé- - 


:toimn;né eft 


d'rpatec ex Anftih Log. 
& $( Met. $0: Negatüt- tuat; ámó 
*ifla nequeunt explicari ine habitudincad 
-aliud,vt mox patebivesplicàdo sationc$ 
Jfinguloràm ; non vocatauteim A cift; icc 


fed traoftintátida fübie&i,itavt pro tec- 
fnino refjicíat nó aliquet cffe&tum per 
/apfam fa&atti,téd aliquod fübiedtum per 
7 apfam trá(matatum; quate dum'iga!sca- 


, ad aliquid j quia perad aliquid urkogo- - lefacit aqgatn , aGtio baius pratircamenti 
! máfticd "ételligannirfalum -telasioties " fio tel ht jito termino caloté , fed aqua 


4 cceli ram ht Fotmalifteho 
fiti trac:formalit.áte. 1 norant [olupy 
bitudines quarti pfedicamenti propcidre 
- lationes appellari jcztetosautem diei dü 
-tàxat refpactus,quarnuiis re :vdra idt fo- 
làm difcrimen.in riomineyquia dilatio; 
-tefpe&us idem fum indigore: P 
zist sot anuo SH amneiton 1505.01 
ds XA 


bTA CIA S USO 
be finduiis feu gradicamenii a & ri- 


s 


ast 2p | Crisy equíaricconfticuir pet. : 


n AUPÉ reperies om i 
dytuod fubi- 
titirsageve dicimeur-i- vtexplicuimus t . 
p. Ift. trat. t. éap.7. cum Scoto idi 
q-t-cft refpe&us ipfias agentis ad paffti, 
quo agens dicirur formaliter ageris y cir- 
ca quam definitionem noi immoramur , 
quia ibidé füffi crentec 6t ex plicata; Hic 
aücinaefli gátídum manet; quenam ctio 
tics ad lioc préidicamentum (pe&tent. 
-- Ptimo'quericut an aCtió,quz hoc prz 
"dicamentam cótftivait: debeat effe pro- 
:daétiua fai cerrbini ( €o modós qdo diei 
idpiatm pót relatione produci, vt rirmi- 
Tut ptificipio formali dénerhiitra ridi pró- 
«docens y. ort adcedi vc tore formali pro- 
dücendi,cDocto Á icacin 4* lo€.cit. 
füb P. & Tatat-qiltpridicad. dub: 22 
di. réf picere c pro sermino; & c 
thui s (entem id afficit talem effe debe- 
téjimio apud"T Homiftas &(d ftacertum vt 
1d potius füpyonant, quá probcat,fequá- 
"ur Recentiores o6s ücinine dictepante, 
ea toe Min Qual. 
q:6.ad a difti q-47 Mi& qol. 
2: Dd üieer podecit hoc purdicdit. 


Cetceruid — in cói modo 1o 3mendi 
. folcac aCtió fitáni pro' illa quz cít produ 


iiio teraiitii&Cageté pro actu cfficicndi 


- pet eatorerti teanfmatatam;ita Do6tor«., 


- v'jo€.cit; $. Md buitts autém difficultatis, 


fivbrdifereà hosdiftiüguit refpe&us, & 


""félatiónem caufz prodacétis ad effe&tü 
'ptédüGgm reijcit ad quartum predica- 


"rhetínim;velut intcinfecasaduenienterb , 


t péfpe&tam autem cau: tráfmutaritis ad 
'fübie&tim tran(motatum in hoc prdi- 
: eartientó tepottit, vt iatritifecus adacnié- 
"em (equuntür Scotifte omnes Zerb. y. 
"Mef.q. 10.8. Propter primum Tatatloc. 
"eie Ant. And.lib.fex prinq.6. & alij pat- 
"im; Probatat auterhitum ex cius defini- 
-&órie À Gillser.allata, fiam id,quod fublj- 
- etéat actioni aperitis,non efteffe&tus 
"ipfi ptódu&os propriéloqaendo , (ed 
materia; circaquam agit; cumet exéplis 
/ab ipfo Arift. "yore d i6 hoc eap. de ea- 
fefacere, R fribefacere jcálefieti, & frige- 
fieri dele Qtaifi s &criftaris ignis. n- dicitar 
^éalefacete aquárm s tori catozern, & aqua 
-€alefleri; nón Calor, volimtás dicit af- 
"ftari; delectári, & «tumi qdia fabieata di- 
-eitut paffüinj8ó effettus, icáve palTio eft 
in (abiccto,nón ic effe&ierso agens,tt 


""fefpicit pafluri , nó dicit habiadine prá- 


-du&iui, fed potiés tranfrouraritis;tuim de 
"pim quid vt arBait Do&or cit. in44 G. 
foteutia a&iuá eft: priricipiunrtránfmit- 
tandi alid; inquantum aliud s. Met. 16. 
"tgo a&tio eft tranfmucatio alréruis j in 
Quantum eft alterum 5 fed refpe&us prtt- 
'düctionismon éft 1e tranfmutatiol, 
Ee rion tcfpicit aliad gimquaneue a 
fed potius facit aliud; 'Neque Do&totló- 
cisimóppefirur cit.volait oppofitamdf 
feréte ; (ed i&tionent de gencre a&tionis 
&ocát productiuarh raxta cóérm modáüin 
loquendi; & iri 4d: 15. vbi de fioc agit ex 
'profelfo, faatsi profert fentesitiamyvel P 
-AQtiesen proprie di&tdin, & de genere 
:actionisintelligit sam, quz non rantein 
dicitàt adtroy quo fenfu 


'! graminátiealícer 
opera- 


al dc Len "n 


Adam d n 


"operatie vitalis (pe&tins ad przdicamen- 
tum qualitatis dici folet a&io, quz expli 
catio colligitut ex ipfo conteXtu«. . '.. 


199 Sccundo dubitatur,an fola actio | 
tranfiens fpe&et ad hoc praedica. vt vult -. 


Soncin.9. Mct.qu. 2 1. Ma BERE: 
; alij an potius ét a&io immanens «Et di- 
; €cndum e(l,qy licet accipiendo actionem 
Ammanérem pro operatione vitali, vt (u- 
aiit Arift; 9.Mer. 16. non fpe&tet ad hoc 
"pradrcament, qnia in hoc (en(u non eft 
.. vera a&tio, fcd z:quiuocé (olum,& gram- 
raticaliter, quatenus (ignificatur p ver- 
buaadigumyvt int-lligece, velle; &c.va- 
»xle Mopot Ípcétat ad genus qualitatis, vc 


D 


. norat Do&tor.quol.13.DD. tamen acci- 
pi 10n2m immanentem pro ca , 
, que eft ad zerminum io ag£- 


, Xe fcu qua idé (cipsii immutat, vt actio , 
*.quaaqua calida fe rcducit ad priilinà fci- 
-:Sidiratem (ic [pe&at ad hoc pr 
. ttm;nop quidem ca ronc;qua cít produ- 
, &iuatermuni ,(ed quazenus tran(inutati- 
Ma ('abie&ti , quod ngu cft apagene di- 
, uerfumgquia,vz dicjü cft,lola atio trà(- 
giutatiua ad. hoc pra dicam. attinet ,.& 
idem dicendum et dc a&ione trasfeun- 
&e» vt eltípccicshuius przdicim: .—.. 
» Dices , potentiaacuua eft principium 
zan(outandialiad , inquan:um aliud s. 
Mt. 7. crgo [olaactio tranfiens eff fpe 
VU MERI ID ORA exalia paz- 
3a icuoens funi moopers- 
-Xiorc vitali videtur adRoc pedtare prz- 
-Aicamótum;quia Arilt, hic enumerat de- 
Auri & trillaciy qua (unz opcrationcs 
zvitales. Re(pad.1.cx DoQt.a-d.25.9.vn. 
d 2- prine vera Arjft.ibi pontum die 
mire potenugdm factiuam; er aliqui con- 
anlem à actiuam, affert Ps exem- 
,Plünm.deniedico feipfum medente , vcrü 


eit obícruandum non dicere ab(oluté. po- 


tentiam actiuá effe principium tranfat- 
zationis.in alteros(ed.(ubdit;vel prout aL. 
Zerupz.esi, medicus:n. fanat (eipum;qui 
Kamen non cft aliud A cipfoy[ed: inquan- 

mcdicus cft (anans; cft aliud à feip- 


Koiingnantuniíanatur ,fanatur.sinquam.— 1 


Aum infirmus y nc La a uni medicus; 
Ron érgo pei hocex Med landa 


,Bemtranícuntem.. Adall 


4 724.  Difp.VTiT. De Predicam. vejpt. 


hoc 
"idip 
cdicamé- .Omni 


.ueniung omniayqng dc actione hluus pr 


"- nit j ^ 


Arift, a&iones vitales in lioc predica: 
ob aliquam firciliradiaci po habeat 


- «um; actionibus huius.przdicam.quate- 


nus.f.eorum effe in fieri confiftit,& cam 
€ontinua dependentia ab agente. vt dc- 
clarat Do&or cit-1.d.3.q.6.ad 1. prin.& 
.13:Dd.non autem quia veré fint a- 

tiones kaius predicamenti, Velideà eas 
hic enumerauit , quiain a&ibus vitalibus 
femper interuenit actio etiam. de genere 
a&ionis, cum obie&um immutet poren- 
tià;& por&iia dicatür intétionaliter pati. 


| 400 Tertio dobitatur. , an íolaa£tio 
occu pedes a ic predicament 6. 
. Affirmat Sonc.loc.cit.quia Arif. 3. Phyf. 


19.docet actionem effe motum, ui vtiq 
fuceeffiuuseft 5 acproipde cscludit a 
redicam.o£s actiones in(tantancas; 
DL Ye: doccre Do&tor loc. mi- 
0:5; 8 q.9.0. & qaol. 17. 
Omninó tameg dicendum cfléj actiogé 
inftantaneam debere fub loc pfidicam. 
recladi;tà nia actiomi in(tantaneg cog- 


per cit. r.d. 


jJ 


dicam. folet enunciari;.tuqy quía malie 


pradicam. «onuenientius: collocari nc- 


quit xli .n. dicasad pax di THREE 






ni pexancrey hgc idem.dc a&ione fhecet- 
fiua diei pores Ncc Anifioppo(irü do- 
«uir. quia ron- (unii mqen. preise 
Eisen cse eer 
sum eft motuts eífe efiegiali cs 
i$uumynam & in ioftátr 


musin Phi Bcc papam locit 
Scotus,nam 4.d.43.q,$. 6 & H. ait ani- 


mat;oncm ficri 1n 4p(kangi;&: tamen coa 
edis iid ivspad Sto naria 
dicam. & quod'ampli edit pof 
fe interdum actionem, e - 
zi line quocanque mot & muazionc, vt 
-R fübiedhu LORI KR Ho 
praecedit tempore fub:ejus priuatione y. 
Aft autem 3. Phyl.i emper cfe 


coniunctascum mourn, quia fic regularis 
Mim o ol.cit.aCtipneuty 
1 immutatn inftan- 
predicam.i 


intellectus fi 
qua »on 





Ps 





q. M ——«LLAQs 39. 


— AE 


"T" pP UV. € - 


ha. 
M 


mece(Tario debeat effe fucceffiua , & in 
'Q.9.ait actionem fucceffiuam magis pro- 
prié dici adtioné quàm inGantanca, quia 
in (ucceffiua acquifitione formz in fübic- 
€&o, vt caloris in aqua per totam boram , 
in toto illo tempore non dicitur aqua ca- 
lefacta, (ed tantum calefieri propter con- 
-tinuam fucce(fionem formg in abiecto, 
fed in acqui(itione inftantanea , vt lumi- 
nis in aerc quamuis propter continuam 
dependentiam formz ab agente dici pof 
fit acr illuminari poteft tamen etiam il- 
luminatus dici , cum fit a&io tota fimul , 
ob quam dcnominationé videtur à róne 
-a&ionis, & paffionis dcficece;qua folent 
- res denominarc in ficri, non in fa&o e(Te. 
201. Quarto dubitatur , an (ola actio 
 accidetalis ad hoc pertineat predicam.nü 
ét fubftantialis;& quamuis Suar.diíp.48. 
Íc&t.6.n. $-opinctur (olas accidétales hoc 
rzdicam. conftituere, dicendum tamcn 


"eft, ciam inipío fubitantiales contineri: . 


1um quia formaliter, ac entiratiu£. ita cft 
accidens actio terminata ad quáutatem , 
& qualitatem, ficut terminata ad fübfta 
tiam, vt apud omnes eft in conic(s5 , vn- 
dé generatio fubftantialis folum calis di- 
itur extrin(cce denominatione à termi- 
no fumpta, qui cft fubftantia : tum qnia 
iantam connexionem habet aco. acci- 
denialis cü (uo terminos(icur fubztá cialis 
cum (ao, ergo vel omnes reduci debent 
ad predicamcntum fui termini,vcl omnes 
adiftud ; tum quia aliz relationes funda- 
12 in fubftantia; & ad fubflantiam termi- 


"mate adhuc (pcctant ad geom rela- 


tionis,non fubftatiz,vt docet ipie Suarez 
difp.47.cQ.7.n.4. crgo idem dicendü de 


a&ionc; & hic eft cómunis ogni fenfus — li 


£ontra Suatez. Ncc obftat quod ipft ait, 
fübítantiam ,& accidens analogicé con- 
denirc,non vniuocé;atque itaidem dicen 
-dum cíle dc actionibus ad ipfa termina 
tis. INam fal(um eft atfumpt yt di 
nius.in Mcr, quo etiam 


neg.confeq. quia opus mon.elt tantam 
etlc s d inrcr E as, qui- 
ra e(t inter terminos , vt parer in actioni- 
bus terminatis ad prz dicamenta . à; 
Cum autem dicimus actionem (ub(ti- 


Valem ; & àccidenralem ee fpecics hu- 






^ 


tà, vnde non eft (ol illa 


T 


$ 


Qucfl-XI. DeeAfone , e) PafrontieA4t;W. — 725 


ius przdicam. non vtique loqui nuc d* 
actionibug produckiuis, qua . .teriminan- 
tur ad (ubltantiam; velaccidens per. ip(a 
proda&um;quia in iic fen(a fpe&tant ad 
quartum predicameiftum : fed pet a&io- 
né (ubftárialem,eà intelligimus, qua agé 
fübie&um  tráfmutat per tadüctioné for- 
ma (ubttancialis, & per accidentalem,qua 
tran(mutac. fubie&tum per inda&ionem 
formz accideatalis , ita .n; funt (pecies 
a&ionis trálinuzatiuz, quz proprie eft gc 
nus huius piedicaaeac, Vbi tamen ob- 
Íerua non ita (pecic fecerai füb hoc gcne- 
re actionem facceífiuam, & iaitancanea 
loqueado ràm de pcodudtiua quà dc tct 
maatiua z cà quia actio illamiaindi m2- 
dii fieri pot in inltaaci & ét in cempore, 
per faccetliuam nenpé approx'ationc 
corporis lum;nofi : tum ctià quia t£pus , 
& in Ris no funt nifi mé(arz hará actio- 
nü, nO autcm intrin(ecz earcü diffzréciz. 
. 292. Palio , licéc multiplicem hibeac 
accepiionem, yt pafsitn Au&torcs notát , 
tamen formaliter fumptasyt lioc cóttiuic 
przdicamentam , accipitur pro rcfpectu 
oppofito a&ioni , qui (ubicctiue celidec 
in patfo; (icut actio € conica in aneate;vi- 
dé defiaitar à Scoto 4. d. 13. cit quod fic 
refpe&u pafli ad agens, fea tran(inucati 
ad cranfaxurans : à Gilbert.veró , quod fit . 
effetiusyillatioque aELionis , p quidéin- 
1clligi non debet dc (ola illatione confe- 
cutionis, vt notauinius 1. p. Inft. ficenim 
non(antam actio gaffionem , fcd & paí- 
fio a&ion? infert; cü fint relationes mue 
tuzyfcd dc illatione caufationis, quo (cn- 
fa caufa dicitar infetrc cffc &tü, non é có- 
trà : quod ncc etiam in roto rigoreintcl- 
ligendum eft, quia paílio non elt propric 
e&us actionis , cum actio huius prz- 
dicam: non fit produ&tiua,vt dictum cft, 
fcd. intelixgendum cft pzt quandam ana- 
logia ,quatenus nimiram concipitur qua» . 
dammodo cófequi ad actionemsquia n. 
agens agit y dicitür pa(sü pati , non € con- 
, tio confccutió- 
nis, (cd x. quodimodo eaufationis. Quia 
verà. paísio, praidicamentalis adaequatur 
cum actione pradicamentalt ei; oppo- 
DitOr icntec omncs illas dutifio- 
ncs babebit, genera , ac [pccies; as ha- 
; : : et 





716 1 "iff VIT. PENA 


ber a&do,cum tot 'módis vntr dicatur op» 

pefitoiü;quot rcli quét, vndéxeriatépro- 
portione predicaniéui hocád irittar pred. 
a&ioniscoordinarfipoterit ; á&dcbebit: 


203 Scd hic quani folet; cut paflio di-- 


flincts cóttituat predicamentü ab aco 
ne;quia relatitra mutua ad idé folent fpe- 
Gare przdicamétam; Nec valet; quod dit 
Tatar. hoc lolum verificari in relar:uis 
incrinfecus aduenientibus: Qaia id ctiam 
cernitur in exrrinfetosadueniétibus; Vbi 
.n.d&tiunm,& paffiuó,Q rando a&imuam, 
& p: fficüm,&c, vni dumtaxat cóftituüt 
predicamenti: Accedit, quod bené'co 
tari pot ró effentialis cóis a&tomi,& E 
fioni , ficut cogitatur cóis Vbi a&iuo,& 
paffibo. Sed'ad hiec omnia con(tat exdi- 
&is difp.6.q.1. vbi docuimus diftributio 
*riem illà praedicam, plane naturalemnon 
 efíe;ac neccffariam, fed artificiose inué- 
xam pro comtmodiori captuad éuitamdá ' 
rerum confutioné;Et ytiq. concedendum 
p: ofle excogitáti aieo, & 
10ni commuhfemj;(ub qua conrinean- 
Ar vclut (üb genere commurti ; vt dici: 
mus de Vbi actino ,& paffino; Quare aü 
£é potias ex actione) & patfione dao cà: 
ftituta fint predicámenta , quam ex alijs 
S Vbia&tibo, & palfiuo , &c. ratio 
tía alidc juatuor shdtua Vi uela 
Dea veram , -& pt " 
tionem actionis , &c patlionis dus 
uis ; Vobis n 
'tc actión din onis; de eánim diftin- - 
Er eee Mute à motu; idm 





Ho mh 


mmotámtr; de 


"dilp.7:3.3. bujus 

sida Stet vecp et d HUE 
rash pnt. 
Bev valde fuse ie pies démat 
actionis, & paffionis ; cuis dó£trina 

dongiotiindi et exatoitie frenimvnqa 

'Attmira Scoti exorbitatyid'eftin prese. 
ti md ppe doxccAEEE difp. 
E. Met q i'rutfus de bac re fer- 
DI eni 4, opimonem Aüreoli 

Dip. is^ gen |: pai Ont, 

* af Pbi; Rar; Ln "s 013v 
4 4 quoq. de histta&tio per^ 
E m EE une GRO ESS: quare MER. 
"uà bicuiter tepgemas ' ; i refetucirs 


de' fo ajita- 


I TU Mina i 
] itdtaryán — Ocum ex» 
abe AN a^Petipatcticis ponitac 
co ab dijera corpus ab cxtrinfee 
sab alijsteró fpatium ; vel vacuitas 
quadaiáb ipfoicór pore occupata;.& re 
pleta, fitadmitténdum Vbi. vr accidens 
additnmjquo resfórmalirer dicatur 
RE /& ad lioc.pradicauiea 
tum 
tim ncgarít affcfcntes Vbi; won effe;oifi 
"denomimiatioueni extrinfecam.a loco,;n 
quo res e(fedicicurs iue efe-ipfumlocü 
tealémextrinfecé-di em, quod 
etiam tuetur Mafius h:c qu; c Coninch. 
d f erDuriha :75»arti4 dub. r-& quidá 
quiatunt eifé fimplicem indittan- 
tubloti elc que non stini - 
Py diftantie. ^ 
e (fententia tominnnd 
"Thomíftis; quam 
Jolie o ieiuna difp.a1. 
q. j att. 1:éüm o&ore quolz1 1:& 1: d. 
! 2:5. & 4d. t0.q. 1:862: &calibis Vic 
fündamentorii quo ceri cantur affer» 
turà Doct. quol. r1:aít: 3.nám poteft ef- 


fe Pettus interumüiatutà , & etiamrhaec 
fupe fité Min ,& quod Petrus - 


"pon (it hic; fet nifto locó,ergo Peccüm 
eife ere hoe Vbreft aliquid 






] délümpta cx fi 
olent c Commiiniter conira: 
tobatt entit qás Neoterictap -— 
bd pou vies Saito lperaddita 





'vbrcacioneat Rad : 


b: ie unc Mri fis'ab: hoc 
nud Focrówim [rperaddiimmon 
poteit Teeffe frtnplex itezanió ; nóua'an. ne- 
àció tot dütdr ye ablitióbens ali- 
cius poft hi) percedentis, dimmaute Pe 
"rris dc fiot cft hot loco, ji ari fit 
tian iniit &r A7 ab 





E HH | 
MESS Nec (fici dicee vba 


caticaerm Pt hie effa "nou sr! deren 

natia xtrini écat sb lhi»clocé ; vom 

quia — dari rioua écnomihatio 
rcalis 


efpettidsNomindlesid:pafs 


: Vilioweetebarfoc, t am 


p 





cb AERA 
ds 


$5 


AM pen 


ted 


ium 


NN Au; wA, 


e. 





a 


Qu TUSDebr erii boo Ui 


veslis fine mararionc- puces wtdo-. 
Leer ddin r6 Qi 2s fim. res Sedem: i 
m e gremanci»etc e quoq.mianeb üt, 
denominationesab: ip(is defumpra tum; 
c. denóminatig prouenit à lo-. 
coia Petrum vitturealicuius.de nouo. (us 
psraddiu y vcbnen , fipritpum y Iberat; 
ipuentstmf fecundamjergo quamdiu Pe 
tr9s& ifle Iocusexiftanr in xerum matt; 
rey emper Petrascodermmodo denonin 
fabiwSi dicas nen manere femper eaa-t 
dem denomipationéa ondtenisppen f 
liaberur: debita applicdtto:Petti huig: lec 
co^ud (ufeipiendam iliam: denámiDatio 
neq. Gontte cft, quia de hacappligatig 
rieinquitimus, nific quid aTPerreditinn 
umso Ssaner s quid di&tinéiums) 
inauio sgquim 
Frgeeae, eyed 
désquodipctuiéit en aon N des 
tenditus cNEC tandi 
bic LE 


tigtatjoyvcl. zt quid£ape 
ud uu 
r Petcuserit hiei: 
iic-bene aductit Atiag- difp. 
E . Phyf. rebiepime hác rünem pro*; 
fcquitur. - amr Recentiores Nomina; 
Ics nanaift sultiplieatis j& a(tu: 
Q-vari nie icone erc argamene: 
tàm, dicunt .n. corpus: hoc diftare abillo: 
tone (Le aliquod imtrinfecum! y. fed cfle. v 


qued pofiit intet ytrum;. tanta. quanti ^ 


4 Line (unt..merie: voci 


&c. (emper inquitimus,an fit quid, 
fo (iiperazddicam pofitiaumy velod 






iau, & emper vrget eadem difficul 
te sync XX thecuis conen« 
tur ifti negárewbicationes; Kati oues au: 
tcrn-s quibus ifki moucmur ,dilimus in 
iariocre ui quibu(iam obice &oni: 
—— uem ek profelfo:nupetrie 
wii deLvogodilp.g«deiSa- 


«c3 labi fc b e aou 


e 






ergo exapplicatio Mi 
tare joo ybi nd Persio dn 
pafuumiambe vp 

Cain. vt di jum efbin 


At ebijcics ex 
pimasaliquem effe Em [o vue 
non erat Boni per eipicrida in eo aliqier: 
rcalem vigdum y qui à emn 
TRUM ergo. ie TOM. Ar ;d.39. MM 
arsqineg»afTumpinm, ait .n. vitu pefe 
id M EPOR ;à dextris T on i 

is hie a npnibi zqyod poftca f fase, 

probat Arpiad dili pep ic 63s, 
AdijcaamEn- nn concedi ediate . 

een: rir feào Slvnateuhtdt 
digno(ej $ £95 dexpccimur S & (c enti 

mus diucsfam: piieinnsS es i'ochti, & pu 
Dill adbvidendums depren iedtum iden 


dm jgimus c obie&tii ef- z 


ip EID 


"et arum XT 


rA aA 







edd n | 
iUo 
e 
fpem n mén Coain. 
quamplura obij-, 
citibih a ce dillolies 
prec phy prater ig 
quad Lee n ph d Rast, Y. 
penes hd ne f M i quini T7 ox 
bs i Uu odu 1 
prius, S per (e terc Su is 


auédidebet. Vbi pa(Tiu 

iisque Cont om 

16.q. LP tome fuper&ciem 
fundanrar. ind eie OR d 


ffe efz 
GITE ime, LE 
ant 


tradita à Gilb.qui i efiécircu 
E sa acti ER UN priónco cotpotis — zs 


Bc proucniéntem falaaunerm fupe 
anibérsiro c(t locns. vL COD 
4; Phyf.-& ficeriáloquuotur Scppit ui 
DoSi.quolar»kx aducifa 'eot 


Ot5; qui s. ptaiuit Suatcz d ici i 

fecirzinquisnt mo Vecr le no 

dete ab yllo cerpore éxirin ife ntsd 

tejfed à certay8S determinato aio cuj 
t3a10 V bi rcf dicisg nti ;praíenS 

«€tixablatoquaennge corporc aiisei 


718. Difp.VIII. De*Pradicam. ve[petliuis, 


Vt c6 ftat de vltima (phzea , quz vere , & 
propric liabet Vbi , nec camen circüfcri- 
bitur abalio corpore ,'& demotu facto 
in vacuo , (i daretur, pet quem vtiq; ac« 
quiretetur Vbi fine vllo otdine ad cor- 
pus ambicns, addát tamen, qy quia miodó 
ynotus fit in pleno ,1deó hoc idé Vbi per 
accidens etiam refpicere fuperficiemam- * 
bicztem. Caterüm vterq; dicendi modus 
foos habet tribulós  & fpinas , primus .n. 
difficulter affignat terminü rcalé , & po- 
fitiuü motus in vacuo ; nà quod inquiunt 
quamplares Thomiflz , & Scotiftz tunc 
acquiti maiorem,vcl minorem diftantiá, 
& prop;nquitatem , reijcitur à nobis di- 
fp.1 z.Pbyf.q. 3.art. r«& abfoluté non va- 
dfet;tü quia diltantia,& propinquitas funt 
xelationcs intrinfecus aduenientes , vt ibi 
oftendimus ac proinde miiess 53 
girimó terminare mori; rum quia nó fua- 
"dantor in nuda fubftantia corporái, alio. 
qui fempcreffent codem modo propin-- 
atia » vcl diftantia , (ed fiapra vbicationes 


aitorá quz determimatz funt ad fundim« rcm inordinead fe.(cd ad aliud nimiruar 


elam tantam dif antiam;ve] propinquita- 
«em , vt docet Lise m 10.3.2. KR. ac 
yroindc séper remanet difficultas , penes: 
«uid attendi debeant. vbicationes illa , 
tun randem quiadillata refpantio nequit 
hibere locum in vacuo interminato vbi 
dittan iay vel propinquitas , qua. 

ie cadfs nnlli ue 
ffc fieri motum , fedcerté abíque funda 
xnento, riam quarationc concedunt. mo- 
- Muminvacuo'terminato , coguntur ctiam: 

um concedere in interiminato: 

' 207 Alter quo j; dicendi modus gré 
«explicat prafentiam realem. inordine ad 


s stie arium , tum quia hoc fpa 
Rum nequit habete rationem loci ,& eius 
müunera cxercáre , vt. fusé oftendimus 
i5 1 r-Fhyfi. r.art. rtüm«quia cam nie 

Vfic y nequit teeminare ce[pe&um rea- 
Jem diftantz, propinquitatis, & prz[en- 
tic , ridiculum .n. c(t dicere rem diftare 
à nilvlo;vel effe tiiulo prafenté, vt otté- 
-dímus ibd; q 3. átt« 2.qua de caufa Av- 
giag.cit.(cót.3. & Io. de fc&. 6. in- 
&rnué fatencur, quod cum dicc hoc Ybi 


















. dici, & includere relationem tran(cend&-— 


| dus mere abfolutus,qu;a videmaseius cf« 


- dà Vbi nóconftituitur rcs alteri przsés y 


offet per 


tin tali vacuo pof- - 


tefpicerc tale fpatium » nolant explicaré 
aliquem ordincm! , qaem tale Vbi dicát 
vere ad illud (patium, fed tantum fignifi - 
cate tale Vbi fumdate *alem ordinem di- 
ftantig ab alio Vbi , vnde cócludunt vbi- 
cationes in rectam effe abfolutas, ac albe: ^ : 
dinem,& nigredinem , & g ficut albedo: 
àfi eipfa liábet conftituere album & non 
nigrü vel dulce fine vllo refpe&u ad«ó- 
notata diuería ita de ratione vbicatien:s 
huius e(t conftituere Petram hic przfcn 
tem,& non alibi,& ipfum conftituere in 
tanta,vcl ráta diftátia ab alio Vbi. Verit 
quamuis Recentiores praefertim ex fo- 
cictate pofüetint Vbi modum abfolutü : 
nullus tamen hucufq; fic puré abfolutum 
flatucrunt;vt pracitati Au&ores, nam ad 
minus dixerunt effe relatiuum fecundum 


—— sn 


^ 


talcm ad (patium; Et fané hic videtur có 
munis omnium fenfus,c» Vbi non itme. - 









fe&um efle rclatiaum, ron .n: conftituit 


* 





Li 


in taliToco,vel fpatio: t&quia fi per mo- 


fed folam fibi ipfi fruftra ponirur,quia as 

vtaliquid (bi ipfi it prefens, (afficit exi- 

ftentiaqua eft i rerü natura;ncc n: aliii: 

efic&um addere poteft praíentia ad: (e 
hzc autem hab 


ger cxiftentiam , hzc 


cut haBetur Vbi : tmquía fi vbicatio- — 
ncs (ant res ábfolutz, ficutalbedo , fan&— 
ficar duz albedines poffunt efe in. di- 
ucríis- fübie&tis , ita & duz vbicationes — 
eiu(dérarionis, & fic pluracorporapow - 
terunt effe naturaliter in eodem fpatio: ,-— 
vcl loco: & e(t proríus voluntarie dictü y — 
q inquit Atriag. citillas duasvbicatios — 
nes talisctié natura, vt naturalitec vria* 
tatnt alizexiftac in rerürnatura. Quia! — 
oc non videmusin alijs formisab(olue — 
tisquantuimcuhque incompoffibilibus: y. 
potlunt .n; omnesexiftereinrerum na —— 
tura,(i habeanr diaerfafubiecta.- | — 
208 Kaq:adhas anpuftias cnirandi —— 
iuxta di&t :a Phyf. loc. cir: di(tiaguédür — 
ef duplex Vbi,vnülocalc,alterü: praefcit 
*tialejillad atteoditar ín ordine-ad (pers 


fiicarambiéntem , qua ptoprié - loe 
Qus, 





n»fi-- 





pon 








- 


(1 eu | 


-. to colligitur 2.d.2.q 


"T.i, 


(00000 Que.XILDe Vl, e finer. — 725 


fe terminus motus localis, Poncius (olationes, vnam alia peiorem 7 

localis eft , alterum vceró attenditur abíq; tetmino reali & realiter cxiftente , 
otdinead diucríaspartes , nonquideat ^ dümodoó fit poffibilis quod adhac fit re- 
formales,fed virtualesdiuinz fübítantim — fpe&tus extrinfecus adocniens, qua etiam 
vbique diffufz , cam.n-hzcfit virtualiter | ratione concedit de potentia Deiabfolu- 


- quia hic nequit fieri, nifi in pleno quate- mam in prima concedit poffe dare Vbi 


diuifibilis » habet confequenter viruitem — ta pofíc poni in materia refpcétum actua 
terminadi diuerías praíentias, vt ex Sco — lem vnionis abíque forma , cut dicatur 
qoc r.prim.& 4. d;.— vnita;quo nihil ab(urdias, & implicantius - 
10.q.3.ad 3.& alibi fpc; dicituraüt hoc — cogitari potcft, Alia refponfio dicit P 


Vbi prefentiale fimpliciternonlocale, — fe in tali caíü Angclum de vna parte fpa- 
quia diuina fubftantia proprté non eft lo , tijadaliam transferri;fcd quod illa actio 
Cus corporum, cum intime illisillabatur, non effet realis pofitiuayquia per eam ni» 


& hoc Vbi eft per fc terminus motus la- * ros ee pofitiuum , fed tantüm 
diftantia ; quz cft negatio diftantie, - 
dat cüm locali,tamen fecundum fe zqué — Qua folutio adcó vana cft, vt ncc ipfiars 


Gonis, quicftó fa&usim pleno coinci- in 


fieri poceft in pleno,ac inyacuo,quiaha* — ridcat, nam fic refpondentestenentur af- 
bet pro per feterminoalià,&alia prese —fignare terminum illius dittantiz , ve! 
tiam ad alias, & alias pattes virtuales di- — indiftantiz,quo femel aff;gnato ille tdem 
uinz fübítantiz,vbique diffu(z etiam in — dici potctit cermipus ipfius Vbi , vel pr« 
vacuo, & fpazijsimaginarijs;.qu& Omnia.» — fentiz , quam negant tali motu acquiri 
fufius declarantur in Phyf.loc.cit.& quia — Deniq; ipfe refpondet » quod intali cafa 
quilibet refpe&us nuz (pedat ad — non poffet Angelus moucti de vna parte 
hoc praedicam. vt docet Scot.j.d.10.q.:« — fpatij imaginarij ad aliam parté, & quod 
K.idcó hoc Vbi prafentiale non minus, Angelus produ&usin fpatio imaginario 
qnàm localead hoc fpe&tabit przdicam, — folus effet ex fe indifferes, & indetermi- 
^ Exqua doctrina bené intelle&a facilé — natus ad quamcinq; partem mumdi;, 87 
foluitar difficultas, circà cuius foluuoné popcered Bras , vt determinaret ipfum 
adeó infudat hic Poncius difp. 17. n«65$. — ad vnam partem v.g. Hibetniam pra Ita 
& inde , arguit enim ibi , quod Vbi nom — lia,aut écontrà , deberet tum cum pro- 
importet refpe&tum , quia fi vnus (olus — duceret Hiberniam;aut Icalid;producete 
Angcluseffet in rerü. natura extrà Dei ,— refpectit extrinfccus aduenientem inipfa 
& nulia alia crcatura producta, wtiq; hic — ad vnam,& non ad alteram At hacc (olu- 
Baberet (uum Vbi intcinfecum,nam pof- — tio pcior eft praecedentibus; quia manife 
fettermivarc actionem Dei realemloco — ftà negat poflc fieri motum im vacuo có- 
motiuá polic.n, Deus realiter ipsüttanf — tra veritate quam ipfe tenet in Phyf. Sc 


. ferte de vna partc ípauj imaginatij ada- — contrà expreftam Do&oris imenuonem 


liam pattem ciu(dem fpauj, poffettiqui- — 2.d.2.q.9. tum quia falfum eft quod An 
dcm ponetcipíum tahter in fpatioima- — gelas in (patio imaginatio, vbi modo pro 


gmario, vt fi iccrü crearctur mundus, fi-.— du&tà cft vniuerínm, (olus productus,fo- 


€ut modó cft creatus, Angelusillehabe- — retindifferens,& iodeterminatus ad quá- 
fet locum fuum in Hiberniav.g, & poflet — eunq; parcem Mundi; hine cnim fequeree 
ipfam poítcà ponere caliter imipatio,vt (6— tar , quod eflet quog; indceterminatusad 






producerecar it:coi mundas,hibecetlo? — quácung; parté fpa] imaginari, 1n quo 
cum füum in Italia ; hoc autem nonpo(- — modo extat Mundus,quod etiam cft fal^ 
fet eic, nili m fpatio imaginatio — füm , quía cum fübftantiaillius Angcli n 


taliud, & aliad Vbi,tans — correípódcat omnibus partibus illus f 


Angelus hab 
qam formam abíoiuiam, quiano habes — rij, quia non ett immenius, (cd quibuf à 
rct quid reale exttiníecum in [pauo umas — confequentcr fi mandus produccrctur y 
gin:rio, ad quod terminaretur, Ad quam — Angelus illi prouincie ficrct prafens y 


^. éiflicukatem folaendam iresibi adducit — qua: corefpomderetparii d wet de m 


- gia. nj 


Es ? d 


E 


Al. 


qae — Dipu.F2 De Pradicmn 


£ij;in quo arteà erat Angclus. Meliusere 
qo occutritut przfatas difficultati cx do- 
€rina allata dicendo Angelum isi tali ca- 
fu liabiturüm (ui Vbi intrin(ecam no qui 
demilocale fed praentiale  & quod à 
Deo transferri poffet de yria patte. (patij 
imaginari) ad aliam,& quod diuetfas ac^ 

aitetet prafentiassqua no effent formae 
abfolutz y fcd telatuz', & pro termino 
re(picercnt,vel dinerías partes (patij ima« 

inarij, ncque enim opus cft terminü tc- 

pe&us realis effe femper realem, & pofi- 
tuum ex dicis (uprà n.84. vel potius di- 


uetfa$ partes virtaales diuinz (ubftantias. 


vbiq; per fpatiact imaginarium diffu(zzy 
vt magis loc.cit. itt Phy explicabitur. | ; 
.- At conca hane dicendi modü videtür 
«dubitare Bofict. S, Fhyl.faa c.4. quia non 
.. variatut re(pcétus prafentiz ad diuinanr 
fübttantiam fecundum variationem lo- 
xorem;cum primd intelligentia fit omini« 
ibus inquocuáq; loco exittenübas quá 
litct indiflans, (ca pi (cns , vnde aliquis 
exiffcris i Occidc me cft ita prefens di- 
uinz fobflátiz ; ficüt fi «(fet in Meridicg 
vel in Oricptc, ita ie quod (ané legimus 
bilatiter y me allata diftipdtio de Vbi lo- 
«ali defampto à fupcificie, & pre(catia- 
Wi dcíampto ex ordinead dininá (übftan? 


tiam ticbis itmpotctür;vt nonas & chyme- 


tica,iam. p. patet hc dcl tni it Scliola 
Scotiflatum noneffe cuam. jokes L 
Scotiflas nó latuitjimó neque Bonct. ibi 
«ona cam dubitat, 0;ft cx aliorurà plas 
*ito, ft legenti conit abit; INec illa dubi- 
- Xátioif fe multüm vrgetsfalfüm .n.eft di 
ainam (abflantiarmnon poffe ob eius vic- 
xoalern diuifibilitater varios xefpe&us 
prafeotia certmitare s vt docet Scot, loc. 
«itiéufo.n. Deus fit cos illimitatuni quo 
«ad loctm;nó fegmtat(ait Do&.) qui 5m 
fimul cum Deo Rome ;& qui et fia 
۟m Deo Parifijsseife timal tnter fts quia 
nimitor valet Deus diuerías teraiaarc 
pia séussob foi illimitationem;ende ct 
tiidcm corpus in diuetfis teplicctur pat» 
tibus Vniaerfi per diuerfos refpc- 
&us dicitar Deo prafcns;idque porefl ef 
ficacitet probati eX parítate zterüitatis , 
*& immenfitaris, quia. «f aternitas hab 
artes Bees y &otxifüt pluribus yats 


ew i E -t* 

















&inuariatiseifdem extremis manet omis —— — 
nino 1dcm (emper refiye£tüs, qua ratioi 
n adno aT Eis dee | 
confemgatiónem eundem irpOrtateréal? —— 
cepe nslano afi canens 
pet cadem extrema nimirum idé mobile, 
ac eadem diuiria. [übttantia vbiq; diffufa, 
ergo femper permanet idére(peétus pras 
fcntiz . Refjy.diuinam fübttantiam ; quá 
ais fimpliciter,Sc actualiter lit süajé vna 
ac indinifibilistamen ob fuà immerilita- 
tem eft multiplex quoad locum virtuali 
tet, ob quam virtoalem mültipliciateni 
;'qaiualet infinitis corporibus pér totuni 
ium itagitariutm locabi ibus, quan 
ficut illa corpota poffunt varías;& multas 
termiriare xay m lic modó pariter 
dinioa (übltartia; & Doctot loc.cit, cum 
HIS erento fict c confetuatione cune 
em itnportate fcfpeGtum cx co probat y 
quod eii(dcm re,& ratione ad. ide te y 
& ratione femper permanet ident refpc- 
€&to$, in ptopolito autem diliia fubflaxia 
condi. yt coexiflebs VAR ua: 
bus (patij imagnafij v.g. ocieritali, meti 
dinab rica luos cft fede 
IC, K ON ed babetur vt virtüalitce 
tnultiple ; atq; idcó diuerfas poteft tcr4 
tyinare przfenuas ciüfd em omninó mo« 
bilis ad feipfam . E aM 
.430g. Atriag.qnoque d. r4-cità n. jz« 
alicrt quorunda inuentum ;qui dixerunt. 
fpatium imaginarium nil aliad efc;quai 
infinitas Dei virtuahitates, quibus e 
Ípódet infititis corporibus po, 
vode n eadera diuina fübikantja. indui 
fibili dant vpam virtualitaté;qu2 fit Ro 
tha ,& non (it Prage, & Bióc à parteteig - 


4 










là actier ibr infecta 
quarmuis prima f1- 
fie i E aet ARR. cR 
to coincidere 5 valde tamen diffetunt N 
nO$ ri. (lues a (ferimus diuioam (ubflar : 24 
tíam ob eius illumitationem in ordinc a 
locum & güigalete terminis Supodauti T 
eu. ,04 Ucri- 3 , 





— 0 Qu XPEDUU AR SUALEES — gar 


—. getfardm prafentiarü, gp & ipfe Artiag. 
— $ltró concedit fub n. 48. at illi Auctores 
quid agplius volebanb;& ideó obiectio- - 
ME or rre trinis i niu 
nos dir n| unt;licét primae 
facic videantur procedere, vnde data re- 
anoftra entenriz intelligentia , facile 
olues;6 conttanos adducátur ; qae plc- 
n€ haber: nequit ni(i ex difp. 11.- Phyf. 
bi ét videbis,quomodo immobilitasio- 
€i, & Vbi attendi quog; debeat in ordi- 
ne ad diuinam fubftanriam vbiq; diffusa , 
qua cft prorfus immobilis;& contiftens: 
amuis ,n. bunc ctiám modum faluan- 
di immobiltàtem loci conetur rcijcere 
Bonet. cit.cum multis alijs dicendi mo- 
is Thomift. Scotift. Auerroift, & No- 
minal, quos ibrvalde accurate refert, & 
.rcíellit,re tamé vera hic eft exteris pro- 
babilior ; & wes modi 5 quos ipfe ibiaf- 
fcrt,vt de mente Arift. & Com.funt pror 
Tus infufficientes,nam primus modus ari- 
buit ipmobiülitatem folii locisCelorum , 
quatenus (üpeificiescócauá vnius-et: lo» 
€us perpetuus, & incorruptibil:s alterius; 
ccundus tribuit ibilitatcarfo!ü lo- 
is elemeéntorü, quatenas Gngala haberz 
ja loca determinata, & inuartabilia; tet- 
tius tandem tribuit vtiq; immobil ratem 
cuicunq; loco,non tamenfecundum con- 
fiderationemi nátirralec,fed tantam fecü 
gum mathematicam ; quia hz cjabttrab:t 
àinou»& imnarería fenübilirieq;ideó tin- 
guli ifti modi deficiünt , qu«a vel non (al- 
sant imimobilitatém cuiaícang; lociscum 
"ramen de Ioco in genere immebilitatem 
Alfetuerit Arilt.ec conttat 4.Phyf. 41. 
qpátiones Je itmmobilitate loci zqué có- 
Mincant de ómriibus:ycl nondaluant illà 
"wtomninó oppofità motui locali ; vel dc 
ü non fecundü conliderarionem natu- 
llem,fed rantü qiathematicam, cum ta- 
perrattonesnaturales , & phyficas 
ko nc mébur rni loci SE ,vtad 
cum fpe&ar, vr [uo loco dicemus. 
H TO enar » quibus rebus con» 
ueniat Vbi buius predicam.hinc. n.fsctle 
polea colligemus tpccies huius przdi- 
cam, Ad huius pun&ti refolutjonem opus 
cft bteuiter is khyit recolere, quaaam 
1. $ proprie dicantut effcin loco; qua «n. 






ivt 
propri? fantin loco fingala habent pco- 
rà Vbi [enis paw Aliqui rcs 
omnes procfus tàm corporeas,d incorpo 
reas,ac & Deüipfumin loco. reponunt 5 
licét nó in certo fpatio reclusá fed wbiq; 
in omni loco diffu(um ; ac con(equentet- 
affirmant;non folum Vbi cteaturatí, | 






& ipfum Vbi Dei iramétiuü ad hoc:fpes 


&are pratdicam.ira Fonf. (. Met.cap, 


-9.(e&: 3. & 7. Alij contraexcladunt 
hoc predic;aon (olit Vbi immé(ruum 
Dei, ted &t V6 angeliciscó qu'a nó pro». 

prie ponüt Angelüialoc»p intima prae — 


séciá (us fubita.tze in cili loco, vel fpatio 
fed per operarions,& applicationé virtu, 
tis,vndé talis denominatio císédiinloco 
potius ptinere videtur ad pradica.act:o- 
nis,ia l'homifte 1,p.3-$ zat. t4X 2. vbi 
proinde ait S. Th.aag:lam euiuocé effe 
in loco cum corpo:re;quia an3elus potius 
cantinetlocum,quaim cótincatur à:loco 
idip(um clarius docet opufc.48.cap.t«. 
/ 210» Verior sér£ria.quá uis difp.. 
11,Phy(.q.4. & vít cóis extra. (chol 
S. Th. negat Deum e(fe proprie inloco s 
fette docucrunt: Aag. lib. 85.9. 
q.2o.& Anfcl. in Monolog. cap. 22. vbi 
mnes dici Deum elfe ci loco, 
in loco,quia cérineri in loco limtationg. 
innuit : afficmant autem ex àlia parte, ae 
dü corporibus; fed ctiá Angelis proprie 
conuenire ciTe in.Ioco per applicatione 
fabftiaua ad cert locu ,& (pacium;vn- 
dé quamuis in fecic logé diuccti fint ma 
dictlend: in loco rcrü corporali, & fpi» 
ritualiü,quia corpora dicuatut eiie indo» 
co circumferipuud;i,cü excenfione. par« 
tum;fpiritus vero de&Gnitiud. y (cu iacit» 
camícripré (inc tali commen(üratione 5 






nihilomtaus ingencce conucn.rc potluat . 


in aliqua cóne cói vautoca ab illis: pr£ci» 
fa & hzc cric cocinenzia palliug,(eu rea» 
lis preícatía rci locatz ad locü, à quo có 
tetur: , vc abürahit à: circumícriptiua , 
& detinittua y quz vaiyocatio p 
oftendi rationibus.illisequibus ptobart fo 
let vniuocatio:quorandaudfcé dentium 2 
Quaré Vbi angelicum quo; ad boc fpc» 
&bit prdicao £t üscum fit Forma inbae- 
rens Aügclo. per £zrmalicer contticui- 
tur in loco; & cadem roncad boc quoq; 
lii i fpecta- 





Quafl.XIT. De Vbi , eg Siti, e dri IT. 


patet fandamentum Poncij falfum ec, 
- € aiebat nihil prafupponi in corporibus 
ad propinquiratem ; vcl diftantiam, ad p 
neceflarió fequantur ; & cum quo neccl- 
fariam habeant connexionem. At refpó- 
det Poncius etiam hoc concefío negando 
hinc fequi effe' relationes intrinfecus ad- 
uenientes, quia licet non poflint effc ifta 
duz przfentiz , quin fit ip(a propinqui- 
tas,vcl diftantia , tamen bené poteft cffe 
propinquitas, quin fint przsétiz , nà duo 
Angeli poflunt habere diftantiam,X pro- 


pinquitatem adinuicem;quamuis nó exte 


fterent vlla loca, quibus effent pra(entes: 
itaq, vt relatio fit intrinfecus adueniens 
debet neceffarió: pre(üpponere aliquid , 
fincquo non poflet exiftcre, curnergo 
propinquitas duorum locatorum ; & di- 
flantia poffit cfle fine prz(cntia corü ad 
loca; (equitar quod quamuis non poísint 
etfe tales przíentiz. fine propinquitate , 
quod tamcn ifla propinquitas non fit in- 
arinfecus adueniens. 

:  Verüm hac folutio manifefté contra- 
dicit Do&ori loc. cit. & veritati , inquit 


enim Do&or huiufmodi relationes pro-. 


inquitatis , & diftantig non immediate 
undari fupra res » fed (upra vbicationes 
illarum , quz determinant resybicatas ad 
fandandam tantam, vcl tantá diftantiam, 
falfum ergo eft polle duos. Angelos tan- 
tam,vel tantam diftantiá fundare, vcl pra- 
pinquitatem ab(que vbicationibus, quia fi 
non h aberent vbicationes localesqua ni- 
mitum fumuntur in ordine ad locüjhabe- 
rent faltim praífcntiales, qua defumütur 
inordine ad fpatium,vel ad partcs virtua» 
les diuinz (ubítantiz vbique diffui Cof. 
quia deficuctis oibuslocis iili duo Ange 
lijquos adhuc ponis per lcucam v.5.difta- 
«ze, vcl per (uas proprias entitates fundant 
«talem diftantiam,vel per aliquid fuperad- 
* ditum, li (ccundum , hoc efe nequit. ni(i 
"Nibcatio; f1 primum crgo duo illi Angeli 
femper talem retinerent imer (c dilan- 
tiam, quamdiu proprie manerent entita- 
cs,quia illa ponuntur rationes fundaadi 
talem ; üm quia adhuc fequi- 
tar cilercfpectam inuin[ecus aducenicn- 
sem, qoia neceffarió (equeretr ad enuta- 
cs progtias iliorü Angelorá, fi in cis im- 

: A0gita » i 


735 


mcdia? fundaretur : Concludendü igicut . 


eft, q fiué fit fermo dc propinquitate, & 
diftantia duorü locorum adinuicem, fiue 
duorum locatorum, femper hz relationes 
[unt inttinfecus aduenientes, quia necef- 
farió (equuntar extrema ;.& quidé quod 
ait Poncius propinquitatem , X diflantià 
duorü locorum efie refpe&tus extrinfetus 
adueniétcscx fuppofitione,quod fint mo 
bilia,eft omninó vanum, & inutile , quia 
przcipua loci affe&io cít e(íe immobilé * 
tum quia ex fuppofitione etiam, cploca 
effent mobilia , non adhuc fequitur inten» 
tum, quia tunc eadé effet. ratio de loci 


& locatismodó aüt quamuis locata lint. 


mobilia;adhuc tá diftátia,& propinqni- 
tas intcr ilJa sür relationes extrinfecus ad- 
ucniétes, vt probatum eft ex Scor.loc.cit, 
212 Quoad przdicamétü fitus, qui a- 
lio nomine dicitur pofitio,Do&. 4.d. 10. 
q.1.$. pico ergo, diftinguit duplicé pofi- 
ion; vnà, quz dicit formaliter ordinem 
partit in toto, & per hác circüfcribimus 
differentiá quantitatis cótinug,alià, quae 
dicit ordincm partiü inloco , & cóftitit 
hoc przdicamenti, fe! faltim dire&à ad 
illud fpe&ar,qy idcó additur; quia ét pofà 
tio primi gencris, eftó per eam circü(cri« 
bamus differentia quantitatis ; debct fal- 
tim reductiué ia hoc przdicaméto tepo- 
ni,vt hic notat Anr. Aud. cá fit tefpe 
extriníccus aduenicns,nam partes totius, 
qua (unt extrema buius pofitionispofséc 
elle inuic€ feparata:,& tunc nó eset ordo 
illarü partium in toto: fiué aut pofitio 
primo modo fumatur;(iué fecüdo modo, 
certá cft non nifi ad res corporeas petti- 
pere , quia incorporeg nullus habent par- 
tes integrales , rónc quarum dicantur fi- 
tuatz',ac ctiam císe denominationem in- 
ttinfecam, quia non dicitur quis (cdegs à 
(cde, (cd à ic(fionc, vt àformaci intrin- 
feca . Przcipua veró difficultas cít , quo- 
modo fitus conftiuiat diaeríum pradicae 
mentum ab Vbi: Solent Scotiflz ex co 
iita dift ingucre;quod Vbi dicit babitudi- 
pcm otiuscircumferipti ad toti circum 
Ícribens, polioveri (cu (itus babitudi- 
ncm partiam circü(cript ad parres loci 
&itcuicribentis, hoc n» folum dilerime 
affi gnauit Do&or loc cir. & quia interd 
liü 3 . inuà 


75^ 


Sinuariato Vbi, mutatur. fitus , vt notaui- 
imus in Inft.cum .n. vinum in vafe agita- 
tür,totum vinum femper eüdem retinet 
totalem, fed partes variant jocum 

partialem;quia fucceffiué re(pondent di- 
ver(is arti va(is ; hinc tanta vi 
argui di(tin&tio inter illa , quanta fufficit 
ad confiituenda diuería przdicamenta ; 
Kt hzcratio aptior eft ad c 
diftin&ionem éx naturarci intet Situm , 
& Vbi,quàm allata à nonnullis, » poteft 
mutari Vbi immataro fitu , vt (i quis (c- 
dlcns,aut iacés curru feratur , variat Vbi y 
quia faceefliué eft in alio , & alioloco , 
mon tamen variat fitum;quia femper ma - 
nct fedens cadem (e(fione. Sané hoc cft 
impoffibile prorí(us, quia fitus eft forma 
loco addi&a nó minus, quàm ipsü Vbi , 
, vtgo ficut fitus abfolart fumptus refpi- 
«it neccüarió locum , ita talis (itus talem 
locum, ita quod omninó implicat rema- 
mere cundem (itum corpotis » fi vatiatut 
focus, & Vbi, vnde quindoquis fedens 
fertur rhzda , vcl naui, catenüusremanet 
eadem (c(Tio, quatenus manct quoq ;idé 
Vbi immediatum refpe&u nauis, quam 
fcfpicit, vt vas, non vt locum , vt etiá di- 
«imus dc aqua delatain amphora ; & di- 
«itor nutare Vbi mediaté folum , & per 
accidés, quatenus teta nauis , quz ett id, 
«quod pcr (c mouetur , continuó acquirit 
alium,& ali locum, vt habetur 4. I-hyf. 
Xmo Artiag.5. Met. n.45. ait re vcra mu- 
tarilcffionem , & folum moraliter. ccn- 
feri eandem , quarenus. fuccedunt ali 
gotitiones omnino fimiles in ordine a4 
diftantiam partium inter (c. 

113 Alij t& hanc fitus explicationem 
impegnápt,quia fi nócft , nifi ordo par- 
vd locati ad partes loci,iam nó diíctimi- 
* fatur ab Vbi circumfcriptiuo, Prob.con- 

-quia per hoc Vbi ità ponitur corpus 
jn loco;vt totum corpus ftt in toco loco , 
& partcs locati in pattibusloci , ergoiam 
2: rónc mr iftius Vbi ome ar be 

o partiji locati ad partes loci , atq» ide 

intali ordine ncqait fitus. cQ(i bert ,Alio- 
quio non con tiroet diftin&um pradica- 
mentum ab Vbi,cum adeius integritaté 
fpe&ct. Accedit, dj» cum totum integrale 
&oa lit ali quid realicet diftindoun fecun- 


Difp.VIIL. De Pradicam. Xe fpefluis; 


dum probabiliorem, à fuis - fic 
in propofito reípe&us € Án RdI- 
i — non erit aliud ab 
ipfis partialibus fimul (amptis, ná ficut (e 
rat fundamentii ad (fundamentum , ita 
re(pe&tus ad reípc&tum . Et tandé re(pe. 
Gus partiü locati ad loci nó (ünt , 
nifi plura Vbi partialia , ficut rcípectug 
totius locati ad totum locum eft Vbi to. 
tale,ergo tam hic,quam illa (pe&ant ad 
przdicamétum Vbi. His rónibas conclu- 
dit Bonet.in fuis predicam.ocdinem par 
tium locati ad partes loci non cffe de gc- 
nere fitus , vt inquiunt paffim alij Scoti- 
fiz, (ed de genere Vbi ; vndcibidem ita 
explicat fitum , vt fit modus quidam ip- 
fias Vbi,(ic quod Vbi dicat abfolute 
fentiam rei in loco wien ificet 
prienciz, (ic vel (io.f. 1acendo, 
ftando, vel AR i (ccüiü hàc ^— 
uam cóiter (equuntur es illi 
qui üitiapuunt fitü ab Vbi, (omar 
tur in Vbi,& e(t accidens eius, & dinidi- 
tur in ftationemfc(Tionem , &c. vt genus 
in (pecies,q» ctiam videtur innuere Doc. 
dicun inquit;q pofitio fpecificat Vbi . 
114 Certé hec explicatio titus magni 
babet fundamétum , tum in definitione à* 
Gilb. allata;ait.n. quod pofitioesi quida 
[itus partimm yet generat ionis ordinatio , 
fecundum. quam dicuntur flantia , vel 
[edentia , 4c. tum in ipfo Arift. qui per 
Ttarc, federe, iacere , &c. explicat rationé 
fitus ; & rationcsetiam , quibus (übtilis 
hic Scógfta probat ordipem partium in 
loco pertinere ad. przdicmnentum Vbi 
funt magni ponderis; vndc fatemur, quód 
volentes conftituere fitam prz dicamen- 
tum diftinctü ab Vbi,facilius id aequem 
tut tenendo hanc (ecundá viam,qu& pri- 
mam. Nobistamenimagis expediens vi- 
detur tenendo primá vi te ficü e(fe 
przdicamentum di(inótü ab Vbi , quam 
tenendo fccundam multiplicate entia, & 
modos tine meceíTitate , cum quia , vt ait 
Artiag. cit. n. 42. (üfficienter intelligitur 
res fituata per illoiordiné partiü. ipfius 
locati ad locum , quem teijert Bonet. ad 
przdicam. Vbi,per illum . n- intelligitut 
fic vbicata ftans , vel (edens abf; addi- 
tionc alterius modi um quia licet — 
i 





Quafl. XII. De Vi, 


dari poffit modus in diuerío genere mo- 
dificadi, non tamen in im gencre , at 
fcifio, ftaio , &c. (i (ant modi ipfo Vbi 
faperadditi , fané fnt ipfi quoque modi 
prefentiales , feu pr(entiam importan- 
tes,vndecum ipfum quoque Vbi prz(cn- 
tiam importet,iá daretur przfentia pra- 
fcntie, magis expedit negare irum 
efte difti predicamentum ab Vbi , 
jm illum ftatuere , vt nou modü pra- 
eníalitaris ipfo Vbi fuperadditum ; tum 
uia diuifio illa prz dicam.non eft necef- 
dria ex natura rci, tum quia Arift. r. 
Poft. 148.& s.Phy(.9. & js. Met.c.7. te- 
ceníens przdicamenta huiusnon memi- 
nit ; tam tandem quia etiam Scotus ipfe 
loc.cit.in 4.non inquit abíoluté effe prz« 
dicamentum díftin ab Vbi , fed ita 
poni à quibufdam, ende non multum an- 
xij de hac re effe debemus , nec €t folli- 
citi de (olutione rationum Boncti , quib. 


ides nó inco confiftere rationem 
fitus , quía tunc non conftituerer pradi- 
camentum diftin&um ab Vbi. Nam con- 
 €efio antec. neg. confeq. vltró conceden- 
tcs di(tinctum mentum non con- 
ftituere.. Adhuc tamcn liber fingulis fa- 
tisfacere , in gratiam cotum , qui vellent 
ea diftinguere, 
21$ Ad 1.nó inconuenit rÉ vnius prae 
dicamenti interdum concurrere ad intc- 
qum rei alterius praedicamenti, nami 
cüdum cóem figura eft de przdicam. 
qualitatis,& peruner ad integritate quan 
titatis;vnio ctiam fubftantialis concurrit 
ad conítitutionem compofiti fübftantia- 
lis, & tameneft de genere accidentis cf 
fentialiter , & folu denominatiué (üb- 
ftátialis, & fic in multis alijs j ita ergo in 
: to poterit fitus concurrere ad có- 
um Vbi circwmfciptiuum , etiá(l 


fit dineríi przdicaméti. Ad a. conftat ex 
itato 


9 allato de vino in vafe 
ptasétiam totius locati ad totum locum 
diftin&am effe à fingalaribus pra cutijs 
partium,& ratio cft, quia licét totum in- 
tcgrale non (it quidrealiter à partib. di- 
ftin&um; (zpe tamert in omnibus illis 6i- 
mul fümptis, & (ub vnione. coccpris fun- 


- 


eo itu. edet. 17. 753 
datur talis refpe&tas , qui ne ju't (unda- 
ti ia fingilis diftributiué (umptis,aut eciá 
colle&:ué,fed noa füb vnionc, vt conític 
de zqualitate vnius palmiadaliud , qua 
poftulat pro fuadamento totam quanti - 
tacem palmaré,vt fic & cft vnica, & fim- 
plex relatio , nonautem vna totalis ei 
mulcis zqualitatibus cópotita, quz fun- 
dentur in fingulis partibus. Ad 3. conce« 
dimus refpectus illos partium locati ad 
patteslocieife Vbipartialia, & idcircà 
non(pectant ad przdicam. Vbi , in quo 
folum ponuntur prarfentiz cocales,in pre 
dicam, veró (itus parciales. 

, Petes;an fitus (5t modus folius quan- 
titatis? Videtur affi cmare Do&or loc. ei. 
quia illum ibi appellat nodum qaantita- 
tiuum; dicendum tamen eít fitum cóue- 
nice cuicunque rei exten(2 in loco , qua - 
re cum fubttantia materialis fecunduga 
nos poffit effe exten(a in loco ctià (cclu- 
fa quátitate, l'icét penecrab:liter, ira quo- 
que proportionacum fitum habcbit , & 
ideó m diuidebatuc hac ig Ve 
circumlcnpauam in penetrabile , & im- 
penetrabile, fic etià (itus diuidendus eff , 
poteft tamen appropriate dici (itas mo- 
dus quanutatis , licéc alijs conueniat , ca 
racione, qua diximus difp. przced.q. j ar. 
2. figuram dici modum quantitatis , €t 
coníequatar rem omocm extenfam , an 
verà corpus in vacuo elf et fituatum ,re- 

pondendü eft, ficut de Vbi dicebamus ; 
& demum an rará,& den'am, afpecü , & 
lenc,ad hoc predicamentum pertincant, 
dicimus inlib.de genec. & corrupt. 

Poncius difp.17.L08.4.7.inquit fitum 
importare non poffe re(pectua extriafe- 
cug aducnientem (übiedtatum in re loca- 
ta,& termitarum adlocum , quia omnig 
talis re/pe&us aut e(t Vbi ,ecl (alim tese 
liter identificarus cum ip(o,atq.ideó nom 
cont ituecet diuer(um pradicamérum ab 
ipfo Vbi quod ibi quibufdatn rationibus 
comprobare conatur; € concludit , 
uod ponendo Situm«onftituere diuet- 

um przdicamentum ab Vbi,dici debet y 
quod conftiftar in difpoKtione parcium 
in ordine ad (c , rationccuius fi 
tat in loco, dicereturces federe, auc ftare, 
aut iaccte &c, qu£ difpolitio eft. re(pes 

t lió 4. £u 


€ 


736 
Gus cxcrinfecusaducnics; Quod probat , 
Quia ha difpofi:io e(t aliquid tá per fe 
collocabile in aliquo prz dicamento, quá 
Vbi,& cft omnino diftinctü ab Vbisquia 
bac difpofitio poteft cíle ea4é numero 
in diucr(is locis, in quib. variarcetur Vbis 
& prztcreà aon potcft intelligi (itus fine 
ipía, ergo dicendum cít , quod tit Situs . 
Conf. quia fi fic explicetur ratio Situs; 

teft (aluati diftinctio realis, & e(s&tia- 

is intcr Vbi, & Situm, & cx altera parte 
nihilliud poteft alfignari, quod fit Situs 
falua tali diftin&ione, ergo quandoqui« 
dem detar talis difpofitio à parte rei 
magis congrué dicitur , quod fit Situs; 
quam aliquld aliud. "ul 
Hzc tamen explicatio Situs nequaquá 
fübfiflere pót , quia vt fuprà dicebamus, 
Situs cft formaloco addi&a nó minus, q 
ip(um Vbi,ergo (icut Vbi nequit explica. 
ri, nifi per ordinem ad locá,ità quoq; Si- 
tus, Tum quia difpofitio partium in ordi« 
tie ad fe porius circum(cribit differentia 
quantitatis continuz,vt fupra dictum eft 
n. 112.quam pofitionem de generc Si- 
tas, Quod fi dicat Poncius.iplum nà lo- 
qui dc difpofltione parti in co fenfu in 
ordine ad fe, fed de ca difpofitione in or 
dine ad fc , rationc cuius (i res poneretur 
in loco, diceretur federe;ftare, vel iacere; 
Conua flatim cít ; quod hzc manifcíta 
i i ia , fi enim ca üm 
i(pofitio talisef&- , vt ratione illius rcs 
dicatur federc,ftare, vcl iacere , ergo non 
eft difpohtio partium inordine ad fc , & 
abftrahens à loco, ftd omninó locü cóo- 
«ernens, & partes loci ; Probatur confc- 
quentia, quia implicat apprehendere cor 
pus (cdens, ftans, vcl cubans per talc par- 
ium difpofitionem,quz omnino abítra- 

t à loco; ergo ti fiis conffüt ia difpo 
ione tali partium ratione cuis corpus 
dicatur ftare, vel fedcte;debet talis diípo- 
sitio cxplicari per ordinem ad locü, & nó 
,pracisé per ordinem ad fc; quare concla- 
dendum. eft fitum. explicari debere per 
rdingm pzcriugwci locatz in ordine ad 
eee » vel pietes. eius. altero cx duobus 


modis sre bled) raiones id. 
Juníwalent, nam a primá dicendum eft, 
muodliect illa pariioie difgofi o in idi 


Difp.V1l. De Pradicám-ve[peBliuls i. ^ 


ne ad fc fit aliquid in predicamento col- 
locabile,& ab Vbi diftincta, nonhinc íe- 
quitur in hocprzdicamento con(titui de- 
bere (alti ditecté , n& porius (peCtat ad. 
pradicamentü quantitatis.) & eius diffe», 
rentiá explicat; vt inquit Doctor loc. cite; 
Ad Contncgatur a(lumptü quia data ex«. 
plicatione $us altero ex duobus modis, 
ià aff; notis, bené faluatur diftin&io rca- 
lis Situsab Vbi,vt declaratü eft, & rones 
quibus oppofitü oftédere nititur n.73.& . 
74-(peciale difficultatem non continent 

quz fuperius nou fit folura, vadé minime 
opuscít easadducerc, & figillati diluecea 


dud De Quando € Habita. 
416 (7X Via res nó tantü dicuatut effe in, 
: locoyfed cti in tépote hoc , vel. 
illo, vt heri,hodie, fuperiori anno,vt Ati« 
ftot.exem at in antepradic.c,5. (icut 


per Vbicoftituitur in fpatio loci yita pet. 


Quando in (patio téporis, & durationis e 


Vtaüt appareat penes 
beat hoc predica cmd ae ndi , d 
eft duplicem durationé£ realem (olere dis 


ftingui,vnà extrinfecá, qua . (; eoparatur, . 
ad aliá rem,vt men(ura illius qualis eít du, : 


ratio motus horologij re(pecta aliorum 
motuü , alteram intriníecam, per quà rcs 
ineipfa durat nq; alio extrin[eco 
menfurante ablato . Suarez diíp. s o. M: 
fe& 12,n.8. quem (equuntur hic Amic. 
Blanc,& alij, con(tituit hoc iupra 
tm in darauone intrinfeca recüfed 
mius confcquenter , quia vt dicimus ia 
Phy(.& tenet ipío Suar. duratio intrinfe- 
ca rei non eft. ni&i eiufdem exiftentiaa 
perícuerans, at cxiflétia nó ponitur in di- 


uerío przdicamcto à re,cuius eft, pr 

tim cü in emésiandpnu nn iter 
ei idérificeturyergo &e. Na valetjquod 
inquit Suar. ità (altem diftingui à rc du- 


rátcyvt licet non praedicetur de ea , vt ac« 
cidens Phy(icum, praedicatur tam vt ac- 
^xidens Logicum & hoc fafficere , vc fit 
diftin&i pradicam.Nó valec,tü quia e 
fientia ét praedicatur accidentaliter, Los 
gicé dc creaturis; t quia accidens przzdi 
cabile.nó (ufficit ad có(tituendii accidés, 


ptadicametalc y ex iliis fou gencreitn : 
^ LI 
n 


n6 [ubfiafie pót apcidós: prie 


a 
Qo 





br 


t P 





Qudf. XII, "DeVli , e Sitü. edt, IHE, 


nón tamen pr dicamentale . Deinde ctià 
jnfentétia realiter diftmguente duratio- 
nem intrinfecam a re durante, non benà 
poneretur hoc pradicamentum ex ca có 
ftitnii, nàm lioc przdicamentum nec té 
pus;nec rem temporalem importat , (cd 
od ex adiacentia temporisin rc tépo- 
En derelinquitur; vt cóttat ex ipfa Gilb, 
definitione , Ouando e$t idquod ex adia 
centia temporis inve temporali derelin- 
wituryquare ficut Vbi non dicit forma- 
tet locum,fed quod ex applicatione lo- 
€i re(ultat inlocosfic inpropofito Quan 
do non dicit tempus, fed quod eius appli- 
cattone refültar in re temporali; & men- 
fiitata per ipsi. Tandem proprie loquen- 
do res durare; & effe in «empore non süc 
idem,nam efse in tépore ex 4. Fhyf. 117. 
cft conrincri;ac meníurari cempore , du. 
rare vero eft píeueratoin císes(ed Quan. 
do — iod eísc 5 — &.tali tem« 
orte, vt 1€, .itr ) 
Pu vA inde cómuniter «docent ; 
ren t& non confirutpet dura- 
ti intrinfecam rerum;fed poríus pec 
coexiltentiamad aliquam extrinfecám 
nempéad motü primi Celi , qui vt regu- 
latus,& vnitoriis dicitur men(urare du- 
rationem illarum. dicitur tempus cxtrin- 
fecum ,vt diximus n Inft. vnde nec ipfum 
tempus , vceftintrinfeca duratio motus 
primi Celi , (pe&atad hoc, pradicamen- 
tí («d vt ponic adiacentiam fuam in .«c- 
büs,quas men(urat;& baceft vera exyli- 
atio iftius przdicamentisres ,D, prgcife 
oexiltentiam ad motum pr;mi Ce- 
i iütationgmen(urg dicuntur tano , vcl 
tanto tem pose durare hen diem, vcl an- 


 nüm;dicütur císc hodié, heri, fui(se, & c. 


at sit vera denominationes huius. pr. 

ch edo exéplisab ipfo Ari 
allatis;endé S Th opuíc. 48. c. de Quan- 
do; pct adiacentiam temporis ad tem.té- 
poralem intelligit menfürationem; quod 
exqmeníuratione tali in re tempo* 
rali derelinquitur, cft id, in quo formali- 
cer confiftit hoc predicamentum , vt (al- 
tim dircété ad iftud (pectat. "62 
- Scd: ic it. comunis omnium 
fenfus inconflitutione przdicam. Quan- 
do,nontamcn omnes conacniunt. in cx. 

" P ^ 


737 
plicatione illius,quod ex adiacentia repo 
ris relioquitur in reb. ibi(ubiectis , Tho- 


miflz pa(fim infinuant effe accidesrca- - 


le, vt viderc eft apud Complut.cit.q. 4.8 
Sanch.lib.6. Log. q.9. idem quoq. viden- 
tur (entire Scotiftz hic in. Log. dum ia* 
quiunt ex adiacentia temporis ad rem 
temporalem refültare in tempore Qyuane 
do actiuum, & in rc temporali pafTiuum, 
quos fignificát efie refpectus reales exe 
trinfecusaduenientcs; fundatur hzc opi- 
nio przícrtim in paritate cx Vbi defum« 
pta, ficut .n. ex extrin(eca circüfcriptios 
nc loci refaltat in re locata Vbi , vt accis 
dens rcale , per cp formaliter dicitnr effe. 
in loco, ficex incidentia extrinfeca teme 
poris men(urantis res temporales re(ulcat 
in cis Quando, vt accidés reale, per quod 
formaliter dicun'ur c(Te in cempore, ». 
Quem cendi modum rqoior Poncius 
hic,vbi camen nota malé ab ipfo defcribi 
Quando effe conucnientiá tei creata duz 
rantisad.aliam rem durantet , nam non 
cocxi (terria vnius rciad aliam;(ed coext 
ftentia rci ad tcmpus eft Quando;adeóur 
terminus iftius cocti (Lenciz pertinentis 
ad hoc prezdicamentum fit tempus primg 
mobilis, non autem quacunque alia. rcs 
durans, vt Poncius velle videtar... 
» 218 Dicendumtamen cft, Quando nó 
importare in cebus tépori fubtedtis foze 
ipà intrinfeca; X rcalem,fed folgm denos 
fainationé cxtrinfecà (umptá à tempore, 
€ui rcs eocxiflüt;& in quo ede dicuatur , 
atq. debomipátür cífe hodie , heri fuifle , 
&c. Probiquia (i qf formà realé importa 
ret in rc ducáte , hzc vtiq. foret celatiua, 
vteft Vbi,nà aüt abíolata,(ed nullà talézc 
lationé rcalé importare pót, quz fpe&et 
ad hoc prédicamétü,ergo de ico ».mip. 
quia per qünon pot in re téporali impor 
tari rclatio ad tépus , feü rmotü primi ee 
y di A Hei TURIS E Miren 
cclaratioue allata rónis cius, (ed he re- 
latio aà eít ttal, cd ein Prout Do- 











&or.quol, 13, N.quia verfatur inter c) 
ma e vt i r4 e: le, (ed epe 
VU ADM Pe 'undatur in obicet 
Vt cognito» qQ eura cocipitür. vc 
LAE [ le ori tela- 
tio méfutaui tüdat. in rc méfurata,vt noci" 


ficata 


$318 Difp.VII. Be Pradicam. Ro/petliuis - 


ficata per menfuram ; & deniq. difp.13. 
Phyf.q.4. art. 2. oft endimus tempus ex- 


^ trinfíccum in ratione meníarz non effe 


quid reale , ergo relatio importata per 
quando nequit e(fe realis. Si dicas, (alim 
relationem menfarabilis ad men(üram cf 
fe realem, & hanc derelinqui à tempore 
extripfeco in re temporali . Contrà, hoc 
falsidicitur , quia hoc non conucuit illi 
ex vi temporis;fcd ab intrinfeco,etiamfi 
per impoffibile nullum effet tempus ex- 
triníecum;quia ex vi fuz inrrinfece dura 
tionis dicitur fic menfarabilis. Si dicas , 
hanc relationem tealem ele ipfam cocxi 
flentiam rei temporalis ad tenapus, vadé 
poo heri fuiffe eft coextitiffe circa- 
tioni hefterna primi Czli , effe hodie 
eft cocxiflere bodierna.Contra,quia vel 
ifla coexiltentia importat folam ambo 
tum exiftentiá in rerü natura, & hoc di- 
€i non poteft,quia non efTet maior ratio, 
cur vnum fit menfura , & aliud meníura- 
tum; fi cft relacio coexiftentiz vt meníu 
rati ad meníurá, iam conttat nó effe rea- 
» Accedir, quod coexiftentia fumpta 
pro amborum fimulranea cxiftentia eft 
telatio intriníccus adueniens , quia pofi- 
ta recemporali, & motu primi Czli, ne- 
ccffarió (equitur talis coexiftentia, 

219 Necvalet, qp inquiüt Scorifte ex 
Ant. And, in hoc przdicam. lilapismo- 
ucrcetur modo extra Celum, tunc morü 
lapidis non coexiftere motui primi Cell 
coexiftentia iftius przdicamenti , quia 
non menfüraretur pcr illum , ende inqui- 
unt res debere a imari primb Ca 
lo, vt intet ipfas , & motum ciusre(ülcet 

y cenferi aüt (ufficiéter 
approximatas co ipío , quod imera ambi. 
tum huius vniueríi continentur. Non va« 


! fet, tumquiaiam conceduntex ifta re- 


fpon(ionc,quando non importare qualé- 
Cüq. coexiftentiam rei n Ris A MA 
pus;(ed coexi it entiam in ratione menu. 
fati ad meníüram ; tum quia gratis etiam 
di&um videtur motum brachij fa&tum à 


Beato extra extimá partem Celi nó mé- 
furari é motu primi Cli, quia ficut mo- 
tus primit Czli ideb men(uta dicitur mo- 


tvuüta&torü intra ipfum;quiaob cius vni- 
formnat£ alfumitur à nobisad hoc mu- 


nus,ita quoq.poffct a(fumi ad«memfurane 
dum iot lapidis fa&um extra Ceelü, fi 
Deus nebisoftenderet illum motü; Po- 
tis ergo dicendum eft con(i (tere in de- 
nominatione extrinfeca fumpta à tempo 


ef te,& dicire(pe&tumextrin(ecus aduenié 


té , quiaad inftar talis cefpedtus nata e(t 
concipi,cum motus primi Cali non dica 
tur mcníurare hos inferiores , ni prius 
facta per inelle&um applicatione ips 
veluti menfüz ad illos, qua: fe habet ve- 
luti approximatio inter extrema , vt re» 
faltet ille rcipettus, uod vtiq proprium 
efl cc(pectascexrrinfeci . 

Fundamentum veró oppofita fenten- 
tizfacilédiluitur neg. pauitatea atlum- 
ptamde Vbi, & Quando : tumquia Vbi 
cít terminus motus , & a&tion:s, quz in 
motu interuenit, crgo neceffarió elfe de- 
bet quid reale , at Quando nullius actio- 
nis rcalis , —— rame terminus ; 
tum quia potius Vbi,& ()1ando oppoti- 
tas ibenccóditioner nam vt re$ discar 
fucceffiué prz (ens alteri , & alicri (patio 
locali,locus debet etfc immobilis , & la» 
catü debet continuo mutari , vt verà di 
catur facceffiué przfensalteri  & alteri 
fpatio daratienis , duratio ip(a debet effe 
fluens, & cran(iens, res veró ipía concipt 
tar vt immobilis, & eadem perfeuerás; e: 
qao patet ,Quàdo bene aumus (uüobire 
e m RUMP: Pica 
autem Vbi, ifp. 13: Phyl.n.9. 

210 Qua; quibus rcbus poffit ap- 
plicari denominatio mét! s 
LI TEL 

ilibus, q colligit ex Arift. 4. 
117; Sed potius a(ferendum cft, hanc 
ze omnibus. rcbus ali 


nomifationcm potle o 


permanen 
& men(urari cempore: 
adillud, immó ip(a quoq. immortales 
fabftantiz,vc A anima, vnde di 
cimus Angclos hodié cíJe ,& inomm t&« 
pore, licér non tranfirc cum temporc; , 
co vcl maximé dicendum;qui 
corum durationem intrinfecam: menfe 
rari poífe per cocxifteniam ad aru prie 
mi auiterni,ticut EMRMIME DrET — 
oltcne 








oftendimus ex wwe Phyf. loc. cit. 
Neq. Arift. 4. VIC. voluit negare ab(o- 
luce (übftanc;js immortalibus eWfe in cé- 
re,íed (olum nonfie intempore, ficut 
fablumsria (eneícendo,& deficiendo , nà 
ratione coexiftentiz non minus fanc in 
fablanaria; Imo Fonfec. 
;Met.c.1$. q- 10. rationes iftius coexi- 
tiz ad extendit hanc deno. 
minationem ad Deum ipíum,quia dcno- 
minatur omni tempore fuiffe, & e(Te , & 
defilio Dei dicitur Ego bodie genui te , 
2 (crapulo concedi poteft , cum 
inatio huius pradicamenti fic fo- 
jum extriníeca. Aliqui negát accommo- 
ari pode rebus inftantaneis, her de ip- 
fis interrogare non Licet quando fuerüt, 
velerunt . Scd cum & ipíz dicantur ee 
in inftantiy poteft & iptis (uo modohzc 
denominatio cópetere.Q'uidam ét exci- 
piunt à denominationc huius przdica- 
mci ipfum motum primi mobilis ,quo. 
niamnon extrinfecé » fed intrinfecé de- 
nominatur à fuo e. cum & 
c Celi motus : meníarare feip- 
üm fecundum pattes .i. mocü vnius paf- 
tisaffumi ad meafi m motum altc- 
tius, hoc (eufu poterit & ipfe hanc deno 
minationé participare. De fpecicbus au- 
tem huius prz Jicamenci non oportet ef. 
fe admodumrollicitos, quia vt Scot. do- 
cct .d.8.q. 5, O.& Tromb, r. Mct.q.1. 
ad 4. vel paucas habet , vel nullas. 

211 Acobijciunt aliqui, puram deno- 
minationem excciafecam non füfficere ad 
cóttituton:ii vatas predicameni , quia 
de5?rzài cont ui plura alta predicamé- 
t2 i0xta iulcicadioem harum denomina 
tiomi'^n , vnuim.!: ex denominationibus , 
quibus obic&ta denoninátur ab a&ibus, 
aliud ex eis quib. Deus denominatur ab 
Efe&is creator, redeinptor, &c. aliud ex 
«is, quibus columaa dicitur dextra , fini- 
tfta, &c. cut igitar hz denomipationes 

MEituant przedicamenca diuer(a , 
fed reducantur ad przdicamenta forata- 


Zueft. XI. De Bluavdo , covFdabit efr. 1T.— 739 


nonnulli, qui contendunt omnia nou ge 
nera effe vcra, & phy(ica accidentia; ho 
n. falfum eft, quia hzc noué genera 

tius diftim&a funt , ac enumerata ex fpe- 
ciali modo denominaadi primim (ubttá- 
tiam, quam inharendi , v« notauit S, Th» 
opuf. 48. cam ergo denominatio Quado 
necceífaria fit, & fcequenii (Tima inter ho* 
miuacsnó minus, qua denominatio Vbi 
dicimus .n. resede inloco,X intépore 
ficat Vbi conftituit vnum pra dicamens 
tum, ita vifum e(t fapient ibus ex Q'ádo 
aliudconftiviere fpeciale przdicainéué 
magis,quam ex alijs denomioationibus , 

qua nó videntur ita ncceifariz,quod mi 
run effe non debct , quia vt fzpius di&ü 
eft, hec przdicamécorum diuifio eft ar- 

bitraria,& famo(a,non nccelfaria ; qp au- 
tein exhisnouem geaeribus hoc (ic ac- 

cidens, & forma realis, illud (ola extrin- 

fcca denominatio , non cft pen(andum 

ex aliqua gcacrali racione omnibus com-* 

mani , (ed ex fpecialibus rationibus fin- 

guloram , atque manctibus . 

221 Circa predicamentum hab'tus,fa 
n? ridiculacít , ac Philo(ophis indigna 
conítitutio huius prz dicamenti,qua paf. 
fim affigaant Auctores,innixj .n. cxcn- 
plo , quo Aritt. hoc explicuit przdicam, 
.. Calccatum e[Je armatum ejfe Lolà il- 
iam denominationenpaiunt, hoc contti- 
tuere przdicamentum ,qua quis dicitut 
hibere circa fe veítes , & indumenta, quà 
aliqui pomüt (olum extrin(ecam à v-si- 
bus de(umptam;alij etiam intrinZecà, ita 
vt cum quis fe veftit , przecec aadum in» 
time pra (cntiz ad fua membra 1& 
dua in veftibus , ctiá in (cipio producae 
modum quendam realem, ills dici- 
tar habcre; quod fi quis. t aonuluas 
ia manu;aut in aure flore uida negant 
rc(altare talem. modum habendi »qut (pe- 
Gat ad hoc pezlicamen:um., quia ccsil- 
Ix non habeot manas.indaendi ; qua etiá 
ration: Suarez difp. 5 3. Met. (ec. 2: nr 1:4. 
ait fola araia defentiua , vc galea , & loct- 


Tuc quibus fumuotur, vcl (übiectorum .. C1,n0n autem. offen (iux , a4 hoc fpeStacg. 


qui denominant , ita de Quando dicen- 
zac effecti foret paca denominatio cx- 
triníeca . Kelp. nos non cife ita lollicitos 
4: indénitate decadis praxdicain. vc (uz 


praiicamen: d,qaia illa fola imapus exc- 
cent iüduendi;al;j vecó coacedun: , quia, 
fafficit.qy habeuot iod ornamcc. Kur- 
(us volant ali ]ui ex adiaceniia vett. ü cie 
uin 


340 — Difp. Di Piedianerifpetuiss — 


&um circa corpus htrmanum refültare de- — tior ef illa, que repetitur inter extrema 
nominationé ad hoc pradicamentü (pe- quz non (unt a&u  diui(a, fed tantum po* 
&anté, itavt fi induatur flatüa, velequus — tentia, qnalis eft vnio , quae cunt 
armerur, hec,& fimilianon dicantur ve- ter materiam, & formáà, inter lubic&tum, 
fita, vel armata propriéloquendo, vnde  &aecidens j acinterpartes continui, qua 
idam curiofam,& dignam inducür di« , etiam de cau(a dixit Gilb. babitam e(Te 
putationem , an cum Simia hunianisve«  corporü, cumtamen, & alia, quz nó (unt 
ftibus induitur, dicatur verd veftitay & — corpora dicantur habere formas (ibi ine 
ncgatiué reípondent, quia ex Arift.3.de harentes, & plané ita explicui(Te videtur 
pattib.anim.c.1. natara cunctis animali. rationc habitus Arift. s. Met,2g. & hunc 
buscontulit veítes, arma, & ornamenta ,— dicédi mod tenet Baffolius 4.d. 11.4. 1» 
vt curei,piloslanam, fqgamas cornua,  art.r. fic ctiam videtur. explicare Auer- 
vngues,& fimilia, hominem veró nudum — facouftitutionem huius ptzdicam,q. 28. 
fccit, atque ideo illifoli aptiuudiné quan« — Phy(-(c&.5. ( etiamfi ibidem Baffolij opis 
dam peculiar&. indidifTe inquiunt adve — nionem non recipiat) inquit .n.in corpo» 
ftimenta füfcipienda, que tunc reducitur. re quefiti ; quod quamuis denominatio 
ad a&ü, cum ca fibiapplicat. Miramur — habitus(ernatur. à locali pra(entia veftis 
fané viros doctos in hac fcurrilia atra-— cum corpore , tameu non (umi per mera 
mentum impendere,& ram tidiculas mo — concomitantiá localem; fed fümi potius 
uere dabitariones , de quibus meritó — »er quendam niodü informationis,& fit» 
fcire pofíemus , quod arguté inquit Do« — tentationis; illa ergo denominatio ;, 
Eor 4.d.6.q.3-9..4d ifíam , deilla dubi« — fümitar à pra(entia per meram localem 
tatione mota à quibuídá de materiaSa-  concomitantiam fpe&tat ad idem pradi- 

. «rarenti Baptifmi in cap.Detrabe, quód | camétun,quod dicitur Vbi ; at vero hzc 
aqua per fe non fit (acramentum, fedtan — alia denominatioyque fumitur per aliam 
tum con:giléta cum veibis, nam alioqui Imbitudinem , veluti informationis , &c 
«omingcre pofTet , vrafinusbiberet Sa- — fultentationis, cft in hoc alio przdica- 
«ramentum;yflz funt, inquit Doct,Qb;e- — mento;vadé concludit in fine (c&ionis 
&iones, € fubtilitates Bernardice , «7 — babitum dici penés illas res, quz adiacét 

uidé fat15 afimins timédo, neafinusbi-  (übie&o adinüar forme ,. & (übie&um 
pe Sacramtntü,fed planénon mintsri- dicitur illasin (c babere, & veluti (often- 
diculac& dubitatio própofita deSimia. — tareranquam formas, crgo & ipfe Auer- 
. 213:In alio igitur fcnfu magis digno — (a nefcjuit aptiori modo hoc predica- 
explicanda cfl conflitutio iplius predica» — mentum conftitaere,quàm per vnionems 
gnentj,vt nimirü per habitum intelligatur — & hanc intormatiuam. 

- babiieilla mcdia, qua fubicctum dici (o- 114 Et probatur valida ratione , quiz 
Jet haberc formam,itaut ad hoc przdica- — vnio praertim informatiua digna eíl vt 
ancntum fpe&tet omnis vnio abíoluti ad . eifpcciale affi gmctur predicamentü nec 

. Abíolotum , omnis re[pe&us fubic&ti ad — valet;quod comuniter aiunt ,pertineread 

imam, & écontra,omnisdcniqaerca- — przdicamentü forma; quam vnit ,.& no- 
sconexio inter partcs adinuicem , lind — uum przdicamentü non conflitucre,quia 
eíleniales fint, fiué integrales ;íta valdé — eft modusimperfc&us. Non valet 5 tuay 
egregié explicuit hoc predicamentum; — quia vnio eft perfc&ior , quam fit a&io; 
ac íciió dimi(lisnugis, Bonet.infuis prz — quz cft vnitio,cum actio lit viaad vnioe 
dicam. libel. 10. vbiinquit qnod perar- — n&, & tamen actio conftituit predicamé 
matin c[fes «7 calceatum cjJe ml aliud | tü per fe ;tum guia i vnio ponitur in prat 
intclicxcruns progenitores noftriyquàm — dicamento forme. ynit , obc 
vDiOECRD, & copnexioncminter atas, —xioncm quam t Cü cà , pariróne, & 

Ld corpus, inttr calceamenta, & pedes, — actio non conilituct [peciale pradicamé 

Jjuod de illa connexione cxtremorum — tü, (cd po in przdicamento formas 
3G diuiforum exemplifiárunc quia n9. «uiusc 


- 









productiua op neceísariamcone —— 
d mopio- — 


* 
l. 


" dicamento , vt importat cx equo form , 








(0 Que. XII. De Quand 


"euo 
l- 


. let; quod inquiunt aljj, [pe&are ad prz- — hoc , 


ict quia intrinfecé pertinet ad eius integri- 


tatem nectendo cius partes , non lic aute 
actio productiga eius. Nam quando id 
concederetur de fübítantiali compotito, 
deaccidencali ramen concedi nequit, quia 
concret accidentale non ponitur in prae 


& (ubie&ü vnita;fic .n. eft ens per acci- 
dens exul à przdicamento ; fed lolum vt 
importat formá connotando vnioné , & 
fubie&ü; ergo inueniendü cft pradica- 
mentum, 1n quo per fe ponàtur vniones, 
(alim accidentales ; tum quia ficut ocs 
a&ones quantücüq; lint ad diuerfos ter- 
minos ; adhuc talem babent inter fecon- 
uenfentiam , vt omncs in vna recludan- 
tur cathegeria, idem pari modo de vnio- 
nibus dici poterit ; ác debebir. : 
aig Hocaurem foppet quód vnio 
debcat, & poffit dirccté ; & per fe in ali- 
quo cócludi prz dicam. probar indu&io- 
nc Bonet. (ub. nullo ità proprie contineri 
pofiet, ficut fub ifto, na ad predicaméta 
abíoluta fabftantiz , quantitatis , & qua». 
litaus fatis conftat perrincre non polle, 
cum fit effentialiter relatiua; eft n. nexus 
daorum, & implica: vnioné ;ntelligi ad 
fe, & conceptu abíolu'o, non ad przdi- 
cam. rclationis , quia non oritur ex natu- 
ta cxircmocum , [cd corum applicationé 
petit vt iofürgats nonactionis & pallio- 
tus (licet probabile id Scotus indicaucrit 
4«d.12.q.1 C. ampliando rationcs corü) 
quia vnio actio , qua agens vnit formam 
cum matetia , & vnü cxtremü cum alio , 
et alia ab voione formali , qua ipfa cx- 
trema vniuntur , cum hzc fit terminus 


- perillam prodo&us ; ncc paffionis;quia à 


paffione v. g- dicitur. fubic&um calcfa- 
» ledab vnionc caloris dicitur cali- 

5 im qua dcnominatione exprimuur 

5 & informatio, non autem 















cife , ac inefle quieto: 
ad agens. Nec Vbi , vt ar 
Mait. 1.d.29.q.1.art.5.0b im 
fentialitatem f. em ad (ubiedt 
informatio aliquid amplins 


prafcatialitarem , & poflet Deus 









animam intimé corpori prafentem per. ji 


fimplicem a(fiftentiam, quod ta 


animaret, & Intelligeutia poffet diciCe- 


lo vnita per informationem , quía cít ei - 
intimé pre(ens. Nec fitus ob eandemró- 
nem,ac ctiam quia fitus cft corporum, at-- 


: habitus poteft etiam reperiti inter ea i, 


quz non (unt corpora, re(tat crgo, vtre- 


ponatur in przdicam. habitus, &ratio. — 


nabiliterquidem vt ax Baffol. vnio for- 
mz ad (ubic&um eft aliquo modo dere- 
hicta ex adiacentia accidentis ad (übie- 
&um; vel. potius eft ipfamet adiacentía 
talis, & quidem Gilb. 1pfe tecé(ct in hoc 
pradic, album e(Te, & quantum i 

zc(pe&tum fübic&ti ad albedinem, & quà- 
titatem ; & talis ynio formz ad ubicàü 
cft , quz veré contt ituit hoc przdicamé- 
tam, potius; quàm vaio rc(tis ad ss 
quia illare veractt modus fuperadditus 
extremis , vt-probamus in Phyf. difp. g . 
q.8.art. 2. ron autem iíta , vnio namque 
veftisad corpusnil pror(us addit reale. » 


, fupra intimam preícotialitatem , & con- 


tactum, quem babet ad membra : de hac 
tamcn attulerum (pecialiter exempla a, 
Fhilofophi,quia peculiari quodam modo 
nomen habicus illi appropriarur ; veftis 
n. populariter. dici folet Habitus; Ad- 
ueríus hanc reíolutionem quzdam obij- 
cit Aueríaq. 21. i/hyf, C:ct. 5. que nos 
diluimus loc.nunc cit.q.^, Scd à ex d &tis 
conftat ncc ipsi aliter. poaniífe cde 
dcnomiauonem predicamcnti huius , 
quàm per modum vnionis inforinatiuz , 


eie. 


iS 


lH 
LH 


94 ome 








EN. 


Q] quadam fi 









tie quantitatis, 
latiuà tantum o 


1 n XE 2 2s T ERES ro A 
cialis ebd 
DISP y | 
" 9x n i. Tot JU . qt 


«d 


Ai: 
i MU 3NwcC 
d Ou duteghp ouch DU Ahi 
BMgLr oor ctia 
AME P. ioi sons uie. 


0 PETS iru RO n. £u T 


w^ n E E» 
T i e d "un N ^ 
v. 295547! Z^ 0f 6 


E] 
x 
B 


dicamentorum quidditatibus , € paffionibusg — 

«d iungit anf que mulzem c evuntad ipforuna. 

- cognitionemsqua ratione Pofipredicamenta dici confueuere 

NIA sut aut numero quinqs OppofitayPrias, Symuly Motus,C* Ha- 
| bere,Conducunt. vtràh 

- quopi«im de bis quinq. inillis mentto faffa efl y de oppofitis .n» 

m] ContraridyC7 relatiu? mentionem fecit Arift or pradice[ubfl a- 
di dixitynibil contrari? jllis opponi, magnam, Gr paruum re- 

ni in predicam.qualit, dum eruit babere contrarium : de 


&c quinq ad predicam. intelligentiam, 


ioris fimul mentioné fecit in predicam. velationis,cwum pofuit relatiwa fimul 
Den e de motu fattaeft enis X rd ageret Q pati,nam non fit addio y 
: T ! n € [ 












€ p«ffio [ine motu: babere: 
ddr ied diuerfos habendi m. 
menborum trattationem cogni 
iantyquia vt notat Jguer[a 
Tom ve MG conpderanut, 


cognitionem vltimi predicamenti, 


dos ad illud pradicam.teducibiles. Doflpo[uit ta- 
toni predicamentorum quamuis ipfi maximé in- 
4.12, Log. in prefat.bec coliueniumt rebus,non qui« 
[; in ordine ad aliudyvt patet in primis tribus,qu& 


unt quedam rerum comparattones, at cognitio ve eG na alicutus prafi tco 
pande lutam Wim ocet Seal. Mong G.Et quia de motu bic non. 
wifi cognitionem quandam nimis copfu(am tradere pofiemus , cum eius completa 
tratiatio fit pbylofopbica, quam tradidimus iam di[p.1 y. phyf. per totum , deba 
bere autem préter eaque adduximus in prced.di Jp-q-vlr. dum de boc predicam. 
egimusynit aliud dicédi occurati idcirtà foli de primus tribus í preséu erit fermo» 


QV.ESTIO I. 


De Oppofitis « 
3 Ppofitio, (i ampliffimé fuma 
tur , conuertitur cum diftin- 
&ione , & diuctfitate , at (i 
comuniter accipiatur,cader 
eft cü rcpagnantia,proprie vero eft quid 
firi&ius ipla repugnantia; & ab Atift. hic 
diuiditur in quatuor fpecics,.f.in oppoli- 
tionem cotraciam,relatiyam, priuatiuam, 
& contradictoriam ; vt igitur propriam 
rationtm vera: oppofitionis cognolca-- 
mus;dcbemos inueftigare naturam gene- 
tis, quod cft repugnantia, per quid ad 
oppofitionem propric dictam refiriigé- 
tur;(cd prius aducrtendumsquod hic non 
loquimur de repugnantia ; & oppofitio- 
ne complexorum»latis.n,diximus in 1. p. 
ipft. cract.2.c.7. & gifed dc repugnantia 

uminc&mplcxattun ; & fimplicium ; 
nage ft(crimo de oppotitionc car d, qua 
jn prz dicam. rcponuntur, qualia funt ine 





complexà , non complexa , iL dnos 
Repugnantia igitur eft relatio duorum 

extremorum fimplicium , quatenus nte 
queunt habeve identitaré quandam fov- 
malemyaut yéalem, velquatenuseidem —— 
rei fingulari fimul; fecundum eandé ra- —— 
tionem , c vé[petiu Eiufdem nequeunt. 
ine[fe. Dicitur relaripjquia repugnantia 
e(t quedam diuerfitas,& diftin&tio, qu 
formaliter cft reladio;& fi extrema ertmt 
rcalia,& cxiftécia,erit relário reat sfim-— 
pliciter ; (i vcró vnü extremum erit non 
ens vel nop cxiftens, erit relatio realis fc 
cundum quid ; & fi cxtrema pollunt effe 


fine oppotitióne;crit relatio predicameé — 


talis, (in ancé,tranfcendentals iuxta dicta 
difp. praeced, dicitur diorgm extremos — 
ru [umpliciwm ad differentiam repogná- 
tiz jropofitionum; dicitur quatenes nee 
queuat babere identitatem c. vt veput- 
£nanua difparata,& comyoftib:lia com 

tchendaniur, vc dicemus ; additur, sel.— 
qua; ens eidem; &c, quia quadam funt — 





FE pon buectjoam 
reifi 


teidentid additur reifingalari quia vni- 


ifi 
yetcunaiter cdniucs 
communi albuni , & nigrum , dicitur fi. 
mi quia diuer(o tempore contratia pof 
fant eidem incffe;dicitur feciidum eand£ 
rscltetabariadaniga d 
.efle alba y 11 alia nigra ; ex 1ndi- 
egerat 


; téliopalifoeres vieles e 





cundum quod;ptoducit. fpeciem ; dici» nis(ufficientiamoffignat Doctor q. 38. — 
przdicamnam oppofitioaliaeft fimplis.—— 
citer realis, cuius extremafanf entía i$ — — 


tutagens, vt eandem reci pit ; dicitur pa- 
tiens; dicitur refpett « eim (demi, quia rc» 
fpc&u dracrforum idem poteft effe ma. 
£nam, & paruum , fimile & diffimile 
-$. Quáuisauté oppofitaícu repngná« 
tia fo E dicam Veri lunda- 
tnentalitertamer, vt dicunt extrema per 
 felationcm repugnantia relatas [olent di- 
uidi in di(patata 5 & in oppofita proprie 
famptaexScoerduii.q.2. 00 
-Difpatata (unt illa, qua ita inter fe re« 
ftieaant y vt eadem cone indeterminate 5. 
& indifferentet cum quolibet alio diuer- 
fo repugnent , vt liomo , & equu$ita pu« 
nant iotét fc vt codem medo , & indif, 
fcrentet qaodcunq;alid diuetfum refpi« 
ciant vt repugnans , nec habent aliquod ; 
cói [peciali modo , & determinate repu». 
güenc ; X bacíant duplicis generis y vt 
colligitur ex Scot«cit it, Daalia (unt;qua: 
(alüm babent incompoflibilitaté formas 
lem;quia vnü.aequi effe altecam ; vt al-. 
bedo; & dalcedo, nam ratio albed inis nó 
«ft ratig dulecdinis;alia funt qua habent. 
. qaoq.incompobilitatem fubicétiuam;, 
neq»in codem poliunr efie fubicctos. 
veduz torma fubflantialc$ dicantur euiá. 
difpakaxé rcpugbarc ; quia ecbab ccdemt: 
fübíeclo munuofe cxcludant shac temet 
ratioticind:ffcrenter refpiciunr quamucüs 
que forgram jubfiantialem nondubordis 
M os eg tpeciali modoà tue 
bic&todctermunaté excludunt . B 
4: Oppolita ptoptic d.éta dicuntar il 


3 1a uz tpcciali hoceitdetermina — ponunt 
te , fe iens sor a 
t nona. (c habeant 


' A a4epugnantiZsv 






D LT 
. 4 
14 


[esc Ct 





$adcuidSin- dinc relpiciat tanquam à 


vcl igaem; itavt pe 






AV NER * 2 
Min n 


fpiciuntinrepugnando: . — — 
-Horum atttem oppofitorü qu [a 
icraaffigrat Arift.nam aliqua funt oppa - 


fita contrarie, alia relatiué , alia pridatie — 


ue, & alia contradi&totie ; cuius diuifio« 


eodem gencre contenra;& Lio:ir;aut vni. 
te(picit aluid y & fic eft óppofitio relati 
ua5aut nop;ctüc eft oppofitio contraria z: 
alia oppofitio eft fecundum quid tealis 
quatenus vnum extremum eít rion ens ; 
aut nullum fibi determinat (abie- 
étum,& fic eft oppofitio cotradi&toria y 
aut determinat fibi aliquod (ubie tum, à 
cit oppofitio priuatiuasA Iteram fufficiem - 
tiam tradit $. Met.tex.com, 15. quía ope 
pofita; vel ponunt fc, & fic funt relauua 
qu propter mutuam tia (imul 
fugt,& nog (unt; vcl fe excladunt& tüc. 
vel vtramque extcemutm ponit aliquid y. 
vcl nihil;ti primum (unt contraria ; quee 
dicurt duas naturas pofitiuas (ub eodear 
genere, (i alterum cít niliil, vel eft nega- 
tio impliciter , & funr contradi&or:a y 
vel eft negatio it fübiecto apto., & de- 
terminato, & fant oppofita priuatiué , 
Dchisquatuor gencribus cft agendum ,. 


ATIDeVITSRE 


Relatita , C* contraria oppofitio 

|, o declaratur ; " 
$ [he Atift. à rclatiué eppofitis à 
"A quia minus oppontntar , & ait  g» 
oppoíita rclaiue ea Juntsqug idsquod sut 
oppofitori e[Je sant aliquo alio modo ad. 
illa dicuntur, hoc cft illa dicuntur rclari 
ud oppotitay.jnz (ecundum id; quod op- 
ür,ad jnuicem fe refptciuntquod 
non «Oucnit alijs oppo(i us , quia licet vt 
oppoütum fundat oppofiuionis cc- 


vnum 
[pe- 


D L 
. "AE TREESAE 
eu 

t 








744 ! 
fpe&tum ;tefpiciat aliud oppofitumynam 
albü dicitur opponi'üigro , tamen fecan- 


dam propriamentitacem nO refpicit, nec. . 


dicitur adaliud rcferri vt album non di- 
citur nigri albü;at relatiué oppofita fam- 
damentáliter accepta , hoc eft du 
proprias end arcte fundát oppo itio" 
nem, ad inuicem fe refpiciunt, quia (unt 
rclatiua y fic dimidium non folam dicitur 
— oppofit tim dicitur quoq; n7 
inm dupli ;quod genus oppolitionis fa- 
tis rire cf difp.8.q.6.ar.5. in fol. 
ad r.vbi ét innuimus;quo fcn[ü conueni-- 
1e poffit omnibus telatiuis tà &quipara 
ziz,q difquiparantiascfto in iftis clari 
au ac &t nó folü rclatiuis mutuis » 


fed & nó mutuis, nà de his quoq. cxépli- 
ficat hic Arift.5. de (ciconia A loibilber 
- quocollipirur non tantü dari oppoficio- 


mem rcelatiuá formalem ratione rclatio- 
num, (c4 ét rerminatinà vt ibi diximus . 
pofita contrarie dctiniri poffunt cx. 
his, quz lic habet Acift. & yo.Met. cap- 
6. & alibi, quod (int forzme reales ,qua 
fib eodem genere maxim diflant , 
ab codem (ubietko mutuoje expellunt y 
&ui vicifim fucceffiue nata [unt inefJe 
wro cuins definitionis notitia fingala 
patticulz (ant examinandz . Primó di- 
citurquód fint forme reales, pet quam 
qrticulam differunt à priuatiuts S con- 
&radi&totiis , quorum vnum cft non ens . 
"Vbi nota: quód conrratietas aliquando: 
sumitur laté,vtcaicun]. oppofitioni có- 
enit ; fic r. Phyf. 42. & (cq. principia ;- 
? [unt forma, & prinatiosdicürur có- 
aria , terminiggolitiur motus , vt dux. 
«juantitates , difó V bi dicuntut contraria 
proptez incontpoffibilitatem in: eodem 
fübiecto, & tamen numero differunt, fic 
xo. Met. 2 4. mafculioamy & fcaiininum 
vocat contraria ; dua forie (ubftantia- 
kcs , quamnisdifparatcopponantur , ali- 
ando dicantur contrarigs quare hic in 
riétiori acceptione (amitur y proat ab: 


&lijs eppofitionii gencrib.códiftinguit. 


6 Secundo;dicitur fiib eodem generes 
quod aliqui. imelligunt de genere. i/byli- 
€o, (eu fübieéto, non dc genere Logico; 
€nia nlt formayctiam praedicamento 
éiunct z y contrariantr y vi calefadtio , 





| cid mtt] pepe ^" 
ceffario proximo , fedvel proximo, vef — — 


poniodd es ed ^ 
^ QARMUEA 
WT RU S 


remoto,co quia hic recéet, Arif. tam at- 
bediné , & nigrediné ——— füb eod& 
genere proximo , dubel virtutis y 
& vitij, qui genere fübalterno communi 
gaudent .f. habitu ; alijtandem reftrin«- 
gunt ad genus proximum , quia: fi vido- 
cur fentire Arift. 1o. Met. 13. & 14. Scd: 
non eft à fecunda fententia recedendum; 
que communis eft;nam cum debeat cffe 
mutua tranfmatatio inter eontraria ,non: 
debent prz dicamento di fere, nunquam: 
enimterminusa quo pofitiuus in motu 
differt icamétoà termino ad quem» 
imó funt aliquando Har ce fpeciei i» 
et inaugmentationc.Nec vrget.quod 
"lcfadtios& frigus fint in Moe iom 
dicamentis,quia calcfa&io non ex fe có» 
tratiatur frigori; scd ratione proprij ter- 
mini .f. caloris , à quo fpecificatur y for 
mg autem contratiz cx (eipfis debent op» 
poni;cum igitur debeant effe ciufdé pre 
dícamenti, nec neceffario debent (ub ge 
nere proximo effe collocata, vt paret in^ 
exemplo adducto;& in mille alijs dicen" 
dum erit hoc genus vcl. proximum. , vel 
remotum (ignifi care ;. Acifk autem cir.- 
locatuseft de contrarietate nonin tota: 
amplitudine, fed'de illa determinata,qug: 
informis eiufdem genctis'reperítur .- 
Dices , Arift. hic aie contrariaalia ef. 
fe fübeodem genete,vt albedo; & niztc- 
do , aliafüb diuerfis generibus , vx iufti-- 
tia ,.& iniutlitia alia elTe ipfa zenera vt 
bonum, & maluim y ergo contraria potes 
ront predicam. differre . Kefp. Ammo; 
per zeneca ibi famcre Aritt.non pes i- 
camenta , vcl propria genera, nam- haec 
bono; malo MR conueaire ,. (cd: 
metaphoricé pro: quibuídaav conditio« 


nibus generalibus . quatenus: quod!ibet. 


contrarium refpeótu lub:eóti vel eft coni 
ucniens;& haber cationemboni , vcl di« 


fconueniens ,& habet rattonem mali, Vel ; 
dicendumcum3Simpl. loqui ad mentem 


Pythagor. ponentium bonum ,.& malü» 

vt duo principia vnucrí(alia rerum 
7 Fertüo,dicitur pax im? diffantyper 
hie aon jnclugitar 


difcon" - 


E à 
OM A dC 


Ao 


2 
7$ 
«f, 


















t 


-— Queft I. Di Opptfiierelarine eo tóytrilée Art. 1. 045 


tieritia; n eirius contteniunt MS 
yquàm alburj& nigcrum ta- 
fnehbomo, & album non di H con- 
etàtia,fed inte a, Gcin- 
Ms ito ieri i t 
vd. L.- c c E r io metap 
V Mr Godcln re: locali datur 
principium;niediumy & finis , & princi 
Dium, & fnis maxime imet (e diftant y 
inm cum medio 5 fic in cwm - 
m genere repugnantibus dantur - i« 
sisse mend in illo ot- 
5,86 generey vtin 'coloram al- 
bédoj& nisrédo y inordinefaporü dul- 
edo, &' amaritudo ', quz fe habent vc 
| finis. antur quoq; (apo« 
es;& colores medij, qui non tà diltant, 
ficat prittir. Qui maxima diftantia cft 
daplex, alia mepatiua ; vt in illo ordine , 
& senere rion detor alia maior , licet alia 


ficüilis , & zqualisdetut quedam veró 
dicküt trixima pofftié y quia (ola repe- 
icut iníllo c vt talia maior , 


Téc eifdem tationis , hlc tàm pofitiué 
famitut q negatiue y nam in qua- 
Titatnm cangibiliüm dantur or pri« 
ime qualitatescontrarie , » & fri- 
gus, humidum ,& iccum ^ ^^ 

"$ed pro Weise pues o m 
Tepu ia eft duplex alia effe&uiuzza » 
alia formalis , prirba eft qua vna res al- 
teri repugaat, quia poteft producere ct- 
fe&tum illi contrari y vt tol dicitac fci- 
gori contrárius & repugnans cffcétiue , 
quia potens cit. producere colorem , óc 
€alor in izne die(tur cffe étiué repagnaas 
fc zoriin 1408 y; quia: petcit producere 
*aloremitipfa aa 4: fepajbnatin tor- 
malis e(t , qus duo inter. (tex: fuis racto- 
*flbus formalibus y àn- 
€é6gotlo?l-à y vt calor ivaqua , & frigus 
doerdem rcjusnant foraialirer ; n9 ctte- 
€iué;vt cum Sco. 4. d. rXj.6. E. notaui- 


* 


mus dif». s; PhyEq.3. att 3. €o quia talis 
tidy & expullyo frigorisà calo- 
"fc prot jedia inlormatione , & per 


vexhibiriónem proptic entitatis  idcoq; 
fervente qal icon nalis; in4pceienci non 








5 ceffecuua: , (ed 
"pro for mam 4oqarmat. de contra- 
"Oei probi Myotc i cozc 


Lozica. 


fübie&toy & per confequens vt (unt ipfi: 
usinformatiua , ipfiq; tribunnt proprios 
effectus formales? tum oy 
nicredo funt contraria non th'effectiua . 
278 Hecauté repusnaticia formalis eft 
maltiplex, pra'fecmapud Scorumy nam 
primó aliqua dicantur formaliter repue 
re quando fimpliciter, omnimoe 
répagmont, icatic nallo modo per qui. 
cunq; porentiam fimaletfc poflint ,. nof 
folum tn fübie&o , fed nec etiam in eos 
dem inttanti ; & hac repugnantia repite 
a H : E 
gnanccontradiGtoria , quorum rationes 
formales. , quia confiftune incxclu(ione 
altét(us oppofiti, nunquam poterunt efe 
fe'fimilin eodesi inftanti , & de hacre* 
pagnanriía formali locatus eft Scotus 2. 
d.2.3.9. Q: vbi ex oppotitione formal 
intet (fe Caloris, & non c(fc eiufdem te» 
perta €olligit incompollibilitatem eos 
tumia eodemiaftanti . Secandó,torma- 
literrépaenant , qua ex (nisrauonibas. 
fotmalibus nequeunt in vnum per (2 cons 
denire, neq, in perfe cópofitionem ali- 
cuius terti] etiam (pecia quacaaq; po 
tentia vt homo;lapis, forma difpacitz y 
&c. qué ità tepugnant , vt prarícindondo 
dquacunqi potentia, adhac iacellettus 
dininuscoguofcit idi pfis hanc eopof- 
fibilitatem 5 & bzc repugnantia minot 
eft prima, n3 [us hoc modo repugnant » 
poflunt n codem tempore cíle;acqsita-» 
(e habeet-immediaté , vt (tatim ac ali» 
quid'àb vno iftorilar cecedit, fic (üb op». 
polito , vt nonftatim ac aliquid c(t non 
homo; e(t lapis; ficut cuenit in. contra- 
di&otijsjin quibus tratiqu:d ab e(Te alie 
cuius tecedic , (Lati eft fub non effe op* 
polico,vt notat Bio&. 4.d. 1.9.1. F.& T. 
8:5. 7: & de lc repugnaatia loquie 
tur Sco. 1. d, 43. E«dam ait;aliqua entia 
eíle ia fe ipis poffibilia ; fed formaliter 
incempotlibili s vc non pallint cile fie 
-fríal vnum; velaliquod tertium ex €is; fcd. 
"hiec incompoftibilitas non eit -inordine 
-adidea (ubiectum; fed in ordiae ad cone 
ftitit ionem vnius per fe. "Tercio formas 
"Mtet tepoanánt, qti ex fuis rat;ionib. £oc- 
- enahbus fpxcraliaodo opponurur vt non 
um alijs.co.lem niodo pagnent., cx4no 
Yequituc incocopoflioras nvordiac- ad. 


Autbas- 


246 
fübic&um idem , quatenus vmum natum 
eftaliud cxpcllere ab codem fubie&to 
quomodo loquitur Do&.r.d.7.cic. &. 
in 4-d. 49.q. 16. B. negat duas dimenfio- 
ics adinuicé formaliter repugnare, quia 
veré vna quantitas non opponitur alteri , 
- fint cioídem fpeciei. inde alia 
€f foumalistepu, tia, qua duo repu- 
nant ratione e d eet forma- 
luin , fiué (imt primarij (iud fecundarij , 
fué cx (cipis formaliter repugnent , fiue 
non; quomodo intelligitur Sco.4.d. r. q. 
$« F. cum ait contraria , & dimenfrones. 
feinnicem formaliter expellere , qui mo- 
di ita (unt (übordinari , vt primus infe- 
1at alios, fectmdus tercium, & quartum , 
& tertius quarcum,non € contra; & hac 
diftin&io c(t valdé not. multum .n. infer- 
vit ad lib. de Gén. cum de compoffibili- 
tatc contrariorii in codem fub.eGo agi« 
wx « Hic formalis repugnantia (ümitur 
tertio modo; nam prima conuenit come 
1radiétorijs tantum, fecunda repugnanti- 
bus difparatis, quia c(t repugnantia inde- 
terminata , quarta non cít proprie for- 
malis, fed ratione effe&uum . 

9 Solet adhuc dubitari , an dc rationc 
€ótrariorum (it maxima diftantia , an ve- 
ró mtutor (officiat ; & fi primüalferatur , 
fola cxwema dicenmr cenccaciaynon mc- 
dia . Sed faciliter (olur. poc diftinausez do 
«um Recent. quod cótzaria alia su: pet- 
fc&ta;alia impcrícCta, illa tequiccre maxi 
mà diftantiá)de quibuslocutus eft Act. 

5. Met. 15.& 10, Met, r4. dim per banc 
maximam diftantiam definiuit Cotraria 
jmpcríe£ta veró no expofccre hanc ma- 
ximam diftantiam, fed minorem íuffice- 
ze,vt Cottariadicátur,(icur medium;quá- 
uis nódiflet à principio y vt diftat finis, 
nó obid:tamen abfolute negatur diftare .- 

Exquo liquet folatio: alterius dubita- 
tionis,namex hoc quod contraria maxi« 
mé diltant,inferur vnüxnonnifivni cort- 
traciaci poffe, non pluribusquam condi- 
tioncm aflignauit Acifl. 10. Met- 14. & 
feq. loc .n. ctt vniuer(aliter vcrü de có- 
tracijscxtremirs,nam maxima di (tantia.us 
folum ioter duo cxtrema verfathr, at có» 
varia imperfcéta non neceffario requi- 
ssnz hanc conditionem albedo .n. licet 


Difu. IX- De Fofipredicamenis: 7 


foli nigredini perfe&é conttatietlit , i1 
perfcété camen rubori, pallori, &c. kü 
aliquando plura videantur extrema con- 
traria,n: inusad vnü gcnus poffent 
teducivt error opponitur (cientiz ,& o« 
pinioni, gencrice verocognitioni veraz: 
ira yes crap 1. Alij hanc RE. 
tionem exponunt dc contrarietate ada» 
quata; non de iradzquata , fic liberalitas 
inadequaté opponitur auaritiz , & pro« 
pori v d ga comm » uni « 
Aiijaliter explicant,quód quando oppo- 
fitio cft fecandum am me iiid ng 
nifi inter duo cadere poteft, at fi eft. fi 
cundum diuerfam rationé; fic plura pote 
runt cidcm opponüisprima expofitio fun 
damentum habct in Aritl. ibi » & inSco- 
incomm. nam Ari(t, ex hoc ; 'Cone 
trarictas cft perfecta, & maxima differe 
tia, infcrt vni nonnifi vnum contrariung 
— Senis amuis imn 
re parum differant iftz expo 

10 Quarto dicitur abeodem fubietas 
&c. hisverbis cxplicatur effe&us formae 
liscontrariotumsquz cft cxpulfio abeoe 
dem fübie&to;& notanter additur cui fa 
men vicifim, &c.nam noncx hoc ,quod 
aliqua forma: nequeunt reperiri: fimul im 
codem íubiedto, dcbemus.argnere con 
xrarias eífey.quia potcrit prouenire ex fue 
bicdti incapackate , vt ctt albedo , &c. ime 


tellectioy qux nec fimul, nec. fuceeffiud- 


poffunt effe in íubie Gto eodem ; quare re- 
quiritur expulfio quidem formalis à fu- 
bicéto , fed cum hoc quod! (übie&um il- 
lud fic viriuft; capax... Not. etià ex Sco- 
4.d.49.9-15. B-quod hrec expulfio non: 
debet intelligi de quibufcuuque contrari 
acceptis fecundum numerür, nec de qjio- 
cunque fubie&o codem fecundürnumerüs 
quia albedo hec quz eft in A. & bac ni- 
gredo, que c(t in B. non. potum nec ia 
hoc, nec im illo (c cxpclleresalicet migrae 
rept de (ubiccto in fübiectumr, & tamem 
contraria dicuntur ,quare fafficiz, vt iftud! 
verificetur de cóirarijs fecundü. (pecie 
acceptis,quatenus aliqua: albedo , & ali 
qua ni poflunt. (1b: faccedere , nom 

idem: inome, fübiecto y aliter nullum 
wbic&tum determinarer (ibi vpum cone 
uariorum; fcd.in aliquo mM - 


d 





"EM" 


ua[t. 1. De Oppofitis velatiué, ey) contratic. /4rt.I. 7 45 


: addendum non fufticerc , imó nec re- 
quiri ad contratietatem ckpulfionem nu- 
fneralem,nam duz albedines, duz intel- 
le&icnes numero diftin&z funt in codé 
fubie&o i ncompoffibiles,non tamen có- 
rrariz dicuntur 5 proiode iritur exe 
Dei & incompoffibilitas f pecifica, . i. 
uarum formarum fpecic diftinctarum . 
^ Infüper not. quod hac expulfio poteft 
dupliciter accipi vel aptizadinaliter;qua- 
tenus quodlibet contrarium natü cft op- 
eem expellere à fübieéto , vcl actua- 
terquando .f. a&u expellit. Quidam vt 
Tat. in Poftp.q.vn-$. Secundo f ciendum , 
fuftiné hic intelligi de cxpul tionc a&ua- 
li ;at quoniam vident contraria in sradi- 
bus remiflis fimul reperiri, v: patet de 
aqua tepida , hinc negant hanc expulfio- 
ncm conuenire formis contrarijs in gra- 
dibus remiffis, fed tantnm in gradibus in. 
tenfis ; & confequenter folum in gradi- 
bus intenfís cíc repugnantes affirmant , 
non in remiffis, nec ex faisrationibus foc 
malb:s. At quia ex proprijs rationibus 
formz repugnant, & non propter graduü 
intenfionem, album .n. vt «num veté ni- 
Ero vt vno opponitur ; potias eft dicendá 
expullionem aptitudinalcm effe effectum 
contratictatis, actualem veró effe acci- 
dcas feparabile, vt eft de rifu, & ri(ibili- 
tate;(cparatur autcm propter aliquod ex« 
trinfecum impedimentum ;qualis ett il- 
limitatio fub:ccti , quia .n. quodlibet fu- 
bic&ü eft capax qualitatis vt o&to, pro- 
pter iftam capacitatem poffunt reperiri 
im illo quatuor gradus caloris,v.g. & qua- 
tuor frigoris , vel quinque caloris, X trcs 
ftizoris ita vt o&auus numerus non cx- 
*edatur; idcirco calor , & ftigus 


itadinem ad repaugnandum,quod euc- 
fiirety fi noni gradus adderentur , vcl ca- 
pacitas fubiecti refiringeretur . Nonne- 
Pu tfi dari qnoque formas aliquas in- 
imibiles , quz séper a&ualiter querunt 
ex t femutuó , yt duz :ntellectio- 
tz; de his fufius 1n lib.de Gen. 
11 €$, Sco, t.d. 17.9.3. V V. ait; in- 
cópoflibilitaté n codcm tubicéto quali- 
tat bus intenlis conucaire , non remitlis- 
Kety. Scotü, vt patet ex dictis ; abíolutc 


nc$ opp 


in illo , 
-on repugnant actualiter ; habent ramen 


repugnantíam hanc vocate formalen: 5 . 
cipue fü 4-d.49.q 13-Asquod non c(^ 
ct verum, (i lolum ratione graduum op - 
pagnarent; quare dicimus ibi loqui dc 
a&uali expalfione, vel arguetc ad hoíeme 
Deinde Arift. diuidit contraria in im. 
mediata, & mediata, prima funt; quz ca- 
rent medio , & quorum alterum neceffa- 
rio ineft fübic&o capaci, vt (anum, & a 
ü re(pectu antialis , fccunda (unt, quz 
abent med um, & quorum alcerum noa 
neceífarió inett (übiecto capaci, vtalbi 
& nigram. Doplex vcro potctt a(figaati 
medium inter cootratia, primum per nc- 
P: excremorum, vt iarer amicü , 
inimicum , qu: fant conttaria, datue 
medium, quod ett non amicus , inter er- - 
rotem,& (ciétii datur ignorantis, & in- 
fansnon dicitur temperatus, nec iacépet 
ratus,(ed non temperatus. Secundam per 
participationem vtriufq; extremi , quod 
potett euenite,vel per veram mixtionem 
cum permanen-ia entitatam vtriuf.j; ex- 
tremi , vt tepidum dicicur medium intcr 
calorem,& frigus , & qualibet qualitates 
contreriz in gradibus remi(fis ; vcl pct 
€— apparentiam , vt notat Scor. 2. 
.15« van. B. vt fant media fpecie diftin- 
€a ab extremis, quz dicontur patcticipa- 
re deextremis , nonquia realicec cx iilig 
cóponantur , fed quia magis conueniunt 
cua extrem's, quàm extrema intct fe, vc 
colorcs medij inter albedinem, & nigic- 
dinem, v irtutcs vitijs extremis oppolitz 
uoad efle reale , & phyficum , vt libera- 
litatis habitus dicitur medius inter aua- 
ritiam, & prodigalitatem , nam a(fimila. 
tur auaritiz , vt prohibet (umptus füpec- 
fluos , ro » vt przecipit necelfa- 
rios,yide Sco.q 39.przdicam. - 


ARTICVLVS II. 


Trinatiua y C contraditoria oppofítío 
explicatur . 
11 E priuatiu£ oppofitis pluta dixi- 
D xs d.4. Phyoq. 1. & 2. 1dco hic 
pauca dicemus;defiout [oiécilla cíte,quo- 
ri uii cfl prinatio alteris, 2? aieru cfi 
babitus,jen forma , v7 baben: ficit cir- 
£a idem jubte lum tev.pove d n itwra dz 
Kkk 2  c«r- 





Lio dw 


448 Difp. LX. Pe Poflpradicamestiss ^ 5 


"terminato; vnde vifus,& furditas nó op- 
ponuntur priuatiué , quia vnum non cft 
priuatio alterius , nec habent fieri circa 
idem (ub c&tum; ncque vifus, & negatio 
eiuídem in lapide, quía & (i vnvm fit al- 
terius catrcntia,non tamen reípiciunr (a- 
bic&um commune; fit vtciufq ; ca- 
pax ;.nec vifioy& eius negatio in. catello 
antenonum diem dicuntut priuatiué op- 
polita , quia cci (ubicclum ex (e fit. ca- 
paxinon adeft tamcn tempus detérmina» 
tum à natura, namante nonum diem non 
dcbetur viíio catello ; hinc trcs requirun- 
tur conditiones ex Sco. 1.d.28.q. 2. B. vt 
fint circa idcm fubic&um,; vt fübicctum 
fit viriufíquc capax , & in tempore detcr- 
minato à xaiura. Ex quibus fequitur con- 
tradictoria à prinatiué priua gos diffcr- 
&c connotato f. fabic&to apto. ; itemin- 
ter priuatiu£ oppofttà dari pofíe medii , 
«Lin fübiccto nó apto ex Sco. 2. d. 41. D. 
dc quo neutrum affirmari posit vt. lapis 
nec eft cecus, nec videns, 

13 Addit Arift.aliá coditione, & pro. 
prieratem,.f.quód quamuisab habitu ad 
priuationc fiat progteísio, non datur ta- 
mcná priuationc ad habisom regrefsio , 

uz tamcn condido multas patitur. in- 

antjas,nam non videns modo fit poflca 
videns,aer tencbrorfus fit denuo lucidus, 
non calidi pote(l de nouo acquirere ca- 
lorcm; quapropter ait Doctor 4.d.43.q. 
3. T.non efTe conditionem vniucrfalem. , 
fcd patticularem. Di(crepant autcm Do- 
Cotes in afsignaticne regulz qua digno- 
fci poísit,à 4ua priuatione pofsit fieri re- 
greíTus, & àqua non Scot. cit.ait verifi- 
cari in ordine naturalis gcncrationis fc» 
«gndum dcícenfum , quia poft priuatio- 
ncm ibi non tedit habitus, quia non redit 
forma immcdiaté prcedens iliam habí- 
tum fecundi otdinem generationis ; hoc 
cft) dantur aliquz gencrationcs , quz or- 
dinatim multas alias pratequirupt , 1tavt 
genita per illas nón ex quolibet , fed ex 
aliquibus determinatis expofcunc ficti , 
yt accium y vt fat, preccquiat humorem 
à tcrra proucnientcin in vite qui deinde 
jn luccum, pefica.in vinum copuertatur , 
& tandem io aceium ; lic burritio multas 


przexig u (ubltantialcs mutationes ali- 


D -- á 


wd 


GEHE hcm TED 
baie uv Rt Appio oi s 


leindc in carnem , per nutritionem. 
conuettitur ; quando crgo natura in c« 
neratione. alicuius ordinaté. procedit , 
quati afcendendo à forma. imperfe&tiort 
ad períc&iorem,fi forma polterior rece 
dit,non datur ad illam tpcieonia de- 
(céndendo natura non inducit for mà pt 
uiam , v- g- quandocato corrumpitar .cx 
(anguine aggenerata, non potcít de nouo 
forma carnis tcd:rc, quia neq. forma fan- 
guinis redit, quz imincdiaté przceíferat 
ad carnem ., fed ncce(farió deberet ficri 
refolutio v(quc ad materiam primam , &c 
denuó per ilas formas prarequifitas 
quafi per quoídam gradus afceniere ad 
forma carnis. In poft pr. vetó q. 41. alias 
regulas afsi «quod priuato alia pri« 
uat;ícu tollit folum actnmsalia a&um ,&. 
potentiam ad a&tum , à prima cít rc h 
[ioynon à fecüda, vel priuatio alia e(t ha«, 
bitus;cuius principium cft intrinfecü ,vt. 
escitasyalia eft forma ; cuius principium 
cft extrinfecum, vt tenebra in aerea, pris 
ma non eft regre(Tusfed à f(ecunda;cotta, 
quas inftant Conimbr. contra primam s 
nam pct potentiam (i inteliigitur vitalis y 


cÍL vcra, at patitur inftátiam de atu, qur : 


ftatet pro qualibet alia forma , nam cal- 
aus, & edentulus non amplius acquirunt 
capillos, vel dentes, & tamen babent po- 
tentiam foloq. a&u carcat . Contra fecü- 
dam , quia frigus inaqua cft à "em 
interno, & tamen quando cft calidi , ad- 
huc redit ad priftinam frigiditatem . Scd 
potcft dici per potentiam intelligi potea 
tiam proximam fübicé&t:y quz tunc aufet- 
tür , quando cft cam diípofitionibus po« 


fitiué contrarijs ad areeros forn 
nam tunc fubicétum vo. mafict proxinic 
apti erga fotinà,vt eft ip oculo noxio h:t 
morc grauato , nofi lic quando potentia 
ifta noncit impedita , vt aer tenebrofus, 
Ad i.regulam verifica , quando ptinci« 
pium inicrnum leditur ,non quando in- 
tc2rum manet, nami claudens oculos di- 
exor non yidens,fed porens videre. — . 

14 Oppolita cótrad;&otic [cu negati 
ue funt illa, quor&ta v um, cuna Jit. Y6$ 9 
aliud e[t negatio eiv[deim $ velyt al) dz- 


cantfum que fecundugraljirtsstiouefi— 
; iul C ud- 


es ^ 





£ 


k 
v. A 
- 


b 


D 





(HEITP C 


NU. T PR 


ir iedationem ópponwntur;vt federe,nó 
federe; lapisnon lapis;qua rationc diffc- 
funt pridatiue oppofitis ; quód hac nc- 
cffatió connorant commune fubic&um 
capax illa veró à tali fübie&o praícin- 
dunt.cx Sco.1.d,28.0.2. C. Contradicto- 
zia fant duplicia, alia complexa , & fint 
gropofitioncs contradicentes » yt Petrus 
«urit , Petrus noncatrit» de quibus egit 
Acif.inlib. Perierm. alia incomplexa , & 
fum termini cótradicentes ,vt animal, nó 
animal, de quibus hic agit Arilt.illa , vt 
contradicant ,prcipué debent pro codé 
infáti (umi, i(ta veróvt notat Scor. 2. d. 
2:q.9. R.abfoluté süpta pro quocüque t€ 
pore cócradicüt , Verü vt exa&tius cótra- 
di&oriorü naturá indagemus , tria (unt 
€xamináda ; an poflit inter ipfa dari me- 
diü,ecundosan hzc oppofitio fit omniü 
maxima:tertio,an ad [aluandam contra- 
-di&ionem fufficiat virtualis diftin&ió, 
o ad primumynon eít fermo, an in- 
ter Contcadi&toria detur medium (ufce- 
puiuum vnius ex contradi&torijs , velv- 
1riufque fuccefsiué-, hoc.n. ab omnibus 
admittitir, nam datur fübie&tum ,dc quo 
vcram erit affirmare, vel negarc. alcerum 
ex contradictorijs: (ed quzritur , an poí(- 
fit dari medium aliquod patdicipans de 
.«ontradi&orijs extremis;aut per abnega- 
tionem vtriufque , itavt neutrum contta- 
di&orium conueniat illi. .-. -.——. 
15 Dicimus,quauis inter incomplex 
contradictoria fumpta cum aliquo finca- 
aliegoremate in propofidonib. pofsit da- 
£i medium per abnegationem vtrial-que 
extremi, inter ipfa tamen abfolute [um- 
pra; fiae complexa , iueincoinplexa nc- 
suit. dari medinm. , nec per paricipatio- 
; Aon»ncoper abnegationem exiremorü . 
-IKKonclutio doeciarà $0.4. Miete qe 4 & 
» 3diaiq.7. kk. & d.4«q. I» E. & d. f*9. I * 
xL.qué ie. juun:uc Scotillzyvt Ant And. 
4Met.q.ó Zeib«quá. Laucnt. ybi. dil p. 
E. fuse proie Armic, Bier. 
dil paga 3e 1. e[tque €o. nis.Pri- 
"Nom dictoribucerbule- 
poem cest ia f unantur 1n propoli- 
; aione:dum aligáo fongathc, orcipacc;pro 
-batüc uam cosáditkoria meom plcxa ; vt 
Àiomo; & nonhomo , vcre dicus: con- 
Cut ux C Logigts : 


.ne acquiriquia non 


Q.1, De oppofitis priuatiud, 9) conradiél./Ari.I. 749 


tradi&oria ex Sco. 2.d.2. q.9. Z.. etenim 
opponuntur, & noani(i hac oppofitionc z 
tum quia communiter dicitur, qnod con- 
tradictoria non ambo fimul, fed alterum 
dc quolibet praedicatur. ; quod nequit de 
complexis ver ificari,quia propo fitioncs 
non przdicantur, quareincomplexa süt 
vera eontradi&oria, & tamen vt notaui- 
mus 1.p.Inft.traét.2.c 7. ifl propofitigs 
ne$ (unt amba fal(z,animal per 7^ eit al- 
bum,animal per feefl non album ,. nar 
fi alterum illorü per fe.conucniret , nün-.— 
quà oppofitum ci competere poíset , (i« 
cut quiahomo cíl per (e rationalis:, nune 
quam erit non rationalis, 2 
16 Secüdo,quód intercontradi&orie 
abfolaté fumpta non detur medium: pcr 
participatione, probatur cx Arift.4..Mct. 
C. 4. & (cq. nam veli(tud medii dicetur 
de contradi&torijs participare, quia fit có 
po(itum ex vtroq. vel quia virüq. fimul 
recipere pote(t:non primum , quia nulla 
rcs ex oppofitis intrinfccà? componitur » 
e(Te, & non c(e funt oppofita : rum quia 
talis res media no poíset generari, & cor- 
züpigquia cx illa, & in illà no pofset fieri 
mutatioshzc.ri.cftinter ens, & non ens , 
quorü vnü eft terminus quoalterü ter- 
minus ad qnem, qui nüqnam funt fimul, 
ergo fi illa forma de ente;& nó ente par- 
ticiparct,non pofsct gencratiua mutatio- 
beret pro termino 
à quo,non ensfed pro termino ad quem, 
ncq.corrüptiua mutatione deperdi quia 
non terminatctur ad ró ens, quod potius 
císct terminus à quo,idé diceretur,ti hoc 
mediü ponctct quid pre(cindés , & emi- 
nenier continens vtrumq.cócradictoriüe 
. Néq. dicédum fecundum , quia f 
retur ambas propofitioncs, contradicto- 
tias e(sc veras.quod implcat ; (equelTa-pa- 
tct,quia fi v.g» album; & non albü /imul 
c[sent inligno , císct vcrum diccrelignis 
eft album;& fimul lignum eld pom albü 
€x co .n. quod 1csceít, vel non cft, oratio 
diciwar vetayvelfal(a ; implicantia proba- 
wr:tum-quia hoc eft primü principium.» 
à quo omniaalia principia fciegriarü de- 


.pcodenr, quo detlru&to, rucrenr omnes 
Acientia x oin quia nullg res habeiet deter 
minatany heads P quodlibet císet 


3 quod- 





750 


Quodlibet, nam fi v.g.homo eft animal, 
& non animal; quia non anima! eft nega- 
tio exita gcnus, iam homo cífet lignum , 
ciet accidens, imo chymera quia 1ftheec 
omnia fünt non amimal; tum quia oullas 
daretur &allitas in reb. lyzc .n. datur,qua- 
tenus rcs non ita fe habet , vt enunciatur, 
at [i contcadi&toria elfent in codem , non 
poffet res aliter enunciari , quàm fit in fc 
tpfa;tandem hoc 2 colligitur cx ipfis 
aducifarijs, nam fi luftinent hanc propo- 
fitioné etic veram .(.. inter contradicto- 
ria dari medium,& hanc cffe fal(am inter 
contradictoria nó dari medium , eo ipfo 
fatentur contra [eipfos contradictoria e[- 
fc imincdiata,& medium nonadmittere, 
Migtumo; deberent concedere . 

17 Tertió, quod nó detur mediü per 
abnegationcm extremorum , ficut. datur 
inter privariué oppotitayoflenditur, quia 
1unc ambas conjradictorias fequeretur 
€fic fal(as , quod implicat , fequela Prob. 
nam falfum ctfct album dc ligno affitma- 
rijquia illud non habct, falíum effet alb 
de ligno negari , quia hoc effet tribuere 
ligno negationem albi, quam tamen fap - 
ponitur non habere; & (i e(let verum , ià 
Ton daretur medium per abncegationem 
vtriafq, implicantia oíteoditur ij(dem ra 
tionibus,ac praecedens ; tum quia. natura 
«ontcadictoriorü cík,vc voum fit foi:na- 


Aliter alterius deftructi fi vnnm rc- 
«nouctur à (ubiccto,nó itin fübic- 
X ium effe , fed deflructum , crgo 
àn 


lo reperiretur oppofitum , quod tor- 
gis x sais rüctio. 

icessifte propofitioncs contradicür, 
:0mnis homocft albus,omnis homo non 
«ft albus,quia idem predicatum affira- 
"uüz,& ncgatur de fccundum id€ 
3 rcípcctu ciufdem, & tamen (unt ambae 
Kal(z. T'am fecundo, etiam coatratia im- 
ancdiata axedijs carent , ergo carétia ita 
«on cít propria contradictoriorum. Tum 
tcrtioanimal nec cit cationale uec irra- 
tionale,namcrus nec par , nec impar ,'ens 
ancc ide ncc diueríum , quz videntur con- 
vradictoria. Tum quarto , ti inter income 
"plexa cum alix ao lincathiezgoremate da- 


wur medium , «120 etiam vr abfolute fu- 


sunu, non .n.cít maior ratio hicquan 


Difp. 1X. De'Pofipredicamnis—— 


ibi. Tum quinto , quz folum pet in(tang 
» incipiant fi mul, & unt,erga 
habent fimul c(fe,& non eífe. Tandem cft 


grauiffima difficultas de propofitionib, - 


dc futuro contingenti antc decretum di« 
uinz voluntatis, nam i(tz Petrus cras le» 
get; Petrus ccas non leget,non funt verz 
nec fal(z,quia omnem determinará veri 
tatem;aut falfitatem à diuino decreto ace 
cipiugt,à quo,vt antecedüt;prz fcindunt., 

18 Kefp.ad 1.propofitionesillas non 
effe cotradi&totiag fed vmiuerfales cótra- 
rias)ideo ambas falías , nam vt ait Doc. 
in Met. cit. adhoc vt duz. propotitiones 
fint contradi&oriz requiritur, vt: fübie- 
&ünon fir aliquod cómune, quod in pla 
ra inferiora diftribuatur, quia tunc pote- 
rit pradicarü rationc vnius fuppofiti af- 
firmari,rationc alterius negari . Ad a. il- 
la cotrazia carere medijs in fubie&tis ap- 
uis,quia fe habét vt priuatiua , nó in inep- 
tis, vnde lapisnec eft (anus, nec eger : at 
contradictoria vniuerfaliter carent. me- 
dio;hinc re&é dcfiniuit illa Axift. 1. poft. 
$.per non habere medium fecundum fc , 
Ad 3. differentias illas e(Te quali contra- 
rias,cum dicant quid pofitiuum, non có- 
tradi&orias. A d 4«ratio diíparitatis eft 
v colliziur ex Sco. 1.d. 4.3. t.E. quia ad 
hoc vt propotitioncs tint contradi&orie, 
vcl de coniradiétorijs incomplexis ; itaut. 
vna (it vera, altera falía, oportet, vt quic- 
quid atur in vna , tocum id negetur 
in alteraymodó in his propotitionib. ho- 
mo eft per (e o cít per (c nó al 
bus,non hoc intcrucnit, quia iri prima af- 
firmatur dc hominc ly albus cum perfei- 
tatis modo, in fecunda negatur folü ly al- 
bus, & affirmatur denuo petícitas , rariow 
ne cuius eft propofitio fal(z, non aík quia 
incomplexa non fint nata dc quolibet di- 
fiun&im pradicarisidcirco quando'abfo- 
laté famuatus,uaeceífario vna cft vera ,Sc 
altera falfayqma nó habet illa propofitio 
udefl aliquod ecd ps 
ad i B f: Me 
lud aee dicitar. ctfc y sd 
timam e(fe;inquo tes incipit , it 
intrinfecé , ac proinde non habet fimul 
e(fe,& noneffe, vcfufius difp. 14. Phyf- 
Qqez.art. 1. GC a. 


19 Vki- — 


Eie FT M 
$^ A - 


A rid 


EY - e 


n- 





wWL o9 € 


-.49 Vlhüma difficultas petit lógiorem 
3oné de veritate futurorü cótingé- 
tium in inelleQudioino, que non cít A 
zici muneris ; at pro nunc aliqui di- 
iru quod d sesradidtio attenditur 
penes inftans tépotis,non natur, vcl ra- 
6.Contraiflam rationem , cü quia im pri- 
mo modo dicendi per fc fieri poffunt có» 
tradi&oriz,& tamen primus ille modus , 
v: przcedit fecundum modá dicendi per 
fe; dicit inftans rationis, vel natura , noa 
temporis; Alij vero dicunt de e(fentia có 
tradi&oriarii eflc quód pro quolibet (i- 
gno (i vna eft vcrayaltera fal(ay& é córra, 
& oy repugoet cfle fimul veras;vel (i mul 
falías pro codem fignoshoc aüt conuenit 
illis propo(itionibus, quia neutra eft ve- 
ra, vcl falfa. Contra » quia contradictio 
«coplexa eft oppofitio,cuius (fecundum fe 
non cft dare mediüyergo abfolute loquen 
do femper vna eft vera altera fal (a ;& re- 
dcunt omnia argumeuta fuperius addu- 
&a. Dicimus ergo» q creaturis ante dc- 
erctom diuinz voluntatis , quo determi- 
nat illas producere vel nó prodacere, nó 
conueniunt,nifi przdicata c(fentialiaanon 
contingen:ia, quare idemeft confiderare 
€reaturas ante decretum diuinz. volun» 
tatis, ac ipfas confiderare folum quo ad 
e(fentialia, & ha propofitiones ante de- 
crctum diume voluntatis mimdus erit y 
ante decretum diuinii mundus non crit', 
gquitalent iftis . vn»ndo que ad e(fentia- 
lia con(iderato conueniet exiflentia, mi 
do.quo ad e(fentialia con(iderato nó con- 
uemet exiftentia ; ex iftis fe- 
cunda eft vera, prima falía, 1ta de iliis di- 
cendum ; quare negatur neutras effe vc* 
Ta$,aut falías , ad probationem concedi- 
mius veritatem , aut fal(itaté propofitio« 
num de futuro contingenti à de- 
€teto ditio , quando 1lla futura abíoluce 
donc : intantü ,n. mo» 
"Vinticbriflus erit c(t vera, & oppofi- 
ta cít fal(a;quia determinauit Deus Anti 


chriftum producere ; at quando tuturum 
enunciatur de re cum auquo fincathezo- 
remate petfeitatis, tunc propofitioncsil. 
lz non funt in materia contingé- 


1; (cd impoflibili quia contingens enun - 


9.1. De oppofitis privatiue C contradiése.di.11.— 753 


ciatut vt quid e(fentiale, (icut quáuis hac 
propofitio bomo efl'albus lit cocingens ; 
tamen hzc alia bomo per fe eft albus, ctt 
in materia impof(fibiliycà implicet cótin- 
gens efie neccilarium,(ic accidit hic quia 
pracifio diuini decreti, eft pcifio quoq; 
fcià quocun; contingenter cóueniente, 
10 Dices,ergo ft hec midws per feno 
erit antc decretum diuinum cft vera  & 
oppofita falía, non poffet per diuini: dev 
cretum reddi vera , quia nequit immutàá- 
re rerum cflencias, & tauicn ante mundi 
conftitution&crat verum'dicerc miidus 
erit; Tum quia Sco.quo!, 1 4.S.ait prepo- 
fitiones contingentes elle neutras anre di 
uinum decretum , nec veras , ncc falas 
Refp. neg.coníeq. quia decretum diui- 
numaon facit; quod hzc propofitio,m& 
dus per fc eritexi[lensyGt verá (emper.n. 
hzceritfal(ay quia in materia impotlibi- 
li; folum ergo 1ftam aliam reddit. veram 
mundus erityqux c(t contingens, nà ante 
decretum nulla propo(itio eft cótingés, 
fed qazlibet necc(faria, vel impoffibilis 
& hoc vult afferere Scotus , cum ait pro 
potitiones-cotingentcs eflc neutras, quia 
tunc non wa vtcontingécces formari, 
cum przícindatur à cáuía omnis conun- 
tias& folum (ub d (iunctione contra- 
di&oria poffunt de rc enunciariquomo- 
do etit quzdam propofitio hypothcetica 
difinnctiua nece(lario vera,nà hzc s um» 
dus ant evityaut món erit equiualet huic, 
mundus babet potentiam ad e(fendá , er 
non effendum quz eft nece(faria. Adc(t 
ker rens de propofitionibus cx- 
ponibilibus adducta 1 .p«Inft.tra.2.c. 10. 
Quo ad 2.a& hzc oppofitio fit omniü 
maxima,not.quod noa loquimur de con« 
tradictorijs materialiter , vt .f.dicunt fu- 
biccta , de quibus enunciantur contradi 
Goria incomplexa , nzm cadem tes v. 
poteft dici'fimilis, & non fimilis cf, 
diuerforum , fcd formaliter (iimptis , pro 
affirmatione , & negatione , nec loqut* 
mur de maroritate perfectionis , in ordi. 
ne ad pecíc&ionem enütatiuam exces 
morum ,quia (ic perfc&ior eric oppoái - 
tio centraria, vel relautia , quae ver 
inter entia pofitiuayquàm cotradictoria , 
quorum vnum extremum cft aon cns; (cá 
Kkk 4 dc 


Ü 
Ü 


l 


7 
ide maiori , vcl minori perfectione iara- 
tionc repugnantiz, lc n. cft effentialis 
petfe&tio , & intrinfcca inoppofitionb. 
qui: ij eflentialiter funt repugnantia; 

6 qua maiorem dicit repugnantiam y 
erit períedtor ,& maior , & que maxi. 
tom dicitrcpognantiam , erit perfcéti(- 
fima, & maximaoppofitioz ^ 

i1 Dicendum interoppofitiones om- 
tiià maximáette cótradictorià ; ita Zetb. 
4 Mcet.q.6.ex Scoi;ibid. q. 4. feq. Amic. 
trac.19.q/7.dub.z.& Conim.hicq.vnar. 
6. probar , & explicatur fimul, namilla 
e(t maxima oppofitio que maiorem di« 
cit repugnantiam, & incompoffibilitaté s 
fcd contradi&oriz extrema ex fuis ra- 
tionibus formalibus (unt ita incompofti- 
bilia, vt non folum eant e(se i é 
fübicéto , (ed nec &tin codem tempore , 
vnde vniucrfaliter ; mediü ex- 
cludunt, vt notat $co.1.d. 2..9.(). quod 
alijsoppofitis non conuenit , nam priua* 
tiua admittünt medium per abnegatroné 
extremorum; contraria quoq; imó qua 
dam in cffe rem:ffo conueniunt in codem 
fubicóto relatiue oppofita, mcdium per. 
abncgationem & habcnt: accedit autbort 
tas Arift. 10. Met. I *. & 4. Mct. 1 * vbi 
hoc fpccialiter. probat ex vniucr(alitate 
hnius oppofitionis, quia de quolibet vnü 
contradi&oriorum: nece(fario affirmat: , 
vtl ncgati dcbet » Succedunt his priuae 
tiu oppofita , quia extrema minus cóucs 
niuntquàm contraria, & relauua, illa .n. 
Ic habent tens , & nonens jifta vc duo 
entia pofitiua,nec pofsüt fimuleffe in co 
dé fübic&o . Deinde relatitia ; & vltimo 
contratia coptra Zctb.cit; nam i(tanatu 
saliter in effe remitfo ; & fupernaturalie 


ter in e(icinté(o poffunt fimul efle ineoe 


dem fabieéto;at oppofita relatiué quateé 
nusoppofita y.i. quatenus refpiciunt ea» 

emxtrema;, non poflunt effc in codem 
fübic&o , nequic.n. idem tcípcétu ciuf- 
dem dici pater, & filius; dominus; & fere 
uus,qnamuis nón implicet rc(pe&u di 
uerlorü, fcd vt tic proprie nó repugnant » 

Diccs; ex minori oppofitione non ine 
lertur maior oppofitio, fed ex contrarice 
tate infertur contradictio , nà fi duo funt 
gibumy& mgrum;tuntalbum ? & non al. 


— Dijp.1X. De Pofipradicamenies : 3.0 


bum, non tamen ? conta; erzo &e. Tu 
1. inter contradictocta datur mediumyet » 
go non intüt" fnakimà ittos 
ne, Antec. prob.nón album, & albitimü 
f di&oriá; intet-quz mediatals 
buto ht trag 's- diftat à non albo albif* 
ficum; qaarh album ficat «n. fe liabet fim 
pliciter ad fiinpliciter; ica: magisad maa 
gis.&c. Tü 3. mags di ftant contraria, qt 
contradictoria , ergo mriag:s opponunturs 
patet coníeq, quia diftantia eft. quzdam 
repugnantia j ántcé prob. quia necefle , 
& impoffibile plus diftat, & (unt con: 
traria, quám poffibile , & 'impoffibiles 
quc [unt contradi&oria j'isém qualibet 
alia oppofita includunt córradi&ionem ; 
& aliquid aliid addunt ; & tandem quia 
facilius nom album fit album;qaum nigrü 
fiat album maior diftántia ezit inter 
figrü, & albi, q inter albà & mon albü, 
'-aà Refp.ad 1; aegead'poimioné cone 
trariorü (emper ioferticótradicbioné,yt 
patet de conittarijs in e(Te reavitfo; al sum» 
pium aücefie vetu de oppofitionc fpe- 
Gali, qdze im aliquibus reperitur , nonde 
vniucr(ali ; & que.adeft in omnibus; vt 


- 


cft contradi&io, nam radix omnisdi(lim- 


Gionis eft contradictio ; (à quia non iae 
fertur per locam imrinfecum, fed à con« 
comitanti ; iimó ex hoc arguitur maxima 
perfe&io impenere repugnahtiz; quia ips 
fa cít radix omnis o poRtiosd » Ad 2; 
neg.ant.ad probat.dicimusex- Sco.4.d.1^ 
1 1, F. verum effo perfc&ins ens magis 

iftare à non ente,quà imperfcétius;quae 
tenos marorens entitatem ponit in cíle.y 
vnde duo. contradictoria magis diftant,, 
quam alia e qué tamen fünt incom 
bilia, tám .n. repugnát Deus,& no Deus 
quam album, & non album, ideóg; 6mnia 
equaliter excludunt mediü,(iué per partie 
cipationem , fiu? per abnegationem . 

' Ad 3. neg. antec. ; dicimus 
poflibile, vt ftat pro contingenti , minus 
opponi impoffibili; non ve1ó vt cft quid 
commune ad neceffariam; & contingenss 
quomodo contradictorié cít oppofitu : 
ad 2. concluderet, ti illud addicum caulas 
ret maiorem perfectionem in ratione re 
Ls roni Ad 3; maior , vc] minor eps 
pofito nó;debet fumi cx maiori , vcl mi 

nori - 


ar —. 


s tm 


1 








8.1. Deoppifitis priátiud, epà contradicà, det. 233 


tióti re(iftentia ad vincendá oppotitü, v» 
patet in ipfis contrarijs pofitiuis , nà mas 
$i$cü ftigorecóttariaiur fcbcis ephyme« 
fers tpor tnde ethica, & tamé hzc 
difficilius expellitur à (abico , eft ergo 
de pct accidens hzc retifteugia , (cd. pce 
fe deberaccipi €x maiori, veliminori con- 
neniétia,repugnátia,& incópoflibilitate. 
* 23 Quoad ;«an (ufficiat diftin&io vir 
tüalis , eu ratioriis ratiocinatae ad faluáda 
contrad;é&tionem, fiüé vt deeodem pra- 
dicata contradictoria verificentur,an ve. 
ib rcquirattdr diftin&io actualisex matu. 
tá tei, pauca dicemus , quia eft rcs mcta- 
phyficalis, & aliqua indi(pit. q.5. art.2, 
& difp.4.q:f.art. T. .& difp.g. q. 3. art. 2. 
tetigimus, d diftinitioné graduum inc- 
taphyticalit expliéaaimus: eft ergo" Ebo 
mift.opinio (uftinés diftin&ionem ronis 
cum fandaméto in re füfficere j tide illa 
tc 1n e(seobiectiuo tófiderata;:d; adco 
vcactu molciptiéatà gét incellcctüquam* 
tks irre ciitrà fit yna; eerificée 


türdáb Gorsa jraidicata qàia Lüc 
nó fe Tides iw vw i v 
propter dinerfoscotepuus obicétiupsin. 
adzquaté ex primécesiem — 
|y SE Spot. vict dofes: pra» 
tet A miettadoHe, dif qs /dubitl qui 
cdi Peces penis pm] 
bus cppoficamatsevia requiri 2 dittin- 
Étión£ cx natirditel actualem;quidà pre 
dicata corittidiGtoria (unc realiarà:parte 
rei, atn qu£&doftint rationis; Scabopcre 
inte]le&tus dependefit*, clarug? eft -hanc 


diftih&tioné'a&ualety nó requiri t patet 
in tedio ibis De dots qui dil 
ferunt in;cr fe contradi&oria vcrifici- 
tür deipis, amen figdificgtfim vnius 
€ft omnino idem àpanteiGl m fignifi- 
cato altcrius, co quia przdicata illa depen 
denter conueniunt-ab opere intellectus, 
- Probatar igitur hzc: nofira dentebtia » 
qua (olum,rauone ratio cidara. differant; 
quamuis 1d ese obic&iuo:fipp plura; à 
pattétessamcn fum voit ot»nino 

liters ipfis ncqueüt vexificai «o- 
tradi lta Pcob. confeq,adem no 
poteft timuül:eíse;& non císe ; nec de,co- 
dcm (ecundur idem pofsunt duo conira- 
dictoria vericari y (odà parte ici illa di- 


fün&a fant vnum aQuale, ergo &c. 
Rep. tuflicere quód ünt plura in císc 
obicóuo , có-quia contradictio nà c(l ii 
rebus ante opus intellectus , (i (armnaliccc 
Íumatur , nam confiflit 1n affirmationc , 
& ncgatione, quatenus funt enunciatiug, 
quod c(t opusintelle&tus ; ita cum c 
ris Thomi(tis Pafqual.to.2, Met.difp.$ 9. 
24. Concra;eiti cotradictoria comple» 
xa , (eu propoliuoncs contradicentes fing 
opus intclicétus,attaxrien incóplexa indes 
pendentcr ab iniellcé&tu dátuc à patte reis 
nato nullo intelicétu cogitaüte ncgatige — 
ncs; & priuaciones rcales dantur in rebus, 
ergo ficut non por dc cadem ccatfirmari 
forma, & priuatio forma , quamuis mul» 
tiplex (it incíse obicctiuo , ita ncc dc ea- 
deu re à parte rci poterit affiimarifor- 
mas& ncgatio eiulden,s& (i mulciplicata 
fi róne. Lum quia magis süt incopollibi- 
lia ex fuisrationibus formalibus cotradi- 
&armainioplexa quàm oppofita priuati- 
etd; éelatiua ;veleoatratía cx dictis (ed 
iita non t: de eodé inreextra vc- 
rificabi fed requirunt fubiecra multipli 
cata: anüdepeaden:cr funt in rebus 
ab: intellc&tusergo!il25juando (uaa pra" 


dicáta rcbus, conüeuicn:ia [ifacer. uel» 
leciums ndi poterunt dici dc codsipar- 
tecci "Tipo quia verias y& fal(itas. pao 
pofitionun?non sfà aoBucniRUTiá» €. |i 
fconuententia 1pfatum cum te , v; habet 
e(sc obiecbiuum; fed «t Irabct. císc scale y 
eteó;licét in císe; 'obiecuuo res. illa. (ic 
mültipiox JJi'ineísereali eft ena; iam dc 
codeaicóvvadicfarja vepificacentur. Fura 
aia fifündara: requituns necc(sarià: di- 
ftin&ta fubidanjepta, itavt ianplicct in coe 
détn fandari.&o repeuias, (unt actu cea 
lids, requitunt: acu Idiucia- fundamcae 
tà j fi íurft- acu oer rationem , requie 
runt fundamens diuci(a.per tatide 
nem quia cqui. fundati habere ma- 
ioremeniitatem fu fapdamento,(ed ali» 
qvando gontradicteria. (unt atu. ccalia 
indépendehter ab epeze iniclicctus , & 
rcquirumcfandamenga a&u diucr(a , ecgo 
ifla craptactu à parte cei diucc (a; mta. pa» 
t€c,nàm conuenire in elsentia, & non coz 
ucnucc in eísenuia funt contradickoria , & 
a&tu apte opus intellectus (ui ia. homig 
ne . 





754 


ne re(pe&u equi, plas.n. conueniunt ho 
mo, & equus,quam homo, & lapis,& mj 
nus conueniunt bomo, & equus, Á Pe« 
trus, & Paulus,crgo in homine debét da« 
ti fundamenta actu diftincta à patre rei 
conuenientiz , & non conucnientiz , & 
nó per opus intelle&us,aut virtualiter di- 
flin&a,nam hzc vittualis diftinctio non 
ponit actu randamétaà patte rei, ergo ià 
de codé illa contradictoria verificaretur. 
25 Inoppóf.arg.diftin&io rationis ra 
tiocinatz , qp infe erat vnum  facir in ef- 
fe (abie&iuo plara, & diuer(a, ergo (uffi- 
cit,vt de illis contradi&toria predicétur , 
non coniradi&orio modo , fed cum vc- 
ritate , Confeq. prob. quia tunc ceffant 
efTe contradictoria , non .n. verificantur 
de codem,fecundum idem,sed (ectndum 
diuerías formalitates noctes ane 
vna non ett alia. Tum 2. ad tollendam re- 
pugnántiam inter contradi&oria non te- 
quirítur tanta diftia&tio in fundamentis , 
me elt inipfis contradi&torijs, nà di- 
inguere realiter, & non diftinguere cea 
liter süt przdicata inter fc realiter diuer- 
fa,& tamtn in dininis effentia,& celatio, 
quz fnt fundamenta horum pr£dicato- 
rum , nondifferunt realiter. ergo fufficit 
ad tollendam r enantiá diftin&io con 
ceptuum obie&iuorum, Confequent.pa- 
tet , quia fi fufficit minor diffin&io,non 
eft maior ratio cur requiratur ex natura 
rei a&ualis , vcl ;maximé qn 
€ontradidtoria formaliter tantum diftin- 
» Tum 5. repugnantia contradi- 

: caufatur cx vnitate reali , foc. 
mali , & conceptibiliratis fandamenti , 
bzcomnia.n.requiruntur, vt aliqua con- 
tradi&torié repugnent, ergo (i vnum ifto 
tum amouetur, tollitur repugnantia , di« 
ftin&io mers obic&iuo tollit 
vnitatem conceptibi . m 
'16 Refp. ad 1. neg, con(eq. cum pro 
bat:quando przdicata nata fünt cóueni- 
rc indcpedenter ab intellecta; Ad 2. neg. 
antec.nam vt plurímum quando predica- 
ta süt phyticzs forma non poffunt cóueni 
re c (ais negatienibus cidé rei pliyficar , 
quámais fit mulapblex formaliter » quia 
non poffunt cidem rci fimplicier conue- 
nire; (cd requirit diftin&tionem rcalem 


Difp. 1X. De "Poflpedicamemis ; 


vt patet de albo, & non albo, quz dc ca 
dem nequeunt dicifecundü diaeras for- 
malitates, (cd ben (ccundü EN - 
tcs integralcs,quae süt realiter 
m przdicata dicunt inen 
i & oppofita contradi&torié 
tiones hacom formalitatum, (ufficit 
infendamicd diftin&io a&ualis foraali- 
tatum,quatum vni conueniat pofitiuum y 
alteri negatiuü; quia non implicat de co- 
dem fimpliciter caunciari , vnde res ea- 
dem dicitur limul conuenirc,& differre , 
fic (ant pt&dicata a(Tignata,nà licet idé- 
Litas, X di(tin&tio rcalis fint effectus rea- 
liter ditincki nó tamen eft neceffe, quod 
rationes identitatis , X diuerfitacis (int 
realiter diftin&z non .n. neccffarió tan» 
ta eft diftin&io in principijs , quom ig 
nig ue & conícquencer effc ratio» 
ferendi, & non efle rationcm dif. 
ferendi , quamuis exigant diflinctionem 
formalem intet e(Lentiams& relatione , 
non tamenrealem. Ad 3. ncg. coníeq. 
t contradictoria nata funt. conue- 
nite cx natura rci . Po(íet argui in[pecia 
li de traní(cendentibus , qua diucrfitartem 
conceptuum dicunr » & tamcn fundant 
contradi&tocia, nam cns dicitur comma. 
nc Dco, & creaturis, e(fentia diuina non 
inca Men dioe mec Downs. 
in Meta. Pro nunc dicunus Ca- 
tà illa non conucaire ipdegced Jie ab 
opere intellc&us, nifi virtualiter, & fun- 
iliter, quacationc hanc (olam ins 
fcrunt dift; & hzc de oppofi- 
tis diQta fufficiant , dc quias qua de 
derans videat Bonct.lib.4.(uz 


C2. 14 
Qyv£ESTIO IL. 
 Demodis Prioris, : » 
27 JyRiora,& pofteriora illadicücar 
P qua taliter fant inter (eordinata, 
vt vnü przcedat alterum aliquo modo ; 


€x quo fequitur, g;cum ordo fit quzdam . 


relatio, prioritas,&c pofterioritas (int re- 
lationes in extremis fic ordinatis funda- 
tque vt plurimünó funt fimpliciter rea 
les , quia quando cft per (c ordo imer ali« 
qua , non femper realiter diftingugntut » 
ita colligitur ex Sco,4.d. 13.9.1 S. & pa- 

ity ^ 


T TN 





" 


Quafi. LU. Demdis Prioris - 


pee TH ma for. 
erii): relationes , 
: Dicespriusnoneft fimul natura cum 
eyes ergo relatiué pon refpicit il- 
, cum relata fint fimul natura; e 
ter € 


Priaspoflenore»&epoflenius formalicz 


tur; 

Wai sdisisemsien a De 
joris; erioris enumerat,quia 
-&oribus víq. ad fexdecim multiplican- 
tur, nos pouores,& qui maximé ad Tri- 
nitatis mifteríü conferunt,explicabimus; 
xquibus patcbunt ét modi pofterioris 

18 Primo modo aliquid: poteft dici 
prius di vel phytica, quomodo di 
«itp quidditaté, vt homo in 
ter animalia dicitur pre ftantior,& nobi - 
lior, vel morali,vt cum (ei ier 
officium quis antecedit;vt Pon- 
tifex eft cxteris priorin dignitate. 
Secundo aliquid dicitur prius ordine; 
vbi ordo (pecialiter accipitur hic , quam 
in definitione priotis,& pofterioris Í có- 
muni, ibi .n. vniaerfaliter fumitur pro ra- 
tionc ordinis in (c , hic veró pro quadam 
habitudine in aliquibus reperta no cx na- 
tura rei, (cd arbitraria ; vc eft in locaris, , 
vel in rebus numeratis , arbitrarié namq. 
bic e(E primus inloco , vcl'ab hoc incipit 
aliqua numeratio; licét alij aliter expli- 
tent hunc modum. 


(0 "Feiiosaliquid dicitur prius fecumdum 


locum natucalem Vniuerti ,qui folet di- 
Vidi in (upcrioremg& inferiorédextruiny 
&tiniftrum , ficigniscft prior aere re- 
oci fuperioris » pofterior reípe- 






is. 

tos aliquid d'citur prius tépore 
& ducaiio » akerüsduratione pra.- 
Mieres eti pratcipua quia: 


dipsa iq danti 
aw, & icauus aucé inor- 


, plex pra(nppoficio. 


753 
díne ad aliquod detetminatum inílans fe 
cundum apeow nra maiorem, & mi- 
norem;& quia rift. mundam pofuit ab 
zterno [ine principia, idcircó iltud nunc 
determinatü affignaait przfens , itaut in 
pratericisquz magis diflat dicütur prio 
rajquz minus di(tant, poíteriora;e con- 
tra in futuris,quz minus diítát;fünt prio 
rajque remotius,pofteriora;at quonià fe 
cundü veritatem mandus habuit determi: 
natum principium durationis ; in ordinc 
ad iflud (umetur prioritas , & pofteriori: 
tas,& illud dicetur prius, quod magis eft 
propinquum principio darationis,pofte- 
rius,quod efl remotius , 

Quinto;poteft addi modus prioris fe- 
cundam rationé,quo rllud prius altero di- 
citur,q licet re ipfa non fit príus eo,con- 
cipitur tamen vt priusà nobis,vt in fecurr 
dis intentionibus res Gam in hac pro- 
pofitionc bomo a omo, homo cft à par 
te (ubic&ti prior (cipfo à partc praedicati. 
Ad(ünt quog.duoalij modi ptiorís,.f. na 
turz;, & originis;/fed quia fpeciales babét 
difliculrates, fcagfim in Íequentibusart. 
exa . 


ARTICVLVS I. 
Declaratio prioritatis natur « 


19 V T perfe&am habeamus notici 

priotitatis nauta , tria vidcbi« 
mus, quid, & quotuplex fit:Secüdüsan fit. 
realis, vcl rationis: Tertiü , aa per 1pfam 
poflit contradictio faltari , 

Quoad prium micum eft;qua difcrez 
pent inter fc Doctores, vt vix duo vnifor 
mcs inttenianuur in na agen srt : 
te naturz ; & pralerim Formalifte no- 
firi trac.formalit.atr. 4.de identitate; X di 
füinctione reali diíputant, an prioritas na 
rurz fit inter extrema , quorum vnam 
imaliquo figno naturz ,1n quo non fit a« 
iud , vcl tantüm fit pra(uppofitio huius 
Pere: qua controuct (ia Canonicus. 
Mea pur eife priusimaliquo um 
quo non 6t pofteriusyfed eft canrum fim 

taquod 


pP 





- 6 wnde valet ignis cft, ergo cator a 


756 
&rac.Formalit.art.cit.quem fequuntur ib, 
:Arct- lo. Dudouct.& ali; Formaliftesen- 


- mixc (aftinet ordincm nawiczz non. tanti 


dicere przfappofitionem huius ab-hoc., 
fcd ctiam verfari inter extrema ; quoruaa 
vnum fit in vno fizno, inquo non eft po- 
fterius,& maximé loquédodc ordine na 
turz pofitiuo,cui fübícribere videruc Fa 
ber 1.difp.2 5.0.21. Mouetar ad hoc afíc- 
rendom Tromb.ck Arift, $. Met.cap. de 
priori, & 7. Metacy, 3. & 4. vbi prius pa- 
ura definit per hoc,quod poteft (cparari 
à pofteriori, & effc finc illo; addit ctiam 
ratiogem ex mutatione inftantanca dc- 
du&am,quaminfrà n. 36. referemus, & 
£oluemus; Tota hac controuct(ia cfl fc- 
1e denamine, & quia cius (olatio pendet 
«ex varijs teipsum eria (11 
1z,yt omnis confüíie rollatuc in modo lo 
qucndi,opere pratiui eft ad decilionem 
quafiti varias , & multiplices prioritatis 
matürz acceptioncs premirtere , && nos 
gra fertimaddacemus illas;qug magis süt 
sArifl.Scoto,& rationi conformes. . - 
Primó igitur modo prioritás natura 
füumitar pro prioritate inconucrtibilita.- 
tis,quando.f. non conuettitut füb(i ften- 
di con(cqacntía; przter quá aliam.agno- 
fcerc non videtur Bonet. lib. 6. fuz Met. 
€ap. 2. quod poteft intellioi vel quivad c- 
xiftentiam, vt cumarguitur ab cít (ecun- 
do adiacente, ad cft fecandum adiacens , 
;wt fumus cít, ergo ignisc(t,non tamen € 
*ontta , nonenim pnis fcmper cft imul 
«um fumo. , vcl poccít (ecundo intell.gi 
qui ad cílcntiam » cum... aliquid nona 
pritcauirit aliud ia (ua cfsétia,licet i(tud 
An fua c(Tentia prac».igat illad ; prior ta- 
amen explicatio cft cómunior , & ttaditür 
À Sco.1.d.7.q.vn.in fia-& 3.4.2.0, 2.ad 3. 
tbi adaercic Banc prioritatem non nzccf 
sario inferre cau(alitatcm in. priori natd- 
aa re[pe&u pofteriorisenan poteit clTe , 
quod cau(z cxi(lentia, ia£ccac uidimus 
exiftentiam cffe&us » non contga , vt 
-Auapdo: cau(a elk neccílacio productuia 
»alieuius effcétas , qui tamemab alia caa- 
fa polli produci ,vt c(t ignis,jui nggc]fa 
iio proweit calorem , calor aut 
«folum ab :gae ,(ed à Sole potcft 






A 





Difp. IX-De Pofipiadicaritmiis: 





calor eflergo 
prex illud dicetur matura ac prio» 
ritatc ; cuius exiftentia infertur pet. exis 
itcxtia alterius, non à écontea, fab lc 
rera n effcétas. Aliiui tamen no 
eíle prioritatem naturg co anao 
dat intelligere gulalad inno mi 
rarcpeihipo liac s Rob Anu bie 
eam di(linsir à peior iate nature. , (& (o7 
lum appellauit ptior fera düinco 
usce iui A MRNA .priorita- 
té naturz definiuis, quod dit interea, que 
rum vnum poteft e(le line alio,non é co- 
tta ; ideircó powfk dici priorizas natucz 
non rig rosé. TuMiQ u 14 Famil ;2ide 
3o Secundo medo prioritas.naturg (u 
mituc pro prioricat ndenug feu 
naturalis prei ignis,quo (enía.d iei 
pra: füppofitionem vnius ab alio cx natue- 
ta teij& hec prioritas multiplex c(,;nana 
vcl cadit intec duo quoad comucpirc aL 
cui tertio)& hac nà (caper elt priorita: 
canfalítatis,(ed naturalis prz (üppofitio- 
nis in e(fendo,quatenas vnum prius dici 
tut alicui tertio-conaenire,quam altetü., 
quia hoc pra:fupponit illud. , vc lognitur 
Sco.2..d. 1.3. 24 A,X 5.d.3.9.1.D quz ad 
hac duplex.ett,ticut daplex eft od eíse 
di, qui pot inter illa reperiri ex Sco. cit. 
alter cít ordó cílendi pofiziuns, qui cadit. 
inter duo pofiriua vcre , & realiter alicui 
tertio conuenicntia,vt e(t 2enas,& diffc-- 
ré&ia refpectu (peciet.ambo.n. in(uat fpe: 
«ici, led prius natura genus, quam diffe- 
rentia y quia d.fferentia prziupponit. go- 
.nus,cui intellig;tuc aducnire;aiter cft or- 
do priuatiuus. , qui cadit inter priuatiu£ 
oppofita quatcaus ordine naturas priua- 
tio dicitur praecedere forà. in materia. 
piis ab Edu tü- 
uc focma producta, ná quod : 
4onugniat Berictna 4  s nd 
ineiicty& conaeniret, fi agens nonimpc- 
daret an formam in maccerja.. 
31 Velac prioras cádit incec duoi, 
non in ordine ai dics en 
quo13; papgrigs Ggiancs ioyues ss 5 


soif 
Gilt apo 





V 





Ed 


prifüppoifitat perverum , & rcalem in» 
fluxá,quo fe n(u Sco.3;d.1.q. 2. E , causá 
dit c(Ie naturaliter príoremcettcétu , quia 
in (uo "dali S NA effcéum exifté 
tem, ficut effectus nece(farió pracxigit 
caufam exiftentcm.; imó cauía, quantum 
cít ex féjpotett cfTe linc cffcótu ;. cum ab 
illo effentialiter non dependeat; at cffc- 
étus, cum fit:caufatus , &.«(enon poflit 
caufari, neceffarió dar intelligere cauíam 
exift éem;& dicitur à Sco.t.d.7. q;vn. in 
fin.& 3.d.2:0. 2.ad 3. prioritascaufalita- 
tis; Secutidó. cum ofitum; non cft 
vera , & khyfica caufa, (edvel Metapby- 
fica pecifimgplicememanationems. vt cft 
fibic&um retpectu paffionis , vcl(altim 
eft ratiofundaméialis,& radi», à qua ali 
id pullalat fine omni prorfus cau(alica 
tis vmbra, & dependenria, vt cft e(fentia 
diuina refpe&u attributorü, imo vnl ot- 
tribuum ccfpe&tualterius, nam immuta- 
bil:tasfccundü comunem.eft ratio eter- 
nitatis dimnzj: Dcus;n. cft iSqui 
irhmurabilis. vnde fehabet vclut cauf; 
virtualiset: nmius in 2.panft, tra« 
1.c2.& hac róne dicitur priüs.mato 
. poteit iotelligi non inrclic&to pofletiori 
* wrtexillente; ] ertib,tandem;fi:d;qp prae- 
füpponiturnó sc habet.vr caufa,ncq .Me 
spy ca, ncq. virtualis, fed vt neceffa- 
río przrequi(irüad ee pofierioris ,. qua 
satione poflic iureiliginon intelle&o po 
fteiiou,nó é cétra; (icintelle&usnatura 
litcr dicitur praecedere volütaté, & intel: 
Je&:o voliuoncm ex $co.2.d..2 4: q«vn. 
ad 3.pro opi. & duo cffcctusord:nacé ob 
1 cadé cau(a ;pucniétes fc hát codé modo. 
Ex histacilé refolui poteft controucr- 
fia illa [uperiusinfiuata: intér-ScotiíLas 
de prioritate narurae num Gtinter exxc- 
, ma, quorum vnum fitin aliquo gno pa* 
türz yn quo non fit aliud; an vero conti- 
flat in (iplc) przfuppofitione vnius ab 
alio; namq. natura: pricritas fumatur. p 
. peioritate gnconucrubilitaris,veliealis & 






Ys ez caufalitats , itaut quod prarfuüp- 
ponicut,dicaur caula iljius,à quo przriüp 
ponuurjpg & rcalem influxum , 
ficv turg bcne explicatur 


pcr potfe « himcaiio,nen é cóuá;, 


& verfatur mter €xucipa,quormus vium 


Quall. 1E Dé modis jrióris-c/Art.T, 


757 
poffit effc fine alio ; ydg ex vi priocitae 
tis, quam quies cos crei »ani- 
mal potcft cx. fterc omine , € vn: - 
ucr imn fuperius fine inferiori xm é 
contra; & pariter ex vi prioritatis phy G- 
cz. cauí(alitatis poteft « dr onec 
Cffcétu cum Gt ab iplo independens aom 
tamen € contrà, cü ficab jpfadejponx 
& dc tali genere paoritaus natur lo. 
batur Arííi. locisa'Tromb.cic.in Mer. efg 

, dicebat priora natuca eile illa, quz poísüe 
cle (ine.alijsnon autem alia (iae 1pfisy t 
mex es plicabitur infrà n./46. at fi.(crmoy 
tit dealijs modis prioricatisnatonz ^» ex« 
plicanda eft -pec-folam prafüppotitiou 
vniusab alio-prgfcindendo ab hoc; quo 
prius po(fit cxiftere (inc poleriori y vel 
non po(fit « I241v 

32. Quoad 2. princ. quidà negant hec 
initia naturg ab(olaté dari à parte rei 
quidá veto negar dari iaftàua natura in» 
tcr praidicata eisctialia,(ed bac dicunr e£ 
feiuftatia cónislict cà [andau.ctodn res 
€0'gp negat €t predicata à pacte cei díftia 

ixfed tolum ecae ratioctnatajita Hurts 
B.Phyfe&t .6. ci alijs ltecentioribs 

admittunt tamen intet.cansá, & effecti , 
.: Dicendum cft; hzc intlantia ver&der£ 
à parte rei, etiam inter effentialia ppzdis 
cata przfcindendo ab opere intelledtus y 
qua inr in vnigo inftanti temporis; ita 
pailim Sco.cit.& jn 1.d. 1.q. 1. HE, 8co 
ufta omncs,(ed przoipué hanc coac]a(a 
explicar  & probat Zerb. $. Mcr. qué ra. 
quem (equ;tue Amic.trat. 19.9:7. dub, 2 
non loquimur autem deprioutate (ccun 
dum jnconuertentiam con(equentig hac 
.m.potius eft prioritas Jog:ca,fcd de prio 

ritate naturalis pra (uppoittonis; Probd- 

Quir autem, quie codcm initagti cempo* 

zis vere à partc rei nullo iaeellecta confi- 

derantepotlunc.duo dar: cü naturali 
fippofitione , liué cum cauí(al tate y fi 
non, modo explicato, crgo ja ead 

fiand temporis pollunt dari placa iaftan- 
tia nacure , Antcc-gater;quia elfentialia à, 
parte rei prius conueniuni,quàm accidé«» 
taliayquia.res pius eftjinfe quam cxiimnie 
feca tecipiac, & inter cÜentialia quas süg. 


coumuarora,prius conaeniün: quam (pes 
Galioraqua bees ddugnuuna Oi eqe. 





558 
patct quia hzc in(taftia nil aliad dicunt, 
quam ordincm prz (uppofficionis vnius ab 
alio, & quia hic ordo nonfolum in rebus 
rcaliter diftindtis,vcrü etiam án predica 
tis repcritur , quz formaliter dittimgaun- 
tur,vtionuimus diff .q:3.ar.2.& q. pre 
ced. art. 2. iéciton in inftantia quoq. à 
paite ret ecunt.. 

Dices,ergo indittitibile t&poris, quod 
elt inftans;crit diui(ibile pec inttantia na 


turz, & (ic haberet partes. Tum quia in , 


tantü vnum dicitur prius natura altero » 
quia poteft concipi abfq. illo ;ergo hzc 
infttia (ant per intelle&um, & rationis. 
Tum 3. quando cau(a dicitur prior natu- 
fa effe&u , veleft (ecrmo decaa(a ; & cf- 
fc&u formaliter (umptis,& eft falsü,nam 
vt fic funt. relatiua ; & fimul natura ; vcl 
quo ad propriascntitates,& fic quia non 
folum caufa v.g. ignis poteft concipi fine 
calore , (ed etiam calor (ine igue, vterq. 
prius natura dicetar. Tum 4. caufa natu- 
ralis nequit;effe finc fuo effe&u;& fi vic- 
tus illius concipiatut , hzc dicitordinem 
tranfcendentalem ad effe&tum, quare cü 
fit naturalisad intelle&tionem cau(z con 
cipietur effectus exiftens, ergo no debet 
dici prior effe&u naturaliter, prob. con- 
feq. nam hzc prioritas arguitur ex hoc , 
quod poffit coocipi fine effe&u. Tandé 
fi hzc inflantia (unt realia , ergo creata , 
& (ic pofteriora Deo cteante , ergo ha- 
berencalia inftantia , quibus poftcriora 
dicétur,& (ic proceffus in infinitum;neq. 
Dcus poffet dici prior natura , qua nullü 
ens creatum recipit io (e . | 
33 Ref. ad 1. neg. (eq. quia non(unt 
AD durarionis, (ed folü naturalis prz 
pofitionis, qua rationc vnum pot con 
poA ive 2 ges apim à contrá; 
hinc non redté Amic. cit. becinftantia 
ait cffe inftantia d quo , non in quo5 nam 
vt dicemus arr. feq. prioritas d 4o dicit 
originationem vnius ab alio , & à priori- 
tate nauicz diftinguitur , & potett clle 
fineilla , vt patetin canfa, & cffcétu , vt 
tcl.tiua funt qua dicuntur fimul natura , 
fed cau(a prior origine effe&u, quia cft 
4qu0aliud , & € contra datur prioritas 
maturz (inc ifto ordine d quo aliud , vt 
$H prioritas (implicis przíuppotitionis 


Difp. 1X. De Pofpradicamtniis. 


abíque vlla caufalitate ; iuftantia igitur - 


nature dicuntur in(tantia 19 quibus, aon. 

uód in vno dctur prius, in quo nó (it po 
fterius,vt dicemus,;aliter e igftantia 
durationis im quibus , (cd quatenus in v- 
no inftanti geiepsqums aliquid effc , 
nonnece(ífarió przíuppofito pofteriori ; 
quod non cftin relatiuis,in quibus c(t (i- 
multas naturz , qaia vnum non prazrfup- 
ponitur alteri, wi fine illo coacipi po(Tit, 
vt inq.feq. dicemus. Ad 2. ref». cum A- 
mic. & Hurt. inftaaria ita dicere in rc- 
&o entitatem cauíz independentem quà 
ad exiftentiam à pofteriori , inobliquo 
noftrumconcipiendi modum ; hinc noa 
idco caufa dicitur prior. natura ; quia in-« 
dependens concipitur ,. fed quiatalis eft 
in fe,qua ratione fu tum, & occa- 
fionem przbct noftre intelle&.oai . Ad 
3. refp. Arriag.di(p.7. Phy(.fec.7. caufam 
Íecundü entitatem, nó (ecüdum relatio- 
nem, dici priorem effectu phyüco , finc 
quo cífe poreít , at cffeus , licét inada- 
quaté conceptus, poffet concipi , non n- 
telle&a cauía: , ada quate ramen nece(fa- 
rió dar intelligere caufam; quam pra:füpe 
ponit in effe . Ad 4. ex eodem caufa üa- 


turalis vt adzquaté concipiacur fecundi * 


virtutem ,& actum primum , quem habet 
caufandi, non requirit effectum esift ens 
temcd potentem exiftere, quia et cau 
[a naturalis neceffarià producat cffedtü y 
bocnon c^t de ratione caufe vc fic, vt pa- 
tet in caufa libera, & (altim poffet à Deo 
impedii;at effectus,quia concipicur exi- 
ftcns , neceffarió etiam praíupponit cau« 
fam exiftentem; ideó caufa dicerur prior 
natura. Haec tamen, & praccdens refpon 
fio valent de prioritate (econdum veram 
cau(alitatem,vbi caufa poteft cffe line cf 
Íc&tu propter diftinctionem realem, non 
inalijs, vbi caufa eft realiter cum effectu 
idétificata, Quapcoyter dicimus ad prio- 
ritatem natura (ufficere przfuppofitio- 


nceminentirate , quarationcnonitante 
£eíBratur intellectus ad how U 
polterioris przíupponcntis , licut necele 


Íxtatur intelligendo Mecca 
uoque prafuppofitit; vn4e i& ti aliquan 


prius natura ocqeat concipi d: uiu 


finc pgftcrioziy porcit altum praecitiué » 


ita. 


1 
É 








Quafi. H. De prioritate mature. effet. I. 


itavt'quantum eft cx fe,fi aliunde nó im- 
pedirctur y.f. ab identitate: reali , poífcc 
cfle fine illo. Ad vlt. bac inftantia pro- 
prié non dicunt ni(i encitates prioris , & 
pofterioris: taliter adinuicem dependen 
tes, & prz(üpponentes, quz przíuppofi- 
bebe e raliter dilbin&tum ab: 
illis; vnde debe explicar i per connotata .- 
34 Quoad s.prin. Aliqui Scotiftz; ve 
Tromb in Formal.art.4. in explicatione 
huius prioritatis,quia talem prioritatey 
ita explicant, vt iupradictum eft,vt prius 
fit,vel efle poffit imaliquo (igno , in quo 
non cít pofterius, a(lerunt im 
eodem: inftanti temporis , fi fant duo 
inftantia maturz , cry eodem duo 
contradictoria vcrificari , fed non con- 
tradi &orio modo;uaam in primo inítan- 
tinaturz conueniet ynum contradicto- 
rium, in n conuenict alterum; fcd 
ia 2. inftanti , vnde volunt per inttantia 
nacurz ren(ürari rerum cxifkentias.qua- 
£cnas hoc c(fe prius nacura illo ; noncft 
tantum lioc oni ab illo, fed eft 
lioc effe imaltquo prioriin quo fimplici- 
ter'non fit pofterius;fauet huic di- 
ccndi P. Faber r. dif p. 25.nu. 2 r-dum ait 
uod in omnibus prioriratibus hoc mo- 
loquédi imilloprioriin quo-eft vnit 
non eft ad aliud benc vtimur, & per hc 
formutam re&é explicantur ptioritates., 
3f Dicendum eít,non potlc faluari có 
tradictionem per inftantianaturz ,qua 
explicenrur pcr cffe irr vno inftanti , im 
quo won (it aliud, fed (olumrquód in vno 
prius intelligatur; in quo nonintelligitur 
pofterius,ambo tamcn (unt in code in- 
ftanti temporis , fi cít ordo nairz poti- 
tiuus. Ita maior phrs Scotift.vt L.cli- late 
— füper loca Scotradducta Canon. t. Phyf- 
ze 2. Rada 1. p.cótr:.cítq.có»s apud 
iores ; & expreiic docetur à. Scot. 
2,d.144.2-A» X 3.d. 3-4. rad 3. dum dtr- 
plicem illum ordinem naturz pofrtiuums 
& ptiuatiaum affignat;claré. n.ait priua- 
tioneqrdici priorem forma in materia y 
ie en iori tatur infit mace 
riz fed quia meet , n: ii peraduencam 
forma ;quod noneifet ve- 
rum; fii natura méfurarcent exi- 
fteociasy c n 


E — 9 
ineffe materia, & ima. inffanti expelli d 
forma;& probatur;implicat contradicto* 


ría fimul effe imcodem ; led qua funt ia 
eodem inftanti temporis, qnamuisin di- 
uer(is inftátibus naturz;fimul (anr,crgo 
&c. Tum quia quod'eit poftcrius natus 
ra vel coexiftit toti infláti temporis, vell 
parti , (i (ccundnm, ecgo indiuiliBile ha 
beret partes, fi primum , ergo quia prius 
natura coexifüit eidem inltanti, id priusy. 
& pofterius natura fimul exittent , vt nó 
poffit dici inaliquo figro: prius efle , in 
quonon fit pofterius. N eq. dicas mftans 
temporis efle virtualiter diuifibile , qua 
ratione porcrit vnum coexiftere fccundür 
vmm partem , alterum (ecundum aliam 5. 
vt cít in anima , Nam hanc virtualem di- 
uifionem refípuimus difp. 9. Phyf.q. z. are 
r.contra Salmaticenfes ponentes irn com 
tinuo pun&ta tumentia. Tü quia no'duo , 
fed plura inftantianaturz a(fignancur im 
codem init anti temporis, quz (i dicerent 
veram fucccffionem im exiftentia à par- 
te rei ,non videtur , quomodo poflic(al« 
vari inidiaifibilitas inftantis durationis » 
offet .n. quis dicereinftans cemporis ef 
c vnnmex illis inftantibus naturz. Tan« 
dem , quia fequereturin codem inftanti 
tcmporis materiam efse (ub diuerfis fore 
mis, eundem hominem fimul viuum , & 
mortuüm;in peccaro;& in zratia, imó ge 
nus fine (pecie, & fpecié liae indiuiduo y 
quz funt abíorda, confeq: prob.quia hzc 
omnia faluari poterunt per plura inftatíe 
tianatarz , vide difp. 4. Phyf. vbi de hac 
re egimasq. 4«- 

36 Inoppof.arguit Tromb.ex «Metz 
16. vbi per (cparabilitatem à pofistiori 
dcfinit prius& 7.Mct.3.& 4. probat füb- 
ftantiam eíse priorem accidétc quia poe 
teít e(se fiac illo,ergo nó repagnat prius 
eíse inatiuo fignoym quo non ic pofte 
flus. Tum 2. mutatio inftantanca 
finc (uisterminis,quz funt formay& pri 
uatio cerco ia codé míftanti té r 
Bi termim in (ubie&o; nà quod priuatio 
praceíserit in temporc antecedenti » cít 
de peraccidens ad mmat;onem ; 


| ntam quia po:set Deus creare materiam» 
: &cinzodes famam igni applicare, 
quoc. amitarciur, & taménoe 


760: 
s&fiinillo infanti labui(setprinationem; 
idem ctiam fcquerctur, (i aliquacreatus 
ga fuifsct ab zterno prodacta , caius nom 
eio natura pracederet efse, Tum 3. quia 
veré ab intelle&u vnü abíqs.alio cenctpis 
turycrgo ne ficfal fas. intelle&ussitaife. a 
Qtbcnt haberc à parte tei. T 
-; Rep. Acift.loqui de priori natura prio 
«iate caufalitatis quod cum fit realiter à 
poflcziori diftin&tumy re&é explicat ile 
Jad per feparabilitatem;, ex quaarguitur 
indepédeatiaynon per fepatationé a&ua- 
lein, aliter e(let priustemporc,non.nacu- 
52. Ad 2. patet ex di&is dif p. 1 s. Phy(-q» 
2.. vbt oflendimus terivinum à quo debc- 
xeicinpore praece formam. in matc- 
sía, sitet pulla e(set. mutatio ; quare de 
pcr fc ad mutationem tcquiritur quód 
gnatcriagrius tempore dicatur priuatajac 
proiude difp.14. q. 1-att«.1. negauimus 
&um Sco. 2.d. 1 q. 3.in creationcab tet» 
no effc aliquam mutationem, & fi.nó cf- 
£e dicitur natura precedereshoc cft in in, 
&anti nature priuatiuoy ron pofitiuo. Ad 
3: illa conceptio mon.c(t diuitiua , (cd 
przcifiua y. quatenus vnum intelligitur , 
non quideminealio, fcd alio non intcl- 
Mihi quen fit vera, non rcquirituc 
walis (cparatio à patte tei . nt 


j| 
; 


cscA RTTAQGVLEVS Il 

t2 Quid fit prisriavorigimis. — 
37 pseenicuiceadi non a(fi- 
zu A goautt Arift.quoniania crcatis 
3 regeritur abíq; caufalitatey quod. n. cft 


- »prius ocigme,cf eciamallius caula, 
pt sidcbimus, vnde ad prioricatem,cau- 


Ádlitaus in fententia ipius haber roduci ; . 


at Íecundum veritajenry quia datur pro- 
eluctio abíque impctíc&tiong s .dcgc 

eltuiia, ficut ratioproducenus , —À 
hun incladit caufalitatem 4dcirco; f hcg- 
logbptztec-ordinem natucz. alii. pofug- 
suut orjgiars appellacum;-qut in hoc for- 
tialiter.contifüt , quod: plura deatur in 
Tet ie ordinata ,coquia vaum ) àjio 
tangtiaor à peinerpie produccie vndc dj- 
«nlolet ordo à442 alii ; & quia. Filgs 
idininis ct à l'arte ideo orijnatus d;- 
"Gus Paucos 06 lic-cil idoqadecius 


| Difp. LX. De Poflpradicumtatis, 


& perfe origiois ; dantat.m. alij ordines 
eriginis, qui non fimpliciter y (ed (ecan- 
dum quidorisinis dicuntur, quia nonTutt 


——D cerium »fedintec 


originationes ip(as, fed de his in Theolo«, 
gia ; (ufficit modo ordi inis fimw: 
pliciter explicite. 550050. s04 
.Dubiamveft, amqua ficoxdinata intel 


ligantur, poffint dici priora,.& pofterio- 
ta. Thomiftz negant. cum D.Tho.1.p.q- 
41..rt.3. €Ó,quod putant prioritatem, & 
poftecioritatem inaolucre. femper inz- 
qualitatemysaperfeé&tionem, & caufali-z 
tatem, quz: omnia fant à. Dco remouen* 
da,& tamen ponitur orizinisordo. Sco« 
tusaffiraaat précipae rdi s. 3.2.0, d.12. 
Q9 & d.28.g 5. E, & 2,d. 1.0. 1. H, &a« 
lijs in locis, qué fezé omnes Recentiores. 
quuntür Cana. 1.p.q. 42^ art. 3. Zumcl 
Vai p dig Has dip Phy lcs 
t, p.di(p. 1 ifp.8. Lec; 
6. Acriag.di(.7.Phy(i(c&G.7..A mic.tra. 195 
3«dub.7.-& alij, & quamuis (it qüaftio: 
nomine,nam cffc prius origine alio (o* 
lum intelligimus ab ;llo-aliud. ociginaris 
& produci, & eife. po(teriusconcipimus 
cffe ab.alio productum; nonáà fe, aiodo: 
veré Eiliusin diuinis elt à Patre. & Pates. 
producit Filium fecdndum omncs; & fo 
lum eft di(crepantia,quó d.non offic di- 
Ci-Pater prior. Filius poíteriors quare: in 
te conueniunt omncs, X diffecuntiamo-- 
do loquendi ; probatur tamen quód hio 
ordo originis, [iuc tit cü-caufalirate mi x2 
vas iue (eiunctus, inferat prius) & po(Les 
rius; nàm c arguit Mayr. «d. 12.0, 2« acty- 
14 2,vbi ponitur aliquis ordo, ibi ponie 
uir prius,& potterius,quia ordo e(t inter 
€9ug non (untdimulytquaxatione : 
Daci fccuadu ocdinem nacucat non dicun 
Wur fioul nacura; nec ordinata ordie orie 
giaisíunt timulóriginey & vbi non-c(t fi-- 
anjita5,15i (E prius & poftcrius,ergo or 
qeasicao ierat diii ipdaier: priasy 
pollerius imcali ordine; Tum quiza 
principium: ,& finn dicat habizudincm 
«anie (eipgreft pois ccmino ca-cauo- 
peo idi ov aai piuado,eui 
non dícatuc caula gcacyationis » eftprtor 
 genciationescrgo puncipian ociginaas 
: i 


CGMRIAAVE AGAM tui pil cindit,erie prins 


ofigi- 








Quafl. T. De prioritate originis. det. I1. 


"originato . Et tandern quia hic loquendi 
fodus à Sáctis Patribus ur ,nà 
ecipué Basil.1.cont. Eunomid loqués 
c diuinis perfonis ait, "Nam in bis prio- 
ré de caufam dicimus, poflerius 'verà , 
2: ipfa efl;quona igitur paGlo rationé 
bet ,erdinem in bis negaresin quib.e(t 
prius, c pofterius non pofitione noflra. 
fed naturali quadam confecutione 2 
38 Datur igitur prioritasorisinis ; 
formaliter dicitur d quo, preícindcs à prio 
ritate naturz , & in quo, non g» nequeat 
«umilla reperiri vt videtur docere Hurt. 
aMàmivt optime arguit Arriag. ex boc , qp 
'iliquid aue TRO ob id dici- 
zurilli incopoflibile;sic etià videbimus , 
prótn&io in fua ratione formali prz- 
indit 3 cau(atione, & vtsic reperitur in 
«liainis , & tamen adeft etiam 1n crearis 
:& caufatione;quapropter caua efficiens 
non (folum dicetur prior prioritate natu- 
rz, & in quos(ed & prioritare enpnndr 
diquo, vnde gencracio viuentis definiti fo 
Aet; quod sit origo viuétis à viuéte,& cffe 
&us dicicur otiginauis,& polterior tá na 
tura,quá origine fua caufazin diuinis verà 
principiü produ&tiuum;sicut non dicitur 
€au(a,neq.erit prius prioritate naturae, cü 
Pater, & Filius sint simul natuta;fed tan- 
tum prioritate originis , & d quo; (olum 
enim prioritatem temporis y vel nature 
excladere debemus à diuinis pet(onis.. 
39. Hincpatetnó effe omnino vana di 
ftin&ionem iliam à pluribus Scotiítis cc- 
cptam de signis otiginis in quibus , & à 
qquibus,vt ait P. Faber 1.dif.1 $21. vbi 
«contendit prioritatem originis effe prio- 
ritatem 19 q40licét non 1o ordine ad du. 
Tationem , & nonbené explicari per. d 
:q40,4uia Door ponit signa originis in- 
ter inccliectam,& volütaem,& genera- 
tionem;ac fpirationem, m ynü. non 
€ft ab alio. Scd (ane fallicur,.quia Sco.for- 
malitaté huius pcioritacs perpetao expli - 
cadit pec a q«o, & forte nunquam pcr iz 


 -quoyvnde 1.d.1 2. 2. ait patr prius ori- 


gine fiiiofpitare,& fiiium poltcrius, quia 
pater à (ejfilius ab alio ipicat, & 250. 1«qe 


L.at pate iusorigine filio. incellige- 
Telapidéyuia pater à fc, filius ab alio jn- 
z1ellizicy& quol$.Q, ait priusorisinc caa 

Qu (dv 


761 


fare eft cau(area fejpofterius e(t cau(aré 
abalio;exprefsius 1.d. 10.q. vn. in fin.ait 
diflinguendo inter inflantia- origins no 
diflinguitur inter durationem , €x dura- 
tioné, fed tantüm d quo quis fir, & quol. 
4«$.De primo ait,ordo autem ortginisam 
requirit nifi quód boc fit ab boc » sicetta. 
alibi frequenter. Veram tamea c(b,yt obs 
femuat Rada 1.p.contr.5. Doctoréaliqua 


Q doper signaoriginis intelligere si2dà, na. 


turz;& inhoc feníu inquit intellectü oris 
gine przcedere voluntatem .. Bene crgo 
diftinguebant illi Scotiftz de. signis ori« 
ginis à quibus, & ip quibns ynam in diuie 
nis dicuntur d quibus in creatis veró,ybi 
originatio eft cum caufatione connesa » - 
dici poffunt in quibus , nonratione pro« 


priz fozmalitatis , fed o— narurae 


adiun&z, quz cft prioritásdm quo . 

4o Dices,si filtus in diuinis c(fet origi 
ne poftecior,nó crit in primo signo origi 
nis,fed infecundo , ergonon ab eterno. 


"Tamquianon poteft afsignari quid fot» 


tnaliter dicant hzc prioritas , & pofte- 
tioritas wc an f. quid diftinétü ab- 
ipsis originibus , analiquididem . Refp. 
ad r.cur filiasdicitur effe in fecüdo si- 
gno origimis,non in primo; nó eft fenfus, 
nó habcat exi(tétiam etiam in primo , 
fed folum, quód non habct efie à fe , hoc 
amsignificat effe in primo signo; sicut c 
dicimus hó in primo sigoo mature non 
eftrisibilis , (cd in (econdo inftanti ,non 
eft (cnfus, quód eré non habcat ri» 
sibilicatem, (cd quo non habeat illà jn» 
tra eísentiamyhoc-n. denotat ly in primo 
jnftanti naturg;.attamen vt omnis zqui- 
uocatio tollatur, rcétius erit infantia na 
tura explicare per yerbum intelligi eum 
precisione, & inftantia originis per effe 
à fe vcl abalio«Ad 2.Zerb.ait hoc prius» 
& pofterius dicerc entitates cxtiemorü y 
quz ex feipsis habent hunc ordiné , qu 
tenas ociginatio paísiua . formaliter € 
reípeétus denominans otiginatum, quod 


; 4b aliosquod.eft clic. pofterius otigine , 
.9riginatio; aGtiua. eft teípe&us denomi« 
» Rans produc« 


quo alid, àod clt cf 
fc pi«asorig;neshi Sco-1,d,23. q» 3. F. 


. paternitatemai: formaliter cije priotita» 
; sero erigiussas Mayr, v It ordinem die 


qu 


j8i — 0 Dij. IX; De Poffpyédicameniis 12. 


Quid diftin&um faltim tanquam. pa(Tio- 
fient ab ip(s originationibus ; primü vi- 
detur probabilius , quamuis ab. Amic. fc- 
cüdii uxzeis approbetur;fed de hoc alibi. 
. Tádé procópleméto huius q6, aduer« 
tere debemus ex Sco. 2.d. 1.9. 1. H. quol. 
a att.2. Q cx Ins modis prioris foli prius 
remporc rcfpicit duration£ , alia pra (ciri- 
dunt ,& pracipué prius natura , & origi- 
ne , de quibus frequentior cft in (cienrijs 
fermo , quia in eodem inftanti temporis 
potfunt aliqua effe priora , & pofteriora 
natura,quia caufa, vt cauía , non neceffa- 
rió dcbet tempore preccdere effectum , 
fed (afficit , vt in eodem inftanti tempo- 
ris fit; quomodo dicitur adhuc prior na- 
tura effectu ; poflant quoque dari plara 
infantia originis , quate hitres ordines 


fant fubordinati,vt cum fimultate tempo- 


ris flet priorirasmaturg , non econtra , 
cum (imulrate aacurze. ftet prioriras ori- 
ginis, non tamcn nece(le ctt € conuerío: 
۟ prioritate originis &are priorirarem 


natürz,vtd.ximus,dc hac priorirate vide. 


pluta apud Bonet. 6.Mct.cap. 2 


QVA4ESTIO II 
De modis imn . 


4r E prio- nespr 


115, ttcs n odos fimultatis , qui- 
"busaliq ua mulefle cen ert reu 
*trcs diincaxat (int modr fimal;qara cum 
'epponatur priori;& quocmodis dt vni 
*eppofitot ü,tot dicatur, & reliquum; tot 
"erunt modi fimulquot aiodi prioris; (cd 
"quia alij,vt not Do&torq: 42. pradicam. 
"ex moois priorisfuflicienci haberi pof- 
unc ; vel quiafufficiebut Acift. ponere 
'llos qui fant ad: propotitam ,.& 
*pradicimenesinfecoimmt c T 
*- Primo modo aliqua. dicuntur fimul 
"eemnporc, qne .f.- func in'eodem tempo- 
tc, & dicuntur fimul inception ; (i vero 
'aliqua imt mecodé tépore exiftéua ,quá- 
aris vnirprius altero mceperit, po(sux dici 
fimul tépore i duratione,et.có ione. 
Hic erint quedanr dicuntur. fi- 
* ena macura,ad ;jue duas couditiones-exi- 
"git Acfprima. cit,quod'dicamur ad'có- 
" wettenriam, fecunda quód vaum non fit 


caufa alterius , vt fe habenttelatiua rue 
tua , quz vt fic formaliter ta funt 
fimul natara,quas códitiones tetigit Do- 
€tor t.d.2 8. q.5.F.dum explicans fimul- 
tatem naturz rclatiuorum , ait confifte- 
rc in hoc,quód vnam non poffit efic fine 
alio abíque contradi&tione, & ab intria- 
fcco; dum dixit vnum non pof e(Tc tine 
alio,innuit primam conditioné;quz non 
fufficit, nam etiam fübie&um , & paífio 
ita (c habent, & tamen (ubie&um e(t na» 
tura prius paffione ; dum addidit ab(que 
conrradi&ttorre, & ab intrin(eco, denota- 
uit fecunda conditioné; 
riuscaufa ; quia caufa ab intrinfcco, eft 
ptior caufatos neceft de ratione cau(z 
quód fit neceffarió coniüdta: ci-éffe&u . 
Dices, datur duplex prioritas natutz y 
vna (ccundum | iniconuertentiam confe« 
'quentiz altera sm caufaliraté ex dictis 
"q»przced.art. r.círergo fimultas fit prio 
mutati oppofita, quz fecundü- conuertétiá 


vni nó fit alte 


ma priorrat;ergo fimul matura dicétur,. 
quód ficut prima prioritas non dicitur ri 
nei vues iod large, ita fi- 
multas.illi oppofita erit largé fimultasma 
tatg, A riftor.autem affignaait conditio» 
ie (imultatis micura .- : 
--4z Tertio modo qugdà-dicitur fimul 


dimifionce , vrfüntduz differentig exa-—— 


'quo diuidentes idem genus in fpecies per 
n arcam dne cr. 
tix cx uo diui genus ,.«um: uc 
iet oia nón media alia: dile- 
rentia vel fpecie, vt rationale; & irratio- 
nile immediaté,& ex zquo diui : 
:mal, n6 veró rationale,& aquatile, 
aqiiatile diuiditanimal , vt-ét 
per irrationale . Hac fimultasdf quoque 
fimultasnatarz, hoc eft y vc aliquiexpli- 
cát, fia.altas in natura cói , quia fi multas 
fpecieram vniuer(aliter debetatce ndi im 
natura communí genens; inqua conue- 
niunt,nonin propujs different: js- (pecifi- 
€is,maraliqua fpecies fimt quz (ecádüi 
propriasratioties formales: praup 
tur alijs, vtinquantirate linea 
"nitur (upetficici , & (aperficics corpori, 
-in quuhtate actus prafupponiur ca 


dicuntur,babem fimultatem oppofitá pri 


quáquam vnam ft caufa alterius , Refp, —— | 








4üis,ac projade n5 funt (imul natura . Scd 
dicuntur (üb hoc modo Arift. non 
omnem fpeciem cóprehendere, imà ex- 
clüdere fpecies illas ug alijs prefappo- 
nuntur in proprijs, nam fi 
fjecics coafideratfet folum tin natura 
generis. conueniunt, vt fic nó poffunt di- 
ei plara fimulfed vnum; illz igicur diffc- 


m 


Dusft- 111: De modis fandl. 





;6* 


rentiz dicuntur hun diuiione , & natu- 
ra,quz immediate diuidant genus , & nó 
vna alteri pra (upponitur,vt ipfe Arif. cx- 
plicat in textu. Q ia róne optime Do& 4. 
43, cit.docuit hüc modü cile oppolitü &: 
prioricati naturg,vt hec dicit ordiné qi 

dà naturalis prcfuppofitionis;quauis T 
letus iplum opponat prioritati ordinis. - 





FU SRVEAE TM DBEGIMA 
De Enunciatione . 


7» Tu tis [y 
pretatione , in qui 


30/ Papinii Predicamentorum , »bi de principiis remo- 
logifmi, f. de terminis,  fibiumgit "Atrifl- libros deinter- 
us de principiis propinquis , quales funt 


«| Enunciationes, fermonem institit vt po t deindc ordmatim 
||. ad flrutluram totus fyllogifmi declarandam progredi in b. 





P MTS TE ME 
à prolatam cum int. ali 
Puls pras) Eti tar —— 


prout dicit vocem articulatam fi, 
«antem verumyaut falfum, quom 


eu] Prior. m[cripfit autem bos libros de Interpretatione , Grece 
menias, no quidem prout Interpretatio dicit vocé 
wid [ignific andi , vt notat Dolor bic Q.1. 
'an[cenditq; limuues borum librorum , " fed 
an.em aliquid effey vel non effe , feÀ fienifi- 
cum Enuhiciatione vocali ceincidit; non quo 


ipfa vocalis yes ing per Je coufideretur , quia ex di&is q. TProzm. Locicg 


non eft err fede 


vocibus, cr 


nei injcriptio à fiue, c fubietto 


citur [ubieGlum in bis libris eJe Enuuciationem Bcibalem, vt per 


vt expre[f ue funt mentalium cüceptuumis qua 


lt , li- 
LU Lu deos 


vocalem ex, 


mígerel,rataumtm entdeiat cgye bypotbetice, ita Dottor cit. , fou 1d. 
Tai. q.1. $. Dubitatur primó, 1o.de pio ibid. Arts Illos borum lib. 
". ibid, €f. aliquod patet nam bi c Fee de principiis fy uis 
volto Enunciatioues catbegorica, ef fees f t 

m pudica f quibus egit Jtrifl. im lib, Prior, 9 quamuis ; de 

» a ari tco proi sk "^ p E qu oir ovd 
witur de i e non uia mus € » 
mentum tertia pad pia ec pk quie ret: iutis , vnd pec; Eli a 
tbeticas que ducit ad im vlepde qua locnius ej pic n. Tnm 


etico jyllogifmo explicautt, quiaveducibiliseft ad canbetricm Wu ma 
p € perfecià concludit qua ratione eticm inbis libris un mal d A 
a propofitione difierut . Tum quia bic determinata progtev 1p. 


fumptam detcyminantur, nam 


libus Qrationt,vi deub 
durs o aS É c tandem 


polientiayco 


rdi pant 


quiere p 
Et de Lr eii any (p. ire ep 
; opiam 5 a qe Inf 
vi inei e iffoluimus , bic ET LT fo i» de. Enspisiide 


más, dan epa ibi Pracimi] a, vi potà aitigris. indagmis 


La Qv&" 


764 
^QV£sSTIO IL 


Am Enunciatio fit. Ens cales vel 
Rat tonis. 


z . Vpponimus diftin&ioné 
illà Enüciationisin méta- 

| Kévocalé,& fcriptà quarü 

duz pofteriores no dumü 


tur bic macerialiter,vt di- 
cunt voccs illas atticulatas, & chataéteres 
cfformatos, quo sé(u nulli dubii cft effe 
entia realia (cd accipiuntur formaliter,vt 
f. dicunt fignificationem ex libero homi 
num beneplacito illis conuenientem. 

Prima (ent. afferit enunciationes om» 
ncs c(ic cntia realia, tàm métalem , quàm 
fcriptam, & vocalem, ita Blanc. dilp. 1.de 
Enunc.fc&t. 1. Sccunda;aflirmat de méta- 
li,ncgat de alijs;ita Maf.hic difp. dc óra. 
q.2. Addit Ruu.q. 2. od licét mentalis 
quo ad a&um intcllectus fit ens reale , ta- 
mé fi fpc&tetur, vt fubftat ordinationi in 
ratione fübic&ti& pradicati , in qua ra- 
tio enunciationis confi(tit , eft ens ratio- 
nis, ab ifta opin. parum diftat Amic.trac, 
21 dpa efla; communis. 

j acilis tamé cft folutio huius quet. 
'Nà enüciatio vocalis,& fcripta formali- 
tct accepta nó süt entia realia , fed entia 
rónis materialia,quia vt fic fólü dicüt re- 
lation figni,nO naturaliter fignificátis , 
fed ad placitug Tur relatio eít mera de- 
nominatio extripícca ab humana volüta- 
tc proucniens 
minatio vetó cxtrinfeca,quáuis realis di- 
caiür,non recte tamen dicitor ensrealc , 


yt vult Blanc.cit, fed ens tÓnis materíale , 
E fondamentale ex j&tis difp. 3 .q.z:art. 

jte euo mCtifis eft duplex, alia 
forrgális;alia obictiud;fürmal;s eft actus 
iphids utelleQtüs, quo yim de alteró af- 











ne «eI ebat oófequéter e(l ens rea 
en 'téalitet ab intelle&u produ- 
cit! joatüdlier t yeiisobicttisie 
BI og t£; "fuc faltitatis 

ex dicédis d feq. Orátfo'o Diete 
cxercito; 


dupliciter (àmi iere 


eint 

quomloenm 
ad dise jt ab 
inuicé diGunca per negationem, & quo- 
niam bz'c obiccta poflunt elicyvcl realia, 


enicns ex diótis difp. 2.q.2. deno- 


Difp, X. Be Epunciatione. 


vcl rationis,vnde propófitiones,tá fiüt in 
entibus rcalibus , quàm rationis, idcirco . 
oratio métalisobie&tiua érit , vel ensrea 
le,vcl tónisin efie cxercito cogaitü ab in- 
telleéta quz paíTiua cogoitio erit quz dá : 
extrinícca denominatio ab a&u intelle - 
&us prouenies: Vcl oratio métalis obie* 
&iua fumitur in efTe fiznato , quo (enfir 
erit (ccunda intétio enunciationis, cuidas 
dcfinitioné explicuimus r.p. Inft.trac. 2« 
C.5. Ratio cft,quia vt fic dicit ordinarios 
ncm terminorum ad inuicem in ratione 
fübic&ti,copulz, & pradicati,g» cft com- 


. parárc obiecta in aliquo attributo ratio» 


nis exprimente rem eXtra [uum ordinem, 
Rationes in cótrariü funt illemet , 
ibus prob. fignificationem vocum , & 
dénominatiotes exttinfecas vniuerfali« 
ter effe cntia realia, vcl entia rationis fore 
malia,quz locis cit.funt folutz . 
Ceterüm folethicà DD. difputari ,an 
enünciatio mentalis formalis it vna (im 
plex qualitas,an vero ex pluribus actibus 
compofita; item an intelie&tus eodé om« 
nino a&u apprehendat propofitioncs,&c 
affentiatur;an vero diuer(us fit actus iue 
dicatiuus ab apprehenfiuo — P .. 
& alia huiufmodi quz (pe&at ad exacta 
cognitionem fecit operationis inielle 
&us ; attamen eft res potius animaftica y 
idcoq;ad em mtem Von 
de veritate , itate cognitionis dge* 
mus;nam licét ad animafticos etia perti- 
mcant,maximam tamen habent áffinita- 
tem cum rebus Losicalibus , nam Logica 
dicitur fcientia dilcretina veti à falfo , & 


: enüciatio definitarsquod fit oratio vetü y 







vel falfutn fignificarfs; preefLar igitur. na» 
turá veritatis & falfitatis bic 1nucftigaree 

QvA&STIO IL 

De, veritate, C falfhate- 

Eritas eft criplexyprima diciturve* 
: V idu : » wálcédentalis y. 
quia eft paíslo tntis; & omnibus rebus 
conuenit edam coguition: falfa ; nam & 
ipfa eft ns eale qua veritate agit Me 


taphyficüs;fecunda; fcitür in fienifican 


do, & cóuenit proprie vocibus, & signis. 


de qua fatis diximus difp.z,&in Inl. 


cipu 


1j 


r 


^ 
LUN 





i 


genus. 





9.II. en "verit fit in concepta formevelobietl.ude-1. 265 


tipué 1.p.tra&. à.c. 5. vbi declarauimus; 
quo pa&o propositio vocalis dici pofsit 
vera;aut fala: tertia, dicitur in reprarfen- 
tando;fcu in cognoícendo, & cóuenit có- 
ceptui in veré exprimit , 
& reprasétat rem;sicuri eft, & dc ifta lo- 
quimar hic: & pracipué dc veritate , quz 
in fecunda intelle&us operatione reperi- 
tur ; & licét sit dubium , an veritas. jc 
giatur in prima operatione , imo 1n aCbi- 
bus fensitiuis an vero folum in actu iudi 
catiuo intelle&us ; negari tamen neqult ;. 
in fpeciali modo huic actui conueniat ; 
panis in ceteris etiam admittatur, de 
quo in lib.de An-) nam iudicium cft , cui 
tanquam principaliori analogato tribui- 
tur veritas , aut falsitas , sicut in vocibus 
grincipalias dicitur veritas couenire pro» 
itieni vocali ,quàm voci incomplexas, 
qua ratione Acif. 1. de interp.c. 1.& 3.58€ 
9. Mct.c,vlr.5.de An.c. 6. videtur verita- 
tem , & falsitatem tantum fecundz. opc- 
rationi tribuere, & hac veritas dicit cone 
Éormitatemconceptas reprafentantis ad 
obicctumin (e vt dicemus att. . ficut fal- 
fitas negatione calis conformitatis , & 
difformitatem ad obiectum .- : 


ARTICVLVS OR 


un veritas fit in. conceptu. formali s 
velobiedliyo 


45 I qualibet intelle&tionetriz praci- 
pué,vt ad presés [pe&at,interucorür, 
adeft intelle ctio ipfa, quz dicicur conce- 
ptus formalis:eft obic&á cogaitü,vt co- 
gnitum, & tcrminans intelicétionem , & 
dicitur conceptus obicét;uus : & adcft 
ob;e&um in fe consideratum: veritas nc- 
uit consiftere in coformitate conceptus 


rmalis ad obic&iuum; vt communiter — 2f. 


€onceditur, quiaab co , quod reseít , vcl 
moa eft, oratio dicitur vcta y vcl faifa cx 
€. de fubít. cum quia nulla cognitio císct 
falfay-nam qua libct ita repseieniaa sé 
sicat res pra(cntatur in concepta - 
10,.& pct con(equens qualibet talcm ha- 
be: conformitate ; tum quia c(set con- 
formitas ciufdem ad [cipsü: nà cflc obie- 
iuum realwer eft ipfemet. cogaitionis 

cogllituem remi císcobicctiuo . 


Cum igitur conformitas ifta fumi debeat 
inordine ad rem in(e , quz sit terminus 
iftius conformitatis, Vt átt. 3. dicemus » 
quarimus de (übie&o , an sit conceptus 
formalis, vcl obie&iuus « 

Duran. r.d.19.q-.Heruzus quo! 3.q«- 
p artz& 5. Valq.1. p.difp.76.Blacdifp. 
1.de Enunc.fect. 4.& ex noftris Vulp. t.p. 
tom. 2.difp.3 2.art. 4. Boncr. j. Met.e.2« 


' füftinent veritatem fundari in conceptu 


obie&iuoad rem in (e. Ex altcra parte 
Suarez difp.8. Met. (c&.1.citans Caiet. T», 
p. q-16.art.2. Fera. 1.cont. gent. c. £9. && 
60. & alios afferit conuenire. conceptüi 
formali,quz opinio eft ét Mol. 1.p.q. 16. 
diíp-1. Fonf.4.Met.c. 2. q.6: fect.7. & 8- 
Conimbr. 1.de interp.c.1.q. f.art.1« Mo 
ri(.di(p. ro. Log.q.8. Amic.tra&.2 1. difp.- 
4.q.2.dub. 1. urt.difp.9. de An (eG. 1. 
& vt veram (uppenit Arriaga diíp: t4« 
Log.per totam (e&t. t. ex. noítratibus illà 
amplectuntur P. Faber dc penit. diíp. 9. 
n.5 j.Cauellus dc An.difp. 5. fc&.7. Tat- 
r.pericrm.q. 1.dub.2,Ant.And.ibid. q.3« 
& 6.Mct.q.6. Smifinch, tra. 3. de Dco 
vno difp.1.n.29.& ipfe Vulp. art. to. eam 
videtur docere. Addit Auer(a (ecundario 
faltim, & minus. ning eoducuke 
etiam conccptui obie&iuo, ita q.5. Log« 
fc&. 4. idem fcre afferit ems lib. a 
Mct«. 5.q. 2. conc]; . imó nullü poni di- 
(crimen inter has.opiniones,nifi in modo 
loquendi;quod- Faber cit.etiam docet. 

7 Dicimusveritaté proprie, & formas 
liter, ac denominatione inttin(eca effc in 
conceptu formali, in obiectiuo veró (o- 
lum dependenter à formali, & extrinfeca 
denomimatione . Prima pars eft exptef 
Scoti 6. Mct.q.5. in fine, & in 1.d.3.9.3» 
C. vbi habet hzc verba. Quod potentia co 
cens affimilatuv cognito » verum eft 
per atium |uum cognojcédi, qui eft qua 
dam obietii (imilitudo ; quod. cas 
excaplo eris , nam 2s a (Timnilatur 
pcc figaram indnétaminqua cófiftit rae 
tio imaginis , & q. 7. 8. .4d qu&ftionem 
re[pondco ; probat obicétum a&tiu? cone- 
cuiierc ad. intelleétionem , quia eft. p 
fius fimilitudo , quod etiam atlecit q, 8». 
ad &. & quol. 13. O. docet a&tum dicere 
ad obiectum relauonem menfurabüis. ad 

LlÓ] y men: 


266 Xo RD nota dg A NA "ug : 


tigna m )Gc sie pendcrz t9); dependen. 
By $HaP/5 £l 614i 5 Mp Nri 
Roriesicat tonem » v erpertiesputaand d: 
P X MO OR QA fed 5xdo 
qua loquimur,eft (iaiitsudog (eu edpíona 
Cyitesad obiactumaergolsi i- 
T 


tatis&dc menie D al COngrc« 39 
rie Sod RR iir 


r 
tas fornler eft dp Qus intellétionis 
sit deritataziiaobitétwnrt of tánimteln 
ls ie dran. docktina ekeitur-prebstio 
Consi. 113 concoptifs Jiomális elt paeic 
& xsi3o expiefa abieáiis ficut fpecies 
imprcüa dioitürimaga vittsalisabiéti 
deeepdea wi iwgpá e a met 
rum reptgrf ts. ergab Trogi 
sar ebofqumkas era ag obi má oce 
ricatem ; Tomqna fice (e lrabecótário 
Pen op rire neut d 
«epué formalis ad elsi :suam ficat 
eratioeít (ignumadplagium Bgnitieant 
zes cx dictisdifi zs q«i. tà eonoefitsis cft 
Üsnum aauicaligétsepro-fcatane;, (ed ve« 
zitas ciratiómig negsco(ilc da. ir 
z2iC eiut fignificása pcr'otationtmnoad 
feipíam vtime,fe din Gtormitate ipGue 
aiasiogis adem jp [ec rgo idem da veri; 
tate conceptus formalisdicendam; mig, 

Acgatur à-V.ulpes;nagy preterquam 
3s ilteritusab Anftus pradisam.c 
ibit. Ex c6,quàdires: orat 
1$ó di ayprohatar adhuc, 
i i b uio i 
lationérnGgni; ad. gnatum s-vc ile mcr 
qon&culic azt; 1.7.7: 0m 5092:32 da quo; 
Tijfed:orauid voctise[tignaarect, Ac 
etisversdicicut-figniró veontb;& confor; 
fnésergo Bc. Tau: quia cogaitiordene 
aiigatub vcra, Ao n/réscognicas let Qo voriy 
Ww c liincodowioneo»: 2d foc idy 2 
$ NCevalac;: gudeafiissciverien feli 
feumobicéto covniosvt imu icélo:inlig 
fienisum Cogmioncyvtinfübicétérdena» 
eA Ra lomslreut vitro ciao ocmlei, 86 de, 
noitiat parieoévisüs Non valet,quis pos 
eiusecse ooa (7 haber dyes coni» 
cx axcacut. cogffer axis à «onfprmitatg co- 
cái ébiozsppaimivesotáo Avieríás dici hanc 
Bn cw vocas deorges oognita adt prd. 
Mindy minia oogbuts ipato seprie star ^ 
bis. tla xls asiatüpéi 1e: dcpoidéóo: 4. 
5» t $2 de. | : E z 






- * e . it i$ " 
fe HU a Tid b 
tio almverás &conformaor ropladeic, 
a "e 
cogniti érfintin lees : 


ex 


- oErCatucis 
cogaids;: idein dé. nitione:ctéae 
to nupsit deeniumai 3. D» 
-08» Secádayavsscolligüur ex Scotaguo. 
[een Ur oar abd ipm oir 
DESTIN 

9 Wn, fc pto fe: 
ficut intelligitusjverus ed intelle GEasj8b 
alijs inlocisà Vulpes citatis ,& (atis le 
quet ek d&i£ , duiictejus aBiicftinus: 


té repraentà ; 
€oncepiuobiediitotepsa (eri eU 
galin-tfto-crit:al;qua: vogica (pet t il 


HOPMDUNMU LK pee axiomatAris 
ftoceli Propter quod -vnumnquadqna 
talegén aliad bnagiseci oi; 5 «nuin 
1:Sad éootra a3. gj veritas (itin ie) y 

iaarid; Tum«uta fk talereprer 

ME AMNEM 2 —— 
buon '*t unago,diciurifide Teprgso- 
tatiud; xrgohomo veptatíedtapaseris for» 


malirer (imus; vdcagniddde: vera 
tepraxXentauaé(qu apyQw 
quarcnsy; &quia eiusveriap ef vcritar 
idirepraf 
eritSokmalités; enano [À 1«qu'$cx&ay-q 
Terefls velnielgn uiupol ue Tora w 
fulfa, i ex ogequeddyres cítan. inrelicóig 


"eonfocmisfibisyt40 lexxititsvclnàefl 
oue dinnitvay vs ina rgo RU. 


e 


"m 
«24091 
^ 


dopemier, mifi dofole - 


oycrgoJcsueprelcntate — 








^ m 


QIH.o/n cveritfatdmdtemeegtu 


p odere f cradix;vetiauis 
! lotus; Tar 


, uim. .concey mie 
atc reicpniti ^fibio ipfiin se ,ciillgiujl 
cóicipilur mteliedtus verus, ctgo: verias 
if vati coafoPmitáre confi fUt) paren come; 
feq: petdgcótgbeffa&tu: forasaki adi ca u- 
(siot Ancet-rob. guia rücnes 
«rodar tam »'Gtgo €on» 

pitür initolle&tus vorns Tum; oratio: 
vócatis eft f(ipnd diei:weras., fcdiocatio efti 

ufi 16i conceptar, nó cognitionis, ere 

go &c;Tüm s. veritas eft coformitas in 
sie (citado: »fed hzcin hoc confidit, 

ey resitucHe Qui prafencetur y ficuti elg 
in V desertae RTT 
e?7ó ih calilcócep r JTü- 
67 ficx:eó; occisa di 
periere rera ike 
Lope ient vig repreícatank 
$, fienckéftyeffehcformaliter verae; qi 
Ree 
iPopere Mop OUR Fn» 
Lie Di warden rorpest eet taie 
Li ipaucedeyr meet eror sry 

] yeMNO Wrcogn:t 1j Dultrie 
BIB sounds ueteres ái 
tig Reef oadora ipm ci sting 
aiidnib iplis 771-6 hs s 
bere lo:addiétoodi, 
D: HipePui meh eorr pcm 
Feast imago efürepraSératiua €e4 
fatis'ct eo Cefarictt vepsi(entatiuns füce 
flalicers aodó veriras coggscignis pfo ipe 
fadt e(entalto conformis sci y idet 
efl dicere cognitio dicitur vera sepratfeue 
12Hà£jse copniqio ver? veprarfebtal cít - 
que: prseter A17 SEIS 
frcot iri 3eoodicivur teprarfenzatiua s: 

e Fentationey nua fit inobieóto , (cd 
eprafématione indpfa formaliter exi« 
lene idem de cognitione dicendüm.;Ad 
di fótrre 6 cxplicaur aüthoritas iila à 
Blanc, fenfus .n2«ft ,"quàd:orario eft vc« 
r2j fiicónforrhis eft rei in fe exitteati, (ado 
fayfi nóteft conformis. Ad 5. diftinz.ans 
ceci Conci pitur: miele Gus verus primas 
rió propter talemconformíratcm-, negas 
tut , quia dicitür verus primario àcófare 
mitaté^corkeptus formalis , icut pervalé 
concepteni dicitur primario reae expri- 
uic re; (eeundarib, & eonfequenter ; qua 





teiius: ad conformitate concepuissfore 
rial capfequitur conformi: as wssmee 
oblcétiai; S códedimitinhd sergio c. 
lgauavttiwergveritita 3rocM codo, nen 
inreprziontando,dc qua loqütpar 2 ped 
ocutio cít; (icnudarcit onceptasfed deiin 
(e t dif pi2:0.1. Ae $1 era elm de 
«ónformitate concepts! abicótmiggflie 
nó cit primaria, idco-«nirés: prar(pneitee. 
intellcctui;fTcuti eft; qua cozauio fige 
lua scprarfentac,S& ex pcitin quxcepitate 
[entatio eibprimariz escisis; A À6 spatee 
cx diótis:imitio: quat .xao zweritam 
alijsetians/cümpetere- po (Lir 5: &:veget e 
etiam fi£ofmerur Codera coceprum óbies 
éiuvqi Ad 7; pacieas cosi tbi: in hát y 
quàd:rcat vrina tou m. exteinfec? denos 


" minatur (ama à fanitate-an:maló, qua disi 


Gita (anilas;im efpdo; ia opn:110 Ck 
triníccé dicizntveraà veritate (eiim ci 
fendu;que attrádixy& cac( xyeritatis ros 
gritiobis cum liocramcnáat; qubd fora 
máliter ox ciniin(ecé- dicitur vera prox 
priaveritatoasreprdfenrandoyde qa 1o»* 
iasumj quo. (enfe eciaoecim;z ( diécar Gic 
icerc) poftecdici iau mfece, & formalis 
tet fata -famitarein rCprezr(intando ;ujóc 
argugyentum vrgec contra cóncepus ab:c: 
étnuamsquj-wezis-dicitgr, quatenus ordis 
nets licit ad; veritatem rer in: eíseudozs 
Aliasrazioues adducit: V uljes ex quiam 
dam1ocis DDó&toris: defümptasa (ed zan« 
tnm peobant-ipccomeepte iobieGiuo: res 
petirrziliquam conformi azemajuod coga 
cedirub non :zmeno cadubt primitas 
tem coníOramidti$ 5.1 mic: :03 26,62 
-3ivoup.fsuinLiNfDÉÓRI]LZILOX 11 
E GRCOTUESS VS LNSS GER. 
-21 2:13:05 9igo r^ LOL otov ST Lu 
«an Enancialiapo[it de veta piitati t. 
- ir d. taa s 
D'ioersceiore merde 
o 


; 
$5.-ido uisy 


IO 
e Welcome eire suem 
"nitlófe eorpleka; Gc quia Epunciadgr 
ert ples) ticceffatia i) jlig^y :&c 
connseits, Mts vel e: de prartecivo, vel 
de prizfensi; vel de fururog ptopotitio de 
prxfent? alia cft, quat detepminarady ; 6c 
Certáni páriem temporis ignificat:; »v€ 
petvus-per totabiboram £tadet, aka zog. 
quz ih termidauiat 3 optar. 
Li 4  po-. 





761 


Lm partem confiznificat, vc Petrus flu 
€ ; cognitio ctiam e! duplex ex Sco. 
quol. 13. art. 2. alia intuitiua , quz caufa- 
tur abob:c 4o exittenteyrt exiltens elt, 
alia abítra&tius, «quz abitrabit ab exiften 
tia obicéti; áciftis omnibus loqui debe- 
mus,& [colas quz'fiti eft, num veritas ita 
diftinguatur ab his propofitionibus , & 
actibus, vt cademmumcro enunciatio de 
vera in falfam poffit fucceffine mutari , 
vel faltim fi poftquam vera eft, & mutari 
ncqu't fücceffiué hoc modo in falsa, po- 
tüerit eadcm prorfus numero ab initio 
eflc vera, ecl fal(a: de propofitione vocali 
jam diximus in 1 ..Inftit. tra&t.2. c.3. 
Et vt ccita ab incertis fcparemus, enü- 
ciationcs neceffarize (uat verz , & 
impolfibiles funt adcó tal(z ex fui natu- 
tà, vt vera nequeat matari in falfam , vcl 
econtra ; idem dicimus dea&tibuscirca 
illas ; ratio eft , quia neceflaria veritas in 
ipfis proucnit ex ip(a neceffstate , & im- 
mire litate obic&ti,quod nó potcft ali- 
ter fe habere , quia e(lentiz: rerü (untin- 
uariabiles, & idco propofitiones de prz- 
dicatis (pe&antibus ad eílentiá. rci in pri- 
, mo,vcl (ecundo modo , nequeunt nó có- 
formati obic&o ; & € contza propofitio- 
ncs in materia impoffibili propter repu 
£nantiam terminoram non poflunt con- 
formari obie&o . Hac de cau(ía dicuntur 
gternz vericatis, vc] falütatis, quatenus 
fi faifent ctiam ab zterno prolata ; fcm- 
fuiffent verg , aut fal(z , vnde la 
ur abíolui ab omni tcmporis differc- 
1ia,vt docuimusin 1.p.Inft. tra&.1.c. 11. 
11 Rurfus,a&us intuitiuus, quo vide- 
tur Petrus currere , non pote(t fucceffiué 
queri de vero in falfum, quia curfus Pe- 
tri cxiftens fe babet ad actum intelle&us 
. velat obic&am formalc, & motiuum;iu- 
dicat .n. mtelle&tus Pew currere , quia 
itacxperitur effe à parte rci; & no mouc- 
tur ab aliqua conicétura diucr(a , vt facit 
in actu abftraétino, & idco ceflante cur- 
fu à que tei ; cefTat ét a&us inuitiuus , 
.quidependerab co . Similiter propofi- 
goncs contin dc przíenti contigni 
ficantes ceriam o" diffcréciam sut 
adeó verz ,vt no polli ntfuccefliué in fal- 
fas goutari ; quia fiinin yno ini ius 


CDifp.X. De Enundation 0 


horg Petrus;v.g.nó fludetet;propofitioy 
Tetrus fludet per totam boramsettabío- 
luté (alfa , nam (c hsbet vt propoüit o co- 
pulatioa copulans omncs pattes illius ho- 


rz cum &udio Petri , ad fal(itatem vero 


copulat'u (ufficit , vt vna pars fit falfa. 
Remanct igitar difficultas de propotie 
tione contingenti de prz(enti confufam 
temporis partem fign;ficante , an poffit 
[acce(Tiué de vera ticri falfa,& de propo- 
fitione contingenti de przícnti fignitica- 
tecertam partem temporis, ac propoít- 
tione contingenti depraterito ab initio 
an potaerunt efle vera , vel falíz ; de pro- 
politione de futuro dicemus infra . 
Negàt Hurt.difp.9.de An. fe&. 3 .& 4. 
Quuied.contr.7.de Anim.pun&t.1. Smi- 
finch.de Dco Vno tra&.5. difp. 1. n. 35. 
non folum propofitionem contingentem 
faccc(T;iué fieri pofTe dc vera falíam , fed 
etiá poffe ab initio fieri fal(am;quge modà 
eft vera, aut é contrá , vndc afferunt hanc 
propofitionem veram v.g, Petrus currit, 
ita cffentialiter Íentare ex fui natura 
curfum Perti,vt fi Petrus non curteret, & 
ab intelle&u pro co tépore cliceretur ifta 


propofitio , (que propter nó exiflentiam ' 


curíus Petri effet fal(a) nó efleinquiunt, 
eandem, fed mtv c» illa. et tà- 
men q.24.Log.fe&.7.& Arriag.dilp.14. 
Logd cet. 2. admittunt. propofitioné 


conti ab initio poffe efTe verá , 
aut » negant verà pofle de vera in 
fal(am , aut é contra (ucceffiué mutari , 
quod fequitur Poncius hic. 


12 Dicimustamen propofitionem co» 
tingentem de przíenti, & de prztcrito 
eandem numcro ab initio poxui(Ie ficri vc 
rà;aut falíam , at illà.de prac(enti inderer« 
minatam partem réporis fignificantem €t 
fucccfliué poflc dc vera infalfam , auc € 
contra mutari. Conclulie apetté docctuc 
à Doctore 4.d. 8,q.2. V; dicente vcuitate 
elic prcpofitioni acci » vt poí- 
fit adcíie, & abcfTeseftq; comunis tum 
apud veteres,tüapud «ecenuorcs, vt Suas 
rcz dif. 8. M etdfec.a. Ihuu.1. | ciiher, c4. 
q.5..& Mri siet Aic. tract. 


21,difp.4.q , dub. 24 vniuerf.liter quis 


cung; ycriatércaliiet à; propofiuon? die 


ftinguür, vno cxcepto Caucllo, dian ; 
n, 


u 2 
a 


EE C! 
"E 





(oc 


t 


| QJEcAp ptdecerammtiriin falfa. AI. 769 


AAn.(cG.8.qui vtverioré exiftimás diflin 
-&ioné formalem inter itioné, & vc- 
ritate, admittit adhuc re(pondendo ad 
arg. poffe actum ex mutatione obiecti ve 
aitatem amittere, & ip fal(ua mutari. 
» Frima pars concl. quód potuerjt pro. 
fiio contingens ab initio c(fe vera,aut 
a probatur , quia inter propofitioncs 
contingentes,nulla cft; quz maiorem nc- 
ceísitatem habcat, quàm preterita quia 
abtoluté nequit fieri , vt praeteritum non 
fuerit , & amen adhuc contingens dici- 
tur» ergo propofitio tá de praierito, quá 
dc prz í(cnti contingens ab initio fuit in- 
ditlcrensad veritatem, & falíitaté. Prob. 
coníeq.bac cft diflecentia ipter propofi- 
tioncm neceliariam, & contingentem 5 
illa c(Lita vera ex fui natura , vt nullate- 
nus ficti poisit £.I(a.& € contra:hac vero 
indiffcrens fit ad veritetem, & fal(itaté 
quod manifcftat hoc nomen contingens, 
Refp. propofitionem dici contingen. 
tem, non quia ip(ain fe pofsit císe vera 
vel falía , ted quia tigni&catum praedicati 
contingenter conuenit fubicóto; vnde tó 
ta contingentia fe tenet ex partc obic&tiy 
non propofitionis,& fic inferunt propofi 
iioncm dici contingentem , non quia ca- 
dcm pofsit faliificari, fed quia abià de cif- 
dem terminis poteft cffe b kie 
tantü rationc materiz propofitioncs nc« 
ccísaria,& contingens dicuntur differre , 
fcd (cipiisantrinlccé , & formaliter ; nam 
propottio. neceísaria dicitur fcienzifica , 
quia fempiternz vctitatis, quatenus inter 
extrema ipfius nequit cadcre falíitas , fcd 
fi hzc propolitio Petrus currit curíu Pe 
t1 6xiftente fit ita vera , vt non potuerit 
císe talfay iam in (e contiderata e(set (em- 
piternz veritatis , & per confequens ne- 
Ccísariay & (cienüifica ; quod autem alia 
falfa reperiri potuerit, pata fi Petrus non 
cucurnísct , de per accidens cft illi fi in- 
triníccé;& formaliter ita fit vera vt ab- 
, foluté non pouxrit císe falía;stmó Arift. 


9-Mict.22. cx ncccísitate, vcl conungcn- 


tia rerum infert ncce ísitatcm, vcl centin- 
gentiam yeritaus. propolfitionts 

- Deinde in (ent. Hart. de. curíu Petri 
due propofitioncs affirmatiuz. formari 


Polsunt ialiter diftincta) vna vcra 


altera falía, (i Petrus veré currit , intellc- 
&us elicit cognitionem veram dicendo 
Tetrus currit 6 noo currit & incllc- 
&us diceret Petrus currit, bac cozui- 
zx. fcü per le diei s cs & 
nt'aiiter diftinóta à primaynam pri- 
tnà eft císentialiter ven Do DAC 
fentaliter falía . Ex qua doétrinaft 
retar vt plurimum aétum falfum caufari y 
& à nullo cauíariquod implicat, nam cü 
fitenscrcatam , debet eíscens produdtü 
ab aliqua. caufa , & tame 10 fent. Hart. 
nulla poíset affighari caufa produccnse 
Prob. ita (cquela , decur ali,uis int: ile- 
&us, qui ex conic&utis ; &inoiiuis mo- 
neatur ad ivdicandum. Petrum ccrrere, 
cum tcueta fitfal(&m ,. quia Fetr. s veré 
non currit ; talis actus faltus neceísario 
pro caufa cc(picere debet, veliotcllectü 
vel ob;ectum , vcl Deum aliud ncquic 
aísignart ; intelledus non elt caufa 2, 
quia ex (ciatendic actum verum fpecie 
dittin&tum fccundum Hart. producere , 


eitq; determinatus ,& applicatus tàm à 


voluntate imperante, quàin à coniectu- 

 mouentibus ad acum vcrum , ergo 
nequit exire. in productionem bic , Gc 
nunc a&us fal(i : ncc obicétum potctt di- 
€i caufa , tum quia nó producit aliquid ia 
actu sine intellectus concurfu : cum quia 
hoc obie&um císet curfüsin coniecturis 
n9 ug. "A iy dicit potius con 
formisatem cum actu, quàm d:tformita- 
tcm; er2o yt sic potius cft caufariuus vc- 
ritatis,|uàm falsitatis, & randé quia nulla. 
res producit di(similitudinem fuit iplius y 
vtett falsitas. Nequc hic actus crit à 
Deo, qui non determinat ad peccatum , 
vcl errorem , vt docent T. 9i: ergo 
potius dicendum eandem a&um (pccic 
€fic; quo affirmatur curfus de: Petro ; siu 
ita fe babeat à parte rci,siué non , namsic 
caufa illius erit intelle&tus motus conic- 
&uris adaffirmandum curfum;ia quo iu- 
dicio rcíultet cclatio conformitatis cant 
curíu, si c(tà partc "ifformitatis; 
si non cft: cadero «n. eotitás atus vtiá- 
qae relationem potefl fundare , sicut pa- 
tics albas potens elt fundare s:milicudi- 
nem ad alium parietem , si erit albus , vel 
difsrmylitidinem; si erit niger, 

on- 


279- 3L ots Dificlfs De Kpeiatiüta s dM | 


|» onfir.cntitas coggitionis son pendet 
.abobie High qii n doe 
fpeciesquia i p(am exprimjt,quomoda re 
ptt(cnratr à (pecic, veritas depender 
ebicctowtin (pon vtin (peeiesergp fte 
cut potefi e(Te imuariatio repratcptarios 
ni5 ob;ccti in fpecie cug) vatiarioneobie 
Qi infcspoteritquoq, flare suasiatio (ub. 
flantiz «tus , cum variattone, yetiraus ,. 
Neq. dicas.cognitionem eífentialiter c(z 


Íc tepraícntotioné y & fimilitud.ncobica Gur; 


dti infc-Hoc.n. impuggatur,quod raue; 
Gmi tudinis in bis propofiionibus npo, 
fitde KM AUR videmus i 
imogire,in qua adeft entitas colorumyades 
cft repra(cngatia Claris , cuius efl imar; 
80 ».& ade(i ratio fimilitudiais quia re» 
pi(entaCafarem (cuti eft qua poteft. 
lcparari,nacm 51 colorcsilli, & lincamen- 
ta fimilia non fuiffent in Cafare ,. adhuc; 
goiuifler. eftormari talis imago numero 
cum ij(dcm;coJoxibus licet falsà Celar&. 

cpre(entans: idcm de cognitione dicene. 
bis dequo etiam att eq.concl, ri, ipia 
-. L4 Secüdà parrem. probas Door. ex. 
Arilt.in przd,c. de (ub(t. vbi ex.profeíso; 
docet candem orationem ,& opinionem: 
circa contingentia (ucce(siué de yera mu. 
tari in falamyqued repetit;r de inter p. c. 
&.& 9. Mcr pis Joquitur Arift. non de, 
diocría oratione , wr.afferunt Hurt & A- 
uería, [ed de.eadem numero «vt patetle--. 


genti ccXtüm;neg. Colum menrienem £a - 
cit de oratione vecilsvt git Arriaga, fed 
Rer eed eges n 
trlle&iusiquam docer veram, i& fal(am 
potle(ucccísiue: neq«tapdem Loquituc. 
dc5clatione veritatissqug cóperit.cognis 
uoniquatenas peraliam tefle xam £08 8i« 
'iencps comparazi potet ad fuum .obío- 
Sum inord'ne ad varia te &squame 
* depeie(t eontormisyS differgis [ücaclr. 
: fu£«oncipi(ecungdum (eramen; poghi fb 
voi rcf pic)r vépusspro quo welifeoper,cít 
vetaxel séper.falía, vt expos Savfincho 
Eoeoi pr&seromnquod bac expolitio 
caradicit. De ati [uper texiü Mer,: 
Cxtotquet ét sexrüdpfum ait. m Ati(tsc. 
de.(ublt. Eadem. argtio faljayvetaq, vio; 
detnr efie ya fi mera.eft bac oratio »qités: 
piamynquaw[edereyfi ie [mgat yead£ 


ne ficri videtur 
tur quempiam jeden 
apimabikrsqid d£Alla gands, opis 
Pen ER MIN ti esttadee adl 
nionem:;; 928) exe, 
pofle coexiftece;(e iorisdedrasibulotios 
ni Gicceffiiiup casdo14 (i154 
; Wrobatus:ctiapytatiotts fi quip: grab 
dni raetina: , & probabiliffiinis.conspe; 
siindicaret Feuraoilcuspezea icurfa 
Petri oxi dictüg: illudeiiy Icy eróms1 
(i cp(latPecima ctctere;; Re. dicil; 
pezmaneat, cuadicfal (am pco pret catene 
tiam Gonfosntita tis cua abiecto in (c,ty;e 
fo porti vadé propofnio dr»vera jn fal» 
araníare;50; 95 einizici1l2230 mogou 
225 Mulier adii; im 
in tali cafa eberct iüdicium mprari.q uin 
ad entitatcm quia muratuz. cirom( aptia: 
obicdi, (atempusquod fufidityvt parct. 
du cófignificante cettà 4 porís dif- 
fcrentiamiqui ncquic alíam reprex(entass 
em din cin dbieBbelrpsbllfre 
fia : Secundodicunt,quam ibet.prapofoe 
uonem de pra(cnt- neccffario confignis 
ficate. certum tempus, non indetcpmj nae; 
tumy prg'fens,nà prarccrituzo jaus furutiy 
& pct. coh(equens fi, pro illo tempore Js 
tcus currit j (emper propofitjo evttivetca y» 
ctiamíi-poít i]lud tempus permandret a 
quia: nóm ntatct Petruad , I 
currete y ded: femper: repraíentaret. Pe! 
uunicurtere pro.illoteempote, quod cit; 
verum y quia.ragtum dicitscunüm Petri, 


bec oratio fnb eviz idem, Ib oin ied, 


et & &cmmpus iud fimul coexiftete: g wropaes 


tet ipldinipa (cientia y» qua Deus ab act à 
t0 Ycré (curie j «à inartemuaíciet Adae 
mnm cc insalbtempore y quarguis nomo 
fuer itiab gséeno &nec*modo fret. fntins: 
dicicur ia t£4G), dc; diuinafaidnáa $ aaqte 
ite t habeicé poapoáirio.li ad -ryocium: 
cane ctii ti)nr reipus C330 vae Quz; 
nequeunt fucccí ué fiel veral y Tala. i; 
Tertia icípondcntádcmttomdocon bni»l 
ficare scmpukimndefimtlmy6 tonfufot sa 
nom o8 idiamoenpollie eic vcram; &fula: 
fam (ucceffiué,fad qecq (icio ese vcl absa 
(alut£ vrgamywcl abfolméfullaap s; mal 


dupliaitér potet: illa. proporfrro oxplicaab. 


tijrelcogulaziüe ytal dinimótards copügt 
latiu£ ; 


Deümó,gs — 


ra AE 


EY 


NC 
7— 


d$ 





— REM Wn RA 


—————" 


gu vorvpcdiimabit di n d T 








ue, Sus Ae — 
puede e inBÓin hab j'afec tem 

er socer iere átía iei fa li 

initi ; tias ad 

Lon füjn'a 

fprüismódéexpiive: turiqu 

eem tat ] «ci»m 





cmd 
RE 
iq e TET Pins) 
e dil 
ter! ài os - 
fiat ios nec Aot deg 


S ume ;, 
uig atus illc pen Obic epra- 

MICE TEM 
bs de m 


PAR 
Bid us xinpótis C 


10? bes a bat 
A eee ditte 
Wende oRitfonie yy n 
folu ad i dredtlàm 
dietinti jet ph ini itihàb 
Süd tpele tic 
4 Hs ie ri pits 







ü d [DO E (RE 

siii : iria; K PRU "Be Seri 
K (ach iétódf db; PAD ne peg 

Ei n s igneis loibondoncr 43b intele- 


ét, e qfia tatitüdiuem: babler malcarü 





id 
: EU idu 5 


ipiis irent 


T ie a 
ig dem m dist 
iei 


abii&h T ; mee rg 





ia 

con M i 58 

* ue smi m 5 queni 

Pfü primis tribu si ri dien icto efft 
caro c " ee Map mr 

Si DEMQUE "BN 

cit lopottiénem iflaci ip fice "a 

f£ ipft fu di dde ibi ut in 

Hllfae EA 

Tat Glplicite Ger 

fica S leonis d affer 


Por v 
atiu un i i dE a »gür - 


PB Xe "s M : Sir ces vd 
; dut à Md qe fc ME 
RU QAAE ét spia 
qàcrtenidito, yüuoidhoc e liq m joi 
e ie prteni G f n du 'et 
nn ole. is io enin dicati 
d'a ibstür inns ordi , 
[s SUNT jitte fel viis dt',«cl 
«Conuehlat fub c&oydhiter non ciet cótot. 
"tois picto in (6; ex quo fit ; quod quas- 
! doin propóntionc Toiitür £ez;ninus. alie 
' quis comiünis res pétmnaneütes: lignifi 
cans, 


771 
cans,re&é fub illo poteft Geri defcenfus, 
«cl copulatus, fi fupponit collectiué , vel 
copulatiuus, fi fupponit diftribatiué , vcl 
difiun&us, aut dií(tun&iuus , fi detecmi- 
nat ,aur confusé fupponit, quia cum infe 
riora fimul fint, poteft propofitio de illis 
verificati,vc] coiun&tim, vel difiun&im , 
quia potcít ipfis conuenire przdicatum , 
& in hoc fenfa optime a(fignantut regu. 
Ya illa de veritate propofitioniscopulati- 
uz, vcl difiun&iug . At quoniam tem 
cit quoddam totum fucceffiuum habens 
partcs non fimul fed fücceffiuas;fi confi- 
gnificatur céfusé, & vagé in propofitio- 
nc, vt cum dicitur,7 etrus currit ,non po 


zcít ficri deícenfüs diftiun&iuus dicendo i 


rit , tamquia fic fup 


velin hac , velin illa parte temporis cut- 
determina - 
té;tum quia füppofitio: proprié conuenit 


|^ serminocommuni in ordinc ad (ua infe- 


rajnon in ordinc ad ea, quz vt conco- 
mitania fe habent quale cft.tépas refpes 
Gu vcibi ;, tum quia tempus con&gnifi 
€atam vagd,& indetcrminaié in illa. pro- 
positione,potius vt copulatum quoddam 
cóligaificaturquam vt quoddam d;(ztc- 
gatum, & diuifum, ncg;proprie illa pto- 
polliio poteft cxplicari.per vnam hypo- 
1hettcam copulatiuam , itaut omnes Ca 
thegorice cunc verificcnur fimul,vt fit , 
eum dicitur oyinl$ bomo currit (nam va- 
let diccre,crgo Petrus currít; Paulus cu£ 


fit, &c qua omracs ümul funt vera) ra- 


fio cítquia partes téporis nó funt fimul, 
fcd (ucceiliué , ideoq;. nequeunt illa ca- 
ashicgoricz fimul verificari y fed necetfa- 
Fió vua indepédenter ab alia, & pott aliá, 
ficut partes temporissibi inuicem (ücce- 
dunt cxiente acto intellectus affirman- 
te coram de Petro ; vnde dcbet qua(i 
exiyicari per plates cathegoricas abfq; 
aliqua coniandtione;vcl 6 contunguntüf 
per copulam? , nonconiungutütut » vf 
fimul omnesverz' , fcdíaccefliue 4 EX 
quo liquet ,. quod ad vcritatem copülatis 
We primi gencris requiri, vt omnes fant 
Verm quia przdicatü cnücratur,vt omni « 
bus apruca Pim aA ipuses ca 
poihtiuz (ccundi geniris, uia vna cache- 
Btoventi cuts pott uns noi v;lec- 
vis regula a altecetíer propofitio fiaiul 


Dif». X. De Enmiatint 5 


* 


44s 


vera , & falía , vt 'arguimus. v. rn 
19 Quádovcró in propofitione expli 
cité tépus exprimitur,vt Petrus bac bora. 
difputat , tunc tempus (e habet vt totum. 
quoddam determinat , & obic&iue (ale, 
E MEI Nor A RI optime fit Pai 
Cus copulatus,itaut ad vnius partis fale 
fitatem tota fitio reddatur falía, ne. 
que poterit vna fimul cffe vera , & fal(a. 
quod di(crimen eft valde m 


pus inhacre, nà inilla propofiuione Petrus 


currit imei tursde es skoneré 

rtes temporis, fed (o n(ignifican. 
s bn abt i Lp (uccef 
pus dicunt ad propofitionem in. 
intellectu permanentem , & eonícquen- 
tec vna poft aliam ificatur , & in 
dependenter ab altera, quapropter fi cur« 
(us exiftit in vna parte, & noninalia fub- 
fequeate, propofitioerit vera in vna par- 
te priori temporis,nó in alia, eà quia no: 
variatur quo ad entitatem propier iftam 
temporis váriationem, vt diximus ; at in: 
ifta propofitione, Petrus tota bora difpu. 
tatyintellectusexplicité adüertit ad om- 
ncs hora partcs, illaf;fimul in vnü col« 
ligit; (imultate obicctiua ,. & fe ten&ce ex: 
parte cogaicionts,non rcali ,. & przdica« 
tum cófertur fübie&to, vcinhzrentia ipe 


fius-coexiftit omnibus illis-horz parti—- 


bus fimul acceptis ; vnde in omnibus fi« 
mul debet verificari de fubie&o aliter 


propofitio tota erit fal(a, 
(— Soluuntur Obiettiones .- 
20. 4 Oatra pdicta arg,primó ofer 
dédo omné propofitioné cíIe 
Yel abloioinerigeibiSiMg ham ; Tá 
io, Petrus.currit , cam 


n lizc propofit 
1t';n materia contingenti, aiquinalet par- 
ws ;& facit banc ten(um TE E 
ritaliquo tem, wel fignificabit 
Es ees fic S biolaré vel eft to 
tà vcray vc] totatalía, vel fignificabit tc- 
xus indererminatam, &-lic ctíam crit ab: 
foluté verayfi in aliq ecrit, & sk 
inalijsnon catrat,sicut 1f£2,4/iquis bomo 

Nit ell Cota vera,fi vcl vnus um currár; 
vel erit. tota falía iir nulla parte. cure 
rit .- Tum2.quia illa propositio necelfae- 


Tio consigni ficat vempaspre cosy Te r 


F2: 


: . ic "^ , lis i - . PW . 
TIVE MUT US ERPRND TN 


My 9 pu 





; 


- terminatum; in quo 


ttur, non aliud, fed tale tempus cít dc- 
fettur, no iud, : i Tenis " 
currit, vel noncurriry ergo illa propofi- 
tio eft abfolute vera, auc falfa; mai, pro 
quia motiuus inrelle&us c(t (pecies repre: 
Íentans obiectü accepta ex coniecturis 
reprefentat obicctum pro tempore 
'entiy jn uo eft, ficut coie&ure moe 
tféht pro praefenti tempore, non pro fur 
ro. 'Lum 2.quia nequit actus de nouo rc- 
prafentare nouum tempus fine fui mu- 


tdtione ergo nequit rcprafentare obie- 


&um pro tempore fübíequéti , Antec.pa- 


tet; quia propofitio repre fcntat cum té- 
Bed vem enus repra (entar aliquid in illo 
fieri; Mur non potefl cognofci aliquid fie 
riingymnáfio;quin cognofcatur gymna- 
fium ipfum; & tiabftrahirà tempore ,ne- 
quit c(Ie fucceffiué,vera »& falíay fed vcl 
tota vera,vcl tota fal(ay nam illa (ucceffio 
dicit partestemporis, à quibus ponitur 
abfiraherc, Tum tandemsqoia ràm deter- 
minaté conci pimus tempus prafens , cui 
opofitio cocxiftity uà obic&tayde qui- 
Due cft propofirio; cü .o.dicimos Petrus 
€urrit , non concipimus folum Petri , & 
cur(um, (cd etiam curfum prz(eniem ; nó 
pratericumy aut futurum y ergo ifta pro- 
pofitio :necedarió cat teunpus 
przfens ,'& per.confequens determina- 
tm; itaaréit Butt. cit, |. 0s ' 

: 21  Reíp.ad. n ex dictis in probat.co« 
cl. cocedendó propofitiopem illa zequiua 
lere particulari, no cnim eft (en(us,quod 
omn: tempore currabled in aliquotepo- 
tc indeterinipato , in quo permanet illa 

idé i t tori. fimul 


propofitio,non quide 


—S sled fucce (bue (ecldum 
coexittentiam , quam dicit.ad illam pro- 
pofitionci, quà rationc negatur füffice. 


te ad veritatem, quod in aliqua tantü par 
te verificetur nec e(t eadem ratio de :lla 
iione aliquis bomo currit, i de 

ó Medieknr diximus, A 2, di» 
ma. copfignificat tépus prz» 
/ linde ih 







PHI Q. II. en poft decvir. tari in falfuikeidet.1T (I iN 


tet obie&um diftin&é cum omni citcá* 
ftantia;fed potiusdatug tempas intelligi 
cx figoificato vetbiyquare negator mi. c» 
tempus illud vt quid determinaci ,& di- 
inctum rejre(entetur: Ad 3: venion c(t 
atfümptum, ti tempusillud explicite re- 
prafentarerur fccundum omnes partes y 
vt patet in excmplo de gymnafio ; atrod 
non euenit inactu abftrackiuo qui imp]i-« 
cité concernit tempus nó attendendo ad 
partes iptius priores, X poftcrioresquod: 
eft confundere pattes illas , & cofuse co^ 
figüificare ; potcfq; hzcc doctrina exegi 
ploconfitgari, naro non minus coexifté- 
t'a'ad cempuseft c ircumflantia obiectis 
quam pratentia localis , &'a&ionis ver- 
buninon folum €oncernittempus (ed ét 
locum,vnde dicendo 12715 combarit y eft 
feníus, quodin aliquo teiporc; & in ali- 
quo loco comburit, & tàmen (i igniscó« 
burendo uimtaretlocum , nón mutarerue 
adhuc projofitio, Iicut murarccur , (i dis 
ecceum yonis indoc loco comburit,, non 
ália ratione, nifi quia in prima confuse, & 
vag connotauurc locus, ih fecundà diflin- 
&e explicite ; & determinate , ín pricaz 
locus pertinet ad obie&um material in 
fecunda pertinet ad obic&um formale, 
itadc temporc dicendum, Ad 4. ncgatae 
affümptum;& ratió liqact ex dictis; : | 
; 21 Secundo ex codcea arg. vbi varias 
par obieétü, variatur etiam cognirio,tàm 
intuitiua, quàm abílra&iua attirigensta- 
leobicé&tum s ted dum intellcétus iudicat 
Petrum currere ,ctiam confuse, & abftca« 
Giué,& Petrus definit currere, ;à variae 
tur obic&um coenitionis,ergo,&c, Tum 
2.3üia illacognitio Tétr «5 currit jeffene 
tialiter habet cepra(entare curfum Petri, 
non vt fic , fed vt vcrum , &'realem,erpo 
vtexiftentem ,crgo non exiftente cur 
non eriz ille a&us;qui per (aam eílentiama 
babet intellcétui exprimere incxiftentig. 
cuxfps in Perro. Tum 3. quia omníispro- 
poirtioafficmtans curfum Petri tefpicit il 
ium cx fappofitiónegquod lit;quo luppoe 
dado c nsi e lega propoti 
eit; ccitc 

ti0.Jla necctlario refpicit corium Petri , 
vt exittcn: em. Tunj 4.00n minus depcn- 
det.actus ab obiccto jn fe ; in rau onc ve» 


Hu. 


774 
riy quàm inratione rcprar(antantis, (ed vt 
fic nece(fario reprzíentat , vcaon poffit 
non reprzícn arc, ergo nece(Tario eft vc- 
tus , vt nequeat effe falías . Tandem hac 
propofitio Cbriflus eft in Hoflia, eft có- 
tingens de przícnti confignificans tépus 
confuse, & poteft permancrewíq; ad cor- 
rüprionem fpeciecamhoftiz , quo tépo- 
tc definit Chtiftus effe inhoftia; cüc fic 
fi illa propofitio ad de(itioné fpecieriá y 
& prefcnuz corporis Chrifti adhuc per- 
manctct,& cuaderer fal(a, (equerctur fide 
fupernaturalem pofle concurrere ad a&tü 
falíum,quod implicat , (equela prob. quia 
prius actus illc , quo fidelis affi t 
Chrifti prz(entiam in boftia, etat fuper- 


naturalis ob concurfum babitus fidei in- f; 


fu(ze ,& verus, quia exprimebat rem, ficu- 
ti crat à parte rciergo (i poft deficionem 
fentiz Chrifti adhuc idcm permanet, 
cuadi: fal(us , fides infufa concurreret 
ad illum atum falíum, ergo dicendum a- 
€um ctiam quoad (ubftantiam definere 
ad defitionem obici à parte tei , oe 
etiam affirmari debet de qualibet aliaa 
propofitione contingenti , 

23 Refp.curíum Petri dupliciter pof- 
fe contiderari ex Sco. 3.d.25.q.1.H , vel 
fecüdum (uam cffentià, quomodo abítra- 
hit ab exiftentia , & dicitur ensreale no- 
minaliter , vcl iftentiá exet- 


citá à parte rei, & dicitur ens verbaliter, — i 


fcu exiftens; fecundo modo curíus nà cft 
obic&í cognitionis abftra&iuz, nec mo 
tiuum,nec terminatiuü, quatenus cogni 
tio cft,& vt dicit relationem attinpentie, 
& repra(entationis ad obic&turmn , etiam 
fi actu cxiflat,vt docet Do&or quol.1 5. 
art.1. quia cognitio abflra&ina prefcin- 
ditab exiftentia,fed (olm primo mode ; 
at fi confideretur cognitio vt vcray& (ub 
relatione conformitatis, refpicit cursü vt 
cxiftentem; tuncad arg. dicimus maioré 
valete de obie&o formali , non de mate- 
riali,vt monet Do. in'1.d.1.9.2. modo 


curíus vt exiftens eft obiectum materia- dem 


lc coguitionis,vt cognitio cft, formale, fi 
vt vcra [pecteuur, idcoad ipfius variatio. 
nem yariatur cognitio vt vcra, non yt co 

io quoad fübftantiam ; fic .n. depen» 
dct ab obiecto, vt in (pecie, non vtin (c. 


* Difj. X. De Enumiatime. 000^ 


Ad 1.a&us ille reprzfentate dcbet cursá ^ 
vt verum ens reale nomiaaliter, non vet- 
baliter,& exiftentiam cur(us de Petro af- 
firmatam in effe obicctiuo]|, nen exerci- 
tà,& à parte rei,ytoptimémotant Amic. 
& Arriaga cit-Ad 3.ncg. maior fi de exi-- 
ftentia vt exercita intelligatur ,coocedi- 
tur, fi de exifteutia apprchen(a,quód fit 
À parte rci;tiué poflea dctar, fiue non;yt 
patet in qualibet propotitione falía , fed 
concepta vt vera. Ad 4. etiam neg. maior 
cx fepe didis. Ad 5. luppoiita ctfcntiali 
differentia actus (u,ernaturalis à natura- 
Inde quo alias,dicimus fidem infu(am in- 
clinarc ad iftam propolitionem in vniucg 
fali, Cbriflus efl in omni boflia mer con- 
fecrata, non vero ad propofxionem de 
aliqua hoftia in ond eren stmt 
det folumà fide humana, & naturali , po- 
tcít .n.ci (ube(le fal(am,fi.(.Sacerdos non 
fit verus Sacerdos, auc non habucrit inté- 
tioncm coníecrandi , quaré cum illa] 
pofitio (it circa hoftiam in particulari y 
poteft cffc An fd. 

14. Dices, faltim illà vniuer(alé pofle 
fal(am reddi , fi omnes hottiz in mundo 
deficerent. Tt quia 6 Iudzusante Chri- 
fti vence semanas pre adum di- 
cetido Cbriflus na(cetur , & ipfum conti- 


PN Viene Viande 270 urin mü- 
do;ad hoc vt alus (apernauralis fidei in 
pei Was ie em Lc Tips 
quarc fi nulla daretur paticer- 

pofitionem de i Pre 
eee d edge c 
extremis, & aiunt cfe candem (ccü« 
dum duuerías (olum cxtriníccas dcnomi« 
nationes trémporum;quam opin; onem re 
fert Door in 3.d.2 (.3. 1, H, vbi.oppotà - 
tum verius edic docct,có quia quz imodó 
c(t de praecerico,e ít i prius. 

eiat 


,pofitio c det vcra. Ad 


wi tiir ar tm 





Qua. Q)wid fit vvevitac cognitionis/e/drt.I1I. 773 


trat de faturo;erac córingés:illa depratc- 
titopritis fuiffet fil(a,modó cft vera,hec 
dc faturo modo rft falfa, tunc erat veta : 
[vedere quàd ptopofitio illa Chri 
us nafcetur, vvà fide proucnirer,debe- 
bir infpicere tempus natititacis Domini 
à Deo praftiturum; vt abílractum à rc- 
fpe&ibus ad partes LR 
futuras, quia huiufmodi refpcctus noo 
inciaduntur in tem naciuiatis Do- 
Do&or cit.pro- 
poticioné de praterito nor differre à p. 


arcam, quia folum enunciat coexi- 
ftentiamnatiuitatis Chrifti , & temporis 
à Dco determinati;cui accidüt re(pectus 
pr£tetiti,& futuri,qui conuenium: illijno 
im fe confideraco, fed vc ordinem dicit ad 
artes cemporaneas ,& füb- 
fequentes. — t 
; Ouuíed.[oc. cit. n.6. affert ra- 


» 
tionem,quam inquit effe magni 
1d hoc vt propofitio in loc inlkan fif 
veta, debet (upponi illius obiectum , nom 
fo!àq in hoc inftanti , fed etiam inomni 
tempore importaro per copulamt,eo mo- 
dó quo per copulam importatur ; fed co 
ipfo, quod inhoc infiáti (apponitur obie 

tum propofitionis exiftens 1n omni t&- 
pore importato per copulam , implicat 
pottei in aliquo cempore importato per 
ess non exiftere, ergo implicat po- 
fte propofitionem ficii fal(am 5 maior 
probatur, ad hoc, vt hzc propotino Pe- 
rus femper currir, im hoc inttanti fit ve- 
t2, tion (officit Petri currere in boc inftá 
ti fcd deberin omm inftanti currere , & 
datio a priorr eftqma veritas confiftit in 
tonformatione actüs cum roto obic&to 


X ficato, ergo ad hoc vt propofito fit 
A«cra'ig boc inttanti, debet m hoc inftan- 


ti €onforasari cum toto obie&o fignifi- 
gor obiectum (igniFicatum dicit 

folum pratenté ,(ed prze- 

teritamy& (acutam dcbet propoti cio có- 
fondu. GMYOBIeBc y quarextus dic du. 
rxiógea nonfolüm prafenycm, fed eria 
pratertamsocfüvaram ; atiaor cft per fe 


nota, quia implicat füpponi in hoc inftá- 
ti obiectum futurum.n infl anti yenturo, 
& poflci in illo non cxiftere. 

e(p. maiorem verificari prafertim , 
quando propofirio«concingeus de prefen 
tu confignificat certam temporis partea, 
nunc eni. fupponi debet obicótum eius 
exiftens pro quacunq; illius tépotis parte y. 
fi enim in vna deficeret, to:a propotitio: 
falfa effet ; & hoc folüm indicat probatio 
ilius maioris,nam illa propofitio, Petrus 
femper currit, determnaté fignificat pec 
omnes & frngulastemporis partes Petrü 
currere; adeout fi im aliqua parte nó cur-. 
rerét, tota propofitio cífet falía , nam fe 
haber, vt propofitio copalatiua copulans 
omnes , & fingilas cemporis partes cum 
curfa Petri, & ad fal(itatem copulatiua 
fufficit , vt vna pars fit falfa ; ac quando 
propofitio contingens de prz enti nó fi- 
gnificat certas,& determiratas temporis 
partes, fed indetezminatam, & infufam , 
de qua fola hic cft quet io , tunc falfo 
eft obie&um (apponi debere cxiftés pro 
quacunq; remporis differentia per copu- 
[am in co inftanti importata , quia im co 
a&u intelle&us explicité attendit folum 
inhzerentiam predicati cum fubie&o nom 
cogitando actu de aliqua temporis di ffe- 
rentia; quia ramcn tempus connotatur & 
vcrbo, fic etiam implicité conignificátur 
temporis partes ex vi copulz, non tametr 
dcterminaré, fed confusé, mdeterminat?, 
& vage , & idebex vi copule non necef- 
farió (mpponitur obiedti exiftens in qua- 
cunque réporis parte determinaté , fed im 

tracung; indeterminatéscum quo ftat,vr. 
in aliqua iiHustéporis parte poffit obie- 
&um deficere , & propofitio fal(ificarig 
ers etiam concedi vor vmi ab- 
otuté affumat , vt propofitio in hoc ime 
flzcii tx etg debere oppoiiilias obe 
&um proomhni teipore importato per 
copulam;fcd addit eo modo quo per copu- 
JA«m miportatur, camyqua hmuatione 7 


"&onced pote(t , nunirum quod fi per co- 


palamrmporrantr parre teimpors de- 
termiaasé , euam i eterminaté 
füpponi debeat obie&tum prepofitionis; 
fi veró mdctesmimaté,& conpasccodcm 
409; modo cius obicétum fopponi de- 


76 
beat in illis exiftens; fed tunc, cum in mi- 
hori inferatdr, co ipfo quod in hoc intáti 
fupponitur obiectum propofitionis exi» 
flans in omni temporc importato pcr co 
palam , inrplicat poftea in aliquotempo- 
re importato pet copulam mon cxiflcre , 
hoc vcrum cfl de omni tempore impor- 
tato per copulam dererminaté , non autc 
1i folàm importetur indeterminate, & có- 
fusé, vt cftin propofito ; alias quafd3 ra- 
tiones adducit Ouuicd.loc.cit. fed coie- 
cidunt cum adductis ex Hurt, & Atriag. 
Vrgent etiam conirà hanc conclufionem 
rationes ,quibus probari folet veritatem 
cffc c(lentialem a&ui de quo ar feq, 


ARTICVLY S. IL 


Quid formaliter fit veritas cognitionis , 


25 
ficultas non fucrit magni mo- 
menti, Recériores ramen litesrexunt im- 
mottaies: nam Hurt.difp.9.de An.(e&. 5. 
aflerit veritatem cx. natura ret, & formas 
liter cflc candem cum entitate actus,licét 
non dc primo conceptu ipfius , fed dc fz- 
xundo;quia eft attributum actus,cü. pen- 
AXleat ab affirmatione, vcl ncgauone , & 
€bicéto , bzc.n. caü(aliseft vera , idco 
aus eft verus, quia affirmat, vcl negat 
ebic&um , nóé contra : ab hacopinionc 
qparum diftant Dano. 1. p.q. 16. att,5. Smt- 
Ainchacact.3.de Deo vno difp.r.n. 31. 
XCaucllus ditp. 3. de An.íc&t, 8. aiünt.n.vc- 
zzitaté dicere entitaté aus,quamuis à no- 
i eyplieecur ertelationc , vel racionis, 
wt Bah. vel tranfcendentalem;vt Caucll.& 
JSSmisinch. ; qj & docet Aucría q.5. Log. 
« fest. 5. rud os UR ne dp 
"&iqug. opinio. tuit t Periher.c-1« 
crim e oai a dem en- 
"tatem a&tus ,. non yt sic; [ed vt oonnotat 
P ipic pi Rie P fequitur Suar. 
«iij 8. Met.[ect.2 Morií.dip.ro.Log.q. 


Qai apud Antiquos hzc dif- 










Difp. X« De Épuninne: 


sitionem v.g. affirmantem eur(am Pete? 
extrinfecam , vt dicit ipfum cursü Petri , 
illà dicirin re&o, hücinobliquo, vtrüq; 
tamen formalitet, & quidditatiué,co mo 
dosquo relationes explicat difp. 12. Log. 
idem tenet Ouuied.contr.7.dc An.püc, t, 
Nec minor difensio cít inter rclatio- 
num propugnatores, Dur, enim Vafq. & 
Blanc.atr.z . citati aferuot. conformicaté 
hinc,in qua veritasconsiftit,folum dice- 
rc rclationem rationisynon realem. Alij, 
quód sit telatio realis cóformationis , vcl 
similitudinis di&a,ita Tat.1. Periher.q.r. 
dub. 5. Meuril.lib, 2.Met.c.q.2. cócl.4- 
S conspi putat Caucli.cit. addit P, 
Faber diíp.9. dc parait. hanccelationem 
non fempet elfe cumommibus condkio- 
nibusad veram relationem realem requi- 
cin« 


litis. Alij, quàd sit relatio tealis 
ali» apti "1 


dens ab aptitudinali y & potea- 
impsum: cns nu eid acus 2 
ial 1 


lem,in abftraGtiua apti E 
& quando obiectüeft cxiflens, ita Vulp. 
1« p»difp. 52sart. 1. Alij quodin relatione 

Cósiftat prz(cindente à realí 

*in aliquibus m a&tibus.c(t 
bufdà tealis,ita Fwodów eras auel. 
qe 13:Zumel 1. p.q-16.arz. 1.difp.2 Atmnic. 
traCt.2 1. dip. 4g. 1« dub. 2, & innuitur à 


isinqui 


* 
; 


Conim.i.deintetpic. 1.4.5. arti. Tande — 


quídà concedunt veritatem e(se. relatio- 


ncm conformitatis ad obiectum infe, vc 


ad menfaram in cognitione fpeculatiua;. 
ncgát camen in cogtine pra xquz 
Vousels regi  men(ura obie&i;quà 
Coatra; ita Morif. dip. cic. 
16 Pro rcfolatione quassiti adaerterte 


dum, q aliter cft (peculandumde dining 
cognitionis. veritate, aliter de vetirate, i» ' 


Crcaue cognitionis: diuina n cognitio,cü 
perfedttima sis Scabetfentia iuini (o 
um vt ab obic&o moueatur diuinus intel - 
Iectus;ei que perre&ti (Time adzquetur, tà 


incifendo, qus reprafentando ex Sco-- 









5.5, obic&i cónotationem refpuit Hat, — 2.d. r4-q.1. P; nec poffit à creaturis mo- 
Wilaga verb , quia cithotis acerdimus | ueri;ex codem plaribus in locis;przcipue 
«oua relationes J& cónotatas docet difp. - Y.d.3.4H. fequntnr quódnàllzm cealec 
3 4e Log-foct. 1. verltaté forma cte ceto" re fandacad obie&n [cibilià, n 
*denorminacioncim param jgtrinleca pro-. «m ad elfentiam , quia c(trcalitet cd 










HCIUDI 


pesisionymcatali, 
exime us 


tim fumméidentifcara , & ade iata; 
opo- ad ereaciias , quia nalla. 





igd ete 


rationis, - 





w- 
^ . 





ite 7 


adii 


Quefi.I. Quid fi veritás cognitionis dri. IH. — 777 


eft realis relacio j vt diximus dífp. 8. q. 5. 
axt.1 . aliter efset in Deo: formaliter ali- 
quid nonnece(se efse .f. hzc relatio, non 
4m. relatio :poteft habere perfe&tius. cfse 
fuo termino; quapropter veritas ipfius di- 
uinz cognitionis formaliter conü(tit in 
entitate illius a&tus; vt monct Do&or d. 
3 cit. F.& quol.13. atenus intelle- 
&us dininus media intcllcctione vnitur , 
& vitaliter attingit obie&ü y ficuti eft; & 
per cófequens veritas cft Ex ia císencialis , 
Quia eft ita e(sencialiter talis , vt nequeat 
attingere obie&ü alitcr,quàm fitde quo 
vide Vulp.d. 52.cit.ar.vlt.at noftra cogni 
tio,quia cft finita, limitata, & ab obi 
depender, fundat relationem ad ipfum. 
obie&um,vel realiter diftinétam,vel rea- 
liter idemificatam ; quod difcrimen multi 
ex ipfis aduerfarijs quoque fateri debent, 
nam in diuina cognitione nullam ponunt 
iclationem tranfcendentalem ad obic- 
&um , illam tamen .adiittunt in. noftra 
cozaitionc. fimiliter in caufis creatis ad: 
miccüut relationes ad effectus, non tame 
in Deo ; accedit ctiam , quód noftra co- 
£nitio don eft ita. efsentialiter: vera ex 
fui natura; vt dicemus, ficut cognitio di- 
nina ; quapropter praxermilfa diuina vc- 
ritate, de creata loquemur. 
.. 27 Dicimus primó , veritatem cogni- 
tionis nó dicere entitatem actus, neq; ip- 
fam actum ,'& obic&um, fiuehoc dicat 
foraalitet ; (iue vecoanotacum; (ed rela- 
tionem, non rationis,(ed rcalein. Conclu- 
fiocft Scctiinfca cirád:: &. prob.1. quod 
»veritasnon' dicat entitarem actus ,-i fit 
de obic&o contingenci ; patet ex. dictis 
att. przccd. voi oftendimus candé: pro- 
poiitionem po(se amittere veritazcm ; cp 
adhuc coofit. nà (i prápolit:o contingens 
€x Lui nacurà e(set eísentiabiter vcra , vel 
"falla; feqaeicturquód hzc jppoíitio Pe- 
rus currit, no cutrente l'et0 diceret or- 
dinem c(sentialem ad duo concradié&o- 
fiay quód eft faisü , implicat .n. quód 1dé 
ommnmo pendeat in císc a duobus contra- 
:didorià 


fitis: (cquela prob. nam co- 


gnitio fala de caríu Petcenu diceret duo - 


p ins ccce pr , — 

«€ quatenus filfa (quod non c 

MU HERI; cess S PKtab 
MEL S 


a&u;vt cognitio eft ) dicet ordiné ad ne- 

tionem talis curfüs à. parte rei; imo de- 

et duo comtadiciotia ju. fe intentio- 
naliter reprafentare , quia ve (it fal(a , de- 
bet affirmare curíum exi (tentem , & ca- 
rentiam ipfius , nam fi non tepras(entaret 
curfum exi(tentem;diceret verum, (i.noi 
repra'(entaret carentiam. $y 
ordinem diceret ad illam ; (ed 
cürfum exiftentem,& per | 
differret ab au vero , qui talem ordinem 
tantum includit . Tam qaia, vt arguit 
Arriaga, Angelus intuitiuà cognofcit 
fuos actus , qub ad vltimam realitatem 
aliter'nó efle: intaitiua E dc eee 
rci exiftentisvtexiftés eft , & ficuti 
& pet confequens attingit vcrirarem, vel 
falfitatem fuorum a&uum , quaab Hurt, 
ponuntur effentiales differentiasquapro- 
prer,ti eliceret hanc propofitioné de fu- 
turo Petrus damnabitur, vcl curret.quia 
haberet determinatam veritatem,vel fal 
fitatem ex dicendis infra quam di (Feren- 
tiam cognofceret, iam de futuris contin- 
gentibus haberet proprijs viribus certamy 
& intillibilem cognitionem, fciret n. fa 
acus ille effet vcrus , aut falfus : negare 
autem Angelo hanc cognitionem , vt 
facit Hurt. eft pror(us voluntarium, quia 
actus ille.eft in fua. poteftate totaliter, 
per ipfum fertur in obiectam fururü , & 
non (e habet vt fecreta cordium,quorum 
cognitio de lege ordinsriamon debetur 
illi, quia non eit in fua poteftate. 

18 Deinde, quód a&us neceffarius nó 
fit effentialiter verus,patet exjhis,qua di- 
ximus in diíp.8.3.2. quód nullus tranfce- 
dencalis refpe&tus potcít eife de. e(fentia 
abfoluci, at veritas formal ter dicit refpe« 
&umad obicótumyt dicemus, à admit» 
int adserfariscrgo'&c. Tum quia quód 
actus ncce(farius reptz(entet rem ro 
veré, quali. per accidens , ac fecundati 
conucnit ih, de fua «n. formali róne ba- 
bet repraícatare, quód homo fit v.g. rie 







"fibilis , (ed quód veré (emper. teprassécets ' 
. prouenit ex 1mt i 


nutabiligte obici, nam 
fi per impo libilevt notat-Ainic 
€tüm muiarctur , actus adhuc repra(en- 
taret hoiinem rilibilem - Tandem quia 
-fia&us cflc: cifencialiter veritas, S po 
n Mm et 


7* 
fat propric. dici vv05, ficut. albedo non 
"dicitor alba, nec calot-calidus. 4 3- 
^^. Secundo quód gn dicar,a&tum ip ré 
*&o,& abicétum in obliquos fiu vicon- 
moratur , fiue vtpartem. eopflituenrems 
sprob. f jfdem rationibus, qnibus 3 
*oflédimus.dari à partecei Tea- 
dcs à fundamcotisdillinQtas; & precipue 
'contra. Suarez vrgentadmitte illas 
irelaionessat (6, hz opinio«ffet vera,(a- 
nénullam prorfus habeec poílemus ratio 
ncm ad oftendendum relationes (unjlitu- 
'dinis;z qualitatis, & eid ai agp 
- Aüería, qunm et 
*fc tanti di minationcs reales €xcoexi- 
ftentia cxuemorü ad inuicem odas. Spe- 
«ialiter veró conwa Arriaga ett,quod pa 
-nit formalitatem  & c(lentiam veritátis 
que per (e vnacfby e(le vnam per accidcs 
€x roous diueríorü gencrum ,JImo ex en- 
ste rcaJi ,& raiionis conflitutam» fà obic- 
Kum cile. aliquod ens rationis y ttem . qp 
detur a&u cntitasalicuius; abíq omnibus: 
partibus compon&bus in aC talem cn- 
gitatemyveimidéta v4 uu chri fts erit, da- 
tur vericasa&twabfque.obic&o in ac; 
d. ab. ipfo ponitur vt patscón(Luucns: 
weritaram,licdrin obliquo e. ;— «5. 
«29 Terioquód dicat relaiioncm, cft 
Scocquol.i:art.z.& 1.d:3qsqvatt. 2. 
gn. 4.d.8.q. 2. V & locis inrarm rci S pae 
&ctsuia veritas formaliter eft coforraitas 
xàe,v: aiv Arifk.c,de fubit. 14 00,404 
vesefl , velton esi yoratie digitny vera, 
tci fal fa; )& ct quia cognirio coparatur 
i. vcm; vt [jgnnm matarale, veritasaucear 
&jniconirtic in conformicareciusad (- 
iguiati, vex primar illud ficuti.eft,(«d có- 
49ra.itas €t. qnaidá inrcnuionalis friwiliju 
«o, 8 imagoycrgo cf quada uclauo. Rie- 
iégonder Seuifinch, actum fua entrate dici 
eyaginem obic£ti, ficuc (ua enrirate eft re 
pra fentati uus obic&i ; con(equitur.anic 
aclpe&tus tranfcendcntalis:, per quem €x" 
glicatur conformitas, & veritas abfolura 
«acis Contrà, nam zc(pontioson babet 
5locii itv pro poticionibuscohtingentibus ; 


rgomeqsimactcbusnece(farijsnà (i eri- 
Be o Miraris sis i. 1 ike: 
*«lb atta aliqua do realiter diftinóia, Wc pof iat 
Aiulip aranidirquntiyqriuqnido clkzeali- «isfandata uvsdtticarca 
»v«i A L^ 


iusdiere,ef- 


ccenDifindse Dt Fnnteiirintl, n 


cr adétificata cà acus. (ieu eucnit.im sf; 

e eiccectcdde 

renes uera org 
Un quia, &:ncgomatiene inà 
lc&us, & fi&l i é 

p iso ersaiecurar ag Cl 


ncs &.cóparationejntellé&tus;niquia 
te opusintelic&tiépropofationwera, vive» 
va diífesc à falGyt &c:tii quia unpertines- 
cft wbd propo (itia tommaliterdicag 
Ere rererertd 
cotequeser a daHirat eti 

32 ;Dicimyus fecüdo; hane zelatiooenz 
COforminarisqua-prerfeter veritas,no e[s 
Ic deterrüinate praedi alc, ant trart» 
reuninatc realem 


mentalis, in vno erit realis.períectayin at» 
tero realis imperfe&ta ;-quie à: Dots (zs 
piussocatur rtlatiotationis; vt contra die- 
flinginur à teili qam. omnibus coaditios 
nihus-auxta di&a imdi(j8: q. 2« Conclue 
fjo quo.ad omues. partes:(equitur:ex die 
Gs, & prius organs plam, deinde 
qt ad omncespariesprobabimus; exeme 
plum aptiTimum e(l imagor marialis ,. 
imquatria fant;s.encitas abfoJata f. colg* 
resydeindg £e(peGtus zepraíentiris adire» 
prelentaumy, catione equis cooftituitur 
in eíic imaginis v. $. D.Petri demüalius: 
re[peétus conforimiratis: inter imagi ncav 
reprafenrantem , &-Petrgm cepraíentae 
«um, ratione cuius: illa pi&tucacontkiugie 
tnr incauone imaginis ycra ,-.& hzc tria 
fnm inter fcommno dittin&a,poGunt,n- 
.reperiri-colores ab(q; relatione 
:ad D. Pettumy p 
ali eclariong imaginis, led-iime retta ro- 
latiane;vt patet, naialigus DX. Petri ima: 
gpxadorarur,quacenuscftipfius ceprzsc- 


statua , Gcrameniipf mudim no ce- 
grícntas,vetratai parte reisSic paribor- 
miter. dicendute.de; cogoitioac , qui; eft 
-imago-quae dar £pirimalis- obiecti aod: 
imipla uid Ceperiup1 yt. » cnutas oe mpe 

atus deinde.ce]atio s rae 


eus, iat d 


ofsuot eriamirepetiri cü 











Quafl.II. Qui fiteverieiicofosilnlé AIL prm 


CP Ant SS Quis mm "n 
ai ope Buts da repete Quim. 
cofituicàt inelle reprafenrationts; & no 
titic & vocátut à Scoto quol:13. ar.3.re- 
látio attingentiz, & tebdétiie it obicttü, 
t jn cecmind »; tandé cit aliustefiié&us" 
ormitatis acts reprarentantis veré 
i ad Ci RU sreibepu Law 
(co icat irratiórie nodi vere, qu 
Es oq; eft realiter idécificata cir áQtu, 
id doqstéaliter ditio&z, qdandoq; per 
£e rcalis;quàndoq; imperfedté tealis ; 


xrobantüt i opis i 
a 31 Primo adu Loruy Elus 
peu nidi n. is t veritatem 
tcaliteridentificáataat, & per confequers 
vctitás jh ip(is cft relatio tramfcendenta: 
lis,naim &x dictis difp. $.9: f. lieceft dif: 
cremtia incr'rélationem przdjcamenta- 
Ic», &.tfarifétndentalem quod iDa eft 
rcalitet diftinQra, fiet realiter cadent: 










funiptulà TtOb.? hija itfà eff relatio ceali- 
teridenii éátà fundácento, (ime qua füit 
disci ét ihctadie eóórridiatTonedt 

in f 
T x ] 


1 

4. éd IRra&ris Ge qictnt elfe 
ortifitate cui propi blé&is 
abf]; conitáárétioBe ab'ihcrinfEcó* peo» 
uchicáceqhla ffir tnaderibites j ticüe ef 
[ga tici. uie réprfentaot ; lininurs 
tabilés füfity eoo &c- Tdent dicehdürfrde 
dtibà flftririaje y dnt hetéftorib: depen 
kospobe tis Vt hie; & tiuac exittéci- 
$,& pet cO fcc ióose seiidri tena 

Lia obiecti fic varabilis; "Brus tamiesquia 
AbobicAo ic exittéce réduplicatine. dé: 
edetneceftartó illud taliter feprasétat 
Y 5a ott "ahrér reprafévisate , Haec tfi 
diffcrétia reperitur irtter 4&tus neceffarros 
igtüiriuos, & abftra&tuos;qr illi necefía- 
ó dicüt ordinem ad obiectirexiftés, & 
d&ttale vr fic, quare femper ordo ille eft 
intere xtréma realía dtu: ifti veró necef- 
10 ab ftrabuinr ab exiftécia obiecti ; & 
amuis obic&um fit exíftés , de per ac- 

dens eft illis, qvia illud refpiciant noü 
vt exiftens,(ed vt abttrahit ab exiftentia; 
Qua tatione propofitiohes iftz funt fem- 
axes cute verbumin ipfis ab- 
oluitur ab omni téporis differentia quia- 
propter de ratione rmali Confotmitatis 
iftorü actu eft quod non fic inzer extre: 


ma réilis & ada CXi tentia &8 vel mii 
mà, qai1 potfimt ad'aotrentia crm evita 

"31 Sccüdo fi ptópofitionibas coatin 
Lope de pétetito iue de futs 

u de pre(entr determinatam velind 4 
sec alat am pafteaitempo:is-fienititanv 
tibüs' veritás ett ab iptis realiter diltina 
&a contra Caucllum eereft Seoct'in id 
8 4.2. Vbrnà lo quitut d telm ione apes. 
£üdinali y "vt F1lsó exponit Ceaclias fed 
dé pta ticamenzil, & realiter diitin ebay 
€o quia potlaac 1t z propotidones/aait^ 
tete vetitateür, vel (alim ibn tio-pores 
£àt éfle Hilfe erso veritas eft ab^dis dex 
Hte diftitian ^ Neé valst relpootio Que 
acl, quod'a&samitrit vericite ; aóquer 
áliquid feale deperdat; [cd folu formt2 
litacc illii ajXti natt-eonfotiati ebic- 
Go; qu3 curd ab'obic&o dependear mus 
&atür àd rucrtioniem ipfius y^ eur fi hxc 
Pos fthponerecut ad fi20ifican0. 

Ouem,non etf'ec amplius fignam aptum. 


di ad figuificinduttr hominea & ramen tii 


il reale amitccect; Non valer, quia five 
4s dicit quid formaliter átum abi-a26tg 
diftia&um, vt ipfe atfeviti necerlarió: ide 
nebicia aiu, qiandiui manet aócus alrer 
realiter ab illo diltinsueretur y máx? iicet 
ítifc parsbilitas nod (it aduer. figüum 
identitàtis rcalis , feparabilitas tameo vt 
dixtavis difp. f.q. 4-arc.2.eft fafliciens 6i« 
£ná di (tidctionis tealis T quia vel ves 
ritis fotmálirér dicit quid esie j velnie 
hil,ión (ceundam; vt patet; fi primum;ec 
go actus depérdendo veritarem -y amitcit 
aliquid reale : quod comprobatur exem- 
ploaddun&o de vocc hominis , homo" .n. 
dicit telaciónem (igar ad nacuram liy mae 
natti, qui; cum fic ad placrcum , c 'ela- 
tio fationis, fi tamen imponeretur ad 4i« 
: ificandum boueavamt en telatióné 
am rátiohis,coghitto verà s quia efl fi» 
nubi oivtirides dio figni nin et fdcio- 
nisjfe. rcalis in ipta;crgo quiaad muta» 
tio&emzobic&ti deperdie rationem serai 
véti, dmitucaliquid reales 6 cio 6 
tidy Tertio fi óbic&tü iftarü propoti- 
iion coGigeriiuinent d anquod- esi 
fténs, vt funt propotitiónes de praitevicó ; 
défüturó; & que nón entigirchpieiunr 15 
la relátiodton crit petteéte Won dc- 
Mmi : ficit 


nm— 
"y 


780 
ficit prima conditic, quod lit inter extre« 
marcalia; fi vero cít aliquod cxiftens , 
& pofitiuum , quamuis actus fit abttra- 
Gtiuus , erit camen realis perfceté contra 
Vulpes difj.cit. art. 1.n, 8. dicentem nun- 
quam in cognitione abftractíua relatio- 
nem cíIe realem actualé ; Probatursquia 
etli abflractiua cognitio non pctat, vt co 
gnitio cft , crminari ad rem vt exiflenté, 
attamen vt vera refpicit obiectü , vt exi- 
ftens à patte rei, fi eft de prafenti,vel vt 
fuic exiftens, fi cft de praterito,vel vt ali 
Quando cxiftens crit, ft eft de futuro, qua 
ratione diximus in r.p. Inft.tra&t.2. veri- 
tatem propofitionum de praterito,& de 
futuro dependere à vcritate propofitio- 
nis de prz (enti, in tantum .n. nunc eft vc- 
ra ifta propositio J4nticbriflus erit quia 
aliquando erit veram dicere J4mticbri- 
$ius efl, & idcoifta modo cft vera J£da 
fuit » quia quandoque fuit verum dicere 
"KL dam efl , cum ergo iflz propositiones 
rcípiciant obicctum fecundü exiftétiam, 
quatenus verz , fcquitur, quod quan 
propositio de pra fcnti etiam abftractiua 
formatur, & obiectum cxiflit , inter ipía 
sit vera , & perfecta realis relatio , cum 
adsint omncs conditioncs requisita nec 
verbum in iftis propositionibus abfolua- 
tur à tem potis differentia, vt cfl in pro- 
positionibus neceffarijs. Ex quibus om- 
nibus patet, qnomodo vcritas non sit dc- 
tcrminaté trapfcendentalis, vel prz dica- 
mentalis relatio, petfectié, velimperfccté 
tcalis, (cd indifferenter (e habeat . 


Diluxntur rationes: inoppofittm . 


34 4f Ontra doctrinam traditam arg. 

ls primó probádo, quod veritas 1o 
dicat relationé conformitatis [upra acti. 
T quia ccgnitionon cftobiccto confor 
tnis,cum cognitio sit accidens, cbicccum 
fapé cft (abfantia , cns rationis, & alte- 
rius (peciei ab ipía cognitione. Tum 2,co 
£nitio entis rationis ; quod sicens cium, 
eft vera, & támen nó habet cum illo con- 


formitateav, quia nequit ad illud referri 


vt menfaratom ad men'rá, ex Sco.quoi. 
13.M.& 4.d. 1.9. 1.5:& rauo füadet,quia 
menfura, & regula cft prior menfürato, 
€vs rationis d poficrius cognitione , à 


Dif. X.De Éphncistint ^ 50^ 


qua fit. Tum 3. cognitio entis rationis , 
& non entium nequit conformari illis, vt 
fant in (cipsis, cum nullum effe habcant à 
patte rci,ncc sint resfcd in intellectu, at 
vctitas famitur in ordine ad rem , vt eft 
infe, crgo in hac cognitione veritas non 
dicet rclationem copformitatis . Tum 4. 
quia nó folü cognitio eft obiecto confor 
mis ;(cd ctiam obiectum cft conforme co 


gnitioni , crgo vttü3 ; denominabitur vc- 


rum- Tandem faltim cognitio pract ca» 
cft vcra , & tamen non hibet talem con- 
formitatem ad obiectumranquá ad men- 
furá,quia ipfa cognitio eft regula, & mC- 
ura in practicis nó obiectü, vt v.g.cogni 
tio ifta practica efl caffà viuendus,cft re- 
gula, & cau(a caftitatis in homine . 

, Refp. ad 1.ex Sco. 1.d.5.q. 3. C. & 
quol.13.O.cóformitatem intet actumj& 
obiectü nó effe in modo cílendi, & cnti- 
tatiue,ícd in reprae(entando, & intencio- 
nalitcc, ficuc imago cft finailis Carari,nó 
incffendo,(ed reprzfentatiué. Ad 2.dici- 
mus,Q duplex eft cognitio entis rationis; 
vt colligitur ex Sco.2. d. 1.3.5. D. vna.» 
pra&tica,qua primó fit,& fingitur ad mo* 


dum ents;alia fpeculatiua, & quafi rcflez. - 
xa, qua iam factum confideratur fecun- 


dum propriam naturam, in prima cogni- 
tionc non cít eritis i M ehiouie fecun- 
da adeft veritas, quia confideratur, ficu- 
ti eflyre(pe&u cuius potcft dici menfura, 
non quidem quó ad perfc&tionem ; quo 
feníu a(ferit Do&or ensrationis non cfTc 
propriz cognitionis menfüram , (ed quo 
ad veritatem,yt diximus difp.8.q.10.art. 
2, declarando tertium modum ; quatenu $ 
poteft ce cerminus illios conformitatis; 
vt videtur doccre Scotus 1. d.vli. in fine , 
Ad 3.quando dicimus veritatem cile c 
formitatem ad rem ficuti eft in fey ces no 
accipitur proprie, & pofitiué,vc à non en 
te di Linguitür,& eenit à ratusratayratü ; 
fed fumnur pro obiecto, quod cognofci- 
uim qisiscfigiut fit & vt venit a rcor, 
1€ti5; nec per ly-icuu: cll in fe , ininuag 
tar femper exifteuriaà parte rci, fcd po» 
tius natura, conditio, & cílcntia illius.gp 
cognoícitur ( quam biben: (uo modo en- 
tia rationis, & ntgatiopes, ) & cxiftentia 
obiettiuain cognitione practica, Ada. 
ycri- 





T Ts 


fits propri? ,& formaliter, de qua lo- 
imur , non eftquazlibet Hd. 


4 d ca tantum, quz eft ad menfurá illias , 


jnquofundatur , quz regula modo eft 
bie&um ,idebpotcft dici verum caufa- 
-Jiter; & radicaliter;lic£t formaliter dica- 
eur & verom veritate: i e(Tendo , non in 
reprifentanto. Ad $.tefp. obie&tum du- 
pliciter confiderari ;, vel fecandum 
efientiám, & in ratione obic&ti ; & vt fio 
eít mélüra cognitionis practicae, & canía 
veritatis ipáas;in tarum .m.cognitio di- 
«&ás effe caft? viuendü eft re&ta, & vera, 
quía caftitas ct obiectum eligibile , quia 
habet (uam bonitatem przponderárem, 
& obiectiuam , eftq; conformis Legi fu. 
era qua proxima obic&turn dicitur 
nü, & cligibile in moralibus; ficut etia 
idcirco in attefa&is cognitio domus cft 
yeraquia di&at omnes conditiones;quas 

dcbet domus habere iuxtà exigenua 
prie conditionis; vt poffit iaferuiri fni ; 
ad quemteft ordinata, & non ideo domus 
e(t vera, quía fic cognofcitur ; alio modo 
confiderátur vt producibile ad extra , vt 
effc&us,& (ccündum cxcréitium exi(ten- 
tiz, & (ic obie&um dicitur menfuüratum, 
cognitio menfüca actionis produci- 
tut obic&tum illud à partc tet ; ita Süarez 

cit. & cum co omnes Recentiores , 
3$ Sccundo , quàd i(ta coformitas fit 
effencialicer ipfe a Gus vel (altim nó quid 
diftinctum;próobatur omnübus ijlisratio« 
nibus,qui bus impugnacut diftinctio rela- 
tionis abexcueis, vc vidimus tuo locas 
faperius d:fp, S. q.3-att. 2. à n.36« immo 
eifdé rationibusde fa&o. vtikur Ouuied. 
€obtrou 7«de A vim. punét. r$. 1. ad id 
emn ,n"àm anicquam concipiatur 
€ reiauó conformitaus ipter actum 6c 
obiecto, n na fortnaltter dicin:us con» 
fiftere vcri stem , tud:cjum «cení(lutuitur 
verum formaliter, crgo luperfluit talisre- 
latio;ptoba:uraffun.ptum , quia adhuc in 
eo figno (upponitur obicétum ità fe ha- 
bere parte teijyt afhirmatur pcr indici, 
ein denter ad rclationem cít for- 
malkerverüy hoc cnim ett a€kum c(íe for 
malitet verüyquando de obictto 1udica- 
tur5 icut fe habet à parce rei.Hoc codem 
argu gento probari folct bonitatem moe» 
Lepess — ; 


Quafi. II. nid fit verias copiizionli eder. IT. 783 


ralem in actibus humanis non con(iftcte 
io relatione conformiratis ipforum ad re- 
€tam rationem, quiazantecedenter ad ta- 
lem relationem a&us illi cliciti 
juxtà rectum rationis dictamen , & idco 
pom formal —— esee sas ad fimi- 
a argumenta hic nen faciunt: (pecia 
difficultatem ,& folui debenr,ficut quan. 
do fiuit comrà d:ftin&tionem rclationui 
ab extremis, quod nimirum extrema an- 
tecedenter ad relationem dicuntur talia 
fundameazaliter folàc, & radicalitet, no 
vero fotmaliter,quod de bonitate mota- 
Ld estere eren conce. 
quare idem pariformiter ín propos 
fito dc veritate dicendum, acctiam de: fa] 
fitate; vt conftabit art.feq. ni41. cü enim 
veritas ,& falíitas actuum mentis fint que 
dam (imilitudo , vel diffimilitudo corum 
intentionalis cum fuisobiectis, debemus 
feruata proportione deipfis difcurrere,vt 
de rclatione predicamentali fimilitudinis, 
& diffimilitudimis ; Sed dimiifis hisra- 
tionibus deductis ex communibus adhuc 
fpecialius probatur confocmitaté :nactu 
vero non dicere relationem illi fa 
ditam ; quia verias eft perfedtio: fimpli- 
citer,cum fit attriburum Dei, relatio non 
eft perícótio (rmpliciter ex Scoto quol. 5. 
etgo vetitas non crit» niii abfolutü a&tus. 
Tum à. quia (i veritaseifet quid diftin&tü 
aba&u, & in a&u tundatum , iam poflct 
a&tus intrinfecé (üfcipere contraria , ve- 
ritatem .f. & (alfitareinycótra. Arift. c.de 
fubft. dicentem orationctm effe capacem 
contrariorum fine fui mutatione, 'um 3, 
velactus [ceutidam (uam effentiam a(fi- 
milatüt obie&o;vel non, (1 primumser 
períaam eíicatiamfolam eft. fimili 
vtra obiectiynon per relationem fupcrade 
ditam; ft (ceundum etgo per. fuam cffen- 
tiam eit formaliter falus , nam falfitas i 
non fimflitadine contiftit, vt infra. Tá 4» 
a&as pcr (uam «(icntiam eft reprafentae 
tio Petriquód (it homo,& ficuti e(l quia. 
per iuam e(feniam exprimit identitatem. 
Petri; & howinis, ergo per fuam efientià 
t(t verus 4 T üm 5. cffe repra fentatraum 
dntcnéi er obic&i eifenualiter dicit 
"enutatein ablolutama&us;ad quod cone 
"fequitpr relatio tranlcendentalis regraz- 
: Mmm j km 


yS2 v 
tfertazionisad-obiectum , pet quam (ecü- 
«dum noscircomícribiur differentia e(fen 
*tislis actus, ergo quia faltimin propoti. 
itiombus necc(larijs actus ex fua matura 

cft c (Tentialiter repraícotatiuus obici, 
ficut cft;veritascritaGus effentiayad que 
« ófcquenter. rclatio:tranfcendentalis «o- 
formratisillamciraimfetibeuse. -— v»: 
36 Refp.ad.1, nim. non etie vniuet(a- 
lites veram, & cnm.Scotus quol. 5. negat 
rclationem dicere perfectionemjloquitur 
in diuinis de relationibus originis 5 Vcl 
dicimus; quàd veritas ell: perfeótio , non 
formaliter accepra fed ratione fundame- 
zi, & fubftamiz actus, qurnatuselft cxíc 
iundare talem relationem , quam nequit 
&undarc actus fal(üs, A d z.conccdimus fe- 
quelam,Arifl.veró loquitür de mutatio- 
nc per íc immediata nom (üpponente aliá 
priorem, quomodo non mutatur oratio s 
nam hac prefüpponit mprasionem obie- 
ti. Ad 5. dicimus aéturh per faam effen- 
&iam (le fu ndamentabiter h (f; mlabilenty 
ettam fi per impoflibile nontefültaret re- 
latio, nom autem formaliter jy. vc io. fimili 
diximus dc relatione, & id (afficit,ne per 
eílentiam dicatur falfus. P«r idem ad-4. 
tum quiaactus c (fencialiter eft reprefca- 
zaciuus, non tamen cft cffentialiter reprae 
feutatiuus veré, fedceundarió quia pro- 
uenit ex immutabifirare obicébi. Ad: im. 
probawenc eoncl, arguendo«ontra. Smi- 
4inch- athznanimustationé dilparitatis y 
€ur rapra(cntatio hit quid aétai incripfc- 
&üs& cxpliceumr per relarionécáfcenden- 
Sàl€ , non verÓ-1dé de veritate dicendum: 
Tertioad.idem ; relatio przdicamcn- 
ul;5 fundatur. in extremis habenubusiil- 
lam racionem, (ub qua refemmur;celacio: 
ehi«paivis, & filij (apponit parrem y & fi- 
liumzn ratione gencrantis;, & geniti; re- 
latio cau(z (apponit iam caufam, & cffe- 
étum snratione cau(z,& effe&tus: , ergo 
pclatio veri fimpliciter dcbec füpponece 
jam ipíum actum verum aliter nompof- 
fec illum referce fubirauone veri « Tum 2... 
actus (cienuficus: ctíentialiter ditfert ab! 
actu non (cienufico , heut (Cienra ,opi- 
nios error e(fenualiter etiam dif&cunt, 
fed: actus (cicnaficus ab. actu omnis non: 
vVulr.gct Veritarcin.etb diucríus »€rgo ve- 


ritas cít illi effentialis. Tam 5, ia atkug 
fidei fupernatnralis , quamuis (1t gd 
cótingens,vt (unt a&iones Dei ad extra, 
eft intrinecés& c(lentialtet verus, vi ne- 
cffe falíus, vnde fi quis Su. i vg 
derecaótum fidci de Incatnatione Verbi, 
ftatim rct ir xogoitionem Verbi 
Incarmti , quod portar obie&um , & 
hoc ptopter otdinem ,. quem.dicit obie- 
€tum im reptfícntando , ergo quia talis 
ordo feperitur im quocumque a&u , 
quis percipetet hanc veram propofitio- 
nem Tetrus currit ctiam percipeter cure 
uin petrenfem, ergo etiam in his confor- 
gv me effentialis. — - jj zxte 
37 T.ncg.antcc. quia fi extre 
ma relationis season cag 
«a ratione,[ab qua rcfert iila, effectus foc 
Quod mre ne foraslem - 
ce 0,5: onmino (upere 
poaae fub Mushemwr 
t imet pautem, filiu, vr Petrus di 
e tí sat yt tt & filius for 
qnalrcec genitus, idem de alijsrelauuis di» 
cendum; extrema ergo ante sclationcag 
fupponuntur (olum habere infe rationes: 
fundandrynaro cavía ante se lationem lae 
ber potentiam a&tiuam, c otentia: 
paffinam duo alba communicant in €a« 
dcm natura fpecifia albcdinis, lic rela- 
tio veritatis non fupporüt: forma- 
liter ferum, ed folum rationem menfu« 
rabilis. quz eft ratio fundandi relationes 
tettijaodi.. Ad z, aGus(cienriz aba&tu 
erroris: dificrt per. propriam di fferétiam 
e(ientialem, quz eft cendétia- in propriüt 
Obieótum , vt caliter repre (entatum; per 
veritatem vero: differt canquam ptt ali- 
quod proprium,& confeqncns nece(farió* 
ad'propriam: naturam, quo ferifüdicimus: 
equum ab liomiinc di ferre per binhibili. 
tatem. Ad 4irefp. aQturmn fidei faperitatu- 
ralem dici neceffarió verum quia fertur 
in obic&um füb rarione. repelati à Dco ;. 
quz ratio forraliscff certi (fima ; cotin* 
gentia vcrb: obiecti io fc eft obicctuar 
materiale fidei y quatc fi quis perciperet 
a&tum repraefentanté. Incarnauioné Vera 
biypercipereejncarnationem reprx(enta- 
tamque ft obicéri illius aru» (ub ra« 
Aione cognitionis ; jicur peteiperet cursü- 
. i Petri ,. 


— 
"IN om tm tuo m . 


Ac iita. 





 Quafl 1, Quid fitcvertas pitt Ar. 295 


fiexi,at vc cognofcat veritaté a&tus , rc- 
tirur,vt vltra represérationé percipiat 
Misni rubei eit obicdlo vt reuclato , 
vt in fide, vcl cü obicéto à parterei, vt in 
alijs a&ibus;nó ergo eft par ratio de actu 
fidei, & de cateris circa contingentia .- 
- $8 Quarto,oftenditur hanc relationé 
non cflézcalem , Tum quia hec zclatio 
ett indifferens ad rem exittétem, vel nà 
exitenicemyita.n. verus cft conceptus de 
rofaycom exiflir,Gicut cum nó exi titer" 
go non eft realis, ícd rónis. Tum 2. £qué 
yerum eft iudicium;quo quis iudicat bo- 
minem effe animal, ac illud , quo iudicat 
non-efle lapidem, fed hac conformitas , 
cum fitad negationé, effc realis. , 
ergo nec illa , quamuis fit ad c(le pofiti- 
uum. Tum 3. laltim in cognjtionc abílra- 
étiua cOtingenti de przíents, ait Vulpes, 
nequit effe perfc&e,& fimpliciter rcalis, 
alioquin periret differentia interaedens 
inter notti à 


Sco od i 
ínab jua veró minim. Tuu a. rela 


tio cx parte obicéti menfaranusnoneít 
rcalis,ergoneq;relatio — cüceptus 
encnfürat;, Tum:5.Sco muliis inlocis ait 
crum cflc idem realiter cum ente v: e(t 
videre apud:Caucilum.. Tandem relauo 
q1on (üfcipit magis, Sc cuinus,vetitas (uíci 
pit magis,& minus,datur ,n. vnüens me 
gis veri quà aluid 2, Met.4. & 4, Met. 8. 
- Refp-ad 1.ex di&tis:in probat. conicl, 
Oftendcre folumllam relationem ctíe ra 
ronis, vt diftinguitur à. relanone fimpli- 
citer, & perfcétércali , non quód tit 16la- 
sio per actum collauuum iniclle&tus cag 
fata. Ad 2.per idem; vel dicimus cii. Sco. 
3.d.23.G, conceptum,qui natus e(t ficri 
ámmcdiaté à re bnéopere intelle&us ne- 
gouancs, duplicem effe, poitiuum; quo 
tudicamus rem cflc talem,ncgatiuü , quo 
iudicamus rem non effe talem , & vtrüq: 
cauíart à pofitiua re mepfurante illos có- 
«epuis;tàm fecüdü id, quod eft quàm te- 
cundái non ett ; quare conceptas 
negatriuus pro termino ens ;pohri- 
uum. Ad 3,dicimus Scotum ibiloqui: de 
re ationcattingentizy que in abftractiua 
non terminatur adrem et exiít ente, aon 


de relatione confórmitatis,quia ben? po 
teft itio abftra&tiua cotormari obie 
&o in (c exiftenci; neq; heec & illa ditlio 
guunrur fpecificé in e(fe notitiz vera (cd 
tantum, cile notitiz;fimplic.ter. Ad 4. 
megaur paritas , quia relátiua tertij modi 
non funt mutua. Ad s..díicimüs Scott lo. 
qui de veritate in cflendo, quz elt paffic 
entis,vcl de a&ibus intuitiis  & neces. 
rijs. Ad 6. patebit in (eq. art. 
ARTICVLVS IV. 
|. Quid fit falfitas cogyitionis . 
39 dte Metaphyvficü (petat có fi- 
: detareveritatem rerum,qua dicte 
tur in e(sendo,ad Logicü vcró aliquo mo 
do explicare veritatem in reprz(encdo , 
que cft cognitionis maximé complex , 
ita quia oppofitorum e(t cadem dcipli- 
aec saeeiA Mn — datur) 
pertinet ad Metaphytiéum , ad Logicum 
tantum fülfiras in rcpraenrando , & illa 
prafertios que cospitonicomploxa ,8 
propofitioni conuenir& confitltir in dif- 
formitate ad tediin (e; duobus aut? ma- 
dis poteft intelle&us obie&o noncófoc 
mari,veHmeré negatiué, yt cam cotalicec 
illud ignorat, & hzc proprie non dicitue 
faltas, (ed nefcientia;& ignorantia, (ccu 
dopofftiaé, quádo percipit em;aliter ac 
ficin fey vc ti coriciperer Peccm currenti 
té,quádo fedet; & dicitur error, & :2no- 
rantia pofitiua , ità Arift. r. Pott. 109.in 
przfenti loquimur de feeüda;namlo:ui-- 
mur de cognitione;& propotitione fal(a.. 
oddentur ifte. propo(itiones falía - 
in nobis, pbat Atií.4. Net 19.21. & 28. 
contrà aliquos antiquos omacei no (Eram 
cognitione allcrétese(le veram , có quia 
res qualibet talis eft, (icut à quocü.j; pu- 
ratur etie, quod di&tü impugnat , quia fic 
corradictoria effent fimul «cra , à ab vnó 
vnnm-«contradictorium, ab alio alterü ve 
verum eee o. cid re- 
rum penderet à noftra cogicXtione,& ca« 
dem quia expetimür oos aliquando nom 
explicaré rcs, vt für in (ipfis, vnde ia ali 
am vcrumur fencentiam , ce molius pon- 
derara: Datac itaq; filias inveprarientá 
do,qua veritati àn eeprac(cnirá 4 oj poot- 
Mmm 4 ur 


754 
tar, fundaturq ;immediaté,& pri 
ormali conce ptu, fccundario,& depédé- 
tcr in conceptu obic&iuo , quando com- 
ccptus formalis alitcr atting!t rem sac fit 
infe, «t dc veritate diximus, & ij(dem ra 
tionibus o(lendi poterit ibi pro füubie&to 
vctitaus. adductis. e 

A quo tf proueniat qued tàm (epe in 
hoiufmodi labamur erorcs, & difficukta 
t€ in afícquenda veritate fentiamus, dice 
tur difp. f. Mct.q.9.att. 1. pro nunc dici- 
mus;aliquando ortam ducere à caufis cx 
triníccis,& occurrentibus impedimétis 
«f. ex indebita obie&orum diftantia , vcl 
ex dcícdtu nofirorum fen(uti, 
pé repra(entastur tcs, aliter quàm fint. ; 
& tandem Sco. 2.Mct.q.2. totam rónem 
difficultatis redegit inámperfc&ioné no 
ftri intelle&us,quiin cognofcendo depé 
det à (enfu,& per (pecics intelligit à (enfi 

AR € autem p M 
dependétia, inquitiDo&or quol. r 4.P. 
probat ex dngregede Ttin.c.27. otiri p» 
cipué non cx natura potétiz , (ed rationc 
ftatus,quippe qui nó eft naturalis, (cd pa 
nalis ob. peccatum omfpinale commuf- 
fumà noflroprimo parente, ——— 

40 De hacigitur falátate quzrimus , 
quid formaliter dicat; & n cx didis 
art. prz c«patet ; quód non dicit sé 
entitatem actus,vel aGbái cüobiedto , (cd 
aliquid addere (apra a&ü, de quo cft dif- 
ficultas,maximé an fit quid priuatiuum 
itaut falfitas Pus Re confor. 
mitatis,an vcró fupra a&ü rclatio- 
ncm pofitiuam difformitatis,& (i talcm, 
adijcit; quen (it, & quomodo diftincta. 
- D. Th.1.p.9.17-at.4. vbi Caiet. & alij 
Thomif(z ixfuper Mol.ibi.difp. vn. circa 

"finem, Valen.tom. 1. dif. 1.q. 1 an 3. 
& cx noflris Smifinch. trad, 3. de Dco 
vno diíp.1.m.5 8. affcrunt falfitatem con- 
&rari&.opponi veritati ,& per con(equens 
quid pofitiuum formaliter dicere, Caucl- 
tegens tid Aedui: 
p. Met.di(pe7 1.(uttin&c quid negatiuum 
£olum formaliter fignificare « 

Diceadum eftfaliitatem addere füpra 
cognitionem , (eu mentalem propofitio- 
pcm realem rcligionem diconuenientiz, 
& dítlormiums, dc quaidem e(t dicendü 

id , 


N 


quibus [z-- d 


"Difp. X. De Epsaciatint, s 


dillin&ionem ,& cealitaté, c 

verita:c diximus, Cocl.docetar à Tat, - 

1. Petier.q. t dub. 5. vbi Loquitur de falfi- 
tate cótingentis propofition's,à qua reae 
liter ve etu CY feparati & ab 
Ant.And. ibid.q.5.vbi adducit doGtriná , 
imó verba formalia, quz tradit Scotus 9. 
Mct.füper tex. 22: & 6.Met.q. 5. $. Dico 
ergo ad queflioné, Veri. Sccitde akt verá 
tati , «bi a(ferit veritati coplexz eppopi, 
priuatiné ignorantiamyque faltas negas 
tiua € vocauir,& cótrarié falíitate , quae 
do.f.vmuntur, qua im rc non fup vnita y 
vclé cótraffiergó falíitas proprié dicta, 
c qua loquimur, contrarie per Scotü ops 
ponitur vecitatino priuat;ué, acquit co - 
fiftete inaliquo ncgatiuo formaliter, (cd 
in pofitiuo, qaalis efteelatio difformitae 
í amus infra Ver(. Refpondcoypoe 
nat falíitaté in carentia veritatis formali» 
ter , loquitur tà ibi de falfitate oppofita 
veritas 


quae 
tenus poteft (emanifc(tare, quantum e(t 
dirait intel lc&ui potenti talé ma 


nifcftationem agno(cere, quod conuenit . 
cuicunq. ent tanquam paffie, vndecum . 


entc corgertítur X per coníequeas fal(i- 
tas oppofita debet cílc non ens, quia die 


cit acgationem talis ise aliter fi ef 
(et quid poGasta, baberet talem potétián 
& vcritatem ,quód eft ;mpoffibile, — ' 
-- «1 Proba:ur aüt Cócl. hac vnica rónes 
relationes primi modi fundátur (aper v- 
nom,& multajtaut vbi cft vnitas nature, 
ibi cít relatio identitatis , vbi eft vnitas , 
& cóucnicncia in quatitate , ibi eft zr quae 
litas,vbi eft conuenientia inqualitate, ibá 
eít Gmilitudo,& é contra , vbi e(t multis 
todo naturarum in (pecie y ibi eft. relatio 
diuerfitaris,& diltin&ionis, vbi eft mul- 
titado,& di(conucbientia quantitatü , ibi 
ett rclauo i itatis,& tádem quz in 
xynalicate di(conueniunt,dicuntur di(Timi 
lia per rclationé diffi cnilitadinis , quz rc» 
lationcs nó funt fimplicces negationcs ope 
pofitarum,di£funilitudo .n. non c(t pcz- 
cisé carentia fimilicudinis (cd cft cclatio 
pofitiua oppofita contrarie losltuidipi s 
quàm doétrinam fuse expo(uimus ditj.8& 
qp IO.att« 24cr90 (icut cognitio yt 
abet 





Eu ow 





ELLA) i. co eri. dU e LR E 
TAM WY 4 








»et quandá c 'obie- 

o in efle ntatitio fundat rclatio- 
nem irmitsti$ ad obiedtum;que eft 
lam intentionalis iimilitudo , (ic co- 
nitio falfa, quia liabet diíconucnie ntiam 
cum obie&o, aam illud non ex primit; vt 
cft infe , fundabit relatione di fformitatis 
politiuamad obie&um ,que cft quedam 





[nimiis di(fimilitudo,in qua forma- 
rel 


liter cofiftic falli as. Dices, calem relario- 
tiem per accidens (e babere ad denomi- 
nationemfalfi , nam fi per impoffibilciiG 
teíultaret , cere tio per fimplicem 
carentiam. fimilitudini$. reprafentatiaa: 
€im obicQo , in qua coníiftit vetitas, di- 
I icaBo diré Meiopalet de telis 
reí» valeret, ider et dc celatio- 
hc diuerfitatisiinzqual tatis;& di (limiii- 
tudinis (uftineri , &. per confequéris nuila 
s ratio oftédens - tmr re. 
ationes; tum quia poffet quis tum 
fittinere, quód falfitas (it quid potiti- 
tium, veritas ramen carentia iftius diffor. 
mitatis, nam có jpfo;cp nomadett ditfor- 
mitasin cognitione, & (i per icupoflibile 
non rc(ültaret relatio conformitátis, effet 
illa cognitio vcra;quia bó falfas & vmuer: 
falitér oés róncs, quibus oftéditur diflia- 
&io relationis ab extremis; pfobác écdi- 
fünctioné pofitivá falitatís à cognitione, 
"o4 aüit ccdé medo fic pbitofo* 
'hàdü de itta relatione Quó ad realitaté) 
& di ftin&ionéà projofitione y vt (unius 
locuti de vetitate; patet €x ibidem d'&tis, 
nón.n. hac telatio cft rationis, (cd realis, 
- "quia independens ab operc intellectus, 
eris PER deem ^m nam Ji- 
cet propofitio cótingens de pre(entisqua- 
do eft negatiua , dicat relauipnem actua- 
lcm fimpliciter reatem,vt fiqaiscurrentc 
Petro dicat Petrus non currit hiec pró- 
polito dicir relationé realem difformi- 
Taus ad curfüm Petriesiftehtem , qué re- 
fpicit, attamen propo6itio in materia im- 
offibili qua abftrahit ab obicéto cxift€ 
te, & cius copia abíolmtor: ab omni dif- 
f:cettiatépóris,cam lt fempitefna: £u fi- 
tatis, vt Dopo est lapis, & illa, quz eft de 
yratctito,& futuro ;& que ett de prasc- 
u, fed refpicit quid'negatinum;cui ditfor- 
1aüir ptopter affirmauonem oppofiti , 






Quel I1. Quid fit evitacignitimii Ae IV. 78x 


vt nn currente Petro fi dieatuz 12:78 
currit; omnesáfle propoiuones dicena 
relationem realem fecundü quid, cü non 
fit intcr extrema realia ; ^ri propo- 
fitioncs ille, qua nequeunt guitar in ve- 
ras, vcl faltim ab initio nom poterant effe 
vera , habent £a] firatemy realitecidentifis 
&átáth rcliqua verà.realiter.di(tinctam « 
: Contrà arg. primo; fi faltas conhiflig 
in telatione d. formatis ad ré, quraaiog 
exprimitur ficuti eft ergo quando inccila 
gitür Pcttus vt anima! folum , talis con» 
ceps eiTécfalóws &'quia; Perrus non rarius 
tft animaljfed'etiamrationalise Tum 2. 
ficut (e habet malitia'ad bonitaté tta fal - 
fitas ad vceitateín nim ficut malum efb 
quidá volóntatis defc&us y ita falfnm ef& 
qidá dcfcótus intelledtus ex 6, Ech. c. 2, 
erzó ficut malicia fozmalicer dicit priua» 
tionci bonitatis cx.$co. 2.d.7. ita falíi- 
tás €rit priuario veritatis . Tum 5.ti falü- 
tàs diceret quid pofitiuum, czgo Deus có 
Currerec& eiletcanfa Kal(itaus in iotcl- 
le&t nottco;& ita po(Tet ali uem dccipe 
t€, quod repugnat (ümmxze cius veritati óc 
&tioni, Tam ficut carentia potctie 

tie videndi eft coscias,& (i nullus noxios 
limor aductiat in oculo; ita carentia có« 
formitatis: ad obic&um et praecise fal- 
fitas , quamus null. pofitum fequatur 
inactu. Tum 5. (cquereturs cpaliatcsà 
Deó pofict duri;quz nó crearetur à Deo, 
quod implicat, prob.fcq. ifia propoldo, 
"Deus: creat aliqnid demouo , poteft cíic 
falfa;cura fit contingens, cuius fal(itas no 
ericà Dco , aliter illa munia elíct vc- 
r3, ctgo aliquid etiet de nouo, purà pofie 
tiui illmsfal(itztis, quod nó ctletà Deo. 
^45 Kefjsad ccadiciauts vinc propo- 
'sitionem elfe £al(a, quado cócipitur ces 
"aliter , ac sit non cft len(us dc concepru 
qracisiuo y qualis eft ilic Petrus cft.ani- 
"mal, nam mhoc adc(t conformitas yfal- 
tim partíalis cam obiecto, icd «cl de diui 
$100, si quis conciperct Petrua effcfolu 
'anital,vel de posiriué erroneo, «tomo 
e(t lapis, & vnmecfalict quado rc! uibue- 
turquod aon habet à partc reivel ab ps 
fa £eaonetur, quod habet . Ad 2« paritas 
válet dé falsitate opposita. veritati in císc 
do, non dc opposita yc&iqu doo pode 


n 


786 


Bc quamvis in aliquibus valeac,non tamé 
ín proposito ,2um quia aialitia eft defe- 
&us voluntatis, qui ex (ud ratione forata- 
Hi dicit non ens, vndc io omilfliouc potcít 
teperiri , at falsicas et deceptio , qua dar 
intelligere (cmper a&ü positiium intcl- 
le&us; tum quia bonitas , quz conformi- 
tatem ad lcgem formaliter dicit , à parte 
rci cf folum denominatio extrin(cca in 
au, & malitia eft carentia talis denomi- 


narionis, quz poftea accedente opere ia- 


telle&us concipitur ad modum positiuz 
£clationis difformitatis ad legem , at vc- 
ritas , & falsitas conueniunt intelle&ioai 
à parte rei;ideoq; in(urgunt ex natura ex- 


tremorum ; quate sicut malitia fit relatio 


fationis alsitas 
erit relatio positiua praríc ab 
intelle&us negotiantis, Ad 5.aliud c(t di- 
cete , Deum concurrere ad actü erroris 
& ad illamentitatem falsitatis, aliud po(- 
fe nos decipere primum eft vcrum , quia 
«oncurrit cum causis fecundis tanquam 
wniuet(alis caufa , & cum sinat illas mo 
tus fuos agere, concutrit ad deceptioncm 
illarum, (ccundum eft falíum , quia tunc 
£ffct author, & toxalis cau(a ertoris;qnod 
repugnat ; sic etiam concutit ad entita- 
sem atus peccaminosi,imó ad ipfam cn» 
titatem formalem peccati in fentétia Ca» 
iet. ponentis peccatum in positiua enti- 
tatcynó tamen dcbet dici per fc caufa pec 
cati, íed per accidens, quia prater inten- 
tionem ipsius eueniunt pcccara; concur» 
tit etiamad monftra , & alios naturales 
defcé&tus, non tamen dici debet caufa im- 
perfe&ionis; quia hzc prouenit ob im- 
perfcdtionem cauíz (ccundz » cum qua 
concurrit » Ad 4. ncg. paritas , quia. 
mor noxius in oculo ct inatétiale priua- 
tionisynecccecitasà parte rei in fuo cop- 
ccptu formali includit babitudinem ad 
aliud, vt falsitas, idco $i actus. concipeté- 
tur przcisé . vt habet carentiam confor- 
mitatis , diceretur falfusco modo , quo 
actus verus diceretnr talis, si przcisé cum 
carentia difformitatis concipererur, pa 
ries albus nigto diceretur diffimilis , si 
«t carens similitudine, consideraretur,, t 
matcrialiter, & fundamentaliter, nó for- 
qnalacr « Ad 5 scípondet Tac cil» idem 


itiua per intelle 


Dif. X. Dé Enuntiatine ^ 05, 


a&u falsitas 


ZZ VIV 


9— 
- 


argumentum fic ii MOS d co qund 
aliquid de nouo fiat , & non à Deo, nam 
iftapropositio Bcus nibil creat de nouo, 
pes effe vcra) & hac veritas non e(fet à. 
» aliter propositio cílet fala ; quare 
re(pondctur ca(am umplicar Is 
nihil de. nouo creac, non potcít dari pro- 
positio illa de nouo,nam implicat aliu 
de nouo producere proposiaoné aliqua, 
ad quam non concurrat bs à similiter 
nulia cífec propositio yera dato ca[u pro» 
pter eandem ratiohem ; gu Mop iflx 
erunt pcopositioncs (eip E Isificantcsy 
de quibus diximus 1. p. Infra. 2-c.1; 
ida Secido arguit Pa(qual, ens cómaz 
hi fumptü dicitróncinveri tanquà 
pa(fionem; cuifalsiras opponitur , crga 
it eísc ens posiriuum , quid 
extra enscomuni(fimé non datur aliquod 
positiuum ; quod sifalsitas vt sic negatie 
ué opponitur veritati , qualibet ctià fal» 
fitas ncgatiu? opponctur; quia infcrior 
feruant naturam (upcrioris. Tum 2. qud 
fi dicit entitatem politiuam, iam haberet 
vnde poffet (c manifeftare cuicung; iri- 
tclle&ui , ergo haberet vcriratem , & fi 


e ,nàsi | Jcus 


fic 
nà cíTet oppo(ica veritati, quia oppofitid 


foliit, non includit roné altcrius oppofiti, 
p. cómic fallaci , quia arguitur. 
veritate incílendo ad veritatem in repr: 
Íentando, & à fal(itatc illi oppofita ád 
fitatem huic &ontrariam,concedimus «n, 
cns cómuni diccre rationem verita 
tis in flendo , & faltiraem oppolitam cf 
fc quid ncgatiuum (cd negamus falficate 
in reprazícotando eífe quid negatitum 
.& inferius ad illam falfitat£,nam funt al 
terius, & alterius conis, & (olum zquiuo- 
ec analogicé falütatem in communi dici 
dc hac, illa , vt innuit Doctor €. Met, 
Q» 3. in fimili de veritate communi ad ve- 
rXacem i0 e(jendo, & 1n reprzfentsndo; 
nii velimus concedere faluiatem 1n co- 
muni abfiraherc à pofiriuo » & negatiuo; 
vt diximus de róne ptincipij in comma- 
ni ad formà , & priuatione in I byi. dify, 
14343. Ad 2.fimiliter dicinius faiícdtem 
in Xeprz entádo opponi veritati in reprae 
fentandoscinus ronec tolli nà includit; 
pon opponi veritati in effendo ; quaa in* 
cluditsvt palTionem,tcée.n. AN niel- 
lectus — 


"e 1 





ES 


^ Quali. LI. uid fefalftas corrió Ar. IP- ^5 


fe&us reficere nitioné falsi, 
& imtelligere em imilla repertam , 
eui falfitàti vt obie&to effec ilacognitio 
TcHexa cobfotmüi$/ —— — : 


«y Tertiorelato proprié nó fufcipit 
enasis,& minus,falfitas fufeipit mapis, &c 
vninusergo nó cft relatio; mi. prob. Pri- 
mó,quia magis méticaryqui dicit homine 
tffe lapiderm,q quí affirmat effe equum ; 
item fi duobus táncum currentibus quis 
dicat tres cürrere miris mentitur,quam 
fi diceret o&o; vel viginticurrere y quia 

is à vetirate recedit . 6 quia 
qus mali fünt inaequales in malitia er 
& aGusfalfi « Tertió fi. quis cfformarec 
tres propofitióries fal(as, magis diceret 
falí(um,quam qui fhicam tantum, ergo fi 
quisconficeret vnicam propofitione fal- 
am ex fübie&o copulato: zquiualentent 
illis tribus, falfior erit hiec propofitio, qd 
iHa que effet de fübie&to Gimplici.Nec 
«valec Hu ; refponfio difp. 1 I. Log.fe&. 
z$/17.& feq. uod illaque eft de fübie- 
&ó copulato , córififtit in indiuifibili , 
idebqjtàm aberrat à vericate , qui falíum 
enuaciat de quatuor, quam qui de vigime 

ticonfiderantur.n. illa plora vt partes (a 
bie£&ti ad quz indiaise fertur; acus. , &c 
€t diftin&a matetialiter fe habent ad. illá 
propofitionenr, (ict atquénon moratur 
Vénétijs;qui el Rontz,quam qui cft Bo 
tionig,qdamüis bic nvinusdiftet; & boc ; 

nis ab(entia illa confiftit in' indiuifibi- 

5& per accidens fe habet illa maior, vel 
minor diffantia. NO valet ; quía vt arguit 
Arriaga dil. t 4. Log. (cdt.3. fequeretur 
n6 agis vIpam effe ina'qua'eim (cmipal- 
mo;quam palc»umr, & babens ynü gradü 
albcdinis non'elfe di (limilius nigroyquanr 


lubens alb:dinem vtoóto y quod'ett fal- 


fü .-. Neq; copulatio'illaaliquid fluat, 
fiatrnon affirmatur cut(us de illis necef 
farib finu! (urüpris, & cum riccefíaria de- 
pero vniids ab alio', — & 

yquà ratione patitur o- 
perm Perietudidem vt poffe magís, vcl 
sinus falum eausiciari , Tádeayqnia vc» 
ritas propofitiupie (uícipit mags , & aiia 
mas , en itás'Ctiac oppolita , aütec. 
patet ex- Atiflocit. inpez ced.arc. tüquia' 
propono neccifatia magis ditat à fuite 


- * 


tate, venen veta, ci illa nequ... 
fieri falía cot iftayi certior,& eui. 
dentior;ergo verior;ttitn quia 1dem expe- 
rimur in bonirate morali , que magis, & 
minos fafcipit in a&ibus vc "üs 
46 Refp.difficultaté h&c petere folu- 
tioné illius dubij,an vna propofitio fit ve 
tior,vel falfior altera; ncgant boede ve- 
ritate Herc. & Arriag.cit. ité Amic. trae, 
16. dip. t.q.$.dub.5.art.i. & Ruuius 1, 
Poft.c.2.q. 4. loquendo dc veritate fot« 
mati, nón fundamenrali ; de falfitate ne- 
gat ctiam Hurt.affirmant Arríag.& Ru- 


go uns, vtromq; probabile cenfet Amictis. 


Sed yt rem breuitet explicemus , nor. ep 
veritas poceft fumi , vel pro propria for- 
malirate,quomodo dicit adzuationem y 
'& commenfurationem actus cum obie- 
&o,vel pro concomitantibus ipfam,qua« 
Iia fat neceffitasobie&ti,vel contingen- 


'tia;rhaior,vel minor perfe&ioentitatiuz 


ipfius obiecti, maior, ecl minor efficacia 
rationum;quibus mouetor intellectus ad 
affenfüm,& fimilia : primo: modo adhuc 
poteft dupliciter confiderati, nam vel il- 


Ta 'adzquatio fümitar extenfiue im ordi 


ne ad numerün predicatorum obic&i s. 
itaut a&tus nihi] reprzfenter, quod nove- 
periatar in obie&to, & nil Gt imobiccto y 
quod nón repra(entetur abadtu, fecundo- 
intenfiue, vt actus repra(entec obie&ü s 
quanam eft repre (entabile. Falfitas dez 
inde poteft fumi dapliciter, vcl negatiue 
vt dicitcarentiàm veritatis, vcl pofitiu£ s 
vt fignificat receffum à veritate, & diftá- 
tíam ,qua confiftir im illa relacione ing» 
ialitári; , sicut abfentia: Veneta- poteft 
imi,velvt dicit carentiam Veneta prae 
fencii vel vt significat diftantiá positiud y 
A. diftátiam Romanam , vel Bononiésé , 
Vt igitur deciaremus , an vna proposi 
tio sit vctior, vel Falsvor altera , iupposi- 
to , quod louaamur de mentali proposte 
rione , feu de cognitione im ellectus (nái 
Vocahs propositio improprie dicitur vev 
125 Vcl'taMa) videndum ett, an veritas & 
falsitas in ommbus propósitionibus cone 
síflát in indiétsibili, an veró i omnibus, 
vel fakim ip aliquibus prepositionibus 
rcípiciant Obieétum diuisibile: nam si prt 
mum concedatur , ncQuit vnà noy 
cl 


cx 869 


Sicandeg «onfiderctur veritas quó 


. 988 —^ — Dip; X- De 


tera vetior, fi fecundum, debet ad« 
tti jn vcritatey & falüitate magis,& mi 
nus co.modo, quo in rclationibus datur ; 
$t explicauimusdifp.8. q-10. (,.. 
47 Dicimus ergo » quod fi veritas fü- 
gatur pro concomitantibus ipfam,fic vna 
propofitio cft verior alteras patet » quia 
vga propofitio cfl de perfc&tioci, dc ma- 
gisneceífario obiecto , x proftaa ifto 
vna cfl alia cuidentior , quia euidentiora 
motiua concurrüt ad affenfum ipfius; ia 
colligitur ex Scoto-q. 14. Vuiu. cum ait 
veriusnon habere fuam veritatem à zni- 
pus vero; hoc ctiam voluit Doctor, cum 
rjuol. 18. T. ait Confimiliter tuult& coB- 
£ infjones fcquézes ordimaté ex codé priu 
«ipto babent veritates proprias diffru- 
Eas, C fortàpriorefl verior magis 
zecc[Jariayquia im neceffitate juam pen- 


. detápo[lerioriyfed 2 comier[o« Suetiam 


"i fimatur pro adzz quat; one acus cu 
Qbic&o cxteníiua quo ad numerum pre- 
Wicatorum , poteft admirierc aliqnam la. 
titudinem,prater quam in tran[cendeni 
bus , nam fi vna res habct in (e plura prz- 
dicata, & aus folum $num rcpra fentct, 
alter vcró. 6moia, certe conformior erit 
Íecundus, quom primus, ficut dua qnan- 
pes mag'sequales d:cütur,ia ünt,eua 

Íecundum omnes dimen tiones , quat 
fi cciam vnam tantam; át fi conbide- 
tentur dug propofitioncs dex odcm prz- 
dicato; vcl dc omnibus fimal fic yna nó 
&ft verior alicra éxicnbué , qnia conti» 
funtinindmitibili vcl «n. afl monos 
&onucnit obicéto  velpcganr, g. difcon, 
€cpit ; & quia trafecndentja habent con- 
ceptum fimpliciter (gplicem » propofi. 
tioncs dc ipusexhoccapite eras a ^ 

1 
ad 


1j 
mn 
tenfionem repriíentauonis, fic due pro» 
pofitiones tornare obicéto Mir E 
Ág.inaquales in wejitate; quod. probatürs, 
qo de codem. opiccto,omaingpaflunt. 
ri imelleótones y quarn vba edrios « 
& diflinst,as yeprgís pret allud altera 
Lau:usyvt BÓ tepigicnpee obiadtu 
2uin. c(l eel vierge ri 


Vcr&t, propter indiuiibilisatem obiectz 









vig propontid wergox 
aviccto tenia » Conf 
rM : 


tA o nam UU 
ja 


LEN. m ES *A. 
& incenüor rcprefentauo fornialiter eriz 
perfétior , & intenfior veritas , antec, 
prob. períc&ior aGus;perfectius , & cla« 
fius attingit obicctum;quá iraperfcótior, 
quamuis vterq; atti mgat cei ada- 
quatione exten(iua , & quo ad numerum 
prz dicatorum ; fic Theologi admittane 
cum Do&. in 4.d. $0. q.4. & 4. vnam vi-- 
fionem de Deo períe&iorem alterajquá- 
qesctbe Beatus attingat omnia prz- 
icata diuina, & Dcum videat, ficuti eff, 
& nulia creatavi(io repra(entat Deum , 
quam c(t rcprzfenrabilis, fola vifig 
iuina 1pfam adzquat inten(iué,& exté- 
fiué, & idcó dicitur comprchenfio ; tum 
tas vetitatis non con(ítitin 


mplici adaquatione fed in timilitudine 


rid fimilitudo fug - 


E 
€rgo & veritas; tum quia in corporcisre, 
busidem cuenit, namidcin obicétum vie 
fibile, ve! propter perfectiorem potentia 
viiam , vel propter intenfius lumen 


teft períc&ius , & di(tindtius videri aly 


vno, quam ab alio, licet vcecque artingag 
omnes partes. obiecti. Demum probarí 
poteft. ex dottrina de comptreheof&ione 
apud Seot-jdeo4qnP, 00 
., 48 ,Dicesveriras-conGi(tit in ! 
tionc brin cum obiecto , fed equali 
inter duo nequit recipere magis , & mi- 
mujer dern rd im vnde nó 
magis atquales dicuatur duo aurei palmi y 
$ duo lignci& D. Aug.cpift 29. ait ome- 
nia reótà c(fc zqualiter recta , vt patet dd 
Vjnea, Re(p, veritatem non eílc (oli adar- 
quationem extenfiuam, fed euaminteimte 
ché «e 4 ncs vt repratfentct iud, 
ycutt ,; quantum rep! 
cft, idcirco adattic latitudinem quanda, 
vt peersega Ss magis ,& minus; ficut 
explicaium ctt. Neq; inferas, eego accu 
non cepra(cntans obiecrü, quaacà cít ce« 
praet (t falíus $INOn valct;alicett 
acus. Wwusedereuam falfus quod 
is " jv mem ad primum 
aute Adgsloquicur de rectitudine mas 
ufeaática, QUA cootiftie 1o indiditibili y 
nou de Ípecülazua yalicr etum ow 
; 6 


^ 





—— -— M 









Quafi. IT. Quid fr) 
talis ;& ficomnes actus virtutis e(- 
Fennec Verom 
De falfitate dicendum eft ctiam;quod 
poflit effe vna propofitio fallior,fi.f. pri» 
uat perfc&ioti veritate , & magis nccef- 
fariaynde falfius cft dicere Deus non eft, 
m Mimdus non efl ; poteft etiam c(Te 
Ifior, fi plura negat przdicata, quàm 6 
vnum folum , binc falíius eft dicere bomo 
efl lapis quàm bomo efl equus , quia.» 


*, 
bt. 


' prima remouet ab homine & rationali- 


tatem, & animalitatem ; fecunda fola ra- 
tionalitatem , & per conícquens dicit il- 
la maiorem inzqualitatem , & difformi- 
tatem,quam ifta,ticut arguebat Arriaga. 

Dices falfitas formaliter cófiftit in re 
ceffu à veritate ; ergo quia qualibet pro- 
potitio falía à veritate recedit , qualibec 
crit zqué falía ; de per accidens .n. cft; 
qp parum,vel multum recedat ; (icut cum 
quis Fuchariftiam fumit non iemnus,pec 
cat,& nil refürtjquód parumyvel multum 
comederit. R efp. falfitarem non dicerc 
folam catenuiam veritatis; (ed pofitiuam 
difformitatem:, ideoq. poteft actus ma- 
gis » vel minus efle difformis obtecto, fi. 
cut album potcft cffc magis 5 vel minus 
di(limile;vcrum eft ramen, quód fi obie- 
&um cof (tit in inci (bili tunc vnà pro» 
pofitio de illo nequit effe falfior,vt cft in 
exemplo adducto; praiceptum n. (umen- 
di Euchatifliam antc comeftionem con- 
lift it in indiuif.biliyt:f. iciuné fumatut, 
idcoq. fi non ieiunus quisaccipit , parum 
refett li abundé comedent ; vel non ; non 
fic (emper euenit in talfitare, nam ipfa di- 
ftantia à verirate maior 5 vel minor indu- 
cit maiorem, vel minorem difformitatem 
cum obiecto; inqua confiftit ralfitas , vt 
poteft exéplificari in multis actibus pec- 
caminofis, plus .n. peccat qui centum fu- 
ratur quàm qui decem . Ex quibus patct 
lento adargum. quamuis.n. veritas 

—& talitas futcipiant magis , & mi- 
—^mus ; adhuc tormaliter dicent 
'^"rzelauonem , cui tanquam 
"'Proprietas conuce 
|o mit hec fu. 


vediustibun fuo 
S loco. . 4 


- 


- 


wd ueAEE 
45 coghitiónise ert, 17. 


^ 


79. 
SASGROTURMÉLS VOS -V. o, 
An propofitiones de futuro contingeut? 
Abfointo fint determinate verá, 
: vefalfes |... 
49 T lfficultas heceft potius thealo 
D gicasquám logica ; agitur tamen 
hicà Doctoribussquia eam tangit: Arifl« 


iu fine r.lib.Periher. procuius rotellgé ; 


tiaynot. ex Tat.hic q;vlt. quod fururü cf 
düplex,vnum neccílartü , cp .(. impoffibis 
le ett nóforc, vcAntichtiftus erit homo 
alterü contingens, & hiocetl triplex ; vel 
q; raró eüemit, vt inbério thefauti ex fof- 
fione, vol vr in pluribus,vt homine habere 
duos pedes & de iftisnon loquimur ,ter« 
tium dicitar contingens ad vtrumlibet,gs 
«f. elt.indeterininatumex (cad efle; vcl 
nonef(fe,veqaód Sortescrit , vclnacerit; 
de qo pót ficri propofitio vniuerfalis vt 
66s homines cras currét, vcl.patticulariss 
vtaliquistiomo:crascarret y vel iogulas 
tis,vt Petrus.evas covíetz & qualbiberiftas 
rü propositionitpót: rürfüs' cfle duplo; 
vcl abíoluta ,-vel.comditionata y abfoluta 
dicitur illaque füturanrexiftentiaicnts 
ciat de re abíq; alia corditionc,vt Petits 
leger,non qj lectio craftina: nó pendcat à 
motus códttioribus,Gc cirguinttantijs, im 
furexittentia , fed quiabac dep ia 


,moü cy[irimitur ; fedifoli pec propofizic- 


'nem cathegoticà affirmatur ; vel ncgatur 
fütura cxítlétia tei ;códitionata veró cft, 
in qua per códitionalé hypotheticam af- 
firmator, vehnegatur futura exi llentza rci 
depédentér à'códitioncyiraut fi nó poni- 
tar iriefféilla coditio;neque crit rcs illa, 
vt fi cias vcniét Pens , Sortes legets 5« 
fo Setundó:not. quód d; (fidium eft 
apad Dodctotcs;quid pér deterrhinatá vc- 


titatem; & fálficatemintélligatur. Quida - 


.n. intellizauc veritate nccenatiam , vt à 
cécingenti diftioguitur . scd nori placet , 


hee propofitio cóti de przetenti eft 
tetrnintité vera , non tamen neceffarió, 
fed eómipceniter: Qaidamintellisunt ve- 


ritaté cuidentem : «ed falso , nam mulae 
propofitiones de prafenti, é neceflarig, 


"funt incuidentcs ,' & tamen determinate 


verz , Quidam veró. Recentiores diílin- 
guunt , ptopo(iz:o dc futuro poteft 
com . 


" 
s dinAn 


D ut s d. 


^" 


799 Difp. cse 
gompafári 4d duosvcl ad fi gaificatü Afor- 
m3cyquod fignificat ,vel ad caufas iu 
cFic&us,& formalis finificati 4 confof-- 
mitatem cum fi zpificato foriiáli wobant 
vctitaté fimplicifer ;' cohformitatem cit 


eaufisappcellanr vesitazém deré EIS 
quz veritates poffont ab ipnicert - 
zár bam it elles coti fo: 
fit verii; (ed hic; )& nanc ctmifüis catis 


óparaturn , ex quibus mouetur intelle; 
&us'd propofitioné dc firuto formans 
dam;non fit determinate, cerriudayaz 
liter veram; quia cau(z-non (unc hie y. &. 
nunc determinat ad illud producédum, 
& e conira;firexemplum, fi inftávc prin 
cipis lectione y quis dicereu Petrus -crif. 
ifj€Ó qiia attendit ad ani 

orum bené ditpofitos erga Petrum fi 
Peuus etit princops;dicer yerum fimpli« 
£Xet' ^ quia illa tio conformar 
cum f;guificato fotmali.futuro. , & dicet 
quoq; dcterminaté y crum , quta confor« 
mátur cum caulis bic ,.& punc difpolitis 
ad talem clectionejfi ramé non erit Prin: 
€cps, dicct falfum funplitater y (ed derer: 
minaté verom: quia rcfpigiendo: caufas 
lius dlehienis ls indiciora bé: cófors 
mitatemy f&uxtá vetum mbtiuum, pro* 
nuncizup dla propofitioy. quapropter 1n 
fcntétia jftorum. determinatio veritatis 
attendi dcbet ex conformiiate, cum; mo- 
tiuo impeliente: intélicétum ad aliquod 
iudicinm eliciendum , Sed quamuis hace 
acceptio poffet admitti » quando vci& at- 
tingitur connexio canfz cum.cffeétu rà 
€um ex conicéturis folá intectur s. poris 
dhec babitudo-ad canfas y & ad mta de- 
nc minare debebir illud indici prudeos, 
vcl xtemierarintpyquàm veram, yel falfum, 
qui.n;cx leni cau(a. , vel cx fufficiepri mo- 
tictuf ad aliquid afhrmanditm, vclacgan- 
:dü ,nen dicitur tune vcre vel falso iudi- 
£areyled rc Ctéyrelmalé y prüdenter y vcl 
nfi paenters tm quia vcritas propofatio- 
,hisnonmifvex ordine ad proprium figpi- 
ficatum fermale:fumí slcbet . Quare. por 
édctcrminacaro veritate anielligumns bm- 
gplicem veritatem ,. & cóformitatem pco- 
potitionis cum fuo fignificato,& propa- 
Fitionem.effe. detetminate - veram. .cft 
Allam inc fundare verigatc non falá- 


vU. 











/AX 


A) B 


iJ 


táremy Gue i 


fiuenota, 


als an2 
tiras fit nobis, occulta ge 
enim cít do per. accidens: 
xllüpropofiuióni (5.057557 208131] 

uS 1. Tcro ups. bác propot:gne; 
pliciter potlc dici drrerminaté cols el 
Fcepiaem rrr y cate: is! 
iin primo fenfo-l]a et propofirio derez. 
minaté ycc2 Quasolucn tigaiGicat: praedii 
catum me fe&ó non eXcludcndo; 
porentiam ad oppolitit ; vt iuc cbrifl vs, 
evit dicit icsiteariam: faruram cenueor, 
rc fubieótajcami hoczamen ftat quod-ha 
béat potentiam ad efi;ndum. ; tono 
aacem/: firopofitio: dicitum »d etecminac c; 
vera defcraiinationc de poflibili., quan 
doctiamexcludit potentiam ad appdfi- 
1amj;vtbomoeft animal ; bis duabus de- 
tcrininapionibus. opponuncuno duz inde 
tctmmintiones,de inefíe, & de:poffibili;s 


^ 


poffe non efse, illa dicitindiffer&uam. 
e(sendurà, vcl non elsendugi;, qua indc« 
terminatione nulla res dici: iadif^ 
ferés; Gc indeterminata jquia qualibet. (f 
determinata determinatione de incíscinà 
vel eft;oclnon;eft;cá hac tn.detérmina 
tionc poteft ftareindetetminauo de. po 
fibili quia res.cótingens cü et poteft nà 
eíse,& cünon cft;pote(t c(sciquz diftin 
&io (0 modo applicatur etiam caufa li» 
berzs;quatenus pote(t agerc,& nó agere 
-' In przfenti loquimur de propoütione 
de futurojnam quz c(t dc prassetiy vcl dz 
prateritospatebqp cft determinate vcra» 
welfalfajn&cde quolibet futuro, (ed cone 
tingéuiy& abfoluto; nam nccesarium cft 
(cinpcr.detetarinaté verum ,.quia copula 
indus propótiionibus abíotuiturab Quis 
ni differcavid temporis;conditionarü ver 
rà (pc&tatad: Lheologiá;nans [eei affert 
orantis difficulrates. "Theologtcas » 
m loqaimut dc propoficonibus üngu 
laxibusynom de vniyer(alibus ve) pacticue 
lanibus;&anr paxiculares (ape dcrenoinas 
té verat; vniuer(ales deteemina: £ (alis, no 
fimplicitery&abíolutéied anoriditcr lo» 
uendo,& tccamdüxówvpé pauca cut* 
ms ; nam cumad falá ratem pcopotitio- 
nisvniuer(alis fufficiatvt prz dicatü. non 
conueníat vut contento (ua dub:ecto. » fi 
eft vniuer(als afzrmatua, vc! conucniatg 
fi cit 


Ur hac dicitipditfezentiam ad polle c(ic, 4 


Cy ZEN 
PUR t 


amo 


N 


^ 








Q.II. De Veritatiefuturoeu aitrisgedlüm. Ani... 091 


. 4é xffibiiley qnod 


earuryyal o jbuscomeniar idcirco 
propotitiones vniucz(alésfancdtte rmina 
té flc; & patticulàredeterminate:vere; 
folürignuride fangularibus c(t difficaltas , 
it^ 23Infaper loqnimug dé venizate derer 
teyaigaóorit de po(Tibiki fiet a repus 
coüxitizerftiraq uia ponit eco [» 
1tatés(cd deté ionc'deaneíse.; x)ug 
Pistas pota Decir m des 
p «tive notat D m kdi3giG, 
pet duas catlegovicis: virtuglicec in illa. 
intlu(as in gnatum wnz de mcfse zribuiz 
tm (übiccto jradicáram y Seoppofitiril- 
Bác perdién hibuinirifalkerz; mon quf 
dein dc ine(sejqaiaimplicat, fcd:de poffi « 
bilet Petrus curver, nom explicatue (De 
truy ficcurketypo ét mo cuyvetsfed. Pecrus 
flecinivetyvr poteritiétnbnaurvexe s it 
Le fudeterminatione ftat ró cótimgátia. 
Senfus i AR ero Gon yt 
ciantuc itae propo Giziónes;: f) faicóikca- 
di&orizz,!vc Porrus cravleget 9: petrus 
«74$ ngn leger; vnaittatü fir determina: 
té vchalteta fal(ayvel fi. &na tanc prdfez 
vmtutyPerpuscrdyiégers fta sic verade» 
verihinar,vel falíajat vero de. sit fala 
fe3:- vera; ed priecindate- i: nan T»v.3l 
"' Bitvodopiniodíserens, quód propos? 
tiones defirtácó comingenu vsi conside- 
serur vt cóntcadv-toviar icegrant ivrigui 
Bypotliéucaa: disitiuá, vc Taetrdrs cras 
legetivey TUriusatonleget cras y siue di- 
eitittá vt Perruscyasleger -vel'uo leget y 
sSieyiliter si ieósideret vaccas liegdrica dis 
rénGtinl- ih àrdineladeceivaem; Sofilsi: 
atem v.brpereig legeroet effer ajstel 
Sisi rien arto erit deti 
até'véra;éó/s disiatetorcadióturia at 
Edarí nic deny acsi qeslibecex ego 
Per MA adi curi 6r 
alia peliausho M rer meaua; rftarb ediz 
vita vel Küfaxdte concisa cens fei vrianerac 
: werd ulteretiaégdesetmimuéy Scioecfa- 
jus st Voca nul clesie 


1e. 

di cetiia Mene ve uet Jyaec- put 
gosdosiigocihnim lata 
E era fadeidiowafase jane» 


' i3 nic;uic 


1023 


.alfigüari: doterniitiare: ca lamus"aliquis-,y 
- Cui cóucniar niecetfitas ittassicut a (Tgria- 
Hürjquando:tertmirius dererminate fuppp 
MR polrrflirracz r.c. 10i tti- 
"buicir harc ópinio A rif.hic, :itéAurco:in 
35,439. q.1iát. a Cadier; opuíc. de verít. 
euüné.Molispedifp/t7:6c18,Masio hic 
cd. fa&t. vm.d. 4. Cordübzddib:r; qoe * 
ors ,dabir 36 à: Gonitmbr.cirantur Bat. 
dna Sul. n ron r.& Bárg:d:49.ad 
Axe princ. fed falsó jmamlle Folunvatferit 
utárum contiizens fécundü: (c conside- 
farumnallam babere deteyminationé ad 
(fe; velüó efTeySc Ger vc socnul- 
dim liabere deceeammaratn vetitatentjaut 
fálpicatemjarsi (pectemursvt fubcft diuina 
»volun aut ;sic c(t dc ceomimat t vcl ad «(lá - 
alá;velnbe(tédi j ad yeritutó » vk Galsita- 
té) iffiatt;quia futuri, cü sizin- 
-diffcrésad cffe, 6c noie (iere quirit: detes- 
snihaxi àrjpprla:cán(2,::qua;depédce;qua- 
*re nor necadit abfolure fon babere: ma - 
vimbatam vorira&cy v cHalgizati; 
-Batdius voro loquituráarfont. Azift.o a fa- 
'Curkiürwericitem;vt.ipíemeo fe doclataa. 
1553 dDicEdibett peopélsitiovcs £n 
cornzinpenti ubfolütoreífewcl debezmina- 
«tà veras dexermigna cé i lías v itaux haec 
s TE 
Mni raram iet 
«palis 98 eifode céningent iss: $2 7d 
ug: yeppeceftqs con, an; s:atoad ;diseolo- 
Igrois fe: Pato Dude $5 (rav ie rcros, aipiicede- 
icemtiobeli aao sizum éiidccecen(cce j)c 
qngcipfià api&meiLiny probat Gres v.d. 
Do etii se ornesferc ;ccbntide 
"ceatioimos delumpfere prot: ro ai Motif 
ic datp. aou4xiacoppositi av fenvenu 
füifsedo Sixspsguarttbdscoratá: corra 
itrams ftv ifa Cen uci manaícriprs áf- 
dferua cux iiri! icadólouaris&  rarionabilie 
«tct dnidein): iam nowfolum zaidenter:à 
Patribusufscisibmícd:érhiberusjn facta 
;Senptanam Dan. 1 dicic dé DeosiQs 
yofl tais jantequa füant y €f. pne 2. 
dic uir; Erabflergét omncm [atrii ab 
Iooalis eo*um;qaz propositio cft dc fata 
-zurcóriméemri sizulari; &C ibidem atsbaj- 
-itür efse vetain «uude: Ioanni dicisus 5 cni" 
be jquiabac verba fidelijjesia fwit,G vc 
c za5& paílim habctur talcs ipyinitent 


webfulsiauégtaiScae ' 


m 


792." 
A Popes süt determinaté 
-alitet 
epere,cp cft impiil; có vel maxime 
-gnulta füb iuramento per prophetas (dos , 
tanquam yera promulgautt,& ipfe: Chri- 
ftusore proprio , vc cum Petro przdixit 
xrinam negarionem , & latroni pofie(fio- 
n6, & ingceffum Paradifi. Tum quia De- 
n5 ab eterno prz(ciuitomnia futura , no 
Iquidé fub difianctione,q» forent,vel non 
— 3torent, nam hoc modo áinobis przfciun- 
zurncc proprie effet praefcientiasfed co- 
isaitio queda confufa,& imperfecta, pre- 
íciuit crgo determinat? iuxta illud i'fal. 
338. Intellexifliomnes cogitationes me 
as de lügey" omnes vias meas prguidi- 
&lijigiturab eterno propofitiones fuerüc 
-etecminaté verz , vel fal(z, ergo quádo 
«os illas pronuuciamus , (i crunt contor- 
mes illisin mente diuina ab zterno exi- 
"ftentibus,erunt verz fi difformes;falíz; 
"neq dicas cum Cather. has propositiones 
. *eísc Theologicé veras, non Logic; quia 
Alle propoíitiones antecedénter ad diui- 
«nam cognitionem habent determinatam 
:veritatem; vel falütate , non.n.ideo funt 
"vera quia fic cognofcuntur; fed veré co- 
zgnofcuntur à Dco quia fic (unt in feiptis, 
«fiuc hanc infallibilé veritate diuina fcien- 
'&ia habcat cx cocxiftentia futurorum cü 
"CER Laco, fiue ex ideis, fiu£ à decretis di 
'inisipará refert;in pra(enti-n.quarimus 
Jf tum;nó cau(am,& modü facti: Qi0d 
'adhuc pot probati;quia q» nó cft determi 
Anatéin fc veram, vcl falsu non e cogno 
ifcibilc ; quarc fà futura, cognofcuntur à 
-Deoscrunt determinaté coznofcibilia & 
squariuisnos non cognoícamus determi. 
tauéj& certe ;non ob id negari dcbet illis 
«rainata veritas vel faliitas; nam etjá 
«zoultas de przícnti , & neccílarias cecjó 
9neicimus,& tamcn in(eipls habét detcr- 
fminatam vericatomyaut f. Mert ed 
$4 Sccüdo;prob.he. diones sic 
crminaté conformes, vel determtnaté 
*diflormes proprio obieóto quando pro- 
*feruntur,ergo (unt determinaté yetz vcl 
fla, con(e..patetex ir pati verita- 
^uis; falfiratis, Adiec.prob.hgc propofi- 
*itio AEnticbyifins erit. y figntieat Anti- 
e&liriftüforcjinceriotépore futuro; in quo 


»quód 


cus potuifscr métiri, & metis a ftus, 






Sio e conde d a E MI 
eft conformis, fi non | 
formis. Ncc obftat nos neícire detecmi- 
uaté an fit veta , vel falfa; nec abfentiao« 
portée qde aon vri de 
prz(enti 1to erunt determi 
naté verz, vel Galle pbic&ü. ignoretur 


ànobis,vel fit abfens, vt in illisde ptate- 
rito,Si dicas,vt effe&tus (it futurus,requi 
ri determinationem cau(z liberz. ad illü 
producendum, quia fi eft adhuc indeter. 
minata& ia zquilibrio fufpen(a, cffe&us 
nequit diciyq» erit,vel non erit)hoc.n-ha- 
bet à determinatione cauíz , at ia prola- 
tione propofitionis dc faturo , cauía. eít 
indeterminata, & idco ét effe&us intelli- 
gitur indeterminatus ad effc, vel non effe, 
& per confequens fitio erit inde- 
terminate vera vel falfa; quod non eucnit 
in propofitionibus de przr(enti,& dc pre- 
terito , quz in (ua figmificarione indo] 1t 
determinationem'cauft, .— - , 
-« Contra,propofitio de faturo,licét nüc 
proferatur;in quo caua eft indctermina, 
tastfi non fignificat obic&tum pro punc. y 
fed pro tépore furuto ; in quo neceffario- 
caufa elt determinata ad. producendum, 
vel non produecendam, & ctfe&tus ad ef- 
fc,vcl aon cífe,crg0 nunc propoütio cri 
deteraríaté conformis,vel ditforais ; 
^. non ingolgeret deteriinagioaem cau 
f (cd indeter minationemy (ci potentiás 
am habet ad producendü , vel no pros 
cendum , quiatalem potentiam habet 
cau(a in prolatione propo(icion:s,fe jue» 
retur, Qilla propofsio non eífoc dc futue 
royfed dc praséu ,nó de iaeife;(cd modas 
Iis de poffitsili,no cotingens, (cd nacelfa- 
r2 5prob.(cquelay&.n.hec ppofiio. . 
ticbiifluserit , fignificat Apüchr.ftü. vi 
poffibilé produci,vel nó pduci,& fub in- 
erminationc caufz de poilioil. (uo y 
pót dati aliqua caufa , qua fit indctermie 
ta indeterm:inatioae de incíle , n3 quxli- 
bet vcl agit,vclnáagitJergo faceret bune 
$690 , Atxi i 4t produci, & n6 
product(eà po(Diile cft A atichiaftü pe 
; duoi. iebcitü nó produci » E 
polito: modalis& neceffacia& p. 


"iequésabfolaiuat copul à iépori ifie 


j 








UV ied ei 


9.IT. De e it 


Loja ydüiatális potétia ' 
' mhódóteperitür in ncaüfa. Tum. 
i jab: Totétam , quia illa 
iiopolitio-ederdetetuiinaté vera quó ad 
vtratmq:pártem daa effet copalatiua, ad: 
quatn requiritur vetitas. vtriüfqs cathe- 
Serien e 
satio ots : E 

lumyyt diximas 1, piinft.ctac.4:e .& 9. 
($5. Tertio ptob, hzc jppotitio J£nti- 
ebri[lus erir, vel eft determinare vera, & 
habetur intétüve nó etit veray ergo non 
etit Aacicheiftus, pátet con(eq.ideo pro- 
itio affitmatiua nó eft vera , quia cius 
ficatumon ita fe habet à parte rei , 
vtéxprimituc per propofitiotiem ; aliter 
e(fetcofocmis;& vera, Ii ergo Antichri- 
ftus non etit d parte rei, ergo cótradi&to- 
ria illins affirimatiug eft vera quia e(t có- 
formis obie&o; vteft à parterei ; Tüqa 
neqait obiectum e(Te indifferens ad efie; 
& pon elTe , nequit... Aücichriftus cras 
elfesfcd.vel erit P^ ve non 
'cta$ , ergoneq propofitio turo 
expriavcas eris « craftini Antichri- 
fti poteft eísc indifferésad veritatem, :& 
falíitatem; aliter (1 noneífet verum dice- 
re Jnticbriflus cras erityneq. ut ntichri- 
flus cras nóevitspoteti inferrisergo Aa- 
£ichriftus cras neq.erit;neq. noeric quia 
€x propofitiorié copulatiua , cuius partes 

t dua dingülares negátlugvalet.con(c 
qüentia ad cathiesoricam fisgularem ne- 
gatitrim de przdicatócopulato ex predi 
catis partam cópulatiuz , vc Petrus neq; 
cac (tn24; Pecusloqaitur , ergo. Petrus 
nei; curti neqsloquitur; & fié due con 

' tradiétohie e(fent vera;vide Gregicit, ^ 
*Qoutra titan veritaccimarg, Tum quia 
fi ptop- (itiones de futuro codciügeriti ha 
beten: dcteraiaatam veritatem fequere- 
tur Dcum aliquindo dixifie fal(ams quiá 
«tiülta per Pro »hcras praedixit vt euentu: 
fajque tàmen non fucrunt 1n elle pofita, 
vt cum Li. 38.przd; «c Ezechiz Difpone 
domi tias quia morieris, & Yon3.24d- 


di d'tiiod 


buc quadraginta dies, n Nimue [ubuer 
tetur, & «amen ieq. mors Ezechiz, ncq. 
ciuicatss fu lio contigit , Tum 2. Fa- 
turum vc conrng 'fua ratione for- 


mali cft indifferens ad vtrümlibet , ergo 
— L0gKé A, 


futwrorim'eomingent, Art. V.— 293 


de (ua ratione formali e(t indetermina- 
period nequit veré cócipi vt determi- 
nátü. Tum 5.li hoc effet , ergo facura nc» 
ceffario cucnitent quia fi poffent nó euc« 
nirejilla propofitio poffet fieri fal(aypo « 
tiatur'ergo,quóàd non eueniát, quariturs 
quando propofitio, quz erat vera , incipit 
ette falía,non quádo eft vcra,quia nequit 
€(fe fimul veca ,& fal(a,nó ante ,vel poft s. 
quía quod eft aliquando ver; femper cft 
verum. Tua 4.nulla effec differecia inter 
propofitionem neceísariam,& contingé- 
tem;quia-ambz efsenc (empiternz veri- 
tatis. Tum $. omnia immutabiliter cueni- 
tent; & per confequens fruttra efsent có- 
fültationes dereb. faturis,vt arguit Acift, 
T 6.(i Deus determinaté cognofceret 
futura contingétia, quia hzc po(süt aliter 
fc habete;fequitar,g» Deus pofSet decipi 
nam (i Deus nouit Petrum fcísurum cras, 
& nófedebit, Deus decipictur,ergo fi no 
ait Petrum fe(surum cras, & pot nó fede- 
re,Deus poíset decipi, quia ficut ad duas 
.de ine(se fequitur conclafio de ine(sc, ita 
ex vna de ine(sc , & altcra de poffibili - 
quitur conclufio de poffibili. Tádem eft 
authoritas Arift.acgantis de futuris con- 
tingentibus dari pofse determinatam ye 
ritatemyvel taliratem . TON 
$6 'Kefp. has rationes nó folü auferre 
à nobis, (i valerent; notitiam certam futu 
rorüm,fed etiam à Dco; vndc Cicero li, 
1. dc diuin. his per motus omnem. Dco 
futurorum przícientiá negauit , quapro« 
pret ab omnibus ; Catholicis (oli debe- 
rent. Ad t.igitur dicimus propofitiones 
illas non effe de futaro abíoluto , (ed có» 
ditionito , (enfus .n. eft , quód Ezechiel 
debebat mori in(pe&o ordine , & curfu 
fecüdarumcaufatum,& Niniue de ftrui, 
nili egil'set penitentiam ,quod de alijs fi« 
milibus eft dicendum : quia crgo: euens 
tus illt debebant poni in e(se dependéteE 
à conditione,tita (ablata , auferücur illi 
& per confequens Deus nó gradixit. fal- 
(ain. Ad z.dicimus futmcü. vt contingens 
tse tadeteriminavim. indetezminatione 
de polli bil, quatenus potcit poni; & non 
poni in e(s« , & in hac indcterminationc 
codfiftit formalitas cótingentig , dicitur 
tamen determinatum dcterminationc dé 
: Nnn ineíses 


784 
tar, fundaturq ;immediaué,& primarió in 
Éormali conccptu,fccundario,& depédé- 
ter in conceptu obic&iuo , quando cos- 
«cptus formalis alitcr atting't rem sac fit 
infe, vc dc veritate diximus, & ij(dcm ra 
tionibus o(lendi poterit ibi pro fubiecto 
veritatis. adductis . 1 

A quo t& proueniat ,quàd ràm (zpé in 
bniufmodi labamur emorcs, & di fficukta 
té in afícquenda veritate fentiamus, dice 
tur difp. (.Met.q. 9.att. 1. pro nunc dici- 
mus,aliquando ortam duccreà caufis cx 
triníccis,& occurrentibus impedimétis , 
«f. ex indebita obie&orum diltantia ,vedl 
ex dcfectu nofirorum (eníuti, quibus (2- 
pé repra(entantur res, aliter quàm fint ; 
im moro hai i gua 

cultatis redegit inim ioné no 
ftri intelle&us,quiin cognofcendo 
dct à (enfa,& per (pecics intelligit à (enfi 
bus mendicatas :yndc autem otiatur 
dcpendétia, inquitiDo&or quol. 14.P. & 
probat ex Auge1 $.de Tüneng oci 
cipué non cx natura iz, (cd rationc 
ftatus,quippe qui nó eft naturalis, (cd par 
nalis ob peccatum. offginale commif- 
fumà noftro primo puce . 

49 De hacigitur falátate quirioug , 
quid formaliter dicat;& quidem cx dicis 
art. prz «patet , quód non dicit se 
entitatem actus,vel atii cü obiecto , (cd 
aliquid addere (apra a&ü, dc quo cft dif- 
ficultasmaxime an fit quid priuatiuum , 
itaur falfitas fic Mr MA Rar confor- 
mitatis,an vcró fupra a&ü relatio- 
ncm politiuam difformitatis,& (i talcm, 
adijcit, quena fit, & quomodo diftin&a. 
- D. Th.1.p.9.17.ar4. vbi Caiet, & alij 
Thomiftz ixfuper Mol.ibi.difp. vn. circa 
"finem, Valen.tom.1. petes qua. 3j. 
& cx noflris Saifinch. trad, 3. de Dco 
vno di(p.t.1;58. afferunt faltitatem con- 
&rari£ opponi veritati ,& per con(equens 
quid pofitiuum formaliter dicere, Caucl- 
lus tamé diíp.3-de An.[cGt.9.Pafqual. 2. 
p. Met.di(pe7 1.(uttinéc quid negatiuum 
éolum formaliter fignificare . 

Diceadum cM — addere fee 
coguitiopcm , (eu mentalem propofitio- 
pem vealem rclionem di conuenientig , 
& dítiormiums, de quaidcm c(t diccndá 


N 


^ Difp. X. DesEnaciationé, 5 


ad 


uad di(lin&ionem ,& realitaté, qe 
de verita:c diximus, Cócl.docetar à Tat, - 
1. Petier.q. t dub. 3. vbi loquitur de falfi- 
tate cótingentis propofition's,à qua rea« 
liter vans enim potcft (parati, & ab 
Ant.And. ibid.q.5 vbi adducit iná y 
imó verba formalia, quz tradit Scotus 9. 
Mct.füper tex. 22: & 6.Metq. 5. $. Dico 
ergo ad queflioné.V crl. Seciide ait veri 
tati y vbi afferit veritati coplexzz eppopi, 
priuatiné ignocrantiamyque fal(itas negas 
tiua €t vocauir& cótrarie falíitate , quà» 
do.f.vmuntur, quz m rc non funt vnita y 
vclé cótra,fi rgo falíitas proprie dicta, 
dc qua loquimur,contrarié per Scotü op 
ponitur vecitati,no priuatiué, ncquit co - 
fiftete inaliquo ncgatiuo formaliter, (cd 
in pofitiuo, qualis efteelatio difformitas 


infra Verf. 
depE tisj&c quamuis infra Ver-Refpondcopae 


qe QA PA ert 
tü tatc ita 
veritati rcrü in effendo tam hzc veritas 
suit dde iepcie a 
tenus poteft (emanifc(tare, quantum e(t 
de fc his intelic&ui potenti talé ma 


nat 
ter 


nifcftationem agnof(cere, quod conuenit . 
cuicunq. ent tanquam paffie, vndecum - 


entc congcititur& per coníequens fal(i- 
tas oppofita à eíic non ens, quia di» 


cit negationem ige y aliter fi ef 
(et quid pofitig, baberez talem potétiag 


relationes primi modi fundátur (aper v- 
nom,& i cft vnitas nature, 
ibi cft relatio ident itatis , vbi eft vnitas , 
& cóucniencia in quátitatc , ibi eft zqua« 
litas vbi cft conucnientia in qualitate, ibá 
eft Gmilttudo.& econtra ; vbi eft multi- 
naturarum in (pecie ibi eft. relatio 
diuertitatis,& dittin&ionis, vbi eft mul- 
1 di(conuenientia quantitatü , ibi 
ett rclauo iuzqualitatis,& tádem quz in 
icatt dilconueniunt,dicuntur di (Timi 

lia per relationé diflicnilitudinis , quz rc» 
lationcs nó (unt &implicces negationcs ope 
pofitarum;di(limilitudo .n. non cít prz» 
cisé carentia fimilicudinis , (cd cft celatio 
pofitiua oppofita contrarie. Ligsrl:tadipi s 
quam doctrinam fusc expo(uimus ditp.Ss 
qp» 1o.att« 2,crgo ficut cognito »^ Me 

i 


"s 


1 . 
om coil AI oo pi i jii. io 










Med "a 'obie« 
lo in efle ref tUuo,fundat rclatio- 
ncm conformitstis ad obiedtum;quae eft 
intentionalis (imilitudo , (ic co- 

itio falfa quia liabet di(conucnie ntiam 
obic&o, nam illud non ex primit; vt 

cft infe , fundabit relatione ditformitatis 
politiuam ad obié&um que cft quedam 
tent ;onalis di (fimi litudosin qua forma- 
fite cófift falficas. Dices,calém relario- 
tiem per accidens (e babere ad denomi- 
ationemfalfi , nam fi esl impoffibilciiG 
teíultaret , adhuc cognitio per fimplicem 
carentiam. fimilitadinis. reprarfentaiiua: 
€im obicQo , in qua conhftit veritas, di- 
Ceretur fotmaliter fal(a, Conca, nà fi haec 
reíponfío valeret, idem potiet dc telatio- 
hc diuérfitatisiinzqual tatis;& di (imiii- 
tudinis (uflineti ,'& per confequéris nuila 
-G ratio oftédens - debere talcsre- 
ationes; tum quia poffet quis oppofitum 
futtinere, quód falfitas (it quid potiti- 
tum, v tamen carentia iftius diffor- 
itati$, nam co ipfoyc rionadeft ditor. 
itrcogoirione, & fi per impoflibile 
non rc(ültarer relatio conformitátis, eflet 
illa cognitio vcra;quia hó falfas& vmuer- 
Kilitér o€s róncs, quibus oftéditur diflia- 
&io rclationis ab extreniis; ptobá: écdi- 
fün&iosé potitivá fal(itatís a cognitione, 
AE Qubd aüt ccdé modo fic pbitofo? 
hàdü de itta eem ad rcalitat 

& diftin&ioné à projofitione ; vt (unius 
locuti dc vetitates patet x ibidem d'&tís, 
nón .i. hac tefatio cft rationis, fcd realis, 
- quia independens ab operc intelle&tus, 
- ai ss fimpliciter realis, nam 4i- 
ét propofitiocótingens de pre(entisqua- 
'do cít negatiua , dicat relauipnem actua- 
Icm fimpliciter realem, vt fi Qaiscurrente 
Perro dicat Petris non currit bsec pró- 
potitio dicic relationé realem difformi- 
tatis ad curíüm Petriesiftehtem , qué ré- 
fpicit, attamen propo6itio in materia im- 
poffibilqz abülralit ab obic&to cxift€ 
t6, & cius copala abfoltitar: ab omni dif- 
f:centiatépóris,cam lit fempitefna: fülfi- 
tatis, vt boo est Lapis, & illa, quia eft dc 
yratctitoy& fütüro & qua ett de prasc- 
ti, (cd tel picit quid negatinum;cui diffor- 
füatür ptoptet affirmauonem oppofiti 


as cognitionis c rt. IV. 78$ 


vt non currekte Petro; fi diéatuz 122 
currit omnes ills: propobuones dicenz 
relationem realem fecundü quid, cü non 
fit intcr extrema realia ; Sumlirer propos 
fitioncs illa, qui nequeunt: eutari in ve- 
ras, vcl (altim ab initio non poterant cffe 
vera , haben: fa] liratem: realitec identifié 
&atatn rcliqua vcrà realiter. di (tinctam , 
-.. Conttà arg. primos fi fa itas conhiflig 
ii telatione d: form tatis ad r€ , quiaanop 
e&primitur,ficuti eft;ergo quando inccila 
pitür Pcttusvt anima! folum y talis cons 
cejxüs eiTécfalías &quia:Perrus non rami 
tft antmalfedetiamrationalis. Tum 2. 
ficut (e habet malitia'ad bonitate, ita fal - 
fitas ad vceitateín 81m ficut malum eft 
quidá volantatis defe&us y ita falfnan eft 
qoidá defectus intelledtus ex 6, Ech. c. 2, 
ergo ficut malicia fogmalicer dicic priua» 
tionem bonitatis cx.Sco. 2.d.37. ita falíi- 
tás €rit priuatio veritatis . Tum 3.i fali- 
tàs diceret quid poitiuum, ergo Deus có 
&utrerec& eilercaafa fal(itaus im intcel- 
le&tt notLro,& ita poffet aliquem dccipe 
te; quod repugnat (ümmxze cius veritatisóc 
perfectioni. Tum ficut carentia potctie 
tig videndi eft coecuas,& (i nullus noxios 
htimor aducniat in oculo; ita carentia có« 
formitatis: ad obic&um et& pracisc fal- 
fitas , quamus nulli. pofitinum fequatur 
Ína&tu. Tum 5. (cqueretur, cpaliatcsà 
Deó poflct duri,quz nó crearetur à Deo, 
quod implicat, prob;feq. ifia propoldio, 
"Detis- creat aliqnid demouo , poteft eíic 
fal(a,cura fit contingens, cuius fal(itas no 
crità Dco , aliter illa sore uem elícc vc- 
T3, ct£O Tcv etict de nouo, purà pofie 
tiui illmstal(itztis, quod nà cfietà Deo. 
43 Kefj.ad «cá diciauts vuinc propo- 
'sitionem elfe ——— cócipitur ccs 
"aliter , ac sit , non eftlen(us de concepcu 
przcisiuo y qualis eft ilic Petrus. eft.ani- 
"mal, nam in hoc adc(t conforaicas y fal- 
tim partialis cam obicGto, icd «cl de diui 
$100, si quis conciperct Petrum effcfoiu 
'animal,vel de posiriue erronco, «c bomo 
eft lapis, & vninecíalicr quado rct tibue- 
turquod aon habet à partc reivcl ab ipe 
Ía feónetut, quod habet « Ad 2. paritas 
válet dé falsitate opposita. veritaci in císe 
üo, nom dc opposita yclrqa doo cAR 


7286 


Bc quamuis in aliquibus valeac,non tamé 
án proposito ,2um quia nialitia eft defe- 
i&us voluntatis, qui ex (ud ratione forata- 
li dicit non ens, vnde ia omi(fiooc potcít 
teperiri , at falsas e(t deceptio , qua 

intelligere (emper a&ü positiuum intcl- 
le&us; tum quia bonitas , quz conformi- 
tatem ad lcgem formaliter dicit , à parre 
rei cft folum denominatio &xtrinícca in 
actu, & malitiaeft carentia talis denomi- 


narionis, qua poftea accedente opere in- 


telle&us concipitur ad modum positiuz 
£clationis difformitatis ad legem , at vc- 
ritas , & falsitas conaeniunt itelle&tioai 
à parte reijideoq; in(urgunt ex natura ex- 


tremorum ; quate sicut malitia fit relatio 


rationis positiua per intell alsitas 
erit relatio positiua prz(cindédo ab actu 
intelle&us negotiantis, Ad j.aliud cft di- 
eere , Dcum concurrere ad a&tü crrotis, 
& ad illam entitatem falsitatis, aliud po(- 
fc nos decipere; primum eft vcrum , quia 
concurrit cum causis fecundis tanquam 
vniuetfalis caufa , & cum sinat illas mo- 
tus fuos agere, conaitrit ad deceptioncm 
illarum, (ccundum eft falíum , quia tunc 
£ffct author,& totalis caua ertoris;qnod 
repugnat ; sic etiam voacurtit ad entitas 
tem actus peccaminosi,imO ad ip(am cn« 
titatem formalem peccati ia fentétia Ca- 
iet. ponentis peccatum in posítiua enti- 
tatcnó tamen dcbet dici per fc caufa pec 
cati, (ed per accidens, quia prater intcn- 
tionem ipsius cueniunt peccara; concur» 
tit etiamad mon(tra , & alios naturales 
defc&us, non tamen dici debet caufa im- 
perfe&ionis; quia hzc prouemit obim- 
perfcelionem cauíz (ccundg » cum qua 
concurrit » Ad 4. neg. paritas , quia. 
mor noxius ip oculo cft inatétiale priua- 
tionisyneccacitasà parre rei in fuo con- 
ccpiu formali includit babitudincm ad 
aliud, vt falsitas, ideo si actus concipete- 
tur przcisé ». vt habet carenuam confor- 
mitatis, diceretur falfuseo modo; quo 
actus vcrus diceretur talis, si przcisé cum 
carcntia difformitatis concipcretur i pa 
ries albus nigro diceretur diffimilis , si 
«t carens similitudine; consideraretut,, i 
matcrialiter, & fundamentaliter, nó for- 
qualacr «Ad jseípondet Tav cif» idem 


Difp. X. D& Enuntiatime «5 


argumentum fic ci MOESIA d 9 qui 
aliquid de nouo fat 5» &nonà Deo, nan 
ifta propositio eus mibil creat de nouo, 
[redit e(ft vcra,& bac veritas non effet à. 
» aliter propositio cíIet fila ; qu 
refponditur calum iplicare »nà i Deas 
nihil de. nouo creat, non poccít dari pro- 
positio illa de nouo,nam implicat aliqu& 
dc nouo producere propositioné aliqua, 
ad quam nonconcurrat s à suniliter 
nulia eífcec propositio yera dato cau pro» 
pter eandem ratiohem ; quapropter ifla: 
erunt pcopositioncs n alsificantes, 
de qui diximus 1. p. at. 2. c. 10; 
: 4à dum arguit Pafqual, ens comu: 
niffimg fumptü dicit rónemveri tanquá 
poeta cnilsiskM ppponitor a en 
sitas n '! ens posiciuum , qui 
exige mund Ana datur auod 
positiuum ;.quod sifalsitas vt sic negatie 
ue opponitur veritati , qualibet etià fal» 
fitas negatiué opponctur, quia infcrior 
feruant naturam (upcrioris. Tum 2. qui. 
fi dicit entitatem politiam, iam haberet 
vnde poffet (c manifeftare cuicung; iti 


tclleGtui , ergo haberet veritatem , & fic - 


nà efTet oppofita veritati, quía oppofitü 
tolit, non includit roné altetius oppofiti, 
Refp. comiui fallaciá , quia arguitur 
veritate inc(lendo ad veritatem in repr 
fentando, & à fal(itatc illi oppofita ad 
fitatem huic contrariam ,concedimus «c 
ens cómuni(fimé diccre rationcm veria 
tis in cflendo , & falfitatem oppofitam cf 


fe quid ncgatiuum , (ed negamus falficace 


in Pi, CR I cífe quid negatiuum 
.& inferius ad illam falta, naim funt al- 
terius, & alterius conis, & (olum zquiuo- 
€c analogicé falütatem in communi dici 
dec hac, illa , vt nouit Doctor 6. Met, 
Q» 3. inlimili de veritate communi ad ve- 
ritatem in ctiendo, & 1n reprzfcntsndo; 
nifi velimus concedere falütatcm in có- 
muni abfirahere à pofiriuo » & negatuo; 
vt diximus de róne ipij in comas 
ni ad formà , & priuatione in khyl. dif», 
14943« Ad 2.fimiliter dicimus Laiíicatem 
in xepraentádo opponi veritati in reprae 
fentando,ciius roncrh tollit, nó inchudiz; 
non opponi veritati in e[fcrnidó , quam in* 
cludivt palTionemrc&e.n. potett iócele 
lectus ^ 


"e 


iMi t ÁÀPIE arg rpas Sa 


e —ÁÁ 97 





P m 


CUN TAA 24 
Am 


— Quali. LI ull fefulftas copi AI. T8 


fetus refie&letc nition£ fasi , 
& intchigere falfitaterh iw ilia repertam y 
eai falfitàti vt obieQto effec iHacognitio 
Tcexa copfotmi$/ — — 
"«$ Tertiorelaio proprié nó füfeipit 
1,& minus, falfitas (üfcipit apis, &c 
vhinus,ergo nó cft relatio; mi, prob. Pri. 
tró,quia magis métitaryqui dicit hominé 
tfc lapidem, quí affirmat effe equum ; 
item fr duobus táncum currenribus quis 
dicat tres cürrere mirus mentitur,quam: 
fi diceret o&o; vel viginticurrere y quia 
fnagis à veritate recedit. Secundo quia 
atus mali (unt inzqnales in malitia; ergo 
& aGusfalfi. Tertio fi. quis cfformarec 
tres propofitiónes fal(as, magis diceret 
fal(um,quam qui vnicam tantum; ergo fi 
isconficerct vnicam propofitione fal- 
am ex fübie&o copulato aquiualentenr 
gis tribus, falfior erit hiec propofitio, d 
dWa'y qui effet de fübie&to implici.Nec 
Yes eq) vot dirette ubi. 
2.$/27. 1 ^ ic- 
&ó à o", cenfittit in indiaiibili 
ideóqstàm aberrat à verirate , qui falfum: 
enuaciat de quatuot', quam qui de vigime 
ticenfideranur.n. illa plara vt partes fa» 
bie£&i ,ad quz indiais fertur; a&tus , 8c 
€t diftin&a materialiter (e babent. ad. illá 
propofitionenr, ficit atquénon moratur 
Vénétijs,qui e Kontsquam qui cft Bo 
fioriig,quanhüis bic avinusdiftet; & boc; 
m illa confittic in indiuitibi- 
5& pet accidens fe habet illa maior, vel 
minor diftantia. NO valet ; quia vt arguit 
Arriaga dili. 1 4. Log. fedt. 3. fequeretur 
26 Gogis vIpam e(Te inaquateim (cmipal- 
&$o, quam paleum y & babens ynü gradür 
albedinis non'etle di (liimilius nigroyquanr 


Wubens alb: dinem vt oto yquod'ett fal- 


füm .-. Neq; copalatio illa'aliquid faluat; 
fiitrnon affirmatur cut(us de illis necef 
farió (imu! (urbptis,& cum nicceffaria dc- 
—— ja vnius ab alio', (ed contusé — & 

y quà ratione patitur i(io- 
pere Vaciidudidem, vt poffit magís, vcl. 
minus falfum enusiciari ; Tádea quia ves 
ritas propofitiopis (ufcipit magis , & mii 
mas , ergotatitas etiam oppola , antec. 


- patetex Ariftecit. inmprz ced.arc. tüquia' 


propotitio neccifariarnagis dittat à faite 


tate; Quá cóntinigens vera, cü illa nequcae 


fieri falíaicot i zn n Breinopt- 
dentior,ergo verior;ttim quia idem expe- 
rimur in ied co one & 


minas füfcipit in a&ibus ds. 

. 46. Refp.difficultaté h&c petere folu- 
tioné illins dubij,an vna propofitio fit ve 
tior,vel falfior alteta 5 ncgant bocde ve- 
ritate Hurr.& Arriag.cit.;té Amic. trae, 
16. dif p, t.q.$.dub.5.art.r. & Ruuius 1, 


Poft.c.2.q. 4. loquendo de veritate foft« 


malti, non fundamentali ; dc falfi tate nes 
gat etiam Hurt.affirmanc Arríag.& Ru- 
uius, vrromq; probabile cenfet Amictis, 
Sed yt rem breuiter explicemus , not. qp 
veritas poteft fumi , vel pro proptiafor- 
malitarequomodo dicit adzrationer y 
'& commenfurationem actus cum obie- 
&o,vel pro concomitantibus ipfamyquae« 
lia faut neceffitas obie&ti, vel contingen- 


'tíajthaior,vel minor perfeGrioentitariuz 


ipfius obie&i, maior, ecl minor cfficacia 
rationum;quibus mouetor intellectus ad 
affenfüm,& fimilia : primo modo adhuc 
poteft dupliciter confiderati, nam vclil- 


Ta adzquatio fümitur extenfiue im ordi 


ne ad numerat przdicarorum obici s, 
itaut a&us nihi reprzfenter, quod nove- 
periatar in obic&to, & nil Gt inobicéto 5 
quod non repra(entetar abadtu, fecundo 
intenfiue, vc actus repre (ente obie&tü 
quanam ef reprefencabile. Falfitas dez 
inde poteft (umi dupliciter, vel negatiu& 
vt dicit carentiami veritatis, vel pofitiué s 
vt fignificat receffum à veritate, & diftà- 
tíam , quz confiftit im illa relatione ing 
Pieri 3 , sicut abfentia:- Vcneta- poteft 
imiyvelvt dicit carentiam' Veneta prae 
fentie ,vel vt significat diftantiá positiuá y 
JA. diftátiam Romanam , vel Bononiésé , 
Vt igitur deciaremus, an vna proposi «- 
tio sit vctior; vel falsior altera , iupposi-- 
to , quod loutamur de mentali proposi-t 
rione , feu de cognitione imellectus (nái 
vocahs ptopositio improprie dicitur ves 
125 Vchtalfa) videndum ett; an veritas, &- 
falsitas in ommbus propósitionibus cone 
síflàt in indidisibili, an veró in omnibus, 
vel faltim ip aliquibus prepositionibus 
refpiciant obieétum diuisibile: nom $i pri 
mum concedatur , ncquit vnà poros 
cl 


pUT C n 


. det ápo[lerioriyjed 0 conuer[o« S 


. 988 -^ —. Dip; X. De, 
seliealcera vetior, fi fccundum, dcbet ad- 


mitti jn vcritate & falitate magisó: mi 
nus comodo, quo in rclationibus datur ; 

yt explicauimus difp.8. q-10. |. ; 
47 Dicimus ergo quod fi vetitas fu- 
gnatur pro concomitantibus BV vtia 
propofitio eft verior alteras patet » quia 
vpa propolitio cf de perfc&tioci, dc ma- 
gisneceífario obiecto , Xx proftatu ifto 
vna c(t alia cuidentior , quia cuidentiora 
yootiua concurrüt ad affenfum ipfius; ia 
colligitur ex Scoto. q. 14. Vuiu. cum ait 
veiiusnon habere (uam veritatem à mi- 
pus vero; hoc ctiam voluit Doctor, cum 
rjuol. 18. T. ait Confimiliter tuult& con- 
£lnfjones fcquézes ordinatà ex codé priu 
«ipto babent veritates proprias difliu- 
Eas, C fortbpriorefl verior Gg magis 
neccfJariaquia in re ier pen- 
am 


"m fimatur pro adzquatione a&us cü 
Qbic&o cxteníiua quo ad numerum pte- 
Wicatorum , poteft adririerc alignam lá- 
titudinemprater quam in tran[cendenü- 
15, nam fi vna res habor in (a plura prz- 
dicata, & aGus folum vnum rcpra fentct, 
alter vcró emoia, certe conformior erit 
(ecundus, quem primus, ficut dua qnan- 
gus magsequales dicütur,i ncequa 
Ílecundum omnes dimentiones , quai 

fi iccuadum vnam tantam ác fik contide- 
tentur dug: propolitioncs de codem prz- 
dicato, vcl de omnibus fimal , fic yna nó 
«ft verior alicra éxtcnbué , quia conta- 
fiunt in indmilibii vcl «p. 2 f&imát,guod 
€onucnit obicéto , vel pegant,. qe dion, 
&cpit ; &  quiatrafecndentja habent con- 
ceptum fimplieiter-(mplicem Pepe 
&ioncs.dc ipiisex boc-capite erai 2 pe. 
Vcr& propreriindiuiübilisatem obie 1j 
Sitandeg «onfideretur yeritas quó ad in 
tenfionem repraentajionis, fic dua pro» 
po(itiones de codem obiccto poflunt ef- 
Ág.inaquales in wejitate 5 qnod Fes 





ia. de codem. opjectojommnp poflunt. 
dariimelleduuna e narii vba ops k 
& diflinstjüsseprgls pret eta f 
Luziusyv Gao £eprqienMet o T 
tun cb zeprarentzabile dad 


vv propontie-v: 


3oic9to SVG y. ;eníeqpkob«quia vg- 
97. : 





(0:3 2952€ 


e dat dd 

EON M. Aag, s 
enitn ri pn pae ar 
& intenor ccpre(entauo fornraliter eriz 
perféctior , & intenfior veritas , antec, 
prob. pevíe&ior a&us;perfeGtius , & cla« 
fius attingit obicctum,qua imperfcétior, 
quamuis vterq; attingat pere ada- 
quacione exten(iua , & quo ad numerum 
prz dicatorum ; fic Theologi admittane 
cum Do&. in 4.d. $9. q.4. & $. vnam vi- 
fionem de Deo perfe orem alterajquá- 
quiso Beatus attingat omnia prz- 
dicata diuina, & Dcum videat, (icuti eft, 
& nulia creatavi(o repra(cnta: Deum y 
quem ci rcprafentabilis, (ola vifig 

iuina :píam adzquat inten(iué,& exté- 
fiué, & idcó dicitar compreheno ; tum 
quatem veritatis non con(ítitin 
mplici ad&quationc fed in timilitudine 


deiimcmiemlisfed fimilitudo fug 


; ; ipere m3gis  & minus y 
€r3o & veritas; tum quia in corporeis re- 
bus cuenit, namidcin obicétum vie 


fibile, vel propter perfectioremporentig — . 


vifinam , vel proptet inteníius lumen 

teft perfc&ius * dining viden al 
vno, quam: ab alio, licet vrerque atti 
omnes partes obiedki à ron rua 
poteft ex docttipa de compteheoftone 
apudSeocj dep qenPs 000 
48 ,Dicesverias-conGi(tit in 

tione actus cum obicéto , fed j 
intet duo nequit recipere magis , & mi- 
nus, quia conti(lit inindiui(ibili, vnde nó 
n aquales dicuntur duo aurei palmi y 
$ duo lignei;& D. Aug.epift.29.ait om» 
nia recta c(fc zqualiterrccta y vt patet da 
Vjnea, R eíp, veritatem non eíle (olá ada- 
quationem exten(iuam, fed etiam intem 
futam cum obiceto , vt repratfentct iud, 
& ficini eft , & quantum reprae 
cft, idcirco adatti; lasitudinem 3uandá, 
vt peii S magis ,& minus, jicut 
explicauum ctt. Neq; infcras, ego accug 
(e * Obiecrü, quaatü cít rc^ 
praet ft fal(as slNOn valet;alicee 


acus. wusedereuam falfus qu 
cit i» vt diximus ad primum 
Deauté Atigsloquicur de rectitudine mae 


uieanática, qua contiftit io indidilibik y 


noa de Ípeoülaziua yaliter etium po 
ri et 


- 












De falfitate dicendum eft ctiam;quod 
poffit effe vna propofitio fallior;fi.f. pri- 
uat perfe&ioti veritate  & magis nccef- 
fariajvnde falfius cft dicere Deus non eft, 

m Mimdus non eft ; poteft etiam cffc 

Ifior, (i plura negat przdicata, qüàm fi 
vnum folum , hinc falíius eft dicere bomo 
efl lapis quàm bomo efl equus , quia.» 






' prima remouet ab homine & rationali- 


tatem, & animalitatem ; fecunda folà ra» 
tionalitatem , & pcr confequens dicit il- 
la maiorem yoermmensentiha verres 
tat uam ifta, ticuc ar, t Arriaga. 

Dice falfitas formaliter cófiftit in n 
ceffa à veritate ; ergo quia qualibet pro- 
potitio falía à veritate recedit , qualibet 
crit zqué falía ; de per accidens .n. cft ; 
qv parum, vel multam recedat ; (icut cum 
quis Fuchariftiam fucit non iemnus;pec 
cat,& nil refürt|quód parumvel muitum 
comedetit-;, R i 
folam carentiam veritatis; (ed pofitiuzm 
difformitatem , idcoq: poteft actus ma- 
gis vcl minus efle diflormis obiecto, fi. 
cut album potcft efc magis y ve] minus 
di(limile;vcrum eft ramen, quód fi obic- 
&um cóf (tit in indiui (ibiliitunc vná pro« 
pofitio de illo nequit effe falfiur,vt cft in 
exemplo adducto; praeceptum .n. (umen: 
di Euchatiftiam antc comeftionem con- 
lift it in indiuit.bilvt:f. ieiuné fumatut, 
idcoq. fi non ieiunus quis accipit , parum 
refett fi abundé comederit, vel non ; non 
fic fempcr euenit in falfitate, namipfa di- 
ftantia à verirate maior ; vel minor indu- 
cit máiorem, vel minorem difformitatem 
cum obiecto in qua confiftit ralfitas , vc 
poteft exéplificari in multis actibus pec- 
€aminofis, plus .n. peccat qui centüm fu- 
ratur,quàm qui deccm . Ex quibus patct 
fepontio ad argum. quamuis.n. veritas ; 

— & falütas futcipiant magis , & mi- 
- «mus ; adhuc tormaliter. dicent 
'^"zelationem , cui tanquam 
v Proprietas conuce 
-oLmit hec fu. 


p soe fuo 


toS v Me s ' 


- 


 falfitarem non dicerc 


AIT U"l* 7-4 p 


itas cophitiónisiAe 1/7. 789. 


^ART LCvL MIS Ne. 

An propofitiones de futuro contingit? 
Abfoluto [int determinate vert y 

; vefalfe. |... 

49 TXHfficultas heceft potius theolo 

! D gica;quám logica , agitur tamen 

hicà Doctoribusquia eam tangit Arift 


iu fine 1.lib.Periher. proccuius mtellig&s 


tíajnot ex Tat.hicq.vlt. quod fururü cf& 
düplex,vnum nece(lariü, gp .(. impoffibis 
lc ett nó4orc; vcAnticheiftas erit homos 
alterü contingens, & hiacetl triplex ; vel 
q  raró eüemit, vt'inüétio thefauri ex fof» 
fione, vol vr in pluribus,vt homine habere 
duospedes & de iftisnon loquimur , tera 
tium dicitur contingens ad vtrumlibet gs 
«f. ett indeterininatumex (cad ele 5 vcl 
noneffe,vruaód Sortes crit , vcEnó erit; 
SA ne fieri propofitio vniuer(alis vt 
ó€5 homines cras curréo velpatticulariss 
vtaliquistimo:crascarret y vel. (iogulàs 
tis,vt Petrus eva cocer & qualibeniftas 
rü propositiontipót rürfas' ciTe duplet;; 
vcl abíolata , vet.conditionata y abfoluta 
dicitur illaque füturanrexittentiofnentüs 
ciat de re abfq; alia coriditionc,vt Petits 
leget,non oy lectio craftima: nó pendcat à 
mulus códttioribus,Se circuihttantijs, im 
fur exittentía ; fed quia bec dope. ia 
moü cvpirimitur ; fed.fol per propoficic- 
inem cathegoticá affirmatur ; vcl negatur 
fütura cxitlétia fei;coditionata vero cft, 
in qua per códitionalé hypotheticam af- 
firmatots veI negatur futüra exi lenta tci 
depédenter à'códitioneyitaut fin poni- 
tar in efféilla coditio;neque crit rcs illa, 
vt fi cias vcniét Pers y Sortes legets 5^ 
fo Setundó. not. quód d; (fidium eft 
apad Dodctotcs;quid per determinat vc- 


titatem, & fálfitatemiprélligatur.Quida - 


.n. intellizüuc veritate ncceiatiam: vr à 
ێringeaci dittiogiitur ; sed nori placet , 
qa propofitio Me neon praetenti eft 
fed s mcer Quidarhincelligon Ey 
e enter gunt ve- 
ritaté cuiaentem : ed falsó , nam multe 
propofitiones de pia fenti, é ncceffarig, 
tunt incüidentcs ,' & tamen determinate 
verz , Quidam vero. Recentiores diftin- 
guunt quod ptopb(icro dc futuro poteft 


com - 


799 
ompafári ad duojvclad fi anificatü &4for* 
mle,quod fignificat ,vel ad caufas ei 
cRicétus,& formalis fignificati Confof-- 


mitatem cum fi pificato Foriáli vobant - 


vctiraté fimpliciter," cohformitatem Cu 
eaufisappellanr Vesiratém deréfrhjaará ci, 
quz vcrirates poffont ab ipniccr. (Epa- 
zári, ham poxcrit efle, quod aliquid iia fe: 
fit verit, (ed hic & nanc cimifuis catis 
cóparatum , ex quibus mouetur :iutellez: 
usd propofitioné dc firuto: formans. 
dam;non fit déterminaté, & cerriiudamaz 
liter verum; quia caufa-non funt bic y. 
nünc dctermiaat ad 1llnd producédum, 
& é conira;fir exemplum, ti inftávc prin 
cipis clcétione y quis diceret. Petrus eril 

"inceéps;có quia attendit ad anim 

orum bené ditpofitos crga Pcumm fi 
Peuus ccit princepsdicet serum fimpli« 
£iter quia illa propoitio conformarur 
cum fignificato formali futuro  , & dicet 
quoq; determinate vcrum y quia confor« 
màtair cum canjis bic ,:& nune di(politis 
ad talem electioné»fi ramé non erit Prin: 
ceps, dicet falfum fimpliciter » fed deter: 
minaté verom: quia tefpigiendo: caufis 
illius ele&ionis; ndicium:hér cófor« 
imitatemys fduxtá verum motuum, pro* 
nuncimup dla propofiuóy quapropter. 1n 
fcntézia j florum. determinatio ,veritatus 
aitcndi dcbet ex conformiiate, cum; mo- 
rino impellente: intéllcétum ad aliquod 
pesce rot tyr ica hae 
acceptio poflet admitti j. vcre at- 
tingitur connexio canía cum.effcétu y un 
cum cx conicéturis olá intecturs. poruis 
dhec babitudo:ad caufas ,& ad rubtuia de- 
nominare debebir jllud'indier pruáeps, 
vel temierariptnyquàm vctümy vel falfa 
qui-n;ex leni caufa , yel ex fufficicpri mo- 
tictuf ad aliquid afhrmanditm» vc] nrgan- 
:d ncn dier tune veré, vel falsó audi- 
garc;led rcéiéyrelmalé y prüdentery :xel 
"anf; paenter tum uia vcritas propolatio- 
Jbisnonmírex eidien ad qroprium figpi- 
ficatum £ermale:fumf slc bet . Quare por 
éctcrminacam veritate anielligumus bme- 
gplicem veritatem y: & cáformitatem pro- 
"potitionis cum fao fignificatoy S. propa- 
fitionem.efle. detetminaté veram. .cft 
jllam in tc fundare yerigawcm y tion falía- 


wo. 


Do opifp. dee 





tarem; fiue illiwcti oceula 
fiue nota , ocenim c£ do per. accidens! 
XMüpro idi obs yroi0s15!1] 

1." eru ap bác: propoti:9né. dus 
pliciter potic dici derer minare [TT NOM 
determinatiane.de eye de» poffibis: 
lain prüno fenfo-jla'e& propo(irio dere , 
mainaté ycczy quae(olurn trguificat: praedi 
catum aet te&o ,.noneXcludendo; 
potentiam ad oppolittt ;:vt. 4490 ebrifl vs, 
evitidicit ciifteoriam: füruram cenuenot, 
rc fubieótagconi hoczzamen ftat guod-ha 
béat potentiam ad. non é(i endum: ; zuna 
aacem!: iropofitio: dicium nderermina e; 
vera defcrminarionc de:poflibili., quan4 
do ctiam excludit potentiam ad appdfi- 
tam;vt bomojeft animal ; bis duabus de« 
1crininapionibus.opponuncur dug jadc- 
tctimintionés,de inefie , & de;poffibili 
hzc dicic ipdiiferentiaa ad pote ce , 
poffe non efse, illa dicitindifferétiam. 
e(scndurà, vel nonclsendugi y qua indc« 
terminatione nulla res dici: poreft iadif- 
fetés, Sc indeterminata quia qua liber.e (f; 
determinata determinatione de incf(scin& 
vel eft;vel non.eft;c hac th. determina 
tionc poteft ftareindetetminauo de. po 
fibili quia res.cótingens cü e(l poteft nà 
eíse;& cünon eft, potett c(sciquz.diftin 
&io (qo modo applicatur etiam caufa li» 
berz;quatenus petet agere, S nó agere 
(In fient oqoicin: de jropoücione 
de futuroynam quz c(t dc praesétiy vcl.de 


^ 


prateritospatebgp cít determinate vera» - 


wel falajnecde quolibet futuzoy (ed con» 
tingéti,& abfoluto; nam nccefsarium cft 
feinper detetmrinaté verum »quia copula 
inis propótitionibus abi(oluitur ab. ons 
ni diffcrenvid temppri itjonatit yer 
rà (pcé&tatad: Lheologiá;nans [eeu affert 
auiffimas d;fficulrates. "Thcologicas » 
loqaimur dc propofitionibus Gngu 
laribusynom de vaiyer(alibusy ve] pauti cue 
laribus,6agr paxticulares (ape dctennina- 
té verat;vniuer(ales deteominar £ (ali a, no 
fimplicitery& abíolu: éjícd inoraditcr loe 
uendo,& tcemdüxómvpé pauicz. cut? 
um ; nam cunrad fal ratem propotitios 
pis vniuer(alis fufficiat,vt prz dicatü. non 
«onueníat vut contento [uo dub:ccto. » fi 
eft vniuer(als affirmatuay vci conucn:atg 
fi ctl 


ESEUU b UT 
3 

P XN 

»* g 


«o afe ap wn 











mpoffibile, 





té E who cina jx 


mid 


eaturyyal  jbuscomreniar ádeirco 
propatitiones vniuexíalésfuntdétermina .n 


té Life; K particularrideterminate vere; 
folirigaur de fangilaribus:ctt difficaltas . 
umnyo er loqnimug dé veritate deter 


rmimationc:deaneísey 
si de DAR S rwr mm 
icacür. « Dó&por m r:di391G, 

pet duas cathegovicis: virtuglitet nii 
intlufas yin qnarum vnz de mofee zribuiz 
tin (übiccto jredicátum ,:Stoppotitüril- 
Biópeadiéinrribiiniriakerz, mon quie 
dein dc irie(sc;qailaimplicac, fod-de poffi» 
bilijvtDetrus eurrer, nom expli 
rrur ficeurketyet ét wo cuyvers fed. Peorna 
flicuvelyvr potevitiétnbnaurveye s iu 
qua indeterminatione ftat ró cótimgátiar. 


Sen(üs igitur qu 
Lee vehi uror sot ct wl 


di&orizs vc Torrus craclegut g: patrui 
c74$ ngn leger vna ittarü tit determinaz 
tà vciaalteta falfay vel fi ma tanc prdfel 
mutyPetypurcrdslegery fa sicvera de» 
térthirraré,vel falíajan vero de. sitfalfa y, 
———À » o 1svsl 
n Bitvo opimo afterens, quód proposi 
tiones de firiéco comengenu vsi conside- 
semur' vt conteadvcoviar mregrant aiam 
Iypotliéucaa dierückiuá, vt Taetrics cras 
legetyvey Teriuyatonllcget eras j siredi- 
ista vt Perriscyasloger -veluolevets 
Similiter sl eósideret vnaccailiegaroca dis 
fih Gind- ih drdineladsceiatomns Sols: 

atem v.brveiris letus et effer oye 
LT oed sMtatibrqnit derer: 
maté'vera;éófvdiaiatettorkradiótgria at 


po oaa óreriayetieman 
MéptmEPonh an iAgtieb 
dlizDelvusAoA (rcr, meada: rftarmb eli 
veta ovel Küfa-docdravisacécs fed mriarerat 
' verá ülterstáa ia devetmimué, Scoecfu- 
'seyj st Gras nullà qiizo: 
ici vals siat bac pun 

ufeurcubfaacius dd 






laur (fé vebüoefTeySconfequ 


licatu/DPe -té 


aligicui:deterniitüre sca lamus"aliquis^7 


QI. De rieté fuus ctrigoi, cAnt. P. qu 


Is cui cóucníjat neceffitas ikassicut à (Dgda- 


Hürjqdando:terminus determinate fuppp: 
K cubes e en coe Hi i 
-buitir harc ópinio A rif.hip, :itéurcozin 
35:439 qi Ti-át.3u Gadier; opufc, de verít.. 
-eniné Molise difp/t7:& 18, Masiochic 
«d. feGy. vnd. 4: Cordübidiba; quzt(Eiq. 
agg dabiri36 à: Goniimbr.cirantur Báfsol. 
dáng 1d/38:9231ap.3: ad t.&c Bárgid: 9. ad 


ua pirum d falsóynamiile folurxa(ferit 


ri 
futüruim contínzens fécundu fc conside 
farum fullam babere detesminationé ad 
&ter vc scnul- 
dim liabere deceeammacato vetitatertjaut 
fàlsicatem;arei (pecterursvt fubcft diuinae 
»voluntaui;sic cft de comiti vcl ad (fà - 
ali;vehape(tédit j ad verituró » vek £xlsita- 
"téj iffigtr;quia futurit,cü sibin- 
-diffcrésad cffe, c noie (imyorequirit: deter- 
anihaxi àryppils:cin(2,3 quadepédcc;qua- 
reinom neeauitabfolré &on babere ma - 
Teemibatam gerira&cn, v clsitatis 
-Batgiusvoró loquituráafonr: Azift/oafia- 
rcatidücweritirem;vt.ip(emeo fe rw a. 
15g DicEdibett propéisitlowcs dc facro 
corziwpenti abfolutoceífewelidetetaina- 
t& vcrasyvetderermigate Gláas v itaut hac 
- poositto:Tietras: legét:crüss bot deteam 
nitixcateert 
tp ali3 o8 £ifode céinangeni vss 8; od 
ung: yeipepeftqs kon, ax: sata d: Tieolo- 
lerosf Xe: Plbitoliuslo 55 rav vercros, capciocd- 
ictmtiobeli aao spazum éiiéccecen(cce jc 
qngcipfià oj&néhiliny probat rc?) cd. 
i38.9: Ux rz dbxquo ormnesferc x coonitide 
"csationos detumpfere prob: ci Motif 
ric datp. aoc isaopposits av fenwnu 
füilsedb Sixtpaguartrdeconatá: cotra 
strat Ax 8 1] 24 Cen uci» manuícripra 4f» 
(eru tux ii AcadóTouaris&  rarionábilie 
-tct dui dein): rac rom lolum ezidenter à 
Pat ear emp dra mmi 
Senna Dan.3 1 dcwyc dé Deos Qui 
skal tmi s jante qua füants €. poe 23 - 
dig ui; Erabflerget omncm latximü ab 
Lpvalis eo?um;qua propositio eíb dc fata 
- sUcócimgemi sis utar; C jbidie x 
ita; efse vetain jede Ioanniydicius; 5 cni- 


dece 

fioj 
foeni elt voradimdésd mate rane!  bejquiabacicrba fideliljmma [wot vc 
*-—.t/91 


i ne4uic c z05& paílima habetur tales. ytbdtentts 


webfalsitavtgtaiScae 


- 


CCTETXEM€ww o Tv 


792 .' 


-alitet Deus potuifset métiri, & nds 


«perc, q cft impii; có vel maximé quód. pofítio 


inulta füb iuramento [** prophetas (dos , 
tanquam yera promulgautt,& ipfe: Chri- 
ftusore proprio , vc cum Petro przdixit 
rin2m negationem , & latroni pofie(fio- 
n6 & ingceffum Paradifi, Tum quia De- 
n5. ab z terno prz(ciuitomnia futura, nó 
Iquidé fub difianctione,q» forent,vel non 


' Xtorent, nam hoc modo áinobis przfciun- 


zur,ncc proprié effet praefcientia;fed co- 
&nitio quedà confu(a,& imperfecta, pre- 
íciuit crgo determinare iuxta illud i'(al. 
138. Intellexifliomnes cogitationes me 
«s de lügey" omnes vias meas grguidi- 
$lijigiturab zterno propofitiones fuerüt 
dctecminaté verz , vel fal(zr, ergo quádo 
.sos illas pronuuciamus , fi erunt confor- 
mes illisin mente diuina ab xterno exi- 
ftentibus,erunt verz, (i difformes;falfzz; 
"neq dicas cum Cather. has propositiones 
:&ísc Theologicé veras, non Logicé; quia 
allez propotitiones antecedénter ad diui- 
nam cognitionem habent determinatam 
»vetitatem,; vel falütaté  non.n.ideo funt 
"vera squia fic cognofcuntur; fed veré co- 
zgnofcuntur à Dco,quia fic funt io feiptis, 
«fiuc hanc infallibilé veritate diuina fcien- 
aia habcat cx coexiftentia futurorum cü 
"ricthitatc (iue ex ideis, fiue à decretis di 
"uinis;parü refert;in pra(enti-n.quaerimus 
JfaCbum;nó cau(am,& mod( facti: Quod 
'adhuc pót probari;qu;a q» n cft determi 
Anaté in c vecam,vcl falsi non e(t cogno 
Mfcibile , quarc f1 futura, cognofcuntur à 
--Deoseraot determinaté coznofcibilia & 
*quadiuisnos non cognoícamus determi. 
tiacéj& ccrié;non ob id negari debet illis 
minata veritas vel faliitas; pam etiá 
«zmultas dc przícnti , & neceílarias cecjo 
Fnieícimus,& tamcn infeiplis habét deter- 
fminatam veritatom,aut f. * 
$4 Sccüdoprob.ha itiones süt 
erminaté conformes, vel determtnaté 
*difformes proprio obie&to quando pro- 
"feruntur, ergo (unt determinaté vetz vcl 
3fdMz, con(e:.patet ex definitione verita- 
zui5,& falhiaus, Adcec. prob.hgc propofi- 
5itio. 2t nticbrifins erit 5 fignificat Anti- 


seiiriftà forc incerto véporc futliro, in quo Era és abfoluitur copula à 1époris difioc 





SALT. ru 
Difp. X. De Emumiathne |... 
4& prophetie,quz sit ice xcceflarià : 


formis. Ncc obftat nos nefcire detccmi- 
naté an fit vera , vel falfa; nec abfentia o« 
-bie&ti officit ; aliter nec propofitiones de 
przenri neq.de gunité erunt determi 
naté verz vcl (all, (i obie&ü. ignoretur 
à nobis,vel (it abfens, vt in illisde prate- 
ritoSi dicas,vt effe&us fit fururus,requi 
ri determinationem caue liberz ad illü 
producendum, quia fi eft adhuc indeter- 
minata,& io zquilibrio fufpen(a, cfe&as 
nequit diciygcrit,vel non erithoc.n.ha- 
bet à determinatione cauía , at in prola- 
tione propofitionis de furo , caua. eít 
indeterminata, & idco ét effe&us intelli- 
gitar indeterminatus ad cffc, vcl non effe, 
& per confequens propofitio erit inde- 
terminaté vera,vel falfa, quod non euenit 
in propofitionibus de przfenti,& de pre 
terito , qua in (ua fignificarione inaol1üt 
determinationem'cauft, .—— 
-« Contra,propofitio de fatuco,licét oüc 
proferatut;in que caufa eft indctermina, 
tajtfi non fignificat obic&um pro nunc. 
fed protépore fututo ; in quo neceffacio- 
cauía eit determinata ad producendum, 
vel non produecadam, & cffectas ad ef- 
fc,vcl aon effeergo nunc propouütio cri 
deterauraté conformis, vcl ditforais ; 
om organ eee IPM 
»(ed indeter minationemy(ci-potentiág 
aim babet ad producendà , vel no pro» 
cendum , quiacalem potentiam babct 
caua in prolatione propo(ition:s,fc quc» 
retur, pilla propofutio non effec de futue 
roy(ed dc praséu nó dc taeífesícd moda- 
lis de poffibili, nó cotingens, [cd naceffa- 


ri2;prob.fcquelay&.n.hec ;ppoficio A-B 


tcbiifliserit » fignificat Aoücheftü và 
potlibilé produci,vel nó gpduci,& (ub in- 
mcn M —- D 
pót dati ali quascaufa , qua fit indctermie 
Me cms 
et i go faceret 
és, Ancichitus $t produci, & n6 


Dur one o AER a QI 
1, 8 iltà nó produci » d proe 


dalis& nece faciai& p. 





t : 








"X" 





ei xT*$1, 7-09 * * ' 


Q.IT. De Veritaté fuatwrorüen éontingetit; Ar. PF. ?93 


fen pasmieied se cem: Étia' 
^ m6dóteperitürin ncaáfa. Tum. 


k jatétüm »quia illa 
ftopoliio-eticrdetetuiinatd vera quó ad 
viramo;pártem, ram effet copalatiua, ad: 
quat requiritur veritas. vtridfqs cathe- 
goricz; tiec effet contradictoria quiane- 

atijó nof cadit (apra moduü,fed (upra di- 
t diximas t, pinft.craca:e s. & 9. 
-^ $5. Tertio ptob, hzc jppotitio /4nri- 
ebritus erit, vel eft determinate vera; & 
habetur intétü,vel nó ctit vera, ergo non 
erit Aaticheiftus, patet confeq.ideo prco- 
itio affirmaciua nó eft vera , quia cius 
ficatummon ita fe habet à parte rei , 
vtéxprimituc per propofitionem ; alicer 
e(fetcóforaiis& vera, [I ergo Antichri- 
ftus non erit à parte rei, ergo cótradi&to- 
ria illias affjcimauiug eft vera quia e(t có- 
formis obie&o; vteft à parterei ; Tüqa 
neqait obie&tàm e(Te indifferens ad cie, 
& non eife , nequit... Aücichriftus cras 
neijeíic,de2;n0 elTe»fed vel etit ; vcl non 
etit cta, ergomeq; propofitio de futuro 
exprimens exiftentia craftini Antichri- 
fti poteft e(sc iridifferésad veritatem, :& 
falíitatem; aliter.(i noneífet verum díce- 
re JAnticbriflus cras erityneq. ut ntichri- 
flus cras nóeritspotetic inferriscrgo Aa- 
cichriftus crás neq.erit;neq. no'eric quia 
éx propofitiorie copulatiua , cuius partes 
t dita fingulares negáclugvalet con(c 
quentia ad catliesoricam fiagularem ne- 
gatitram de przdicatocopulato ex predi 
catis partam cópulatiug , vc Petrus ne; 
cac (i623; Pecusloqaitur , ergo. Petrus 
ncj; curti o neqsloquitur, & fic dug con-* 


' aradiétohie c(fent vera; vide Gregicit. 


*Qontra utan veritaccdmarg; Tum quia 
fi ptop- fitioaes de futuro codciddenti ha 
betent detecaiiaatam vericatem fequeve- 
tur-Deu:m aliqu.ndo dixifie falfum; quia 
-mülta per Pro »hctas praedixit vt euentu: 
fayqua ràmen non fuecunt in elle pofira, 
vt cam Iu, 38.przd. «c Ezechiz Difpone 
doml tes quia morieris & Iom3.24d- 
bac quadraginta dies, ^ Nine [ubuer 
teur, fic. mors Ezechiz, neq. 
ciiicat:s fubmerilo conxigic . Tum 2. Fa- 
turum vc connngens de (aa racione for- 
mali cft indifferens ad vtrümlibet ; ergo 
Logica, 


de (ua ratione formali eft indetermina- 
tumsergo nequit veré cócipi vt decermi- 
nátü. Tum 3.li hoc effet , ergo fatura ne« 
ceffario eucnitent quia fi poflent nó euc« 
nirejilla propofito poffet fieri falfaypo « 
tiatüc'ergo,quàd non eueniát, quariturs 
quando pcopofitio; quz crat vera y incipit 
ette falía,non quádo eft vera,quia nequit 
e(fe fimul vera ,& fal(a,no ante ,vcl poft s 
quíá quod eft aliquando ver; femper eft 
verum. Tu 4.nulla effec differetia inter 
propofitionem neceísariam,& contingé- 
temyquia:ambz efsent (empiternz veri- 
tatis. Tam $. omnia immaucabiliter cuenis 
rent;& per confequens fruttra efsent có« 
fültationes de reb. faturis,vt arguit Acift, 
Tà 6.6 Deus determinaté cognofceret 
fututa contingétia, quia hzc po(süt aliter 
fe habere;fequi tare Deus pofset decipi 
nam (i Deus nouit Petrum fefsurum cras, 
& nófedebit, Deus degipietur,ergo (à no 
ait Petram fe(surum cras, & s n fede- 
re,Deus pofset decipi, quia ficut ad duas 
.de ine(se fequitur conclafio deinefsc,ita 
ex vna de ine(se , & altcra de poffibili f: 
quitür conclufio de poffibili. Tádem e 
auchoritas Acift.aegantis de futuris con» 
ingentibus dari pofse determinatam ye» 
ritatemyvel talíitatem . P» 
$6 'efp. hasrationes nó folà auferre 
à nobis, fi valerent, notitiam certam futu 
rorum,fed etiam à Deo; vndc Cicero li, 
1. dc diuin. his per motus omaem Dco 
futurorum przícientiá negauit ,. quapro* 
pret ab omüibus ; Catholicis folui debe- 
rent. Ad t.igitur dicimus propofitiones 
illas non effe de futaro abíoluto , íed có- 
ditionito , (en(us .n. et , quód Ezcchicl 
debebat mori in(pe&o ordine , & curíü 
fecüdarumcaufatum,& Niniue defttui 
nili egil'set penitentiam ,quod dc alijs (i« 
milibus eft dicendum : quia crgo: cuens 
tus illt debebant poni in eíse dependéter 
à conditione,tita fablata , auferütur illi s 
& per coníequeas Deus nó pradixit. fal- 
fun, Ad z.dicimus fatucü. vt continscns 
t(se tadeteriminavim indeterminatione 
de poili bil quatenus potcit poni;& non 
poni in e(s« , & in hac indeterminatione 
coufiftit formalitas cótingentiz , dicitur 
tamen determinatum determinatione dé 
: Nnn incíses 


295 Sos Dias DesEanacidpitues o «C. 33.0. 


$ncffe, qus; (lát euro inderaryinetione gie, (q.i. cogro 
poffibili, & consen deo comi b ues asia 


gens, quabdo cxiftit.sefa detergipatibde 
ariefíc, divitür tamcngoniusgenpgutapos 
scft nah tffe, Adi s«qoncpdimns prom elis 
sjodé dc futitoy femel quód fiveravefk 
fcoper era; fed diftinguimus T 
fitmen dplexsgna H 
kífisy fimwplsciectsantecEdeus,A cofdqurm 
fis, & eft illa -— dic.ipter M D 
ma exroprijsiploruni mayas 3 VE quo: 
hómo shes king eut ex fuppofie 
zionc ,fccundnniiquidicopequens £O 
fegnentiz; & cit, qua; aliquibus c9uenit 
a: fnppotitone alterius y vt.dà Detcus, 
eárrity neceífaviàmoríetue 5 dd-argy ect 
£nus-latura» &eceílario -euenirei nece 
za1c con(equeni gesex fappotitione, & in. 


fénfaxtompodito (üppotte.f, determina* — nátufana 


qronr;canar nd agendtim y-qua ftat, cum. 
Wibeitateyquia füpponit vütm leberiatbie, 
trij ib cau(a. f& dererminantis ad prodys 
&idnem;nó necc(Iyase pb(olutas & cpu» 
fcquontis,& in ícáfn dsuifo. Ad a neg. le» 
la; quia ptapofirioncs: neceiTatia: dis 
vur (eiiiputecii re eitatis; dbfoluué, d 
nccefTirate fixmplicirer, «quia non foli i 
abancimo:weg yfed ineque poteranc-non, 
cic verz, conungcates;ab etégmo füccur, 
vera'iex (áppolitioncyvpr nit. 
di falis: , tica: (ecdcrevminaflen ad Opt 
poólirunc Ad Meri c MANC 
Pus pertes uppofirione »non 
fia "obo ittequ ikDo& exor 
Lit P)cunipot it abfoluk s pita itera x 
' wiugete Ad 6 sxcípotderidem lit. Q. Sc 
Y ürcuiter tamen dicimus y quod fi con« 
tingcotia 20n cueniceni, ncc Deus 1142, 
€óxnofec;ct y vie€ poflct cognofcere pro 
piccinfs Uibilitatem fcientia diuinz; quia 
futuruin vt fic n9 (ubfeqnirur actum diaí 
nz cognitionis ; (mà cócipiturjantécede« 
fe, prius a farurü cfi tacarü p. decreti di 
uina voluntatis detérminancs illad. pro- 
duccre  & poftca iatclle&us divinus ile 
dnd concipit vt £otacum; quate hi noa cf- 
is füturum y non po(let seminat adam 
vint? cogniuon:s , & per con(equesn 
b ee i1yb4Ect ;,ee valct parata ie 
ia &de potlibil y quia falli m 
qgnofcerealiter ac fit poffe talis g&gol- 


LISSI un 


dickur;sb(os glmré 


M Y adde" t. y, 


m 


equitar res teil d. 
-— lic 
"Dousporeft- ré cognofonte 
tbr 4c fts (ed bene fequitur.g ero; 
etc rem non ekfayvide Senticits s y 
-:$2-Exquibus deducitur füruracontine 
gentia, etjam sr (cit Bon ede; 
oéceffaria « nam eii EL 
Sapus po CM ES ME 
nelson Dei pmileemin(t 
ad pralcps pedet non Dm 
taturitio; non. rontat paratam ceffeóhuls à 
peius enc eR-efeium prodiicii deberem 
hoe vede iret ie am 
praícno poftea quia hee parsaliashaben 
aptcccdentescy "quarum; digit 
fatutas idcirco eff. 
turíis quate cug di conl equat 
alicelus s fa us «li contin- 
fn (ey & libere prodg ANI Amt 
wrés crit cohríngeriss & lberé produs 
€ibiliss; Neque ex diana pre(cienria-pà 
nesg (Hicas fiplicitet ,'& ábíolura proues 
ye trenta Se t. Conjequens 
& xélinqnice ineo jpreprio effe 
cónaaturali ; exemplum :apuffimum ada 
deci eiebó, rhneingit »:lt; Quis lgquena 
i plareexideayr, à: Petro .exiltente in a4 
liqua domes certum efto quodille libar 
manetibi& loquiters atavepelct. [ro 
dere» el.non loqui y eriam cunc à Perro, 
vileators pm hae vitionon denpgnir 
neecfitaró manengiin platea; & loquens 
díyná.[chabet vt coafequens; locutio vc 
ro vbanreeedés, S án FaHeng eue dus ats 
tamen in£en(u-compofito, f fuppotro , 
€p ibi peraaneat,. X loquarur., peceftario 
videtur À Petro .neceffitate cófequ£tiz, 
&.lappofitionis., que (Lat cum libertate. 
;..$8.. Quomodo aft criam cu n decretis 
diuma voluntaus, quibusab zieroo pra^ 
Buiuit omnes actiones à; volantate creata 
futüras , bcne coberear catum libertas. 
(pc&tat ad Thcologü explicare ; nec nos 
ehe nas PAR mare volue 
. Nobis femper valde placuit modu: 
UR uo dadidis aa 
i uitsdetronvordia caufa prinia cli 
dicuiisPeMog, Lc(c/h Neapolis à Dres 
poo qr dd uci ex.ccmgs Cori 
cqui posant diaimarm voluntatem 99i 
* ) A " 


EL 1e 


ctiam diegorfns - 








— Quaf- LI. De Perm funPerióh cepit. 4e 1 os 





1 ad 
aet faratos, & alioram 


re 
Uns idtetledtus iti riori dae rationis: 
: m etsquid effet fa&ura creata volan 2: 
4 


velillo'rerü ording; media gra: 
ditsévia er Storo defumpra ponendo di, 
uíibá deérétá noni réré! ancecedeucía ,: &: 
pie(cindentia à noftra. decechinatione: 
ctím primis nee tiere illam»confequem«. 
tt£cum fecandis j(ed concomitantiayqui: 
pa vage er mede arr dn 
inentialém-iptiüs volütatis:céeara in! 
voluntate diuiifid (ccandum totá cias vir4i 
diffarétiam agendi, catione 
r&erd potett, quicquid creata ivo- 
ta fa dtr ki ong nier ta 
Bi fll prittnifà felentiaimedia de Effai! 
ibis hb eà farte, (éd (olii niplicisiim 4 
re ek dva wget via dr 
end («sinere aeahsplures 'exifio- 
fil Eiern welrabli 
pci mers Las qe sen Vai 
4 5C Joüriiérüleepint nope ilg ceptoc 
Dye Éc finie) A fetinymnd -— 
BononjesRs'Memplyfieus-pustieus o dé 
otitHitrhoe Pataurno CGl]es(ó Teeg antis 
mioheré'tünperelttr dAnflebk vale drrnui(o 
fua ds adhua:maniwit y: 8cam- 
fen v Elleatláein «pone yis" cradid ie 
PV ulpes fn fd Sama tóua rigo p. $6.80 
(5.0 2 p.d: Qs ovile leur AuGrordt 
]eat dai tias ferc edpiifleri capis. sob 
AU- bbc slipiiiPumablolé 
te Uépünt vt à fid chviió à nacarali ario 
fi& aberrántéyita ex: Recetitioribus Va(q. 
Sbarex, Conivbbr. Hort: Ami. Arriaga y- 
& ili; Quidam veró nituntur ipfum ex-: 
tare" A adibonum (enum reducere y 
He afferunt Ron :negafle abfolute dari 
déprópotittonibus conti ideter- 
ratae Veritaceryvel faltitacé , fed-ne- 
dalfe'veritüteri necéllariam;; vel fecundo: 
quód negauit decerminatdas veritavem z 
vel'fáliitátei: quo ad: nos; filripticicer; 
vel térra negáuieab illis dovérawridtd Ves 
ricátemjautfaliitatem ; vt confidérantup 
noit'tü feipfisifed'ti caufis; qai ante rol 
daétonem itideteeminatar! conciplmur 
ati ptódacemios effe&usy vel noh prodi 
cendosj'quefenfeffeétüs illi modo auge 


- Veritatem poflunt caufüted .( 0:005 c1 


determigatumeffej) mj; derermiuatia 


0q.! 0321401 & z39deillde egai12 111. b 
5s ofsQuV ES TTUI Qus Mb «5: 
Devégüli: bona peilicatronhrad verdi 

j,. enuntiatiphe lel telidays oo a 
G5 cut i12 Usb Ji910] 553b & STtacff 
f v RE VD Sehr d enücid»: 
5c] a0, & attribgrio; St god nonnifi 
ititeratinis cocretis; ecl abftraótis exercea 
tatsideo fap obcadu mex 1 pzlaftictpac: 
1.Cé3:qdid iptueriinuecoacrevus; X dbi 
ftta&is.oboerecás ctt; 4d s£ormá Sipaili - 
cát'tíofi pec (e ftarirem, felvbàlrert adias 
ceáleq quotkeumodoimu ficandi;cans 
cernit; ao (actas; qüpasalloab(tráliio s» 
& folü tontiáin (cj ronvtaltori adiacend 
t€ fini ficat ; & huxbrerainf pofsüt vai iy 
& pluciicórignificare ; & «oor bcre prar 
icti pioititid oe ate figa ffrcacu, xótequea 
Cet eril cipit pocvtt rreoráb radios. v 2 

Sphuséaotusr D, Gol d. gogi1aA quód: 
alites ficabttradtio mtubttacijs ;atier in) 
adoideübs abíoladis 8o dliey ü» xclatos 
uis do (übftaacril.büs.n. canerqus, pua; 
dsiic iéicélligebe (ujpoliéz va qailmiszcpat 
Filia uifickor for chalk, vm. abita 
Gio totelt fieri lod fg voliisi o volu b 
mó tonhaliver Lizmificác naturas ligas 
mih $i ispofirisy: Gin DeitoySorcesN ev 
vadeproaltis alíqaasdo-fuppOuitajaz durs 
míanitas abftralioabljis; Scfolum figi - 
fic hominis duiddicirem, 3o dicite ce 
iflenits Viti ace abtbractionc: abftcatkós, 
&c Reeceiitioribis dicimur ab(tra Cru voc « 
taplipheirm. Accidentià abtaluta.potlunt 
düo cencerüere y puca [ubicCtum; cui in- 
h£réfity& peopris tadionlua; hmc doplex 
fi abftradtio:,- vc lilbam diciturconcretà 
ad'fübié&ansypucà yacietem , pro quo éc 
aliquafidó fujponirsucáatbedo przfeiodii 
àcotictetrode ad fubteétamyd&: (alam di« 
cit quálitiem rnliscolorts, & vc fic vos 
cacürà Moderis abitractuny phyficü:? 
a&áficn quia ve tios réfpion propria Indis 
vidus hunc ecillam albedinem. ; pocctü 
fie viteiionabtiva Gto dicente var(o zl 
béeringybhatigicons ia dos dahmydia 
eic (aie drateupudom gidkahuns ss So ofp 
abtéégoto Hr bearpositizemg ica ordimad 
vitixaacirsbfiudeb- Ie podie taliddat 


Nna *  pol- 


796 


poffunt pro pluribus fupponere ; nà czu- 
fa concernit tub ectum f. igncm , roxcft 
d trtterminus abt rabés à fübic&to, f. po 
tentia caufandi, que licét pró fubicéto nó 
fupponat, poteft ramcn fündamentum,.f. 
calorem;quo ignis calcfacit aquam,con- 
notare ; deinde poteft dari terminus ab 
ifto abftrahens,qualis elt caufzlita s calor, 
,n. non cít caufalitas ; & tandé , qui: cau- 
falitas refpicit hanc. & illam cau(alititem 
inindiuiduo , poteft ab illis fieri vltima 
abftra&io dicendo ratio cau/falitatis. 
6o Etquiaex hac do&tina de abítra- 
Gionibus pédet folutio huius qugftionis; 
qua nà benc percepta caufa fuit p Di- 
dac.à Lea inintelligibilem , imó ridicu- 
Jam putauit nofttam fententiam, idcirco 
diligentius cft expendenda . Nor. igitur 
cft, quod quamuis Scotus cit. vnicá tan- 
tum pofíaüerit abftra&tioné in (ubftaatijs , 
rc vcratàámen plures fant admittendz , vt 
in accidentibus abíolutis , ficut non vna; 
fed plures fant concretiones in fubftátijs, 
vt mcnet ipfe Scot. d.s . cit E. in illo ex- 
tra, & in 3.d.7 q.1.ad 2. & aduertit B. rg. 
1.d. $. q. 1. non folum .n. dantur m fub- 
ftantijs concreta ad fuppofita , verü etia 
dantar concreta ad fingularia , fingulare 
namq; cít rcaliter à (appofito diftin&ü , 
vt patct in Chrifto, in quo eft natura ho-. 
mana cum fingularitatey(ed abfi;propria 
fuppolitalitate, & per confequens quam- 
uis Domo tconcretum ad Foi HANE » 
& humanitas przícindat, & abftrahat ab 
illo,non ob id tamen debet humanitasdi- 
ci vItimaté abüra&a propri? loquendo , 
25: refpicit fingularia,& pro illis poicít 
apponere ; ficuc albedo in communi di- 
citur coneret& ad fingularia proprias quas 
tamé funt.extrafüam ronem formalem , 
hinc potefi fieri vIterior ab fura&io cóci-, 
piendo humanitatem pracisé. fecundum 
propriam rationem formalem, & talis có 
ceptus crit vitimaté abüra&us , poteflq; 
vocati rario quidditatiua humanitatis , 
ficut in albedine dicitur ,velalbedineitag; 
vcl quidditas albedinis,nec vitetius. pro- 


editur intellectus in abftta&ionibus j 
quàmuis.n. poflct ab ban ate abflra- 
here rationcm gencris » vel differentia: 
nil icfcrt;quia 1n rali abftraétione nó có- 


i 


fe ^ qifg. X. De E 





* v m "m 

v3 X. 120 
cipit;r a humapitas , fedanimall- 
tà$, vcl rstionaliias ;1dcoq: re&te concc- 

prus quiddiraus humanirauis przcisé di- 
cetur. vliimaté abflraérus 1n ordine ad . 
humanitarem ; quati concepta sbcipir: 
tur precii fme ab omn: co , quod eft. 
quocunqs modo ex fa'raronem quid dis 
tais, in quóconüftit formadas vltiimas 
té abítraAki, ex d. s. cii. C. Sumiliter in 
generibus dicendum, quod iit dupkx có- 
cretio,& ad inferiora (pecifica, & ad jp» 
es (ingularia generica, vndc animalitas 

icét abitrahat à (peciebus,concernic ad - 
huc indiuidua generica , hanc .f. & iilam, 
animalitatem,pro quibus fapponir.— - 

61 Ratio veró.cur Scor. d.5.cit. affe- 
ruerit in (ubítaxijs vnicá tantum e(fe ab- 
ftra&ionem,eít , vc notat Barg. quiafub- 
ftantia non abttrahit a fappouto alienos 
vt faciunt accidentia, quorum fuppofita, . 
& fündamenta fünt AAA przdicamen 
ti,fed à proprio eiufdem przdicamenti y 
(amendo (uppofitum largé;prout conuer 
titur cum fingulari ; & quamuis in Chri- 
fto humanitas abücaha: à (uppolito diui- 
no tamen diuinum (uppotitum ibi gerit 
vices proptij fappofiticreatiquod lufi- 


cit, vt notat Lich. ibi. nifi velimus dice- - 


re cunc loqui de (uppofitis ad quz natu 
ra habet apritudinem , quale eft folum.a 
crcatü , 
flantijs à tuppofitoyquae habet. plures grae. 
dus , vnus e(t à (uppofito incommunicae; 
bili,alter à fingulari ; non curauit autem 
Dod&ot hos gradus diftin&é affignare , 
quia fatis eratip&i cxemplificare de. ab4 
ftractione à (uppofito vt poffet cxplicas 
re vlimatam abüradtioncm diuinz eísé», 
tig , quz cum fit liogulariffima; vni 
tantum admittit ab(tra&tioné ,mó 
fuppofuit humanitate elTe .witimaté ab 
ftra&am;at in 3.cit. (atis exprefsé innuit. 
banc maltiplicem abftraétionem;& 1 il», 
lo cxtra dilindk quint££'-. T 
Notandactt etiam ditferentia;qua re, 
petitur iazer abflcaéta (ubít ual; , & ace 
cidentalia , quod accidentalia media. abe. 
firactionc acta concernunt ;. £i funt, 
nerica; nó olum propria indiuidua ge. 
ncrica , [ed ctim fpecics,vt color potelt. 
fupponere & pro hoc; vclillo coloze 5, &; 
peo 






Quarc eft vna abítra&io in(ub- 


€ 


| 








Quaji JJ, De Pradic.abftratli, gj) oncreti 


JA V pv av . 2.52 , « 
albedinie., vé! nigredine; vnde cft di- 
Pibilis per differentias eflcntiales in fpe 
€ics, ratio eft quia vt fic habet rationem 
ede dahin blan. 
cf di ),1 :q- Ldtc. aiat a an- 
Gidlias ett geticticd fintfolum (apponunt 
Led rne erar tu ad 1 Aa 
vtanimalitas pro hao, vcl illa animalitate, 
nó pro harranitate,vel cquinitate& hoc, 
quia vt fic in proprio cóce ptu eft pars, cü 
e ipie s rst i rry veo 
aüt non pát de totopradicari , 
de diniduis proprijs eft videre in par 
tibus phy(icis, ànima.n. non pra dicatur 
dc viuente;(edde hac; vcl illa anima; vn- 
de diximus difp.cit. natutas genericas, cü 
ile indiuiduis Penericis: pradicantur , ha- 
bete rationem fpeciei ; nongeneris. - 
^ 62 Exhisergo terminis concretis , & 
abftra&is mulcz, & diaerfz conficititur 
izdicationes, fed nimis longum effet re- 
idee ee diaifiones ad- 
u&tasa DD, principahores tangemus, 
*& illas,de quibus precipue m Inftit.Log. 
nuila fa&a cft mentio ; nà dc io- 


me pet fe , &»per accidens, maturali feu per 


dire&a , & innaturali y. (eu indirecta fatis 
diximus in 2.p, Inttictra&: 1.6.3. (imili- 
ter diui (tones cnunciationis (unt éc diui- 
fiones przdicationis; de quibus 1.p. Inft. 
tra&t.2.& tandem de predicationibus ali - 
qua diximus di(p. 3.q.8. art. 2. cum de, » 
pradicauonibus fecundarum intentionü 
de primis, & dc feinuicemlocuti fumus . 
"Tbomiftze communiter diuidunr pia- 
-dicationemin :denticam; difparatam, & 
mediam, prima ctt in quaidcm eouncia- 
tur: de feipíoy fccanda ; in qua pradicacü 
- nuilam habet connexioné cum (ubiecto, 
.vthomozcft lapis, homo non cít equus , 
Amedia , inqua exaema habenr aliqualem 
-&onbexioncm, (ed nontoralem idcutaté. 
| "Sed rcéius,& (ubtilis cü noftris For- 
maliftisditiinguendom cf in tract. For- 
mal.art.3.& alijs faper loca Do&oris ci- 
- tádayquod prgdicauo cft duplex;alia for- 
alis;aliaidentica, foroalis, vtcolligiwig 
€x Sco.1.d.4.4.2. B. & d BT Qt M4 d.8. 
4-4-ad 1.princéX d.26.q.vn. Y .& quol.5. 
O. & alibi, cft ilia , in qua przdicatum 
. dicitur conuenire fubie&to per quandam 
Logica. — — 


297 


adiacentiam, & inhzfionem , & eft da- 
plex, vel effentialis,vcl accidéralis,& de 
nominatiua; prima eft , in qua prz dica» 
tum adiacet fübiecto quidditariue, & ef- 
fentialiter,vt homo ed animal , fccunda; 
in qua przdicatum adiacer fübic&to acci- 
dentaliter vt homo eft albus, & bec pe- 
cüliari modo dicitur denominatiua, nam 
fi velimus ratione denominatini' amplia- 
re etià ad quidditatiua prz dicata; fic prae 
dicatio denominatina couertitur cü for- 
mali ín communi , vt notat Do&or quol, 
cit. quod pt explicauimus difj. 2. q« 6, 
art.1. Kuríus przdicatio. denominatiua 
eft duplex, alia intrinfeca , in.qua przdi- 
catum iatrinfecé adiacet, & afficit (übiee 
&um, vt homointelligit, nam intelle&tio 
jnharet ipfi homini , alia extrinfeca , im 
qua przdicatü non inharet fubic&o,fcd 
"alteri, ad illud tamcn babet habitudinem, 
:yt paries dicitur vifus vifione in oculo 
'€xiftente,& ad parietem terminata. 
-.63 Przdicatio identica cít, vt docct 
Lich. 1.d. 4-q.2..in qua pra dicatü enücia- 
tut e(feidem rcalitet cum. fuübieGto, noa 
modam formz adiacentis, & haec eft 
duplex , alia eft omnimodé identica , qua. 
ratione à Doét. d. 26. cit. dicitur prima 
idenitas przdicat;onis, & c(t illa, in qua 
idem predicatur. de feipfo , v: homo eft 
homo, & à lo.de S. Tho.p.2.Log.q. f.ar. 
4. dicitur identica formaliter , quia exvt 
fignificationis terminorum: idem fignifi- 
cat vnu$,ac alter; alia c(t non omnimo- 
de identica,vt quando duo,quamu;s pro- 


'prijscacionibus formalibus fint diuería 5». 


sdenuficantar amen realiter, qua ratione 
poitunt ad inuicem przdicari; hzc antem 
xdentificatio ex duplici capite prouenite 
poteít , velquia func eadem rcaliter ali- 
cui tero, qua ratione inter fe poftcaidé 


"&ificaacur, vt (ünt genus , & differentia in 


fpecie, nam animal, & rationale funt id& 
realiter rationc teitijs A hominiscui idé- 
tificantur; & (i ab illa vnione in tertio 
przíciaderetur,dicendo animalitas,& ra- 
tionalitas , vn(rnó effec ide realiter alteri. 
.. Et políuntaliqua inter fc realiter id£- 
tilicari, cri qt tertio pra (cindant, quia 
ambo, vel vnum eorum eft infinitum ; jn» 
funftas n. cit ratio idcotificationis realis, 
Nnn 3 quod 


at 


— 


explicat Trombi in Formálcattbe 

$: Ra Eclaratione pràdtcatilorts idetin 
VE, quiacemimplicer:sari phtsain(inie 
tixealiterdiftin&a, vífuséprobatiloodt 
2:002:q. 5, &rquol. s; cpteeMa à 
»licui- minito ytranfit.ansenis períeGtam 
rdcridtateen.realeni ) d; pdo.con. 05 
quatiamcumque duo ;abfbtahantur ; a tb 
cio; fi faltim vramállbrm facimfusitoUx) — rack 
bibcoitisríó vnde poffit períed é ceeli- 
cecidencificare fibi 4 quicduld. jede 
eoffbile»(icin adicinis.i cprepgoluio 
eft pera! identiceoSefpientia, sena send 
qu isi voirie cef 

i 1o /'calirer. sure aro ian prepter 
n£ltitater; p habent'yfint ad inbice. rea» 


Tizecidentificata gtiin fancintet Íe coyote $ 


tfi bilia Bciequcarit dati dun'infinsta 
kei dift:nctd. Diuiüdunt etiam F- mr 
Jrnc ide niichrn pránlicstióntv jgüdel- 
Qicáci m pliciter & dé cicam M Rr m 
bac diuifiopar thabec.vtiliciti sd 
2lá digi Gu: mets Lr px addi perde 
€xtb5q 3: dic zug caufalas, vocis 
&licitue dc efteCi y velim reéto vt ta.eli 
ficcéfio 3à i gniniscitcacor,selanbblionay 
xit homoconítát cx anima , & éorpoéauo 
&ruB& tamch lhionot. vt aduéirunr € opl. 
&lifpcs q-3. qpnddomncs iftzr pradicanib: 
fies draidó:urinaffiratua, & n aid, 
zm iitz sát formalis otro LfEtsfibilisy 
- bomonon cfbvifrbiUs quamitisyna veta, 
-dltera (4l(3: item ha fnnt idenacar bono 
«fl bowro bom noniefl bsshas icon aas 
-— fit vera & &egatiuwfallae ci 5b 
Cun igitur onmnis;piatwicatio: fiatzin 
Seerisinis coocrétis; vel abfitactis, quattu- 
pliciter: pofTuntànrer: fe;combinati ycvel 
nàd'conctequm: písdicetur xde:concte- 
1o jvc! gp praedicetur dcabftra&o; tertio 
x» abflractü d.caton dexoncretos tandem 
— abftía Gum de | memini enücictur, 
Wf Gi EO gU 2261 


5 LA RUE GV. bd 1651 


concrela bà ind polit. iis, 
ke DET dpa vi 


E 


de. d LH 


AionsDiff, Bis Estonie au, 


eso Rae cima vue : 

Sirmatcd MD 
unfidersdliqfiapucp ft 

— iv d - 

ta á 1 





m 
"m 


nahfi 
ibd Sri dne deu 3 


n CE 
tecynà-haee eb veraj — 
xanoiizlisyquia dicürur dc hog 
up necs pate 
dirais emin T 
2 

I enituersc jns eennesirreidicnp 

albediic facit vmitn 

1t ; Vid wr niin ees roo gud 

nscít 

ei memet Ri ig gare 
tum jvelfeEmc;ali 


^& ratibnale in chom e vd ein 
irer, vtaübum, & dulcein JaGe ta 
"infubie&ó y ícd: quam ome ti q uia 
-VcaitScotus cíj. in €reakisomais; cing 
peo Mme ca; e(etiam: manera 
ri/incóctetoy v 
iwiibonucitdolenol Mad ned 
duliisiedinek, babet; quoque. dulcc- 
udinemy en zcípetkuo identitatis-in ter- 
Sog vt in fübiectoyqua cft tatio veriratis 
- prapofitioms;: qua:de:cauía in, Chrifto 
dua nacurgsddinuicem. in concreto ;pr&- 
-aiclturDéus eft homo;homo cit Deuss 
isqcisin concreto famptz concernüriden- 
«tatem fuppositi, E. conucrío vt coacre- 
« taadintiicem negatiué vcre prediccntur, 
por c rien vicbullam habean om 
-Hhabirudineabincer fcySc si ali 
- & aliquam tion hábent jvtr 
: "iópcopestid,dcbetia lla explicari ne- 


nr ran eR m 


Ce iraderr s a RR ne- 


-igatiu — X si 'haber:albe- 
&cpét confcquens habct. cuim al- 


Móoud. »iminn cóeodottdmnes — quaámtus 
E s : tnu cài (abüantialas quá. : Fée HraS, xt tcCta fiat predi 


-iseidetati He:de feymaicctm: afliama- 2 ;:catió, 
: bos AID aD Ee 


OUp «€ aua 


t ab(olat£ dici Pettusdó 
Peuus non cít cGcurialitet 


MZ iS albus. 


E eta. 








T AS a aao elo e P 


| Qui. DeBiisolfs adii etl. 899 








et vifudic 4 dicatur de alio; : 
pear; fédiabeatve quoddam: 


qdódd modum pt. pa 
ex perci cv «j tli 2U(D12 
E. edem de nier in 


e pee 

IRérde ETT 
dicitar: i albedoefoat 
V rtp ncs eR ;fatío huiuseft; quia 
Raesent gai&icetfo ominis 
EET 


"re viri md dp(traót 


Sla cobi IT vchabcfis fov 
t wenn 

dene al € b 
vermes Deus; 

rere eu rM eet 


ADM ment n 
cc E 


oen fon eve verdab 

MOOD FA füaecé Deumofod 
eA "Dei 
rta Deüs sincivia reg d par 


peer infinnacem! 
bhübéic; [66 nda; & descili de. eic fes 
funis füticcfatreo ferente; a uci Km eroe 
H0, mo Quod, aduiteuri 
ex tir)! l'eaPquh 
VE PSP Banc: ui Ab factors veni 
Scaiteoncrecaalfomsnabtca CEürum) 
me d^ 
ftin&tum , & "S fcr ideénti c 
dicáriohedo id e vm nti 
táseftentias: 8 3r& quim 
tsi Apre osge ndi fenu: 
fai] viveidón vfalfa devigore 
fefmónis, fed cohcedunrar y qnaten isi 
hlifidant«jüamdam exceasiodem y mà vaz 
tuere iamen yhincazeft 
e ? 'Vebllicendum j quod p culiae 
Hoc Gr quauis; quar noti fo -— 
quodtealier (up met uta Ait 
eriàm quodeiti per aliai rbemt hbiiéy 
Qaa rdtrómeppterboese O Qsbd: y d. dcuo- 
pidátiósem vowererd: tatc) peres 
ms cfb y qa hgon aal: akepacitta 


vei Bobyolenidtshs , Qo 


antà oihitodi Tomi 


quod ad hec, poffi pesci un àris v: in pó 


sit diciiwmrang a5 HXOLAS CS) 
atimalyefi vat jonatss,eflalbaytlbe 45 dh 
colorata ' c midiuioisaniftas lint conce: 
denda Piece pee aat pa 
terti t9;80 imilesqcir vem 

eft vabicts inccr Dootobesaá Scar 
üNcoderiogq ns gilnimaefure 
laborio(urm ctt .,aXc ved iu 

affectat De&onbussg bicunccoeogo:quas 
conforena (um Scotioa: iententin, & aca 
rítatíadducemus: . 2üi3q ni 2:201 91022 £ 
5: '66:D.cimüspédso delis; :zmó fünb 
vltiaja re xbittacb, p pote práxlídari.con4 
dretájquorum tig dificaci focibaliaimilis 


néGaatuc;dafhesplo 'ex vi fig 

fión cótibermant i (gbieGa 5:àb auibus; s 
fita&attaprefcindit ; cou chus 

fé comunis; m rf$ Fadó variar: is ali 


cuiuspropoficionis édüdemutasypelcon- . - 


fékio exctemarati pavé seio; don i 
Odnon v hieradab(lraóta Becss 
Turris cid ait 
Gitlaincladgero; vcl curüllteqoug 
tie tyi quibus pet ab&eztesnexisarfze 
Acien pra fcindiat;; potfüucenam 3n 
prepotirionibus infetuire psrofübicétis: y 
debes opitioivamlub er aite 
eft ealuryeft (milis manu iricepce qaas 
ner t98z Gexilitadp (üav-is abc) 
carre iate rà ptiGcimdiey fV 
V nmepes tee 
1$ Fr 
qhódi deed cori a unacligc dc 
tjo ver ukuroro ndi roi i 
vis ob fcbicétum albedipís j S cadix dp- 
fiusett connexio intei 
bedisem "fcd albedo Pipe rS ifta 
eM GUNOEQUNDUQR Hic 
t&oyergotlkisropo( rio^derresore pou 
eecd: delito Como bana 
"éolirapaywimbnario yronecurg ide 
fitieveieyaTónda efe olorgum dg 
Piofi JRéndassénitcleft, quia-cóloraip, 
& atociádieübt i ed 1faboo- 
ed Gédyda Sd Coünotaty e doo nonpaude 
uh dcik iicet /deel cceniieaanfu- 
"bie&oreitteatieritibus !9t e e to- 
JotySiometasv: q »uz3 f^ sup«cuiom 
i363 Diciris 1: f ccm: ve: ultimi? 
inn 4 dbilra- 


mirror ves d wary ec cil * 


tquimiratema&cal 


"o ———— "AV RESRETTNSTRPIPUUSAF£FN9 


TVRITY"T 9AZCUCANMS 4 
! K MEC PASSES, 


$60 ^ — Difp. X: De Éyemtatiohe N^ 


abfira&i , de ipfisfolà illa concreta pof 
funt formaliter przdicari , quz in primo 


modo conueniunt , vade concreta Mit 


€tiua , quia tantum £ormaliter nata fu 
przdicari,fi non (unt in primo modo ; nó 
veré przdicantur ; concreta tamen fub- 
ftantiua,quia poffunt etiam identicé: pra: 
dicari, etiam(i in primo modo noa con-; 
ucnidot , (i adc(t infinitas , faltim ex par-' 
tc yniuis extremi , conficient propoficio- 
nem vcram ideuticé, Conclufio docetur 
à Scoto locis in princ.quz (t. cit. prob. & 
explicatur fimel ; abftra&tum vltima! 
praícindit ab omni eo, qp eft extra quid- 
ditatem , & ipfa quidditas concipitur in 
tali abítra&ione ab(que habitudine ad 
quodcüquc, quod eft pofterius , & extra 
progtiá ratione cius , quia hocabítra&iü 
includi boc fincathegorema per fe pti- 
gió,vt concedüt Logici, quarc rationabi 
liter ioquit Awic. 5, Met.c, 1. & 2, equi- 
nitas cít tantum cquinitas, ergo fi vt fic 
pracindit ab omni extrinfeco ; praícin- 
dit ab habitudine, quz cít caufa veritatis 
propofitionis , ergo quamuisin re multa 
praedicata conueniant illi naturz , tamen 
de ipfa vt fic confiderata nequeunt vc- 
rificari in propofitione;quia veritas pro- 
pofitionisnon folum peadet ab c(fentia 
rci fiznificata per terminos , fedà 
fignificandi, quaratione coaceditur ifta 
bonoeft albus ,nontamen hac alia , bo- 
mo 4 albedo ; vt dicemus , quia albedo 
prafcindit ab habitudine ad fubie&tum , 
etfi album, & albedo idé formaliter fi- 
gnificent:cum igitur adie&iua folà for- 
maliter poffint przdicari,co quód (igui- 
fficant per modum inharentis, & adiacen- 
£is, & quidditas vt vltimaré abftra&a nó 
includat fignificatum adic&tiui,quod non 
cft in primo modo, nunquam pox ficri in 
ipfis re&a przdicatio : at (übttantiuaus, 
uia poffunt identicé przdicari, quomo - 
do prz dicatum nó contideratur vt adia- 
cens fubic&o , fed tantum vt eadem res 
cum illo, tic poterunt de vluimaté abítra- 
€to przdicari;etiamfi ia primo modo nó 
conueniant , quod cuenit folum in diui- 
Dis propter infinitatem formalem cxtre- 
moruim;quz eft.caufa perfecta identita- 
£s, nan in creatis ; in qu.bus non poteít 


dari prz dicatio identi caynifá fit etiá for. 
malis,ex Scoto 1.d.$..q. 4. ad 1. co quia. 
intantü excrema funt inter fc vnita , quia . 
reípiciunt tertium,in quo conueniunt, yt . 
diximus n princ.haiusquzft, |... 
68 Exquibus deducitur primb contra 
Recétiores)has jppofiuiones e "cte 
nianitas currityeft albaseft vifibilus ,bu-- 
mantas eft obietká intelleilus sue 
diuina efl bona, fep ms obictts 
fruitionis,distintla.ab(lratia  & (ii- 
les,quia omnia i(ta $dicata süt adiéctiua, 
& non in primo modo conuenientia ; & 
quamuis à parte rei veré conueniant, ne- 
qucunt tamen enunciari propter modum. 
con(igaificandi iftorum terminorum; vc- 
rum e(ttamen , qp multz cx his propoft- 
tionibus conceduntur , vt notant Lich. 1. 
d.5. q. r. Barg. ibid. Vallo. informalit.. 
pag.nobis 5 $7.vel - vía loquétiü, vel 9 
carentià exprimendi conceprus , quis de- 
rigore fermonis fint falfe; vade ifle pro- 
o (itiones,efsétia diuina efl cómunica- 
ilis,efl obietiu Jrvigonisuh diflintia à 
creatis, "c. debent ficexponi, Deus fub 
ratione efféti $, vel deitatis efl comuni- 
cabilis efl obiettum Cc. & hoc expedi- 
tius eft a(ferere,quàm cá alijs Scotiflis |, 
przcipué Mayr. limitare regulam tradita 
de vltimaté abftra&is ad aliqua predica- 
tay namratio probans de vno przdiqito 
t 3 tfr 
. :Secundo;dedacitur, has propofiti oncs 
e[Jentia diuina cft usseutjepien- 
tiaefl pater," c.eífe veras identicé pro- 
pter rationem addu&am de przdicatis 
(ubftantiuis . Voun 
Tertio, colligitur cam Lich. has pro- 
pofitiones,bumanitas efl ensyefi (ubsta- 
tia,corpus,animal,rationalis,e(le forma 
liter veras cótra Vig.Barg.Vallo.cit. Bra 
fau.fuper q.16.vniu.& alios;quod proba- 
tur qa non przfcindit humanitas ab itlis 
predicatis, cü illa includat, ergo dc ip 
poísüc predicaci cü veritatespatet cófeq. 
qa radix vericatis in propoltitione c(t ide 
utasexcremorum; Tum quia Do&ot ait 
rsen e pee abflraGium 
vitimata abflratt ione, & predicatii ex 
Juaratione n9 potest pradicari, nifi for- 
maliteryuon poteft gropofitia efje » , 
ni(i 








— nme 


Ca 


e ardt 


v 


. dari propofi 


Mal du VET DECRE M Su 


* s hs 


| Q- III. De Pradic. abfiradlisem concreti. chr. L 4s 


it per fe primomodos(ed hac pradi-  phy(sco cófiderabilisexprimitu: pcc dc; 
vir on aram cprzdi- phylicetófiderabilis.esprimitur pez dc; 


icantur forma liter ,& in priaio 

pre ;, Tumquia 
erano m Pra d nonniíi 
ipíummet pradicari , vt inquiunt 
'otifte cit.pon diceret Do&or,q poflit 
un itio vera posce br 58 
n prigno modo;quia idem de fetp- 
fo.non fortnaliter,(cd Mun pradicatur. 
--Refp. non effe veras iftas propofitio- 
nes,quia humanitas, & animal nó funt in- 
finita,ncc vniuntur in tertio,at Doc. 1.d. 
8.cit.dixit extrema debere [eris vnita- 
temrin tertio, vnde nunquam conceffit in 
ctcatis predicationes in ab(tra&to , nifi 
cum idetn de (cip(o przdicatur.Vel dici- 
tur non eflc verás , quia humanitas nó in- 
tegratur ex animali jfed ce(ultat .Caecertü 
nulla iftarum foluuonum valet , prima fà 
eífct Sen pacpett eflet fal(a;for- 
tcs cft bomoscft albus;&c..quia non vniü 


tur io tertiosquaprogcer fuffi cit,gp extre- 


ioslt funt difpara- 


ma (ipt vnita vcl jn t 
imal;& rati quib.loque- 
lulio- 


ra, vtanimal/& rationale, 
batur Do&t. cit. ve] inter te per inclulic 
nem,cómunicationé , aut ip. tione ; 
quas pradicationcs implicite «conceffit, 
cum a(lignauit regalam tráditam vt d xi- 
mus;Falíum €t ett humantatemnointe- 

ari ex animali,& rationalijimó quiarc- 
faltat ex illisintegratur cx illis; licut totü 
ex (uis partibus reíultat,& componitur,à 

ibus nequit abftraherc;cü fint, dc quid- 

iratito conceptu illius . & ul 

69 Sed cotrà do&riná allatá arg.quia 
hacpropotitioizieileci us intelligit , ett 
vcra, & tamé intclle&us eft ,vitimaté ab- 
flractus, &ntelligere non conuenit ipfi 
in primo modo; quód fit vltimaté abftra- 
€tus,prob.quia in (ubítantijsinquit Do- 
&or, fit vnica abftraótio ; incellé&tus e(t 
abitractus ab intelleétiuo, ficut voluntas 
à volitiuo. Tum 2.Scotus in 2.d. 3.9. 1. E 
exponens diétü , Auic«quod equinitas cft 
tantum cquinicas,ait; quód fecüdü prio- 
ritatem naturaicm , quà babet natura ad 
vnitatem;plura!itacem»particularitatem y 
vniuerfalitaténon cít dc fe aliquod ifta- 
rum quamuis nunquam fit rcaliter. tinc 
aliquo ;ttorü, & vc ficett quodquid cft, 
pct tc obiectu intellectus ; cít a mcta- 


fiaitionem,& alia atttibuca conuen-rea 
ferit,quz noa dicütur in primo mod» c, 
natura ab(tra&a. Tü 3. natura vt ab(tc:- 
hitur vlcimaté,veré cerminat a&tum intel 
le&tus abítrahcetis; veré concipitur, erga 
extrin(ecé poterirabftra&ta , cócepta, & 
je dcnominari , & per có(equens ta» 

denominauones pofsét cócipi ad mo« 
dunicatis , & cfficicnii i rationis formae 
lia,& deilla enüciari, T à 4.huamanitas;n 
Chrifto dicitur vnitas aísüpta , corrupta 
io triduo,quo fen(u non, conccrnit (uppo. 
fitam hàümanum,tum quia hoc nó adeít y. 
tum quia ill: gropoficiones no cedtà foc-. 
mantur de bomine, ncc fuppofitum digi- 
num,quia i(ti non cQaenit a(]umi,[ed a(- 
famere ,crgo-in (ubítátijs de termino ab - 
ftractoà (uppofitis,qui eft f(ecuadü Sco- 
tum vltimaté abftractus 5 po(fant przdi- 
cata,qua non (unt in primo modo, pradi 
cati. Tum $;ifte (yllogi(mus expofito- 
rius cócludit in diuinis 5, Pater generat, 
Deitàs cít Pateryergo gencrat; & tit ge- 
netare nó cóuenit De:tati in primo mo-- 
do. Tádé accidentia recipiuntur in rima 
nitáte , licut rarionale in humanitate in- 
cluditur ,ergo fi efl verum, humanitas ctt 
rational:s,ita humanitas eft alba ,quia rc- 
ceptio ,& cómiunicatio praedicati cum fu» 
biecto cft cáu(a veritauis. propofitioals , 
antecc. patct in. Chrifto , inquo albedar 
non potcít attingere fuppolitum. | Vctbi, 
fed folum humanitate vt fübie&um pro- 
prium ,& connaturale 5 . 

7o. Refp. neg. intellectü effe vltima? 
abftra&ü,ni vt ip(e Doctor notat , aliud 
ntn (ubftácijs,aliud de perfe&io - 
nibus (ubltácialibus,in illis vna fit abftra 
€tio, in iftis, quia modü habent pradicà - 
diin quale;duplex fit abftractio , ficutin 
accidentibus ab(clatis , vnde intellectiuü 
concerait fuppofitum, (icut album jintcl- 
le&us abftrahit à (uppofito,nonab indi» 
uiduis,vt albedo. Ad 2. refpondet Maur. 
q. 13. vniu. dub. 4. quód eid cftdicece 
natu;z à parte rci,vc pr(cindit à fingula 
ritate , conuenire eflc obiectum iatclle- 
&us;coaliderabilé à Metaphyfico , Sc. 
aliud c(t dicere hec omnia pdicati, pode 
de natura vltimate abícracta, primum eft . 

j verüar, 


dey  1sopipit Délbylüitanihe i SQ A. 


vetuimjquia vere d parte rei attcibatá) iffa 
(ant cim niaturasdentificata realiter; fe 
cendumeft falfum, quia ádweritaté: pro) 
potitíonis rion fufRck veritasrei fienifia 
cati fed tequidtor: &cveriras modorum! 
fissificandis& quia mattita vit -abféradts 5! 
TN in fecontifieàtilla praedicata aba» 
ahi tanen ab ilfà córitinentia s & foli, 
ptsdlcata primi modi refpicitppe fincas! 
théporcnsa inelu(üm per fe primós idcits 
&oiliz fáropositiones funt fal(e. Ad 5: per! 
idem refpinà quamuis illa pradicata có 
ác; Mititqudnmticencacint dede 
fa proptet répugeintiam modoró figni&- 
candi,natacaA.vtfic nó refpicit ifta prac 
dicacá;& ifta in figaificando: concermmt 
alhacehtiti matti» Vel dicendum. cunv 
ghulti$ Scodiflisjregtilám Scoti nomvale« 
r€ de pt dicatis confequentibus a&ü inia 
telléctas;fed de illisqua à parterei cóue 
niint,nar quamus in feprarfcindat. tà 
ab erite reali quàmrónis, & idco ide ipfa 
int cenfiderata non potlint: praedicari 
pradicata realis;quat non farit primi màs 
di;& molto miriüs pfzdicararatiouis j)vt 
arguit Lich. ex Ocham ;'atamen ipíà , vt 
f eres hi oet 
itiditienia icat& racionis jp 
refpólio eft ieditlorihd eund 
in Chiitto norrett vIrimatéabftraGtazary 
imó e(t nattira humana fingularizata; nos 
loqtirhir de'liunratiitate ; prout praecise 
dicit quidditaté. hominis ab(traheaté ab 
oràni eójq» eft cxtra effentiá . Ad $»refi. 
odor d. .cit.committifallaciam;quia 
mutat rtedicatio,ná maior eft veracfor- 
frialiterypritior eft véra identice:, fi pátér 
fübftátiue (ürmátur j ivéró adic tue vt 
ett denóminatiuü is;lic eR £al 
fa; icüt hac, Deitáseftbona:, Quia pra» 
dicarét (ormalitets: A d» eimum patát 
es diQis dd 4v cioricidr eudonsbisos 
yr. Seécido arg, eyiftalfic filiacbumas 
viitàs e(lmivsály d (i quiaxócrétü fabftas 
tiále €x (ec6cerisit füppofini; fc amamal 
porcit pro iac; S illo amdali (üppogere, 
fed humáriitás prefcindirifuppofito,crs 
go atiimül nequit recte de illapra dicati 
Tim au eum diécre animal currit j 
Tittaiiraé eft ániroalergo lumanitás cur 


fit; inque fyllopijnotft cade formalis 


emet tia m 


foletéfudh prütirs&impropotcigaeyiftn 
Aie ribus o 

Meere — 
dili qdsned 


TEE 
e&i 05 
láchi eOcerte t) tico jled dc indiuitua; de 
tánicnid hac própotiiodi*, homoin dàa- 
Ese vosicóceriic dndüjidua 
fuppoü itdtitér ptopotitioeffco (ala 
Fl erede dr nmeenirti ndi 
Wiener emere tmm 

orc 
CE OR MGE d adi bran 
fa ofica à quibas pre 
folam $ 


vecta Mi qeoinede wepicit han 
elpicity quo picit. 
ni Ad 2. pateroperidem yquia za 
etlivíór varlarur | igtép cue 
mE em 
ft vr n ord tede wm pad 


poteft & 
concedant; poffede'dbteaGuis- inferioris - 


bus predicari pec quod cóftat ad cauion& 
Poticij dos -L09.1:95; óppotü tencatis; 
cb 1ve(oiibi rslvgov nusnsilis mus 
CUWROTTON Dy iSuigpum 
21 £1UD £M 8 T QUELLI X23 JAE" 
"o dirae; luz de conepes a id 
Lajimof 5 rattis prdicati», x5 
304780 ad prinia partc dabij pats ne 
gatiua conmiüniter cócoditur;vrt- 
de ba (unt faliz bomo eftbrmanitas,li- 
inue efl albedoalbum c[b colorg&c. ra: 
tio fepiusc(t in(muatá quiz abítca Gra, s 
poc (cindüc à fubic&tis S (appolitisicotie 
bri verser em i mgr pant 
dó lipmificandi (ubieótana ,.& raxdicatít 
fioc cómthunicencvinter (e yxoliiar radi 
/omnisveoitatispropolfitionibusDi: quia 
bflratàa: figmficat parteib.cocreti y qp 
habet rationéimapauspatsatité vr. pars y 
fitipby (ica) ig m eraphyticaynompoicii 
Idetoto przdicdri Sed quia hzc rau» non 


«oncladitimdiumssmam abtlracta y. - 


-A£Grihunrcásiohelcti (apposits praícime 
dant Xam& in:fcv nde.poílinvide» 
tificarirealitecjimmáaran e ,ideircó. pros 
poficones quibus abltru£ba dicuntag 
dc 





nece a I ntt 


Q9. II.De pisdeabibsa s coconerenledri.LL. $03: 


E "o. 1 LE vetei ^ 
is ues alm f atis 


. deniyens fi entitássenseft bouitays. geo 


nus éfb vurüst[alitar,86catnen accidens 
dcceiéta predicata ant dbftza&ta, Help: 
dé tigotefermdnis, onines ills roposis 
tioncsciíc rimo n d 
petens € ;nó 
eít concteti iani bitu maalieceiión 
V—— ligrisimeltaccidens, sicut 
eami, lignum eft album:s:quod anas 
gis declarabitur, exmox dicendis... TTS 
2.75 ICircá fecada partem cértü efb pri 
indiuinis, quando faltim vnum éxiree 
mum ít infinitam: $stüles przditatioues 
€Bc identicé veras proptet tatidnem, me 
piusreplicátàm:Déiodé fccundá: omnes 
adinittuntur ifta-praxicdtiones imabífkca 
étis accidenralibus: media abítractione , 
quando-(c habent véfapecius,8c inferius; 
vcalbedo-eft colot,eít qualirasy &c»quia 
non (unt vltimateabftca&ta;, - Gcfuperiora 
3a ordinc ad inferiora fe habent ,*vz.cón« 
cretajcum illa:concecnant& per modum 
totíius,vt in princ. quz ft. dicebamus. ht. 
(aper Fet& omnes concedunt: propositio» 
ncs; in quibus abftra&um gencricibpre: 
dicatur de abftratto difeceriabweh ex 
tra, effe falfas ; vc animalicaseft vationá- 
litas, Scé conuerío , quia intantum vau 
de altcto praedicacür inquácum  vaünmcur 
inípccie, quam vnionem coücommant per 
mómina concreta 4; &.à qua per abttraGta 
graícindunr, ergo vrabitra&tamo! polsüc 
adinuicem przd:caci . Idem quo; efiet 
Adic&dum-dcabtizaóts ,qua 1h orduc ad 
lia accidentalitgtrpcaedicari naca (uat vt 
hümanitas eftaibedo y vebaibetlincitas 
nisi quod: Vá(qubqu diífp.rg o: «limi- 
star bant veritatem;ptzzcipué;quando per 
ipredicarumabttrattá denotatuc officiü, 


' aS actus fubie&iabítraéti y'vtrarronali- 


Xas efi diffcrentiasrifibilitas ejt preprie- 
L v; Maior difhcuitaseft.de abílca- 
^ 0 ;& fpecifico j^anillud pof- 
sit djifto.pra dicati, prz cipuéin.lubítá- 
tijsyim'accidenabus- 3009; doquendo dc 
'abitcattisvltimare ;..iteman abficactum 
diffcrentialc pofli cidefprofico diciv ca 
suni ioett anmialitasy cfl 1at107aliia5, 
'ulbedineibas tfEcoloraitas, &« &LuO)3Nv 


luus 


-7x; Hart. Log feet 3. cdocéait? 
gencricitimi quà ms ialc abftcactü. 
veté dici de fpecifico.quéféquitur: Auer 


faq; x4. Log. (e&teaq. ac Blane;- difp, 2. 
(ed. 17; hoc folam de geperieo concedi « 
Alij her iR. ;ablicaQta fuperio- 
rid cg daplicit&r;eoafideyár: y; vel 
vrinconfufo conGnent rationes ; & per- 
fettiones infcrigram ;& vt fic pofunz.de 
prec ser ii fecundum gradi ptae« 
cifam;qtem tormaliter dicum ».& vt fic 
falso pratdicáturita Ma(, (eG. 4«.de Vni* 
uetfag6.Soro:q.3 Sanchez lib.7« q« 13» 
Saarez:difp.:6, Mct. (e&. 1c «Didagus d 
Ye(u dif: 5 ;q. 2.dub.2. Com plocdifpiqe 
Q-.& alijjà quibus 
5:Meb.q.3 3 £eebi4. Bc Basic So y 2. pe 
irs vna Tac ore 1 [pecifica» 
tué: (umatur, cáfusé dicere: rationes in« 
fetiorüm , Sc pofle vt fic pri dicati: dc :il- 
ksy(iweràredaplicariud, ve (ubftarit cori- 
ecpay pizcifiuo, in bor. (enfu non poíse 
pra dicaci de ahfériot ibus: A dic, tract, 4« 
4.9: dub.s, iftas pradicationcs canquam 
'obabilius dictum aderit e(c fal(asyfoli 
concedit illas; quibus abft tacta dicuntur 
defais imimellatisinfcrioribusy fub cádá 
ab (bra tiores; &inomine gnilicaus ) vb 
bsc humanitas efi bmanitabbec ratioe 
ualitas eft rationalitas-sbac emn 
eft animalit as, &c:quód.ex noftris; afe» 
ránt Bar2.1.d:5 :q-1:$, Ibi bor omen 
Deus ,& Maur.fup. q. 1 3 . V niu» dub. 44 
imó ipfe -«Do&or Ms. q. t; E.inillo ex 
tá afferitquod nó poteft dari conceptus 
ka vlrimaxe ab/tra&tusquin poflit de jp « 
prijs fiagularib* praedicari; vnde cocedié 
jppofitiones iftás bc anàmalitds ef dni- 
ib alitax Jàc:atbedincitaseft :albedineis 
t5,n6 ci itdibimanitas efl animalitas s 
quia liumanitas rió e(t fingulare animalis 
tatis, Tádé cómbhiis éft opinio spud Scót 
kiftas;ranfcendéc pofle dc alijs abftea 
étisdici, vt buon anias eft entirasseft ba» 
qitas&c. quiaad. vetiratem propofitioe 
viis, falcimadenticam ; iinquiünt fufticere 
infinitatem perm ffiuam;& vran(cendem- 
-tià talcm habenrinfinicatem yc nr có» 
mnia D'eoy& créatorissideo poterunt im 
abira&odealijspredicati / ^,0 5 3 
-- 3$: Dicédum ctt,nullam propoüüohe 
in 


patum difánt Fonf. - 


— — PPS — MER! 


fe ^ Difp. X De Éninciationé 000 0 


ip eteatisin qua. vitimaté abltra& prz- 
dicetur de altero vltimate ab(tra&o , vel 
de füis immediatis inferioribus (ub eadé 
ab(tcaGione, & nominc fiznificats, e(Te 
vératn, fiue accidentaliter, & denomina- : 
tiué, fiue effentialitery/iué rranfcenden- 
ácr pczdicetur, ita Do&or cit. qué pra--: 
tcé Scotiftas fequitar Ruuius tract. de 
modo predic, Morif, difp.1. Log-q. 17. 
imo hanc fententiam volaeruntafferere. 
Ma. Suarez , & alij. illis diftin&ionibus 
dc ab ftra&tis, & przzcipuum fundamentü 
cft formalitas termini vltimaté abflra- 
&i, illum :2. intelligimus cam Scoto d.5. 
eis cit. q. 1. C. qui fignificat quidditaté 
abíolutiffimé famptam , & przci(l (fime 
ab omni co, quod cft quocii] ; modo ex- 
trà róncm quidditatisergo vt fic prefcin. 
dità qualibet habitudine ad quodcung; 
extin(ccum,fiué etfentialiter, (iué acci. 
dentaliter cum illo abftradto habeat có- 
fnunicationem ; ergo denullo alio pote» 
xit przdicari, quia vt fepé di&um eft,ra- 
dix veritatis cuiufcung; praedicationis cft 
Sdeniitas,connexio,& communicatio ex- 
tremorum , nó folum vt fant à parte rei , 
"fcd vt talibus nominibus fignificantur . 
"Conf. quia nequit vnum praedicari de. 
; alio; nifi iilud concipiatur , vt inexiftens 
"illi, & aliqno modo cum co coniun&tum, 
uta vt dictum cfl,radix vetitaris propo- 
itionis cft vnio, & connexio cxcremo- 
1ü; (ed quando concipitur cerminus vlii- 
-amaté abftractus , vtanimalitas v. 2. non 
»onfiderarur , vc coiuncta cü humanitate, 
"wel cquinitate , ergo cum verita:e nequit 
din tali abitractione de ipfa praedicati . 

-i Deinde potecf prob. conclufio figil- 
latini qubad omnes pattes: & primo q 
mollum'abftra&tum poffit de alio deno- 
ginstté pratdicari , etíi officium, & actü 
illios dicat 5 nam vel. eft (crmo de operae 
tione , ofli-io, & a&u [ccundo , (icureft 

- gifus refpectu rifibilitatis , intellectio re» 
ÉKpcéáu imtelle&us & hoc cft (alium; quia 
mec intclie&tus eít imteiledbio s. nec rifus 
c(t rifibilias, nec rationalitaseft confti- 
tuo homins  Íed- principium «onft:ta- 
xiuum; vel cit fermo dc officio ; & actu 
omo, & cá hic (icintrinfecus fubicót 


0, 
Ron gotetit predicari acetdésaligr à dc- 


quit de 
art.q« & hanc eandem rationem adducit 
-Aurcol. Td. 4- part. 2, art.2.. 


nominatiué s. vt dicebat T: fed e(Tenz- 
tialiter,nam rifibilitas formaliter eft pa(- 
fio , rationalitas formaliter differentia ; 
quod fi per'paffionem , & differentia in- 
celligatur fecüda intentiones, fic cft prz 
dicatio denominatiua (ed non cít de vl: 
timaté abftra&is,nam & proprietas cone: 
cernit hanc, & illam pr 
fibilitas, hanc, & illam rifibilitatem. 
76 Secundo cótra Hurt. prob. 9 iftz 
fint falíz bumanitas ef rationalitas , eft 
animalitas,ad inem, negat .n;hanc 
Tetrus eft bumanitas, quia licét Petrus 
in (e humanitatem includat » tamen vkra 
illam babet fubfiftentiam , przdicatum 
autem debct faltim confusé fignificare s 
quicquid dicit fübiectum ; fabínmimas , 
fcd humanitas vltra rationalitatem inclue 
dit animalitatem,quam rationalitas vt fic 
abítracta necconfusé dat intelligere , er 
Lid art etas os humanitate , idem 
iccendumde animalitate refpectu ratio» 
nalitatis. Sed neque ambo coniuncta pos 
terunt prz dicari , quia vt fic rationalitas 
deberet przdicari vt diffetentia .djuifiua 
gencris& conftitutiua fpeciei, & per có 
(equens vt vnumadiacens , qui modus fi« 
gnificandi repugnat vlamaté abítra&to . 
Tum quia negat etiam ipfe hanc propos 
fiionem Dess voluntate intelligit. quia 
vt fic datur intelligi coceptus nofter;quo 
voluntas licatiné fumitur, & conci» 
pitur vc principium operans , fed ét in his 
propofitioni bus inuoluitur. nofter con- 
ceptus , quo reduplicatiué animalitas fc- 
cundi fe,& rationalitas in fe concipiturg 
praícindédo à quocunque alio, ergo &oc. 
mon .n. abílracta dantur, nifi pcr iatelle- 
«&um. Nec valet, quodaait Auería, ratio- 
nalitatcmtuncinon pradicari in quale; & 


.Vt differentiam, [ed in quid , & vt genus ; 


boc .n. iamfuitíupra impugnatü difp.6. 
q.4« oftendendo veritatem illius regulz 
Diutr forkm generum non [ubaliernatim 
pofitorum, &c. Accedit etiam ; quód ab- 
ftracta vltimaté fe babent vt pars;u ne- 
icari cx dictis difp. $.q. 1. 


77 leruo cótra diuerfas acccptienes 
vitimaté abftyacti à Suar. E oníec. E. ahjs 
u- 


- tem,& ri«. A 





! 
! 
"P 


9. III.De prad. sbBlvathi eo cerit Ac.LT. $657 


addu&tas vrgetar, quia (unt diflin&iones 
do plicacoriz , nam vitimaté abítra&tum 
ex iua ratione formali abftrahit áb omhi 
eo, quodeft extra propriam quiddiraté, 
vtex vi nominis itür,'crgo nequit 
fumi, vt aliquo modo refpicitinferiora, 
aliter non eec Itímate abítractum. Per 
Gd oltenditür eciam vliimaté abíitra- 
um non poffe de fuis ingularibus pre- 
dicaci , quiá'ab illis non abttraheret; tam 
quia etiam albedo poffet dici vltimate 
abftrz&a , quia cantuai cócretionem ha 
bct ad propria indiuidua, quod ett faisü, 
nec implicat przícindere ratiogem com- 
munéà fuis inferioribus , aliter nuila da- 
retur abftractio mter vniuer(alia. 
"^ Tàdem quód concluiio verificetur ét 
fo tranfcendentibus (uod ctiam füftinec 
Vallo fuperart.3. T ormal.pag.nobis 359. 
& probsbile pürát Maur. cir.) jrobator, 
infinicas ilo pergvffiuanil aliud eft , quà 
comniuni:ds, & indifferentia: ad creata 
endis Rc ta lati y ple 
eudentia: vt stcimato à (y pr&e 
fein dul D Hd ferc o Dat n 
bet vt paffió 5 '& ett-éxiváá tati 
mialem entitatis ero nón pore ft e(Te dao 
tio idehtice veritatis, vt eft inBnirasfoc- 
malis,& pofitiua in diáinis; patet confeqe 
nam idco anhinal itae ipn poteft-de uz 
mánitate dict s quia abftrd bit à* poténtiaz! 
litate; '& habitudide ad ibfeciorá y: ergó: 
idém de identiace dicdàdàm : Tum quia: 
Doctor; quód omnis identica »rzdizi 
catio in creaus eft formalis 1. d. 8. q. 4t 
ad ti fed cncitas! ve ábftiáóta nequit forz 
militer predicari aliter diceret concre- 
tionerm ad id j eai adiacerer, INec iouat ; 
aliqui dicunt , peculiare efle abftra- 
isttanféctidentbus de omnibus dici y: 
qiiia primás cenceptus, quem de ré ali 
fori amas,eft;quàd non hic aihil, fed 
iquid; non uat , qu1a conccdimus ra- 
enus includi m con: epdbüs nfe- 
vm y'ed aliud eit de illis praedicari vt 
vltimate abltractu , nam eias yc tie di- 
cit rstióneth enus vc ab inferioribus prae- 


cfic tationem entispieciln. ^ 6 


728 Sedcor €ta arg. qp faltim 
peedicata e T anabftracto 









»rz dicari dc in bus, qium quia vc- 
ré lupcriora effentialiter iacluduntur ia 
inf: riotibus, ergo poterunt de illis predi 
cari; ab eo n. quod res e(t , vc] non ctt ; 
oratio dicitur vcra , vel falfa. Tum a. (i- 
«ut homo definitur. per animal ,.& ratio- 
nale , ita humanitas definiri debebit per 
animalitatcm , & raconilitatems at par- 
tes definitionis potlunt dc definito prz 
dicari,crgo erit verum dicere, humanitas 
cR'ammalitas & ratioaal.tas, vel faltim 
himanitas eft animalitas rationalis. Tum. 
3: coütiderando hás duas naturas , bamas 
ritatem, fcilicer & equinitatem; concipi« 
fous ias conuenire, & d. fferrey ergo po^ 
terit ab fl Fabi conceptus commaunis-ab il» 
lisin xpuid priidicibilis talis érit coceptus 
animalitat/5; qua róne Arift 7. Mer. 43. 
ádducic hanc pradicationam d.ff.renuz 
füpetioris dc infctiori imabftra&o, (ci(- 


fio peduni cft pedal;as quadam j & $co« 
e áed rnmia t ei i 
sniiitas-e$! bana t aybácsibeduieitas. 





esi'abbediatitas;& fübditsqp n9 jopartets. 
qued in dba disne. Wr Lia 
prádsé ety deuliquo nec aliquid de ip- 


fésquia boceft impojibilesfea fufficit adi 
própofitis boc quód vltimaté bfiraddit » 
boc efl db omni alteris natuvasci à fup. 
pofito propio ton: fingulari,de ilo non 
prédicetur aliquid formaliteryuifi prie- 
dicetur per [e nu omodo. : : 
""Refp. ex dictisad 1. non fufficere ad 
Veritatei propolitioni$ veritatem fizni- 
ficatordm , féd' eriam veritatem modorü 
fignificandi requiri ; nam quando rcs fi- 
Lire prifeindensab.alia, & po- 
a della praidícatur, non confotmaiuc 
rcii!la propofitio, «ceftin (fe; quia licéc 
rcs illa deriotctur , nón ramé vt alteri có- 
miunicatá j4üo veré eft à parte rer, alice 
ifte cient veta y Peirnscfl albedosefthta 
micnitassc? c. Ad 2 . non poic(t in ccóto 
humánitas definit: pec animalitatem ,.&C 
rationaliratem , quia hac praícindunt ab. 
illa, fed in obliquo:y «nde non potiunzin 
recto pciedican fed inloblupioidicendo. 
hàimnanicascofiát d& adnalxauy& rogas 
litate, Gcutín defoitione phyüqa homo 
non dicitur agima, & corpus, icd cx: alas 
& «orpore ; & licut non zocte — 
ono 


fe8* 
homo eft disini (loquédo de. 


corpore pro altera pàrte compoiXtd y. non; 
de generc (ubalterno) co qua cdrpuscft, 
piis, nomtotum y fic non re&é dicercrur, 
hüaranitas c(t animalitas rationolis, quia. 
animalicas (e habet vt pars. mou V tpi 
vtd:ximus difp.$:Gepe tara pec fd le £0 
ceptum ron cídé càceptum Ago eret ti$.,. 
fcd: aniemalis,qui: itaeritab. Glusjys Qt 
diné etiani dicat ad.illa, à: quibus abílra- 
hítar,& vt ictórum fit quoddam; poté* 
táalc,animalitas autcm ab.illis prafciudit 
Nec vtget authoritas-Arift. nam pratcre 
quamquàd differentia fuperior. nO. pros 
ptié dé inferiori pradicatur » Vt diximus 
difp. jiq;gaar. jiidbuctamennon cti prg. 
dicario de vl timaté dbftracto, hers Mes 
vltin.o ', idcm dicendum dc hac 
Cationebac bumanitas eft. bumanit ^ 
ncgarhus ver illam aliam. de hac a 
dineitate cfle veram;quiahatc. sme 
tas dicit quidditátem albedinis aui 
ferentia indiuiduali , sc B OMBANEN. 
ab hac albedige s: heque erit. vli eae 
flracta 5 negamus. etiam. Ruedil 
fttactum ed. vlimatum Lr às E 
p cron fingulatia , non «n. dicseur. e ab « 
illis (ed concretum ad. 
& aut horitas Scoti nom vrget 18e an i 
vnum extra y: & oppofitam d cducitür ex. 


tota illa quz ftione à yt notauimuá set mé 


princ. huius quizft. . 

:79-Secüdo oarg ad ide. Tum. quia co QO- 
creatis ad abftracka tenct. coníc üétiay 6t 
in vitimaté abfira&is. nam valet dicere 
in divinis, Sapicns cft iuf us,ergo fapicn- 
tia cftiafüitia. Neqj dicas;cllc verü idcti- 

ticé propter infinitacem exturcmoriis qui& 
cü infinitas fit modus intran(ecus , & 
«oníeqücns exraquidditatem (api 
& iittitizy&e vlcimare abfiract pen 
dat ab omni eo, quod aliquo dodo E. 
tra rationé formalé,iam illa cxtrema pte- 
fcindent ab infinitate ezgo infinitas nom 
eli to veritaus illius pra dicationis., lum. 
1: humanitas , & animauas rationc folü, 
diftioguuntoryat hac diftinétio (iei non, 
anícrt xienutaremxealcnjira nec veritas 
tcm propotitionis, Tádem 
anima raaonalis cfl atiamey& vamen "t" 
intcr ab(iracta,: 


üdi JH 


19]-32721155 (31611! 


ios Difp De, Bostéfatine v, «0X 0. 


eit veras! 


;So: Refpà core 
55k onis quand quando o ee 
Usyvt san aero vai p 


Plein dini E en, 
infiniinin 


infiniraté; ad: ius rd 


cere lapientiá téjiuflitiags Seno. 
ce vlamaté voe nin 


fxedete ab infinitate; vnd 
vicem pra dicari i. d qu: 







non eucnitin cCeatis;vlu mare antem. 
flra&um MPH - 
qos sli :"r a * 
propb fü uoyin I; LIjeo ratio apientie« 
cít ratio diuina juflitimy aishec 
yeta ratio Deitatis eae ratio I: 
pientia: proptcr inst 
cit UNA ire 
umusa ze(pondcre 
quod modi im nic pd gii 
mo modo iuxte:di inb ow 
Eu hes dnas a 
m cum Daá 


air vitimaté flcind:tg ab.oi cpa 
quod eft. quocüq;modo extta rOncm rbi 


cia 


dsbecinelig pofitiaé modus. nj piri m. 


fecas(et(i SES aie tar 0.B5 
dicari)nó tur ita effe extra rónem Ae», 
(cd tin negativó.que expolio videtur de, 

te Doct A ih 
aitqu rahcdo fapiésias iio E 
Ee pee etse tA 


DUenind 
finita;led visere fores 
2,anter«cft falsus quo admiio,negatur 
iia ci; ex modo cóeipi& ps 
qui& . c&iur illa extrema; explicue Nt. 
cii tundamé vojn re,ncqait dei leu 
ter9 epüciariyná eíIet dic 
diftin&wm.e gliidé euni ert pto, 


MM: je am. 


ja.comaynt e(Te vluimaté à 
ua hucuf aee tdemodis pdicar; 
djmablradies wcoereto quo ad pri-; 
mas int£ilones,e ,9anmno vet ifegtur, 
minis fi & ini Cru onü Ado. 

feyQin ordine ad primas, tavt ia; propor, 
fitionibus acci iuit termin); yr «Qmunis, 

cacionc quada, A coocxieng dic ead in- 

; ujeéjnen vt ra [cind.intà; sdlieüganigs 


Y oc owe af a 


— 


" 
-*- r. 
LP. 


. fintimntO Loto Ja i Sud ^ So 


DPI Re qe TO .WNDECI MAI 


jUlott0.2 4. 





"huis 3nu3 e'10:5i *» [Tee 


nei y 


refus d sde E 
vciebu eut ari fibi jr debate libras PHP 
d nrc" erm 






eoi1impo ose fioi. leg noo X one; 
T cd nim ^ laii i Cummni, à Dif ifa LL QiBibli c: js 
us de Eniheiatione i . 


oram tráttat,»rab em 
nem s find -iimpoffibiti 
X multaf; pa[fiones de «pfo 


"2 pru 9tvidinriP E Ef dem cnmetiom ft 


infe , c feci 
Vae donee te De uif 
voee uprti an velle 


aletm continentiam 
qi Proem. Nec fads 
^ Detiuon, dote dia tase afi 


fio- Demonftyationis, er tonfequenter quód obie- 


ur 


mere" 
» ipinivtné riri pad 


PA et e(Te 
(«Demon ni 
vira eur 


2E puts 
"agii 
"ia iem pm 


atio , qa cuiboritate 
»inumi Mr ii colificere . DN 
iftin&la tratfatum 'à libris Pofl: ficut dift in- 
Bor eet Hiec ae cR Sylloei[nius, A eee vt eft 
bea ALI d 


Te e?iloi Bom Sie i o im Chim ft bii 
t véflie em TR übertuies Or dria f 
irj rp. op trati. 





ymoti aliqui t dixeva. 
"Non vrgets quia tomi. 


$yllogifmi 1n Conr- 
iris s prerequiritay 


fus? explicanimus paires 


v ddreoperath pieni quia dios  fpeenlationiss " na; M 


lo ss QvesTIO- 


^ 
i dum Di ijcurfus. differat aj. Jorge 
2 :jd5b5. Tarione eH 


ie i cinis eft AHR-: ^i ide 
: t8 | An.146. quàd ponrtis diffe- 
: - entià/inter/duó; à Mies re 


oportet cognofécte i n 

vt videamus, ay Difcurfus diffétat a 
guiada Aogi(io (pto eode 
n.fumimas Syllogiafüm; 8CArguméa- 
ü loei) tieceffe cpi priuscontidérare y 
gi: d or Mig eA e '"Argameétatio, 
* piféiifüs etoó-eft ocerüia' intellectas 
decr ; qda ex vno notoalíud ienotufin 
jt, & iptetcj vnde dicitür EE" 
afi didam cücfüs y mótus, & progref- 
/£x roto ta:juam à terditno aquo 


iitelieEms perzitad'gnotum tamjsa ad : 


verinitiumiád ju ue;ex- ua definitione col- 
Ug turjnó Ere.]uod inicélle&tus duo 
cognofcat vnd poftaliud, nam c-phires 
app: chiónfiones y vel ibdicia difctete "ibi 
iauic ea (uccedéntia effent (carfíus;-fed 
—— ici , quód vnm ser aliud &égnofae . 


fui; diglieieée poreft cótinsere, e yt 
bt "i deirordisen, 8: hàbitudiné obi&- 
iam, vt fi quis cogno(ceret Solem 
dietricffe;& diem à Sole vc à caufa de, ee 
déte;& hoc non fufficit ad diftur(am; n& 
"hoc potids pertinct ad fecundam intelle- 
&üs operatione, effetd; vel vnum vc! plu- 
€ illorum obic&orü ad inuicem 
jecit ; ficut &t plura complera 
uit per primtamopcerationemappré- 
Fesigen opeceri Mescii iudiciumi;fed 
audicij; & complexi obiedtr. yprehéfios 
Técüdo contingere poteft i per dicàt 
liabitádinem iuter alenfus illorum obiez 
ori ftaur imellé&us atent ratut vr 
quia habuit ad aliad à enfum, & ex vi 
1tas eliciat aífen(um alcerius , & hoc mo 
do intelligi debet definitio dicur(as, " 
gy, gaproptét tria intécaenrünt 
di(cur(um,cozació nodi cosnitío i ignotis 
!& illatio; (éà deductiorgaoti cx noto, pri 
"inum dicitür aécededs , lecandü confe: 


? quens; vertiécobfes uen da; qiie eit nexüs 


"wtriufti; poteftas explicari exeglo [et adz 


^ operationis , ría licirt in iudrélo adctt áp- 
pre- 


$08 Dif», XI. De Syllogifmo in Communi . | : 


i; 6c1n difcarfa adett iudicium antece-^ 


deritis noti, & conícquegriaig ti. & fi- 
cut in iudicio adeft conpexiótermitiorü 
per copulam cfi fignificata,in qua formas 
Jitcr contiftit iudiciá,ita ip dilcur(a adeft 


phai» fabie&, apprchenffo prizdica- 


ficatayn qua connexione, & illationc có. 
fillit difcurfus formaliter, vt notat Lich. 
q.3.ptol. in ílla collat.q.an Theologia (it 
Lcicotia. Adeft ramcn fecundüm aliquos 
hzc diflcrentia ; quod iudicium in fecun-. 
da orcratjone quandog; cft affi rmatiuii y. 
quandoq; negatiuum, vnde duplici nomi- 
ne compofitionis .f. & diujfionis circum 
Kctibi folct y at di(curfusformaliter séper 
£ftafhrmatiuus,quamuis .n.aliquádo có-. 
clufio fit negatiua;tamen jllatio séper cft 
affitmatiua , quatenus intelle&tus iudicat 


- «onfcquens re&é ex antecedenti deduci; 


td hoc potius vcrificatur.de cognitione 
1cílcxa , qua. intellcétus, poft diícurfum 
iudicat talem diícur(um €tle re&i, quàm 
4le iplo conclufionis affenfu , fcu cogni- 
'tione dcpendentcet ex prauiffis; vt fufius 
inlb.dc Anima dicenus. 
Hinc trcs conditioncs requituntor ad 
*difcuríum; yt notat Barg.q.4-prol. $. E- 
o Tbeoloyta 1n [enon efl. [cieutia » €x 
Maur. (ujct q. 36. Vniu, prima, qaod. in 
géllcétus ncelligat hoc poft hoe , fecunda 
nod inrcliisat hoe per hoc, tettia quod 
3i is a&tibus concipiat arii ecedebs,& 
«Olequens; primà deducitur ex eó , quod 
cuifus eft qua dà via à tcrmíno à quo 
'ad iet minum ad quem , priór autcm clt 
sctiminus à quo ; fecunda proucnit, quia 
vobicéta habent ad. inuicem dcpeodenuá 
! cognolci; tettia cft neccílaria , quia vt 
xiwus, hon (ufficit ordo inter obic& 


Acá cxigitur quoqj inter affeniusquate di- 
kurfus ft; cim et Roto ptogi dimut. ad 
ágnoum , fiué notum lit caufa, bae effe 


tus , quas conditiones in nd. 
fcutiemus , Vnum ett hic aduertendüm ; 
guod cum dicitur confequens dcberc a 
c igtiotttm , nó iie erar plo a&iuali 
di(cur(u, quia tinc adelt allenfüs , X co- 
nitio illius, (cd ante, nó quod (inpet. de 

t effc nece(larió totaliter iguotü s quia 

[2 pius difeuczimas de i6, dü& lont norà 


reflexa ,qua.jnte 


* fucóclatioois drftinGus , fed ecit ipfcaf« 


nobis; fed vel quod fint ign 

riu ip AS e dia iae en | 

ti idein ad actualem cognitios 
bi: 


nem,licét habitualiter'cognofcamus illa, 
4. Concludendü eft igitur , tunc intel. 





. Ie&um difcurcere, cü a(fentit cóíequene 
conncxio propofitionü per HR aaa 
i 


tipetantecedenstanquá pergau(am (al..———— 
timin cogno(ci.. Caeterum an de ratióne | 
difcur(us fita (len(us, cài: d 
conícquentis , & num illatioilla fit a&us 
à .cognitiaot con(equentis diftin&us tea 
liter, vel (olum formaliter , & num vltra 
hos a&us cequiratur cognitio. qazdom 
c&us aduertat: coníce 
quens illud effe fecundum regolas logie 
cales dedü&tü , virtute. cayus reflexionis 
angiter acere eoclulionipertinetad 
animafticos decidere;pro nunc poflet die 
ci cum communíori aden(am aptecedea 
tis e(fc quidem neceflarium , non, tamen 
vt formaliter, & eentialiter iotegranterm 
di(curfum, fed vt caufamillius; eio ete 
poteft , quia tcitia opcratio non cft qu 
aggregatum ex plaribusadbus »(cd vna 
Aimpléx qualitás, ficat caetera opcratios 
nes, & potias i(ien(us antecedentis perti- 
net ad (ccüdam operationemsqug necef- 
fatio préfuppomi dcbet ad rerciám. Neq; 
illato débet (ioura&tus realiter sb affen- 






fcn(us vt cau(atus ab alfenfipantecedéris y 
d videtur imnucre Scotus 3.4. prot. im 
—— Lich duis di. 
cur(um4ufficere , o» princigi am fit. phius 
natüraliter notunt,s C9 »t. (16 fit. cajas 
iuum alterius extremi A Rd 4f;vndé ^ 
illatio.erit caufacio , & de pendéua aifen 
fus conclufionis à pramifis, quod ctia 
ict ex iplo mom neam deduétio,& i 
n habitudinem dedudt: add yex ; 
deducitur y«auíatio vcró ex di&is 1d 
/[ diáp. $412. dicit relationé effectus 
ad cau(am . Tandem non videtur (emper 
ncceffarius act illesgiesos »quia pra. . 
mij eaapQda D cüidenter nota, habét 


fufficientem virtuté gouendi inicljectumt 
ada n Cond. quo caíu virtualiret 
inte Audicat illam con(equentiám 


: ; & iuxta regulas, & logicalia 
pus ) in aliquibus tamen calibus s 
-quàndo non e(t jtà cuidens, dcdu&tio (X, 

; pr- 





| 


a 


A "A ; H 

miffis, poteft contingere vt maneat 
pa us iellectis, BE] tel edteo- 
do fupra actum cognofcat. bonitatem il- 
fationis Ls à&us non videtur formali- 
ter dilcurfus,fed potius approbatio qua 
dat1, & affirmatio rectitudinis illius , vn- 
dc (emper eft affi tmatitins ,quádo difcur- 
fuseft re&tus;& negatiaus, quado eft fal- 
fus, (iue conclufio deducta fit affirmati- 
a» fiu& negatiua; & haec fat erunt pro de- 

€laratione difcur(us in praefenti . 

Pto explicatione alterius termini;.f. 
argumétationis,(olü recolenda funt , quz 
diximus 1. p.Inft.traé&t. 3.vbi definitioné 
argumentationis , €iüía; fpecies declara- 
uimus,& przcipué , quod in qualibet ar- 

mentationc funt ttia, .(.antecedens, & 

icitur terminus inferens, cofequens, qui 
terminus vocatur illatus,& confequnentia; 
fcuillatio: ité quód entimema , inductio, 
& cxemplü non differunt. effentialiter à 
fyllogifmo;vndeé in rigore fyllosimus,& 
arguinentatio funt idem inter fe , & non» 
nii accidentaliter poffunt differre . 

His prahabitis ,quó ad quafitum prin. 
cipale, qui fuftinent pie e(sctia- 
liter cile pzzmiífas re&té difpofitas, con- 
clu(ioné vcró c(fc terminum, & cffcétum 
fyllogi(mi quales fuerát Alb.tra. 1. Prio. 
é. g. Achill.q.d e poteft.(yllog. Nyphus 2. 
Priio.c.2.com. 2. dub. 2. Marf. ibi q. 1. & 
alij; militer, qui afferunt fyllogi(imü cf- 
fcntialiter incladere prmiffas , & cóclu- 
fionem, vt Conimb. 1. Prio. c.1,q.2.at.2. 
ad 4- Arriaga difp.t $. Log.fect, z Morif. 
1,ptio. dub.z. & 5. & ex noflris Orbel, 
fuper lib.prio.c.1.niti idem atferát de di- 
fcurfu,neceilarió debent argumentatio- 
nem à difcurfu diftinguere. - 

Scd faciliter. refoluitur quaftio, fi di- 
aerías fyllogifini aceepriones jrenotabi 
mus; (y!logi(inus.n. vel fum tar icealiter, 
&inacu gnato, & vt fic accipitur. vt 
vnum inteiligio:le,incon plexua, defini- 

bile? &c.yel tum.tor exercié. , qu.tenus 
«fidiquod ügnabatur in fj lloziímo idea- 
liter, exetectur ab iatelleéta a parte rei 
& vt (ic adhuc poxeít (umi du phciter, vcl 
obicctiué quomodo d;ci: obiectiuas pro 
 po'iiones im figura di(politas 5 
vcl [o rrbaliter y & iigniticas actum inicl- 
Logiéá E 


9.1. dndifcwus differatabargumen — 365 


le&us cogno(centem propofitiones obiez 
&iuas; quod adhuc Mplicier potcft effe. 
fiue obie&tiué , fiue formaliter accipia- 
tur, nam vel fignificat totum id, quod in- 
teruenit in argamentatione , & fic dicet 
tàm przmiffas, quàm concluíionem,imó 
& terminos ipfos, licét remoté,non pro- 
pinqué, ficut termini funt materia remo» 
ta,& ét illationem, vel formaliter , fi 

logifmusformaliter fümitur, vcl obiecti- 


ué, fi accipitur obiectiue ; vel (ümitur vt - 


dicit premitfas folum: vc! conclafioneta 
folum vt tamenà premiffisillaam, — 
6 líitz accepriones oftédi po(süt ex at^ 
tributis ; quz de fyllogifmoab Arift. & 
Do&torib. (olent enunciari; tam de 6yllo 
gifmo dicitor ,quód cft inftrumentü fcie 
di, dire&inum tettiz operationis intélle- 
Qus, quod verificatur de ipfo in a&a fi- 
gnato fumpto , nà in a&u cxercito potius 
eft operatio directayquàm in(lrumentum 
dirigeris,& in hoc fenfü , quia habet diri- 
geretàm przmiffas,quàm conclufionemy 
Mr. refpicit tanquam obie&um , & 
materiá;circa 3 verfatur , vnde tàm prze- 
milIz, quá conclufio reponuntut ineius 
definitione. Dicitur ét (yllogifmum con- 
ftare ex tribusterminis,& duabus propo- 
fitionibus r.prio.c.2 f. eodem fyilogiímo 
poffe mass conclufioncs inferri 2. Prio. 
c.1.fyllogifmum demonftratiuü per con- 
ditiones premunt definiri 1. Poft.c.z. 
oftenfiuum à ducente ad impoffibile dif- 
ferte penes pramiffas 1. prio.fe&t.2. c. 2. 
item habere vim | ioni ;elfe caufane 
conclufionis,& fimilia ; quz verificantat 
de fyllogimo in a&u exercito , non qui- 
dem vt conclu(inem dicit, fed vt fo 
przmi(t.s (ignificat « Diciturét fjllogif- 
mui effe va.oncim extremitatü, cx vna 
vniuer(ai,& altera particulari fieri flo» 
gifiü particular&,ita T«prio.c. f» & feqe 
tyllogifmum móftrar: a. prio.c. t 1. fjllo" 
giimum dialcéticum ex probabilibus ef- 
te cóllc&tum 1.top.c. 1. declarare patfio- 
ncs,& accidétia 1.Poft.tex, $7. multa ae 
lia; quz nóaifi de fyllogifino, vt dat prae- 
cis? inclligere conclaitoné;verificantur . 
Dicitur quoq. fyllogifmum conflare ex 
pre niilis& conclafrone;vt in ipfius dc- 
fiutuoneyprzmitfas efe materià,conclue 
Qoo fionem 


* 


Sex 
aca tos mo og iris 
jo dejonttzagoney Tu moy 
dd tus. inp 
c u 
M c ME ficja NE 


eubuunzur. fyllogifsmosyt Pme 
es PURME ri NE 
cit, mimm f sàm;diuería ? 
piioncs» quia vocabulorum fign iaa. 


Dp9cxvíu lequensium pr: tn 

»v Exoprié; Pert Jrgenio bis D 
(eite cócju lone dasgitic - 

Mur Aes ene 

do fsllogi(mus. in; m .£xercito 


€onripi «t &nüper fe; E Eel 


gaitcare praemia 
Fives e ABKCSRUS 






۟da ome 
«iutio ilaca y iab eie 


bir&ütcttg-ope 
exe Bis 
Len eee jede ilen ve 
titia c(t cogninió.có peii, 
vtaic de puascicimer d xdilcurs 
pnr doc gni gei 
.czi'Ex his lionis exi 
argüme ntatio. * 
"spe UMIeEE 
ii áétuiexercito ,& obic Un 
dise ebore cama f.» fiie pro 


ud pro. 

Ericeadu AR x 2 
'ó formaliter. & pro. pramiisis tage; 
La re manits y dtftinguetetur ficat. (cs 
«ünda opetauo MAITURL MR ABIOINESEER 
&.fient totam jntcgra- 
Lane beum jen : difcur(us- 
sclitmus cxteadere ad omne. illud. quod: 
mecetfació. i intexicnit. je tertia. operatia- 
ne, vt faciunt aliquizawamen proprie lo- 
quee diícutíus , Gc argumentatio nort 
iffictunt y quia; vt patet ex: dictis y. per 
strumgàe fi !gnificacor. connlafio. » vt ex 
penis is dedacta 2 A d 

*Sed.contra praxdi arg. ptá v: qi 
f i-e qu propzié loquendo. à pia- 
sifasySi concluljona le per conícquens, 


rA on ooU0 


Bii 37Min Rotes. 


iE 


ida 
UE 
bas. eid 


(ei gd 










Por 





fib 


item 
s 
fona aes Si 
: Eu x 
iD. eM dor des Pe 


(oi L 


TES 





«zc anguine 
fas quodi ie EUR. Hm 


p dam.con 
Bis itus BEQUd eH TOCA UPC ESHA DB 
taione ag 


Miisntuc, qpode ti [ug di- 
Cimosergo.y vel défio:xionemallam coms 
IAN bici ei) stia fii ignà4 
tos fen(p-cmpr: ai Con», 
dede 
f 


ootatà la VG VLETIS 
chiens n propria a 


T dai p ia ipiius, 

-— y. nece joe.efl ads. Lec uad 

eei eoa Mn Wkrminusg 
Aper idems 


tóri : 
ntis 
inu$àquo ;.tum quia non cit ico 
motus, [ed fnetaphoricé- Ad3, pre ai 
[à & conclufio. dicantur Eae a- 
ee yUag mici sHaPe m E 
quoddam,rà quia metaphic i din 
teria y quatenus conclufio ex.lli "didudy 
trio usen gorenualitt Ad, de 
vtilla diuifio dicayur propria geoeris iam 
[pecies;. deber s ipifyllogiímus vc uni 
períeq ofumctur, vcl in císe idea 
liwel vt. icit. conclufionem Cx, praemilsig- 
jadgsauonc ex diuerltate prae 
amiísarü, colligicur .duifio í alogis nonugr 


taüquai ab: entiniqu^ nam alia, & lig. 


--€onr 


dan UE 
mint e ^ 
asinure amus. 
E 
ytctqg 
n ug» 3 


ameg gent: mot terme ——0— 
quem, vnadé fpecif E » 





Pn er 2 1 


m EA. 





|  Gubnuh Disifs ple Vif. 


$ dider(is 
E dh 


ul fyllogifab.a 
sd condutot 


Mifpita.q 
SITUE alio cab 


dod ES FIN s di hd: 
iis dica &oric 
vex js catfatti y 
Maác jchfany dica difci 
T ss pum foi sia confi ftig 
dicio illatitroyfe nit"a[se- 
pear iiic, 5 coelos catu 
Bie da feciidie ope ratiómis pre(upponit ce 
Arii üfn 2m 
dicum laum efticáufs 
facio afsénfüs conici afiofii 


el faltiayéáite 
cr?ó mon éft 
ipie afsenfas. Tot d EU quía ri c 
ctt fccüda o; téllectüs, & illa de 
Hur à ipeum r6 vatlat-eíscntia- 

cónclufidheni y oai etia tetrüitib 
Bé iE s Brt 





tsi 


— 


Aoriues ien em &us 


duo d fóraialitgs dig | 'exjlicatae 
per y ma ; cui non tortéfpundent ptie- 
quia pré cedunt y: i sedie 
quia aceti ergo al aid liud 
malitas prdteq: Tándem^h fál iom 
o  ycLe& nom fignificancibus Formas! 
t05 adeft (yllosifmus; fion tám tn afsén- 
(id ché dus: ;iteth logefg n the 
tica cóniditioalis c quidam argumen-' 
tátioj quia dréitür habere vir illátiuanis' 
& tamen nulluseftafseiiüs intellectus , 
im propter Conditiofialém "particilam 
tarict iotelicétus (üfpenfus, étgo'fyllogit 
ms eftà difcürlu diftindtus, ^ "| 05110 
"9 Refp.hec atgtimétà petere maior& 
diltuísionc dc formalitate di(curfus in tib. 


dc An;d.6:q.1021t/5. proponédam ; pro 
sicot adducta opinione de: juid- 
dita ríus tàqoa cómumore; Ad r." 


dicimus tudiciá tllatinum cfse actam: m- 

telícctus €Ognolcentis y cuius obicctuni 
nccelsátió" vel'etit conclufio j.vcl pta" 
müíie vt eau "inferentes , 
datur in fyllozilimo;illatio n. krrür in de- 
pendentiam concluiionis quz cít rcak- 


'amd ;n. nori ' 


gi? 
iyu En at ne? 
condlutios tio? Anc 4F9 
dide did pra is duis posit cf? 
D inrónc fimpl $ apu 


propter eh ni moda parit 5, quia 
termiai* m pens hd Met im 
nexi * Aide. yt buon 
rur rcu apptebe di 
fic ESL quz : (fanum: a€ cp. 
cógnoftitur £d 
coüfequentet iudi la- 


E UEÉ NS 
due Miete codaofeiiniphl 


ie 


peüdéteia 


"à nidicro fitio'éffsqo feifü.c6d 
d$ fidi im latitmm: ws "ill 

atsén(d dífti ant d'a.illátió [Ifa (é hà 

bét etica idifpé itia'irr condufio 


ià przilfsis vero yt caufalictt actua, Ge! 
quia hibitudo fll eft reahtéP Agewerfi Eon 
t4 , idcireo non dicirfius' difcàrfuim étse 
ia llsonesi RA e füdieiaie? 


mi ptit 
beg i a du ; i 
VU ES 


;" n zem um 

t app: ars 

exc "X Bifirdti (idc 

altetíos, fici m ca, Rr Yoras. cani? 

i m adios ecd ile Qu P 
itácein; i ate 

aitiai S m et iow i Ius 

mén àp Wh cadit vifütm ex a prehe Wr 

fiddis akerlüs quae dgprehenfror id eue 

M AVATT I 








aliacwvt eden i difeurtu , Ad! 
ft to nobis $3 perg tige ez! 
Suri dis sri: usi iis, & be 
confequens  difcutfus cri it égaitió. ino 
clusio isiflatae. "Ad s. tel. "Auet(a ida" 


illis casibos noo dari in DW dicüpo: 

fai;fed (ólani 1.operationem di eh 
prehédit fj pu V REX E 

dicite : bé n4 gae diii 

tiam iudicio quo Bioebdia 

ximus explicando "fotinali guide 

fii di à (eenduni de pt zu 

' pocfictica sonido iütahrdim s 

citüt ilatua ; quid pate 'refolui à argu" 
NETS UE OE $i abtolice. a(sent ret? 

intellc&us'an écedénti, iám deducere -: "3 

tur ftri 6 vafe queni eni "atq Qquohiadm RÀ 

na Tulgediid sea iti Ciréa i icecedih js 

Quo 2  (ufpen- 


$12 


(üfpenditur ét confcquentis a(senfus; non 
ob id tamen fyllogifius pro formált có- 
Ceptu erit à difcucíu dittin&us, fed. tan- 
ti): pro conceptu obieGtiuo. 


QV £ESTIO IL 


C4 affen[us concluf. debeat effe diflin- 
&us ab affenfu pramiffarum . 
Io Chá q.3.prol.q.8.collat.cócl.5. 
OQ Gabr ibiq 8 faftinét nó necef- 
fari przmifsarum aísenfum debere di- 
ftingui ab afsenfu conclusionis,fed codé 
a&u pramiísas,& conclusionem atting!; 
citatur ab Amic. pro hacíententia Do- 
Gor ed falsb,vt videbimus. Alij quam- 
uis concedant diuersitatem afsenfuum , 
non folam considerando principia ine , 
vt ex terminis funt intelligibilia, & con- 
clusionem cx fe , vt eft quzdam proposi- 
tio ex cognitionc terminorum cognofci - 
bilis, hoc .n. ab omnibus conceditur , & 
tinet ad 2.opcrationem, verüm e ; vt 
sims inter fe ordinem, & dependentia , 
quatenus conclusio intelligitur pp prz- 
mifsas, qui eft atus tertiz operationis ; 
addunt tamen , quód quamuis praemiísae 
cognofcantur diucrfo actu;afsen(us con- 
clusionis deinde non folüm attingit có- 
clusionem , (cd é pramiísas ; itauc intel- 
Ic&us attingat principia primó afsenfü 
principiorü,dcinde a(séfu cóclufionis pcr 
quádà repctitioné iterü cognofcit princi- 
ia;quod aliqui explicant, quía principia 
unt obic&um formale motiuum intelle. 
&us ad aísé&ticdi cóclufioni,quz eftobic 
&iü matcriale,codem aüt actu attingitur 
obicctam materiale? & formale:hinc infe 
runt afsenfum principiorum formaliter 
includi in afsé(u cóclusionis zita Capr. 1. 
d.1.q.2. ad arg. conira 4. concl. Sonc. 6. 
Met.q.1 pr uir Med.ibidé 
Ra. 1 Poft. c. 1, q. 8 Arriaga difp. r5. 
Loz.fcc.4. Amic.tra&t.2 3.difp. 1. q» $. 
11 Dicimus diuerfo a&u intellectum 
attingere principia, & conclufionem, ncc 


artingendo cóclufionem codem a&u at- 


tingit principia, quamuis dependenrer à 
ncipijs eliciatur conclu(ionis a 

onclufio cft Scoti q. 5. prol. in 4. collat, 

Abi docet fci que cit cognitio 


3 
! 


Difp. XI. DeSyllgiforin Commu -— 


conclufionis cau(ari à cognitione prinz E 


cipiorum , eífcq; diuerfum a&um, 
habct in 3.d.24- q.vn. B. vbi ponit effen. 
tialem dependentiam cuidentiz conclu- 
fionisa principis; & d. 28. in fine ponit 
diftin&ionem realem , quibus in locis vi- 
dctur etiam docere fecuadam partem , 3 
.f. non requirat illa repetitio. aoticiae 
principiorum, nam abfolizé docet habi- 
tum principiorum przcedere,& habitum 
concluf, (abíequi ; quod etiam clare in- 
finuauit r.Poft.q.8.& g. vbi loquens de 
ordine cognitionis przmiífarum , & con» 
clufionis, nullam fecit mentionem de ifta 
repetitione , ipfum fequuntur Scotifta: 
omnes Lich. Tat. Barg. füper prol. cit. 
Poncius hic , & Auería q.25. fe&.2. Pri- 
ma pars, quod fiot diftin&t a&us ; prob. 
ex Arift. 1. Poft.c.1. dicenre omnem no- 
titiam difcurfiuam fieri ex przexiftenti 
cognitione,ex quo deducit notitiam con- 
claf.fieri ex przcxiftéti cognitione pre- 
mi(farum. Tua 2,quia principia , & coa- 
clufio valde differunt , nam illa funt no- 
tiora,priora, & caufz, conclufio cít mi- 
hus notaypofterior,& effe&us ; illa quan» 
doq;(unt vniuerfalia; & affirmatiua , hzc 
quandoq; parriculatis , & negatiua vel & 


contra , quz omnia inferunt actuum di- 


ftin&ionem. Tum quia habitus fpccic di 
ftin&i íolamab a&ibus diueríz fpeciei 
Prairie doe eiufdem fpeciei , ficuti 

abitusifti ad a&us fpecificà: diuerfos 
inclinant;fed habitus principiorum , qui 
dicitur intelle&us , cft fpecie diftin&us 
ab habitu conclutionis,qui cít fciétia,er- 
e Tum quía ad diícurfum exigitur 

cpendentia , non foluminter obiecta » 


verum etiam inter a&us 5 vt dicebamus . 
1n przc. quzft, Tandem in demoníira- 
tione ab cffcétu przzmiflz dicuntur cau- . 
d: at irtek i? » go 2 it verificari 
c rebus amiffas (zuii;caus , quia 
in ilis comincur cffcdtus, in tondiio- 
nccaufa , ergo de cognitionc praai(fa- 
rut ,feu dceiettu vt E sito , quatenus 
intellectus ex cogniuionc effectus infert y 
& clicit cognitionem caule , crgo h&c 
cognitio etit ab illa realiter diftinctacs 3 
€um fitcaufata,& illa tit caufa, /— S 
1i Secüda puis pór primo prob. ijsde. - 
arg. 











amos Sata moto 


Q. ILedpáfnfesianl aliae E AQAA. Bus 


|: Cenni oo e xditfec(is ; 
ibus b gnofciaceeGarió! dcbere con 
elufionem y&: principi; próbartt át1an 
afsenídin conclu nom attin gere formali- 
ter principiz,alitet idem actus producc- 
sevhahiros.principiorurn ,.&! conclu(io^ 
gis; vt ecfnitinaretur ad prihcipia v, Tet; 
eautafai ipGus; vt refpicit .cünclnüoné., 
idcarteraunaretur ad obic&pay tamores 
feidiüerfa. yvc funt principia &conclu- 
ji Ti. VER eg en au 
Refpz dum, Aaecari n fequi ca ab» 
furd3 j'quia: principia rion arcinguntuc yt 
Quodab affenfücócluGonis,(cd ai Quos 
gue : raisin codes á(se: 
iucipi atting ütar vr. Qod yao 
plaxcsdieaconicaredundaic pro, 
eipiayen jopncluGonem; iccta) Que, 
Quod iuis iius poto 
& pefneipia:xobi iii 
cant ekcmplo luéis; 1 coloris s omoi 
eliesrio amie epiobuM ipe 
vu Miller iri pr v 
gdomvifóao jilà qrind« 
piopami (t habetiyo manife (lans veritácá 
pridpiobémiatluds Lad la ea i 
obinxineludi iaraífenfai ; 
fionis ncn intrinfecà;jdfed quin: q fü is 
eonclufobisordinemd; otclientialegm. y 
& iríorimfecumád illum 25, 51501101 mus 
- rScdiszc vefponsioC cB taatuim vex 
lis yin ft tamenicojncidit dnafira sé« 
tenria, Com ;.ncdicunt princip n 
aficBlus:conclnGonfs elleohic uim: Quo 
9l, intelli sunt :affentumi ollur zeraioart 
ad aggregarumi ex principijs y; & conclus 
fioficéxplicud,& form hoc :efà 
falíum;guta illudtecminát adicto com 
clufioors, quodiexplitause gcrápfamo cons 
clu&onem;vt teété ain ckuerfds bale agrcr 
&ftfubie bum, i& ipradicacum 35871y»era 
805 quod (oluox.goificat dependentiam 
€ohclufionis à prificipusy depédcntiaqüt 
formaliter ioo cfl id, à.quo alid depcnd 
det; íed.tefpicirillad vt tepmigum; ergo 
Gicuconcluüo obic&biua monieclud;o;) 
ry (i zmatoretnyi minorem: lat£:jo 
& dependentia àxpraxinitdis a conclu 
fio formalis, quc cttticníuss mouniái ad 
ijs cermimbitit éselinrelligaaS f 
ilamaiermunari ad: congu iioncéno yt;dcs 
c4. Logica. : 


pendehteà rii ipia da: lone ipeiacipi 
pertinóo ad a (sósüonclulions, «c. tecmis 
nis il/ uS dcpédécia, 'eihiverds:non 
rt&é tamemdciodeinfertur.aepsü. prin: 
. Gpiorü includbinalffenfib onc]ison;s. s 
&eunden cíic;ficut ncque cum:edano» 
^ fecimus ctcatoram vedep£ten(em à. A 
& ;vnuicríaliter cum-coggofcifbasieffe: 
Gürprouéni&ém à caufà, fequitur ea 
includi tr eicaturaj & Qo 
gnitioné ynjus ó(fie Co3oit jonen alterius 
-oxgBuatierpaiderone dybog rii dfbssp 
nicdiüm mj3nolidaton inicáciutzoney (ed 
ttiam peiebhafTis, dlieer.caelo (ro a9 dyfler- 
e tevene variar: GAticoluszo dalionis 
attingezenpr emillas, fannatefigeret 1pe8 
Xii n aber rues irm f aa 
zio fee fpénideturiseus noir orani sl és 
bxreregibtigin conc porivatemjijua lo» 
co;ip&us ponuiisly brporacioamcntk dé» 
Mp Gatto wd 
bile Gianni aer angidang 
turadeogalo i) mfnin qutmtand exerit 
ientaledi, 85. qoa jade word L3; CO 
focmaátur eumqnefoaliituvitex brümaplq 
lughib carpcid caecus Gi oScvcods 
ceníctum; ergodiilivoealonsbdes 
hetfrerórbpetidormealijinneoge L: 020leo) 
imibanifyilogifmomt&caliz Xutioqucadt 
pss quiate api Mt 
miedo 
ccrtc bogzo eft à 
trii cf] asit s ak. l 
imalyBetrustskboro, eftt 6 atv 
vudljdicine bone 3 dr mb c(t. aifrel, 
vt évie addon Eris ; 
vna oa hegórica o pófirioy (ed [iy pothc 
tira bidding pei 
xni upset Rai glishis 
marge noipia.:.bü.quii liec 
priacijiar m sepetidanan vidbiar eri; 
«ifa per alum quemdam lrcfpxum , ;quo 
intetioétusocognafcrt xablotipnéngilbun 
dicréttidrducam qx eeiucibus qu Xic- 
tapoillius peor 3 qiàs funr aadcaky nl 
beicbo ga ade ido ÍcoMt tpferao ez 
raga aducrtirívéto y;qui xis non cícen4 
pct voquivitüsonee acr pad Kor án 3j. 
NtOvft ier io operatio nsctle 6t (adlies 
ennüalqcl jiima; ved rurpr dar Bs 
duty eic igit unm 
O00 j *'3 


"YU C WV C 


$14. 
al afsenfu cóclufionis diftin&us , hic;n. 


eft a&us rc&us , & procedit via compo- 
fitiuaà principijs ad concluGonem , ille 


- £-flexus , & procedit refolutorié à concl, 


(— bitus principij, & cócl.fimul, er 


ad principia re(oluendo , ergo per aísésü 
concl.non attingumcor. denuo principia . 
Quibus rationibus impugnatur etiam re- 
fpontio Ruurj dicentis medium: non rc- 
peti in concl. vt Quod , fed vt Quo , nam 
nifi vclit tantümodo circüfcribere depé- 
dentiam illam , necefsarió deberet. fateri 
concl.císe propofitioné hypotheticá , to- 
tü Dp aio includere a&ü reflexü . 
14 Corra arg. prim oftédédo cundé 
omnino actum pofse císe refpe&ta concl. 
& przmi(sarum, Tum quia qf pluribus 
a&ibus vnum per aliud cognoícitur , cft 
difcurfus , ergo qf per vnum a&ü zqui- 
ualenté illis pluribus vnum obie&tum per 
aliad cognofcitur, talis actus erit difcur- 
fus,(cd poteft hoc facere intelle&tus,quia 
uz (unt in inferioribus difpería , funt ia 
derivcibos vnita ; ergo fi cogitatiua: v. 
g. pluribus a&tib. poteft: cognofcere vnü 
propter aliud, intclle&us poterit ifta co- 
gnofcere vnico a&u . Tum 2. quia fi hoc 
1nodo non explicaretur tertia operatio , 
fcd quia vnum iudici eft ab alio cauía- 
tum;nó differret à fecunda. c(sentialiter , 
fed císet quid aggregati ex multis fecun 
dis operationibus. Tü qonmegimen c 
idem 
a&us erit vttiufque quia vnus habitus ab 
vnico actu fpecie caufatur , antec. prob. 
pet hoc .n. differt à fciétia,& intelle&u , 
quia illa eft habitus concl, ifte veró prin- 
cipiorü,at fapientia cft vtriufque,& emi 
nenter cít vterque habitus , vnde dicitur 
6.Eth.c.7.(apientiam eíse (cientiá, & in- 
tclle&ü, .(- eminenter, & c. 8. (apiétis ef- 
fcnó foli citca terae 5" Ícd etiam 
circa principia dicere verüi,infüper fapié- 
tis císe, de quolibet hre bus rer iac 
Rcefp. admifso, 9 poffit intelle&us ;l- 

la plura vnice actu cogno(cere , nega- 
tus tfi a&tü illum dioe efse , (ed vel 
pw » vcl fccunda operationem intel- 
Gus ex dictis quz (1. przced. vbi etiam 
ex foludone ad 2. princ. patct refponfio 
ad 1. Ad 5. dicimus (apientiá dupliciter. 
pofsc íami , vel pro qualiber facultate in- 


Difp. X I. De Syllogifmo in Communis... c. 
telle&iua prout cum fophia conuertitur, | 


& fic non cft dcterminarus habitus ab: 
alijs diftinctus,vcl pro notitia primorum 
principioram;ac vniuer(alium caufatum y. 
fimiliter fcrentia porett faa: dupliciter y 
vel pro qualibet demonftratiua cognitio 
ne; & vt lic à fapiencia non diftioguiturg 


vcl pro ifla fcientia ; quz fpecialiar fubies 


Qa, & principia fpeculatur y; quo (enfu à: 
fapientia di Lingurtur , quz vniuerfaliffi- 
mas caufas, & prima principia conrem- 
platur, qualis eft metaphyfica,cuíüs mue 
nus eit pt incipia aliarum fcientiarü proe 
bare, qua ratione potcft dici (cieritia , && 
intelle&us eminenter; hincad atg. nega- 
mus fapiéttam efse vnum «habitü princi? 
i cociufion:s, fed efsc habitum 
conclaítonum ex primis principijs: dedu« 
Garum;& per hoc à fcieitia. , & imelle- 
&u dift inguitur, vt patet ex dictis. Arift. 
vcro velloquitur de fapiétia vnincríaliten 
fumpta , vel de propria fapientia , quate« 
nus habet probare principia lisi latona 
tiarüsrefpe&u quorü in illis fcienujs crat 
habitusiwtelledtus vide difp. 1. Mectiq-4s 
' 1$ Secundo arg: afscn(as conl, at- 
tingat etiam principa ; & quód um 
aliquo pao afseníum principiorü: Tam 
uia éodem actu potentia tendir in obice 
m formale,& materiale, ia obie&tuni 
iod ,& in rónem vt patet in exem- 
do coloris,& Seria id przmifsz funt 
rationes (sentiendi , conclufio.ctt. que 
concipitur abintelle&u:, ergo-&c. Tum 
3;codema zin Voloptes dent (o fiem do 
in media,quia hac fun volita propter fi« 
nem;crgo codem a&u tendit intelle&tus 
in conclu(ioné ,& in przmifsas , quia illa 
cognofcit propter iftas; Tum 3. non fuf4 
ficit,vc medium cognofcatur in prami(- 
fis,ergo debet cognofci in conclufione s 
& licidem us circa conclationem , 
& premiísas,ántec.prob. quia cauíz de- 
beat e(se fimul cum cffe&us effectus me- 
dij eft inhzecentia przdicati cum tubie- 
&o;de qua non fit mentio in prami(sis y 
quz dicuntur ita , ed in concl. ; 
ergo in concl. debet includi medium. 


efp. cx Auct(a duplicem eísc rónem. 


etam in qua,fcu. per quam. 
& hec 2 
9 


— ade m 


codem acta coguofcitür cü obice. - 


— 


QU. cdoaffoficohcldifiig ab affa jranif. $15 


£o Quod vt pátet de lümine , & colofe , 
aliam cx qua aliud cognofcitur , vt funt 
przmiftz cefg concl. & hzc füfficit , 
vt cognofcatür fimul, nó tamé eodé atu. 
Ad 2.conceffo pro nuüc affumpro, de quo 
in lib.de A nim.difp.7.q. 7.att. 2. refpon- 
det Do&or 3.diít.28.ad 3.neg.paritatem 
quia in ines& medijseft vrica bonitas , 
ideo poffet admitti vnicus actus circa 
finé & media, at in principijs, & conclu. 
fione cft duplex veritas alterius rónis;illa 
,n. eft immediata, ifta medíata, ideo de- 
bet effe duplex a(séfus alterius ronis,& p 
coníequens idem affenfus non poterit ad 
vtrüq; terminati. Ad 5. fafficit,vt (int fi- 
mul cognita non codem fed diuerfis a&i* 
bus,vt dicemus quaft. 4. 

Tertioad idemex Arriag. aGusifte, 
quo quis ex cognitione, quod omnis ho- 
tno fit animal , & Petrusfit homo , de- 
inde dicit, ergo Petrus eft animal , dit- 
fert ab illoy quo abfolute dicié Petrus: eff 
animal ábq; tefpeGa ad premiffas prius 
cui preter inhzrentiam ani- 
malis in 9 aliquid aliud. explicatar 
& actingitur per primum actum formali- 
ter refpondens ad ly ergo quod non ex- 
primitur per (ecandum atum;tale autem 
ncquit effe;nii obic&kim premilfarum , 
ergoaffen(us cócluf formaliter attifigit , 
& exprimit pmiífas, mim. fubillata prob, 
(nam primum argumenti patet , cam 
primus actus dicatur conclalio , & tertia 
operatio y (ccundus dicatur fimplex pro- 
potitio , & fecunda operatio) ti non ex- 
primeretut obiecti praemitfarumyaliud 
non poffeca fTisnariyni(i depeadentia co- 
claf.à princip:]s,fed nequit hoc dicistum 
quia hzc veritas quod. Petrus-firanimal, 
€t ex te independenter à prammiffis co- 
gtiof bis ergo poterit «uis aísctere hác 
Vericiteni per prium actum indepédé- 
terà priahiliseognofciy néccontra jpsü 
nes có ip adduc:y air quia actus 
3lie'forayaliter aci agix prietiidas;tü quia 
dcpendénuüa ilà phytica tion cognofcitur 

cóncla (ronis. Ud 


(per 
| "26: Rel'p.faahucr cótededo actü c 


elutionis primece. formialitez na- 


dam , & prakilam veritatem propotizio- 
iquid aliud: per. ly crgo- dcnota- 


nis, fed'al 


tum;tale autem non eft obie&ü premif- 
farum , (ed dependentia vcetitatis conclu- 
fionis à veritate przmiffarum tanquam 
àcaufa ; & ad primam. em 
negamus per actum cóclufionis polTe ex- 
"primi veritatem illam independenter à 
premiffis , quia infuo conceptu formali 
dicit a&usille dependétiamn ,eftq; veritas 
mediata cognita per praimilfas , ergo ab 
ifto re(pectu nequit préfcindere, & hoc 
imuit Sco.cum 1. Poft. q. 9. in fin. ait, 
ex boc cognofcimus diueritaté concluf. 
C principiorumsquia conelufionem non 
cognofcimus ni(i quia pracognitis pre- 
milis, Ad a.impugnationé dicimus p a(- 
sésücocluf.nó exprimi depédentiá iplias 
a(séfus ad a(fenfum praemilfarum, hoc.n. 
non rcquicitur,fed exprimitur dependen 
tia obie&i concluf:ad obie&a przmilfa- 
rum, quia per talem affenfam intelle&us 
L6 veritatem concluf. effe mediatàá; 
/à veritate praemiffatum caufatam . Di- 
ces,ergo iam attingit premilfas, quia re- 
latio nequir concipi fine extremis ..Con- 
cedimus attingi przmil(fas, non tamé eo- 
dem a&u conclufionis, (ed diuerfo ,. qui 
dicicur atfenfus principiorum ;nec requi» 
ritut ad relationem;vt eadem cognitione 
piatur relatio, & fimul extrema, (ed 
fficit , vt diuerfis a&ibus , fedin eodem. 
inftanti temporis; ficutneq;cum cogno-- 
fecimus cffc&tum,eodé acu oícimus 
caufam, (ed diaerío licét fimul tempore. 
Quarto ex eodem ; fundamentum to« 
tius difcur(us.cft illud principium: , Que 
funt eadem vni tertio y funt eadem inter 
fexex di&is 1.p: Inft. tra&- 5. c. 6. ergo 
nc dicamus-intelle&uz m difcur(u inniti 
fundamento, juod igaorát,& de quo non 
cogitat atu , deóct ip álTenfa concluf. il- 
lud aliquo pa&o cognofcere , & hoc etit 
attingere obiecta pra miltarum,quatenüs. 
cognofit Peteum-eífe animal » uia 
exaema fuat eadem.cem tertio, f. cü bo» 
mine,nám fi idécitascumtertio cft ratio. 
afentiendi,vt moueaur irftellectusad 
fen(um , debec apprehendere rationc 


Fenxiendi . Tán 2:aétus, quo quis.crodit 


fuilfe Alexandrum , quis Deus 1a. Sacra 
Scriptutaid rcuelauit , & ipfz Deus cit 


' v&rax ; qui nequiraenuri ctt incriaíecé 


Ooo 4  f(apet- 


08:6. Qux DU 6yliifuloiemGausiuniS X19. 


Aeon eid 
»t:29. MPH ESHMLNFUM puse 
imillarum,. f. reu elac ignem» B 


idininam;Prob. conteg je Cue " 
A pasret. (PAR. BA e 
k &yanixus magis, quatn aug 
imonio ojttor]nyaane; Quod «ab a[s 
diis. pre mitfgrumx fgpespatotali RM 
dió efücit vufir bpern na 

12.8 fu permambibny P oidenequg 

natural fios Raptor 
pcndensi3m: c. donis: 
accapti dolor in eif 
ab ipla. eis de 
z.; az Keljh kjg& 9p 
c &om 


19 Ari dan EE E 
ameti exercitoyquacenus aljcnía 

is cj virmaalizeg, cipr 
fonte lonas atinr 
gelleétas pos illum aum € 
allamcee rectam iusta regu 


ptalogicalia aliter ficeqi e 3a 
llc»c ener E BN Pm veis m 





Áeutecicts ne(ouibtons ac fupra sm 
atus ceflectete  nec« hone An 
ipia eloiukg ga "^ kon p tend 
itat ette uode alum nce xt 
»quod addit: desore ads ur 
deisov ar muaionesde er 


ER 
eei ded üdncl? poaipur, 
aen cegnàícipet atfenlum conc]ufíoni 
3n hae.eft neceffarium , quia af 

fatur ab aGenéu pra iiti my 
«igo nequis: deroulaen s clie aíscius Rp: 
aaa cam , aliter idem (der fimul 
&-caufaui; «aua, quatenus attingit. mh 
vagias qui relatio caufa cxplicarcus per 
Ay quia imxepetitione primcipior ü. inlen 
ftenzía ipfinsyex cau(aro m vt refpieit co» 
stu fioneqy: Ad: adimide, quod a&tus i|- 
uM Dare idt Vall aic p 
uin [iperpasurale, (cd Lolum. "qan 
diatuc à ioo lüpcinaturalis adhuc in 
pugnasic Aon yigets ahud «u.eít aliquid 
-pédere ab aliquo, dupernatnrali occalia- 


d 


sitaliters à vt 9 Qoam andae, yup pr 


iilis exc anplisadgustis cuepi 


aliud; did 
irre cohquam à can(a per. in 


om pb T 


d 
geli aal 
i e EE 


pae i turab; » 
dipende pisonbs i stiais1q 
no DUB6r OUOU, 9, 


Tix cds cochlgmsd pa 
unc Gaule «onciu - 
sonciu vines ergo anrcgu pioaclled 










&liciat-con 


u 
e i ia elixiane 
sntcllc tiim aumtpote 
4jeyex i Un stati e: concl 
non enim po:cft cohiberi;pr. 


eA u 
pefita 
wü Fats Mora 
oom on 


Penna mipseemi 
atenta «onglali cx 
it aliai quia offen. MUR ven 


1ys rider Á pegar 
Éosmaleimou MA Mes i "q 
atguienapro [OA pin 
e Cole yeritate IA, 


ede n 3 
pracmifgssóe imas , 
D MMMCRUT 


s dou: ione., & dgpc 
vndédeducuac 5;ad boc autom 
DIAS stra ccodebar fie rg 
» Lenta, qitod 
dau formaliter inallentu conclutionis y 
(& bicatringat. inciníccé  &. per. (cipfamy 
Objcéhum praenarüarpa » Ácd fact "d 
artingat excrinfecé. quatenus 
&utn pramilfavum, efk. messy en 
üeotia veritais coneluü od aet 
ádíolüm probent yc argum 
nec aliud per. ea Quniede p 
sit ,.colligi 





3s immo 
arc dere 
uDpugnacionc 
caiufdam $., /guidi affert. ad 
impf. nium »qQua €tàcs pohitis- 
-preiffis.potle soccliectun d ttsabi, ad 
A taobie Gray ex d agenionis nO 


^x Cunmsptimo modo: coacedunus aliquod -elicrse aonclafiqugo. paper: Es 


TF. "] ^ 60200 


d 
xr eser] 


affeplas. principiorü ioglue 


L4 





" 
! 






etn üc 
cus opm 1 fedrimpugnar 
Ou ; quia ti hene mi&it per fe 
Sexdo fisico jofiéidttingere 
prinia éGton, & noni perac- 
cidéns ex animi daft Gtione" óppotitunr 
coninoérey Clitrüs'adliuc- hoc'i[isü colo 
eivai ex (olutióne'ad 1.arputrientam; dj 
Pede near no "eit 
[aree ibas esa Ie ise A T 
ependesvet db óbie&o prarmitía 
uA 
ect nec non 
Gblietam prarmillará^atun rper d 
feriíliimzoncla(onis!; cajdrgumiento re- 
fpondec Ouüied) obie&tum"conclationis 
habere ekife ienrem virtut£ ad: ver- 


ntelic&us: yuré. iudi 

guatny wise eot ons 
o nce RM "ian ra 
diícürturumi; fti conclufionis y ré 
fasi dat;j 
fapé t0ta:Ixcc dó&tritia:eftil la, qua.tradi- 
dimns (upra n;:16.:non:pofse veritatem 
«onclufionis, vt fic; háberi independétee 
áprzwiífis , quiacx.(az ratione eft ,veri« 
tasmediata cognita per pramiffas;; verü 
vi dicebamus 5 ad hoc. fa laandii/minimé 

useftafTenfum prinmcipiorü tormalitee 
ii coticlufróhe includis aut-a(fenfum,cG- 
&lufsonis formaliter, & iotrinfecé: attin- 
gete obicctum praémiffarumiled fufficic 
frattinbat extrinfecé s. quatenus attingit 
veritati aoediaráu y quz. dicit -Koborci« 
Bationémad prasniilsas «iib 10026715 
urit emat» rionq «o9 d» i» 

«MUSS IQ. Xibungo . 
911.0121» b1PDs 22210002] rms nodtul 
idm promifit cana catclifioni 
-"Igijo?: iquoScnere egnía v. ciwDta 
18. X Vaitiapofstt intelugi.de prar- 
roro mi(fis; & coaclunonei «dl bita 
(iae 39 cl $ormalitet accepc sx quódios 
docunqs famántu:., certam e(t praspoiísá 
soc cia Mcoecip Co ituemD- palis. 
pese nu cce ah sueur 
propuer: cóclationem quàm € capicsloy ; 
ncc. gcuere mateciaus: y, aq. formalis 
caa(z.' ibcrinfeez per. «eram. compefitio- 


«UD DUST 


-f1 dH 


1u5 5 


-[1 


aJ déillisxebüsio ordine 






fiim; coticlu(T8 
vai ec fe pb cdm copalitió 
ex perfe acti, & per fé porentia; vc orh* 
nés £entur : Certuriiettig (uper conclaà 
fion yefpie re peeinifsa: fait - 
eglliBittt ex có miu ers. ios 
ex prihcipis; rmi [y éx vel dicittiabis 
cidinéimt rios v liabiuidiüet 
caüfz hie nofi peccft accipi nd 
thus 


fen(ü propriéloquendo, quia etm 
qu&'tleediein adiénra termini ad qiiem, 
primifsstionrecédunt , jmo fuut (ial 
oe pie ru dicet te duMA 
afiquari caufalitatis. Hocautém hoimetip 
viriuer(aTicer verum de pteinfiffis obiez 
&iué tentis fea de rebus inícipfis ; «qural 
non femper diícüríus e(tà cau(a. ad effe 
&üm, (ed vel ab eff- Qu ; velabaliquo ag 
lio excrinfeco medio; nifi velimus loqui 
verse T e 1ntelledtü d 
dd cogno(ci; niam poreft effe , quod effe- 
étus tit dorior (üa diufi, idéodis poterit: 
excitate incelle&um ad cognitionem cau 
fie, fed hac virtus non eft in rc fecunduay 
fe Gófiderata, fed vt'a&ai inmellectas füb 
ftat :quaproptet: tota difficultas reduci 
tür ád-przmíísas, & cónclu(ionca: fors 
malitet fumptásan:f. a(seüíus pracüfsae * 
zàm (it aliquo-pa&to caufa afsé(us concl, 
^: Prinz opinto negat. veram: cau(alitaté 
intet:hos a&tus,fed ti aliqua teperinu; de 
bete diciin generc cane matcríalis;exes 
uinfcéz, cà quigtermiini;ex quibus con 
ftat; éonclufíio , fumitur à premi (lis; à 
quibus poteft dici fubuwnidlrari materià 
eohcluftoni, ita; Rüb:0p;q.8.prol.ar. 4.86 
citantut pro hic fentécia Dor. 2,d.2-q.24 
& Apoll, 1. Poit.qe2À lijyreducunt hang 
cagíalitatenvad gepus caua: formalis exa 
tr inféczs quatenus afsenfus principiorum, 
inf3raándo ,Sciluminando intelicctu: 
deccruanác illom per reprae nup 
ebiecltis: & medij ad hanc, & nó illam có 
clafioaem cliciédam; ita-Hurr..di(p.7: d 
Janla 66:8, Mgril. r. rio. dub, 6: S, Arta; 
8a diip-15.bop-fpét« j« Conmuuior opiy 
pio-elt;,:qabd has canale reducarug 
ad gcnus ange cfücienuss fcd di-tepant 
adbuc itt incer fo namal. quien lunt. nad 
ieise;veram &theienuam (cd pouas alsca 
fuyo gramilsacumc babere vt conditio" 


ncm 


$8 — Dif. XL. De Syllegif'mo in Communi |... - 


nem agentis,& vcluti inftrumctum, ita 
Auera q. 2 propiecf & Amic. trac. 
2 j-difp. 5.q.6.dub. ;.C(teri vero admit, 
, tunt vcram, & partialem caufalitaté ef 
fc&iui , ita Nomin. & maior pars 'Eho, 
miit.Sco. 1.poít.c.1.q. 1.ad 2. T'ol.in ex-. 
pof.primi tex.not. 3. Ruui.q. $. Compl. 
difp. 17.qu. 3.Io.de S.T ho.4.p.Log.:qu. 
24-ar.2.Dida.à Iefu difp.16.g. 3. Blanc. 
difp.1.de argum.fe&t.3. alij . 

19. Dicimus,probabilius effe affensü 
przmiílará cftedtiue partialiter cócur- 
rerc ad afTensá cóclu(ionis;ita exprefsa 
docct Do&or q.1.Prol.ad a.pro Philof. 
vbi cótra D. Tho.arguédoait, Traierea 
Juppomtyquód principia [unt diflin&iua 
babitus cüclufionis in alio genere caufa, 
guam vt principiaeffetiiua, quod faljum 
€(l, quia fi aliquam rationem caufa di- 
flintiius babent ad babitus iflos,non ba 

. bent, nifi rationé — effediine; & cla 
rius hoc afferit 1 ,Poft.g.8.& 9«Tat.ctiá 
2«Priosq.1.ad 1 princ. & probatur; quia 
in premifsis adsüt omnia figna,quibus à 
pollciiori arguitur aliquid effc alterius 
cauíam cíffeitiuá, nàmprimó continent 
virtualiter cóncluf. vt ait Arift.1. Poff. 

' €. & 2. dcinde cóclufio aliquo pa&bo af 
fimi/a:u: pratmifsis , ná-ex certi ine, 
euidc itia, & veritate premiffarü meti- 


^ murccrtitud;nc, euidétium, & veritatc 


conc] d.fi pramiflae funt vninerfales,vcl 
pa ticulaecs;neceffariz,vel probabiles, 
aut falfze, vniuc:falis , vel particularis, 
ucecflitia, vc! probabilis, aut fa!ía cric 
eonelufio : &tandé adelt effentialis dc- 
pee itaut fi premiflze nó effent in. 
elle&u, impofiibile erit intelie&tum 
» elicere conclationem, quia conclnfio, vt 
.€6chríio, dicit ordinem illas, 2 
ibus fué vez itat&; 


iarelle 
sabfqypremifsis cliceret io- 


ncm illamyaofi eff&t eonclafioy(ed:efsc- . 


ae y 3 cóelufione mete 
fcienti.h Bp ii 

$t finpler plopofcieser fée da apice; 
tio; quz'omnia 3csutnit a&uitatom im 
jremitusee e&u cóctufionis, lhis.n,ra- 
i ibus Dodo Ed.sqiz. A. & 6$. 04d 


«fionem;prob-t cotra UNIS 


e paztialerm caufam inte 


.a0 Refpond. folá ex his fequl, vel 
promi ffze nar códitiones nc 4 
vt ait Aucrf. & Amic. ve] ? € habeant 
vt effc&us zuij,vt ait Ru ion.qua Tàd- 
tionc nequit intelle&us elicere. cóclufio 
nem;nifi prius: ducat. rn er pot 
pter ordinem iftorume m;vel tà« 
dé quod fint caníz in genere caufz for- 
malis 11luminando,& terminando intel-. 
Ic&um ad hanc, & non aliamconclufio- 
né eliciendá,vt afferüt Hurt. & Arriag. 
Verü addu&ze rationes plus probant; 
fi re&? perpendantur, & primó quod nó 
fc habeant vt conditiones ; nam códitio 
fiac qua non tüc rcquiriturquádo adeft 
agens indifpofitum, vel impeditum,& il 
la conditio cft quzdi impediméti abla- 
tiojideo nó dicitur effe& 
tet in approximatione igni 
fi agens,& paticssüt debit 
ta, non. 


15, vt pa 
s ad lignii; at 
té approxima- 
dita, finon fequitur aGio , 
» quodagens non habct adz- 
quatam,& completam virtutcm,fed pe« 
Git fuppleri ab aliogaliter p:ccluderetuz 
omnis via ad oftendendá aG'iuitaté cau 
farum;quilibet .n:pro libito dicere pof- 
fecjtsaioh Íccundam v.g, effeconditio- 
nem, & effe&um folum à prima depen" 
dece, vt in fimili de obiecto intelie&us. 
contra T.opin;& fub lic.V ,.cá igitar in- 

fc non fitimpeditus — 
dam , nec ad recipiendum a&ii conclu- 
fionisyfi haberet cóplet virtutem pro- 
ducendi conclufioné, ipfamproduceres 
&fine pramifsis , cp eft falfum. Tá quia 
effentialis diftintio, inquit Do&or, né 
c[tab eo . gy non eítcaufa, przmiffe fa- 
ciunt, óriginaliter faltimy dilferre con-- 


X glufionemeffentialiter , quia di tinto 


conclufionis probabilis, & neceffari? aft 
effentialis, & nonnifi à prmifsisorigi- 
nalitcrprouenit . Et candem. quia cíle 
afsimilatiuam, & vic cualitér cotentiui 
eifeétus 
Quieróncset demon(irans nccefa 


ds:nec canías formales 
«nón inflauntcin cife-- 


extrinifecas; 


umifed (iquam exercent caufalitaté y . 


"hac efb erga intelcti-ipfumdetermis 
nando; 


- 


Do&:cit.1.d.3. q.7. arguendor . 





Rit ime qué len iin amiz i - 





- 7 M 


! 


| QuafI HI umido previf fii cid feconcf $19. 


pando, & tilüminando; ergo cóclufio nó 
debcret necellarió affi nulari przmiff;s 
& pcr. illas effentialirer diftingur . Tum 
quia intelle&us non folum cft indetermi- 
natus ad producendum a&um cócl. , fcd 

eriam e(t incompletus ; quà ad actiuita- 
.— t6, vnde petit ab extrinicco determinari 
faltigià tpeciebus intelligibilibus, & có- 
plerijergo pramifia: noo folum determi 
nant imclle&um erga cocluioncm; fed 
€tiam complent cius a&tiuitatem; atlüm- 
ftum patet» aliter nulla cíict (pecierü in- 
digentia;fi fe folo, & roxaliter concarre- 
rct a&iué ad a&um, conícq. prob.quia fi 
conclaho eft prorfus igaota , nolla adeft 
fpecies 3pfius impreíla :ergo przmifia 
tüuncconcursü (pecierfupplebunt ; à nul; 
lo.n. alio in hoc cau pofset intelle Gus 
determinati & compleri «Quod fi dicas 
cum Arriaga; in co caíu concurrere (pc« 
cies pramitarum , eft voluntarie dictu ; 


& (alim habebunt. przmifke concurium. 


mcdiatum ad concluüonem ; ficut obies 
Cum mediante fpecie dicitut cauía in« 
tclle&ionis. Tumqunuia vt notant Cóplut, 
in aticníu concl. nomíolum;repecizur-tas 
tio intcile&tionisin coi correlpódens in- 
telicéui; nec fola ràtio intellectionis ta 

lis obic&i;correfpondens fpeciei impref- 
fa ,(ed ctiá rauo intelle&tionis difcu:fi. 
uz, quz per fe refpicit premifsas non in. 

teile&tum, vcl fpeciem , ergo ficut igtel. 
lectus, & (pecics ponütur catiíg a&tibia , 
ita quoque pramilz. Tum quia; vt con- 


ftabit in lib dc A nun. bené poceft vnus . 


a&us vitalis phy ficé in alium 1ofluere, fic 
enim 1nopinione maltorum volitio finis 
effe&tiué cau(at volitionem medij; tic igi 
tur in propofito porerit affen(us princi- 
piorum immediaté cü intclicétu ipfluere 
eficctiuéunaffentum conclufiuns,& nó 
tanum mediantibus fpeciebus . Tü quia, 
inquiunt;atfeocimur conclufioni propter 
przmntias, iy propter cít dié o caufalis, 
vcl caufa finalis, vel efficientis non auté 
for vel materials , fed. prazaa(dae 
non tunteaula finalis , cro cfficiens. 

: NNonncgamus tanic piaunisas , laltim . 
obicctiuas y poffe dici aliquo pacto cau . 
fam materialem, & m concluiio- 


ni5, waterialem ,«quatgaus termini €on- . 


clutionis fünt termini przmilsarum, for- 
malem , quatenus pramiffe ípecificant: 
conclufionem , fpeciticatio autem vidc- 
tur ad genus formalis caufa extriníc« 
cc pertinere. s J 
In oppof. arg. Tum quia in hoc enthi-. 
merbate omne animal rónale eft homo ;; 
ergo Chriftus eft homo,con(cquens nom 
cau(atur ab antec: quia cófequens eft de; 
fidej antcc.cft naturale, foperoaturale aur 
rem non cauíatur à naturali, quod eft ims; 
rfedtids, Tà 2.affenfus ifte (ic(set caue 
àc(sct 2 quiuoca , quia differunt fpecies 
quod ctt falsü , quia caufa zquiuoca cft: 
vniuet(alis, & remota , vt patct in coeliss 
a(seníus veró eft párticulacis.Tà ? .quanet 
doque recocdamur aétus. conclufionis 1 
non praiifsarum , ergo poteft císe cone. 
clufio o ven aii Neque dicas rung: 
non cíle conclufionem ; Quia ille actus; 
caufatur à fpecic derelicta ab a&u concla 
in«ncmorid, ergo cum fjecies nó concur 
rat nifi ad fimiles actus ; ex quibus fait: 
producta yrá illa conclutio etit cadé fpe- 
cie, accum praemiffis, fiue linc prz mi(a. 


fiseliciatur. Tà 4. ncquitintelleGus eli-:- 


cere fecundam operationem , nifi prius 


habuetit appichentioncs tetminorum;,&. 


tamen ex ifta indigentia non arguimus - 
caufalitatem in prima operatione etga; 
f ecundam; ergà quamuis concl. 4 

à pra mifTis, & tertia operatioà (ccunda,,, 
nónobid deberidici.caufa ; cadem quoqs. 
dependenua eft mier actum ániellcétus ,. 
& vol(tats, venequeat e(se voto obic-- 
&t in volütarc, qu:n praeccíscrit eiu dem: 
intellc&io in10tellcétu , & camen actus 

intellectus non eft cau(ía a&us volunta- 

uis, iuxta probabiliorem feitrentam , qu&- 
fcquitur Doctor 2.d.25. Tà 5..& fi przz-. 
miísz: poffint producere Ípeciem iptelli« 
gibilem, non ob id arguimus poísc pro». 
ducere alium aísenfum ciufdé (peciei, ad. 
quem fpec:csilla potcít concurrcre,ergo . 
multo minus poterunt concurrere ad a(- 

fenfum: conclufionis ,qua eft fpecie di-- 
fün&us; non .n.videtur.g vnus actus in. 
telleétus fit alterius productiuus . Tan. 
dem de ratione cau(z effectu eft, quód. 
fit cxiftens, ex dictisun Phyf. dips. q. 4. 
art, 1, fcd quando cft aísenius €ocluüonis - 

non 


"dS . ó dd "M iÁl Rcs, d 


fue Dp Dé sls niat o 


non efk a(Ten(us prz milium. quiahig 
pracedit nec (imul effe poveft,ergo sv; 
43: Refp, ad 1, io illo, enchymemate, 
fubintcll sibzc mier, Chrftesett anic; 
mal rónale, quz in intellectiadeft ,quà- 
vis orc nó jpleratury & E (kde fidegideon ; 
poterit illud cófequens stiamo 
e(t dc fide, fcd potius éanclu(io Fhealo-. 
gicavrinümili dicempusinfca difpik 3i. qe 
gar boA di 2n efb-de (Nod oa eu 
squid (c vniuer(alis,nam ohiestugp: 
caufat (pecicm fpecies o perat .omcs ope-, 
rogis e nh vines 
fiigidicatem, S fimiliaquaz funt equiuo 
RAE 3,negamus aum illum ef-, 
feciu(dem fpecici cum canclaGonc. y Vt. 
fz pius cft di&um ,ad probat, cefp. yelgr 
alia(pecies fit conclufionis , & alia; fune; 


icis propofitiortis, ; is de eodem, 
pret ai iem wx producta , quia: 
;intellectus formauir illam pro; 
tionem; vcl (i velimus afícrere .elle. 
eandem fpeciem, dicimus concurrere foe 
lum in quantum. a&us illi habent quan-; 
dam inzer fc fi militadinem, & conuenien, 
tiam tamen quia (peciesilla fe (ola nod; 
fufficit abía; prei(lis ad producendam, 
conclufionem,& ipía neqüit excitate invi 
telic&um ad affen(am prz miffacü, idcite- 
co mouct ad f.aplicem propolitioné cli- 
cicndam . Ad 4-xefp.cx Sco« 3.4. 23^ S. 
«A liter j concedendo trminos , quando. 
€nidenter €ognofcütur, canfate notitiam , 
i fecus quando funt inenida. 
tes,sctüeft camen magis dependere ter». 
ienoy 10nem à;fec rir ee 
&prima:g i[sz pervwim i 
tigam, A ia ifermo conci 
gen ,nonfic appre d tetmjnotum; gs; 
tum rriafpeciticatur:eísenirialiter. 
dote dlapelbampetpriccpis fien 
m principia pbylica 
mapas gemini e 1jídé, 
£camuss , fed pep princ: i mathematica. 
oftenía ; N 123men aGumantelles; 
£s eísc: prt y aqq mk nd 
ccíszrib prave joi fitus-y quia volitio; mon: 
fequiur.necefsatió ad iatcllé£tioné obic ; 
Gynccáb: ; »efsentialitergs 
ird, 3.0.7. $« 4n ifla: 
voluntas fit caufa tos 


turn quia ex Di 
Samen. 
non 


; ficte p 


talis fuz volitionis. » attamen eftpoténtia 
— erion 
tioni ncque dn actuad ;exipé; operas 
dra 3 Wn y ora m. dr 
fubabct exbfcovirttemi!complétám pros 
ducendi abquem athimpocerir.jHam.c]t« 


Swyquaca — 


4 


cere,fraiocolidmpedimento; quod in pro4 


sati T HF PATE. HR ifa 
fis nunquam élictct conclufipricm; fignü 
euidéns nondhübeft resale gii, fed rss 
FRA i ler ias; ME Rd In 
dc ratione cana: axytiuocit ) qu ffi 
efíc&um fpeqie dift inGaín produrre: 
düamuis nequeaz.effe&tunr éiufdeni fpea 


ciéi cffioere; quare nonre&à Krriagaeg 


hbc;, quod vnus aótis non peadus 
Vrerhr i pLa s v pi ders 
non : [xóducendi alium-fpecie 
diflinGtum, dummodo viriualitcr pos 
datur inilloj&cureft:;conclufio: 
pezmiísarum 5: Gc :ctiamfecundum alis 
quos volitio $nis cffc at valitiga 
nom medi j;quarn virtualiter iricladit; nó 
tamen aliam volitionem finis, Ad vliimia 
dicemus mfcq.quafti.c 15502 cibis od 
-izazbo,123;:192 i93 ti2180115 2112301 013 
£) ti Q. V.s£ ST: 4.40» 15352 
METGIUISPIP .igbaodi»i22,1122ido il 
Adbremi ER éaiofris 
1» i conclu[io.. 13q Xp (ou 
14 go Apreuz di32q.z; ad 1-contéa 62 
: A dascai utünedoafsésirprasd 
mi(sat& cépore:neéc(sario debere pracex 
dere conclafionis a(séfam ; Qeamplares 
alij hocafserunt dc maior propolitione 
fninorem veró'fimul-cfse: c: conelufio? 
niy afscnfa. Communis opimo cft. ineBa 
dem inftàáti-fitul (ae scctfsario debet 
afsenfus conclü(ionis ,& principiorum gi 
fed adhuc di y qudáas aieat(uf2 
(sri ton imticam cócluz 
fione pet labitusey afséfibus praim:dísaz 
rari dercli&os 5 Conimpoxament. Pofl 
C; 19-cart zi docent fatis (sc! a(sen(üa" 
prátni(sarucn-fimal exifterc curo « óncturzi 
fione-per actum recordationis , quo me 
nioréir intelleótus fc: afsenfuny habuifse 
ciscatales prarmifsas. Veram, imi Vere-ó 
resiquàm RKeceiitioresferé omnis fimul - | 
tancani exiitentiam volunt else meceísá « 
uam 


n3 (iod e52 





^ 






| 1 ormalii , ita Do&or q. 

$* ^ qa. M d. & 1. "olt. j8. & 9. 
J Prodec i er - .CX Sco.1. oft.cit. 

* a 5 z t dupli . confi- 


Eras ; 













* 1 , " utfa p (s ] 

cratis vel vt (unt quadam fimplices pro- 
 poficiones ad inuicem nó applicata, ncc 
ordinatz in fjllogiímo, vel vt in fyllogif- 
mo difpofita', & hoc modo adhuc dupli- 
citer poflunt fumi, vel vt füb(unt relatio- 
micauíz in ordine ad cóclufionem vt ef- 
fc&um; vel vt funt fündamentaliter cau- 
fe conclufionis, quo fenía fpe&tancur fe- 
cundum preptias naturas, & vt à relatio- 
nc caufz przfcindun:; quaflio non pro- 
cedit de premiffis in primo fenfu , quia 
vt fic poteft efTe maior finé minori & co 
clufionc , & é conuersó ; imó maior , & 
minor abí;; conclufione , quando .n. nó 
funt applicata;& ordinare in (yllogifmo, 
non habent rationem pra m.ftlarum ; fed 
diícutitur de premiffis applicatis;non qp 
necefíarió pramifsg fimul debeant clici 
Ab intelle&u; (ape .n, euenit, maximé in 
nobis propter ir:perfe&ionem noftri 1n- 
tcllectus;quod miaior prius eliciatur, quà 
minor,vt aduertit Arift. 1. Poft. c.r. fcd 
cít dubium;an alsenfas iili przzmiffarum, 
quamuis prius tempore elicit: debeant 
nihilominus permanere ,.& in codemin- 

ftanti fimalelecum conclufione. — — 
1$ Dicimus,ti pra mifiz vt formaliter 
caufa conclufionis cófi derantur; funt fi- 
mul «ü conclufione,nentantü fimultate 
temporis,fed etiá natutz, fi veró vt fun- 
damentaliter cauía (umuntur , fic dcbét 
ambz in eodem inftanti temporis fimul 
efIc;non mmor tantü , nec habitualiter , 
aut per actum recordationis,fcd per pro- 
prias cniitates, cum qua fimuluate tn (lat 
prioritas naturz. Eft Scoticir, & cóis cü 
Arift.1. Poft.c. 1. & prob. primó; quód 
vt formaliter cauíz fint (imul natura cum 
€onclufione, patet, quia vr icfun: relati- 


| ua, qua func timul tempore , natura , 
hitione ex dictisditp.8. quaft. r1. 
€cundó y: fundamentaliter accipiun- 


tur debentetiam timui exiftere, quia pre 
milita (unt caglar co;iciuiionis , caufa au- 


teni quando a&tucaufat ; dcbetattu cxi- 
ftcie, & nó d immcdiaté pr c 
facrity licut fasc in Phyt, di-. 


second. 82r 


t: SCquoniam amba prz- 
AR nclufic ns fine 
tera cft infufficrens , vnde quzlibec ac- 
menmtiío vim habet inferédi ex fora 
yllogiftica,vt diximus r1. p. Inftit, tract. 
3: nam medium , vt coniungat extrema y 
debet cum ambobus illis. coniuagi virtue 
te illios principij, Que funr eadé ud tere 
tie, funt eadeva inter fe, idcitcoai 
premi(Iz debent fimul cum conaclufione 
exiiterc, non fola minor. 
26 Tcttid, debent etíe praefenres sm: 
m & fotgales entitates, & no per 
ab tus, nà habicus (olü eft caufaa&uit 
cin(dcm fpeciei cum illis, à quibus eite: 
nitus, a(jeníus principiorum , & aSenfus: 
€onclu(ionis fpecie differant,vi patctscr- 
go habitus principiorum n&qui: cócurrc- 
read actus (cientificoscóclulionum, fed 
pracisé ad a(lenfum pra mifíarum .. Tum 
quia habitus non dator potentis ad fim- 
pliciter operandum;fed ad promp:é , & 
faciliter operandum; vt notat Do&or 1. 
d.17. q.2: E. nam abíque labitur potett 
potentia in actum exire, abfoluié loqué- 
do;at pramilT'a requitontur in intellecta. 
4d fimpliciter operandum , quia. (in? ip- 
fis nequit intelle&lus producere conclu- 
fionem; erg concur(us ipfarum ncquit 
ab habita fuppleri. Neq; fufficit, v: pze- 
fentes fint per recordauonis actum; quia 
tertia operatio e(Tent'aliterà (ecüda de- 
pendet; & caufacur , vt. fine illa nequeat 
ciie , & intellectus ex (enon cít fufifciés 
ad cliciendam concluüonem , fed à prz- 
mitIis determinatur; & completur, ex d:- 
€tis qua it. preced. ergo pramitla ex (e 
ipfis concurrere debent , vcl per aliquid 
[upplensillarum concutíum,a&us recor- 
ditionis non cft potcas fapplere ittà có- 
curfum , quia eft imperfectior, nec cmi: 
nentet Continec a(feofam premiffarum ; 
nec füfficiunt premiísz in c(se obiccti- 
uosqtua vctic habécetie (ecüdü quidscau 
fa verà rcalis expofcit. eíse fimpliciter - 
Tandem quod priorcs dicátur pziort- 
tatc naturz,patet;quia vt fic caulaur co- 
clutionem , qua ab ipfis e(entisliter de- 
pendet, e(fecitialis aüteim dependentia 
ififezt banc priotitatem ex. di&tie difp. 9. 
qu&ft.2. artem, v io " ^2 x ' 
. " ^in 





dj 
(put.7.q.4.art.t.- 


$:&— Dp X FoPesfy 


; «An oppef. obijc. primo , quod afsenfus 
pramiísarm tempore antecedaf.» Jta 
quia difcuríus cft quidam motus wi 
mus ,de rauiooe autem motus eftiucecis 
fio, Tom 2. nequit inte ilc&tus nc Es 
fit nitus ; plua famul intelligere » vnd 
dicebat Arift. 2. Tops 44 cotingere va 
plura:(cire; pon autem cogitarcsergo af. 
fenfus illi non funt imdl ..[üm3- certum 
eft ietellc&um cí(se.dererminatum;ad co 
gnofcenda (imul plura,non.n. pot 1n iqies 
Qàm3q; numerum intelligibilium tendere 
fámul,fit v.5.talis determinatio ad. [cx ,& 
Habeat de quatuor obicáis cegnitioné s 
certé fi aliquam fyllogimi elicecet, pof» 
fet proillo inflanti habere cognitionem, 
majoris, & minoris,quia habct.ad duo ca 
pacitatem , non tamen conclulionis €o- 
gnitioné, quia excederet. Tum 4» babeat 
quis errorem aliquem nimis radicatum 
inintellc&u,certé fi formaret fyllogi(mü 
de conclufione oppofita vera, non pof- 
fet poft premiísas producere conclutio- 
nem, quia per vnug a(senfum non poíset 
ftatim expellere. exrorem tàm tenaciter. 
affixum .. Tum. caufa materialis tem» 
pore praccdit cffc&tum, vnde fubftantia 
dicitur accidens precedere tempore, na- 
tura, & definitione , praemi(see (unt cau(z 
maicrialcs conclufienis , ergo &c. j 

. 27. Refp. ad 4. ex $co.q. 8. cit.. dari 


quandá fücceffionem in diícurfu, quate»; 


nus rcgulariter prius coguoícitur maior; 


fcd cü hoc ftat, quod quádo cogno(citur , 


concluíio, permanet adbuc cognitio pra- 
miísarü; accedit, quod diícuríus cft me- 
taphoricé motus , nam potcft intellectus 
vnico inftanti TW. wm bp » Ad 2. 
ait poíse intellcüum p 


^ voluit Arift, vcl dicimus textum jllü., 
císe pro nobis, ait.m. in (Kcienuia plbra fis; 


mul cognofci, quia cognitiones praemife 
fatum, & conclufionis (unt fimul .. Ad 3, 
aliqui dicunt,vt Ruu.aíseníus prami(sa- 
rum,& conclufionis propter. mutuá cons 
nexionem fc habete vt ynum;ideoq; non 


cXcedere capacitatem intellectus: Alij vt. 


Conimbr. & Amic. non fequi afsenfum. 


propter impedimentum at.conclulio in- 


ura cognoícete y; 
vt habitudinem aliquam habent inar. fes; 
& vt (unt connexa; non vt plara (unt js ; 


dylgifmim Conn 


-Migtsucide intellectu l 
5 dq) & ad veratem ha 
atjqu6d quando incellc&us cliaet.epnz 
ui 6 mul.exiftácinpo pras ip 
en eraliqua« f 
ger (enonpertinensadiila cognitionem, 
Ad 4: fl deertorcactualiieft emo, (las 
tim pet. demoftrationer'expellerar quae 
cá Vue ADR eui deua eere 
tirudinem; fi dehabicualicrtoreyconces 
dimus nó ftatim de (Leui(ed paulaums ga 
bábitus nó opponitur. a&uioppofio for 
maliter fed virtualiter»: vein lib. de Any - 
dicemus, Ad $ ait Dockof premiísas císe 
quoque caufam cffectiud i deirco-quando 
funtapplicatz & naturalés, ftam pro» 
ducunt conclu(ionem qua cft effectus, 
^28. Secüdo adideuxpotc(t dari csfaus; 
Qp fint a(sen(us maioris, & inocs, &in 
clicitione cóclufionis adneitatur fai (itag 
catum ,.tunc erit: áf: ;pra mi(saturm 
fine aísen(i conclufionis: antecedens pas 
tet ft faltitas efset difficilis cognitis & nà 
flatimex apprehenfione termioorum coa 
gno(ceretur ; "Tum a;ad a(scn(um cóclus 
fionis prz requiritur; vt termini eius.cone 
cipiantur vt coniuncti: , & pofkafsenfotn 
pramiísarum , quz oqgnia eunt císe. 
in inftanti . Tam 5. caufa cíiciens (ulum 
virtualitet cotinet effectum ; er0 cx «o4 
gaitione ipfius cau(z oonnili virtaalisca 
gnitio.conclufionis potcft inferri , crga» 
cognitis priemifIis no necefsarió formas 
liter debet cognoíciconclufio. Tum 4« 
Ati(t 2. Prior. c.26.ait contingere poíse 
cogno(ícerc omnem mulam e(se fterilem;. 
& hanc eíse mulá, & dubitare, analiquid: 
habeat in ventre, crgo cum aísépío prz 
mifsarnm non ftat aísen(us concluGoniss; 
Tum 5. daretur eiufdem rei fimul. in-in« 
telle&tu cognitio con(u(a  &-di(tin&ta s. 
nam. cam dcfinitio dicitur;de: definito y 
definitum cx partc fubicéti see. m 
t&het., cx pacte pr dícatidiftinéte..— | 5 
Rcí pad 1.neg,antec..quia: cum a(sene» 
fus conclu(ioàis fequatur:19 code initan- 
ticum a(scní(i minoris, neceísarió.fiante; 
concluftonem aduertitur Glíiras, €t ante: 
minorisaísen(um. Ad 2 (i praemiísz (unt: 
cuidentes, in code inítanti cliciuntur 11li: 
actus,fi incuidenics, ucc — prz 
ct 








ce fife- 
rd E 










tias p 

bicàs inclinat in inre itf; 
in erectionem ad; cie dif. 
féradt y &teo'idem de iticipiórü 
éefpé&tü conclu(ión tit fpe- 
cié diftínéta, nátiivr fe bet Peiéra 


in pra- 
&icis, ita priricipiaiu fr pelbilbur Té d 
z,libitus eft quaidá v virtus; & fetmei 
€ipiorümjergo €ofitinet in (e acciuitátem 
illorü; ergo-potetit Gur jctüclptsMdicoc 
«lufioiem concurrere, Turm 3.experiene 
tía cóftat ;(epénos alicui conclu(ioniaf- 


féndiri'exafsénfü premifsarum prahabie 


to mülto téporéarte jmasitné cum pro- 
pter nimiaai di ftta&tionemió potelt in- 
celleccusadaertere prarmiffis jetzo (alim 


in hoe cafü fufliciet prafentia per actum. 


£cifieioritiium y ram: veré tünc bv 
caufa, & effectus Cid aceto 00109 i of 
^59 Kceljxad 1ineg, pisitalemi v brin 
Scoto diximustupra dq: 2.dd 2; Ad 2.dici- 
taüs hàabitü.hon' contincre votare actü, 
quia [e Tolo non poteft illum producere, 
ideo neut efficere, quicquid porens cft 
actis cáuiáre ; & habcimus inftanciam in 
caufis ze jaimocis; etiam perfectis, primae 
.ni- qdálitates funt cavía prauitatis)  le- 
uitat $,qud principiant morü,qui niBido- 
tinus n equit à primis qualitatibus pto- 
Venice & 10 multisalijs. Ad 3. imó quia 
tüc ad. cft maxima iniellecus diftractio, 







e xm x 
e MUR d e: principiofum 
re abáfsen(u cochifionis,quia prius 
puso dm etioti., in 

Sisi rm t va- 
| T 


fenis *i miners "s 


a 


P. 


p 


E: stre 
v fion ind 


More 
Des - er i izef iint m 
Nia ind. ^ E: 
idco i huh Ad. j : parebicinq; li , 


"QgvasTIO AU 


Mn aflenjus. premi wm vecefit tetine 
ardeo concluf. 


39 (7 V2ftio pocas nino rita 
"&os euidéter apprehendit praz- 
mifsis Vt verás & cx llis fequi conclufiGe 
né ad i poffit c nót afsentiri, vel gecesari 
debeat elicere actuln alsea(üs circá cott 
«lutionem: Pro cuius intelligentia not. 
deterinhiadíó potéti£ ei duplex ex Scot. 
quol. 1 6.art.f. alid dicitur cottrarietati$y 
Tcü fpcci li cationis, alia coftradictionli$ » 
feu exercitij, ficut mdifferentia,fürinde- 
tcimninatio oppofita eft dapléx  contkae 
rietátis,& comridictietiis, determinatfo 
contrariétális cft , qua potentia determis 
tata eft in elicitione ad vium 4&um 66. 
ad oppofitum, vt voluntas citca bonumín 
[e dicivür fic deter minatà, quia nópot R 
elicere quemcung;a&um, tiüe volitionis, 
fiu nolitionis, (cd necccarió , fi Fa 
I9 


ll ——— —ÉÁEOSEPR 


$14 — Difp. De Syllgiftin 


aliquem actum, hic e rit volitio; indeter- 
soinatio contrarictatis eft , quando circa 
obiectü pót oppofitos acus elicere , .f. 
amorcm vel odiü, qualiter fe habet volü. 
tas circa obie&ü oftenfum fub rónebo- 
mi, & mali. Determinatio cótradictionis 
cit , cum potentiaita cft determinata ad 
vnum fpccie actü circa aliquod obiectü, 
vt nó poffit illü né elicerequalis eft qua- 
libet naturalis potétia ex fe circa obic&tü 
ecbité przfens;indeterminatio contradi- 
&ionis cft (qua potentia pót in oppofita 
cótradictorié, vt (unt velle; & non velle, 
nolle,& non nolle,& hoc pa&o fc habet 
voluntascreata ctia circa bonum przci- 
$É cx Sco.cit, cum fit c(sentialiter libera. 
.. Conceditur ab omnibus , in premifTis 
neccefsarijs, vel taliter apprehentisafsen- 


fu:n ipfarum neceffirate intelle&tum ad — la 


afsenfum conclufionis neceffitate cotra- 
xictatis , ctiam vt fubeft voluntatis impe- 
rio, itaut circa illam conclufioné non pof 
fit disenfum eliecre ex (c, neq; impcerari 
à voluntate ad di(senfum producendü ;& 
Xó cít, quia I:cut fe hsbet bonum ad vcl. 

Jc, & malum ad nolle,ita verum a4 afscn 


füm,& falfum ad dif(sé(um, fcd nequit bo' 


mum efsc nolitionis obicctum , «t bonum 
€t, neq; malum, vt málum obicétum vo- 
Inionis cx diétisin Phyf.difp.7/9-8.at.2. 
€rgo ncq; vcrum pót eíscobicétü diíscn. 
"fus, & faifum obie&tum aíscníus, aliter po 
&cntta tenderet extta proprium obic&tu; 
«quarc ncq; vt poteft à volun'ate impcra- 
1i intellectus , crit indifferens ad affensü , 
« diíscniim. Conceditur ét ab omnibus, 
antelle&um circa has neceísarias veria- 
4cscx propria natura con(ideratum cfse 
determinatum determinatione cxcrcitij 
Ad afsGfumyitant ex fc ftatim prabeat af- 
fenfum,nec poílit nonaísentire , quia cx 
fc cft canfa nataüralis,qua, ti nó cftimpc- 
di:2, n«ce(sarió agit;nec habct j otétiam 
fuípcndendi a&ioncm; dubium cft de in 
tell. ctu, vt voluntati fubijcitur., quomo- 
4 babet quandam pariicipatam liberta- 
1615, an poflit .f. voluptas ftante aíscntu 
vero , & cuidenti ( rmmifsarum neceísa. 
rjaruc) Süspendcra assensam intelicctus 
«iro conclufioncm ; vcl ipsum difücalic- 
1c adalia obieda. 


ML n ai eis 
Nuts 4 
dir: CN : Om d 
:; 3x ;AMirmá) Raiuius 1 Poft efc. 

Murcia ; vlt. Ofia q.1. art.3. Mori " 
Prior.d ) 6. Auersa q.2 $ sect.3 .& alij. | 





Negant Conimb. 1. Poft.c, 1. q.4. att, 4. 
citantes Caier.Sonc& Fons Sach. lib. 


»Didac.à Iesu disp.16.q.4. Blác.disp, - 
ended ud E Mies 


«dc -4Hurt.disp,7.de, » 
Anim.seét.a. Amic-traba .disp.3- d 6 
dub. 1. Arriag.disp.15. Log.se&t.6.Io.de 
S.Th.4-p-Log.q.24.art.3.COpl. disp. 17« 
q«4.& ex noftris Tat.1.Poft. q.1, dub. s. 

. Circa qeisiin pxobabiles commis 
nis feré fententia (uftinet intelledtü effe 
quoque determinatum determinatione 
conttarietatis, quando przmiffz rudicá- 
tur probabiles , itavt nulla ratio fal(itatis 
appareat ratio cft cadem , * "a przmif- 
fie iudicantur vt vere, & poffunt re&a il. 
ationc inferre concl. probabilem vcrà , 
non fal(am , quia cx anteccdemti vcro nó 
fcquitar fallum ergo nequit intelle&us: 
d.tfentire, tum quia (i diffentirct, a(fenti- 
ret contradi&torio illius conclufionis,&c 
per confequens virtualiter aflentiret có 


tradictorio praemiífarum , de quibus iam 


fuppon:tur aflenfus, crgo duo afséfusop« 
peau in1ntelle&tu;quod cft falfum. Dus» 
itatur tamen de determinatione exerci» 
tij nam quidam fu(tinent iatelle&um;ét 
vt à voluotate przfcindétem yindetermi- 
natum ec indeterminatione. exercitij » 
vt poffit elicere, vel (ufpendere aifenfum 
circa conclufionem probabilem, ita Co- 
nimbr.cit. atc.3. Blanc.& Morif. cit. 

31 Dicimus primóypofito a(scíu pre» 
miffarum in intelle&ta 1pfum nece(tfitari 
ncce(fitate exercitij ad a(icofum concl. 
quando cft in materia neceffatia, vt non 
poffit à voluntate impediri ; ita Do&ot 
y.d.1.q«4 S. 4d argumenta,& 1.Poft.q- 
8.X 9. prob. imeilcétus , & premiíse sit 
caula naturales conclaiionis debitz ap- 
plicata, non ipeditz , ergo neceltarió 
producunt aticníum conclufion:s. Dices 
in pediri-à voluntare mon coníentiente.s 
nec concurtente,imo füfpendentc cocurs 
Ium nec MEUM matorem participat 
libertatem y cum fit agis cóncxus cum 
voluptate propter rationalitarem, quàda 
caecerg potenti . Centrà ; voluntas nom 
dcbet concurrere camjuam  phylica - 


ple 


u 
^s 








cen c 





Q.V. cn ex pramif. ntcef-BelleClus ad affenf.comcl. $2.5 


fa.od.a&usintelle&us, quia vt intellectus. 
concipitar vólantati prauius, exi t in pro- 

priosaQus; — ubditur volürati nó 

indiget concurfu voluntatis phy ico.Ne- 

gatio confcn(us -, imo difsen(us volunta- 
us non eft. impedimenum | fufficiens 
flante afsé(ü. pracmiflarum y quia etfi no- 
lit volontas , fi vifibile eft proportionaté 
pra feos, & illuminatum,oculus non impe 
ditus non clau(us,adhuc videbit, ergo dif 
fenfus voluntatis.non impediet a(Teofum. 
conclafioois, qui affen(us (e habet. vt vi- 
fio ,conclu(o vt obiectum  a(fen(us prze- 
mi (larum vt lumen, & cognitio bona: il- 
lationis,vt applicatio luminis. Tandem iila 
maior conucnientia non officirquia ma- 
gis (ubijcitur voluntati potentia loco mo- 
t1025 quàm intelle&tiua, quia illa ab(ue 
imperio voluntatis non exit in ad ü,ficut 
intelle&us., & tamen eft magis extriníc- 
€à volütati,quàm intelle&tus ergo ex il- 
la maiori vnione nó debemus inferre tan- 
tam dependentiam intellectus à volunta- 
tc inoperatione » vt fi habeat obicctum 
| ace pc am ina&um , nifi prius 

eneplacito,& licentia voluntatis obten- 

ta ; tum quia in aGibus intuitiuisyetiamfi 

formaliter di ('entiat nequit impedire ap 
prehenfiones,vt cum vehemens vrget té- 
ratio,ergo neque in difcurfü talem. pote- 
ftatem, & dominium habebit. 

In contrar. arg. Tum quia. nullum bo- 
num poteít. quó ad exercitij determina- 
tionem neceílitare volütatem, ergo nul- 
lum verum: à pari. poterit determinare 
intellectum. Tum 2.poteít voluntas cau- 
fare ccilationé, & impedire continuatio- 
nem cuiuslibet aífen(us conclufionis  er- 
go poterit caufare lufpenfionem, Tum 3. 
ántellectus, vc lubditur voluntatis 1mpe- 
«tio, participat libertatem , & indifferen- 
.fiam circa juodcunque obicctum, er. 
'étiam circa aileafum nece(larie conclu- 
fionis (ed non potctt effe indetermina- 
tus contraric,crgofaltim cotradi&orié . 
"Fuen-4-habitus z1znitur in. potentia erga 
aliquod obiectum,.juando potentia erga 
illud habet aliqualem libertatem , & 1n- 
diffcrentiam , vade in naturaliter. detac- 
minatisyt funt gyauja re(peétu motus de 
erfuüay non geactatar habixas cx Seo» 2. 
Logra e 


d.1.q. 10. K. fed inintelle&u era con- 
clufionem fit habitus, ergo circa ila ha. 
bet indiffcrentiam»faltim cxercitij . 

33 Refp.ad 1.neg. téjquia.volü« 
taseft potenti formaliter libera yintelle- 
Gus potentia ior E natia dt des 
terminata « Ad 2. poteft ca qo nane i 
nem folum auertendo intelle£tum. af-- 
fen(a principiorum;& vt (ic poteft ctiam: 
impedire atfenfum.conclufionis ; ftante: 
ver affenfu principiorum , non pót ime 

ite continuationem a(fenfus. concla- 

fionis- Ad 3.vt (ubditur voluntati; folum: 
babet poteftaté cliciendi ; & non clicien- " 
di affen(üm pre miffarum 5 tamen hoc eli 
cito , neceífació necefIitate ex. fuppofi-. 
tione deinde infert conclu(ionis a(fensá s. 
vt patet jnalijs potentijs. Ad 4. cx dicen- 
dis in lib.de An.habitum non generari inv 
potenzia propter folam indifferentià, fed 
etiam quia poteft aliquam pati difliculta- 
temyvcl quia poteft intenfius;vcl minus. 
inteosé operati , qua ratione quando eft 
habituata facilius , citius, delectabilius.y. 
& inten(ius operatur ,etiam (i natucaliter 
àgat,quare ncgatar affüumptum.. - 

nd ad idem ; « do ex ijídem 
pra mifsis poceft inferri duplex cóclutio y 
vt in Barbara, Baraliptons Celarent , 7 
Celantesquarü vna efl direGta, alia indi- 
rc&astüc preaitfa nó determinant iatel- 
le&um ad aliquá illarü , ergo indifferens 
eít ad eliciendü,& non eliciédü a(fen(üav 
cuiuslibet. Tum 2,apprehé(io terminorif, 
etiam primorum principiorum, non ne- 
ceffitat intelle&um ad all enfum illorumg 
ergo neque a(fenfus przmifarum. deter" 
minabit intellc&G1myad afenfam conclus 
fionis, patct conícq.quia maior cuidentia 
eít in primis principijs, quàmin conclu 
fionequa cuidens eft dependenter. 

Re(p. ad 1. ineocafu pramiffas des 
tecmningté necc(fitz ze intellcQtum ad € 
elu(ionem directam immediate , quia pee 
fe primó cft ex praemiis deducibilis y» 
mediate vero , & (ocundarió ad.co 
fionem indirectam,quatenus eft. conaer- 
tens concla[ionis dircétz « Ad 2. fi. ter- 
mini illi babent cuidentiam manifeftam 
conncxionis , pollumus concedere ap- 


prelicaGonem neccisitarc inccllectum ad 
| 0 Ppp midi 


- 





326 
sadicium ferendam , (cecus fi fint ineui- 
détes; ita Doctor 5.d.23.q.vn.S. Aliter. 

34 Dicimus lecundo;quádo premitlz 
fütit probabiles , itavt nulla ratio fal in 
cóntrarium apparcat, nonrequiritur ne- 
ec(satió coafen(íus voluntatis ad affenfum 
conclufionis,fed fufficit," indifferenter 
fc habeat; quo caíu intelle&us neceffita- 
tur etiam quo ad exercitium ad inferen« 
dam conclutionem . Colligitur ex Sco. 3. 
d.25.q.2. vbi docet ad aftenfum fidei nó 
nccctfatió requiri voluntatis actum de- 
1erminantem,& imperavuum ; prob.ij(- 
dem rationibus praced. concl. nam hoc 
folum di(crimé effer, quód pramifsz ne- 
ceffariz funt euidentcs , probabiles ve- 
ró incnidentes, fed boc nost vtget , quia. 
obicdtum vt probabile oftenfumett fuf- 
fiienter propofitumintelleétui , vt pof- 
fit intelle&us elicere affenfum circa il- 
laspramiífas, & ifte afse(us premiffarum 
eft (uff ciés cau(a, vt eliciatur probabilis 
conciu(io, ergo etiam volunzate non cO- 
"adicente nece (litatur intelle&us ad il- 
Ium aflenfüm;quia caufa naturalis no im- 
pedita ftarimagit. Tum quia fi per ;m- 
perium voluntatis potcft intellectus cli- 
ere aísclum conclafionis , fequitur pra- 
miffas illas & intelle&ü cffe tofficiences 
caufas cóclufionis, qaia voluntas no cau 
fat marorem probabilitaté in obie&tis.auc 
euidétiam; (ed hzcveta vel falfa (ani ;n- 
dependentcrà voluntatc, neque voluntas 
Me potcftaté crahendi intelle&tü extra 

toptiü cóvaturalc obicétii;ergo precio 
dado à volütatis imperio, adhuc iatellc- 
€tus eliciet conel. affen(um,qura cft c«ula 
xaturalis- Tum quia L amones habent 
fyotitiam iocuidcniem de rebus fidei , & 
tàtmen non cx affcátu voluntatis , quz dc 
—fc eit mala, ergo hatc non requiricur ad. 
£crum incuidentium affcníum - 

Contra vrgctur; in his obiectis non de- 
tciminatur intellectus ad aflenfum , quia 
opinio efl (emper cum formidine de op- 
yotito; ergo nulla caufatur neceffiias in 
antclicétu e& pri (fis probabilibus. T 
qui? fi affen(usin probabilibus przcede- 
1ct Confensü volantaiisnallum iudicium 
temerariu cliet peccatumynam pcccatum 
^id o peccatü, quia votuntariü, T dem idé 


Difp. X I. De Syllogifmois Commit. 07— 


effet dicendi , quando propofitio proba- 
bilier appatet oppofita ,& qf effet vtraq; 
cótrtadi a - probabilis ,cum .n. 
fint cau(y naturales,fi potfent agere iode- 
pendéter à voluntate, iam intelle&us ne« 
ce(sarió aísétiret propofitioni probabi- 
lioti ex illis cotradi&orijs , cp cit falíam, 
| 5$. Rep. has rónes non vigerecontra- 
conclufionem, fed potius contra iudiciü 
priemiffarum,conclufio .n. noftta füp 
nit aflenfum przmiffarum in iulii; 
quo femel admitio , fequitur neceflario 
affenfus conclufionis ; dicimus ramen ad 
primum probate folum intelle&tum nom 
neceffitari ad affenfum certum, & cuidé. 
ter, concedimus, tamen cum hoc ftats 
9 neceffitetur ad a(fenfum verum , (icut 
verz (unt przmi(Iz , ncc ob(tat formido 
de oppofito,hzc .n.tollit folum firmita- 
tem alfen(us,nó determinatiogé, vt di(p. - 
feq.q. vl.dicemus. Ad z.concedimusiae 
dicia przcedétia có(enfom voluntatis nó 
ele peccata , namtunc voluntati imputaá- 
tur, & temeraria dicuntur , quatenus vo- 
luatas tenecar impedirc illud iudicium ,. 
& nonimpedit; tenecur.mquia prudentia 
di&at in omnizc non enidenc poffe coat 
mitti etrorem in iudicando, & per coníc- 
quefis nó temeté cft afsétiendum y & cer- 
titadinalitet, (ed cum formidine de oppo 
fitoypofTet deinde voluntas impedire;ná 
quidem fufpendendo afienfum .cóciufio- 
nis (ed potius atfen(üm pra mi(larum di 
ucttendo intellectum ad alia obic&ta: Vct 
fecundü aliquos fufficit , vt (imul babeat 
iudicium pc tIibilitati$ fallendi, & nó cer- 
to ilsadhereat,gy (atis cít ad euirandany 
tezacritatém, & peccatum. Ad 3. conce- 
dimus allum ptam im primo cafür,quia fot 
tiusagens füperat rcfiftentiam contrarijs. 
& €xic in actionem, fr non adfit aliud imr 
pedimentum ; cum ergo vna propolitio: 
probabilior apparet fua oppofita , tam.» 
fort:or erit ad mouendum intelle&tum,&c 
per confequens intellectus affentier, nifi 


voluntasimperaretcogitationemprobae — — 


bilitatisalterins partis,vel periculi erraüe 
di, g (zpe folet euenire in huiuftaodi iu- 
dici ie rts Se tÓ oppofirc propotit io- 
ncs unt zqué probabilcsvcI nulla p pu 
tct ratio Vcrisvcl falíi, aic — 3 - 
" i - 





m 


9 V.c/nes prami[fs neces. int. ad. affenfum concl. 817 


$. Hiter,& d.23.q. 2. nullum elici afscn- 
fum, (ed meré neutras e(Te propofitiones 
illas intelle&ui ; neq, poteft voluntas im- 
perarc alfenfüm ad alteram pattem , nifi 


. Obiectum prius moueat ad illam ; quare 


neceísé erit , vt intelle&us ceffet à confi- 
deratione rationum vnius partis ex im- 
ge voluntatis,& hoc modo poterit vo 
ütas ad vnà part intellectü determinare, 
36 Quarifolet hic;an atfenfum cóclu- 
fionisvlca affenfam pramiffarü prarc- 
quiratur cognitio dc bonitate illationis . 
Aliqui affirmant hanc cognitionem pra- 
requiri ét per modum iudicij, ità przícr- 
tim Poncius difp. 29. Log. n. 3o. vbi in- 
quit ad determinandü inccllectü ad asé- 
süconclutionis prater affenfüm praemif- 
farum vitcrius rcquiri iudicium de neccf- 
faria conncxione veritatis cóclutionis cü 
veritate premiffarü ; alijs prerequirunt 
banc cognitionem de bonitate confequé 
tig per modü fimplicis apprebentionis, 


. noniudicij. Comunis, & probabilior op: 


nio ncgat ralem cognitionem prarrequiri 
piz(crtim p modü iudicij it en ips 
7. de An.(cct. $-Arríag.dilp. 13: Log. fct. 
3. Ouuied.controu.9. Log. pun.2. & alij 
pa(Iim,g» probatur fatis cuidenti róne,nà 
bonitas illationis  & connexio veritatis 
conclutionis cum veritate pra miísarum 
fundatur in illa principio per Íe no:o , 
qui (unt cadem vni tertios(unt cadeni in» 
tet [c,per quod omnes rcgulantur difcur- 
(us cx diGis 1 p.Inft. nam in virtute illus 
principij per fe noti ex conexione extre- 
morum n tertio in premiflis infectur co 
nexio corundem inter fe in, conclufionc ; 
flatim ergo ac intelle&us percipit extre- 
ma efe vnita in tertio, co ipo manet dc- 


terminatus ad iudicandü c(ie cadé inter. 


[c inferendo conclufionem ,. at fic eft, g» 
pracisé ratione pre miffarum cognofcit 
l us cxcrema identificari cum ter» 
tio, vt fatis de fc conftat ; crgo boc folo 
determinatur ad iudicandam ca inter (e 
1dentificari in conclufione , nec alia co- 
gnitio przrequiritar de bonitate confe- 
quentiz « Conf. quia ruíticus intcrdum 
bené difcurrit , neq; in co difcurfa antc- 
ccdenter ad c ouem medicatur bo- 
nitatem conícquentiz;(cd (otün aduertit 


notitiam pre mifsarum;ergo preter pre- 
mifsaram afsen(um , non requiritur alia 
exprefsa cognitio de bonitate conícquc- 
uz. Deniq; ti przrequireteturtalis ex- 
preísa cogoitio de bonitate confequétia: 
er modum íudicij , fzuftrà probaretur 
fooirés illationis aliorum fyllogifaorà , 
in quibus confequentia non cft tam eui 
dés, pet redu tionem ad quatuor primos. 
modos primz figurz , nam per tale iudi- 
cium pr cedens (emper cerrificaremur 
dc bonitate confequertig non crgo cale 
iudicium femper przcedit . 
Scd obijcies deinitioné (cicciz actua» 
lisab Aiit, traditàm 1, Po(t.cap.2. quod 
(circ cft rem per cou(am cognofcere, pro- 
pter quam rcs cft, & quod illius caufa ett, 
ergó ad afsenfum conclufionis prater a(- 
fenfum pra milsarum requiritur eram, ge 
cogno'cantur , vt illatiug conclulionis , 
Refp. per illam particulam Arift. folüm 
fignificate vellequod.cognitio (ciencifi- 
ca cohclufion:s.on c(t cognitio cius in 
ratione fimplici$ propofitionis » fed c 
Cognitio difcurüua , & dependens à prz- 
vtà caufis, iX taliter dcbet cogno 
fciconclufio,vt dicatur cíIcGtus demon- 
j ;non aütem (gnificare vo:uit 
exptcísam cognitiontm de bonitate illa- 
tionis przccdcre debere afísenfutn con- 
clufionis; 1tà diximus .par.Inft.tract. y. 
Cap. 24 diim illam definit1onis (ciétig pac- 
ticulam ex plicatemus, quod poniturquia 
nedum oportet ,quod illa cau(a fit proxi- 
ma, fed rcquiritur, quod intelle&tus (ciat 
cffeGum à tali cau(a pendere ^ 
37 ritur deniq; an condlufionis 
aísen(us ià neceí(satid pendeat à premif- 
faram afsen(u,vt nec naturaliret , nec (u- 
aliter finc ipfo haberi queat.!.am 
ille a&us , qui fequitur hic , X nunc ex 
przi(lis poffit quoad (ubítantiam , & 
rationem íuam fpecificamhaberi ab(que 
€o,quod firà przmi (Ts. Ouuied.cótrrou. 
cit. pun&. $. cenfer falim fupernaturali- 
tet poísc produci ,.& conferuaci conclu- 
fionis a(senfum tine przmilfis quia af- 
fenfus conclalionis tantüm dependet à 
przmiffis focmalibus ; tanquam à condi- 
tione applicante motiuum , (cà formale 
obicétum ca rauone; qua depédet voliio 
Ppp 3  àco- 


A 


$18 Di/?. XI. 


di cognitione, f-d hoc conditionis genus 


poteft a Dco fuppleri , & poteft fupec- 
naturaliter dari volitio line cognitione; 
ergo potefl dari. (ujernaturaliter a(sc(us 
concluíionis finc aicnfu praemitfatum ; 
idé tcnct Poncius dip. 20.L0g.q-2 n. 10. 
cum enim affeníus conclufionis, & ptz- 
miffarum fint a&us realiter dittin&ti, non 
apparet ratio tam neceffariz cóncxionis 
intcr illos , quin poffit effe aísenfus con- 
clufionis fupernaturaliter abfq; a(sen(u 


premiffarum. Quod conficmari adhuc 


potcft , quia innoftra fententia affeníus 
con: lalionis dependet ab affenfu pramit 
farum in genere caufze efficientis,certum 
posi apud Theologos tems Deum 

etetale genuscaula , nam in genere 
cfüricnts cau(z quicquid agit cum caulis 


fecundisagcte pót fiac ipfisiinquit Theo- 


logus. Caterum confequenter ad dicta 
fuperiusn. 16. 19. oppofitum eft te- 
nendum, dictum enim cft ibi a(fensá có- 
clufionis in (uo formali,& intrinfeco có- 
ceptuincludere dependentiam à premi(- 
fis, & talem dependentiam. effe fib: eí(sc- 
tialem, vel (altim cealiter identificatam, 
non autcm accidentalem, & extriníccam; 
praereà ditum cft ibi , quod fi intelle- 
&us abfq ; premiflis eliceret propofitio- 
nemi iftam Tetrzus eft animal , talis " 
gros non effet conclufio , quinimó cf- 

entialiter di tab ca conclufione. » 
( licet eífent de eode obie&o materiali ) 


' quz inferretur. ex illis peemiffis , omnis 


homo eft animal, Petrus eft homo, crgo 
Peuus cft animal , nam bac eft fcientia , 
& tertia operatio, illa.yeró fimplex pro- 
pofitio,& tertia operatio ; bplicác et, 

ctiam dc potentia Dei abfoluta poffe eli- 
ci, vel conferüari afsen(um conclufionis, 
vt fic, abí4; ordine ad przmiffas ob cf 
[entialero dependentiam quam dicit ad 
illas , co mode quo dicunt Scocifle rcla- 
tioncm dependere in genere cauíz cfli- 
cientis à fandamento, & Tbomiftz a&ü 
vitalem à potentia vitali , adbuc amen 


^ 


«ilem dependentíam à Deo füppleti non 


De Séientia; 9 


potfe, quia e(sentialiseft rebus fic depen 
dentibus.Fundamentum Ouüied.oppofi- 
tum füftinentis falfum a(sumir in maiori, 
nam cx dicis q.5 , afsenfus przmifsarum 
etfe&iüe concurrit ad afseníum concla- 
fionis, & non tántümper modum condi- 
tionis applicantis motiuum 5 in minori 
etiain dubium a(fümit, nam inlib.de Aa, 
diíp.7.n.1 11. oftendimus nec fupecaatu- 
raliter pose dati volitionem fine cogni- 
tione ; Ratio ctiam Poncij inualida eft , 
quamuis enim in abíolaris realiter diftin 
&is prius per Dei potentiam polit à 
potteriori feparari , vt docet Doctor 2, 
d.12.q.2. non tamen é conttà , quando 
praefertim pofterius dependet císentiali- 
terà T vt cóftat de toto, & partibus, 
Confirmatio, quam nos addidimus, difli- 
cilioris cft (olationis , quia genus caufz 
cfficientis (emper à Deo fapplebile videe 
tur; imó hac ratione nos Scotifte tene- 
mus contra Thomiftas pofse Deum pro- 
dacere , & conferuare a&um vitalem in- 
dependenter à potentia vitali; verüm cü 
dicitur à Theologis omnem talem depé- 
dentiam in genere e fficientis cau( cfse à 
Deo (upplebilem,explicat Do&or 4. d. 
12.q.1. fuprà E , & (ub S. id intelligi 
debere in abíolatis,non in refpe&iuis; in 
propofito autem conclufio; vt fic, ha 
rationem refpe&tiui,quià vt fic, intrinfe- 
c & c[sentialiter dicit ordinem ad prz- 
miísas,vndé deducitur, licet cius aísenfus 
in ratione qualitatis fit entitas abfoluc 
cui talis dependentia e(sentigliter , v 
faltim realiter identificaturj que folutio 
an (üftragetur Thomiftis negantibus actát 
vitalem pofse à Dco produci , & confet- 
tari independenter à potomia vitali in 
lib. de Anim. di(cutiemus. Alia quzdam 
folent hic difputari ad formam fyllogi(- 
mi (pe&antia, que coníultó hic mfísa 
facimus, quia (ufficienter de illis tra&a- 
tum c(t 1. p. Inft. ya&tj^ 





rc 
A—-— 





: "ex vlu,& ire 


, 


DISPVTATIO DVODECIMA 


De Scientia. . d 


tiones 





nitione pofleanaturam den 
gnande definitiones: € quidem 


CS $19 


ze-qposT Trallatum de Difcurfu, &* Syllogifmo in Communi,ad 
j| eius fpecies oporteret nunc dejcendere, que funt Syllogifmus 
Demonsiratiuus, Topicus C Elencus , c primà de Dem 
cue flratiuocateris praflantiori attamen quianaturamyG7 cona 
iones Demonftrationis aptius venari no po[Jumus, nifi ex no« 
titia quidditatis C cüditionum Scientis qua effeius eft De» — 
. " - meon[lrationis, C" ad ipsi vt ad finem ordinatur demon[lratios - 
idcircà Difputationem de Scientia premittimus, veftieys Jn 
3i Pofl.c.1. oflendit dari [cientiam, deiude c. 2. ip[am 
on(Irationis, eiufqy conditiones declarauit , duas a 
od attinet ad exiflentiam fcientia , fatis dictum 





»trift. inberentes ,. 
iti ex ip us de : 


efl in 2. p. Inflit.trati.1.c.2. vbiinnuimus contra antiquos de nouo dari fcientiam, 
€ fi non de omuibus, faltim de aliquibus rebus : ad effentiam igitur fciemiie de 


clarandam accedamus . 


QvVAESTIOL 
Quid fit Scientia . 

t Cientia folet primó diui- 
di inactualem , & habi- 
tualé , vtraque debet hic 
declarari, & quidem quo 
ad fcientiam habitualem 

nó cft difficultas, hzc .n. cft babitus qui- 

dain de prima fpecie qualitatis, perma- 
nensyintelle&ualissdif[ponens intelle, 
non ad fimpliciter operandum , fed ad 
prompte faciliter , 7 expedit operan- 
dum, ex frequentatis a& ibus fcientificis 
acquifitis ; que definitio colligitur ex 

dc Initione habitus in cói intinuata à 

Scoto in 4.d.6.q. 10. O. ueut n. quilibet 

hibicus eit quzdam qualitas dilponens 


-fubiectum non quidem. ad fimpliciter 
' agendum, nam abique habitu euam po- 
"tenta clicit. ali juos actus ; fed ad a- 


gendum fa ilicer , & proinpté, acquifita 
;ecationc illorum acutis ad 
quorum prod:ctioneu habirus 1nclinat , 
ex dicendis [a1.05 in ib. c An. ica (ciétia 
habituals di fponit intellectum ad. faci- 
lius , & expeditius el:ciendos sétus fcien- 
tificosqu &taétia actualis diciiur, ex qai- 
bus fuit genita ; tic hobihitas illa demon- 
flrandi paron mobiltatis de corpore 
naturali cx frequeati cognitione. per. de- 
Logit ae 


monftrationem acquifita dicitar fcientia 
philofophica habitualis aus vero co. 
nitionis dicitur philofophia a&ualis ; 
um igitur habitus ex a&ibus generetur, 
& fpecificetur i desierit eol 
a&ualis,adequat it quid fit habi- 
tualis fcientia, ex ibus f. aGtibus geue- 
rctar,& in quos a&uscliciendos inclinet 
intelle&um; tota ergo difficultas erit. in 
explanatione actualisfcientim. — 


Scientia a&ualis ab Actif, definitur - 


in concreto r.Poft.c.. $cire efl remper 
cau[am c egno[cere,propter quam ves J 
quod illius cfl caufa, & no contingit ali 
ter fe baberequà definitionem explicui- 
mus p.2.Inftit. Log.tra&t.t .c. 3.vb! nota4 


uimus Arift. definijtle fcicntiá perfc&i- 


(imamáà pr:ori , & per cauíam non folum 
in cogaofcendo, (ed etià in e(lendo,vide, 
qua i dixiaus c.4.eXplicando particula 
illain definitionis demon(trationis , caM« 
fifq. concinfionis. Ex ifta definitione 
Ícicntig ab Ari(t. tradita Do&ores dein» 
de variascolligant condriones fcientiz » 
3 Primaconditio eít quod fit vetayer« 
ror.n. &talntasmoníunt feientia, — 
Secunda conditio cft ; qnód fit certa s 
pro qua norant Do&torcs , vc aduertunt 
P.Cauclius de An.difj.3 .(cc.6.& Auerf, 
q.26. (c&. d wt certitudo eft firmas 
intellectus (10 acri determiuatz 
Ppp 3 . pau 





£o Difp. X IT. De Scientia. 


i BA; fpei pfotitg', . C hraedjea a » dis 
MOXO REOR: TTE PELE 
zelle&u certitudo, fed dabietas, nec fcié- Uc paratur laci materiali , qua il« 
tia, fed opinio , quz certitudo, & deferhilTurteaiteh obiectum clare , & diftintté 
patio intelle&us , vel prouen& ex 3jfo- — percipitur ab oculojhac cuidentia ortum 
mecobie&tosqiacesus ed (21, dedisyea. Tinberab'obteGtücceígitaresquasntellc4 
filicitor, I& dc patcnaio Deinegioat soli« :5 e dlatimpricipit intdlie ét sc io- 
tei Ua Spera Ri vl xta esas bic&tà, 
ofitorimacceísar ianugm alij&di«:. 31893 comnaxipurs, & dripofrir 
ennorervtidosntiilesa y ablic; itl pai tits 
€tia2 s abaliljsimetaphyhea ; Vcl enoneát, as mactitilifidel ue 
luris courir bir MED ve ie ] 
indo j qrod: poteft myltipliditer occides: ae o Lusmolten pecciprre. rationeth con 
rij vlr guvojonat impari il: nein hui ree e 

zi, vitali eráudicet y &«nonaliter ;e9.s epa Reti. enit d às 
quiàniotictüc vier teet rs an i As ebat qui rir Mm : 
Lors seen Hasse sionis rat d qp Adi ^ 0à cinema tinh ela. 
TtLiClis GU CR torri a v ihrer duplex alia exip 
ope rome d iudicatur, aíseritur. te potentiz , & dubias le spento 
sb aliquibus maxim authoritatis viris, nis intime percipientis rationem conne- 
zin eei Le p xionis retmitprpnt; alignex paye. obic- 

Mf 





















cimnibusxerritadinaliter exc &i, & cft apritudo il]a in ol mani- 
Lnles ci cnediahoNtap elim i o tac  feltandi (e Cfaré &e MAS rncellectuis 
,quómaioriscathbessaysoos;viriiud vufteGmac icelle&tur-Obijciturs mouc 
xteditim afferenies eo finmius adhatet illàni ad fai codi onem; & plex , 
Bembo aiat ike dE A xia: 3cinediata:scüntell li- 
S irrefiagabilis veritatis. h;nc. x;apprehenjione rcémin F 






- 


berum 
utcs!hidciuintanaNimae £erbtudinis cug? deriuturilli propofitioi , ffea 
efintte (virriopíp diuino jnpixai3baliqni-— diftin&o! iddigers S hac culdioria cft 
bus hzc cenitidonporzlisyosatur(.eX- principiorum, que jmexediata dicuntur; 
»cepiasfiddi lupemhs táfalisceuitadine, », alia gmedsatayeo quta non ex fimplici.ape 
veuar valde mator eft) wel tandeiimeug-. prdbenfronetermvnorum mouerur imiel- 
&ur intelicétus ad iudicandum. cestitndi- le&usyItd propicr aliud prin pam. 
Aalitoptteelses quianaturilitermequita-. sftinétu quod cf cau(aseo MORS T 
-liteceueoirex quamuis (i pliciter potbt. 3 lur Persio NE 1anem, qua 
» eluerfieri vt fi viderer nocidens, [aum | euidenter: (citur; propiér. praaiísas ,jà 
"hád;caictibi [übftazedübic ugs, & fi vi^ qdibusaccipit pcopriam cuidentiam ; ip 
rlérét ignemapplicatum paíso ; infexcet. sataniantiia eaidens dicirur, quia princi- 
eabicalctict ionem adéfse eo quia natura. ;guay € juibus deducitur ,(ünt cuidenrias 
crum fic poflulatscom ramen Debs jof-. - clatum eft cuidéntiam irgmediatam non 
^et, &ccalefs£tionem) ipmpedite , & acci-  conucnite fcienuz, nam [cienraictt cón- 
«dens à fubiei&a (eparare;basc dicitur cer- ; élufioniss nen principiorum 5 dompetcre 
-aitüde pbyüca , adfcieniiam perfectilT- | ramen cuideritiam mediaram nam qu- 
. mam .ptuma certitudo requiritur , nà fub, ibeiconduhbo cftex: fois printipijs eui 
»i€ertudibe motali pót (ubelse falsüj& fie, dentibus deducibilis ergo erit in (c egi- 
militer fab certitadie phy (ica Ad (ci&Gà. dens mediate): dubinm cft de cuidcua po 
c it&o.iouS perfc&à tufbcit pbyfica certi-.. senuatan df. seqnisatur,quàd intellectus 
3:£üdo vt iníray& difprq« magis patebit . clane de MN Eme tci puat conclüf opc 
Hua JIerüa coditio «nod Gt evid6s eui- ,, ex prjacipijsillam deducendo, 4 pgrehen- 
*. dentia rft dacitas cogniGionisqn&;ntel» ;da195 dépendentiam llo euidenug co- 
5 dc€hus.claré videt obieói verateon, Gcsiclngongab.guidenria pripipionmeso 
41 ! ver 


trj E ga eh3ijQ 


UM 


i 


€ 


i 


————— 


W^ - 
























1! 


gré, sratiispatopije 1, abíay 
/ idedxer illam quet «: 
Cip «eH poni fed estadio. 


hi endens  princijia y 
S mn atu vceerunt, didacit 
dede dél IAE! 01 202122018 30221 
&Ilt Sr hópihiie nedánt háneseuidentiany 
K Pic ecelfadaa eísie * 
Ftofictre diuo A ey x 
chaüóais fialitét ex te-euid eer 
cosofebi j «ju rórie ponunt no bran. 
"Ticelózisti cfse jitopriéXcienciam,uia) 
vele dtdaci éónckinones cx' articulis fi- 
dcij à Gwinrelet beatóriíuut 
pex itiiliteé congeduat fcientiam 
fübáliérpatae 6(s8. verad(éientiaar i 
jrceliéeba datae (ciéntia Tubálrernan 
te;ifiprid übáherhatisà d&d:znó. 
recipeiet plioerar& xem: ita Cao 
nM Meri yore ris in 
dé SAT hó fà Lóa d a6«it:5- Cousplat;; 
difp.vó:Logt qoa? qui alrosciqut 27.1065 
Th es "Pese tuin 


se dilpraa qorzdrtd imomunt 
ciéntià nàfi véHoquimus 

Ii, & abr Ait, deféripca in lib; Poft? circa, 
neceffáriam e(fe eiidentiam; velidcdaós 
tiain genere 5 & ub vmucrialioriaccese 
pronc;& Bac aiit a eutden 
br, & (olüim dicere cogmtionenvetam; 


& écttainde aliquo -óbiedla, quéden(a — p 


concedunt "Fbeólomam: dict fcientiam 
"Scotus qi PEOL img ad collar; &c3. di: 
dog vuv OLEUM ENDE fuftine;de 
ratiotic propria (éienda. eíse cuidenga, 
& nónai(i mipco prid nomeunfzienuz acz 
cómiodarinótitid obfcura ,.Gc rmcuidca- 
ti; quamaiseertiflimia, quee noníólü cft 
£ómunis apud Séotrftas , (cd eviamo apud 
dniiquos, & ex R ecendoribus fequuntar: 
! Al cus rà&t.27.de (eie. q.1 ; dub. 9; 8c 
10. Blánch; A Log;dilpueltéet: 1. Dida-: 
cusà Ictu dic p. 18.q.1 X álij i. j yu no 
! 6 Quamuis hzc nc nomimlis: qua 
ftioyattamen dicimus tcientiá propr.e di-- 
tá requirere euidencia m iteliecta tué - 
us, & uonitiimproprid crásterri ad actus^ 
ineuidentessquamurs certos ; 11a Doctor 
ci SC ped. e q.4iart 2, C. & quidem qp 
hxc fic mens Axitt, indubirauim cit-; nog : 


& 















ding niiquz-annexaim: E 
cipiaimodias; pe 
c(seiac (cic nrifirum ee(ültete cócluts 
in (üaprincipizdcbere ; Dui quiaex« 
mupiconfcof-í fi dcsj& faic pecie d 
fcruiio, hrió oppoaontanygam ula efto 
Ícura yita clüraj& euidensyergoceuid fs 
tücít aderat rint to fcicnu 
ti? Neque dirasovdlorg de:fciéntia; 
Atiftidet mcaynon defer 5a (ecandi 
generica amqepiipnéan. : 






;vdlet,quix 
Smdccsiae qo dfreniaee emi 
gemtdiffeivalyopliniogec Q quisdicedb 


opiniongdy («^ Gfemiarb fp candum rgo 
trohedyo«mericaoy vrdiciecogbrrióneme 
velamrcó fimaneom cviíra , &Poploxbilig 
gon ttt éloquerau; (ed potjusaburerea 
üir yocabul; ic imptopotico. du friépie 
zcípecta fidei dicemium; $qnapzógtet xi 
Ícieamaadcdgricionzxrimneuidiicor ex 
undicac cnt tocdriótappro[nia, & Ly me 
nidenscédt ditereximitio drujadens, veh 
ditlrahcasy hon fecus ac f? diceretur fc1c02 
tfà icarurá ho foc volueruat auidiog 
restecinde femenc ac quicun j; e Sa 
&s V'astibus Théolagiaaytiotl ram (cit 2-4 
viamrappellatint ;/ derqua, reizctum age 
mus q.4 .art«3: vbt re[ponGiones Cosrie 
lut: cot iabiauis j-& ràtiones iu/cón- 

tcacindifalu&nas: 2! £iUD ef ; isola 
157 | Quarticovditio, quod Grnecefsá« 
rid: pto ii notos Scd. tdi gs 314, 4:82 2 
ép nédetlitas e(t daptei; allizamplteiter , 
quà resa éxiltit vi nori pottic mon exi« 
ftre jaliaeftabceümas fecaadum quid; 
(cà cotiplexa38 eftyquaresaliqugtaletm 
liabéchiibiudiaeu uxét de , vt necesaria 
vnà alterad tncludác quara ione iteiles 
Gus conci ias: teconmnos illacámonecele 
fario cómpoait vri de alzcco affioinái 
do , & propter buncmeccisapiambabiqusi 


dincmteranorcuum teinper propofitio del 
illis etipaciara eroteqd AM vdofo car 
& confe-,uéter wece(sarid vera , tta Vt nex 
queacftificari pro qnactmqoe tcapóris; 
diferencia y eo 1jula propetatorcsnece(o 
(atige ubilcahant d tempore y vedisi uus 
rip. Hitt. udeboti Cura cad. Leica: per- 
Ppp 4 ftc 


Aur 


Ael LLULLILUULUMRSU"ÁGIG LL - 


LL 


fc&iífi mam non reqnititur prima necef- 
fitas nam prater Dcuw omnia contiagé- 
ter exittant, eriam ip(a [cientia corrupti- 
bilis eft ed (ecunda, quatenus talem. ha- 
bet vcritatem, vt nunquam poffit contia- 
gcre mutari in falíam fpe&tata quacung; 
potentia, & téporis diffcrentia , & in hoc 
fen(u de cortuptibilibus eft (cientiaqua- 
tenus habent quadam predicata taliter 
illisconueniétia,vt non pofliat non con- 
uenire 5 hzc conditio includitur infecun 
da ; cá dicitur, quod debet eíse certa. cer- 
titudinc metaphyfica, itat nó. contingat 
aliter (e habere : vide q. feq.art. 5. 
Quinta conditio cít, quod fit de obic- 
&o vniucrfali,co quia de fingularibus nó 
cft (cientia,quod poteft probari;quia fcié 


tia oftendit paffioné dc proprio, e 
* a- 


quato obic&o , fed hoc non cít 
rc;aliter alijs indiuiduisnon competeret, 
etgo crit vniuer(ale;ri(ibilitas .. nequit 
Petro adzquaté conuenire , (ed homini ; 
quz conditio non conuenit fciétizvt fic, 
vt norat Daflol. q. y. Prol. att. 2.ex Sco. 
q. 3. Prol. R..(ed (ciétiz de obie&o crea- 
to;co quia naturz creata diuidücur in (in- 
pue » at fi c(set aliqua natura de (c 

zc,& (ingularis,cui primó coauenirent 
paffioncs, vcl qua(i paffiones , qualis eft 
eísentia diuina , tanc de fingulari poteft 
eísc (cientia , vt q. feq. art. 5. 

8 Sexta quod (it caufata pcr difcurfum 
fyllogifticum, quia fcientia non cft que - 
libet tei cognitio,fed eft cognitio rei per 
caufamsdiícurfiua,& illatiua; & quia ina 
illatione potcft errare intelle&us; idcirco 
reqnititur, vt fit per demóftrationem rc- 
&e di(pofità in modo, & figura, & hoc 
cít, quod alij dicunt ,ad Ícientiam requi- 
ti cuidentiam confequentiz ; verum eft 
tamen,quod vt notat Doctor q.4. collar. 
q.5.Prol.& Baísol. cit. hzc conditio aon 
efl dc rationc (cientiz vt (ic , quia. dicic 
imperfc&tionem tàm in (eipfa , cum can- 
fatio dicat dependentiam ,quàm in intel- 

quia prz [upponitur potentialis po- 

tens de nouo recipere (cientiam,& vnum 
poft aliud (circ) hinc fcicntiz diuinz non 
Conuenir ; nam intellc&us diuinus vnico 
a&u fimuloia attingit claré,& difincte. 
Septima coditio additur àb alijs, gp fit 


Dip. XILDe $iepia. — 0 5 505 


j Tio w , ZK 
propter fe,nà propter ases di ipro 
ter Iciecias pra&ticas à vera t: m 


tie exciadürsfed de hac agem.s infra q.5 .- 


Scd contra przdicta, X precipué con« 


tra definitionem (cientiz poteit in(tari ;. 


À 


Tum quia fi (cientia eft per caufam , da- 


retur procefsus io infinitum, nà hzc. cau- 


fa deberet per aliam caufam (ciri , & illa — - 


peraliam,: Tam 2. quia non re&à poni- 
tur ly quoniam illius eff cau(a,mam (i ad 
cogmtionem conclufioais requititur co- 
gnitio propriz cau(z , quatenus eft cau- 
fa , tunc omnis conclafiofc retar. fub ra- 
tione relariua  vt.(. caufata, & effe&us 
cau(z. Tum 3.quia nou re&é dicitar 
uod non contingat aliter fe babere,nam 
Us corcuptibilibus vt fic datur fcientia, vt 
patet in Phyücis,& in Poft, Arift.demon 
ftrat eclypfim de Luna ; qua non femper 
cóuenit Lunz, & de cflc&ibus per acci- 
dés, & e; ew philofophia.Tà 
uia g» eft mutabile; & cótingens, nequit 
arr alig» immurabile ,& aec ^ 
entia creata funt con ingentia, & mutabi- 
lia,ergo nequeüt caufarc fcicatiam neccí- 
fatiam,& Pee TUM $«quia intelle- 
€tus e(t mutabilis, ergo nequit e(Sc (ubie- 
&um alicuius immutab:lis, ergo non re« 
quiritur ad (cientiam nece ffitas. Tandem 
cuidentia non affignatut ab Arift. inter 
conditiones (cientiz;qua ratione Thcolo 
ia noftta, etfi cuidens non fit, dicitur à 
San&is Patribus (cientia, quia talis habi- 
tus nequit redaci, nii ad habitum fciétiae 
inter omnes habitus inte T1 
9 Reíp.ad 1. ex dictis in 2. p. In(tit. 
trac. t.c. 4.caufas (citi nó per alia fcietià, 


fed per apprehenfionem terminorum, & 


per habitü;qui dicitur intellectus . Ad 2« 
concluíio cogaofcitur fub propria ratio 
ne,(cd dependenter à pramifsis, quod e(t 
cognofcere abíoluium cum relatione cf- 
fectus (altim virtualiter ; & implicité » q» 
non implicat . Ad 3. iam diximus non tc- 
quiri incorruptibilitaté fimpliciter quam 
alij vocant incomplexamyfed comlcxà » 
& ticde corruptibilibus ; quatenus (unt 
corrujxibil;a y datur fcientia , quia. vt fic 
süt incortuptibilia incorru ptibiliate cà* 


plexa propter necefsaiiam habitudintin 


repertam iater hoc predicatum eotraptis | 


bile; ] 











- 
. 


*"A e 


pem Wi. : , Quafi. I. Quid (it Scientia - 






üitio 
veritaus y fed vel demonttratur ecylp(is 
ó adapcitudinem , vel eclyp(is a&ua- 
lisde Luna in tali (itu, & ordine di(po(ita 
quemodo conficiuntur propofitiones ne 
cefsariz ; non tamen cau(antes fcientiam 
perfe&ilsimam » vt difp.feq. q. 2. art. 3. 
effe&us ctià per accidens habent (aa prze- 
dicata císentialia,& paísiones de ipfis de- 
monftrabiles , & vt tic pofísunt dici entia 
neceísaria ; & à (cienria contemplantur . 
Ad 4.refp.Do&tor in 1.d. 3. q. 4. L,obiez 
€um non quatenus mutabile caufare no- 
titiam immutabilem (ui , fed potius qua- 
tenus natura , & quia natura obiecti mu- 
tabilis habet immutabilem habitudinem 
ad aliud; poterit gignere notitiam fui ip- 
fius immutabilem. Ad $.refp.DoGor lit. 
L. duplicem mutabilitatem eíse in intelle 
€&u, vna eít ab affirmatione in negationé, 
& e conttà,. (à non intelle&ione ad intel 
lc&ionem; & é conucrfo, alia quafi à có- 
trario im contrarium , putaà rectitudine 
in errorem à veritate in falütatem , pri« 
ma femper incít intelle&ui , nec impedit 
fcientiam , quia opponitur immutabilita- 
ti fimpliciter parum n. refert, quód fcié- 
tia dcflrua:ur quo ad entitatem ; Íccun- 
da conucnit ill; circa complexa, quz non 
habent cutdentiam ex. terminis , at qua 
babent cx terminis cuidentiam , poísunt 
cau(are notitiam immutabilem in intcl- 
lcétu , itaut non pofsità (cicntia ad cr- 
rorem mataris& hoc (fufficit. Ad vlt. cui- 
dentia datu: intelligi ab Arift. vcl per cer 
titudinem,vt diximus, vel pet ly quoniam 
illius efl caufa , am fi intelle&us perci- 
pit abitadinem cauíz ad cffe&u , & ne- 
Cefsitatem illationis vnius ex altero , ha- 
bebit dc illo cuidentiam, & fatis declara- 
uitipfam, cum definiens demonflrationé 
dixit ex notioribus, & immediatis con- 
ftare. Theologia noftra improprie, & la- 
tiori vocabulo dicicur fc ientiancq; pro- 
prié ad vaumex quinq; habitibus intelle- 
€tus reducitur » fed ad alium alterius or- 
dinis ; nili velimus dicerc cum Scoto ad: 
f1pientiam aliquo modo fpcctare, quate- 
nus cft de pe imo; fumio ente, 


is. 833 
D c^t TT " b » z x 
m bile Sra phyficts Luna nó demó. QVASTIO i 
0000 frator eclypfis fi ter; nam non fie. AM o. 
UC fi jer necefsaria , & f(empiternz De Ostetto $cientia. 


10 (^V afciétia relatione trá(cédé&ali 
referatur ad (cibile , vtad obie- 
&um;,onon pofsumus exactam habete co- 
gnitionem naturz , & quidditaris fciétiar, 
nii naturam y & conditioncs obic&i de- 
claremus;à quo císétialiter fpecificatue , 
& proprias (umit denominattones, & có - 
ditiones;vt autem di(tincté in hac re pra 
cedamus,(upponendum ex dicend's in» 
fta (cientiam fiu a&ualem, fiie hibituas: 
lei diftingat intotalein , & vartialem; 
fcientia actualis. pariialis eft. cognitio. 
vnius conclufionis invna demonfttratios 
ne demonttratz , vt cognitio hu:uscon. 
clationis homo eft rifib:lis,dic:tur fcien- 
tía actualis partialis de homine; cognitio 
huius conclufionis , corpus sint a ett 
mobile ; cít (cienua a&ualis partialis de 
corpore naturali ; (cienria habirualis par- 
ualis eft habitus cuiuslibet conclufionis. 
generatus ex frequentatis a&ibus circa il 
lam conclu(ioné,.ui fant (cientiz a&ua- 
les partiales , vt liquis fiepius conficerce 
hanc demóflrationem , omne habens. na* 
turam c(t mobile, omne corpus naturale 
e(t habens naturam , ergo omne corpus 
naturale c(t mobile  acquireret habitum 
quendam in intellectu inclinantem ad eli* 
citionem liuius conclu(ionis tantum, non 
alterius , quia cx iftis adibus c(sct geni- 
tus,non cx alijs. Scientia. actualis totalis 
cit ex pattialibusactualibus coflata, itaut 
cognitio ómnium pafsionum demonftra 
tarum de aliquo (abic&o,puta de homi- 
no;vel corpore naturali erit fciétia actua* 
lis cotalis de homine; vel de corporc natu 
rali:fcientia totalis habitualis eft habitus 
ex fcientia totali aQuali (zepius iterata ge- - 
neratus inclinans in conclufiooes (c entig 
totalis actualissquomodo vcró higcfcien- 
tia toralis, fiue a&ualis , tiuà habitualis y 
dicatur vna , declarabimusq. feq- Hoc 
pranotato,prius diuerías acceptioocs fu« 
bicéti, dcinde conditiones (ubiecti ades 
quati & attributionis Ícientiz, quod ne« 
mine (ubiecti (cientig datur 1ntelligt y. 
apcticmus « " 


* 


ARD 


$34 
AiR TEICVLVS d... 
Quid € quotuplex fic abietium 

M un ce feiert MADE 

'1 C Voicühie mimus non pr fu- 
-. «9 bicéto informau onis »(cu inbc (io 
nis: quo fcnfu paries. dicitur. fübiecium 
albedims.& iotelle&us fubie&um fcien- 
tiz,inque fübic&tatur, neque pro fübie- 
&o proponi onis » dequoaliud dicitur ; 
neq; pro-inícrioriyin qua accepuone. Io 
quitac- Arilt. in illa: tegula; atepraidic 
uando-alterum de altera predicatup và 
de fübielo:&c. vcl alia «onfimili acces 
tione,(ed profübic&o;circa quod. qui « 
dibesfticmtiascratan quo. Aritt..1, oít. 
149. ait vDam (cieptiam vnius cle; gena 
zisfubieéti j & fubicctum dicitur, vel in 
otdinc ad paffiones , quz de ipfo demon: 
ftrantur , vel quia quali. fufteatat toram 
fcientiam, & balis cft ac fundamenrum 
ipfius ; (olet ctiam dict obie&um s (um; 
gia fimilitudine ab.obie&o potémtizfi c 
€ut.n.cx eo,quod obijcitur. vna ».di- 
citur obiectum, ita quia fübie&tam. quafi 
fcientie obijcitur 5 vtabip(a cogno(cas 
turjdacitur obicctum;appellatar quoque 
materiacirca quam , ab atte delimpta.a 
mctaphora;nam (icut ars circa propriam 
materíam ita verlatur, vtextra illam noa 
tendat , ita fe; habet; fcientia circa, pro 
priam fub:e&ümiquapropter hi c uomi-, 
na idem tignificant,quamuis ab aliquibus 
erm diftinctioaffigneturs «56,5 
: Hoc fübicdum primà. diuidi. folet in 
€otaplexum y & inincomplexum., com^ 
plexurn eft ipfa conclufio. denionftrauo 
nis coguitàsX Vy tole ibu(dam! obe: 
€&um,nam quod fciturseft canücsio prae: 
dicati cclbieGid ib: denonftetilete 
per caufam déoyonfiráta crgo ipfa: con-« 
utio '&üm fcientia squa eft; no « 
titia cóclufionist. reli illud y 
quad.inéonclui ie ctu A pais 
fro ác ipfo demonflratur;& de ifto.iniel-. 
ligitur communitet cà de (übiccto de, 
fcientiz inftitauntar qüzftioncs, pam ex: 
hoc poftea maaifcflatur , quodnam fit.o- 
bicétum complexum fcientiz «| 0c 
12 Subic&ü incomplexum.dupliciter: 
Accipi neo vcolligturex Sco, q.. 3. 


Dij; X LL De Qtinl 


 cipitiyueqspa(Bo aliqua pot vete diet iat 


folum pt principii, fcd eciam vc fpecics * 
(ue oci mcg 10;:lis confiderctur: y. 






Prol.$.vel comumatiter & fic 


. qiodàdcicniacó dera 


Íestiucingr ; di 
piuca, Gu paffio pozaitidici 
reri erp tumida. 
Aug. 1.de der. J» G!e&tS.Orig 
nis doctrina «cl eernauefyyel va $ 
alio modo proprie, & forenliser, gii 
illad quod» &nis (eieyi de habiety ung 
tiam cuiusegtera coDÁi decandur s; por: 
additestitaeeeptiog di. quo 
Gim:trüs pco fülaiq&to poadiestuo nis » 
dicitur ids quod deotnlio fcicna: cona 
fidexatp pragdicatit oi m MCTaDPMS 
phiafophia,quódsàm deor Lip c4 
depazeria y formas) caus y. ele. nentis 
pradicator,cnsrauonis ;sclfecanda in: — 
tentio in Logica AtitUfedproprisaceee —— 
prio.eftinfecuada.bgmficarione. .,o 
 Subic&um ineamplexum, süe 
ptum diüiditarin totale; Gcadequaiumi — 
& in pattiale y:primuaxielt. Gn; toris 
(cicntiz in citius explicauioné rora (aens 
eere hei eri e t 
it j9:9t ipijus conlideran vnde ; 
Biectum atrii uonin dics (olet. eo. quia 
omnia in (cientia coní , att ribürios 
nea habent ad ipfum ; Gitimin (fe [cis 
bili 4 quia vcl.(umt (pecícs cius y vel prins 
Mimi palfioncs , vire m RO 
num riordm; aur a ja 1 Lfatiogc; E 
diciturtotale in ordinc ad tosalem:(e 
tiamà:qua refpicixur; dicitur adasquatà y 
qhia;it cientiam taliter adequat. 
vcnon execdaryneque excedatar ab ipía. i i 
ida MA nidiad perfe&tam«ogniuos —— 
nem pettiocr hujus (bier c onfideretub 

à (cientia;& nihil eontidereccienzia qi 
adipfum noriiceducatur« Subicétum pate: 

tiale groptiéet i(pecies:aliqua:conrcata; 
fuliobicéto tetali ;quapropiet 































fgientia fiineGtima : partiale s ecfide: illis; 
peculiares inflitaantuc era&tatusin;fciene 1 
uayná r. Po. ibet (cient ia hace óc: 
tta diticcüco lub ;palTio , 3 prine: | 
cipium;quate qu tantum-toncem; 

ponaipys.vebpaflionis nunquam. debeo - 
piro (abiecto pattiali a(licpárt ; iaz (1 nen - | 


tunc V 





f 


vat. EDS "T" 


MO 
4M 
"s 


dift. cofrtirponifabieéta partioles excm: 
plugs Depsin8.phyfi foJumniodo confi», 
dhraiur, vt pryricipiem motus axerois ma - 
teBs prima copre ene m 

tismaruralis y 1d eo ia po(Tant; 
Eo senspisad, how prier 
pbieétum;cxtend Irádsy. ep qua» 
cynghc mode donGdbratuc à fcicurias: at 
cIpmeotà yquinnon folum:fanp principia 


miktorumsíed-etiam-fpecies«corpausna- 
p pesar 4-rererlariotr eod 
| parvialia Pbilofophiz;Hoe fibie&nn 
deinde diaid;ujr in pécncipale y quod erit 
digniot.fpeciesadaiquarizabiedli y & an 
minus jirincipah:s:quod crit fpecies. mia 
kien $i quod firpet obie&tum princi: 
de inielligauitidyd quo, pra cipe: x 
tr inÍcientiaot videtar Ouuicd, intellis 
gerecontrou, 1. óg.pinc.r.am.coincis 
eic cum übic€toatcribucionis;quod aduer 
tendi -c(tne fiia quiuocatioinnaogine, 
71:34. Smitinclo in proe Theolq. 1;nui 
4Ppugnat iftam diuiion£y ncgac.n.(u 
bieQtumadquaam formale: potic: diui« 
dii plara ptcaliufobicta fed vnicum 
e(Teaic;& mdiuilibile;to quía per Scotum 
Q»3. prol; $.De fecendo dicoy(übie&ü de- 
bet viraliter primó,& adequate conti- 
cte omnes vcticates fcientizr;at (i. diui (i- 
ile effecin plura partialia (ubieGa , non 
adaquaté- cótinétet, virtualiter. veritates 
jnfcriorum.Sed pró impuguatione. buius 
£enrentias (ufficit coómgnis c us Do 
-&orm cii Scozo q.3.vriiucr.ad 2. princ. 
,&if principio. cuntslibec: libri Logica; 
sebidiuesfa a(fignat. parrialia, fabieGa..» 
fluxta libéorum vérirauemy& 1« Men qa. 
i& lib.6.q. x. hà diltidcttonem femper yt 
-vcrom (ippoo:t;Sc pluracótra. ipíum di- 
,&eiius art api&eleq.. o (082132 bt £151 
ai sHurziditpotLog.fec.r.& difp.r. Met. 
pit 1f e&t. 3.56 4. quei (equitun Ar* 
-ffiága diíp. 2. Loga (cc. z.& Quuted. ab 
-Anitibdbogitz i mpuguat  diuifionera. a(- 
-igaamamtanquam »ocabulis ábutentem, 
-«& :ontufionemi. zigüencem : y». concedit 
rn. bbacétadattribur ionis cífe illud 5,ad 
: quod àmitairedncücury & auribtiriotiem 
- habent (quamtisidicreper éc i expliea- 
; tione hatüs aiuriDatipnis, vc infra árt«6. ) 
^ fcd négàchoc óbicctam totalc dici» & a- 


i125] 


.II Quid, cn qinefler ft dc io, 1. 


desptin ARM dplv"! elt agere 
gartoomnüium;quajn feienua cognofcum. 
turspurà fiin Pbilofophiía ;£oum hz pro- . 
pofitionescon(idetac& um e[L in», 
corruptibile; homo cfl riftbilisy mareria: 
cfi potentialis;Celum;hómo;, X materia. 
cfleriradzquatü'fübie& üs& totale; Dhys 
lofophigsincortuptibiles t'bilesSe-po 
tialc praedicará totale. ynio adz quata ehe. 
fezticsiconnexiones: itatum propofà 
ríams&cifta tria fubic&aytria pradicata yy 
& tres yhtones cfienr obiectum, MR : 
umi (fecundum :n, ipfum fnbicétum difs 
fcrt ab-obieéto;q» (ubiectum eft, quodam, 
conclufione fübrjcituz;obicétnm elt: tora, 
conclufio):& quodlibet (eorfim etit pans. 
tialedübiectum;vnde fübicQum atttibu- 
tionis etit par$ adzquati obiecti ; qp aliai 
nomine obieétum. proptiam.cOmuni(sis 
murn vocatur ab.ipío. Quera ctiam dicéà 
dimodum cx noftris iudicat. probabilem 
Poncius difp.2.Log.q. 20a inquit (ciés 
tiam adbuc retinete pofie (uam.voiratemg 
ex patte , obicéti : quamuis riulla ynum 
e(fec.ciusobicétü adzquatams(cd potius 
aggregátum ex omhibus., quod e(t manie 
fcfté contra Scottim q; 3. vniuez(al. & q» 
g-poloe li alibi frequente, |. 0n 
"r4 Hacth opinio-potius immer(a.mg - 
net in cófufione illa, & vocabulorü abus 
(usqué tribuit alijsquam aliquid. clatitae 
tiscontineat;etenim ab omuibus fcré Do 
oribus obieétum'adz quatum , .& tota" 
le cum obiecto attriburionis «afunditür 
-& códiuones aísignantut , :& in quz (tio- 
-nibus de.homine commuhis opinio facit 
veritatem; vt notat. Bart. in de »inore 
.Plurimum;ft.de qusfl. circa finc; pra* 
iterquadi qp riegar obiectum adiequacum 
-& tótalcjà quo fpccificatur fcientia, vri2 
-tatem.aliqua aecefjarià babege » quod ef* 

- kc falíam.oftendcemuas qe 43025220 
-. | Rurfastolet obiectum diuidi in mates 
-riale & formale,qua diuifio cft valde go 
itanda;nà cx ápía;peadet deci(io quzitio- 
mis fequentis ; cd. mirumcíl, quàm ünc— 
-imtertevarij praeruim recentiores tàm., 
."Thomittz,quá Scocin hus rei explicae 
:tione;Fuétes q.3«Log-diffa Act, 1«explt- | 


cát obicctá formale illud cifeycp cit ícien" | 


tic adequatiquia per. [e à (ei&ria attingi 


tut» 


ZA 7 


$56 
tur, materiale vete effe inadequatüi,quia 
ingratiam adequati obie&i contempla- 
£ür à [cientia, vt color cft obie&um. fot. 
1Dale vifas,albedo vero. obiectum matc- 
xfale , citatq; Scotum ini 2. d.2 4. E ; ad 2. 
princ. Hanc eandemexplicationem, dant 
Recentiores przfertim Hurt. Ouuied. & 
Ariiagacit. dicüt.n.obiectü formale cffe 
allad;quodper fe intéditur à potentia, nó 
proptct aliud;materiale;p in gratiá obie- 
&i tormalis cognofcitur , vel appetitur à 
potentia , fic inis cft obie&um formale 
voluntatis , media obiectum materiale , 
premiflz funt obic&ü formale fcientiz ,: 
«onclatio obie&um materiale; quia con- 
clufio cogno(citur propter przzmiffas. 

" 1$ Sedcotra Fuétes eft ipfemet Do&t, 
3bi cit. qui ex profeffo explicationem ill 
ympugnat , & valde miramar Fuctes pro 
fc citatle Doctorem,cum aperte ibi dicat 

-albediné, quamuis obie&um inadzqua- 
tum;ciTe formale obie&tam vifus,nó ma- 
tcriale, co cuia color in comuni nonvid e 
tur,& fi nullus efletinteile&us;qui colo- 
rem io cómuni abftraheret;adhuc oculus 
bouis videret albumj& nigrum. Tà quia 
tàm adzquitum ob.e&tum, quàm inadz- 
quatam cit diuriibile in rónem materias 
Yem,& formalem , vc corpus naturale cít 

Obicétum materiale adzgquatam Phylo- 
fophiz, vt naturale cft formale adzqua- 
tom Celum eft materiale inadaquatum, 
Quatenus naturam haber. fimplicem , cft 
ánadz quatum formale. Per quod patet ad 
Huott.quamuis:n. explicatio illa reété o- 
:biccto matcriali, & formali voluntatis a- 
dajtati poffit, non tamen refpectu intel- 

Icctus;nam fic folum atttibutionis obie- 
lum cüiet obiectum formale. Tum qnia 

"fi piamitiz c(ient obic&ü formale fcien- 
tiz, cum habitus ex obie&to formali fpc- 


cificentar,nulla effet differentia inter ha- : 


"bituto principiorum, qui dicitur intelic- 
€tus,& habitum fcientia, & falsó diccre- 
tur fc. édam efle conclufionis , intellectü 

"verb principiorum , nec cft par tó de finc 
teípcQu mcediorü , & pram(Tis refpe&u 

" conclu(ionis , quia vt ait Doétor 3.d, 28. 
in fmcyibi e(t vnica bonitas mo'iua y bic 
«luplex veritas;vt fuo loco dicemus. Tum 


quia quagnis pramüls (py aula cflici- 


Di, XILDesdmid i 5 


"CSV (ro VERAT 
«vH 2» 


cns conclufionis,non tamen fant finis fed 
potius conclufio eft finis, vndeconcedi- —— 
turconclufionem cognofci per premi —— — 
fas, negatur verb conelufionem Aie pos —— 2 
pterpremiffsquialypropterimmuitcaus —— 
falitatem finalem,imo przmiffeafumun ^ n 
tur in y CEDE Reus conclufionem; — — 
16 Alij Thom. obie&ü materialedio — — 
cunt efle, cp pet accidens à fcientia confiv 
deratur, ,i.non per feattingituryfedróne — 
obie&i formalis,& iftud erit,g perfe, & —— 
rónefuiconfideratur,vtlapisróne füinó — — 
videtur;fed rónc coloris, h'nclapisdicie - 
turobie&tum materiale , color obiedunt —— 
formalevifus; In hocauté formali obies — 
Go duas rationes diftinguunt , rónem f, 
formalem qu4,& eft res illajqua attingi 
tuc y & vt in efle rci confideratur, quz o« 
bic&um formale quod €t vocatur, & tae —— 
tionem formalem fub qna, & eft ró illa e^ 
per q res ineffe rei cóftituitor in effeos — — 
biecti, & fcibilisetenim resaliquapoteft — 
eflc in fc ipía confiderata obicdtü diuer- 
farum fcientiarü, vt patet de homine, qui 
vt ens naturale pertinet ad Ph; lofophià ,- 
vt (anab;lis ad rnedicinà , vt dirigibilis in - 
moribusad moralemynataralitas, (anabje — — 
litas, & dirigibilitas dicuntur rónes fub — — 
quibusynam per ipfas homo fpecificatur, 
& determiatut ad hanc. vcl illam fcicn« 
uam;& folet quoq;appellari obie&ü for» 
maleguo; Aljveró hancrónem vocant 
per quamy(cà propter quam quia eft mo - 
uuum affenücndi coclufioaibus , quos fe-- 
quitur Meuriffein Met.q. 4. proc. & ra«.— 
uon fub qua aiunt effe coditioné. quàdá 
obic&i, tine qua nó poffet intelligi, vc eft 
vniuctíalitas,vcl abítra tio à matcria,vel 
lumen aliquod ex paite potentiz,quo po- 
t&tia ad certum determinatur affenfum, 
talis eft lux refpeéta coloris, qui.l. ft im — 
fe viibilisltimaté ch a&uatur perlucé, — ^ 
& alij aliter explicant,vt dicemus q. (eq. 
17 Expeditiustamen dicédáà có Do 
q.3.prol.$.ex bisiuxta expofitioné. Lic. 
ibi. verioribus Scotiftis, imó cum ip» 
[o D. Tho.2.2.q.1.ar.1.vt fatentur Com 
plut.difp.14prog.q. 2 .quod obie&um ma 
stiale fi: res que confi deratur in (cien* 
tia, & dicitur materiale obiectü proptet. 
indiffcrentiamquam habi , vc à Seit, 
c«en- 






t 


isdem ceci ^ irs 





$. II. Quid, ef quaipl. fe biet Sls. o1. 935 


fcientijs confiderctur,& à Thomiftis di- 
£itur ro formalis qu& ; obieGum formale 
£ft ratio illa,(ub quà confideratur à (cié- 
tia, vnde modus confiderandi dicitur , & 
fc habet vt differentia cótrahens rem có. 
fideratam, & materiale obie&um ad de- 
finitum, & proprium modam confiderá- 
di illius cien , per quem modum vna 
Ícientia ab altéra diftinzuitur , quaniuis 
eandem rem«onfidecent,vt patet in exé- 
plo addu&o de homine,ita Acift.z. Phyf. 
17. Hictamen eft not.cum Zab. lib. r. de 
nat.Log.c.8. quód cum modus contide- 
fandi có(titaat obie&tum in efse obic&i 
talis (cientiz, & confequenter fit ratio 
€ur paffio demonftretut de re confidera- 
ta,vt naturalitas,qua cft modus con(ide- 
randi corpus naturale à Philofophia , c& 
mcdiü ettam demonftrandi pa(fioncs de 
ipfo corpore : hinc fequitur, q» non debet 
modus ifte coar&are rem confideratam 
lecandum effe; quod habet in fe , quaá qj 
res confiderata pluribus inferioribus co- 
üeniat, quàm modus confiderandi, ficat 

babet animal rcfpé&u rationalis , fc 
folü debet coar&are in efse (cibilis, qua- 
tcnus.f. cadem res , quz indifferens cit, 
vt (ecundum diuerfa pr dicata contidc- 
fctür, à modo có(iderandi coar&etor ad 
iftam,& non illam con(iderationé;fed in 
t€ debent effe zqualiter communia, itaut 
dc quo diciturres coafiderata , dicatuc Cc 
modus con (iderandi,ita fc habet natura- 
litas refpc&a corporis naturalis:ratio hu 
jus eft, nam fi vnum excederet altcrüm ; 
iam cómitteretur error ab Arift. a(ligna- 
tus 1.Pott.c. y. .f.qubd paffiones demó- 
ftrarentat de fübie&to non primo, & ina- 
dzquato ; puta fi aliqua fcientia confide- 
farct animal quatenus rationale ; & per 
tationalitatem de animali demonftraret 
rifibilitaté;vcl fi aliqua (cientía per fenfi- 

tatem de homine demóftraret patfio- 
uem ipfi conticnienté,quatenus fen(ibilis 
«ít , iam pa(Biones demonftrarentur de 
fubie&o nop proprio, & inadzquato. 
Poncius hic difp. 2. 1.0g. conel. 2. valde 
infudat; vc affigpact obic&a formalia diz 
ftinGtiua fcientiarum , vnd? ait , quod fi 
comparentur duz fcientiz diftinctz ha- 


bitz dc cadem propo&tione qopplexa: 


ad (cinuicem , mom diftinguerentur ec 
parteobic&i formalis, vefma:erialis vla 
ratione , fed ex patte principiorum di- 
ucr(orum, quibus ofteaderetar illa cadc 
conclu(io in diuerfis (cientijs.Sed que it. 
feq. art. r. n.63. oftendemus hanc ditt in- 
tionem ex patre. princip. orum noa eíse 
primam, 2t radicale , nam ideó diuer(ía 


1 


funt principia, quia diuería cft ratio fre 
malis obic&orü, vnde omnis diftitdkio, 


& vnitas (cienciz à diftin &ione,vel vni. 
tate formalis obiecti trahitorigmem. 


18 Quapro tcetabíec&tim cópletam,. — 


kno jecificans (cientiam, ips —— 


famq; áittiosueas ab alijs fciencijs nom; 


e(t materiale canculn, vel formale (jlam; * 


fed ex vtro |;toattitatam , nam vc notat 
Didac. à 14i in Log q.3.proce, neqrfa^ 
nabilitas vt (ic conttitiat med;cindyneq ; 
dirigibilitas Philofoghiam morale:n, fed 


lio;no quatenus fanabilis, vel dirigibili$) 
& per vtrumq; coaianctm refi Pond e 


debemus ad interrogationem , per qua 
(fubic&um quaeritur alicuius. fcientie , (ic 
Corpus naturale quitenus naturale eft 
fubie&um Philofophiz , ens in quantam 
ens eft (abie&om Metaph.vbi ly 22 q43- 
tim non fc tenet reduplicatiue , vt aliqui 
Scotiftz a(serant , quia runc facit fen(am 
reduplicatiuum,quando particela;cui ad- 
ditur, eft caua, vel conditio , cur przdi- 
catum conuenit fübiecto, vt diximus t.p. 
Inft.tract.r.c.12 modó neque naturalt- 
ta5,n€q; tatio entis e(t cán(a,cur hoc pre- 
dicatum .f. efse fubie&um adzquatuat 
Philofophi vel Met. conueniat corpo- 
ri, vcl enti, rion .n. valet arguete , corpus 
naturale. eft habens naturam, fcü liabet 
naturalitatem, ergo eft fübic&um Philo- 
fophiz , fcd cana eft , quia hibet omaes 
conditionesadzquati (übie&ti ; quaproe 
ptetly in quantim tenetur (pecificatiue, 
quia fpecificat rationem ,fecmdü quam 
cfse fabie&uni competit corpori . 

, Verüm vt clatius páteat , quodnam af- 
finir debeat pro fubie&to adequato ,8c 

Fibutronis in (cientia , debemus condi- 
tiones necefsarib" requifitas inqüitere, 
quz varié à/Do&oribusaffignantur, ita- 
utab aliquibus quátuordecim poaantur , 
irà Bonctus 1«Vkt, 6:3. Fland. jor ue 


v 


853 Difp. X IE 
fed communior fententiaelt , quod fint 
trcs cum $coraq.3. Vuiu. ad quas cecerae 
reducuntur inftà n. $ 4.rcfctenda,ad qua- 
zum intcll; gentiam faciunt feq. atc, 


ARTICVLVS II. 


An de fubietto debeat pracogno[ci 
quin cft, fea existentia. 


1 Vo quarit quz tionis titulus,an 
? D «f. bs (ubiedto in fcientia praz- 
füpponi debeat , quod habeat exi (tenu; 
itant nullo modo poffit in (cientia demó- 
firari , deinde (i debet pre(upponi, qua- 
nam fit ifta, actualis n€ vel aptitudina- 
lis,anfalimobie&iua. — TE 
nid primum , coómmnis eft opinio 
apud Recentiores exiftentiá (ubie&i non 
ofsc demonfirari in [cientia à prioriyfcd 
ené à poftcriori, ita Io.de S. Tho. q. 24. 
art.1. Didac.à Ieíu difp. 16. q. 2. in finc. 
Morif.difp. 11.q.2.ar. 2.ex Scotiftis Lich. 
-3«prol.$. 4d argumenta alterius qu&« 
ionis, Barg. ibi. $. $eciido quia per om- 
né. Ttób.12.Met.q.2. Ant.And. r. Mct. 
1, Faber theo. 2. & alij . Tat. vero 2. 
ofl.q. 1.dub.3 concedit pofse &t à prio- 
ridemonítrari , quem fequitur Amicus 
traGt.2 $-difp.2. q.3. dub. 4. & probabile 
putat Daísol.q.5.ptol. $. /£d rones eori. 
Alij admittunt de partiali negant dc tota- 
lijita Sonc. 1 2. Mct.q.2. Caier. 2. Poft.c. 
1.dub.8. & alij apud Amicum cit, Tan- 
dem Zab.lib.de trib. pricog. c 9. Suefs. 
1. Met.q. 1. Baldu. in proprio queito de 
hac rc , abfoluté negant fübiectum inia 
fcicatia demonttrari poíse,quo ad fi eff , 
Ícd neceísarió przfupponi . 

Quo ad (ccundum;qui affirmát de cn- 
te tationis dari (cientiam,concedunt (uf- 
ficere , vt de (ubic&o pracognofcatur 
exiftentia obic&iua ; qui negant dari,de 
ente rationis Ícientiam, con(equenter af- 
ferunt requiri:exiftentiam realem : Sed 
ifti (unt. intcr fe diuiti,nà Caict. 1. Poft. 
€.1, Tol.q.vn. ad 5. Niger in clyp. q. $« 
in Porph. a(serunt prz fupponi debere exi 
ftentiam actualem tcalem, nó quam fem- . 
per habca:,fed faltim flatutis à natura té- 
poribus ,vt quod roía in Vere exiftar,vel 

quod aliquando cxtitcrir )fjué in (c, fiue 


non habet,nec ad inferiorem ; 


De $denia. | 5000 


[£^ 
' - 


in (ao contineati virtualiter, Ruuius au- 
tem 1. Poft.c. 1.4.2. Blanc.in Poft. difp. 
3 [c&.4. Amicus tra&. 27. di(p. 4- q. 2. 
dub. 1. (uftinent hoc non e(se deratione 
fcientie,ad quam fufficir;vt aptitudinalis 
cxiftentia (ubieGti prz(upponatur,fed ra- 
tione noftri intellc&us fen(ibus alligata 


císe acccfsarium, vt femel ltim habue- —. 


rita&ualem exiftentiam. 
10 Dicimus primó, fi (ciétia amatur 
pro toto proceí(su cognofcendorü in ali- 


qua facultate, poterit probare exiftentià ' 


fubieCü tàm partialis, quám totalis à po« 
fteriori,no à priori, faltim pro ftatu ifto. 
Conclu(io c(t Scot q. 5. prol. V. 1. Met, 
P 1. & q. 5. Elench. € primó quod E 
1t à pofleriori probare exiltétiam fübie 
&i,(iué partialis, (iué totalis, patet; nam 
Deus cft totale fübie&um in theologiag 
quz tamen oflendit Dcü effe, Arift.pro- 
bat per raedia phy fica exiftentiam fubie. 
&orum partialium philofophiz,vt ex fer 
ri (ur(um ad extremum exiflétiam ignis, 
€x unotu circulari cxi ftentià caeli, per me 
dia metaphyfica exiftentiam Dei. Tum 
quia poterit obie&um aliquod effe !Eno- 
tum, vcl faltim à proteruo ncgari,& fcic- 
tia habere fufficicns medium ad oftendé- 
dam cxiftentiam, vt patet in exemplis ad- 
duds, ergo abfq co,quod recurrat ad fü 
praem cientiam, ex fe poterit fuü fu 
ic&tum firmare . Tum quia metaphyfica 
cít omnium naturalium fuprema fciécias 
ergo ad ipsà pertinebit probate dari pro 
priam (übie&tum,non ad fuperiorem,quá 
avt ar» 
guit Doctor in prol.cit. hzc (cientia cflct 
prior roctaphyíica , ergo fi metaphyfica 
poterit hoc praftare, ctiam alia (cietiz » 
fi propria habebüt media;cü fit eadé ró» 
. Secüdo quód nó poffit à priori; prob, 
uia vel loquimur de exiltenzia actuali , 
de ifla , cum fit creaturis przdicatum 
contingensá caufis contingentcr exitten 
tibus caufatum nog poterit confici de- 
monítratio rigorofa, qua cft cx ncccífa- 
rijs: tum qui 
fcienti abit ab cxifi contia aciuali fu- 
bicéti; enti veró incrcato quamus fit efz 
fentiale pradicatü,non poic(t tame oftc- 
di à priori nili per dcitaiin, u^ nate 
klaLter 


vt dicemus fcq. concluf. * 





| 


4 


—————D " 


1 


— bitum, nec repugnans , & hzc 


Q.II.c/fn de fubieclo precognofc. quia eff. erlL $39 


taliter nocognofcimus , ita Doctor in t. 
d.i. oe vel : uimur X exiftentia 
apti ijqua fubié&tum eft ens quod- 
dn poflibile inrerum natura non prohi 
quamuis 
ntce(sarió cóueniat fubie&to, attamen nó 
poterit oftendi , nifi concipiendo faltim 
rationem explicancé fübie&i nomen nul 
lam includere fal(itatem , néc vnam par- 
ticulà alteri repugnare , vt facit Door 
in4 d. 1. q» 2. art. 2. oftendendo Sacra- 
mentum nos vencer se 
ia, inquit; nulla particula defcripttonis 
[menor t alteri, vnde nullam 
includit falfitatem , quia ex d: Met. c. de 
fal(o,nulla ratio eft in (e falíay nifi partes 
inter (e contradicant , & per confequens 
Sacramentum non erit purum non ens, 
& impoffibile , quia nihil eft parum im- 
poffibile, nifi cuius ratio eft in fe falfa ; 
ficà pari eei deeie s poffibilis exi- 
ftentia fübie&i ex hoc , quod tatio an 
fius nullam in fe includit falfitatem ; fed 
hoc eft procedere à pofterioti , non à 
priori, quod pt » quia veritas, vel 
fa!(itas (unt effe&us poffibilitatis,vel im- 
poffibilitatis entis,ex eo .m. quod res eft; 
vcl nom cft, oratio dicitur veta , vel fal- 
(3, non € contra , erzo &c. 
z1 Diximus fi (ciétia fumatur pro to- 
to proceffu,& c. nam fi rigorosé accipia- 
tur pro notitia conclufionts demóftratio- 
nis potiffimz , inqua paffio de fubiecto 
ftratur, fic neq; à priori , neque à 
ofterioti poterit probarr exiftentia de 
abiecto, fed przfupponi debet;quo fen- 
fü intelligédus eft Arift.cum r. Pott. c.2. 
dixit de fuübic&to infcientia przcognofci 
Civ ds Diximus etiá , quod faltim pro 
atu ifto nequeat à priori probari poffi- 
bilis exitlentiz; quia fi quis diftindté ,& 
in (e perciperet v.g. animalitatem , & ra- 
tionglitatem,poffct forcé concludere pof 
fibilitaem de homine ; vt ait Doctor de 


.exiftemtia actnali Dei in r.cit. 


Sed contra arg, primó;quod nullo mo- 
do poilit infciéia. demonftrari fubieGti 
exiftentia . Tamex Arift. dicente fübie- 
€tum fupponi in fcientia , vt finem, item 
exittentiamad metaphy ficum perunere » 
ficut quidditas ab ipfo cófideratur,qua- 


ré non poteruntaliz- fcientiz oftendere 
exittentiam fubie&i « Tum 2.quia fcien- 
tia pendet ab obiecto,& fi datur fcietia 
datur etíam obie&um 5 ergo (i dubitaruc 
de exiftentia fubiecti, dubitaretur etiam 
de exiftentia (cientiz , quia fübie&ü eft 
bafis , & fundamentumícientiz. Tum 5, 
fabie&tum cft maximé notum omnium , 
Pi funt in fcientia,ergo nequit eius exi 
entia demonfítrati , quia demoaftratio 
ex notioribus procedit. Tum 4. fi proba- 
retur per m , hoc effet in virtute 
connexionis effe&us cum caufa , vt li di- 
ceretur, fumus eft , ergo ignis eft , valet 
confeq. propter neceffariam connexioné 
fumi cum igne , quz debet pracognofci " 
ergo ante i(tam demóftrationem (uppo- 
nitur ignisexiftentia . Tum $. quattio 
fi efl ab Acift. 2.Poft.c. r.appellatur que 
ftio toria uia querit ed ran 
vtan homo fit , vbi q(tio qualis fit , dicit 
quzftio patio red icis fit albus , nam 
non quzritur totus bomo, fed aliquid de 
homine,quare fi quis fübie&tü (ciétiz ne- 
gauetit omnia, quz funt im ipfo,auferua- 
tur, nec aliquid remanebit ad demóftrar 
dà exifl&tiam aptum;dicitur & ab Arift. 
ibi-quz (tio fimplex,& incoplexa;fed de- 
monftratio eft complexoram, ergo &c.- 
ir Refp.ad:.fubie&um fupponi im 
demóftrationibus à priori , & etia in illis 
à pofteriori ; in quibss concluditur alig» 
przdicatum (upponens fabie&i cxiften- 
tiam, & effe verum ipfius; non tamen eft 
neceffariü fupponi intoto proaeffu fcié- 
tiz in quo debet prius inueftigari,an (ur 
biectum (it,fi eft igaotü ,vt poffimusde- 
inde demonftrare pa (Tiones de ipío;namm 
fubiectum,cum fit finis, eft primum pri- 
mirate intentionis non executionis,qua- 
rc poterit prius in (cientia tractari de ali- 
quibus canquam medijs quafi inferuiéti- 
bus ad indagandam ipfius exiftentiam « 
Nec rerü cxiltencia, & quidditas in p 
ticulatiad metaphyficum (pe&at, aliter 
deberet ad oia genera de(cendere , & fic 
milia daretur alia fciétia prater Met: fed 
folum in communi . Ad 2. dicimus fciene 
tiam poífe probare ye (ui (abie&ti 
exiftenuiam,quod fufficit,vel atfumptua 
cffc verum dc (cientia in rigore , non de 
toto 


" €V CBRENMGÉGG 


h — ———  e—— o A OT ANN 


totoroceffu fcientiz,in quo poteft. dari 
aliqua demonftratio , qua fit politio , & 
quafi proic&io fundamenxi totius fabri- 
€2 (cicntialis, vt patet dc domo , in cuius 
adificaucne ctiam fitfundamentü. Ad 5. 
verum e(t modó fübiccta fcientiarum cí- 
fc maxime nota, & regulariter raro pro- 
batur ipforum exiftentia, peterit tamerr 
à pofleriori probari per aliqné effectum. 
nobis notior&. Ad 4. poterit probari vcl 
cx non implicantia rónis formalis fubie- 
Gi,vt diximus in prob.conclo£ vel ab cí- 
fc&u,in quo repetiauir aliqua condirio!. 
exquainferatur connexio effe&us cum. 
éau(a; & confcquenter exiftentia. caufas 
vt docct Scotus in prol.cit. vbi ex depen- 
détia;limitatione,& imperfectione créa-- 
türz arguit cxiftétiam cause independé- 
tis ilimitatz ,& perfectifsimz, qualis eft 
proque fasé,& (übriliter deinde pro- 

quitur ín 1.d. 2. q, 2.à litt. G.vel tandé 
(vt exemplo de fumo addu&o fatisfacia- 
1nus) (i connexio effedtus cum caufa de: 

ct pracoguofci ante demonftrationem;: 
fufficit, vcl quod habeatur cognitio apti- 
tudipalis exiftentiz , vel faltim cognitio 
eonditionalis,putà fi fumus cft pofsibilis, 
ignis ett polsibilis, fed fumus cft ens pot- 
fibile,ergo ctiam ignis. Ad.$. ctiam( du- 
biteutc de toto fübiscto adhuc remane- 
bit aliquod medium à polterioci ad oflé- 
dcndam ipfius exi flenciam s icq; dicitur 
quettio (implex,& in Icxayqua(i Gt 
gpurtiendo tecmini (implicis(cd quia. . 

t per propotitionem dc z.adiacente , iri 
epa verbum cfe fimpliciter, & folum pr 
&icatur de (ubiccto,vbi in qua ít ione qa 
Vis fit, fit propofitio de 3.adiacéce, X pr 
dicacum dillinguitar à fübie&ro,& copus 
Ta: 5 imó ratio cítad oppofitum ,quia fi 
ati fio eft quaflio,erit propofitio dubita- 
bilis , ergo'poterit probari: per fyllogif- 
gnum ,crgo noti erit quid iacomplexum « 
vide V. Fabrum loc. cit. 

33. Sccundo € conua, qy pofsit à prio- 
ti demonftcari Tum quia poteft fcientia 
à prióri fua: principia demonílrate, vt cà 
«x definitione invno genere cau(zé ofteri- 
dicac definitio in altero genere , vt facit 


- Anf; rPolt.vbi definitionem formalem 


demonfirationis probat pet. dofimitionó 


. puum yt prrgioni pit cone Ep 1 


- K.& 2;d. 3.9.9.B.& prob. ab ipfo , quía 


1 did Pod 
materialem,ergo poterit étiam fübicctd . 
proprium demonítrare à priori . Tum 2... 
quia exiftentia aptitudinalis per fe con« 
uenit fübiccto in 2.modo, (cd omnis rali. 
Wopohrio eft à priori demonftrabilis . ,. 
Reíp.ad 1.difparem e(Te rationem , nam: 
cauíz pofíunt cfic. fibi inuicem cau(z y. 
& idcirco poteft ynum przdicatum. de- 
monftrari per aliud notius , at exifentia 
aptitudinalis , cum fit modus intrin(ccus: 
rci, nó nifi à priori per quidditatem pof- 
(et oftendi,qua pro ftatuifto nó ita pere 
fc&é concipitur , nifi in ordinead com« 
pofsibilitatem, vel repugnantíam conce 


pofteriori; cui accidit quód modus in- 
tcin(ecus nequit cócipi fine re cuius e(t 
modus,neq. poteft apprehendi res aliqua 
vt verum ne potens exi(tere con 
cipiatur, quod eff concipere aptitudina- 
lem exi(tentiam, quapropter nequit de« 
duci de tali cxiftentia vera € Og — 
cum-conceptus huius cxiftentiz: inclu-- 
datur in conceptu premilfarum, & quid — 
ditatis. Per hoc patet adfecundum. —— 
24. Dicimus z«fi (ciétiam fumamus, v£ 
communem ad.rcalei , & rationalé, nou: 
neceffarió prac(upponit realem cxiften- 
tiam obic&i, (ed (afficit obie£tina y at (i - 
do (ciétia reali (olumeftfetmo ex (c prae 
fupponit cxiltentiam realem aptitudi-; 
naleinactualeai verb alijuando requirit 
ex parte noftri intelle&us .. Prima pars 
de exillentia obic&iua patet. ex di&is q. 
pro:-art. 4«& difp.3. vbi vidimusens ra» 
tionis habere fuo modo entitaté, exiften- 
tiam;paísiones,& de ipfo poffe dar: fcic-- 
tiam,& propofitiones neceffarias forma 
ri. Secundo, quód'a&ualis exiftentia noti 
requíratursdocetur á Scoto in 4. d. 1.9.2» 


fcientia abftrahit ab cxiftentia obie&t- 
a&ualijaliter poffet quandoque effe , & 

nandoque noh effe, vnde de quibus noa 
unt,nec vaquamfuetuRi , vcl cunt , de 
monftramus paísiones , & fufficit , quód: 
haBcant vetat effe reale potentiale. T'um 
qnia poffet Dets fpecies rcrum infundé- 
rc,cciarifi non exiftant. Tandem & pró* 
pter incellsibim noftrum requiratür , qp 
aliqiàdo rcs aliquia extiterit, patet, M 


f 














QULA d fa 
i. mE j L. CAM D ui 
ad cognitionem f(cientificam requiritur 
fpccictobiedt cócurrés ad elicitioné il- 
dius,ípecies aut ,- ià Dco infundatar , 
ab obicáto. Me te produci- 
turyvt fufiusin lib.de An.crgo requiritur, 
quod éxiftat obic&tum ; maximé pro fta- 
tu ifto,in quo omnis noflra cognitio du- 
cit originem à fenfibus . 
. Ob.probando requiri a&ualem exi- 
ftentiam; nam 1. Poft. j. gp non eft , non 
pót fciti. Ncc dicas intelligt de coy nec 
eft;nec pót effe. Nam pradicata non af- 
firmatur de fübiecto 
dicitor .p. homo eft rifibilisynon aüt pot 
elfc rifibil;:s. Tum 2.fcientia realiter re- 
fcrtur ad obicétum , at relatio realis eft 
inter extrema realia. Tum 3.(cientia rea 
liter canfatur ab obie&o , vel à fpecie ab 
obic&o producta , ita vt obiectum exer- 
€cre deber a&ualem caufalitat€,ad quam 
ncceílario requiritur exiftentia. Tum 4. 
ab co,quàd rcs efl vcl non eft, oratio eft 
vera; vcl fal(a;ergo res debet actu efle. ». 
Tum 5.fubic&um fi urquo ad as 
fuel an fit dicit exittéria aQtualé , ergo 
& c min. ptob.quia verbum eff de fecüdo 
adiacente dicit exiftentiá actualem, vnde 
non eft verum diccre, Antichriftus eft. 
25 Refjp.ad r.vtibi& ad impugnatio 


nem patet ex dictis 1. p. Inftit.traét. 1.c. 


11.& track. 2,c.1. videlicet , cp in propo» 
fitionibus neceffarijs verbum eff abftra- 
hit à quacunque temporis differétia , nec 
dicit realem inherenciam przedicari infa 
bie&o;(ed (olum realem connexioné; ita 
vt fires illa exifteret,neceffarió tale pra 
dicatum haberet. Ad 2.patet ex dictis d. 
8.4. art. s. quód illa efi relatio tranícen- 
dentalis,quz poteft ad non ens termina- 


ri, non przdicamentalis. Ad 3. dicimus. 


fcienuiám à fpecie caufari , non ab obie- 


&o immedtaté , cum fit abftra&tiua , id- 


Circó probat vltimam partem concl. prz- 
terquam quod potcft cientia auditu , vcl 
le&ione acquiri; poteft ctigm intellectus 
ex cognitione vnius rei cognitionem al. 
terius elicere,vt ex. vifibilibus inurfibilia 
cognofcere. Ad 4. per ly efle, & non cffe 
non intelligi a&ualem ex;fienuam ren & 
negationem eiufdem,ícd vel potentiale , 
vci necelariam conucnizotiam » vcl dif- 
Lqgica , 


tentia,(ed a&u, 


n conf atur quiae] eT. $41 


Mec 
conucnientiam pradicati cum rci quid- 
ditate, Ad 5.cx Sco.in 4.cit. pracoznit o 
an fit non c& de efie sagll V fed dc uon 
repugoantia io effetu;feu de elfe apu - 
dinali,ncc femper eff de SIN Mdaccn 
te dicit aGualem cxiltentia , fed ali 
do veram eífchtiam, quo (enfü concede- 
retur bac propoficio, Antichriftus eft 
(ed comuniter ncgatar propter equi: 
uocationé, quia potc fl dicere exiffentja 


- aGualem idcoqueindiget explicatione. 


Sccüdo obijc. qp nulla rcguiratur exi- 


ftentiaobie&i, neq; aptitudinalis, in reas 


li fcientia, nam Plilolophia cft fcientia 
realis,& tamen multa de infinito , de va- 
cuo ,de priuatione demonftranerzo &c. 
Refy. illas non cffe verás demonitratio- 
nes,nec de illis dari veram ícienti1m po- 
fitiuam,fed ncgatinam , quia non habenc 
veras cíTentias ; vel dicendum , quód la- 
bent exiftentiam conditionalem,nà Pbi. 
lofophus data hypothcfi , quód detur in- 
i» »vel oceani. cla deinde paí- 
1oncs , quz conuenirent , darentur à 
parte rei,quod füfficit, LA " FS & A J 
j D ei qucm x 53 VETNES ad de. 
ARTICVLVS Ilt. 
An fubietlum debeat babere quid rei , 
16 p)Racognitio quid fit ex dictisz. 
P In MA EA ira 
id nominis, & quid rci : quod (ubic&ü 
debeat habere quid nominis,ab omnibus 
conceditur, quia hzc eft prima oinpiunt 
cognitio ; quam de re al'qua hábcre potz 
fumus : folum dubitatur dequid rci , feu 
dcfiniuone . Et quidem ex di&is dip, 1, 
q-4.ar.3 definitio propri? dicta, & rigo- 


- 


rosé competit folum enri pofitiuo,per (e 


vno,reali ; compofito realiter, vcl (altiun 
quantum ad conceptus.& vniucrfaliqua 
propter fi perquid rei hanc dcfinitioné 
volumus intelligere y nec entia rationis , 
necens reale in communi poterünt effe 
[ubie&a fcientiarum quod eft falfüm ; id 
circó per quid rci hic intelligimus. vcl 
definitionem iftam , velíaltim conccpe 


aliquem quidditatiuum etam fimplici 


ter fimplicem;qualis eft conceptus cntits 

co quia talis conceptus fufti cit ad demó- 

ftrandas pafsiones defuo fubieQo- — 
Q4 Ex 


aliquan- - 


nen s i x 12; 3 A 


$42 na Ae Besson sg qM v. ai 


Ex quibus deducitut ;, quód enti. 
cogis polsuur, habere Eon re Nu 
(cientes, vc ibi diximus difp. 35. M 


&cauthotitates , quz in contrátium ai e. ! 


rütitá ib;valenr defciencíarisorola , Suis 
firer cos ip coi, quod propfiam quiddita- 
tuum conceptum haber ; per quem. paf. 

fioncs demonitcantur de ipfo ;. inüper 
Dcusqui etfi ccalitér (mplex fit , eft ta- 

nica in e€onceptu compofitus , oni cancc- 
ftit Vc éd inleruice »oteft ad demo- 
itràüda atttibura de ile Deo;qua (c hà- 
Ei quát atliUncE T ; conceptus ille 


bali lica gr it ad Tciedtiam; vt dixi-, 
diii ug 4. p. Pas 1 |j SibflanLa. fa, 
cióreih fübie&i hiabeliit cx iita &onditio-, 


ne, vnde plares fpecies fu iz ponu 
tür pao pea MALA pr a 
BONIPda AIL 6. Met. 1. fubf 


SUE demonftráu ior ; non, WIget.,, 
qu 







eft [chfus; : lu à non con, 
€ludicüt vt praedi ust Oum. 
clülionc,fed Uere: iectü, de quo pa 
fiones Ero ;ageidensex, . 
ifta cápite poffum t9 Tcienufi-, 
co vola. propriam dcfi- 
Toport qnid. 








frati deibfo de os evpen in math 


ijs qua dam accide uat: 
Vei 


ft éns, nl cratur à; leraphyfico 
js Álex. d Mat. 


ne Sheer cr 
Due - um 










; ad 20. per 


o AE t 
j Seul nidis To jl 
OlQ ce Fr. L 
jeff ac pa e pee , 


(c de eo, quod fen 





es eed lau 
dedere 24 N, jen tur dc accid 
dilpsss pone a er 
co. per philofdj ipe En m 

cenas spas eit de (ubt ania mam 


E alia immicgiat, vt exponit 
G.non qi ej Pres D agb 





fd MANIERA facit principa 
liosipus pis Hs Ad;ationé di 2d. Ben 
«dcs pria p. 

tigayctja t: cho 






puas j9ncs). PfOI 
ferstopemperleconh 
& fi o:dinem dicat 
Msi peau, an 
Ícientig fit, quod babes proptiam 

quid rei inquirendum cf, an qua: nó ba« 
bent quid rei fea cócepti qui ditatiuum; 
poffir de ipfis cfle (cientia;talia ant. dao, 
rs inia SAN 1. cit. cos pez accidens, c 


Anar einn primá & ootat Dod, Mét.g., 
X eíl ens per. icerum 


Reds i spi vugd dict stan pS 


ret, 
., fespagyfed ex pluri cgatam vel, 
» fient Facete: m, vel cum, 


ish yt exctcitus y vel'eumal:-, 


Gmasiong » Yt homo, 

E r) um cí cp ,accis, 
met ndum , quá, 
Aie pe 






Mi, Ti à s 

1 [ [s "TR ini cipaz 

€» YR us Mm ar eie maius E 
Wufyergo ^h coliderar Vra n Tauricx fof. 
tij, Relp. la 1 pco Arift. non loqui de: dene en iptépote cinicula » óc 
cidenre à lübfagria contradifüncto ». npa : duphcizer (uai, 
fed dc e. : aceigets qua raro » Mi insi yt alij dicum. , fore, 
tn Cy EHE ved ace 


c 
& Pris tí M R d 
E LES, aped 
x: 


pese: 


y i ieleanl íecundo.. 
5o dn adiu 


3 


s 


d E—- 


b uu 
t 





Nz IQ 12 2 ar dab eec ET 


Er. aai 


ores cepto viium 
fares pi ones démón, 
ftcábilés vt qu ue pa: 
bricdererim ach eau: Ern 
Lue (fionefrijséc: fie 


E 







fceindum quid. Ex u is 
onec osod 
u r4. Ae - it te 
3 fcfentíari: ali &. 
jn cete de par étéalbó y 







[^ 


* Dente per accidens ereridltist s t5 
accidetitalitate caufar abr cene diis i 
titar nor dari fcientiam cum 
Met. 4: fi redüplicátiue (limatüt i. vi ka 
f accidés eft (nà ti ab(olàre cófidereüut y 
quatenüs eft tale ens ;. quig vt lic hábet 
propriam emitgtem viang,& veram; po- 
terit ad aliquat (centia .fpettate) quod 
próbatur, quid Vt fic nó habet vnám caue 
fai per (é déd tibinatit ti; ed itidctermi-- 
fiataum& cón In&eóter cdufütur ab; illo ;. 
erbo: fion etit. dé lpfo' [ciétiày ue dej pro: 
potitionibus pér fej& tecefatif is We de 
bet: Dóbiuim eH de ente jtraccid here má 
teria KerEditós ;& atCidentalitare rei , 
Tia Adáittrünt 3tiqu jii dati [aetia. dii Hd 
I'entesteu dit diti n ih explis sten 
qu& feofü detur dé ipfo Moapoti- n$có: 4 
tus 6. 2. Ant. Ark e aT 
Fab dedipois "Yo. 'Otbel. 6; ! ha AC AST 
d enti! per accidens "^on dati; leiebtiám 
AE: uía non eit vnam; T 
peciés ted dubój& [eiehtia'ab obiecto T 
«dtr eár ipfo etünt dox i 


MI. 


CmUEr uid 


fophyt eo diit etós cuum 

D nm on au. i po 
: ; 

rq ü vedi intu 5 


4- ri. , él ratione 
Meu memet Wm 
qd ES 

| cet i n v ;Brotm. Me 
QUA rincudun GE" "e es de Dod 


cider fcieririam' dati 


i "o 
Dye 4 
de EET váécides Yt E: 
$— oM s 


(Codd f aep uit. t 







pn to e; 


Pd dg nequ Hz 
ro, after de (ono; poteft ta 
citata oid ehietica j n4 náv 
A -quando objectum ute 

ptt füb Fe onini CIGUg. e illo d 
«itu i liM cite genetica j mo dar 


1 Und 2M táliquod vnum óbiet luynicb: 


d noh ibile; nàm nümerüs (onorgs 


ot aridam proportionem. 
h uS I : y poteft ad 


lico ge u,noti fi lon 


» t Ji 1e nr : nu 2 C1 
ue ue VE 


U- ! 


us y 
nitate e ia e dc din pud 
per acid 2 bs) B dupliciter ra 
ne exte ari d 1c non da. 
una nUnis € pafionis dem 
illoa 


- 


ert 





dionsun ipie cau Mii Ara E 


ia 4. blan 
Eo Pod. fe ir Rauius, 
Log. P né P dE n 3339: ie ih 


P e pet áccidens concedunt. cientiam. y r 
caius partes ordinantur ; Tiri ye 


termipans. p demi e; &ip harc: 


opin. incidunt Maf. .Pofi €: 10. (ed. 2. 
LA md cns per accidense(fe ypü pec 
[45 ens cipis dur ips T3 et. T Me 
EY L4. Aucría q:26.Log, (ect. 4. Mo 
ni.difp. 12 d: 1« Beadacrio alij ablolod 
negant de aliquo. €nic per accidens dará: 
« pote (cientiamyita Alenf- * 6. Mit, teXsjae: 
Sonc. 4: 13, Suarez dif. is Mele. Je 
1:4, Io. dc S. Tho: 0.26, att.2.ad me 
plat.djp- A9.2« 8,6 Scorifljs ig. n 
3-prol.$. Secundo quia atis tjs 
Circa, 2-faiétur omaes de. fingolapiogs: 
ina&u eXeicito per fe fecundo dari feien: 
damas pa(liones,qua per. (e. primà; dez- 
.monil(tur.de [pecie Per fc fecundo. de- 
mon(tzantur d de indiüiduis , lic.de Cir 
fto inthieologià demoaltraatur,v t homo 


Q4Q4. x ci, 


WD CEA 


E al 


$44. Dif». XILDe 


tft , paffiones humanz naturz ; Ex quo 
rurfus patet neq.huic parti quafiti bené 

atisfacece Poncium dip. cit. n. 13. dum 
affirmat dari fcientiam de indiuiduis , 
E paffioncs [pecifice poflant. per 

€ [ecundo de illis demonftrari ;quia neq. 
in hoc fen(u concrouertitur quzfitum,cü 
omncs ita concedant de fingularib.fcicn- 
zià dari. Qaare dubii cft de ipiis ; vt (fn- 
gularia funt,an poffit dati p fe primo fcié 
i13, & commontor fentétia ef negatina , 
iDcü excipiendo ,de quo datur perfíc&if- 
fima fcientia, uon fit Wc eise * 
€Xcipit quoq; Vafq. 1 p.d.4.c.7.fingularia 
snédhopabit Mrs, Quibus tic pole ipie 
1c&ü falimex matura potenuz. fcientia 


acquirere, quod didum Blanc.& Morif. dens, 


€it.cxtendunrad omnia fingularia, — — 
30 Dicimusprimó de ente per accidés 
mulio modo dar: fcientiam vnà; hac con- 


latio colligitur ex Sco.in 2.d.3 4.4.fup. 
€.& 3. d. 7* q. 1I. D.& d. 22. . & 4d. 


11.9.3. FF: i qubl. r3: A A. quibus in. 

locisaffcritquod quidosliquidef vium 
! caliqüo dici - 

pct fene de ipfó poterit aliquod praedi- 


fct accidensin(e , nequit. 


«atum per (c enonciati vt diximus 2. p. 
Xuftit. tra&. 1.c. 3. fed fcientia qualibet 
«il de propofitionibus pet fe; ergo nulla 
gropolitio fcientifica de ente pcr accidés 
gpoterit formati de meote Doót. & proba 
tur rationc ; [cientia vna eft cognitio in- 
dharenue vnius paflionis per caufam,can- 
t medii (quod ett ratio, & quid- 
icéti) in conclutioné demou- 
iftratze de vno iubiecto , (ed cns per acci- 
iens; ticam le (pe&teuur , tué in cffc (ci- 
ibis, trae in ordinc ad paffiohcm demon 
dficabilem,fiué vt ordinatum ad aliquerà 
vfinem,fia vt conftans cx patcibus deter 
n Phsbili& determunantenon habet vnà 
eV Tenuam , pér quam paísio demonftre- 
fut ,noni cft ynam per fésnec vnaca potcft 
liabere paísiomem , étgo &tc. Ma. patet, 
xni, prob. quod imrinfecé , & formaliter 
€onuenit alicai femper 1lli conueniet, cui 
€ung; comparer ,nàai comparatio non 
sutcrt; quod per fc, &formalitét com- 
peut coimparato s fed cife vnum per acci- 
den5,non habere vnum pet (c conceptum 
jouinfecé conucme enu per accidensscr- 


ptos CMS o ais s 
j à A RAPI 


M. LL prr , 
Maro AU. . 
*, "t 












goquocu ; modo tonfiderettr, rtr 
rit vnum fübic&um, fed duo , nunq 
babebit vnam per fe rationem , fed duas , 
nec vnicam paísionem, nam hzc ab vni- 








caeílentianatacftdimanare , & vaiper — 


fc fubie&o conuenire,non duobus. Tum 
quia,vt aliquid fit vnum pet fe ex plari- 
bus conftitutum;requiritur, vt partes fe 
habeant per modum per fe a&us , & per 
Íc potentiz ; fed nunquam talis habitudo 
erit inter partescomponentcs ens per ac- 
cidés;aliter e(set ensper fe, ergo sép erit 
duo, & duas habebit quidditatcs , nec ab. 
ip(ovna poteit fluere paísio ipfi inhetés, 


aliter idemaccidens in duobus fubie&is. — j 


zin 
Ls 


31. Dices,folü fequi de ente per- 


va 


q:2.Centrà, tunc datur vna gencre fcien- - 


ta cx dicendis q. feq» quando ex- 


&is (pecificis, hec doctrina eft à Scoti- 


ftis accepta , vt videbimus q. fequ. (ed à.—— ^ 
partibus componentibusensperaccidens — — 
nonabftrahiturtale genus , quia nume- 


t0 fonoro v.g.quod eft muficz obicctü y 
non datur aliquod commune genus , qy 
latum obie&um fit mu(icz y cua 


numeras, X fonas (iot diuer(orü predi- —— 


camentorum. Trm quia habitus (pecifi- 
€i; qui de partibusentis per accidens hi 
bentur , non pertinent ad candem fciea- 
tiamtotalem, vt liabitus de numero , 84 
babiius de fono , quz fünt partes numeri 
fonori, non pertinent ad muficà fed pri- 
mus ad Aciuhincucam;fecundus ad Philo- 
Íophiam ; ergo non datur vnus habitus 
gcnericus continens (ub fe babitam A:i- 
thinctice,& Philofophiz, aliter mon mu« 
fica arithmetica , (ed ani initiea maíi- 
éz fübalternareturs — 
Sed coma ob. 1. ex Scoto in 6. Met. 
cit.oppofitam 
bi concedit (cientiam (ubaltcrparam ef- 
fe dc ente peraceidens . Tum 2. quia res 


naturalesiniegré poflunt coattiaere v4 
nam " 


slc deente peracci- — 
Rodi ven [edé fientiam nO —— 


oftendi ,neq. dari poffevnam fcientiam — 
qgenerejta Scotida ct eà Scoro 6. Met. p 


te5& q.5.prol.I. v» . 




















T 





/ Acceptz conuenire 
alterne fnt. de ente 


^ 


» Qr. en de. fabietlo  pracognofc.quid rei. cr $aí 


gar caufam totalem per fe alicuius effc. 
Aus ,quz quidem , licet in genere entis 
fit quid per accidens aggregatum , at in 
generc cau(z eft quid per (c vnum ; er- 
£o de ifto ag. o vt Caufa poterit de. 
 monftrarie ab ipío proucuiens. 
.& fic illudaggregatü erit fübiectü fcien- 
tiz ; nam vt fic habebit quzdam pradi- 
cata, paffiones,que nulli parti fcorlim 

ynuenire poffunt , & vnà actum 


Tum 3. quía fciétia (ub- 
accidens , nam 
ipfarum obie&a addunt accidentales 

ifferentias (upra obiecta [übalternátiii : 
eium rat hominem vt fanabi - 
lem, ethica hominem vt dirigibilem in 
fuis actionibus , arithmetica numerum ; 
politica rempublicam s artes mechanicae 
«cs artificialesnó (olum vt habent ralem ; 
veltalemfiguram , fed etiam vt ex tali ; 
vcl s GR C tant, 
verfatur circa folam figuram nauis , (ed 
iam circa pateriam 5 fic ctiam dc arte 
fabricaroria domus, & de alijs dicédum ; 


. infuper phariachRi iore heri »& 


tadicibus compofita dicuntur apta ad (a- 
nandos peeuliares morbos; quar tu- 
diné qualibet illarü herbarü (cor(im non 
habet,& iíta omnia süt entia per accidés. 
32 Kefj.authoritate cx 6. M ctnÓ vr- 
gcre,c& oppofitum habear Do&or in lib, 
fent.vt vidimus in probaeconcl. ad auth. 
€x prol. re[pondec Barg. ibi Doctorem 
loui conditionaté att. ndeo fi fcientia 
fubalternata (i$ de 4liquo vno per acci- 
Alens pre [uppouit duas tract antes de par 
tibus illius totius feparatinyimo codem 
modo cx ponit, locum 6. Mct, & potcít 
ieduci ex $. Quod. fi. dicatur lineam vi- 
fualem y vbi dubitatiuéloquitar de hac 
xe. Ad 2.rcíp.ex Scot. 1 .d. 3.9.7. M. & N. 
quod cum ylures caule partialcs ad. .vnü 
dicum producendum concorrant , CX 
iplis.ne vna pec (c cauía conflituiur in 
entitate,nec in ione cauíandi, quia quzli- 
bet feorlim babet propriau) fationent.es 
«au(andi  & folum dicitar vna cauía. per 
fe va itate otdinishinc negatur dc illo ag 
gr«g ato demonftrari effectum , vc dc v- 
nic au(a fimpliciter 5 fod vx de phiffbus 


Lof$icay- 





vnitis; fic cum Sol,& homo zenerant ho: 
minem, tàm Solquàm homo rctinct pro- 
prias rationes ij, &vnacauía fit 
folum vnitate ordinis , & ficut vna dici« 
tur caufa hac vnitateyfic ratio caufandi 
praedicata, & paffiones , quz de illoag- 


] eregato demonftrantut;non funt. vnam , 
Toup 


ura .f.plures rationcs cau(andi, plu- 
rapradicata,, & plures paífioncs  atin 
eri ein dh ebcie Odd RED 
ia etiam 1 ordinis v. 
pee ;vnde non cít vna demonftratio y 
fed plures fimul ordinate, & voit ^j e9 
vel maxime quod falíam eft illud azgrea 
vnico actu intelligi propter diuer^ 
taté obie&torum fpecificam , & fi vnus 
eflet actus in re, virtualiter tamen cíTet 
multi c vni (cd plures habitis cau 
faret;yt fufius dicctor io libros de Anini; - 
33 Ad s.defcientijs (ubalternis dice- 
màs infra q.4. Medicina , & Moralistion 
habét pro obic&to i 







fed vt notant Zerb.st Bargic it. aliquando v« 


lens , puta ag« 


Fio poppe ue Dt 


timur aliquo ente per acc 
£regato ex fübiccto , & p 
pecden cd fpeciem i nie. 
pct piffionem innaimus ptincipiu 
ipüns,co modo , quo Thomiftz dicunt , 
ens mobile efTc fübic&um philofophiar 
vbi per. mobilitatem circum(cribunt na9 
turam,quz eft illiws paf; onis principii 
fic (anabilitas, & gal ipium dant inte]. 
ligere principia à quibus emanant , quar 
fant de hominis eifentia , & vnum pet fe 
faciunt cum homine, Arithmetica confi- 
derat numerum , non. quidem materiali. 
ter pro fübttracto , & ina&u exercito , 
fcd formaliter ; & in actu fignato. ,quo« 
modo eft vnus pcr fe conccptus;vt de eqs 
te pet accidens in communi diximus , & 
de 1pfo poffunt proportioges quzdà. de« 
monítrari canquam pafTiones , vt docuis 
mus difp.7.q.2.art. 1. Politica.non eftve 
— per £c hibius; fed plurcs aliquo ota 
ine conercgati , co quia vno: ' 
-o Mi nat re man e 
tionem plurium,& quicquid de ipfa de- 
monftracyr, nen cfbvnum per fe: predi- 
catüs(ed aggrcgatione illis pluribus im« 
mcediaié cowacniens 5 idem de arte. belli« 
ca re/peétaexetcirus dicendum , & de 


Qia 3 aie 


-—n 


846 


artibus mechanicis, ficut.n. obie&a fcic- 
tiarü fpeculatiuarum maioré vnioné ha- 
bent inter (cy nam vnum cífentialiter. fub: 
altero continetur , quàm obie&ta artium, 
& labituum mora!iumyita maiorem vni- 
taté habebüt fciétiz fpeculatiuz , quàm 
alij habitus,vt q: feq. dicemus, Tandem: 


pharmaca ant aggregatum quoddam ex: diaté demonftr: 


luribus caufisnon vnum, fed plures ef- 
:&us caufantibus nam morbus aliquan 
do, et(i vnus:dicatur , re veratamen cfi 
quens plaribus defectibus; 
indifpofitionibus,ad quorum curatio- 
nem plura remedia requiruntur , ex quo- 
rum aggregatione pharmaca conficiun- 
cur, vnde cognitio alicuius medicinz pro- 
prie non cft vna; fed plures demonfiran- 
tes plures paísiones vnitas de pluribus 
fubicctis vnitis , ità notat Amicuscit. 


34. Dicimus 2. de fingularibus,dépto' i 


JDeo;per (c primó nom dari (cientiam; ita 
Doctor q.3. prol.R,& 2:d.3-9 6. M, & 
cumco Scotifta omnes , Auecfa quoque 
Ruuius,, & Amic. cit. & probatur ex I« 
Poft.45.& y. Met. 5 3. &alibi (ap? y vbi 
Aift.ex profeffo ncgar scientiam de (in- 
gularibus;.& vnicum fuadamentum hu- 
1us conclu(.eft,quód tetigit DoGor in 2. 
cit. quia (ingularia vt fic non habent dc- 
finicionem,quat vt medium: pofsit. infcc- 
vire ad'demon(trapdaspaísiones ,ncque 
paísiones pcculiaresipás vt fingularibus 
sonuenientcs,ergo nequit , euam ex: na 
tura potcaitize con(iderando intellectum, 
Bàberi de :pfis (cienzis antec. quó'ad pri« 
"fam partem probarum fuit difpi r«q.4- 
anj. quo ad. pactem oftélum fuic diíp.- 
$«qupar. r.cuardíiximus projrictatem ef 
Íp (peciei;)nonindiuidui,& adliuc proba- 
mr,quiapafsiories propri funt-quzdam: 
aptitudines ad operandam: ex opcratio* 
nibus s po(leríoricopnitasfed ríülla'opc- 
ratio cxpcritur in aliquo indiaiduo;qua 
or poísic cíle inalio eiu(dem fpeciei,er-. 
go nulla aptitudo' , & proprietas fluic à 
differentia'indiurduali , (ed'omnes ab: cf- 
fcpcia-dimanant y. & per confequens (unt 
omnibus indiuduiscommüuncs -. Tam.» 
quia fimgularitas-nonctt ratio'agédi y fed 
potins conditio agentis y (olim: effentia: 
ei pcincrpiuas& ratio agédi ; ac cfíentia 


Difp. X TH. De Scientia - 


de fe comunis eft,'& indifferens omnibus: 
indiuiduis pofsibilibus illius fpeciei Ex. 
qiio patet rG&cutrde Dce: ifsimo: 
pofsit dati (cientia;quia ipfiuse(fentia e(t 
de (c hzc,neceft platibus comunicabilis: 
cirfui io cs dete iic area cea 
pafsiones de ipfo per [e primo; & imme-- 

i atur 5 quz ratio militat ét 
de Intelligentijs in fententia! Arift. po 


nentis illas neceffe effej& de (c hatc. — 


emonftraz- 
tiones conficitur de fingularibus, vt (in-. — 


latíafant , nam demonftratur eclypfis: - 
Luna;& Sole; vt equos: quia: 


oftenditur yt liic& müc,& in i 





udiuiduali differemtia prouenit;ergo iu*- 
tclietus concipiens hzcceitatem | Petri 
lantc vnitaté& hanc diftinctioné nume- 
ralem. Tum 3. quia colle&io accidétiuav 
conuenit i vt (ic ex Porpl;c. de* 
fpecic;ergo mos ipfo demonftrari -« 
Tü 4«ex 2. Met. rr. hibetit nó: poffe fci- 
rrantequamad indiuidua veniatur.. —— 
Refp. 1 : " ? quamuis: 
imnümero finzulari conficiantut ,ccuera: 
e(fe de fpecicbus Lunzt, & Solis,nam etfi: 
alia'Luna ,.& alitct Sol. nameto eífent. in! - 
illis(icibus, S can illisa(jwet bus; ijdc 
prouenirent effe&us;& eclypfis) Ad 2: ve 
nitas numerica! ia vniuerfati- demonttta'- 
tut de fingulari ineife gnato y-qüo in-- 


duit róné (pecici mec eft vera vni 
— Petcused idem (bi ipfi. ab' 
alio dittin&us, ita neceffarió: ab hacceie 


tate Petri prouenire y vt. alia conGmilis: 
nof potuerit caanare,fed (olum à prima: 
caufa dererminatur ad lianc nuimeto vni - 
taté,vt diximus in Phyf.difp:&q: as art. 5 .- 
Ad 3.colle&tio illaveté noneft patfsio ,cü' 
fic plora pratdicataynonvnü; df t6 paf sio' 


large, quatenus pet ipfaat circüfccibiamus' 
hzcceitatein', & éreperiri pot. in 


alioindiuiduo. Ad 4. exponit Doct. in' 
Met.ly indiuidu5quód non intelligantur 
pi. mie [ed'vel (pecies fpecialilstma y» 
quatenus nonett amplius per i" 
c- 








! 
3 


" 





- 


| 


I PS ie 
/ 


1 
* 
1 dias 


7! T rodidon 3 
— gTLeAbfi 


t 





















nquode inalia priora, 
- "c propofitie 1 A . ! : : 
* Ex his s deducas habere quid 
— ote rini ex prz- 
ci $ CÓ E " L . a iy ia. & 
Pi Mae noni (übers quod 
moónhabct,excluditurab ipfa. — 


ARTICVLVS IV. 
Mn [ubiettum debeat primà continere 
. virtualiter omnes veritates fcientie. 


6 Q'Cotus q.3.prol.D, dcfiniens (ubie 
a eu tatem gir orti 


lud effe, quod continet in fe primó vittua 


liter omnes veritates illius habitus , cuius 
eft (übie&um;pro cuius notitia aduertüt 
Scoti(tz, quod ly primé idem fignificat 
ac adequaté,& id adzquat? cótinct,quod 
in continendo nop dependet ab alijs ; (cd 


€ontinentia,alia effentialis , qua vnáü coa- 
tinet alterum in primo modo dicendi per 
fesalia eft potentialis,qua fuperius conti- 
net inferiora, alia eft victualis , qua vnum 
continet aliud in e(le producibili ab ipfo; 
& quia duplex cft e(fe .(. reale , & coeoi- 
tum,hinc duplex cft virtualis cotinentia , 
vna, qua aliquid poteftaliud in effe reali 
prodacere , altera ; qua poteft producere 
in effe cognito;& tandem quia effe reale 
cft duplex; Phyficum,& yficum, 
primum cít res à (ua eau(a realiter diftin 
Ga;fecundi eft formalitas pul- 
lulans ab alia ; fic duplex eft conrinentia 
virtualis in effe reali,vel Phyfica,vel Me- 
taphyfica;modó fubie&um nequit conti- 
fiere proprias paffiones continentia vir- 
tuli in effe reali Phyfico , nar à fübie- 
2225.54. 4.ar. 1,realiter non diftin 
Suuntur,ícd cotinétia Metaphyfica, quia 
veré ab effentia fübic&i pullulant ex di- 
Gs in| is dip. 7.4.2.quzritur ergo 
an pres debcat —À — 
ter in ee cognito omnes pa(Tiones dc i 
lo demonftrabiles in (cientia;vbi nio 
quimur de obic&to materiali, (cd dccom 


- revtfupta diximus 


lieBum com hvirtualitey ép, o D" $47 





: pofito ex eiateriali, & formali, quz vn 
«ompletum -fubie. fcientie intezra- 


rt lupra diximus art.1. (vt obic&tioncs 
Caict. diluamus tribuentis Scoto , ipfum 
loqui de materiali obie&o) non quód ca - 
le obic&tum eocaliter fine Dei, & intelle- 
«&us cencur(ü caufet ex fe notitiam paf- 
fionis in intelle&u,vc malé interpretarur 
Atimq.a4.prol.Do&orem noftirüs(ed par. 
tialiter,& in rationc obie&ti,nim intelle- 
€tio cx obic&to,& potentia gignitur;füpe 
pofito diuino cócurfü ex Sco. 1.d.3. q.7. 
37 Ochácü (nisnomipal'bus in prol. 
feot.negat fubic&tumsontinere virtuali- , 
tet paffiongs in c(fe. cognito (mb ncgat 
etiam in cfle rcali, (zd proccdit ex co , qp 
agens PhyGicam cum Mexapbyico «gca- 
tc confundit;putatq;ad quamlibceccond- 
nentciam requici diftinclionem realem gy 
quod etl fallum) Comunis fenteatia | eft 
affitmatiua ctim Scoto cit fcd ett diTidi- 
um apad Scotiftas,fi hzc conditio debe- 
at conuenire (ulü (übie&of pecificoyque 


, €fifpecies fpecialitbma, an etiam fübic- 


&o generico. quod e(t penus quodlibet , 
vel diaabdtchciic cades; cei aliqui. in- 
diflin&é loquentes videntur vniaertali- 
ter loqui tàm dc (pecifico , qui de .gcnc- 
rico)ira Can. 1. Phy(.q.1. Tar.q. 3. proae; 
Log.Otkbellus in princ. Phy(: Smi inch q. 
1.proé. Tkcol.n 47.ex coy Quod ncgatía 
biectum zenericum, & dac folum (pccifi- 
cum;fed prfertim Bra(au.q. 3. Vn. & q. 
1.qtiol, dc menre $cori allerit definitio- 
nem in prol. allatam conucoire vti; fu« 
bie&o,licét poftca folü in modo loqucn* 
di differat ab alijs Scot;(tis ; qui volüt hàé 
definitionem, vcl coadirionem a(Tignata 
efle (abie&i (pecificinó generici, n (i re- 
fpc&u ptopriarum paffionum , quas vir- 
tualiter continet , pa(fioncs vcro fuoram 


inferiorü, nonnifi potentialitec; ita Barg« 
lüper q. 3.prol.qui Paulum eitac , & Lí 
Faber Theor.5 .Zetb. 1. Mct.3.2.c(tq; Au 


rcol.in prol.q.de fübiccto Theol. ar. t.& 
Amic.tradt.27. difp.a.q. z.dub.7. 

38 oe mn an i loquédo 
virtualiter continet in etlecognito tanc 
paffiones de ipfo fmediac£, & primo dc - 
monftrabiles in fcientia fiué gencricum. 
fit fiue [pecificam ,& per có; c quens cm- 


bos,'08 


AA 


3n illis continetur cauía in 


84$ 


inferiorum nonnifi potentialitet, 
quo ad primam partem cft Dott, cit. & 
alijs in locis adducédis,& probatur ab ip- 
fo,quia propoticiones,qua in demonflra 
tione a(fumuntur, aliz (ünt immediata" , 
vt principia,alig mediate, vt conclu(io , 
herentiz : paí- 
fionis in fabie&o,que eft definitio fübie- 
&i;inilta continetur 1pfa paífio de (ubie- 
&o demontlrata , ergo fübie&tü cft cau- 
fa cur ille veritatcs cognofcantur ab. in- 
telle&tu;patet;quía per (uà fpecié repra- 
fencat dcimtionem,q cffentialirer conti 
net ; hac cft caua , cur paffig cogaolca - 
tur;ergo virtualiter in e(Ie cognito cóti- 
net omucs veritates fcientiz,nam defini- 
tioton cfl ró qu« continendi,fed ró qua 
fubic&um continet. Tum quia (ubiectü 
ett cau(a adzquata habitus, qa eft primü 
1n fcicntia primitate ada'quationis ; ergo 
dcbet virtualiter in effe cognito o£s veri- 
1atcs cótinere de ipfo i fci&tia cófideratas, 
Secundo , quód (ubic&um genericum 
paffiones inferiorum potentialiter tantü 
contineat; eft Scoti 6. Met.q. 1. & proba- 
tur euidenter, virtualiter primó contine- 
rc veritates jn fcientia cft per. quodquid 
eft polTe f(ubic&um caufare notitiam vc- 
ritatis cocluGonis, & habitudinis paíTio- 
nis ad proprium fabic&um; fed genericü 
Íubicctum per fuam definitionem nó pót 
eíse cau(a,cur paffiones ioferiorü de ip- 
fis demonftrentur ; ergo , &c, malor pa. 
tct cx Scotoin ptol. cit. vbi ait contine- 
ac primo virtualiter cft ita independens 
effc in continendo, vt circumfcipto omni 
alio adhuc contincat, & nihil aliud conti- 
ncat,ni(i per tooem cius, vt corpus nattt- 
ralc ita cocinet mobilitatem,vt circüfcri- 
pta quac 'ccic corporis naturalis,Ct 
omnibus Pn kA ote xcr fud 
dcfiniiion&. poterit de ip(o demonítrari , 
& infcriora, nonnifi per rationem corpo 
rjs naturalis continenr. mobilitatem in, 
Communi; minor patet , quia per ronem 
Corporis naturalis vt fic nequit circula- 
ris mobilitas v.g» de, Cclo demonftrati , 
aliter omnibus corporibus conoeniret. - 
39 Tucbé cüaliquibus Scoufus,veram 
esc. genus pojentialiter concre paffio- 


Difp. XIL Be Semis. 0 000- 
resveritates illius (cientiz , at paffiones. 1 


ncs inferiori (ed vt (ic mom tribu 
taté habituisfed folü vt continet 

inferioribus, " 
ne Smifi 
&i in torale,& pactiale,li.m.(cientia cófi 


haber cum 1lla;ficut nec obieda , nullum 
crit partiale obie&tü ,vndé non re&té cor- 
»us naturale dicetur fiibie&üin tota Ph 
jocos: ens in tota Metaph.nec Git. 
logiímusin tota Lozica,neq; Pylofoph. 
aut Meraphy fica, vel Lo MT rre 
tica , & vniuerfaliter qualibet (ci&tía di- 
ceretur vna fciétia; & male in initio Phy- 
lofophiz, Logica e toas due in« 
Ítituetetut quz (Lio de fubiecto ipfarum, 
fed (olum M per iesra (fübie&um illo- 
rum librorüvelillius libri, qui primó ex« 
plicandus occarrit contra omnes Do&o^ 
res,yt ét dicemus q.feq.quapropter eoi 
d rmm: cae genas aliquod pro (b- 
bie&to in aliqua totali fci&tia,debemus ét 
alferere de ratione (übie&i f(cientiz non 
effc continere virtualiter omnes verita« 
tes illius fcientiz., (ed virtualiter. pro- 
prias ,potentialiter illas inferiorum . 
Poluimus in COC),ly proprid loquendi , 
nam fi velimus extendere continentiam 
viruualem, & illam diniderc in immedia« 
tam;& in proxi Are 
motam; hanc (umete pro. ijvt 
facit Dass viderür & , in 3. d. 2.4. 
q:2«C.& d. 36.q. vn.L vbi contmentian 
virtuale hioc [cafa tribuit (abiecto: ge». 
nerico,& citat fe in 6. Met;q.1.quo loco 
continentiam gencrici fubie&i ait eíse 
virtualem, & potencialem, fic nulla erit; 
ni(i de nomine diísentio . "sai Mit 
40 .Obijc.1, oítédendo fubie&tü non 
contünete virtual:ter notitiam patfionü . . 
Tüquiacntia tationis-circa fuas. paíl;o- 
nes non]iabentac&ttuitatem aliquam , vt 
potat illas producere 1.effe cognito, vel , 
reali;codem modo te babet: relatio reas . 
lis,qua: nó cft dc generc acbiuorü , vndc 


, REQuit concurrere ad. productioné.pro* 


priarüm paflionü neq; 1d earum noricdià y 
cum non fit obicétum etium: inieliee: 
Qus. — 


* PE 

Hzcrefpoofiocoinciditcum opinios — 
adi, negantis. diuiionem fubie- | - 

"i 
derans (pecie aliqua generisnon cit pas —— 
fcientiz de gencre , necifta connexione. — 












CM 


A. Q 
* 4^4 





: (Gus. * 


Tola 
17x 
e€s5 


2 





th à Luna E continetu » ^ vit- 
*üaliter, quia ad cognitionemeclyp(is re- 
pu ) tert quie vc caufa ad. 
eclypfim concurtit , ac terra notitia nea 
eótinctur virtualiter in Lana: efe quoq; 
beatificabile cft-pafsio hominis ; & tame 
'ex quidditate hominisnon cognofcitur, 
aliter poflet viribus nature cognofci ip- 
fe Deus , qui cft cerminus hutus patlio- 
nis, nequit in, cogaofci relatio aliqua; ai- 
fi cogno(caur terminus i p(iusrelationis, 
Tum 5.euidentia vetitatis concl.non fo- 
tà pendet à fübie&to, fed ét à pradicato , 
& à przmiffis, erzo —— primo , & a- 
tiaté conunceti in fübie&to. Tii 4. fe- 
queretar in demonftratione à pofteriori 
effe&um eísc (ubie&ü , quia cft id , quod 
virtualitet-contipet verizates . Tum . fi 
ek hoc; q»cauía virtualiter continet effe- 
&um in císc rei,coritinet etiá in ese co- 
gnito , ergo cx/notitia Solis incóplexa pa- 
terit baberi» notitia omnium etfectaum 
à Sole prodacibiliü,cp cft falfüm. Tum 6. 
fubié&tfi cóparatur ad (ciériá ficut obice 
&um ad potétiá, fed hoc ponirat primi y 
& adg juatum penes. primitaté cóitatisy 
non continentia» virtualis; vb patct/de co» 
lote refpectu vifüs, qui-de onmibus obie 
&is viiibilibus praedicatur) & ens dem. 
nibus obic&is intellectus, ergo &cc.quod' 
etiam fcruatur non (oluti'in obicétis poz 
tenciarü , fed &vin (ubic&is-(ci&iat us ni 
in Gconiecia cft lined5-in Acidamenea 
numerus, in Mecaphy(caxths, qua dc có« 
fideratis in illis (ciem js plü&iicahams - ^. 
- 41. Kefpzad 1; patet ex difpi5. qp entia 
rinonis (uo-modo lisbent caufalitacé er- 
ga proprias paf&iones,reuera tf fundamé 
tum entis ronis ctt , quod caufat notitiá 
entis rónis, & harc notitiam pa(sioris ip- 
fius,qua ratione dicitur, ens rOnis, vt CO-/ 
guitum cauf(ate nocitiam patfionis : rcla- 
tto realis noocft a&tiua phyticé , (ed me- 
tà ?,ac non catfat nocittam paíSios 
ni$ gropriz, ni(i yt coznita, vc de ente ra- 
tienib digg co quia non eft obiectuni 
motiuü incelle&us;(ed terminatiuum. A d 
2, cclypfabilitas;, (icut continetur virtua- 
liter in Lun quoad efse tcale , xa quoad 
císc cogn;tugn, attamen quia ordincm di- 


cit ad tétram, vel'aliud corpus opacum im 
eise reuli, ità quoque in e(se cogn:to de: 
pédet ab illo, ex quo folum (e u;tur, 1... 
nam non esc caulim ade quat cogni - 
tionis illius (ed requi cognitionem tcr- 
r£ , nontamen deducitur in Luna virtua- 
liter aca contineti,vt infubiedto, quam» 
uis iaterta contigeatur can quá in caufa y 
fion tanquad ia fübie&o : beatificabili* 
tasnequit cognolci cognita homiais ef 
fentia, eo uia ordinem dicic ad Dei ,v& 
ad terminum , qa ratione nó contineat 
fub obiecto naturalis atcinzentiz intelle- 
&kas creatisquod eft eos initum, cuius teg 
miaus non ett Deus,ex Sco. quol. 14. Ad. 
5:neg.confeq. non.n. d cimus (abie&um 
eise caufani cotülem coz ainioois conclu* 
fionis, aà pra dicium, practise cona 
cu:tüat , fed dicimüs fuübicétam pruay 
continere , quia on (luni eft cau.a- ve- 
ritatis conclutioais ; (ed ét véritaris prin 
cipiorum;quace dus vitimaré omia cou 
tinet tàm- preedicatam coal. qtiam prin- 
cipia. Ad 4- neq. Pane cHectus-in illa: 
demontiratione non ett (abiccétiin j fed. 
rhedium ; & princi pium Ong .cogaoícens 
di. Ad y. cac ex cognitione tdo( a deue- 
nimus-ta cogoicionem effe&uas virtuali 
ter itiilla inclüti , quando effectus. fe 
bet vi paísio cdlz, nam tunc cft Conuers 
tibilis càviean(: à principijs iptius ema-: 
nat; ficein dltero pocélE/repetiri , bili 1n 
fud casís, quate exemplum Solis uon vrz 
ge, qiio f habet vr (übie&tum cess 


IT. dn fabieibemtinen suirtaaliter g)e t L1 $49 
xz 


[pettu cffeQuum àb iplo producibiligrr 


& alie concaulie-tcquicuncur-, etfeGtus: 
nofi ih-Solé7 (cd' extra ceperiamuir , nec 
neceffarió à principi js luti 1plius; quá. 
uis (i quis perciperet victütem 1nicrnam 
Solis prodiletiuim effe&tuum pofset quo- 
que'incogaicioaem cffectuum deuenire, : 

* Ad 6. Do&or in prol.cit. ncgat omtti- 
rtiodam partcatérilicér «in. cougeniancim 
hoc; quód aeibo teeiniodüta ctus potena- . 
tiz, & faentig, &ihialijscondiuonibusy : 
ytett videreapud. Bafsol. attamen diffez 
rütin hoc,quód proportio ob:ecti ad po^ 
tentiatn ctt anociui-ad mobile, (eyagca-- 
ti$ ad patsum , at fübicétum (c haber vt 
cauí4 ad ícjentiam vt ad cfle&pum: hinc: 
quodlibet obicét iuclufurn.in. obicéta 
: pugio , 


"-—Á 


— a ÀÁÁ 


$40 


primo ,.& adzequato poterit agere inp o- 
tentiam, quia quando agens poteít agere 
in aliquod pafsum, quodlibet agens ciuí- 


dcm rationis potcrit in illud. pa[sum age- - 


re,& iftud à.quolibet agenze eiufdem ca- 
tionis potefi pati: at non fcquitar idé de 
fubic&to, quód fi fübie&um eft caufa ha- 
bitus , quodlibet inclusü in fubie&o pof- 
fit cau(are eundem habitum : ad exempla 
addué&a, dicimus illa obie&ta efsecóma- 
nia obic&is partialibus, & non folum yt 
fic dicuntur fabie&ta , (ed etiam vt alia 
confidcrata m Ícientijsad illa reducürur, 
wt (unt paf;ones , & principia , quapro- 

ter aflignantur fübiecta nontantam; vt 
jme illam predicatienem communem 
adinferiora, - vt Mice virtuali- 
tet proptias paffioncs, & icata; vi« 
dc 3 Fabrum theor. $. iur - 

41 Secundo obijc. oftendédo deme- 
te Scoti , quodlibet fübie&tum virtualiter 
contincre deere omnes veritates Due 
tiz,& non aliquas potentialiter . Tü quia 
in 3.d.14.q.2. H, habentur haec verba.» , 
Ifiud ét confir.per Phylof.-Poft.25.»bi 
vult , quod oportet maxim cognofcere 
de fubietlo quid e$t; & ratio efl quia in 
vóne , c? quidditate [ubietti virtualiter 
dncluditurtotaro fcientie,tüc fic, quic- 
&juid eft ró, propter q aliquid infit alteri, 
conuenit omni illicui illud ineft, €t quic- 
quid cft ro diuifibilitatis, ineft formali- 
ter illi , g cf tali i D 
2.d,5.q.4.G, fed ró , propter quà debc- 


mus dc (übic&to precognofcere quid eff, 
€ft inclafio sb armar i t in 
obie&o, ergo. de quocung; verificatur , 
quód de illo fit prc uid 
cj dc illo ct ellumubie ,.G virtaslirr 
includat totà (cicntiam, fed ifta 

gnitio de quocunq. fubi fid ipesi- 
fcosfiué generico, fiue enti ve- 


rificatur,ergo,&c. Tum 2n 1d. 3. q. 8 


infine, ait pori yas [cienti af- 
fignatur penes M 

penes 9, Jcientie diflinguuutur, uon pe- 
nes fnielleum, ce D modo diftingui- 
do fcieptias, illa efl vna, pos »nius 
Jubietii primi , quatenus obietium pri- 
mutp-babet contiuere fcientid illá. vir- 
tpaliter : idcm habet q- 7, ciufdé dift. in 


diuifione diuifibile, ex. 


um; quia illud efl, d 


LO RINT 
pm 
Nr 


fine,& (upra L.ergo fi vnitasfcientig pe 
ncs virtualemcontinentiam fübic&i at- 
tenditur, cum tribuere dittin&ti 
vnitatem fcientizcópetatetiam(ubiedo — — 
generico, iftud on. ialierfed vir — 
tualiter omnia cótinebit : idem docet 5, 
d.2 5.9.2, C, Tum 5. quia quol.7. N, do« 
cet primam principium cotinere virtuae 
liter, & eminéter vctitates omniü pofte- 


riorü,non t&roportet, poflit e(le caufa 
immediate seiolied quadcunq. po- 
fterius; & p.d.3. qu.2. in primoexrra in- 


quit; quod quicquid tur de Dcoin 
Met. continetur virtualiter primó inra- 
tionc entis;& q.3.$. Quantum ad 2. art, 
ait ens virtualiter continere paffion« 

vltimas diffcrentias,& lit.M, exemplifi- 
cát de colorc, qui virtualiter includitur in 
diffetentijs , & pa(li onibus coloris . 

,43. Refp.ad 1. 9 ficut ró icifü- 
biecti precoguo(ci debet refpectu paf- 
fionis 1pfius tübiecti ici tanquam 
mediü adequatum ad demonlftrandam 
paffionis inbzrentiá , at rcípe&u paísio- 
misalicuius fpecici folüm debet przco- 
guofci vt medium inadequatum , quate 


nus eft pars definitionis illius (peciei ; fic 


alia , & alia debet cffc inclufio rica y 
 fpecifice pallionis , illa Veeuis. ; hzc 
potentialis; Doctor itaq; vel (amit vir- 
tualem continentiam large, vel & meliuss 
ibi loquitur de fciétia vaius pafsionis in» 
herenus fübie&o , vt. fe declarar; quare 
loquitur de (übíc&o f(pecifico, vel de ge- 
ncrico in ordine vi rope pafsiones. 
Ad z.eodé mado reíp, nám precipue $ 
7: Cit. in fine loguitur de (peciefpecialif- 
Ífima,quz nonnili virtualiter cótinet paf 
fiones ; & habitus iftius (pecici (amit ab 
ipía vnitaté sr virtualem continentiam 
fi fübie&um €t genericum 


muluplex,pi Thcolegiá , qu c(t de- 
obie&o insulardiidto »vtarguimuss eo 
Tp nequit virtualiter paísiones 

iorum coütifere: Quod magis pater 
exlocisadduétis ip 3. róuc, nati 10 quol, 
7. aequit intcllist yt notat Zero. ci de o 


con- 








| Qr. en biet Scientia debeat effenteefscolot. IU. 851 


éotitinentia virtuali propria, quia fic pof- 
feat per primum principium immediate 
€ogno(ci poflctiora y ficut pcr qui ditate 
eciéi immediaté coghoícitur paílio 
pecifica,.nam proprie in illa virtualiter 
continetur; quapropter hee virtualiscó- 
tinentiaapud Doé&torem aliquando fu- 


miicur pi ru t rp vt comunis ad 
dien proprié,& ad potentialem , & 
i ' quia ró generis faltim 


fienes ; Hinc concludendum definitione 
datam á'Sco; prol.q. 3. effe fubic&i (peci- 
fici, nam vt colligitur ex texta , loquitur 


de continentia virtuali: propria : quód. 


etiam patebit in q.feq.- 

Sed noui(fi - Poncius diff. 1. Log. 
1/.12.& 18.vt oftendat definitione fübie 
Gi ex Scoto'addu&tam , quod virtualiter 
€ontincat omnes veritates (cientiz;ctiam' 
genetico.competere;ait fenfum illius nc- 
quaquam effe; quod (ecandum (e ,. & fc- 

ü faam'rationé pracisé contineat ve 
ritatestotias (cientiz; neque enim fecü- 
dum (e foli debet illas continere virtua- 
liter ita y vt (e' folo cum intelle&u poffit 
omnes illascaufare ,.impoffibile .n.'ett,. 
(inquit) quod ens, vt fic; quod ponitur 
obiectum adaquatum Metaph. cótineat 
omncs veritates metaphyficas , pratfertim 
illas, Ty de Angelis.; fenfus 
ergo illius eft, vt magis explicat n. 18. g» 
obiectum. adaquatum: debeat continere 
virtaaliter omnes veritates fcientiz ,cu* 
ius eft obie&am, non fecandumfe;X (ua: 
praedicata intrinfeca, fed (ecundum (e,& 
emniaillaquz funt ad ipfura reducibilia 
Cómode :'Ceterum expoltirio ifta: contrá' 
Do&toris incentionem, & literam palam 
müilitar,nam loc.cir.explicans quid intel- 
ligat per continere primo virtualiter ;in- 
1 fignificare, quod comtinere in- 
. dtpendenter ab alijs rn. (ciencia coniide- 

ratis, & (ecundnm (uam rationem praeci- 

sé; & adequaté y. (ic quodin continendo: 

non dependet ab'alijs,(ed alia ab1pfo;ita- 

ut per iimpoflibile circüfcript o omni alio 

adbuc conti nere tt diecbamus ab initio 
CN Sd 


articuli iuxtà.cómunemomniü. Sco:ifta- 
rum expofitionem ; non ergo rccedendiá 
cít à fententia no(Era, quam etiam tradi- 
derunt politiores Scotiftz, quod Doctor 
ibi fübie&um fpecificum defiaiuit , non: 
genericum,licet extendendo continentia 
virtualem poffit etiam quoquo pado illa 
défiitio applicari fubie&o generico'mo: 
do infinatofupra num. 39. 


^ ARTICVLVS V. 


; Kn fubieGium debeat eJe neceffarium;. 
(44 Irimus q. 
*" D &4 vel 


ced. explicando 2; 
irioné (cientiz,debe- 
tc fcientiá effe neceífarià non necc(firate: 
fimpliciter; qua(i quod ipfa (emper repe 
riri debeat in recü natura;& nunquá cora 
rumpi, (cd neccffi tate fecundum quid, .f. 
quó ad veritatem, vt nó poffit vllo pacto: 

in fal(am mutari, quam nece(fitatem có- 
plexam appellauimus, quia eft nece lita s: 
propotitionis, & habitudo neceülaria in. 
ter íübiectum,& przdicatum conclu(io« 

nis demonítrarz . Attamen quia fcientiz 
omnem conditionem fumit à proprio fu 
biecto, (equitur fubie&um quoq; debere 
dici necelTarinm;inuariabile, & tncorru- 

ptibile , qua ratione cóiter aíleritur de 
cotruptibilibusnó dari fciéciáex 1. Po(t. 

c.7.& 6; Euh. c.5 hanc nece(litatemfubie: 
Gi, & inuariabilitaté explicare debemus, 


quanam fit ;. certum eft.n: c(fc dittin&tá 


à necelfitatc Íciétiz, hzc.n. caufatur ab: 
illa,eft. ; alicuius cóplexi .f. (ciencia, illa 
yeró eft incóplexi,qualisentitas [ubiedtie 
, Mirum ett, quàm varié lequantur Do» 
Gres in re tàm cuidenti, vt notat Auer 
fa: 4.26. Log. fe&. 4. Quidam.n. dicunt 
fubicctum.fcientiz debere eífe neceísa- 
rium, & incorcoptibile in vniuer(ali , nom 
in particulari, vel per fe,non per accidése 
yci inpotentia, nonina&u , vel in-acta. 
fignato, non exercico y vel quo adcelfen- 
tiam , noa-quo ad exiftentiam ;. quapro» 
prer ír fübiectum deindc íit corruptibile 
n particulari , per accidens... ad' corru 
puonem fingularüsm ,in a&u: excreito y 
& quo ad exiftentiam, vt fe habent natu» 
tz communes rerum creatarurm , non de 
ftruit neceffi 
MR 4; Ite 


852 


fag. Ite ditin&ioncs in hoc deficiüit, 
prima facic videntur loqui de incortge 
Subilitate fimpliciter, & corruptibilitae 
te illi oppo (itayiraut fübic&ü ex (ua toe 
formali non debeat per fe incipercyX de- 
"finerc,& (i quandoque incipit »vel definit 
cífe , hoc fit per accidens ad corruption 
alterius, vt patet in exéplo de naturisre- 
rum in vniuci falis que ad inczptionem , 
& dettra&:oncm fingulariü dicuntur ge- 
neracty& cortmmpi, quod exemplum ad- 
duci (olet pro explicatione harum diftin 
€iionum.Hoc autem eft falfumyquia nat- 
lis creatarum rer. naturis quocuque mo 
do infpe&tis comperit hac let pea 
litasfcd qualibct efl corraptibilis, & de- 
firu&ibilis etiam in vniucríali , per fe, in 
atu, & quoad cffentiam, Tü quia fi cor- 
&opribilitas fubic&ti; quó ad císe fufficit; 
yt.cognitio ni dicater neceísaria, fed va- 
tiabijis, & falla, quamuis non per fe; fc 
fperaccidens, vel alio modo illi ccuemat, 
fofficiet quoq; vt ccccm modo competat 
cognitioni, & lic (ciéua f;ltim per acct- 
dens, vcl quando coiroptibilitas fübiccto 
compctet, poterit mutari infalíam, quod 
efl copira rationem fcieniz, vt q-praced. 
diximus, al ter igitur explicari debet baec 
ncce(litas.ecl faliialigd aliud deber addi. 
Flcrig; quos fequi, Amice aet «17- 
dilj. 4.4. 2. dub 6. alia via incedüt; difuin- 
guát .n«de néccflitateyquod alra fit ccm- 
plexa, qua teperituc. in propofitione nc- 
Ge(saciá, quia nequit per quamcumqs po- 
tentiam mutari infálíam , ajia cfi incom- 
plexas qua rcbus incomplexis conuenit 
& cft duplex, vcl quo ad eísentià , & bec 
conuenit rcbus cx. (e ipiis babentibus cf- 
fcntiam,ro cx noftro libero arbitrio , ifti 
opponiur concbgenua. incomplcxa cü 
À. tes non ex proptia-natura*fed exlibc- 
ro homingm arbitrio habet císentiam,vt 
veftis elt hoc, vcl illo odo £ormata. de- 
penden:er ab bominum. placito s alia cft 
neccílitas incomplexa quo. ad exiftétiá , 
«quz dupliciter. explicari poteftavel poli, 
tiu£ , quando (sentia rei verà neccísar 
€xillit, vt posee: nonéxiftere, & jor 
v.0do compeut. à vel negaciue , fea 
przcfiuéyjuango..f. are rei non có- 
iidcra;ur iB ordinc ad. habendam cxi- 
a; ^" 


- Difp. X IT. De Scieytido 007 


ftentiam,fed vt ab ea pre(cindit?huic nez 
ce(Titat: opponitur contingentia incom- 
plexaquó a tiam,vel quia. eísen. 
tia rei exiftit contingenter à parte rei y vt 
fant omnes rescreatz , vel quia etiam ia 


eíse intelligibili non preícindit ab exifté« 


tia contingenti, talia (ant omnia agibiliay 
& (a&tibilta, qua ab habi radicis 
con(iderantur in ordinc ad exiftentiam 
Veiineseenir erpet qrass t 
tem "t funt po iad ex- 
tra, & fecundumc itcüftanties 
fant illisà parte rei conuenire , ett 
codiuinnpe biete P DNE 
tiam; Tunc ad quet. r ',Obie- 
oup fcientia debere dope neceísariü m 
ceffitate complexa , & incomplexa , 
quo ad e(senuam ,quàm quó ad exi(len- 
4 eds pofitiué, (cd praeci tiué 
Qua rationc agibilia 
pofsc císc dien mum fiot, &- 
con(equnenter morales (cientias - 
& practicase(se veré (cientias, ^ 
46 Dicendum eft, obicdtà dcbere ef- 
fc ncecísarium neceíTitate veritatis obiee 
&iug in (ua efsentias(cü vt alij dicantnee 
ce(Titate coplexa obic&iua,vei nece(firae 
te incomplexa quo ad eísenuam nonre« 
qairere taraca noce(ltatem iucomplexá 
quó adcxiflenos, (iac pofitiué, fiue praeses 
ciliue explicesur , e(teomimunis y quie 
dem, quod id fe debeat haberc Bur n 
1€ veritatis obicáinà , colligitur ex Seoe 
1.d.3.. 4 L& fcq. &. patet quia fcientia 
requirit banc ncceffitatem ; vc formaliree 
ita lit vera ; quod nallo modo poffit c[set 
fala ergo obie&um ità (c debet habere 
in fe, vt dicat neceisariam habitudiné ad 
illa pr dicata,qugd nó poflit illa non re» 
(picere;fi.n.potfet aliter c habere,& alia 
piadicata oppofita contincre; iam (cien 
tia poíset elsc fala formalitevs & hec ine 
trineca necc(Tius que ceperirur in obies 
&o;& ex genua propriorum | jcatos 







ram dicicur neceflitas »quatenüs 
cadi: inter, przdi Ísenci E dicituf 
nccefli qas inco;lex: ig , quiaobies 
€umin fua «uidditate eff quid vnum in- 
complexam;s dicitur euam comple X4 as, 
vel obicctiué , vel virualitec , quatenus 
ft rario, cuz de vali quidditaie formetur 
AER S pto- 
ee 


7 


» 
| 
! 

i 











ta5 incomplexg quó ad exiftétiam,liquet 
ex hoc jquod hzc neceffitas pofitiué ex- 
plicata folum Deo conuenit; & tamen de 
alijs rebus habetur fcientia,cü poffint de 
illis formari propofitiones atctna veri- 
tatis, quod (afficit ad fcientiam : neq; re- 
quiritur quod qualibet fcientia ab ftrahat 
.'&b obici exiftétia, nà fcientiz practicz 
nó ab(trahant,& tamen funt (cientiz,vt 
«um Sco.q.4.prol. dicemus q. 5. Tü quia 
medicina;quicquid docet;dirigitad opus, 
& res agam in vniuer(ali quidem, fed 
vt potentes exiftere  & in ordine ad cxi- 
Ttentiá poffibilem , & tamen in medicina 
inultz conficiuntur propofitiones zter- 
nz veritatis, qua: per veras caufasdemóo- 
ftrátur , ergo vt fic poffunt effe obicétum 
Ícicntiz : confeq. patet » quia illud debet 
dici fcientic obic&um; quod pót caufare 
notitiam fuarum paffionum veram , cer. 
tam,cuidentem, neceflariam; & per cau- 
Íam , hecomnia habct medica fcientia. 
- 47 Inoppof. obijc. preter authori- 
tates illas , quibus conantur Aducrfarij 
oftendete cum Arift. facultates practicas 
tion c(ic (cientificas, de quibus q. 5. Tum 
quia (cientia c(t ab(tra&tiua cognitio y de 
cuius rationc cfl , qy ab(trahat ab exiflen- 
tia obiecti , per quod differz ab intuitiua 
coguirione, ergo debct habere nece (Fita. 
té incomplexam quà ad ext(tentá abftra- 
&iué, Tum 2; obiectum fcientiz debet 
efle inuatiabile , quod aliter fe habere no 
pollet; (cd omne tale nece(larió debet ab 
ftrahere ab exittencia ,probatur;quia exi- 
ftentia eft variabilis ; ergo quod dicit or- 
dinem ad ipfam;vt fi€ cric quoq; variabi- 
e. Kefp.cxiftenuam rei nó toluin 1ntuiti- 
ue, fed ét abfiractiué cognofci polfe, vt 
libet Scot2/d.3. 9.9. & 11. F. & quol. 
13. L. quando. (.non cít ratio cognoicen- 
motiua; (cd volun fe habet:vc resco- 
pons pars obicéti ; led quicquid (x de 
OC, dicimus ad acg. (cienuiam necetffa 
zio debereabitiahere ab cxiflencia rerü 
in particulatis & vc actualiter exiitunt à 
parte tei, don ab ynisecfalr, & vt pofsum 
exiitere , nam vt fic vecé de iplis rebus 
poriunciorn Migncs ncccísarig 





iratur nece(Ti- « 


IO, & per 


(fente. 3$5 
complesz;vt concedit etiam Amicus: e* 
quo euidenter fequitur res ipfas bibere 
nece(Titaré obiectiua veritatis; yt quoq. 
concernun: aliquo exiftentiam,nà 
termini in propofitione non effent necef 
fario connexi, nifi infeiplis haberent nc- 
ceffarià habitudiné ; per quod patet ad 2. 
Diccs;ex 1. Poft.181.& 6. Mer. (ciens 
tig (unt de ijs, quz f eueniunt;aut 
vt plurimum , ergo obie&tam non cft ne« 
ceffe , vt fit inuariabile , & perpetuum.« 
Refp. non intelligere ibi Arift.res vt actu 
exiftentes,vel (emper, vel vt plurimü, fed 
vt porentes exiftere , nam cum videmus 
cx pofitione alicuius caufz fequi aliquem. 
effe&um faltim vt in plurimum, argui- 
mus à pofteriori virtutem inilla caufa s 
producendi talem effe&um, quomodo fit 
vniueríalis propofitio , & ab exiftentia 
a&uali ab(trahitur ; De dexonnnn à 
pofteriori non potett fieri in his, qug ra» 
Milos cueniunt ; de quo di« 

fpat. (cq. q-1, atta. 


uA GOTILON DA SOY. 


Quo fenfu fubietium ve[piciat omnia. 
confiderata in Scientia. ^ 
48 Vidam ex Thomiftis docent fu- 
Q bie&tü (cie debere omoja in 
illa cótenta infpicere tanquam inferiora, 
de quibus efsentialiter przdicctur, quam 
przdicarionis communitatem vt preci 
puam , imó vt adzquatam fübic&i códf«- 
tionem (tatuunt . Sed hunc dicendi mo^ 
dum refutauimusgrt. 1, nam 1. Poft, 2. 
fcientia de tribus agit, de (ubiecto, 
quo pa[sionem demonttrac,de pafsione s 
quam demonf(lrat , & de principis, pet 
uz demonftrat , que tria (unt incer fe 
difindta, nec poísüt coincidere, ergoeft — 
contra rauonem fübie&i,quod przdices —— 
tur de omnibus in fcientijs conlideratiss 


& inillis includatur: quandocunque igi« - M MT 
tur eft aliquid , uod ldetd PR DEEU 


dealioytanuam de (ub fe eócento , quod 
tamen non pót. habercin iliafcientia rae 
tionem fubie&i, (altim parrialis, quia .f 
fic vel vt paísio , velfolum vt principium 
confideratum ab illa, illud cóc ftatui non 
poieru fubic&tum , quia qued cóuenit (u« 





ETT Si IR SDec fiio d oA Q. 


spetiorisfaltira fecupdacio debet iáferiori 
xoüitnirey& fi 1n fericr) repugpary figni 
,ulllens, non:eperizi im fuperioriy erae fi 
ze(fe per.íc conódrracü.i án fcientia: vxparft 
)eílsinijafulue Quos nsc (equndario eo- 
TO — quod eíbede (uhia- 
&fnoryusqialoys rgo née primdtió ; nec(o- 
«undoxiNopueniEfüprciéri;»vide att, 4.- 
anicípiad 6confin p | xu 

Gommnnis:opinfoeft(ubicótuni.de- 
bero; re(pieote ,o3a in ia co nténta 
axnonam ftem .illosmjita vt adipsi bd- 
lbéant.azuábutioncysqua sons fabiedinm 
*atribatienis appcllart (6lct:j de: non e(t 
eadeni oium fentenziasex quo capise de- 
bear bac attributio:attendz i! nomiblátt, 
xdif p.v. Met.fcót. 3» quito doGvinamper 
xotámillam difpi£epe ues pr 
adifo iJog.lrca ! ao unicdiibud zl 
ánícnora cüesé penobicóta:stitibutionis 
án (cien js, eomentorawarór fieobicóta 
"ttccibutagqgatenusimferiorzfuntintiuoe i 
ià gratiá cófiderantur Jupcrigra,nó àcóe 
tra, ac proinde attriburionisobie d SC« 
pen Per (jecit cafptcikliffim&m .- 

39: Dicendü efecum Sioriy. omnia in 
fcientia confidér we ordi- 
nem;,& attribuc Press tanquam 
ad finem» Scftopti vorius (cientifica h- 
b:icas.q; vonmeceffarib sópcr. dtbct cífe 
infcriuss& fpecies pecial E anayingo (2- 
Viuset.aliqu 
Biasiam interiora con(idczé ntpr.in. aet 
LS ot 3yn-& qsà «prol. & 

6 M cte rs probaturg & rà cal ei 


rio copa tocdis:cit vnumqueddam anie 
fiat» cue» tundamenro: in rebusipfig 


£esnitis, vediccmus d- feq» exgo o6s «ius 
Parere cites (&connexa.s 
Ead 'ardinata qui finis: "n € Xàe 


ilie fiuit icéti;. 
Aeetiias.ergo Quas: 


qeípicient obiedtim um (cient 


eene ihren guaua;: Me ce c ela 
spiele i NOn. 


Lr nga sonitu v Qa 
Gi pia ápíius4 


Pr ie ile m 


od cóc genericunry in cuius 


ubic&lsvel yt;partes eompa- 
«afines; velar prmoipia: t 
pri neqiie ulpa: 


ai fibicdiiasuis nóu 
mm n lÉ ce 
iorsingtis m cons 

yir au n l 
52:58 Prebatuc aütemi mem aor 
rare reote ád 
ayagamen is3lcuyr 
nocdem fb con e (cicntian 


dam Min eit 
eed 


Fanedemllotim iamen fape- 
riora, & ihtceioras in quibus inclàdunchir 
iilay Bo confeqüentcé fa eo: vois ad:infoa- 
riorà dicant otdincin ; axtti mem 

meta: illa: ab voitier(alierfibus dcaomina: 
tiorem (amu, diéicor. ti» praedicamen 
tum fubftanrizz y predica mencari:]dantiz- 
tatisiqualitau, &cc, cx? intentione: arz- 
tifiéisy.& diuidentis illa (uperids«eft rina 
cipalitcrintentum ; vnde fiidecem fcien- 
tie de pr&dicamétis inttituerentury quas- 
libec gro (ubie&o adésquato;à quo friecis- 
ficaretur , refpiceret: i propriam: necalift 
iamum ,& in gratiam ipfius: mferiora có 


- fideraret, vc explicaretpotenialitatéipe- 


fiusad interiora;non vero refpiceret (pee 
cic speciali (Himas;.alitét non vna! fcien-- 
tiaodaretur de [ubitantia y. (ed! pldres ; &- 
piutcs iuxta. fpeciécü: infimarume nàme-- 
rua: ficut igitur nom obffaate-imclatids 
ne fapttiotis in'inferioribas; inet iora t4* 
macn:dicuntur:ad'idempgesdioamegnm 
perninere,cagdeniq;: retuiti Coordinatioe- 
mem con (tituere frepter;conuioontiá poc 
teutialém jy: hsbot-senetanffi mum 


óto' iliorum j/adquod'dicunt-actrib sionem: 


A riasaziong:engpjtiaidtorum auge | quot ad vnius pcadicamenticenititatio; 


-oinq 


nems. 





ám;j&6 
Miietisodciaci ce (cii ü 
prem TETUEE 


Mision gai inim e 
erat reis: erc fcientia: 
IEEE 


ped 


premio peer rnc rig 
Curio allà 
Béiniseex dibus prob; noflruaraffer: 
tritíi, fino (pdties quáuislTint ominino dis 
Fparatg ititér fuy dicuntur càmen viii iri 
fu 6s dicebas Perphic.de [pecide 
lis mires Dopnines participatioe 
n Vp? Vus bómo-),&cf vnitate 
t didetéinasyprincipalius. 
Pw eed iei éxomrà fi BN qe 
pmi nee bi 
vifit Bue cies y Sendo 
bei bei ditbdum; quddíekce 
tie (pccifice 5 quamuisinret tenonprdia 
nentur; visitiatat zanemin fciera ix dOrmiao 
hi geh licag&«quigicaüfa viciis eb vni 
tas eWétis, Idorreo: erincipalitrinténzü 
iy illatotahrfcieniporiógencticamajlsia 
&ütn ;»&tatenas caufa principalisi corius 
fcietifici ardificijy N percóléquehisfjic 
cies habebuntcic effe fabilpagribunioné 
ad genus uta fi genus no cfleb; quod fua 
vitate congregarecdifper(agmoidarciur 
vni fticüciacroalis: ex: nex con: 
fatayvideq feQsioi e : , 
"Norah vétó di&um eftin rdclichifio- 
né tion neceflató imfcienga femper dez 
bere effc inferius, velfpecrem (peciali(n- 
rham obiectü atrribationis;(ed fapius cf- 
fc'aliquod' comune genericumjin caius 
gratiam interiora confideramur ip fcicnz 
ua j'fioraheer ( inqdam) id dictü eft ;quig 
oppolitum quoq; interdum accidere poz 
teft quod nimirum in (ciencia (aperius 
cófideretur in Bratiá inferiorisyad rllad1]; 
redacaturytüm tn effezci;tàm ;n efTe (ct- 
bilis, & "en preterm aceidit cü iu Ície- 


echa ineiusgrafiür eo: : 


ttiodo dependet faenriaide 


a cognitio pet. 68 


aiftiiocenditur; in Phyfic 


ens mobile &c.adicor pás m 


poté cuis: riavüral per fa, & 
bd odii Ls lis expl 
poses i 
Bs veras heri in 


tui militantcontra fecunda | 
clatiódié'; &' Fortes cl aic, 





ptus füperiótes rti fcientia QUerie M à 


tiàm interiorum có fiderarrdébete 5. 
élithaión eftvaiued'alcec veram yoliceg 
ree it&potlit accidere, vt dictücfty 
es etfuifetieffe Ponci ij: conclus 
MA i t3: in 


Aetas aid enim tob. 


tum agriburionis jitadt: f 
mU dent. 
oppótitm conftat iiexeiiplis is 
de Lógica, fic; qui quidem d 
fc iti fie cór TOI HEOD RI QUEM M addu 
éityediindetin ds fclenti js aliquid eó* 
niens Gua v Ha (psties infia at fionart 
probie o add jlato- Quiodquidé verü 
emy Rp Ue ide Seneca là 
itithisfcteno je cenfideratisg 
te ptus quordáim nagis fi perióres: aun 
(t ifitid'eórtiane y quód irretepto: pido 
affistiaturg Vr inL MEN eritis 
Piciónisecun dz (übel tion Wohga mefita- 
tíoris &c/ in PhytiédicOCe priis'entis tuas 
sétialisjentis t6obitis&e: 
ceptis ettülfinc cótititores oihibi is c: 
fi detacis Sii sll 9 fedémeijey mon o 
slo nang eis'pro' obicttis adi 
fed conitidekántàr in sfddaeh iles maii 
eómurnt Rid f eiramdeqs ve eda 
étécity qualise id Pevopenqio: loziüsgia 
"ere Miri n MEAS d 

1 Contra aret 
siortindts vt fir BERI HAR xe] 
libe vohen fidis uode fe^ As ARE 
perfectis actióosRétddaicndonf 
aitc- 


quiquide conz — 


u 


ra e 
D Rau SC T - 


B. e. I 
$56 Difp, X IT. 
alterins; illud vcró eft medium, quod eft 
ignobilins,imperfectius, & confert ad af- 
fecutionem finis ; fed in fcientia füperio- 


'ris,& inferioris cognitiones funt ita ordi 


patz , & cognitio fuperioris eft ignobi- 
lior, & impetfectior;quia confufa,& ob- 
fcura , & cófert ad cognitioné inferioris, 
nam bac ncquit haberi fine illa, cognitio 
infcrioris eft perfe&tiorsclarior, & magis 
determinata, nec cófert ad cognitione fü 
petioris, cum poffit fnperius cognofci nó 
Cognito inferiori , ergo inferioris cogni 
tio crit finis, füperior:s veró medium, & 
confcquenter inferius crit obiectum at- 
tributionis, fuperius obie&um attcibutü, 
Tum 2. (icut pars effcnualitéc ordinatur 
ad totum, vt imperfe&tum , & incomplc- 
tum ad perfectum,& completam,ita co- 
gnitio partis ad cognitionem totius nam 
Ecs petunt cogno(ci cüimea propottionc, 
qua (unt, fed fupecius eft eflentialis pars 
inferioris,quod eft torum,ergo,&c. Tum 
3 matetia, & forma , quia (unt e(lentiali- 
tcr pattes, non funt in Philofophia fübic- 
&um, fed conftitutim ex eis, ergoidcm 
de (aperiori refpe&u inferioris dicendü. 

Dices,(uperius effe quoddá torum e 
tétiale, cuius partes funt inferiora, & hac 
rónc inferiora reduci ad fuperius, vt pat» 
tes ad cotum. In(tat Hurt.probando fupe 
rius, ét vt totum potéiale, & vniuerfale, 


tcferriad inferiora , nam vniuerfale vt fic 
eít pars petens cótrahiad cópofitionem 
ici fed vt pars,rcfertur in cogni 


tionc ad totü, quod cóponit,ergo, &c. tü 
quia zenus ideo dicitur totum, potétíale, 
quia refpicit inferiores fpecies, in quibus 
clauditur, & de quibus przdicatur, (ed vt 
fic eft c(Tentialiter parsfpeciei, nam clau 
ditur vt quid potétiale, & przdicatur per 
modum partis pocentialis, ergo vt fic or- 
dinabitur ad cognitionem Ípecicrum. 
$2 Refp.hec argumenta procedere in 
efle rei; & quádo in doctrina feruatur idé 
Ordo naturz,non veró in elfe (cibilis , &c 
quando ordo do&ttinz eft ab ordine na- 
türz diuer(us; dixirnus.n.in q. proem. & 
difp.1.3.6. non femper ícientifcum fcr- 
uare inttadenda aliqua facultate cundem 
ordinclo, quem res (eruant inter fe nam 
À parte rei cognitio caufa ordinabilis cík 






ad coghitioné cffe&hus , quia liec mequit 


haberi fineilla, non tamen cotta, & ta» 


men quis poffet ordinare cognitioné ef» 
cai d co gutenE caufz, cames inde- 
monf(tratione à 


non2 contra,verum fi quis przfigeret bi —— 
cognitioné medij táquam nc vlumü,& — 
intrinfecum fuz (ciencig , tunc cognitio 
finis infetuiret cognitioni mediorum , in. 
effe (cibilis, vt patet in-frznefa&ina , in 
qua dirc&tio equi,quz cft finis, reducirur 
ad franum ; neq; hoc cft repugnans natüs 
ris reramsquia licét non fit mutua depene 
dentia ine(le tci , pot tamen dari in eíie 
fcibilis quatenus vna res eft à priori. pec 
cauías , & à pofterioti p cffe&us cogno- 
(cibilisimó & à cócomitantibus : poterit 
r quis ex fuo arbitrio cü méao 
tà inre,vt dicemus q.feq.atlumere aliqua 
rerü (eriem declarádam, fi nis iftius obice 
Giuus erit res ilz , no quidem vt (unt dif- 
fitz fed vt vnitz,& in vni compa&ta,nà 
vnionc ageregationis.(ed cópofitionis,&c 
vinculo reali,quatenus in vnu cóe conue- 
niunt effentialiter ,q» per differentias poft 
ea diuidunt,& coníequenter,g» habet r6». 
ncm totius, & principalis in eíse fcibiliss 
erit illad cóe conne&tens inferiorayque vt 
partes continet, & refpicit) ac diffcrétias 
vt aliquid ipfius : finis veró formalis erit 
cognitio iftius cóis, qp refpicitur ab infc- 
rioribus tanquà includeus ipía in eí(le fci" 
bilis,& à differentijs vt diuifinis illius, & 
pet confequens erit hoc cómune princi" 
paliter intentum à fcientifico, nà fol vt 
eft totü quoddá aétualc;(ed ét potétiale, 
quia vt fic dat vnitaté omnib.teb.v: pof- 
fint vnam materiam fcibilem, integrare 
$3 Ad 1. igitur dicimus maior, císe ve 
ram in cffe rei, non in cffe fcibilisex fine 
& arbitrio (cientifici , quomodo non rc- 
quiruntur illz conditiones, vt aliquid (it 
principaliter intétum ab attifice, fcd (ut- 
ficit vt potens fit darevnitatem n atcri& y 
quam declarare intédit; fac fe habet (opes 
rius cx dictis, ad quod inferius dicet ordi 
nem, & confert ad cognirioné ipfius , fi 
cut connexa conferunt ad cognitionem 
conncétentis, inferiora in ellc cibil:s süt 
conexa in vnum obicétü fcibile adazqua- 
[M 


fteriori; medium ex. — E 
proptia natura elt ad finem — Mon 








! 
tum, fur erias eft cóne&tens tribuens illis 
vaitatem Obrectiuam, Ad 2. faperius im 
efc rci eft parsat in efle (cib iliseft cotü y 
inferiora fant partes, nà (icut partes vniü 
tur jn toto, ita inferiora in e(Ie ob:e&iua 
lifcibili vniütur in illo comuni, fine quo 
non cífem mena im fcd plnra us 
$ta,que proportioy& cónexio habet fun- 
damentum in rebus ipfis propter conae- 
nientiam in illo comuni, vt diximas . Ad 
3. (i quis vellet inftituere fcientià de ma- 
teria, cognitio cópofiti in effe (cibili or- 
dinaretur ad cognitione materiz, quàuis 
hzc fit pars; nó eft tà paritas omnino in- 
tec materiam, & genus cóe, nam materia 
non c habet vt fuperius refpectu c 
ti nec vt totum quoddá potentiale , vt fe 
habct genus. Ad rámpugnat. illius refp. 
dicimus hoc,g eft ec parté potentialem 
(pecierum,quamuisin efie re: fit ró ordi- 
nans genus ad (pecies , in e(Te fcibilis ta- 
men c(t ro, cur (peciesordinentor, & at- 
tributioné dicant ad genus, quia per hanc 
communitaté generis (pecies interueniüt 
ad conflituioné vnius obiecti adzquati 
Ícibilisab artifice inéti; per idem ad 2. 
f4. Ex hucu(q; dictis liquet, quá re&te 
aflignauerit Doctor q.3. vniu. conditio- 
ncs (ubic&ti fcientig ; quatum primaeft , 
om de ipfo prz(upponantur quod cft , 
quid e(L, vt vidimus art.2.& 3.Secun- 
da;gp per eius quodquíd eft. demonfiren- 
tur de ipfo patlioncs , quod cft continere 
pafliones demonttrabiles de ipfo,vt vidi- 
mus ar.4. & tertia,vt ad ipfum omnia alia 
in (cientia confiderata reducantur , & at- 
ttibutionem dicant, vt in praíenti often- 
dimus ; nec aliz códitiones requicuntur y 
nam qua ab alijs a fignantut , vcl (ugt íu- 
peifluz, vcl reducuntur ad iflas ; nam qp 
fubicétum non debeat effe prohibituni, 
hoc cft aliquod impoffibile,noo a:4uiuo- 
€tmnon ens per accidens, non corrupti- 
biley.[cd necc[irium, non demoatlribi- 
fed pra (uppofitum,pcluduntur in pri- 
conditione, nà li de tubic&o przíup- 
potiràc quod cft , iam non demontiratur 
an (cientiayim(en(u tamcn expo ato arta. 
j. habet. quid c(t serit dc finibile;& per co- 
!equa9s-poflibiltmon prohibii om; vniuo* 
f) snon ge quiuocuimg per (e; ncn pcr ac- 
Logica n 


£I. c 4n ad oliefl. debeat m 






Our 


nitio przdicatur de 
terne veritatis. Quoc 
habere principia, pet. 
monftrentur,op fit prius; 
iam incladantur in primae 
ditione, per principia .n.nó 
tellizi debét principia effendi,vt st 

f intrinfecé componentcs,fed intell 
d!,quales (unt pramiffe demonftrarionis 
inquibus definitio ME 









mediam.Quod dicunt ali eed 
tia, nam fromniaz ad ipfum reducuntur, id 
non excedit, neq; exceditut à fcientia. ' 
Deinde , q (übie&um debeat cífe ent 
reale, non eft neceffarium , quia de ente 
TOnis pót effe (cientia: Ln yniuer(ale y 
Deo fiogulari (fi- 





nor requiritur , quia d: 
mo eft (cientia; 






catur, ion de f » 
tandem, quód ommun iffi mt ly 1c c 
communitate attributionis ex plicatui 


vera conditio , & e(t tertia afi ignata ,ü 
de communitate pra-dicationis, eft faifag 
& contrarationem fuübie&ti « s 
Qv.ESTIO III: 
De Fnitate $cientit. 


$5 On cft hic fermo de actuali fei& 
tiayhzc.n.cü fit cognitio cóclu« 
fionis demonttratz, multiplex erit, ficut 
plares funt cóclufiones in (cientijs,& " 
pote(b ab; alia (ciri,vt patet,licéc de hi: 
actualibus (cientijs videbimus, quomodg 
vnam integtéz totalem; fed loquimur de . 
fcientia habitualiquàm ex dicedisinlibe 
de An.(upponimus qualitatem quandam 
ele de prima fpceie ab actibus productás 
inclinantem in fimilesaétus, nó auté eg 
fjecics terü intelligibilesinter fe ordinas 
tà$, vt perperá quidá dixerunt ; & de ifta 
habituaii fciétia quarrimus vnitatem y.quag 
1anquam preprictas fequicur entitarema 
' Ant. Mirand.ib. 13. de cuer(Aing.cer« 
tamíect.6.X 7. lalius Syrenusopufc, de 
obice«Mct.icét.3 c $ 64x 7. alij fuftie 
Rrt 


uint 





XX " Difp. X 4 


ifi viam fcienri totalé rep 


tct ex partialibus fciéjs- cópo- m 


id, & folü Doctoià atbitrio,& volütate 
plures fciécias totales cíÍe "cnr 
Nou doccre debent, qui Met yü- 
cam (latuun ita cómuné. vt ad paruicu- 
lariam entiua effentias conüdcrádas de- 
fcendere tencatur;nam fic omncsaliz fcié 
tie (altim (peculatiuz fupetfluccen: ,quia 
omnia ad FM Metapbyficam 
ertincrent.Ex aduerfo quamplures hane 
[Remis de vanitate Biene vanam , 
fpeobsbikny & fam refpuumt , itas 
m Corfimb.g. 1:proem.Phyf. 
$6 Media via &, uod quàuis 
fientar faltim fpeculatiuará vnitas de 















VLA. 


mon | derbi fa. 





E sani 
e A; fed ex funda- 

ipcsao. TT ibilibus reperto ; 
) 1.in fin.ajditio, vbi 

n lis rc nis (ciet im có- 
p ox [ ios ade jd Mat. "— 

conc i7. imgam inqui(i 

non vidco bs diuifioms h. ffi- 
iam per ali. ire neec(J actam 
$off e ffe oci fed lacuit diuer[is auci oi- 
&ns circa diner[a fabiecla [peculari, U 4 

10t fu. ojideationi [ubdereyquat v 

bantar aliquá conuenientiam in prürci- 
vein 12 modo confiderddi lbere;ui- 
dua$ noftit dici parces inmr c; 

& quod fciétiz totalcs e auctorum pla- 

















eitis ditinpaamur, X contéqueater,quod 


tat dari vo totalis icien: 145 vt dice- 
uus di(p, 1. Mcr. q« 1. $€ quód noa me- 
géà acbitririé fuerit fada. hzc diuifio , 
fcd propier conuenientiam. retum (cibi- 
lum:n Neue ipijs.& modo eoafiderandi ; 
dpfüm fequuntur Meur. ia Met.:3. 6. proe. 
& omncs feré Receotiorcs . Primü exph- 
«attir 02m vnicas íctenrie de(umitur ab 


" vnitate obicChi fcibilis. (cut ergo omnia 


Kcibiliain ence conucniuaz, & vnum 05:c 
i&um totale, ad; quacum imt egeace di- 
€untur fub quo omaia ran juam. partíalia 

€ontincmuuc , ità poxerit dari vna 
feiendatocalis «ns i22 quà obie&tum coa- 
fuderans, qua plurcs partiilcsteróiias in- 


e am nit merci 
ait Mcaphyficiconiderieent, ve ety 
quam partem eritis , nofT.m. a Ua. 


ior ratio;cur ofa (cibilia po(fint in vnum 
obie&um conuenire, nom aut. (cientiae in 


vnam communem ; & fi.veliscum Tho« 


mitis fciérias necefarió dittingui ex di- 
uer(a abftractioric 1 materia, itavt fcien« 
tia non ex rebus,vt fic,(ed vt abttraótio- 
ni (ubftat à materia, diftinguatur, de d 
mox art. 1. faltim ficut abítradtiones di-- 
uerfz à materia cóueniunt in abítra&tios 
ne in communi, qua poltea im tres diai- 
j ames de fcientia dici poíkr, quód de- 
tur vna totalis res abftractas inaeftigansy 
alias partiales continens iuxta diuecüca» 
temabítra&ionisrerum ; hinc 3. de Aa. 
38.[cientia fecati dicitue y ficuc & rese 
Tum quia fcientia in commoni cítge- 
nus ad omncs (cientias, erpo vasa totalis 
generica potett dari . 
$7 Auamé,quia vant cátum ponere 
fcienciam rerum omnium magnam con- 
fafione.n patere poterat ; & multip'icare 
tot fcientias tocalcs, juot fpecies catiuds, 
cljet in ii initum progretin lapreoti com 
filio factum clt;vt omncs [cientiae ad cec 
trm ngmcruim reducerentar yq i2 corales 
dicentur , non (imphicrcer , Led (ecundume 
quid, (icut de praidicam. d.cebasnas difp. 
6«].1.qua$ dicütur genera s na [écundée 
qui d;ftáte illa Kamota díuifiooe im deceax 
leries rerum claritatis gratia adinuenta, 
Non cftautem hec fcicaciacaar diuiz 
fioyvt necat Doctor volarkacte facta , vt 
de ipfa verifigetar dictu sad fat. pro 
ratione voluntatscd habaic fundaayzntír 
in rebus ipüisyita vc ticuc. pradicamento- 
rdm diui(royac dittriburié ex condenien 
tjs,& diffzrentijs plurimarum rerü intcr 
fc ortam duxi:,ita de fcientijs diéendumy 
vndc videmus nullam fcientiam agere. (i- 
mul de c.juoy& Angelo, quia mulla pro- 
porrio, & coa venientia inter hac enttacs 
regeritur;(ed bà alg cietia cit de oft 
nibus gotrüxibilibus,ali jus de '1aymobi- 
libas,aliqua de iomarefralibus,&ce 
^ Dices S3cous 12 Metu 9: imputat 
Ops - 


tépdeit diio Anius, Mille 
ceteras vero fcientias abícindere fibi ali«.— 

































1 
41 


a 








pervers cci pen rp 


sare, maxime quiaceterz (cientiz (uper- 


fluerent ,ergo infent, ipfius ab(urdum eft. 


«o vnam (cientiam. Refj. 
quanquá ibi Do&or non ita claré rc(al- 
vat.quirft.illam;tamé improbar illit (ent. 
'€o quia (üpponebat diuifionem (cienriz. 
in av totales,& vnam ponebat.(. Mc- 
caph.contiderare fübftantias ; ceteras ac* 
cidentia.; vel reprobat , quia (cientificus 
debet prazcipue claritatiyordini, & facili- 
tati incumberein tradendis facultatibus , 
& con(ufionem , tü poterit,cuitare : 
vehandél ardel Mcert.non proat tra- 
di poterat,(ed vt fait ab. Arift.intbiruta . 
aq igitur E dentur (cientiz to- 
tales, quarum quelibet propriam rerum 
(eriem ab altera diftinctà. pra(cribit (ibi 
contéplandam,quarimus, vnde fumenda 
erit hzc vnitas (cientiz , & à quo habeat 
fpecificari (ciétia;& tria examunabimus., 
vt perfe&té Mecca s aree tet 
plex qualitas,& candem qualis (1t .vnitas, 
quam accipit à proprio fpecificatiuo , 
ARTICVLVS IL 


Vnd [umenda fit vnitas , C fpecifica- 
tio fcienti& . 


$18 Vplex in (ciétia,ficut & in quo: 
libetalio habit , allignat po- 

tet vaitas,intrinfecayquz propciá conte. 
quitur entitatem tàquà paffío, extrinfeca 
altera, quà ex obie&o dicitar. defumere , 
à quo (pecificatur, & cífentialiter depen. 
det, vnde & obiedtiua dici folet; prima , 
quia non ita facilé cognofcitur , innotc. 
[ck nobis pet (ecandam,& de iftaloqui- 
mnr,à quo .f. fcientia totalis habetquód 
fit vna à ceteris diltin&ta, co vel maxi- 
mé quod idemobie&um videmus à plu. 
ribus fcientijs diuerfis confiderari , imó 
cádé conclutionc,vt quod terra fir rotü - 
da demóftratur à Phitico, & Geometra, 
Primaopimo (quz adamullim eft ex. 
pltcandi quoniam celebris ctt apad Tho 
uit.) atferit diuerfitatem fcienciatü fu- 
ini ex. diuertitate abitractionis à mate» 
ua j quam (ententiam fus cxplicant 





ter,& in effe rei (cd oeinaliten 8c i 
fcibili con(iderato , quz ratio (cibilitatis 


dicitur ratio fub qu , nam fubipfa cóua- 
niüt cesà (cientia conlideratz ,. & conü- 
flic in hac , vel illa abítra&ione à mace- 
fla; pro quis . OSTEQIME 
$9 Sccüdo notátab(traG'oné effedus 
plicem,vcl cotalem , vt cam (uperius aba 


uhr ab Loren ,& E 
ab(tra&ione fit potenrialius , & mi- 
nusi i 1 quia abftcahit ad actua 
litatibus fpecificis .(. ijs » actus. 
aüc e(t notior ia; & de ita nonet 
fermo ; alia eft formalis; qua forma ab- 
ftrahitar à materia,(eu quod e(t a&u, ab: 
€oQ cft potentiale; ná forma eft aas , 
materia potentía ; & cófequenter fic al - 
ftractum c(t magis imellig;bile, quia de- 
pucacüc 2 materialibus, & potéimtinis 
quz impedium inrellisibilitatem, & quia 
ttiplex eft materia , prima eft fingalaris 
- iquiequid pertinet ad fingularitaté res 
rum fenübilium, vt hac caro, hic calor 
hoc os, &c.(ecunda fea(ibilis , & (unt oés 
fenfib:les qualitates, vt calor, frigus , co- 
loc ,&c.& tertia icelligibilis,que ett (ab- 
ftantia corporca,feu matería prima;hinc 
triplex gcnus (cientiz daturloquendo de 
Ípeculatiuis, prima (cientía abftrahit à 
materia fiogalari, & cft , qae confiderat 
res feníibiles,vt fcafibiles (unt, no in pat- 
ticulari, (ed in vniaerfali , calis eft Philo- 
fophia ; fecanda qux abftrahit à materia 
fingulari, & fenüibili , vt Mathematicazas, 
que quantitatem coofiderat, non vt al- 
bam;vcl nigram, calidam; vel frigidà; non 
tamen abftrahit à míatecia inrelligibili 
uia &ó confidcrat quantitatem fine. (ab- 
ftantia matcriali,cui ined ,& à qua depé- 
dct in e(fe, & in cognofti , tertia tandem: 
abí(trahit ab intelligibili materiayquae ta 
lis diciiur qa folo mteNectüpercipi pót ; 
& hzc cit Metaphyticas queres à. aate- 
ria abtlrictas concemplatucvt funt , quae 
vel non (unt in materia, vt fubQancig fe 
parata, vcl e(fe poffunt ab(que materia y 
vtratio (übflantie y quiltatis;a&tus, po- 
ca, xc. Hec igitut immaterialicas eft 
Rrt z Fa. 

















qe er di immaterialiras crit. 
. diuer(z intclligibilitatis , & quia ti 
-telligibilitas , & triplex genus fcientiz 
fpeculatiuz, Addunt tandé per hanc ab- 
actionem non intelligi d enominatio- 
iem extrinfccam ab actu iotellc&us ab- 
firahentis proucnientemyfed immateria- 
litatem illam obie&iuam , & radicalem , 
qua £n Íiq vel fic cft hos intelligi . 
...6o Ruuq.4.proc.Log.aliter explicat 
bác sóné (cibi fub "ia. C quod il- 
 Yacft vna (ciétia ab alijs diftin&ta,qua ,p- 
de habet principia;quibus vtitur ad pro- 
* bandas Pace peque prine (e ha- 
bent vt lumen illuminans cóclufionem,& 
* ex diuerfitate luminis (eu principiorum 
- eritur (ciétiarum diuerfitas, quam expo- 
fitionem amplc&untur Complur. & Io. 
de S. Th.& Amic.trac.27.dif.4..3. ad- 
dcates [olum quod hac luminis , & rin- 
.ipiorü diuerfitas,cü fit quz dà intelligibi 
- litas , nonnifi ab immaterialitatc obic&ti 
ót proucpirey& confequenter tota ratio 
Joecificarionis erit immatcrialitas . 

Alij hanc rationem (cibilis, (cu abftra- 
tioncm dicunt efle diuetíum lumé , quo 
Obic&um cft ccgnofcibile ; nam obie- 
€um materia fcnlibiliimmer(um cft co- 
gnofcibile per fcnfus externos , a quibus 
oruim ducit Phyfica fcientia ; ebicóium 
jn materja intelligibili cognofcitur ab 
imaginatina ; obic&um à materia intclli- 
gibili abftraGücft ab intelleétu fcibile : 
dta Ban. Lp.Q. 1-2r.3. Zum. q. 2. Alb. 1. 
Ehyf.tex.1.apud Am;c.cit. 

Alij hanc - abftractionem declarant , 
coquiainprimo gradu quadam intclli- 

ibilia (unt, nec rc, nec ratione abfiracta 
à materiayvt funt rcs phyficz ; in (ccun- 
do quedam (unt abficaéta rationencn rc, 
.yt mathematica-obicéta : in 3. tandcm 
quz 1c, & ratiope abflrahunt, de quibus 
cft Meuaphytica; & hac cft frequens cx- 
pofitio apud multos . 

Scotus in Met. cit. & alijs locis addu- 
£cndis in art, feq. hanc [pecificationé de- 
Íumit à diucrfirate obic&orum adzqua- 
torum,& totaliumsitavt illas £c diftim& ee 
fticntiz,qua diuerfa obiecta;nullo modo. 






elt immatcrialitas;triplesquoqueeritin gra 





E . Eo T 
ieda aliquo culo, 

o ad confiderationem colirgata ; intc- 

re vnam totalem fcientiam : ipfum fe- 










quuatur Scotifte,& Saarez di(p.44.M ct» 
(cé. 11 :Fonf.5.Met.c.7. q. 5 fe&. 2. Hur« f 
difp. 1. Met. (c&. 6. & 7. Auctía q. 27« 
fc& 9. Wie ipn pna Met j 
ro dií p. 1. proce. Log.q.5. Morif.difp. t 2« 
Log.q.3. Blác.difp.vlt.fec. $.& 7, & alij » 

61 Dicendü eft;prima (entéia de tri- 
plici abftra&ione (i explicetur, vtà Sco« 
ti (cntentia diuer(a, eft omnino falía, ve- 
ta cft vt cüifta coincidit, non tamé cla 
difficultatem explicat, vc declarat modus 
dicendi Scoticus . Prima pars huius con- 
prob.difcurrendo circa explicationcs ad- 
dutas: nà primó fal(um omnino eft (pe- 
cificationem fcientiz (umi ex co, gp qua 
dam (int entia fenübilia, quzdam 1magi- 
nabilia, & quedam mcré intelligibilia « 
Tum quia obic&a (cientiz , nou cadunt 
(ab (cníuycum fint vniuerfalia , ergo om- 
nia funt meré intelligibilia. Tum quiae 
imaginab:lia funt ctiam (enfibilia per (en 
fus cxternos,à quibus dcriuantur in phane 
tafiam. Tum quia dittinctio fcientiz , & 
vnitas debct fumi ab co » quod per fe pet* 
tinet ad Ícientiam,quod autem obiectum 
fit pet (enfus cogno(cibile ; per accidens 
fe habet, nam fi intelleótus à (enfibus nó 
penderet , adhucin ipío (cienci& éflent 
diftin&z ,vt eft in intelle&u (cparato. 

Sccundo falíam e(t abflractionem à 
materia , prout przecilionem dicit, f peci« 
ficare [cientias, nam hac pracifio vcl di- 
cit actum intelle&us abftrahentem , & 
hic nequit dare vnitatem fcientie, cum 
à (cientia non attingatur X folum fc ha- 
bet,vt approximatio obiecti ad (cientiá 
vcl dicit denominationem. prouenienté 
1n obicétum ab a&u ab(trahenie ; & hac 
cum (it mera denominatio extramfeea, 
ens rónis matetialc ; non potcrit rcaliter 
fpecificate (cientias; vel dicit ab lt rahibi 
litatem obic&iuam,quatenus obicétü cft t 
conceptibile nó concepta bac ,vcl illa ra- 
tiobe in ipfo contenta: & nequc hec po- 
tens eft fpecificacefcicovias , quia vclue 
formaliter folum dicit conccpium quepe : 
4m 





Quel HLod quo fcitniid fpecifiemtur. efr L 36g 


*. dam negatiuum f. pegationem affocia- 
, tionis alteríus rci , vel realitatis in intelle- 
&ione;hoc.n.cft pra(cinderc.i, non intel 
ligere przecifum cum eo , à s fit przci- 
fio hzc aüt negatio non cft fpecificati- 
.Waícientie. Tum quia illud poni debet 
16 formalis (pecifi catiua fcientiz , quod 
eít ró,cur obiectum fit (cibile,& cogno- 
(cibile à fcientia,fed talis non cít ifla pre 
ci(io, nam illud eft ró fcibilitaris in obie- 
, €o, quode(tró, cur de obiecto demon- 
ftreur paífio in demóflratione, talis non 
et przci(io à materia, non .n. per hoc , 
quod homo c(t ab indiuiduis abftra&us , 
ideo cít rilibilis(ed quiae(t ronalis. Tü 
quia hzc abí(tractio potius fe habet vt 
conditio intellgibilitatis obie&i , quàm 
- tó formalis , immo nec eftneceffaria ad 
fcicntiàm,vt videbimus in folut.arg. Tà - 
demin rebus (ic abítra&is ab:omni ma- 
teria adhuc di(tinguenda eft ró materia- 
lis,& tó formalisobie &i , nam fj yllogit- 
mus v.g.in Logica abftrahit ab omni ma 
teriaycum fit ens ronis, & tamé in fe có- 
 fidcratus eft obiectum materiale logicz, 
non formale,ergo logica non habet fpe- 
€ificari ab obie&to vt ab(lra&to : corpus 
nitucale in communiabftrahit à materia 
fiogulari ; quantitas in (e à materia (enfi- 
bilii(ubftantiz feparatz, & tran(cenden- 
tia ab omni materia , non ob id tamé (unt 
completé obicóta fcientiaram imo à plu- 
xibus (cientijs po(Tant cenfiderari , ergo 
ab(tra&io non crit ratio formalis: fpeci- 
ficans (cientias. 

62 Dicesab(ractioné effe rationé ge- 
mericam conftituentem obiectum in ra- 
tione obieéti (cientie generice comple- 
t€ , coniinere tamen diueríos gradus, ad 
quos per alias rónes. formales contrahi- 
turconftituitq. cum illis diuer(as ícien- 

. Has , Contra;ró fpecifica: diltinguens di- 
uer(as (ciencias contentas (ub iila ratione 
iaceo (cientiz per abflractionem có- 

itütg: deberet in (e cocimere abí(tractio- 
nemillam coumunem tanquam genus , 
v-8. corpus huimanü yc abitractuimm. à ma- 
teria i.eft quid confidcrabile à 
Fhyficay & Medicina,vt naturale contra 
h:t urad Phyicam vt (anabile ad Mcdi- 
€inà; naturale y.& fanabile non includust 

Logica NC 


abflractionem illam tanquam genus aj : 


ipfis contrahibile,vt fe habeat natural 


in communi ad hanc, & iliam. det : 


tem,vnde valet dioere naturalita: 
naturalitas, nó valer, uod fit a 
nec fanabilicas eft abftra&tio 


muner phy(icz , & medicinz noi 
abftradtió à materia fingulari. — 
Vel tandem per hanc. ab 
datur intelligi ro formalis pofiti 
Gijquatenus ex füi natura includ 
cipia; in quibus exprimitur rà inl 
tiz paflionis in fübic&to,vt explicat . 
ui. & adhzrent Complat.& Io de S. 
& hzc ctt fententia Scoti;que adhucma: 


là explicatur per abítra&ion m à mata* 


ria. Tumquiaabftractio fotmaliter dí« 


cit,quod non habet res;non quod habet» 
Tum quia non (ufficienter, necre&à pet.— 
has abítra&ioncs diuiduntut fciétiz (pe- 


culatiuz totales , nam logica abftrahit 


ab omni materia,yt Metaphyca:ité Arie — 
agitde numero , et communi 


thmetica 1 
ad res materiales, & fpirituales: qua eft 


abítractio metaphyfica,& tamé fub Ma« z 


thematica collocatur; Aftrologia quoqs 
mufica, & perípe&iua , quia matliemart« 
ca (unt , pertinent ad 2. abítra&ionenr » 
& tamé aftrologia'cft de corporibus cos- 
leftibus,eorumq.motibus,afpectibus , & 
influxibus , mu(ica de numero vt fono- 
rosperfpectiua de linea vt vi(bili , ? ett 
marcriam fenfibilem concernere ; fciea« 
tía tandem moralis abftrahit à materia 2s 
fingulari , quia resin vniuer(asli contidee 


rat,non tamen à materia fenfibili , nam - 


contemplatur humanas actiones vt diris 
gibi lcs, & per confequens in ordine ad 
circum (tàtias corporales , & materiales s 
& tamenctt omnino'à Philofophia cot- 
diftincta: qua ratione impuenatar vltima 
expofitio huius triplicis- abftra&ionis v 
Conplut. & Io. de S. Tho. cit. multum 
laborant, vt fuflicicntiam huius diuiffo« 
nis falaent;Sed in re potius voluntaria , df 
rónibus ficmata. non cft immorandum 2 
eo vcl maxime q» Metaphifica ip(a mule 
tà confiderat, quaáin Phy(ica quo. tra 
Gantur agi: ,.n.de principijs,de cautis ae 
&tone patlione,& fimilibus; Phy (ica & 
Kir 34 — fin 


























pe&tetur,cum habeat pro obie&o' 
o fubftàtiam finitam , communé 
ingclis , vt [(tatuimus q. procem. 
iam aget de rebus abftragentibus ab 
"Omni materia quam róné fuse proícqui- 
tuc Aucría qur. philof. (ec. 6. ottendens 
Phy icam à Metaphy(ica non di(tingui. 

— — 6$ Praftat igitur dicere cü Scoto di- 
—. flin&ionem fcientiz , & vnitaté fumi ex 
—— * . nitate, vcl diftinctione obie&i forma- 

—— lisiuxta explicationé tradità q. prac.ar. 
1-qui modusett ipfius Arift. 3.de An. 57. 
4&38.& z. Metz. & 4.& r. Poft. 45. v- 
bi Aritt. docct ynitacem fcieptiz cx. vni-. 
"tate obici inueftigandam .. Tum gnia à 
quo re$ accipit entitatemyabco (umir. v- 

. mitatemy& fpecificationem , (cienua ve- 
roin fua entitate dependet al obie&o ; 
(  sgnapropter illa erit vna fcienua , dug v- 
c cum lnbebit obicétum formale.i, qua 
|... "gem aliquam contiderat fub proprio mo- 
do contemplandi, quo nonattingicur ab 
 .— alijs(cientijs, quamuisrces illa confidere- 
|— e 7 mw obalijs (crenrijs (ed (ub diuer(o mo- 
do confiderandi. Qui modus, cü (it mc- 
dium cócludendi pa(Tones de fübic&o ;: 
erit principale ingrediés im principis de- 
monftrationis , & confequenter. diucríz 
omnino , & difparata fcieptiz- habebunt. 
diucría principia , & modos procedendi 

ad deuvotiftradas paffiones; & hino eft y 
quodaliqui vt. Aureol: affignant dinerti- 
tacé (ciontiz cx diuerffrate. principiorü y. 
vcl modi procedendi ad probandas con- 

clufiones;hiac aute diftinctio nou cft pri- 
ma;:& radicalis,. mmvidco principia funt: 
dicería: , quia:diaerfa eft ratio formalis 
obiectorumsideod; omnis diftin&tio; vcl 
vnítas (cicnus trahit origineny ab vnita- 
tc, vcl dittin&ione obiecti . Ec hasc can- 
dcm fententiam de vnitate ,& diftinctio- 
ne ícientiarum nuper (ecutusc(t Oüuicd;. 

- contour, Log. pun& 5.$ 4. & Poncius 
dilp.zz. Log-q: vlt. — — 

, Cctrerum atlignare diflin&ionem om- 

Wiü(cientiavü non eft prafenris negouj y 

ficut nec. obicéta omnium: feientiarü. ve- 
ftigare y quorum cognitio reqniticur y vt 


ys 
det. 


ynitatem;, vel ditGinétionem (cientiarum: 


dogno(camus. Solum addimus, vt opti- 


j mé notae Auerfa q,27. Logs (c&. 9: qnod 


E M uu Difr. XII. De S$dentia .- n 


354 v 

nó quzibet formalis ratio obiecti debet" 
totales fcientias multiplicare,nimis;n.có: 
füderetur intelle&us;quia tot e(Tent (cic 
ti2 , quot naturz retum;, de quibus pof- 
fent paffioncs demon(trari; vt igitur cet-- 
to numero,& ordine procedatur in (cié- 
tijs,zationcs illa formales aliqua. natura- 
li proportione; & vinculo'colligatz, & imn 
vna commun: róne cObenientes in vnum: 
colle&s ad eandén fpeGtabunt fcientia 
totalem; que veró funt inter fe diffitz , 
nec aliquam habent affinitatem , & pro- 


. portione; diffitas,& diuerfas conflituent 


fcieatias;fic ien entia materialia, vt funt 
motui (ubijcibilia y illiuf. 15 princi piam im 
fc ipfisincludunt ,habcent magnam: cóne- 
xioaem y.& naturale vincülum inter fe ,: 


^hacoccafione Do&oresde liis omuibus: 


vnam totalem [cientiam comttruxerunr 5: 
idé de rebus pra&icis dicendá , de rebus: 
mathematicis, & metaphy ficis , nimis .n.- 
longum cílet obiecta omniu fcientiaram: 
rece(ere,vide Auerfam cit. fe&.7.& 8. 
:64. Inoppot. arguant Cóplat.& To.de 
S.Tho.primó,quod'nottralententia non! 
fati sexplicet punétum difficultatis ; naar 
cum dicitur, quod licéc eadcm res mate- 
rialiter infecta poffit ad plurcs attinere' 
fcienas , non autcm formaliter propter 
diucrfüm modum de&inichii in vna- tcié- 
tia,acimalia ;ceftat adhuc explicandum 
in quo'con(rttat hzc diucritasin definr& 
do: & ex alio'capite nequit. prouenire y 
ni(i cx diuer(itatetmmarerialitatis, & ab - 
ftrattionis; quia. f. ex diuerío-modo' ap-- 
picliendédi, fequitur diueríus modus de- 
finiendi Cont. non potcít in noftra (en-- 
tentia redd» ratio; cur tot definitionesa(- 
fignata in vna (ciéria ad illam pertincát 
nifi ad dineríum mmn modu:n de- 
uenratur znam fi dicatur lioc e(fe , quiazs 
omnes illa! dcfinitionesab vno fübie&to 
habent coordimationem,& deperdenciá;. 
explicandüm rein anct , vnde fümaetar i (La 


coordinatioyquz vnitatem iftam: confti- - 


tuat:fi pro radice affi diucríus nio 
dus definiendi,iam'iffe ex d:ucría abflra- 
€tione ortà ducits(i dicatur hoc e(Te quía" 
omnes definiiones paraculürcs: vnian- 
tur,& continentur f. b vpó cómmuni ge- 
ncré. Gontza cft; quia hac vn1o, & ri 


| 





i 


Euef IL. equo fieiie fpetfientir. o. 983 


dinatio nonni(i ab abftractione , & im. 
amaterialitace poteít prouenire:cergo lim. 
pliciter re(pondere , ideo fcientiam effe 
vnam quia in ea confiderata vn:untuc in 
vna rationc formali ob:e&i , e(t petitio 
principij;& nugatio,huius .n. ratio inqui- 
ritur, Accedit tcádem;quod fi vnio in yno 
communi (ufficeret ad vnitatem (cientie, 
jam omnium yna daretur (cientia, oec ct- 
fet ratio, cur omnes mathematicz: [cien- 
tiz non (int vna fcientia genere, 
Refp. ex di&is fatis futhc enter ex ra« 
tione formali obiecti explicari ynitatem 
fcientig, neq: abttra&ionemaliquid có- 
ferte , ni(i pro ipfamet ratione formali , 
& contiderandi modo explicetur : decla- 
rare autem, in quo hic peculiaris definié- 
di, & confiderandi modus cuiufcüq.fcien« 
tiz conftutnon pertinct ad Logicam,(ed 
ad vnamquamq.Ícientiam in particulari z 
fic Phyfica docet fiaem eius effc conli- 
derarc entia naturalia yt in hac commue 
ni rat;one naturalitatis ;-& habendi prin« 
Cipium motus;& quietis conüeniunt (ub 
qua deinde ratione defcendit ad inferio- 
ra contemplando illa, vt propriam natus 
ralitatem fub naturalitate :n comuni .có- 
tentam h bent : M i(ica dozet fiaem ip. 
fius oífe con(iderare numerum, vt fono- 
rum , & ip gratiam buius varias propor- 
tiones, & atfe&iones ponderát «-Mathe- 
niauica in cómuni babet confiderare quá - 
titarem fub rarione meníurab:lis , Meta- 
pbyíica contemplatur omnia entia (ecun- 
dum rationcs quaídam generalcspradti- 
ca fciétia operationes vt dirigibiles in ma 
teria morali;& fal(um eft bas diuer(as ra- 
tiones formales originari à diuería ab- 
ftra&ione;nà preterquamquod bac ab- 
ftra&io,vt communiter explica:ur non 
fatis explicat di(tin&ionem (cientiarum ., 
tum multa vnius ab(tra&ionis confide- 
rentur ab alijs fcienrijs : adhac tame hac 


cauf(alis non eft vcra,ideo corpus natura- " 


leet conlidcrabile vt naturale quia ab- 
ftrahit à mareria fingulari,ncc ifla , idco 
. quantitas e(t men(urabilis , quia abftrahit 
à materia fingulari, & (cnlibili; ergo hc 
abítractio nonerit radix fcibilitatis obic- 
cti : fed radixerit. propria nauxa cuiot- 
cunq. obiecti: petere autein , «ur aliqua 


"res ít iot:lligibilis in juaniü eft 

















obic&ahabeantmaturasconüimiles,& af» — 
faes,aliquanon, aliaratio adiuci ue — 
quit.nifiquia boc efthoc, &illus c(t il. — 
lud.E: his liquet ad 1.confir. Ad 2. con» 
cedimus feq. attamen claritatis on- 
moditatis gratia hanc fciéN 
tct totalem ín plures fecund 
tales diuifam fuiffe,vc fupra 
6$ Secundo quód immatei 
1à di(tinctiaa, prob. Tumquía i 





tia fepatabilis, eo qp intelligibile: 
ac fpiritpales& fp riualitatis pr 
eft à materia denudatio, ergo intant 
eft (cibilis hoc, velillo modo ; inquanté 
c(t ducr(imodé à matcria abftrah:bilis 
quare radix (c.bilitaus rei hoc , velillo — hs 
modo erit diuct(aimmaterialitas : & fig." — 
uando diucríz definitionesíüb eadé ab. — 
ra&ionc procedunt jlicét diuerías quid» 
ditatcs definiant io e(fe rei ; dicuntur ta« e 4 
men ciufdem fpeciei,vt definitiones ph v 
fice,quiaomnescodem modo procedüt — T 
includendo materiam (enübilem motui & 
fabie&am , omnes erunt eiuídem (pcciei- 
ia effe (cibilis propter cófimilem definiés. 
dimodum. Tum 2.Ari(t. 6. Mct.c, t. (cié- 
tiam (peculatiuam per triplicem abftra. 
&ionem in tres fcientias diui it T 
R efp.ad 1.ncg.affumptum,nam & ip» : 
fa indiuidua materialia (un intelligibilia: 
imó per ip(a imelligimus fpititualia , vn» 
de itaamuc pro flatu ito. in cognitione 
À rebus materialibus; & quamuis in scien 
tijs debca: fieri abílraétio ab indiuiduis 
hoc non eft , quia indinidua finc proríus 
inimelligibilia, nà adus iplelibttraótio « 
nis non prefupponit obieétum abítraótüs 
fed quia (centia eft. tátuif vaurerfaliumy 
vndc hzc abftra&io erià io. (piritualibus 
fieti debet ; & proprie eft abtkractio fu- 
petioris ab inferior;:fal(um etiam ctt ine 
telligibile idem eífe;ac (pirituale 4 nà ens 
tía materialia , cum finte(lcniialiter ta» 
lia,non potfunt vt fpititualiaconcipi:fal- 
fum cít quoq, definitiones diucc(icü quid 
ditatum in cilc (cibiliseiafde clie |pceiely 
vt att.fcq.Sed vt penitus hac rauo lolua- 
tur,not.quàd cum áiferitur rcs. materiae 
lcs non cadere (ub fcientia; hac. fnuna- 
1crialitas requitita;vel dicit. cond:ioc€ 
KRrt 4 E 


— pradicatü obie&i,& eft falfum , quia 


?.  rehendi;neq; materialitas obiecti cft ra 


jo cótingentie iptius quó ad fcibiliraté y 
— "quia etiam in (piritualibus dantur propo- 
|. Bitioncs contingentes,vt Angelus moue- 
—— * "fur,intelligit,& c. vel (e tenct cx parte. » 
(00 porenagzsquarenus dicit modum , & me- 
- ... dmm cogoofcendi, eo quia intellectus nó 


3 — materialis non poteft vt immaterialis ap- 
EC — prch: 








— —.. percipic materialia materiali modo .i. por 
^ fpccies materiales, vt fen(us,fed 1mmate- 
|» — — rialiter.i.per fpecies immatetiales ; & in 
D hoc fenfu vere (unt ille propotaiones, 
E, ; te5 materiales nó cadunt fab (cientia, ma 


1erialias ;impedix intelligibilitatetm , & 
— . fimiles. Ad Arift. dicimusa(fignare fu£- 
; ficientiam (cientiaram penes obiecta , & 
diueríos definiendi modos ,quos circuin- 
fcribit per abftra&ionem à materia , re 
wera tamen intendit. af[;gnare rauoncs 

- Kormales obie&torum . 


;  ARTICVLVS H. 
rut fcientia fit vna fimplex qualitas, 
46 q[ Oquimaur de (ciétia roxali,& ci- 
L pu habituali ; fatemur auté hanc 
difficulta.em e(fe. potius animafticam , 
«um fit communis omnibus habitibus , 
prafüpponatq; cognitionem , quomodo 
fiat intcnfio qualitatum ; veram quia in 
quazi!.procm,cuiuícüq;fci£tiz quzri fo- 
let;an illa fciétia fit vna; & quá vniraté ha 
bcat,nequcat explicari,niti fim plicitas ha 
b/tialis (cientiz inucftigetur;idcirco hàc 
mo cmus-dubitationé,gr noftro inflitu- 
&» iat erit,reliqua ad li.áe an.remjttimus, 
Prima extrema opinio docct (cicntiá 
e(ic-vnum-(implice babitüi per primà de- 
mon(üratiopem illius (cientiz acquifitü 
facilitantem intellectum, .nonfolum cir- 
caillam. demon(rationem , fed ét circa 
emncs,quibus perficitur per quàdam ex- 
tenfionem,ita D. Tho.p.2.q. $4. ar.4. vbi 


Caict. Med. Vafq.difp. 80. Val.q.6.de ha-. 


bit.pun. 3. Salastract. 10. diíp..$. fcG. 1. 
Rua-q.4.proc.Log-Celeft. difj. 1. Log. 
fc&.4. Compluc. difp. 19.2.4.10.dc S. T. 

q.17.ar.2.Dfferunt aücquo pato babi- 
tus ille dicaturexcendi ad. alias conclu(: 
poftquam (ccundum cífenriam per p rimá 


Difp. XI LDe $dentia. 55^ 


demóftrationé fuit acquifitus; iet. 
ait,quód in intellctu cf peret "n 
re, primam,(ecundá, tertiam , & czterig 

conclu. cam habitus acquititur » perficit 
intclle&tum quó ad primam potentiam , 
per 2. demonf(lrationem extenditar. ad 
perficiemdum intelledum quà ad 1 poté- 
tiam;& fic deinceps, fiu? fint plures ifla: 

potentig in intelleóta , (íu&vpa formáli- 

tet  & virtualiter multiplex ; hoc modo 

igitur dicitur exiédi;quatenus :nrelle&us 

non remanet interminatus erga 2.demon- 
ftrationem,fed terminatur per. hibitum ; 
cut (abijcitur. Io de S. Th.ait extehdi non 

per acquifitionem nove entitatis;fed per 
acquifitioné novarum (pecieram . Vafq. 

& Salas admittunt nouam entitaté in ha- 

bitu per 2.demonflrationem,que tamen 
non fit eiufdem rationis cum ent:tate há- 
bitusyfed modus quidam. uu. & Czrleft. 
quód fit omnino eiu(dem rationis , (icut 
calor intenfione acquititus. eft eiu(dem 

iationis cum praexiftenie , 

467 Scecüda sécextrema eft «coti mul- 
tiplicanris habitus ad mulcip'icationem 
conclufionum;& demon (fl rationü in (ci€ 
tia;itaut quot funt conclufioncs demone 
flratiestot finc hab.tus genersti fpecie di 
ftindtijitaó. Met.q. 1.& q.3. prol.D,& T 
& 1.d.3.9.7.àd 2. princ.& 3 .d.25. q.2.in 
fin.& d.31.D,& d. 56.L,ip(um (equücar 
omnes Scoüftz. vt Lich. & Tar. in prol, 
cit. BaíTol.q.6. Ant And.6. Met.q.1. Zer. 
q. 3-Faber difp. 3. Mcur.q.6. prog. Met. 
Pari q- 1. prog. Log.& r.poft.q.vlt.Ca- 
merar«q.16. Log. Fuent.q.4.Log. diff. 5, 
art. 2, Canon. 1. Phyf.q.1.tem Nominales 
omnes, & ex recentioribus Conimb. 1, 
Poft.c.25.q.vn.ar.4.Suar. difp. 44. Met. 
fcét.1 i. Hart.difp; 16.de An-fec.a. Arria, 
difp. 1-Log.fec.5 -Aucría q.49. Phil. fe&. 
7. Morif.dilp-1 2. Log.q. 4.Blác.difp. vlt. 
fect. 8. Amic-trac. 27. d. 4. q. 1. dub. 2.& 
3: Tol.q.7.progm.Log.& alij. 

Tertia media fent.e(t quorüdam apud 
Rabion.q. 7.prol.a(ferentium coclu(io- 
ncs in fcientia demonftratas c(íc dupli- 
cis gencris ; vcl n. demonll rint. diucrfas 
paílioncs de diuerfis partialibus. 4obie- 
tis, &-harü dantur hab;tus (pecie diftio- 
Ci,vdl demonficát diucrías paílioncs de 

codcm 


Quefi.IT. c/An fit «Una fmplese qualitasc./frei 1T..— 863 


£odé (übic&o ,& hoc dupliciter, vel fuc- 
€c(fiu& & diftin&is demonflrationibus , 
& de itis dantur habitus fpecie dittincti 
partiales;vel fimul;& eode actu demóftra 
tiuoti .[. de oibus paffionibus fieret vna 
propotitio deprzdicato copulato, vt om 
nis homo ef rifibrlissadamratiuus , difci- 
plinabilis,&c. & tüc concedit deiftis om 
nibus dari vnumhabitum fpecie infima . 
'* 68 Dicimus tamen ad multiplicatione 
conclufionom in fcientia , (cà proprieta- 
tum, fiue pluribus,fiué vnica demon(tra- 
tione demonftrertur , multiplicari habi- 
tus (pecie ditlindtos,& cófequenter (cien 
tiam totalem non effe vni (pecie , & fim- 
plicem habitum,fed plures; ita Do. cit. 


& prob.ab ipfo duabus praecipue rationi- 


bus 6. Met.:]-4.quibus tàm Nominales, q 
R ccentiores vtuntur , vt e(t videre; maxi- 
mé adud Ccg.4. 5 .prol.art. 1. Prima ró/; 
aé&us circa iilas concluf.fpecie diftinguü - 
tur,crgo habicus inillas 1nclinates , & ab 
yWllis actibus produé&i erant [pecie diftin- 


Gt isantec. prob.actus rHi;qui funt fcientie 


actuales partrales, habcnt diuer(a (pecie 
ob: c&t:, ergofpecie dittinguuntor,nà vt 
€um Arift.art. przced.dixunus ex diftin- 
&ionc obicctorum valet. ioferre fpecifi- 
€am d ftinctionem actuum; ancec. prob. 
actas(cientifici ; vcl (unt de pallionibue 
diuer(orum fubte&toram,vel de pa flioni - 
bus ciufdem fübiedty, primi iam differunt 
quo ad pa(fioncs,fubie&ta,mcdia, & prin 
cipia,vt cá de celo demonítratur incor - 
rüptib:litas propter carentiam materiz, 
& contrariorum , de füublunaribus corru- 
pribilitaspercompofitioné ex. materia , 
& coacrarijs nó. n.apparet, quomodo ia 
iftisa&ibus cadere poffit vnitas fpecifi- 
€2, fi obic&a genere differunt. , fimiliter 
principia, quibus demon(ítrantar paffio- 
nes illa, (ccundi ii demon(trant pafTiencs 
illas eodem medio, .f. definitione fubie- 
&i, adhuc obic&a proxima differant. fpe 
cieynam principia integrantur ex medio , 
& paffionc, & contcquencer (i paffio eft 


diuerfa, principia complexa erunt diuer- 
fa, quia. habent veritates euiden 


uas, & ioncs;idem dc conclu(io- 
nibus i doce Do&.5.d. 28 
infin, multó magis quando mcdium cft 


diucrfüm, idem erit dicendum . vw 
Arg. princ. prob. Tum quia idem 
ebicCtum a&tus ,. Schabitusab illo pco* 
duct: : vode actus ab obicé&tis fpecific in- 
tur, habitus ab actibus. Tü quia,fi actus 
fpecie. diftin&ti eundem fpecie habitum 
poffenc caufare,non etiec ró, cur iniurcl- 
le&u vnos$tantum habitus non admitte- 
retur. Tuin quia babitascíft quoddamfe- 
men actus, in quem inclinat potentiám 
femina aüt (jcie differunt fi rllorum fra 
Gus fan: (pecie diuerfi, Tum quiaactus 
illi product habitus, vt (unt omnino di« 
ftin&i,& non vt in aliqua formalitate fal 
tim virtualiter affimilantur , quomodo 
duz caufz aquiuoce ciu(dcm cffectus 
dicuntur affimiliari, crgo habitos produ- 
&i erunt fpecie diüerfi . : 
Refp. Thomif.a&us illos fpecie dittin 
gui in efie rei ; & quó ad ronem fübic&t 
tormalem qnoa in effe fcibilis , & ra- 
tionem fub quasquz eft vel abfractio à 
maretía,vcl ratio formalis obie&i, vcl vt 
ait Ruu.connexio,& dependentia princi 
piorum eiufdem (cientiz adinaicem:aam. 
licét infcientia totali fint diuerfa, fe inui 
cem tamen fupponunt , & vnum ab alio 
dependet,vt in Philofophia principia lib; 
de ccelo fa pponunt effentialiter principia 
communia corporis naturalis: , principia 
hb.de gen. dependent à principijs lib. de 
celos& fic de alijs sidem in Losca appa- 
ret,nà principia lib.prio.praeexigüt prin- 
cipia lib. przdicab, praedica. & petierm. 
C Tb.top.clenc. & poft. dependét 
principijs .b.prio.& propter hanc depé 
dentíam,quamtiis in e(Te rci (int diucriay: 
non tamen tn cffe fcibilis. ü ; 
* 69 Sedi art. priced: hasrefponf. ceie 
éimus : namarg. proceditde obicct's in 
effc (cibilihoc.n. non eft'aliud , quà co« 
gnofcibilitas obie&i,non quz cüque ; fed. 
modo illatiuo,feu vt per demonítratione 
eft (cibile, ergo (i obiecta, vtin demon 
ftratione famuntur,(unt diaerfa , erüc ine 
efic (cibili dinerfa. Tumquia etfi hóc efz 
fe tcibile c(ler abitra&tioà materia , ad- 
huic non foluitur argoméntudi ; nam ab- 
fira&io,licét fi confideretár in ordine. 9 
ad terminum;à quo fit , vr süt fingulatia 
in prima a ;,, materia gs cse 
iníc^ 


m, 


$66 


in fecunda , & quzcunque materia in ter- 
tia;pof(fet dici eiu(dem rationis zattamé fi 
fp«&tetur terminus ad qu£, f. res abílra- 

à, c(t omnino diucríz rations, ficut 
res ille fpecie dilinguantur , diucrfafq; 
paíliones, & media includunt , ac verita- 
tes complexas ; (pecificat;o autem fcien- 
tig nó dcbet (umi ab abftractiones vt. re- 
Kpicit terminum à quo , nam fic clt cóce- 


pius negatiuus , fed vt refpicit terminum 


Ad quem; Si veró per rónem fub qua in- 
1elligatur ratio formalis obie&i, & mo- 
dus cófiderandi ipfius , adhuc vrget arg, 
quia hzc ratio formalis eft tantum ynaz 
genere in fcientia totali, vt patet in natu- 
ralitate ; quz genus eft ad naturam caeli 
&lement, mixti; &c. Tumquia etti ea- 
dem fit, tamen in demonftrationc, vt fu. 
mitur cam diuería paffionc fubic&ti , có- 
ftituit diuer(a principia, & complexas ve 
ritates, faltim partialiter , vt dicebamus, 
ergo concluliones deduce crunt diuer- 
fz fpecici. Tandem connexio illa princi- 
piorum non infert identitatem fpecifica, 
alitcr fcientia (ubaltérnans , & fubalter- 
natà cílent vna fpecie fcientia , quia funt 
connexa quoad principia ; tum quia ma- 
jor dependentia reper ituc in caulis effen- 
tialitcr fabordinatis, vt (unt caufa prima, 
& fccunda, quaminter principia commu 
nia, & particularia, at illa dependétia po 
tius arzuis diftin&ionem fpecificayquam 
identitatem ; idem cuenit inter affenfum 
conclufionis, & affenfam principiorü , & 
inter habitum concluf. qui dicitur fcien- 
tia, & habitum principiorum, qui voca- 
tur intellectus; inter primam , & fecun- 
dam operationem intel|eQtus , 
.. 7o Secunda ratio princi. defumitur à 
Scoto ex Rewariomc oun rico, 9 po 
terit quis habere primam concl. fcietie , 
& confequenter babitum facilitantem E 
tentiam €rga illam conc]. non tamen erga 
alias, (icut habet; qui perfe&té acqui fiuit 
totalem fcientiam ;imó progreíiutempo 
tis poteít haberi habitus circa decimam ; 
vel centefimam concl. & amitti habitus 
circa primam, non e(t idem habitus 
facilitans potentiam circa omnes cóclnf. 
Refp. concedendo in princ. habitum 


illum non inclinare potentiam ad omncs 


fiones 


Dif». XIl.De$dmin, 0 


.conclufioncs (cientiz , vel propter 


&am Jpecierum reprz(entancium — 

illas, && defectà applicationis , (ea 
exctcicij ipiius poientia ; yel quia nouis 
ills a& bus pecficitur habitus , qua tóne 
Adem eijencialiter prius erat ympo«ens ad 
,concurrendum , poftea fit potens: ; qua: 
perfect o poreuc prouenire,vel quia de- 
terminat intellectum fecü dum aliam, & 
aliam potendiam, vt Carec.vel quiaacquí- 
rit de nouo mod. m qucadam diuerfe ta- 
tion;sà (ciplo, vt Va q. vel tandea quia 
perficitur per &ddiconem entitas ciuf- 
dem rationis, vt Czlefít, 

Jte re(ponf.non uaac. Tum quia fal-. 
fum eft habitum intrinfecé habere via 
facilitandi porentiam ctga omncs concl, 
nà habitus ex primo actu (ciétifico pro- 
da&us , quicquid habet virtutis ,ab illo 
a&u recipit, (ed nequit a&us ille includes 
ite perfectionem omnium actuum (ciens 

tit , ergo nequit producere habitum in« 
cludeatem yim facilitandi porcenuam in 
omncs actus . Tum quia poteft quis poft 
4» vel 6. concl. elicere erroneum actum 
cítca obic&üícientiz , ergo (i vnicus cf. 
Íet habitus omnium conci. idem habitus. 
elfet timul fcientia, & error ,quod repu 
gnat . Nec valet reípó(. Caiet. quam etia 
approbat Arriag. non (equi repugnanià , 
uia non cít reípe&u eiufdem concl. fed 
iuer(z. Non valet, quia error, & fciétia 
funt diuerfa fpecies efscatia) iter diuidé- 
tes habitum in cómuni,ergo non pofsunt 
eidem habitui conuenire ; fiue in ordine 
Ad idem obiectum, fiugre(pe&u diucr- 
forumyaliter idem habitus in duabus fje- 
Cicbus j tum quia vt notat Greg. cit, ad-. 
huc eset error, & (cicotia xefpecku eiuf- 
dein ; nam fiille ralis elicuifiet loco er- 
ronei atus actum oppoltitü (cientific » 
vcl fi pott clicitionem erroris , mutaret. 
fentétiam , idem babitus inclinaretin illa 
oppofitam concl.vera.n, & (ic in fe c(ser 
fcientificus babitasjllius concl.& tamca 


Ademoino incliaabat in a&tü erroris op- . 


politum,ergo eífet habitas etroncus , 
Ácientificus rc(pe&u eiufdem ; tua quia 
5 admitteretur folum refpedtu diucr[o- 
ruayadhuc fequitur jntep:um, nam error 


1;coixl, eft compollibilis. cum fcientia. 


pr- 


Y 
'" 


j 





od anth — 


ueft.L. Au fit ha fuplow qualitas fir. 15. $67 


rima ; incompoffibilis cari (cientia fc- 


cunda, ergo: habitus (cientificus primae 
non eft idem cum: habitu  fcicritifico fe- 


cundz ; prob; coníeq. quia labicus fcien- 
tificus prima eft compoffibilis c habi- 
tu erroneo fecunda , cum quocít incom- 
poflibilis liabitus fcientificus (ecunda .- 

: 7t Deinde impugnantut fingillatim ; 
"à prima nó valet , quia etiá (i acquireré- 
tur (pecies de nouo' , non ftatim rédditur 

facilis intellectus , fed difficulter afentit 
illi nouz conclufioni, quz difficultas tol- 
litur pet exercitium, fignum euidens dari 
nionum habitum im intelle&tu , nam habi- 
tuseft quadam facilitas potétig erga ali- 
quod obiectum ex frequentatis actibus 
dcquifira , vrinlib.de An. dicemus. Nec 
re(p. Caiet.(atisfacit » impercéptibile .n. 
eft , quo pato habitus detétminet intcl- 
le&um fecüdum vnam potentiam, & nor 
fécüdü aliam, (i.n. habitas potéseft per- 
ficere; & intelle&us cft potens perfici, & 
funt fimul vnita ; qüo ipfum intelle&um 
tion perficiet fecüdü vltimum fuz: poteni- 
tiz? & qüo deinde omninó' immutatus 
perficit de nouo; & redditur potés,& per 
fc&us ? aliqua ergo mutatio erit in habi 
tu.Qd' fi admittatur noua entitas moda- 
lis,nó cuitatar difficultas, nam actus pro- 
ducens modum: poterat. primó acquiri ,. 


& tunc produxiflet habitum; non modd, - 


& tamen eft diaer(üs abalio actu, ergo 
non poterit babere vim producendi cir- 
dem habitum, féd ali dinerfum 5 t quia 
poterit quis obhuifci prima concluf. & 
Confequenter amittere habitum circa il 
lam; retinere tamen cognitionem , & fa- 
eilitaré crga alias , ergo hac facilitas erit 
verus habitus;nón entirasmodalis,de cu 
ius ratione cft, o nompollit effe (ine re y 
«uius cft modus. Nec poteft dici, grillud 
additum (it entitas ciu(dem rónis ,quia fi 
$rius noff inclinabat potemiam ad. os, 
Tit poíL ea, caa fit eiufdem rationis, & 
vircutis, & folum difcrimen fit ex parre 
is: tum quia fi quis eliceret actür 
vt 4- Citca primam cocl. alius veró'cl'ée- 
ret 4. a6tus circa. 4. concluGiones, quorü 
quitibet Btynem, ifti habebant aequale 
Inbi tá in 5 ftameifta opinione 
&ta menbhabitus primi foláinclimaret in 


- tónes formata contra ptiimá; 


primam concluf.habitus (ecuridi in 4. && 
£o intenfio liabitus per partes eiu(dem r& 
tionis non fufficit; vt plura, & diuerfa re- 
fpiciat obie&a, fed'noua entitas , & alte 
rius rationis exigitur in'intelle&u. 

Ex quibus ; 
dia fententia ponens habitum illi ex vai« 
ca demonílrarione de przdicatocopu 
to generatum : n& praterquamqt 






traiftam; magisadhac refellitur, 


paffiones illa , vt Mcr -€ 


fcuntüt; fifnt diueríz rationis , & polfünt- 


habitus fpecie diftin&os producere, ex — 
hoc,quod ynitz' cognofcerentur ynó müe — — 
tareht naturam, fedomninocedée(fenty — 
ergo non vnum, fed diueríos producent — — 


habitus ; tam quia falfum cft poffe vnico' 
a&u cognofci, vt dicemus . 


Soluuntur. Qbiettiones 
Z YNoppof. arguunt r. à fimili , nam 
4 I habitus PON: nom eft ab: 


habitu (cientiz diffin&tus, vnde Arift.6. 


Eth.c.7. fapientiam ait efTe fcientiam, &c 
iatelle&um . Prudentia; quamuis fit circa 
plurima diuerfa , & fpecie diftin&a , eft 
vna gx Arif.cit.c. vlt.fidesinfu(a e(t vnus 
fimplex habites ,, quamuis articuli crediti 
fint diuerfi, Temperátia eft vna, & ram 
sinis qais habere temperantiam circa ci4 
um;noncirca potum, aut res vcnereas s: 
idé de iuftitia, & ceteris virtutibus mo- 
talibus, tiué infufis, (iu& acquifitis dicen-- 
dum. Charitas inclinat. inamorem Dei y 
& proximi;in dile&ionem amici, & inni- 
miciy & e(lo (it maior difficultas circa 
amerem inimici ;non ob id nouus, & di- 
ftinétashabitus charitatis ponitur. Potée 
tia cft vna, & tamé fertac 1n diuerfa fpe- 
cie obieéta. Vnica vitionc oculus fertur 
in imaginem , & (i. fpecies colorum fint: 
diaerize -. Vnico' actu videntur fénfibile 
proprium, & cómune, vt quantitas, & al-- 
bedo; illa ett sénbile cómanerefpectu vi- 
fus,quiaett à ta&upercexibilis, ifta eft 
proprium;& tamen differunt . In 
An9cks admittant 1 hcologí fpecics vni- 
ueríales rcrum fpecie diftinQrarum; iofit- 
per afferunt cadem vifione beatifica vj- 
dere Deum ,& creaturas m Verbo , per 
riouun 


manet etiam reprobata mez- 





»pouum te(pe&tum terminationis . Et tan- 
. demeadem rclatio extenditur ad plures 
&crminos,ergo idem dicendum dc habigu 
' Écientiz, .(. quod diuerfitas obic&torum , 
& concluf. non inferat diftin&tionem fpe 
&ificam habituum, nam fufficit vt aliquo 
amodo conueniaitt in vna rarionc fcibilis . 
73 Refp. hasrationcs petere longiore 
diíputationé in lib. de An. velin Theol. 
dií(catiendam, & pracipué an habitus , & 
a&us[pecificentür ab obiectis, tam for- 
malibus, tà materialibus, vt docét Hurt. 
& Arríag. an (olum ex formalibus , vcaf- 
ferit cómunis cum Sco.cit. pro nunc igi- 
£ut brcuiter dicimus, fal(um effe,habitum 
principiorum cífe idem cum habitu con- 
clu. nà ficut a&us princip.e(t cau(s actus 
.oncluf. ita habitus priaci p.mediáte actu 
«ít cau(a liabitus conclaf. Aritt, autem ; 
vclloquitur de fapientia pro qualibet fa- 
eultatc initellectiua,vel pro Metaphy(.cu- 
Aus munus eft principia aiiarum (cientia- 
fum probare,quo fenfü dici potett fciért- 
tia, & intellectus eminenter , non torma- 
fiter,& quocun3; modo fumatur , nüqua 
dicet vnum habitum fotmaliter , fed pla- 
zCS, vnü-veró vnitate generica, vt art. [e]. 
Prudentia dicitur vna ab Arift. non fpc- 
€ificé, (ed genericé, vc explicat Sco. 3. d. 
:36.L. Fidcsinfafa ; ia3u/t Do&or 5. d. 
23. D.clt vna fpecie, quia vnica fpecie 
elt ratio formalis a(fentiendi rebus fidei 
'F. authoritasreuelantis Dci; non .n« a(- 
fentitur eredibilibus ex proprijs ratio- 
nibus illorum, fed vt lunt à Deorcue- 
"fata, at (cieicía tendit in concl. non taa- 
Xüm propter principia lecundum propria 
"ycrítatem, quam principia habent ex cec- 
inis, fed ét (ecundum propciamverica- 
em; quam ipfa conclufio habet ex cermi- 
misalià à veritate princip illa. n. e(E. ve- 
Aita$ mediata , biéc immediata ; ideo ad. 
amultiplicationé conc]. maltiplicaut fpe- 
€ie (ciencia ? Meurif: camen docet fidem 
infufam et:à (pecie diítingui ad maltipli- 
&ationeurcredibilium, contra DoE.ctr, 
^ Temjpecantia, (i libet vnamrationeam 
fotmaln fpee (cam honeltatis, elt via 
cie & Gavplex qualitas, quamuis o5íe- 
maéecialia fiat diucr(a ; nec noua dif- 
ficolas, qa cicca ali juod: obicdiuaf. 


Dif, XI. Dé Sena 2.0000 


eirca potum experitur dip di- 
ftin&um habitum in Nollicasey ed folum 


in potentijs fenfitiuis ;. nam obiecta ifta 
point dupliciter con(iderari , vel inot- 
dine ad potentias rationales , & (ic meré 
materialia funt,quia ha potentiz (olà ra- 
tienem formalem: virtutis in'ip(is confi- 


derant, & appetunt, parücurando de di-. 


terfitate fpecifica inter fe, velitiordine 
-ad potentias fentitiuas, & hoc modo (unt 
obiea formalia, propter diuer(am (pe- 
cie dele&tabilitatem,quam habent, & fic 
diucrfos a&us , & habitus fpecie caufa- 
bunt; quare habituatus circa temperátiá 
Cibi pot adhuc habete difficultatem cir» 
ca potum; quia nouo indiget habitay nom 
in volicate »fed in potécia apprehen(iuas 
& appetitida (enübili . Vel dicendo tem- 
'erátiam -&-ceteras virtutes morales 
ere vnitatem genericam,nó (pecificá,vt- 
priíertim de iaftitia docet Scot.3. d.31« 
D.& idem de infufisdicendum , que «à 
Scotiftis negari f(oleut . Charitas eft vaa 
fpecie, quia c(t vaius ob:c&i formalis.f. 
amoris Dei pp (e ,-Sc amor proximi. fiue 
amiciyfiuz taimnict non differt niti mate- 
rialitecab amore Dci ,vt o(lendit Sco-3« 
d.28. & licét aliqaa di tüiculzas fentiatuc y 
hocelt propter potenti un: fcafitiuamce 
iracibilem ; vt de cibisd ximus. 
74 Potétia e(t vas, quia. non (pecificae 
tur à quolibet obte&o inadze juato . fedi 
ab obiecto adz juato, cá (it vniueríalory. 
& vniucr(alius refpicirt obiecti, non (ig 
habitus; aliter vnus da zctur rcípectuom- 
n:ü adbud, ficuc vna potentia , vade mc- 
diaarrenet vià inter potentiam, & a&tü z 
nam potentia eadem numero poteit ini 
plures-actus (pecie tendere ; aétus ideor 
numero in vnum. nuincro obiectum , at 
habitus idem numero ; & Gmplex io pla- 
res con(iniles: actus. Oculus non vnicaLus 
viüone attingit colores imaginissfed plu- 
ribus,tigaum eaidens,quó plutesfunt co 
lores, có maiori attentiong oculum in- 
digeteyvt imaginem: pro fpiciat. Quanti- 
tas ab oculo non vidctur propria tpecie. 
fed (pecie coloris , vnde (e haber qua 
obiectum materiale.Species illa yoiuere 
(ales in Angelis negantuc.à Sco. 2. d.3«q« 
1o [i adactezentur non valeret patie 
lass 











te 


^ tASÉ 








Nara 
85, quia (peciesille cllenrà Dco infufez, 
at habicus quia generatar ex actibus, nó 
nifi in fimilcsa&us à quibus producitur, 
potelt inclinare, & quia a&tus/pecie di- 
ftin&i habét diuer(as fpecie a&iuitaces , 
vtiam tam eft , idcirco non poffunt 
dati habitus ifti vniuerfales. Beati (i ten- 
dunt in Deum , & in creaturas diuerfis 
a&ibus , vt probabiliter docet Scotus 3. 
d.14.q.2.argumentum non vrget ; fi ve- 
to vnico a&u, vt ibid. afferit Do. & q. 
3. prol. Y.& 1.d. t.q. 2.ar. 2. dicimus crea 
turas effe obie&a (ecundaria, & materia- 
lia,non primaria, motiua, & formalía, co- 
gnofcunturj.n. non fecundü proprias cui- 
dentias, & in (eipfis , fed (ceundum cla. 
ritatem diuine cfsentiz , idco nen eft pa. 
ritas nam loquimur de obic&isformali- 
bus fpecie diertis ; & fi valeret , proba- 
tct etiam vnicum habitum eíse omnium 
crum , ficut vnica vifione beata videri 
pofsunt omncs creaturz po ffibiles. Tan- 
dem eee de rclatione eft falfum, 
yt diximus difp;S.q.6. art.2. 

—7 —€— anat ratione; T quia 
fcictia cft vna fpecies qualitatis;fed nulla 
fpecies eft cx plutibus fpecicbus cóftitu- 
ta,crgo nec (cientia, ma.patetyquia re&e 
infertur babitus cft vna [cientia,ergo vna 
qualitas. Tum 2. fcquererur, babitum.de 
ente cteato poíse perfc&tiorem efse ha- 
bita de Dco,namiíte Git vt decé;illecon- 
tincat viginti habitus particulares , quorü 
quilibet lit perfc&us vt vnii, includet vi» 
inti gradus perfcüionis, ergo pfectior, 
Tum 3. qui acquifiuit habitum circa. pri- 
mam concluf. facilius deinde cognofcit 
fecunda, ficut (ciens vnà cantioné, faci- 
lius canit caeteras , ergo idem habitus. in- 
clibat ad actus dineríos , nam habitus eft 
Lacilitas. Tü 4» per rónem formalé fübie- 
&i demóftrantur omnes paffiones de ip- 
foscer2o vnicus habitus harum paffionü , 
quia vnicum obiectum motinum, & for- 
male, Tü 5. habitus ifti (ecundü nos (unt 
diuer(z qualitatis ípecies, ergo séper etit 
verum dicere (cicntià c(se vnam fimplice 
qualitaté . Tum 6. fi (cientia totalis efset 
quid cx plütibus aggregatum , ergo for- 
maliter eíset relatio, & ordo; quod eft fal 

(um. Tandem eadé (cientia eit contrario- 














1 na. V: de fcientia par 
tiali, & vnius concluf.& de vnitate i: ecin.- 
fccay& dc iftare&é infertur,quod iit vna 
qualitas (pecificé,non detotali,& vnica - 
tcobie&iua, qua folam dicitur vna gene 
ricé vt art.(eq, Ad 2.habitue de ente crea 
to femper crit imperfe&tior obie&iué,li- 
«cé intenfiud vel extentiué fit pei 
qp non implicat; tum quia illi viginti ha«- 
bitus non conficiunt vnü thin 









bitum,vt viginti, fed (unt plures habitus, 

vt infra. Ad 3.qui acquifiuit habitum pris. 
mz conclauf.tacilius cogaofcit ceteras ná 
pet facil icatem incli, in 


ad cogni 


quo modo cófimiles proprijs atibus , nà- 
idé habitus per concomitantiá iurat po« 
tentia ad cliciendos actus alterius ronis, 
quatenus i (ti conueniunt in rónc generi- 
ca cum atibus proprijsillius habitus, &c 
quó magis actus ifti conueniunt , có ma« 
gis habitus iuuar ; icur exercens actum 
vnius virtatis , facilius exercet actü ales 
riusyquia per primum affucfit obed;re re- 
&z roni, & bonum honcftum amare, in 
qua róne actus illi conueniunt ; & cómit. 
tens vnuni peccatum,promptius aliud cà- 
mittit, iuxta illud J45y(Jus abyftum inua 
cat,quia per primum peccatum fic proua« 
prior ad afpernendum rectum dictamen, 
Ad 4. iam diximus fupra, in cafu quamuis 
fit vnum: obicéctum formale rcmotüai s 
. f. definitio fubie&i, proximum tamen.f; 
principia demonflrationis, funt. diucría ; 
tum quia ipfamet definitio aliter fumi- 
turin vpa,ac inaliademonfiratione,.f.in 
vna , vt eli cau(a virtualiter cotinens vnà 
paffionem  inalia vt virtualiter continés 


aliá , bg eft aliquo modo diueríaratio — 
a 


formalis caufandi-Ad $.non negamus has 
bitus formales , & partiales eí1c timplices 
qualitates fcd habitus totales, & genecis 
cos. Ad 6.1i per (i 
tit agaregatio , & ordo patualiuim habi« 
tuum concedimus (equelamyattamen cá« 
muniter vel füritue. pto habitibus ipfis 
partialibus, velpro habitu generico coti» 
nente partiales , vc explicabunus att. fcq. 
idcirco ncg«(eq. Ad vlt, oppofita Peut 


bY 


t uantur,etgo,&c- 


1 deerminaà — 
tionem illatum, fed perfacilitae. 
téinclinátem indeterminate adactusalis — 


I2 


Li . 
2 

"t 
Vu 





x 


ad candem fcientiam, non quia cadé fpe- 
cie ". ri fic qum » (cd quia (cietia 
i$ habet explicare omnia, quz adia- 
arcem aliquo pa&o funt connexa, przci- 
" pué in cognitione, qualiter fe habent op. 
pofita nam vnius cognitio iuuat ad co- 
ghitiomemalterius. —— 
- 26 Tertiopro media fent. arg.pofsüt 
vnico a&u omncs paffiones fubiecti per 
cius definitionem demonftrari , ergo (i 
fzpius iterctur actus ile , generabituc v- 
pius hsbitus inclinans n omnes paffio- 
ncs (ubie&i ; coníeq. patet , Quia fi vnica 
eft cauía, vnicus quoq; erit effe&tus ; an- 
tcc, prob. ficut pot deomnibus przdica- 
tis quidditatiuis confici vnica propofitio 
de prz-dicato copulato; dicédo, homo cft 
fübftaritia corporea, animata , (enfjtiua y 
rationalis, quz vnico a&u cognofcetur , 
ita poteit de omnibus predicatis in qua- 
le accidentale infeparabiliter, vt fuot paí 
fiones, confici vnica propofitio conftans 
.ex prz dicato copulato, & demonflrari 
nitionem de (übie&o, v.g. omne ani- 
mal rationale cft rifibile , difciplinabile 
admiratiuum,&c. homo eft animal ratio- 
nale ergo eft rifibilis difciplinabilis ad- 
miratiuus, & c. patet paritas, quig nó mi- 
nus pre dicata Lomderi Um noftra (en- 
tentia diftinguuntur à (ubiecto , quàm 
paffiones .f. formaliter. 
Refp.neg.antec.& ad probat. neg. pa- 
ritas,quia etfi przdicata quidditatiua for- 
maliter diftinguantur à (ubieGto, attamen 
funt talis natürz, vt integrent vnam rónc 
formalem completam ; hinc quamuis fc- 
iunctim confiderata explicentur a&u fpe 
cic diftin&o , non tamen vc in vno fubic- 
&o vnita intelliguntur;non (ic pa(Ti oncs, 
quz mogis formaliter diftíngauntur à 
fubie&to, quàm przdicata quidditatiua ; 
etenim pulos fimul fumptz non fa. 
ciunt vnam tealitarem completam,& có- 
fcquenter non poffunt vaico a&u conct- 
piyfed potius plurib? a&ibus ficnul, vndé 
non cft vna demonftzatio, fed plures,nec 
vicus gencrabitor habitus, fed diuerfi. 
| ARTCVIVLS Ill. 
/. Qualis fit vnitas Scientie totalis. 
177 auimus hatufq;dari diuer. 
fas totales cientiasyq * fint 


| 


died 


vnas (imple habit res, quot funt 
concluf. :n vna cotali (ciétia demoltratz ; 
videndumre(tat, quo pacto ííti partiales 
habitus cóflituent.voá fcientiam totalem. 
Aliqui, intet quos citàtur Nominales, 
docept partiales habitus v. £g. Logicales 
vnam Logicam conftituere tolum vnita- 
tc agaccgauonis, ficut plures lapides vna 
cumulum faciunt . Ab his parum diftat 
Hurt.difp.1. Met. $. 190. & (eq. afferens 
in (ciétia aptali dari tot habitus omninó 
difpatatos, quot (unt fpecies fpecialiíTi- 
meg in ipfa coliderauz,& omnes i(tos ha- 
bi:us tntegrare (cientiam totalem per ag« 
regationem. Quidam vero fuftinét hos 
»abitus vnam [ciedam totalem fpecie in- 
fima componere vnione per fe, vel in eí- 
fe Phyfico, vel in eífe artificialium , quo- 
modo lapides,& ligua , quis in effe Phy- 
fico fint diuerfarum fpccierum , attamca 


vnam domum coa»ponunt , quz in gene. 


re artificialium erit vnum | per (c artifi- 
€iale in fpecie infima, 

Dicendum eft, fcientiá quamlibet to- 
tal& cffe vná,non aggregationc, aut vnio- 
ne per fe Fhyfica, fcd artificiali, quz ta- 
men non erit dicéda vnitas fpecifica , (ed 
potius generica»ita Scot.cit, & pracipué 
6. Met.q.1.cum Scotiftis; prob.primó, gp 


yna dicatur non per aggregationem; tum 


quia partialia non conueniunt in 
obie&o rorali, & adequato, vt lapides in 
cumulo,fed aliquo nexu per fe, ergo fcien 
tiz ipforum non conttituent fcientiá to- 
taléjque efl de obic&o adzquato , vt a2- 
grcgatione quadam vnitz. Tum quia non 
daretur ró,cur v. g. primo Metaphyfica, 
vel Theologia ante ceteras fcientias non 
addifcatur , & cur Pbylofophia ex coclue 
fionibus naturalibus , & logicalibus , vcl 
fupernaturalibus non integretur (icut pas 
rum refert , qy cumulus ex his, vcl allis la- 


pidibus confiruatur, co quód (unt accidé- 


taliter ordinati. Accedunt fpecialiter có- 
tra Hurt. tationesquibus q. prz cart. vir, 
eftendimus inferiora in eile (cibilis po- 
tius ad (apcrioga reduci , quàm € contra. 

78 Secundo, quàd nó vniaotur vniore 
pet fe Phy(ica,prob. quia lec vnto velt 
fct ex au; & potétia, & hzc n6 ca Itin 
ter qualitatis fjecics perfcétus j« có, le- 

l5; 


WX «UV. A: 
LE T Wu 
[nag 
^M. 


MO nd proe e 
879 . — Dif.XHL. De Seintia. 000 


"Y 
DE 


(rir id 








E 





quiliber,velfalim maior pacs habituum 
- poffint prias, vel: ius'alio acquiri ;& 


quando vna conclufio ab alia pendet, non: 


eft dependétía i ages cauíz rmateria- 
lis, & fubie&iuzs, fed potius in genere cau 
fz eéfficientis,ergo idem de illarum habi- 
tibus dicendum. Vcl hec vhio effet inten- 
fiua ,& hoc non, quia lícét poflit.qualitas: 
intcndi,nó'tamen per gradus alterius fpe: 
cici vt calor non intenditur per albedinc, 
fed per aliam calorem'eiufdem fpeciei ; 
ifti habitus (pecie diftinguuntur. Vcl tà- 
dé cffct vnio cxtentiua que nequit admit- 
ti in rebusfpiritualibus, quz partibus ex- 
tenfiuiscarentytum quia partes extéfium 
$üt ciu(dem fpeciei; & candem prob.quia 
actus, cx quibus geserantar ifti habitus y 
non (unt enione per fe phyfica vn ti . 
Tertio ; quód hibéant vnionem per fe 
in genere artificialium ; patet ex füpradi- 
étis , nam predicamenta rerum dicuntur 
quadam opera artifieiof1,co qu'a (é bu- 
bent vt man(rones quada , in quibus fpe- 
eiiles rerum feries fao ordine collosan- 
tur, non totaliter hominany arbitrio , fed 
fundamento, & occafione ex rebus ipfis 
defumpta, ita de (cientijs dicédum, quód 
Logica v.g. dicitar vna totals (cienria , 
quia ex illis partialibus habitibus confla- 
tur debito ordine dilpofitis naturis obie- 
étorü Logicalium fpetaris, (i cat domus 
efl vnum artificiofüm opus, non tozaliter 
hominum arbitrio confita ctu ed habi- 
to fe[pectu ad conditiones partium , ex 
quibus conflat , vt grauiora deor(ui, le- 
uiora furfum difponantür , qua ratione 
ncxtt quodà naturali dicumtar inter fe. » 
vnita« Ceeterum non dcbet haic vnitas im 
£eueie arcificialiem fcbiliomy dici fpecie 
jafima, nam obieGtum totale; & adzqua- 
ttim totius [cientiz dicitur vnum, & opus 
quoddam artificiofam in gcnere (cibiliü, 
& tame noncíl voum vt hic vmtate. » 
f; ceifieagfed potius ecaericaynée obiccta 
parcalia ingeaere Icibiliüm (e babent vc 
numero di laj ergo idem «de hibi. 
tibüis dicendam y eum quilibet (uam vni- 
tatem ab obicéto defüpiat ; quanuris boc 
po [Tit reduci ad qutt. de nominc. 





fas;necpoteritaWi gnari, quinamhabius ^ 7 
sheer ii, cm a&us, cum: 7, 


mam fit fundamen 
bitus ifti vniri d 
tia, & due pacto! 
tiere, vel fpecie. 
Sco.in Met. cit. quodi 
in fcientia, ita fe habent; 
cmd esee 
tatem ipfius poffunt ill 
i ele babA paffioied cel 
fübiecti; aliqua veró potenti 
nentur in vno communt , & € 
uidditatem iplius non poffunt : 
emonítrari paffiones, (ed bene 
continctur potentialiter ratio ad 
demonflrandi paffkoncs illas dc, 
fubiecto; ita fc habet genus, qu 
liter cótinet proprias patfiones,qe 
funt de ipfo per fuam quidditatemd 
flrari, tamen palliones inferiorum 4 
cierum nonnifi porenrialiter , v. g. rifibi 
litatem hominis animal potentialitet co« 
tinct , quía fic cóntinet füb: fe quidditat 
hominis , per quam rifibilitas eft dem 
ftrabilis, quz continentia veré habet f 
damentum inre. S. PRO 
8o. Q.ioniam auté ex cominentia ali- 
quorum, yt diximus, fub aliquo coma;uni 
fumitur vnitas (cientiz ;(equitur, inquit 
Do&tot, quód triplex habitüs pót inali- 
qua fciétia affigoari, vnuseft habitusfor 
malis, & veré (Cicniüticus , qui formalit 
inclinat in cognitionem alicuius cont 
demonftraue ; alter dicitur habitus vits 
tualis , qui folam virtualiter ett fcientifi. 
cus, quia formaliter nó inclinat in cognig 
tionem conclut. fcd alicuius virtualiteg 
continentis paffiones de ipfo demonlt ra- 
bilcs, qualis cfl habitus cognitionis quida 
duatisfubie&ti . Terrius tandem dicituc 
potcixialis quia porencial;ier inchoat &g 
in cognitioncin fciéuficam, naa torma- 
liter inclinat in cognitioné alicuius quide 
ditatis , & cx hoc virtualiter inclinat im 
Cogu;tiontm proptiasum pa(fionum , & 
۟ hoc poteniialiter quoq. irklnar 10 co 2. 
gniuonem paztitonum inferiori de ipfis 
Ter proprias rationes deimonfirabilium , 
Habitus formal, feu concluhionis dici- 
tuc vnos vaicate fpecifica;tàco inuin(ccas 
quam cx trinlcea ,& obicctiua : licüt vna 
Ipccic 






























»-f 
2 


471 0 Dig XII De. 


ie eft conclufío (cibilis:at habitus vir- 
'tualis dicitur vnus vnitate fpecifica intrin 
fece ,obic&iue tamen, quia obiectü vir- 
qualiter continet plurcs cognitione fpe- 
&ic diítin&tas, quamuis in (c eet. (pecies 
jnfima , dici poterit vnus vnitate generis 
proximi ; & tandem habitus potenuali 
quia communior e(t jccit minus vnus .f. 
vnitate generis remoti non dicetur auté 
ynus vaitatc generis per pr2dicationem , 
itant fit genus de illis przdicabile in gd y 
quia habitus quidditatis (ubiecti eft omni- 
nó fpecie diftin&us ab habitibus cócluf. 
fed folum per virtualem continentià plu. 
rium (pecie diftin&dorumquó ad cogno- 
ijitalcolligitur etia ex. 1.d.5.q. 7. in fin. 
Dices,ti obie&um eft vnü [peciequo 
modo fcientia ip(ius potc(t elf. má gu 


faliffimo, puta de ente folam, non dcícé- 
dendo ad infcrioragquo pacto fcientiaip- 
fias erit vna genere proximo; fi obicctü 
xft remotiffimum ,& communi flimam ? 
7Refp. ex Sco. r. cit. quod (pecies fpecia- 
fif[ima;quamuis fit vna fpecie infima , ta- 
men virtualiter includit plura fuo: modo 
. iftin&a fpecie,& con(cquenter fe habet 
caufando veluti qnoddam geaas :idcir- 
«o habitus quiddicatis illius poterit dici 
"?nus vnitatc. gencris próximi incaufan- 
do, & virtaaliter continendo plata fpecie 
dillin&a . Ad 2. fi valeret , concluderct 
€ognitionem vnüierfalis non debere cíle 
Hen fpecie , & numero, fed gencre , vel 
ecie tantum; quaré diciinus , vnitatem 
obieGiuam,quam habitus umit ab obic. 
&o,non effe inttinfecam, fed exccin(ecá 
tnde non neceíTarió cade dcbet effe vni - 
tas (cientia,S& obiecti fed fufficit, vt ali- 
quomodo fpecificetur ab obiedo : & 
ia in cótinendo virtualiter proprias paf 
ones codé modo fe habent omnia obte- 
€, fiue fint communi (Tima, tiu fpecies 
infima ,vel mediz , eodem modo quoq. 
fpecificabumt vnam (cientiam , quod (it 
vuiüsgemeris proximi: tum quia vnitas 
genetica obicGi eft vnitas gencris in prat- 
dicando;at vnitas (ciecig eft vnitas. per 
ContiDen:iadse 


mere eese & li crit dealiquo vniuet-— &o 
1 





atn VASTI( dána t 1 
/— De fubalteratione fcientiarum ; 
61 Antur aliquz 
labordinatz, aliz verb omninm. 

difpatate , it dignofcentur ex declara 
tione illarà ,quie .n.nó habét códiciones 
fabordinatarum, di(parata dicétur : hzc. 
igitur (abordinatio nuncupari folet (ubal 
ternatio , qua vnam fcientiam fubalter« 
nantem denominat, illam .f. fub qua 
nitür alia fcientia, akera denominat. (ub« 
alternatam , qug fubalternanti fupponi« 
tur , Ad hocautem vt aliqua fcientia 
teri (ubalternata dici poffit,tres requirí 
tur conditiones fecundam communioré 
fcntentiá, prima , vt fubalternata habeat 
proobiecto aliquid contentum füb obie- 

fübalternancis : fecanda vt fupra hoc 
obic&tam addat differentiam accidenta- 
lem: tertiavt fua principia demon(tcen- 
tar in (cientia fübalcermnte. 

Si vero alie a(fignantur conditiones y 
velad itas reducuatut , vt quod (cientiai 
fubalternans demonítret propter quid y 
fübakecnata demonttret. qui4, quod fus 
bic£tam (ubalternata (it partim-idé, pat 
tin diuer(um cum fub:eéto fubalternanz 
tis, & limilia:vel non (unt neceffacie có- 
diciones: , talis elt conditio aí[ignata. & 
Dur.q.7. prol. n. t t. quod .(. finis: (ubal- 
ternata peadeat X fine fübalternátis, haeo 
Aconditio proprié veci (icatur. in fci&dijs 
pra&icis,quando fubiectum vnius fc ha- 
bet vc initrumencum » vel vt mcdium ce- 
Ípe&u (ubieéti alterius ,vt £rz num c(t fus 
bie&tum , & finis iniin(ecus frznctaóbi- 
ue, quz (übordinatat eque(tri , cuius 
finis, & fübicétum cít cqui dire&io , ad. 
quam fcenum inferuit ; at i (peculatiuis 
non nccetlario requiriturjnam inufica eft 












fci&tizad inuicem | 









PN 


"m 


arithimcaeg fubordinata ,& ramen obic-... 


&um illius nó eft propter obic&tüilt ius 


'olíct tamen hzc conditio ad bonum (ea. :. 


um redaciy*fi per ipfam dependétia prins 
cipiorum fubaltermarg à principife 
fübalternamcis detuc intell gi .. 
* dHas ergo tres conditio 
| nes declatare de "tt 


M , beuw$e c vs 





uaf T. De fulalurnatofe fete. ednL $15 


.ARTICVLVS 
Explicantnv prima du& conditiones. 
Sa £^ Ítca primam conditioné nor eft 
4 multun aer X arae ora 
conueniunt obie&um (abalternate debe- 
recontineci fub obie&o fübalternantis, 


quatenus fi fubalte tcicm aliquam 

mi comtenplandi up gehe fub- 

ernantis , tanquam fpecies fub genere 
contincbitur,ve] fi idé omnino obiectum 
detat , quia tamen (apra illad addit 
differentiam ali acccidentalem ,. vt 
dicemussadhuc cotirteri dicetur fub obic- 

fi Yr Re o bus, v.g. 
vt fic , erit ub homine contentum ; 
& hac conditio afi gnatur ab Ariltor. I, 
Poít. 10. & 30. vbi docct Arift. obie&tü 
fuübalternantis debere aliquo pacto effc 
idem cum obíc&o (ubalternatz ; & ratio 
ipfa (aadet;quia omnis conditio fcientie 
pracipué ortum ducit ab obiecto , ergo 
fj vna (cientia altecí (ubalternatur , & a5 
i det y neceffe erit obic&a illarü 
vt [ubalternata adinuicem , & ordínata. » 
fe habcant , qua rationc vt notat Amic. 
tra&t. 27. difp. 4,3. f.dub. t. cotra Ca- 
ict. bec conditio nó erit accidétalis fcié- 
tiz fubafterne,fed de per fc requi (ius, fi- 
€ut ab obiecto principalius fcientia fpeci 
ficatar«Nec eft poffib;le,cy affecit Caiet, 
dari polTe (ciencias fubalternas ratione 
principiorum , co quia principia vnius à 
principijs alterius pédeát, & quod dcinde 
rion adír (ubordinatio obie&orum ; erc- 
fim principia (cientiz in obiecto includü 
tur, vt diximus queff. preccd.ergo depé- 
dentia principiorum, a dependentia oble 
€torum trahít originem « 

Soldm dubitaci poffet , an ficut obic- 
Cum /fabalteraz incóplexum(de quo Io 
eti fumus) debet effe aliquo modo idem 
€um obicéto (ubalternamus,idem lit di- 
&endum de obicctis.complexis.(. de con- 
Clufionibus;itayt tài fubaltetnans,quani 

ubalternata (int de 1j(d& omnino conc. 

| t aliqui ] homiflz yafferenccs 

fubalternantem, & fubalternatam in hoc 

differre,quod illa conci. demontirat de- 

morifiratione quid hec vcro de- 
mon(trarione quia, 
Lopes 


* 


83 Oppefitü eft verius cum Scot.q. 3; 
Brobim nc, & 3.d,24.0. 1. A.& H.quem 
cr omncs imitantur .f, quód necctla- 
rió diuer(e debent effe concl. viriu(qac 
quM probat ;quía,vt dicemus , principia 
ubalternatz fumuntur à. rnancc , 
quoniam ab ipfa gre ea 
clafionesipfius , & vbi delinit fi - 
nans , ibi incipit fübalternata , onu 
queunt iftz (cientiz de ij(dem effe con- 
cl. Tum quia eadem fclentía poterit füas 
concl. vtraque demonftratione demon- 
ftrare,vt docet Arif. 1, Poft. 30.ergo hec 
differentia non confliruit(cientiam (ub. 
alternantem; & fubalternatam , si 
ponit inter has (cientias ; quod exemplis 
confirmat , nam fcientia maualis a(trolo- 
gia (ubalternatur, quia illa per experiene 
tiam nofcit coniunctiones Stellarü in fi- 
gnum tépeflatis,vel ferenitatis , hzc ves 
rÓ per proptiam caufam,& à priori; Ma« 
chinatiua ctiam Stercometriz (ubordi- 
naur,quz .f. agit de corporibus. folidis s 
& taincnilla experimento percipit con- 
ftrü&ionem zdificiorum , hec per caa 
fas. Kefp.etiam Arilt.ibi docere hic dif- 
ferentiá in cadé rotali (cictia reperiri pof 
fe; ideoq;neg. cófcq.& art.(cq«magis ex- 
plicabimus,quo pacto intelligatur ibi A« 
rift.& Q fit huius conditionis intclligétia, 
Secundam conditionemaliqui negát 
alTecentes differentiamgquam addit (übe 
alcecnata (ipia fabalternancisobie&tums 
debere effe effentialem , aut faltim paf* 
fionem infeparabilem , citataé. przcipuà 
Sonc«4. Met.4. 9.ex his vero, qui hác có- 
ditionem adimittunt,eft Zab. lib, de trib, 
pracog.c. 12. Smigle.difp.17.3.8. do- 
centes. banc accidenialem  diffescotiam 
faperaddiam non habere rationza pat- 
tis formaits fübicétis Kid materialis; v« gs 
eikc toaoc.um,qua cit diercaria à muli- 
ca füpra nuaerum addita , inquiunt non 
clic rationem formalem obieósi mufi« 
€x. , [cd materialem «. - 
.. 84. Diédü eft cam eommuni diffecé» 
tim (apcradditaa non elTe etientialem , 
nec pa(Iioné.n ; fed meré accidentaleimn , 
& (c habete vt rationem £ormalem , non 
materialem 5 ita coliguog ex —- £ite 
5 c 


og2à Coo Dif X HEC DE Sentia C pas 


rima par, quod fit accidentalis d;fferé 
pee ex cif. fa pecit. vbi habct , gy 
obiectum fuübaltermatz: debet effe ake- 
füm ; quod cft accidentaliter differre ab 
obiecto (ubaltermantis,ná differentia ef- 


fentialis facit aliud , accidentalis facit al« 


terum, vt dicitur cap. de differ.idemy col- 


kgitur' adductis exemplis ab Ariflot. düs 


'Fum quiapequit effe c(fentialis ; nam (ic 
omnes Ícientiz. deberent dici fübalter- 
nace Metapbyfica ; tum eriam quia füb- 
akernata non depeaderet à fübalternan- 
te,nam baberet propria principia imme- 
diata , & per (e rota , abíqueeoquód à 
fübalernantc rectpiat , quia paffiones de 
illo obiecto demóftrabies adasquaté dc- 
penderem abillo cum tali differentia, v. 
g-Ieicntiade homine habet propria prin- 
eipia immcdrata,non probata in alia fcié 
1i2, ni nifibilitas adaquaté , & primó ob 
homin:s«uidditate fluit; confequens au- 
tem ett talípm,quia fubalternata ita pen- 
det à (ubalternante,vt bac praciía non ha: 
beret, vnde (üasconcl. probaret , nec cf- 
fet (ientia * & tandem non cffet (cientia 
diftin&ta à fübaltermante , (cd potius cum 
jlla vnam totalem con (titueret fcicntiamy 
ficut (cientia de fpccie; v.g. de demólra- 
tionc vnam logicam totalem integrat cü: 
fcientia de (yllogifmo, & fcientia de celo: 
eim (ciencia de corpore naturali. Neq; 
poteft ce patio, nam vt notant Compl. 
& au. hicad: candem (cient fpe&tac 
fubie&um con&deraze & pa(fiones fu- 
biedti , ccgo fubalternans: coniiderabit 
Obicctum. vt. ft (ub illa pa(lione fupcc- 
addita. à (ubulernata , & ficnon dittin- 
guercarur; cürquia ideo'Sonc.a(Terit hoc, 
wt Áaluarct vanitatem per fc obiecti fub- 
it, cmt paffio (it magis 
minteca (ubiectoyqua aecidentalis dif- 
fecentiayadhuc non facit vmm. per fc, » 
«um lubic&o: , quia eft cxtra ciusquid- 
ditatem , crgo ftüflra eecedit. Sonc. à 
€ommur (enient. iod 
85 Secüda pars;quód fe habeat vt pare 
formalis, nom materiulis; pcob.d P. Fabro: 
Thcor. 1 2.quia quód fe habet vt contta- 
Kns,& alteri aducmens iamiconftituto, 
"mequit e(le pars mater ali$, fed formalis, 
»9»oXcadinus dip. 6.q-3. differentia à 


* o 


"W 


fübaltetnara füperaddita vi 2/ effe fono 
rum refpecbu numeri contrahit numer 
ad fpecialem co(iderationem, vbiab A-. 
rith. vniderfalia$ contemplabatur , & ity 
hóc toto.f. ininumero fonoro , non'nu« 
meru$ intelligitar adueniréfonoco ; (ed^ 
foriorum trumero;ergo &t. T ü quia mo- 
iderandi (e habet vt pars forma-- 
lisjnon materiális:hzc differentis fe ha-- 
bet vt modus confiderandi , (ub quo (ub 


alternata speculatar obiectum subalter-- 
maotis, er$0 &c. — a» 
Contra t parten toncl, arguitur , eo 


quia diWerentia illa cum obie&to facit 
vnuni per accidens, & accidentaliter di- 
citur de obieGto;at q. 2.art. 5. fuse oten-- 
dimus non pofle dari scientiam de ente. 
per accidens,nam przmi(fz demonttra-- 
tionis debét eife per se, & propofitiones 
de ente per accidens formatz: nori sunt 
perse cx dictis ibid.& 2.p.Inftit.traQ. 1. 
c.2. T quia scientia subalternans;& sub- 
alternata non nifr accidentaliter differ- 
rent, ficut obie&um illius accidentalitet- 
differtet ab obie&o i (tius. 

86 Mesp.cóiter à DDünegatibus scié- 
tiam de ente pec accidens. quam respósz 
optime declarant Compl. disp. 9. q.. 
1 qobiedtum, & difícrentia accidenta- 
lis superaddita poffunt müftiplicitet su- 
mi, vel vt vtruamque' in recto, & z qué có- 
ftietunt aliquod tertium , & lioc modo. 
aom pertinent. ad scientiam ; quia non fa- 
ciunt vnum per sc ; vel quia vnum fit pec 
sc conlideratum;alítid vcro per accidens,. 
& ncque taliter spe&anr ad. scienti sub 
akernatam : nam vtrümqne per $e consi- . 
deratucab illa , aliter quta quod eR. per 
sc,potctt c(fe ine co' , qdod eftper acci 
denis, poterit dari sciéuia subalternata (- 
néaliquo illorum: qirod per accidés con- 
fideratur , vt v. g. mufíca fine mumero' , 
vel (ine sonorojquod ett fatsij, cü vtr üq.. 
per sead muficaem pertineat; tertio pos- 
$unt confiderar? , quatepus vmm ctt dc 
ratione alterius,non imrecto, scd mobli- 
quo, & lioc modo e^ nie con. 
templari2]uód exéplo manifcttacur:nau 
vui ducc se, vt cindir ab Bar - 
rhonia ,spe&at ad. P6 ys. fic nuincrus se- 
candum sc ad Atícdlnet.ac 1i contidere- 

[2 D » »* Tyr 





Quai IP. De Suba lternatione fcientiarüm.cofrt.I.— 873 


&ui (onus inordine ad harmoniá, & cen- 
«eatum;fic dependet à numcro, qui fc ha 


bet vt principium, & radix ralis concen- 
t0s,& in hoc fenfu vtrumque confidera- 
turagufica ; quo pa&o obicctum fub- 
alrernatz eft entm per fe quia vnum per 
fe in rc&o confiderat , f mufica fonum 
larmonicü, numcrum in obliquo vt prin- 
.Cipium,cau(am , & radice (onus harmo- 
anici ; poffuntque de ipfo formari ptopo- 
fationes per fe& paffioncs demonftrari ; 
A& cum diffarentia füperaddita pradica- 
tur de obie&o (übalternantis ; vt fonorü 
barmonicé de nnmero fit propofitio per 
fc [altimin quarto modo , quatenus cffc- 
4&us per fe. pradicatur de fua cau(a per 
fe,vt cum dicitur volütas vult;quod fuf- 
ficit ad rationem (ciemiz faltim mon ri- 
otofz. Ad 2. dicimus, nó cadem diftin- 
&ionc diftingui debere fcientias. inter 
Ícsac obie&a,nam fcientia de fubftantia, 






pin icm genetis » &« tamen. op 
iffeiüc plufquam senere ; ratio uia 
non inerinfec ,edextcinleee ciétie pe- 
nes. obicet: DUM MDUA. 3 suamuis cr- 

So obie&ailla in efleretper accidensdi- fi, 


álioguantur ,.atramen in effe [cibilis , (cu 
wt per (e conliderantur à. fcientia , (uffi- 
«funt ad caufandas. [ricos pecie clen- 
talon feditlndtas Ex quibus egui- 
tur, non quamcunque aceidentalear di£- 
ferentiam fü prem cuicungne obie- 
io fufficere'ad conttitiendam fubalter- 
najám [cienuam, , alitcr dareter fcientia 











de namcezo colorato, de linea alba  &c, 

[olm illas qua: pé: e rejicit obie- 

m fubaltcen vt principium, ra- 
icemyalicuius effectus, Idem quogj di- 
cent *. ira y. cec di v vx | * 
£p TOUS AS OREEMI De 
alternata evt fic pertinet 


E Aa 

5 Dam yea evo gf 
phyf. fed En » Yt fit per angulos 
ie&tat ad per(pectiuam,qua ratione de- 
pendetà linca , quia anguli cx lineis tan- 
h ex principijs conflituüntar , 
9 contra fccunda parte arg. 
ierentia illa cflct pars fore 
ternatio fcientiarum ab 1pfà 
ficut à principaliori ,& fic 
xinctar füb rc naturali, fi- 











cut & viína us vero, & linca (u b 
re Mathematica , (cientiz de ipiis potius 
Fhyficz , quàm Mathem. (ubaltetnaicc - 
tur, Tum 2. quia. fübalternata diff.cc 5 
fubalternante, quiailla applicat ift ius co - 
«lufiones alteri materizvt v. g. 
uia demonftrat partes circuli difficilius 
copulari , quia maximé mter e diflapt 
hanc eandea demonttrationem confici 
chitugia, led inalia materia , quia 
confiderat cizculare vulnus , non quem 
cunq; citculum , cum ergo ratione mate- 
riz nbalternata diíferat à fubalternan- 
tc, differentia, quam addit;erit pars mate- 
tialis . Tum 5. quia fübakernata nonde- 
monftra: pa(loncs cx natura , & princi- 
pis illus diffecentiz, fcd potius ex natu- 
ra, & principijs obic&i dubalternantis , 
nam principia à fübalternante defümit er 
go potius obicctum ctit ratio formalis , 
uàmillud additum, Tum 4. idcm docct 
ift. 15. Met. fum. 1.c3. diccas eadem 


Obicela 7atjode barmonica C7 per[petiiua eft s 


entra namq. prout »i[us  velpro wt 
vox [pecalatur , verum prout. linca 


f nugneri at bac propri lorum paf- 


ut. 


pouunc, mixti generis inter mathémati- 
gas Vnpowitnaeies tois ia $; di- 
cumur amen potius ernatz 
aem. Ja (abiectumapapetial c eft ides 
cum pbic&o iftius, € (ubic&tum formale 
osuem ut sies miutetr rae vrá 
fubiccto, materiali. tauquam ipio 
"Leiénris mper enda e icis 
Acientjs,vt caum principia 
[RAN (rimi y S 
3 patebit ex feq, art. Ad 4» Arift. (olum 
1b: docere muficam non conti 
vocem vt fic , (ed vt applicatam » Ícd 
wt dcpendentem à numero tanquam 
à prmcipio ; vade docet voecm , & 
. ya tic paffioncs numeri , & 

quod potius mofWam íent. 

quamais oppofita (uam habcat proba- 
bilitaem.o . 


"Hr T ET 


876 Difp. X II. 
ARTICVLVS IL 
Tertia conditio declaratur, 
$8 Egàt aliqui hác cenditioné cf- 
N Íc Secifra quía putác füb- 
etTternantem, & fabalternatà efie de. 1jsdé 
concluf.& folüm differre;quód (ibuler- 
nans iilas demóftrat demóftratione pro- 
pic? qid , fobahernata veró demonftra- 
tione quia. Communiter tamen concedi- 
tur bzc conditio , quód fubalternata (u- 
mat principia à fübalrernante ; fed diffc- 
«unt DD. nam aliqui volunt effe omnino 
eadem principia vtria(q,yt Mirand.com. 
Log.ícc.4.ali; vcró docét effe diuería, ita 
«t principia fübalternatz fint conclafio- 
ncs demonflraue in fübalternante , inter 
quos eft adhuc diffidium , nam quidam 
putant non efie ncceffarium, vt principia 
fubalternatz (int cognita vi fübafternan- 
tis,fed (afficere fi experientia cogaofca - 
tur, & quod fübalternata fcíat refoluere 
fuas coneluf.in principia caenite per fen- 
fum; citantur Dur.q. t. prol.n. f2.Gillios 
lib.1.trac. 6. Alij dicunt fatiseffe, vt ha- 
bens (übal tornei cognofcat illa princi- 
ia per fidem, & ex au&oritate habentis 
ubalternantem, qui euidenter cogno (cit 
illa principia ; quare in fent. i(torum , fi 
quis non haberet (cientiam fubalternan- 
tem , & confequenter nefrírer euidenter 
concluf. quz funt. principta fübalterna- 
t2, crederet tamen illa principia yt vera 
ropter authoritatem docentis, vel rene- 
cuidenter fcientijs illa per veram 
fcientiam fübaltegnantem , adhuc ille di- 
«cremr habere fübalternatam fcientiam , 
licet fubalternante careret ; ita yeriores 
"Llomif: vt eft. videte apud Complut. 
ry art Io.de den 16, dtti.3. 
andem alij requirunt. vt he princi- 
pia fint nota habéti rol bui ere 
alrerpantis in eodem intelle&tu exiften- 
' &is& fi nom haberet fübalternantensnul- 
le pacto cognitio concluf. fubalternatz 
poffet in.illo dici fübalternata fciétía , (cd 
potus T ita cxpre(fé- Do&or q. 7. 
prolin fin.& 3.d.24.5.ad 1: pro 1. opin. 
quem prater Scot. fequütur Aur. Greg. 
Gab.Dur. Argent.in prol. fent. Vafq. 1.p. 
difp,4.c. $e 6. Val. ifp. 1s q. 1, pun. 3« 


" X ooet (GE. T 
De Sentia. 2705 - 
Mol.ibíd.q. 1.72.0114. Met.q. 9. Suas 
tez d. 1. Mct.fec. $.Coaim.Morcif. Blanc, 
Auer(a, Amicus, Ruuios hic & alij. 

$9 Dicédü eft,neceffarió fubalcerna- 
tá debere e id Íuà principia a fubal- 
termante cuius für conclafiones demon- 
flratz , & in eodem iniclle&u conacnire 
debere vtramq;(cientiag) aliter fubalter- 
nata non cliet fubalterna fcientia , pc 
primó quod principia à fübalternante fü- 
(cipiat,tum quia dependétia Ícientire ró- 
ncobiedtiarguit dependentiam tn primn- 
cipijs, quz virtualiter in ob/e&is centi- 
nentur. Tum quía fi fubatterrans ,& (ub- 
alternata effent de :jsdem conclution. 
fed ab illa à priori demonltratis , ab tfta 


folüm demonftratione quia , fruftra dae 


rctur fübalternata fcientia,fi de cadem te 


haberetur alia perfc&tior.F.fübalternans, — 


qua procedit demonftraione propter 
quid ; imó omnis Gcomera effet perfe- 
&é per(pe&tíaus , & omnis arithmeticus 
perfecte maficus , abf; eo quod petípe- 
Guam, vel muficam addi(cat.f. (ctenti&m 
illam à pofteriori. Tum quia (ubaltet- 
nans,& fübalternata differunt obiedtis 


ergo,& conclafionibus. Tum quia fubal- - 


ternata quó ad cognitionem quia,& per 
fenfam non pendetà (übalternante ergo 
nulla ctit fubotdiatio . "m 
Secundó quod hzc principia fübalter- 
nata fint concluionés fubaltermanris , 
non cadem omnino vttiu(4; prob.ex 
di&o Scoti ab omnib.fere recepto,quod 
vbi definit (ubalternans , incipit fübal« 
ternata , fcientia verb quacunq. delinit 
in concluf. ergo conclufiones fubalternan 
tis erant principia (übalternac. Tà quii 
fi eflent cadem príücipía,ergo cardé come 
claf. ergo nnlla Pies 
tias. Tum quia hoc pater exemplo , ftrt 
Perpeáida v.g.demon(trat remà 
- minotem apparere, qüám fit jn fe 
ipfa, hac dcmonftracione, res vifa (üb an* 
gulo magis ptotracto videcur füb angulo 
minori,& minorapparet,resá longe vie 
a videtur (ub anguió magis protra&to.» 
ergo &c. principia Büius demonttratio" 
nis nàfunt principia Geónetria', imó po 
tilis concluJiones, nàm Geomerría démó 
fitat maio. quia fincz ab cadcm báfi pro. 
tacta 








o inter bas fcíeme 


e 


. 
i 


E) IV."De jubaliernatione [cientiavum. c/frt.11, 


4fractz quà priusconiunguntur, efficiunt 
maiorcm angulum; quo msgis protrahü - 
tur, có minorem cauíant angulum , res. à 
longe vifa videtur per lincas magis pro- 
tractas , ergo per minorem angulum vi- 
detur, ecce quo fübalternans probat , & 
demonftra: principia fübalternaiz . Hoc 
aürnon eft neceflario intelligendum de 
omnibus erincipijs, ficut ncc fufficit , vt 
vnum , vcl alterum principiom demon- 
ftrctur à fubalternante , fed requititar 
quód principia fubalternatz pro maiori 
patte dependcant à fübalternante ; hinc 
"quamuis, Chirbrgia quà ad hanc. conclu- 
psuux » quód vulnus circulare difficile 
eucetur,depédeat à Gcometria,cuíus cau 
fam à priori atras eodqna partcs circu 
Ii inter omncs figuras maximé inter. fe 
diftant , quoniam circulus ex angulis non 
conítat: non ob id tamen chirurgia dici- 
tur geometriz fubalternata fimpliciter » 
fcd tantum fecundum quid' , nam in al;js 
principijs nonpendetabilla. /— ^. 
90 Teruó,gp fübalternás, & fübalter- 
mata debcát in codem intellectu reperiri 
.& continuari;ita quod perfpe&tiaus. non 
babens geometriam , (ed folü cognoícat 
principia perfidéà Magiftro;non habeat 
. veram fcientia perfpectiug , prob. à Sco. 
cit.de rónc fcientia cft,quod fit notitia. 2 
certa,& cuidens,ex pr incipijs certis , cui- 
denubus,& immediatis cau(ata , notitia 
concluf. fubalternatz in no habéte fubal- 
tcrnanté nó cft huiufmodi, crgo &c. Ma. 
patet cx q. 1. huius difp.& ex Ari. 1. Poft. 
€. I.»bi docet non habere demonftratio- 
tiem,ncq.fcientiam , qui nefcit. concluf. 
refolucte in principia vfq. ad prima ; & 
immcdíata, Mi.Prob.omné certítudin£ , 
& enidentiam habet conclufio à certitq- 
dinc,& cuidentia principiorum , cx quo 
iofert Arift. principia elTe certiora , & 
motiora, scd principia in nó haberte (ub- 
aliermantem. | non babent certitudinem , 
'& cuidenuiam;quia non sant immediata , 


& cx terminorum apprchentione nosci- 
bind per principia subaltecnanis de- 
monftrabilia ,. qua tamen igno(aritir ab 


illo,ergo nequeunt certitudinein , & cdi- 


d:nuam conclafioni tribuere ;acmo .n« 


dat H quod non habct * 
L):icav 


873 
Resp.1.nó effe de ratione scientiz eui- 
dentiam, sed certitudiné,quia fin:s scien- 


ti cftaffecotioveri , scu firma adhafio: 


ad yerum qua per certitudinem habcturz 
at euidentia , & claritas requititur vt al« 
teri deseruiens , quatenus obie&um  cui- 
dens firmiorem caufat allensum : modó 
fides bumana aliquando talé certitudiné 
causat vt omné hzffitationé excludat, vt 
fine hz fitationc credimus Indos e(fejaut 
Romá: hac certitudine credit non habés 
metrià principia perspe&tiug in atte* 
tione Magiftri; maximé quia non cre» 
dit Magiílro, vt homo eft;sed vt geome. 
ter,& consequenter vt habens fiimitaté ,. 
& cuidentiam illoram principioróm. — . 
91 Scd in primis fals cflcuidéiià n& 
effe conditionem per fe ad scientiam re» 
quifitam,vt probanimus q. 1. cit.& disp, 
$Cq*q. 3.art. 2.diccmus, nam claritas ina 
cognitione non solü cxigitur propter cer 
titudinem, sed propter seipsam , quia cft 
intrinseca io cognitionis,vnde in- 
trinsccé perfectior cfl cognitio clarayqua 
obscura,quamuis vtraq.certa : quod non: 
elTet verum , fi effet tantum accidentalis 
conditio:quod.n.cít de per accidens,non 
diftinguit ctlentialiter;at euidcntia e(fen- 
taliter facit diflinguere sciétiam à fidc , 
Tum quia hzc certitudo non excedit. li» 
mites fidei ,quantumuis maxima ,.crgo' 
non poterit causare certitudinem scienti 
ficam , ad quam aliquid plus requiritur , 
Tandem fj cognitio conclus.sabalterne 
erit scicntia , dummodo ipsarum princi- 
pia apprchendantut vt vera ; idem dc qua: 
libet scientia dici poterit, f. quod fa prine 
cipia alicuius conclus.crcdantur finc for- 
midine cognitio conclus.erit fcientificay 
non crgo peculiariter de subalterna hec 
clict affereodum . . 1 
Resp. 2, notitiam hanc radicalitet ,.&. 
sccondam subftantiam clle cerrà ,. & cute 
dentemynam ex sc aptitudinem habet, & 
inclinat onem resoluédi sua principia in. 
principia subalternantisy qeamun de fap 
€to non rcsoluat propter defcétum subie-- 
é&i. (intellectus, 1n quo non adeft subal- 
acrnaos, cai pollit continuari , hac rà» 
cone hatent illam non tcibuit. denomi- 
nationem fcicutifici TA » V cuidenter 


3 c 


ALME Es. Lu 


$78 


cogro(centisi»d tcientiam 26: $c condum' 
fe iufficit eid dentia cidicsbDs, nonautem 


&d fciem iam [ecuodum fta üperfedtom. 
|$1 COÓt!aarg. cognito principtorürit 
£aíu € radicalicer connderata! non liabet 


Certiudinem,& eatdentiani feiéüt ficá y: 
quia (pe&at ad fi em , ergo rion poterit 
€aufare notitiam conclu(. fecundum füb- 
ftantiam cerctam,& euidentemyriam cffe- 
élus non excedit füam caufam in perfe- 
€tione conclu. eft etfectus principiotum« 
Tua quia qozlibet vera opino effet fe- 
cündum fübftantiam fcientifica quia li- 
€é non ptobetur per propriaj& euidétia 
principia;eX fe (amen ettec demon(trabi- 
lis, ham proprias cau(as habet à. parte rei 
beh qe W Tum quia (icut hog 
atur cognirióaliqua y quá fic radicaliter 
€értay& non aGuilitcrqdia ftatim ac nó 
(t actualiter ێria , e(t etlentiabiter du- 
bia,& opinio yita neq. dabiliseft cogni- 
tto radicalitér euiden$,& non a&tualicery 
parita$patet , quia non minuscertitudo 
€ft effenualis differentia eognitisais quá 
euidentia  Tandein fequitur y od cum 
principia (ubalter&arZ. ex fe (int refola- 
bifia it princ pía (ubalterfiantis quamuis 
tion biabetis fobulternantem a&tu non co- 
gno! cat ila cienufica cognitioà: forma 
fitér,cogaofcet catét cognitione fcienti 
fica tadicahierjimó notitia cuiuslibet có- 
&Iohióris,quauis ró habeatur per praimmf- 
Qa, potict aaliuc diet feietiria vadicatiter y 
quia eftcaliter illa conclufio copaolcib: 
lis; & quicquid éórra iftud diétà: affcriec 
"Ehomufla ;poteft cótraipfosrerorqueri, 
CORéb p. 3. principia fubakernaug in Ca- 
fü ; quamuis nori e(ferít euidentia à prio 
vij à per principia (ubakecdaptis ,' effent 
timen eurdéria 4 polterióti j& perindu- 
tionem à fingularibus vt chirurgüs;ls. 
«ét tion babeat ptirícipium illud gcomc- 
eri£s;partes circuli qaximie mcer (e ditta: 
&cyqqa cácec 3ngulis , pot«tit camen fci- 
te créCülate vulnus dificilé fanati à po- 
ffriorij& perexpertentiam.— 
Sed lizc tcípólio roni facit ad rem, lo- 
*quimuf «mde fcientia fubalternata , vc td- 
lis cft;quo pacto dependencia dicit à füb- 
aftcrminte in cogartiorc principiorum à 
Wuacunisfabalcccgantus ) cognido vero 


d un cU EGET A Bep WU qc auf 
à Er. Difp. X 1 I- De Sent e Me I" 
à pofl:cioriy & per ekperieatiam nequit - 


dici fcientia fubalterta, cum non depen- 
dcat Z (abalternaritejita Dó&.io 3.cit. T. 
93 Obijc.r.g;(übalternas; & fubaket 
nata (int de ci'dé conclof; Tü quia Atift. 
1. Poft.c.7.te*. 29: ait mufícü , & perfpes 
&iuutm polfe demoaffrare , quz ad'gco« 
inecram,& acictimeticon pédtigi ; Ac. 
1o tex. 5o.in hoc,ait, differre (ubalternan' 
teni à (ubalternata; cp illa demonttrat gp 
quid, hac verb'quia, (.gpez dem concluf. 
áb vna demoniflrantur $ priori y ab altera: 
à potlettoriy & via ferias, vc feipfam' ibi 
dcclarit; vnde videmus multos mufica 
pollere (ine arichirmietica y nanmrilld'acqui- - 
fuot pcr experientiam. Tum 2.quia vt di- 
cebamus art.prac.in 2. arg: princ. in' 2.& 
3.Confir.m'oppof.(abalternata ealdé de- 
monttr.t concluf.fabakernantis , & fold 
ditfert, quàd vbi fübalternás demóftret 
iri vniuerfali' y fabalternata illas applicat 
determinata imaterig; vnde priacipijs v« 
utut eifdem, fed appl catis proptiat mate 
ri , ergo nulla eft differentiamter con- 
cluf. vn:us,& alteriusynihi cxrtibfeca: , 8 
materialis (icut albedo à (ub:e&to abflra 
&i non d. ffect e(feniiatiter à feipfa vt im 
fubiecto , Tum x. conclufio pertinet ad 
illü habitd, ad qué (»cctat me tiastermíi- 
nas (ed'medius teret 205,910 fübalterna- 
tà vtitur,perunct ad (abalternaneim y er- 
go»Xc. Tandem ab Aritt. hazlciétiz vni 
uoc dicuntar,ctgo nó diffecunt if&er [t 
Kefp.ad t. Arii. in tcx. 20' non doce- 
re mufrcum & arithivieticum eie de eit- 
deti conclut. (ed folum qvó4 qualite 
fcientia debet procedere ex proptijs, aec 
licere traníceadere de genere im genus y 
ptaterquam quod in- fübalrermatis iciem. 
tijs,in quibus fapeciot quati defcendit ad 
genus inferioris, & rp(ius conclu(; demó- 
frat faltas in vmiuc£ati, quia affiarcat 
habetis pencs obic&z , vnde eognat di- 
ci (oleni:in tex. 30. quamuis mültum va- 
rient intcr fc Do&t. breüitet dicimus. A- 
rift. ibi loqui dc (ubal:etnata ;ton (olm 
vt dicit habitam cónclu(: dé nonit atari 
pct principia à fabalernáte accepta , fed 
913 vt fgmBcat tibt eonchut: via 
cfifus, & ex peticnicia péobitaciar, & lire 
1Gac dixit [ubalternatà demó:trore quias 
e per 








Q.V. Te f ubalternatione Scientianum. efl $79 


iX per (en(umyn& mufica v g.cft duplex , 
pn experimentalis , & hec potcft ha- 
iberi tinc aridhimetica cui proprie nó füb. 
alteraatur; alia fcienufica, quz fuas pro- 
bat conclüf. per principia in arithmetica 
probata , & bec proprie ctt 'fübalterna ; 
.cum igitur ait Arift. 'fübalternà demon- 
flrare quia, & per s&(um , koi de ex- 
perimétali,qua vt fic non cft reduplica- 
.tiue f'übaltetna, fcd folum 4pccificatiué ; 
fciétifica quoq; dicitar demóflrare quia 
mam vt dicemus difp. (eq. duplex .eft de- 
.monftratio,vna propter quid, qua: habec 
. emnes conditiones in definitione. po(i- 
tas altera qui 4, cui aliqua ex illis deficir 
Coo ditioni bug uod. ubalterna,non dc. 
monftcat ex immediatis , nam (ua princi- 
pia demonftrantur in fubalternante,idcir 
:€ó non demonftrat propter quid, (cu po- 
tiffima demonftratione ; vt facit (ubalter» 
,Dans, (ed. demonftrat quia . 
94. Ad x.tefp.cx dictis in przced.art. 


Kalfum elTe has (cientias aateríaliter folü 
diffeccey ia eft palTio in fbalterna- 
ta dem ata, & aliain fubalternante , 


vt patet ia exemplo addu&to ibi; geoine- 
ter -n.folii deimonftrat partes circuli ma* 
ximé ditare, quia caret angulis at. chi- 
rurgus ex hoc deinde concludit vulnus 
circularc ferius curari , quia partes cius 
maxim? diffant, qua erat concluíio gco- 
metra; vndc falíum eflconclutionces viti 


ftra&a à lubiccto, & vc ibas in (übic- 
&Xo;tum quia femper eft alia pa(Tio à (üb 
Alternata demonttrata , quz aliquádo có- 
tinetur. füb pa(fione à (ubalternante de- 
.monftrata; qua rone videtur cade , & [o- 
lum matecialiter differens; ncq.cx hoc;qp 


principia fumit à (ubalternaie , debemus. ' 


arguere identitatem illarum,nam tantum 
fequitur vnà abaltera dependere, co quia 
uio demonftrata dependet vt à caufa 
fubie&o (ubalternanus, nec eadem om- 
Aino principia def(umit in fua communi- 
tate accepta , (cd ad propriam matetiam 
fubalternatg contracta, vt dicemus, (ignü 
enam additam fubiccto 
fubalternantis (ie pcr íc con(ideraram à 
fubalternata , & paíliones ab iptius fluc- 
rc quidditate ; à qua € de(umuntur adaz- 


.quemli 


.muficas purus arit 


flrari;ergo non i 
ufa; differre inter fe, ficut albedo vt ab- p ime o 


quate prissivebaliemaa Ad j.medi. 
,umà (ubalternata ; contca&um atfumi- 
.tür ad propriam 


m materiam, qua rónc non 
(peat proprie MED Ad 4 
dicuntur vniuocz aai Tinitatem,& 
cognationem, quam hab&t.obie&orü , & 
principiorü,nó propter/détitaté intcr fc, 
Secundo, quàd non polit fubalternàs 
femonfirate peioapie ubilteraatae (cd 
.hac à prjoti deujóftret proprias concluf, 
,prob. Tumquia.fubaleruantis concluf; 
abf(trabunr à materiafenfibili, quam co« 
(55$ BinisenCromeri ede 
1nea à materia ili abftra, 
&iua de linea viuali, f. de linca vt n 
bili,ergo concluf. fubalternantis neque. 
,unt effe principiafübalternatz. Tum 2. 
fubaltetnata.demoftrar propciss concla, 
Pet caufam proximam,;fubaliernansinon- 
ALDEA COH ergo illa.demonl rabie 
peste: vetà quia , & con(equenter 
Allanon pédet ab ifta. Tum 2. .fequeretur 
Arithmeticum effe maficum , 
.quia ille muficus dicitur, qui (cit conclu - 
fioncs muficas demóftrare ergo fi arith- 
metica demóltrat propter quid , conclu, 
icus dicetur etiam 
muficus. Tum 4.(übie&um fübalteinau, 
ficut habct proprias paffioncs, ita quoq; 
habct propriam quidditatem;per quá po» 
terunt pa(Tiones ilJz propter quidydemó- 
*t fubálternante.in 
do. Jandem.conclu(- (ubal. 
ternaue nondemonflrantur propter quid 


à fübalternante,vt patet,ergo à (ubaiter» 


natasergo nlla fubordipatuio ad (übalter- 
nantem,prob prima conícq.nam funt als 
aliqua Ícieuia. demonftrabiles copter 
quidyicut prepritm ts it.caufam . 

-95 .Relp.ad 1.cócluf fabalternatis sür 
principia (ubaltetnatz,non.quidem vt in 
vniuerfali demonitrantur, (cd vt ad mace 
riam fubalteroatz applicantur .0:odo exe 
plicato in praced. (oluc, Ad 2. caufa re» 


mora cft duplex, vna; gue gon cauíat c£. 


fedumail "er aliquas iens con 

ttales contrahatur yt aniajal. iu ti. 

fibilis ; altcra, quz non caufat Wm 7 

nifi determinatg aaterig appliceiur , vt 

circuleitas , mf carpi vulneratae applice- 
SIT € 


980  - 


ma cum differentia addita fscit vnam per 
fe caufam, & immediata , & ideo hac ce- 
gn'ta;nó e(t neceffe vlterius progredi de 
monftrando;fecunda;quia non conft cuit 
vnum pcr fe cumillo addito , ideo nó có- 
ficit cà. illa materia;cui ap| licatür,pro. 
pofitionem indcmonftrabilem,& immce- 
diátam , quapropter neceffe ett vlcerius 
denióflrare medium a(fumptum per alia 
principiain fuperiori (cientia; vt patet in 
exemplo fzpe adducto de vulnere circu- 
larí;ad arg.dicimus fubalternatam demó- 
firare per caufam proximam, qua ci non 
fit vnum per fe,& cffe&us dependeat rc- 
mote, & mcdiaré ab obie&to fübalrernan- 
tis, non procedit ex principijs immedia- 
tis,& per confequens nó demonftrat pro 
pter quid: fubalternans autem dicitur de- 
moniftirarc propter etgreni procedit ex 
immediatis ad probandas proprias con- 
clu(. Ad 5. ncg. feq. nam fimplex arith- 
meticus , quamuishabcat proprias con- 
xcluf. hz tamen non funt concluf.. mufi- 
€z , & licét (int principia requiritur ta- 
men, vt determinentur,& applicentur fo 
no qui eft obie&um mufice , vt deinde 
inferantur concluf.quod fine mufica fie- 
rincquit. Ad 4.peculiare eft obie&i sub- 
altcrnatz , quód ficuc conftat ex rebus 
vnum pcr (e nó conficientibus modo ex - 
plicato art.prgced,ita per propriá quid- 
ditatem pracisé ton funt paífiones ille 
dcmonttrabiles , ficut nec eaufantur ab 
illa quidditate praecise stimpta , sed vt ia 
tali matcria , & ab obie&o subalternantis 
depédet:quare hoc habét paffiones ift, 
vt non fint ab vna scientia demottrabiles 
propter quid sed à pluribus, vna subalter 
sante quafi descendendo, & suppeditan- 
do principia ,quz sunt ipfius conclutio- 
ncsalia subaltctnata ; qua(i ascendendo, 
& proponendo suas conclufiones;vt pro- 
bénturà subalternante; in qua continua- 
tione,& coniunctione principiorum con- 
fiftit scientiarom subaltcrnatio: vade di- 
ci poffet subalternatam ptoprijs viribus , 
& intra proprios limites non demonflra- 
te propter quid, at viribus à subalternan- 
te mutgatis, & ipfius auxilio demon(lca- 
re propter quid. Hinc pacet ad 4. à 
96 Tettio qp nó requiratur nccoffarió 


Dif. XI IDe Scientia: 00V 


coniunctio subaltermantis,& subaftern&? 


tz in eodem intelle&u , grob. Tum quia 
de ratione conclus. eft , quod fit euidens 
in principijs,& ex principijs,non in fede 
rationc quoq.subalternatz cft quód nou 
habeat proptia ptincipia, sed sumat illa: 
à subaltetnáte,ergo nó cfi de ratiogc sub 
alternatz,quod conclus.in ipsa subalter- 
nata fint caidétes,ergo fi effer fine subal- 
ternante, adhuc eflet sciétia, T 2. A ftro. 
logia plurima demonftrat ex principjs 
creditis sola fide,nà coniun&tio, & aspe- 
Cus syderum, numerus orbium, ex mo- 
tul maxime diuer(itate demonftranturg 
qua nonn:(i longa expetientia à pluribus 
succe(Tiué obseruata poteft haberi , ex 
quibus principijs fide creditis scientificd 
reliqua demoniítrantur, ergo &c. Tam 3. 
mufíicus vc muficus cft sciens , sed mufí- 
cus vt muficus non eft arithmeticus,ergzo 
vt non arithmeticus eft sciens,ergo nó ha 
bensarithmeticam adhuc habebit müti- 
Cam scientiam,hzc .n, etiam vt diftin&ta* 
abarithinetica ett scientia. Tum 4.scien- 
tía subalterna vt fic supponit,non probat 
gua principia , & vt fic eft scientia , ergo 
de ratione subalterne scieatiz non eft; gj 
sciatsua principia in priora resoluere 
quare separata à subalternante erit quoq. 
scientia. Tum f. ifti habitus rcaliter di- 
ftinguuntur, ergo poffet Deus in aliquo 
conseruare su balternatam fine subalter- 
nante , qua poffet procedere ad proban- 
das cóclus. vt prius,ergo ficut antea actus 
eliciti dicebantur scientifici , qula ab ha- 
bitu scientia causati, etiam poft scpara- 
tionemtales erunt; quia habitus solum ia 


confimiles a&us inclinant. Tum. subs - 


alternata quant cft cx se inclinat in có- 
clus.cuidentem vitibus subalternanmtis, er 
go fi aliquando acquiritar per fidem; hoc 
cft pcr accidens,qua rationc non eric ine- 
uidens,& obscura,sed cx se euidés;proB: 
scq. quia fides subftituiturToco subalter- 
nantís non ratione obscutiratis , sed pro- 
pter certitadinem; qaam babet;ergó non 
communicat sciencia obscuritatem, scd 
certitadinem. Tandem babitus subaltec; 
natg ex se pctit continuari cum subglicr 
nante ctia quádo cft separatus, ergo ti 
non cocinuatur atu ,ctb.ce pec accidens 
& 








QV. De fubalternatione feientiarim. efl 88i 


I& quia confctuat apti tudinem , ctit (cm- 
iper idem habitus (cientifi cus; hinc Acíít. 
6:E:h.c.4.loquens de notitia principio- 
rumait, Cram -n. aliqualiter cognita , 
credita: funt ipfa principia, C7 c. 
797 Refp.ad1.cex Sco.in 3 cit. de rone 
fubaitermatz eft, quod habeat principia 
noia in l'übalternaate, & (i -non e(Tent no- 
ta in fübalterpante, ipía non effctícien- 
. tia, ficut fi coriclufio in quaeung; fcientia 
non cílet euidens per principia , non cflet 
ftiencfica , ergo intelledui non lsbenti 
fübalternátem faebalternata-non erit fcié- 
tia, quamuis frin fe fpcétetur,fit [Cientia, 
ficut nec cóclufio demoflrabilis eft fci&& 
wfica nefcientr illam demon(lrare . Ad 2. 
-. multa afftologi propria experiétia cogno 
fcunt;nam licet nó viuant tot annis , quot 
vna circulatio completur, attamen ex ob- 
feruatione iam habita poterunt. calculan- 
do deducere durationem celcftis circu- 
lationis , cum cceli vniformtter mouean- 
tur; iii his veró, in quibas fide procedit , 
non habent fcientiam , Ad 5. neg. conícq. 
vlt.etenim nec ícientia eft habitus princi- 
piorum; vt fcientia. c(l, & ramen non po- 
tcftabillofeparari; concedimus itaq; di- 
fiin&ionem interbas fcientias , non camé 
feparabilitetem malice , vt (ciétia eft; ab 
Arithmer.in codé intellectu ; Ad 4. fub- 
alterna fapponit f&a principia probata in 
fubalternante;non autem probat, & ideo 
dicitur fübalterna y fi non effent proba- 
ta inilla, tunc fübakernamon eflet fcicn- 
tia, fic fi in aliquo hc principia non (unc 
probata, & cuideniia ,1n ipfo fubaiterna 
non erit (cientia ; (icut de conclut. fcibili 
apud intcllectü nefcientem principia di- 
ximus non eflc (cientiam . Ad $. admiflo 
«a(u habitus ille non inclinaret in pofte- 
riores fyllogifmos ; quia concluf. 
obate pertinerent ad fidem ; vcl íi ad 
ientiam, non ad fübalternatà vt fic , (cd 
ad illam,que principia probat à poftciio- 
Tij& per (entum, & dicitur experim:enta- 
lis,vt diximus . Ad 6.& 7. fübalternata.o 


fcientia ita per (c peuic à fübalcernáte cau- 
fari , vt fab illanoncaufatur ,.none(let hab 


(cienuafübalternata; ncq; 1 aétu nó con- 
tinuatur, vtdeoncluf. diximus rc(pcétu 
principiorut; cü dicitur. quod fidcs (ub- 


fLicaitury&c« re(».ex hoc ipfo, quod cut- 
dentià non t£butt , iam cómunicat obfca. 
ritaténec tides humana e(t tabce certira- 
dinis, vt certitudinem fciertie adzquct . 
Atift.antem,vt notat Lich.5.d.2 4.logui- 
tuc de (ciétia per accidens , & fecundi 
quid,quod colligit ex ipfo contextu, naim 
in fine illiusTitterz addit Arift, Cum .n. 
fidem quodsmodo adbiber quis cr prin- 
cipia fibi nota funt , fiit , mam jt m 
"n di ctv fie conciufionis per accidet 
babebit fc iem iam. p 
Vnàm éft hic not. quod a(fignara tfes 
conditionesconweniunt (cientie füb«Iter- 
natz fimpliciter; fi ramen daretur álqua 
[Cientia, cai yna,vcl duz conucnitéc con- 
ditiones, diceretur fübalcernara illi, non 
fimpliciter, (cd.fecundum quid.. 


OvVESSTIO.Y 
De divifione Scientie in fpeculatiuam.y 
€ pratiicam . 

98 T T £c áiuifio, quinis poffit cogni- 

H tioni incómuni adaprari,aut fal 
tim cogaitioni , prout eft cóunis fecua- 
de & tertiz operationi incelledtus ; om- 
ne .n. judiciü , & omnis diícuríus polfec 
dici pra&ticus, vcl fpeculatiums , attamen 
fpecialius loquemur , vt (cio codpetit 


tàmaé&tuali,quam habitusli. Quapropter 


noriquód ficut in quolibet habitu tria in- 
terueniuat ,.f.. habitus ipfeactus,in quem 
habitus inclinat, & obiectum atus, cirea 
quod verfatur 5 fic in fcientia cám practi- 


'cayquàm (jeculatiua, nam in (ciencia fpe- 


culatiua adeft habitus fpeculatiuus,adef . 
actus; qui dicicur (peculatio, feu cognitio 
fpeculatiua, & tandem eft obicctd (pecu 
labileja quo tàm actus, quam habitus de- 
nominátur (peculatiui; m pra&icis quoq; 
adeft habitus pra&ticus , cognitio p 

cay& obie&tü practicabile, & operabile, 
qp praxis appcllari confucuit,praxis.R.e 
nomé Grscá,& Latiné fonat id€, ac ope 
ratio,ctt]; nomcn atftractü,à quo prá- 
Cticum der1uat ; vndc nó codcm n.odo (c 
ent praxis, pracbicü, fpeculatio, & 
Ípeculabile,nà fpeculatio proprie dicitur 
de actu, nó de obicé&to , piox.s € cótiá di- 
citar dc obiectojnon de actu, quien 
; ea 


CORN IONS M. 


$5; -— Difp. XI I. De Scientia» ^ 
,ens denominatur à praxi; hinc praxisdi.— ditionibus, & an codem modo , vclunt 
ftinguitur à ccgnitione pra&ica.contra primario, alicri fecundaréb. 
JBaccb.q. 4. prol. art.z.oppofirum fufti- —— Prima opinio folas actiones externas, 
ncntemj& rario efl cómunis víus]oquen-  & tranfcunics ponit effc praxim , non in- 
cium tà Ph kfophorü, quàm Theo'ogo- ternas, & immanentes, citatur D. Tho. 1. 
rum cü At fl. G Eth.c.4. vbigGionem, & — 2.3.5 7.art. 1.ad 1.& 22.q.179.ar. 1. Cós 
effc&t o6é ponit ob'c&ascirca quz babi-. munis tamen concedit etiam de a&ibus 
tus pra&tici verfanur; de quo videre Li- immancntibus , & internis ,lic&g non de 
&h q-4. Frol.& P.Fabr.6. Met. difr. 1..—— omnibus, nam quod (petat ad a&us vo- 
Com igitur. habitus habeant (pecificari/ Juntatis Heor. 1.p«ar.8. q.5. ad 3. & Var. 
abaCtibus.& «Qus ;b cbic&tis , vt perci-. ro 1b. 1.9.4 negant intentionem finis cf- 
piaius;quid effe fpecolatiunm, & pra&i- fe praxim , fed folam ele&ionem medi 
.cum d: cant in habitu fciétifico, debemos | rü.. Maior lis c(t de a&ibus intellectus, 
rius querere de aQu , per quid confli-. namcum poffint dupliciter contidcrari y 
natur in tali , vel talie(ie, quod nequibi- velvcab imperio voluntatis praícindüt, 
mus cogno(ccte, nifi obic&ta illorü (cia- — & antecedunt , vcl vtà voluntate imperá- 
,mus,per quid differant interíe; ficileau- — tur , quidam volunt ét primo modo cop- 
tem erit cognofcere , quid fitobic&tum | fideratos e(fe praxim, (1 func dirigibiles ; 
pie bile,fi prius inucftgsbimus,quid ita Nominales omnes , vt Ocham,Gabr. 
It praxis, nam perncgatonemtalisra- in prolcni.Greg.q. $.ar.1. Rübion.q.10 
tionis conftituenr's praxim explicabimus | art 1. concl. 3.& uo ac Va- 
fpeculabilisde illo obic&o. «—— fq.di(p.8. Ale(. 6. M et-initio. Fo(. 2. Mets 
,€3«qu fe8.2. Suarez difp.44. Met. (cct, 
"ARTICVLVS 1 eat & ePcete I. jd 3nd 
$5.3 . - di «II. c An.& i pz. Log. c 1. Ar- 
Quid fit "Praxis . oer iim 1. Log. fc&. 4. Morif.difp. 12. 


E 


99 V Hfücilem , fimulq; facilem diffi-  Log.q.6. Blanc. difp. 2. (c&.4.Io.de S. Th. 


culratem aggredimur explican- — p.2.Log.q. 1.att. 4.Conimb.q. 4. proaeme 
,&andam, d.fficilcm, propter opimionü va- art. f. Kk uu.q.5.jrooem.Auería q. 26. (ect. 
fietatem.facilem,quia pun&tuscontrouer | 5. Amic.traGt.2 7-di( p. 4. q« 4» dub.5. Iau. 
fiz conflit in Do&orum placitis , cüfit 6. Met.qt4.& alij. Quidam veró abíolu- 
fcré Ncminalis quzftio , rà quilibet pro. té negant vt fic cifc praxim , ita $co« q«4» 
arbitratu vtitur hoc nomine Praxis illud prolart.1.vbi Ba(fol. Lich. Barg.Vig. Ta- 
nimis ampliando , vcl refi ringendo. tar.& q.2.procm Log, $.$ecundo jcien 
Vtautemcertaab incertisfeparemus, dum. Ant Anda, Mti 1, Zerb.q. vlt. 
concedunt omnes nomine praxis folum — Fab.in prol.difp.9.& 6. Met.difp. 1. Rad. 
a&ticnem intelle&ualis naturz cum Sco. — 1. p.cótr. 3«art.1. Vulp. t.p. di(p.4.att.1.8c 
1.Met.q.7. intelligi debere , necquácun- — difp. 28.ar, 8. Smi(jnc. q- prooem. Theol.n. 
que, led tantum,qua aliquo pa&tó dirigi- 124.& (eq. Cauel.de An.difp.5./c&t.4.& 
bil.s cft, vnde nccactionesbrutales,nec | fuper 1. Met. Scoti q. 7. & q. 4. prol. in 
inanimatz,ncque ila, quz in bominibus Schol.Camcerar. te vc & ex Thomi- 
paturalcs funt ; & ab imperio voluntatis j fts fequuntur Capr. q. 2. prol. €oocl. 4» 
excipiuntur vc funt operationeswegeta- " Sonc. 6. Met. q. 2. Sowsin prooem q. 4- 
les, &c. dicuntur praxis, quia nen (unt di- vbi Ma(ius q.10 Did.à Ieíu q.6. Compl. 
rigibiles ; idcirco tria funta&tionum ge-.— difp. 1. q.6.C cele (t. di(p.t.(e&t.a. t6 Dur. 
nera;quz nomen praxis forsiri pofient ,— q.6.prol.Suetf. 1. Mct.dilp. 10 & alij. At 
^f. a&ioncs intellectus, actiones volunta. y: actus intelie&us (pe&etur , vt efl à vo- 
tis,& a&ionesícn(uum ; necfolüeftdif. luntate impeta:us , adhuc eflc praxim ne. 
[cníio,an iftz aCiiones (int praxisverum — gant ex Scouflis Ant. And. Lada , Sai. 
etiam anabíoluté ipfisratio praxis con- — finch. Zerb. Tat, Camcrar- Vulp.  Bafz 
ueniat, an vcro obícruatis qmbufdá con- (ol.cit. adenittunt alij. aliquo modo cugy 
: «cce- 








ue mmi 


^. 


n 








 ééetetis Authotibus , vt 
- Ef quoq; differentia quó'ad códitio- 
fiesaliquas,nam Grez. Rub; & Fon. cit. 
aiunt non requiri quód (ciens; fcu hibés: 
nitionem pra&icam lit potens eflice- 
te aGionem , que dicitur Praxis j cómu- 
nior veró exigit poteritiam actiuam (al- 
tim remotam in ipfo fcierite ita Va(o. Ac- 
riag. Mol. Ouaied. Auer. & alij. Q'aidam 
addunt deindestalem actionem debere li- 
beranie(fe;quidam veró fufficere docent; 
vt (it ex fc à voluntate dependens, quam- 
tiis nonliberé fiatyità Ouuied.controu.1. 
Lo . punc. Zz- j ; : 
1 Tande cft di(creparitia;eo quia A uería 
fuftiniet (G5. atum imperatü'primarió 
efie praxim, imperaneem veró fecüdarió, 
oppofitüm docetur à Scotiftis,inter quos 
mediat Amic. dub: $. nam actus virtutis 
morales imperato$ à volüntate inquit e(le 
fecundatió praxim;iimporátes vero .f-qui 
eliciuatur à voluütate imperante alijs po- 
tcotijseffe primario ;a&tus ramen artifi- 
€ialcs,vt font opera artis,€ contra. f impe 
ratos prímatió y imperante$fecundari .- 
roo Dicimus primó,nullum actü pre 
cédemé voluntati mpcriü efe proprie 
fraxim ;hec concl.eft Scoti t. Met. q. 7. 
& q.4.prolaft. f. & cx parte fuit probata 
Q.prodei.art. $. dum Logicam fpeculati- 


uam fcientia flaturmus , quamuis (ft ope- 


fationum intellectus directiu; & ptob. 
adbué péimó de operatione intelic&us 
4b alia directa, quia praxis proprie lo-qué 
do diffett ab obiecto fpeculabiliy namco 
Énitio pra&ica di (fcrt à cognitione fpeca 
latiua.ex hioc,gp illa cft ad praxim, ifta ad 
obiectum vc ipcfülibile 4. vc neré con- 
(em plabilc;& cogimofcibile, vnde non fo- 
Ium denoayaaót diuertimodé proprias 
«ogriiciones(ed éc diuerfinodé diatdant 
áil.s, nam citca obie&tuai fpeculibile co- 
gnitio f»ceulatiui denom matur veo , 1i 
€onforin;s eft iili tL t diffoum's; at 
Cofimtio practica nó dicitur vera, vcl ral- 
»fedboria vci mala, ficut praxis alia ctt 
ofidalta malas ac fpeculab:le vel verum, 
vci falfümrdicitur loquendo de veritate, 
& (liicateobiectiua ergo omn $ cogni 
tioqua vera, velfalía proprie denoaiiaa 
' &ur aontáamcu bona yel m ala; peccat po- 






^ro sS 

peculabilis,quàm ad genus 
praxis", talis eft cophitio: direda abalía 
cognitione, feu à' regulis logicis,nà in hac 
cognitione do: . ere, vel 
entitatem; vel directionem pa(fiuá. inxra 
log;caies régulas,quz eftillatio;& confe- 
quentia , eiititassctusnoo dicitur bona y. 
vel mala,fed vera, vel £ilfa; vt patec,cófe- 
quentia quoq, dicitur vera, vel falfa & 
quamuis aliquando dicatur bona; vel ma. 


lajhoc eft improprie, quatenus cam veri - 


tatej& falfitate confunduntur,quia Doni- 
tas proprie dicta pcriinet ad. voluntatis 
obiectum; non ad obic&um intelle&us ,. 
vnde quàdou; qnis perci ses obié&i quid: 
diratem dieitur bené difcurrére 4i. verez 
T quia cognitio direéta, vt Co2nitio eft, 
fpedtar ad gcnus (pcculationis quia fol & 
intendit veritatis obic&tiug attingentiá y 
ergo ét vt dircéta ad praximnon fpe&ta- 
bit,Prob.copfeq. nam illa dice&io cft ia- 
ftrumentum ad veritatis indagationé or- 
dinatum,táquam ad finem y ergo propri 
ad grius foi finis reduci debet; nom ad ge 
nus*finiSoppofiti, qualisc(t praxis refpe- 
&u contemplationis veritatis. Accedit 


: Atift. fcientiam practicam , fea actinam 


[cmper detimuit in ordine a1 voluntaré y 
fiuc appetitum rónis; ita 6. Eth. c.2.5.de 
An.46. & 49 6. Met.C. r,& alibi. — 
Conf. actio intelle&tus dirigens aliam 
a&ionem ei uident nó eft. proprie practi- 
Ca,crgo actio dire&a non cft praxis , có- 
Íeq. patet, antec. prob. cognitio pradt:ca 
directiua cx (ua hoc hibec » quod fà 
maturo confilio, & prudenter frt chicita , 
quamuis citm obic&ó non cóformetur y 
adliuc bona iudicatur , £3; fafficiensre- 
gila actionum ab ipfa ditc&tarum , taut 
tr iuttz ipfam eliciendar;'ünt bong, fi 
trà ipfo, fnt male, & hoc, quia e(t re» 
ula, & menfura illartrm , crm 
actoacs conforaari, nón cum ob.cétoin 
fc, fed vt à prudenti iudicio di&arum ,ve 
patct in habéte coníciéaam imiiacibilé : 
at fpeciratiu: omae fuam veritate dc. 
cipi: ab ob esto , 1ut fi ilbinon. confotz 
matur, nanquam erit vera, quanrucumg; 
mature, & prudeatcr eliciatur i quód pot 
deduci ex Att. 6.Eih. c. 2. ted cogn tio 
ditigensaliain cognicionen independca- 
DOM T 


ido t Me EL. r 


V 


$82 


terà vo e , vt funt regula logicales, 
fi non habct contormitatem cum obie- 
€to, mupquam crit vera , aut rc&a ,. ergo 

ipra&tica non erit,(cd fpeculatiua. Acce- 
dunt et;am ratioocs Ícquentis conclu(.. 

Secundo prob. dc alijs actionibus fen- 

. fuum ;.nam praxis cx comuni vía dicitur 
ilia actio, qua regulabilis eft,& dirigibi- 
lisà cognitione practica, quam pro incn- 
fura reípicit , illamq; practicam denomi- 
nat,& confequenter prafopponit illà pon 
per accidens , fed pcr-(e y ficuc vniuerfali- 
1cr omnis men(ura prior e(! menfurato , 
at qozlibet actio (enlitiua , vt à volunta- 
tc praícindit non cíl poílcerior intelle- 
€ionc, imó per sc cft prior,vt notat Sco. 
€it.ergo noneti praxis . 1 

101. Dicimus 2. omncs actus cliciros 
voluntatis , & impcratos, cuiuscung; fint 
otcntie,cuia intclicctiugs e(fe praxim in 
lore;quo ad 1. partem de actibus clici- 
fiscít Scoti cit.& prob.ab ipío, quia oís 
Guselicitus voluntatis cíl cílcntialiter 
"poltcrior cognitione dircétina , eftq, in 
otcftate cognoscentis , qux. süt condi- 
tioncs praxis, vt infra. Tuum quia vt ipse 
arguit contra primam, & fceuudam vià , 
»omnis a&us voluntatisét circa vltimü fi- 
né cit dirigibilis à rc&ta rónescrgo cít pra 
Xis,cOseq, patet; quia praxis hic sumitur , 

,vt dicit actum regulabilem ex hoc , quod 

poflit bené, vclamnalé ficri; anteced. prob. 
quia €e circa vlum.um hé contingit er- 
fare, & linon in ordine ad obicétum, sal- 
tim quó ad circunfiantias ; vnde Thcolo- 

. Si quaplurcs. docent. dilectione Dei pos- 
$c fieri malam in gcnere moris;.fi.s.debi- 
fo rcmpore non cliceretur, v.g.fiquis ex 
- €flicio t ncretur succurrere laboraotiin 
."€xuemno periculo, attamen leuiter puta- 
zct, & ccronec poflc in a&a dilectionis 
; Dei peraaaere;illudq ;auxili á omittere; 
, peccaret, qua tóne dicicur atus dilcétio- 
mis Dci circumttantionab:lis secundum 
qualcynon secundum qnantum;ergo qui- 

Nbet voluntauisactus elicitus erit praxis . 

. . Quibus rationibus prob. ét a&tustr- 
geracos.ancellectas: ele praxim cócra Sco: 

iftascit. dam Door 2.d.6.0,2. € d.42. 

, &diminit peccatün-cogitacione ergo ali- 

9nainzelicétio ; wt à yolüzate imperata y 


U-" 


Dip, XH. De $üemis . 


zCOMEDV ^ 


Ha cs 4 wd 
H 







$ ! i T 
erit dirigibilis in genere móris; vt bené y. 
vcl.malé fiat ergo eft praxis: & explica- - 
tur exemplo nam prudentia di&a: de cir * 
cumftantijs ftudij quo loco , & tempore : 
exerceri t : item judicium credendi B. 
articulos fidci eft praGicum , & spectat E. 
&d virtuté infusam fidei, babetq.pro obie 
€&o, nonfolam volitionem actuscreden- - 
di,(edetiam actum ipfam , vnde merito- 
riusc(t, & füpetnaturalis. —— A 

Reíp.quidam Scetifte cum Sco. q. 4; 
prol.art.1.nó fequi,ergo actus intellectus: 
ynperatus-eft- praxis ». fed vel cft praxis. 
vcl pra&ticus , nam licét omnis praxis tir 
aus clicitus,vel imperatus,non tamen 
contra: ró eft, quia veintelle&us dicatae 
pra&icus, debet extra (e teadere ex 5. de 
An«49.Í. debet aétusaliarum potentiard 
regulare,vt aix regulat proprios actusnó* 
extra fc tendit, Tac. in prol, cum Toleta- 
no re(pondct intelle&tionem vt imperatá- 
non eife a&ü. intellectus, fed.alterius po- 
tentia .[. voluntatis imperantis. Barg.ait 
e(Ic praxim materialitery.nonformaliter. - 

102 Sednullarefpótio fatisfacit: nam — — 
actus ccedendi nonett praóticus , cum n^ 
lic regulay(ed.regulatus;nec (c priorefsd- —— 
tialiter. actu voluntatis ,(ed-elfencialiter- 
pottecior, cum (ic nnperatus;, crgo fi om. . 
nis a&us vel e(t praxis, vel e(t pra&ticus. y» 

&; actus ille non.ett prackicus;ecir praxis;- 
Tum quiae(t formaliter bonus in: gcne- 
re moris , & oppo(itus formaliter malus, 
ergo formaliter prxis quia ifLas funt di£- 
ferenug praxis, Tum quia fatis«extra. (e 
tcadic iatellectas , dà: dtrigit actum illie ,- 
nont fic, (cd vt à volantace imperatum, 
naa primó-dicigit volücatisaótum-. Tom 
quia non(aluatur cótradicbio, nam fi nó" 
elect praxis , non:poflee dici peccati Se« 
cunda:rc(pon(o niliauat;-nam (ic nó: fo- 
lumaótusintelle&tus 5ícd caiufcunq. al« 
terius. poten vc impcrati non cifent- 
actus illarà: potentiarum y. tamen Scot 
tusadmitciraétus aliarum potcatiacü e[- 
fc praxim . Tum quia mon tantum actas » 
[ed.etiam potentiz (ubduntar. voluntatis: 
imperioyimóactusfuübduntar medijs po- 
tentijs , ccgo actus imperatus- dici. dcbet 
esc ietiiggp i ti impcraue. Ter 
tia pcígonüuo y ti ox plicctur quad licmae- 
teria- 








" 





Quafi V. Quid fit Praxisc uA, 1. 


— gerialitér praxis 1i fecundario, & depen- 


| denter,non formaliter.i. primario, & in- 
"Acpendenter ; quo pacto a&us voluntatis 


dicitor praxis , vt ip fcq. concl. quo fenfu 
etiam íntelliger eft Scotus in 2.d.42. 
cít veta, & noflram confirmat fent; at fi 

3y materialiter excluditomné rónem pra 
'Xis ititrinfecamin ipfo actu credendi, cft 
fálía, & contra Scotum quol. 18. vbicx 
 groteffo oftendit aGtum cxtcrioré;.i. im- 
eratum addere dittinctam bonitaté,vel 
malitiam actu interiori , itaut fit duplex 


885 
eft habitus directiuus correfpondens ia 
intellectu, ab Arift. cit. factiuu: nunca- 
atus; cum isitar hi a&us fint dirigi: ic: 
rca ratione , imó quandoq; prz cep:a 
regulatiua immcediat? cadant fuper tios 

S,vt infrasveré dicentur praxis . 
i& 103 Ex di&tiscolligitur primo de róhc 
praxis efle, quàd (it à principtointr nfe- 
€o cognofccni ex vi cognitionis rcgulah- 
tisinipío cxiftentis, non quidé in co fen- 
fa, quo velie vidétur Aurcol.q.2. prol.ar, 
2. Caict. 1.p.q. 14.art. t6. Molin. 1.p. 9.1. 


"bonitas, vna in a&u voluntatis interiori »' art, 4. difj. 1, & alij Recem. quafi ope- 


*& imperante, alia m actu exteriori& im- 
persto (eer a&um.n. exteriorem intelli- 
git ibi Do&or omnéactum alterins po- 
1entiz à voluntate , vt fc declarat ibid.) 
'ergo duplex ró praxis ; quia duplex diri- 
wibilfus in gencrc moris,cü aliter fitcir- 
«umítantionabilis a&us voluntatis impe- 
rans , aliter actus imperatus. Accedit. au- 
'thoritas cx d ds Et tandem impu- 
nantur omnes fimul, quia tora definitio 
"praxis tradita à Sco. conuenit a&tui intel- 
AFetoriiperi odi dicere , 'qüod requi- 
satur effe actam alcerius petestiz omní- 
n0 , videtur petiuo principijshoc.n. eft; 
quod quzritat : qnomodo aucem fit cx- 
plicandus Scotus , dicemus infra. 

- Éx bistádem ptob.altera pars de a&ti- 
"bis aliarum potentiarum; &àm hi actos , 
:Xcl (ünrimaanentes , vt fenfationes , vel 
"tranfeonres;qüz relinquüt opus poft fe, 
"yt opera artrficiofa:, & quilibet cft diri- 
" gibilis/nam immanentes ; quia fünt epe- 
^ ra vittatum moraliudspefunt ben? , vel 

malé fieri in penere moris j vt à volunta- 
'1ei étui ad laudem , vel vitape- 
riui "Inputati ,' john de 
"ipfis im idtelle&u habitus prudentia: can- 
uá regula directnia;qui a&titius dici fo. 

t ab Arift. c. Mctic. 1, & t£. Met; (am. 
3«c, 1.tranfeüntes veró non folum funt di 
'tigibiles qàó ad boniratern , vel malitiam 
in genere moris, (cd etram quó ad. perfc- 


&io vclimperfectionem in genere 
: rust we iramuis fjnt boni in genere 
tolli, 1 bfc tepore ; & loco dcbi- 
rís iux ca nen prudenciee, poffunt ta- 


ien elfe imperfcéti in zenere arcis, (i nó 
fotmatentur [ecuudum cep ulas art:s,qua 


ratio exerceri debeat ab illo codem , qui 
habet ngtitiam regalàté vt re(pectu eiüs 
dicatur praxis, quo eciá fenfu Scotifta g- 
: plures Do&to. & mtelligantq. 4. prolog. 
$. dicoigitir ,& $. fecundis articulus, 
vbi innuit; praxim debere cffe à pricipio 
"anuinfcco cogng(centi .Sané hoc modo 
imclligi nó debct, quia vriq; poteft vnus 
' dirigere a&t:onem alterius, vt v.g PraTà- 
tus aCtioncs fübditi , quz non tant (ub- 
dito, fcd eriamip(i Przlato pracipienti, 
& contenti imputantur , atq; ideo nón 
atum refpe&u illius , fcd ctiam refpcétu' 
iftius dicitur praxís,operatio.n.in eniuct- 
fum dickat praxis re[pectu eius, cui ali- 
gue modo poteft imputari.Et hoc n6 (à 
Tuneft vcrum; vt aliquidicunt , ae ido 
opus illud pote(d críam ab ipfo confuien- 
tc produci prox:m? , vel faltim remo: ; 
Quia Atchite&us manibus truncus po: 
ditigcre conlalendo actionem fabrorum 
in doiho zdificanda, quam tamen ptoxi- 
mé exercendi facultatem non habet , -& 
Angelus per intetnas infpirationes confu 
lit hominibus actus temperantiz, & cafti 
. tatis , Quos ipfe nec proxim? , nec rcmo- 
té elicere poteft , cum careat fenfibus, & 
tamen adhuc a&ioncs ciu(modi Archite - 
Go, & Angelo imputátur,vt caulis in ge- 
nere moris. Debct ergo (ic inicliigi quod 
intátum praxis dicitur femper aliqao mo 
do procedere à principio intrinfeco co- 
gnofccnti , quia etium opcratdo d;Qata — 
5Ó ab iplo [ci&e exercearut, fed ab atio , 
tamen cius voluntas intcrucnit , vcin pe- 
rang, & applicans dictan illi, qu€ vulc 
mioucre ad opus, ádcoquód cms cognitio 
non folum refpicit pro obiecto opcrabili 
actu 


Li 


- pet NC . 


med 





386 Difp. XIT. De 4 


a&umfi volütatis prz cipiéis;, fed 1 
etiam ager id externum ab alio fa&tü 5 


vndé quia original:ter prouenit à volun- 

tatc ; rzcipicnts vi regulatiuz cognitio- 

nis ciuídem , tdeà opus illud dicitar pro- 

cedere à principio intrinfcco illi cogno- 

fcenti , quantum fufficit , vt etiam refpe- 
&u cius dicatuempraxis;& in hoc séfu de- 
bet intelligi Doctor cit. praefertim in 1. 

loc.loquitur.n.de voluntate, quatenus e(t 
caufa « &us imperati, qualis effer, etiamfi 
ab alio produceretur: verum eft tamen»; 
ibi loqui de praxi infent, Arift. & vt rc» 
gulariter in nobis contingit , quo modo 
operatio exercetur. vel (altim exerceri 
potcft abipfomet cognofcéte;& in 2. ar. 
tc vcra dif putariaé procedit, & in vtráq; 

partcm diifcrit Ex his foluantur argume 
t& Aurcol, cit.gbus probat rog pra&tici 
in pra fato a tiuitatis re[pe&u cófiftcre. 

104 Colligitur 2.ad rationé praxis in 

rigore requiri liberam cfle,vt poffit fieri, 

& non fieri ita Sco. q. 4. prol. M. quam- 
pislargé loquendo,non requiratur hec li 
bertas proxima, fed (ufficiat remota; pro 
cuius intelligentia cft not.ex dicendis in 

lib.de Ani.quod voluntas eft potentia cf 
fentialiter libera, & nonnifi libere poteft 
agetc;hzc autem libertas eft duplex ; vcl 
proxima , vt cam voluntas potell agere , 
& non agcrc expedit : vel remota cum 
voluntas poflet ex fc nó agere, ed ab ex- 
trinfcco determinatur ad vnàm contradi- 
&ionis partem, (ic Bcati süt determinati 
adamandum Deum, & Chriftus ad ope- 
ra precepta exequenda non habebat vo- 
luntatem expeditam ctiam ad (ufpenfio- 
nem a&uum, eo quia Deus cum.eo habe- 
bat concutíüm denegatam ad oppofitum 
a&us, aliter fuiffet peccabilis.In propoft - 
toad praxim rigoros? requiritar libertas 
proxima , qnia illà actio dicitur praxis , 


qua efl imputabilisad laudem ; vel vitd- — affumit,nam actio diciuir pra 


perium in genere moris, ve] in genere ar- 
tis, ad hoc autem requiritur libertas pro. 
xima,qua e(t fundamentum torius impu 
tabilitatis , in his .n. quz neceffaríó agi- 
mus,nó laudamur,ncc vituperamur. Vc- 
rumiia&io neccHaria cft aliquo modo 
d'rigibilis, (alum retSoté , tunc minus ri- 
gerose potlet dici praxis, quia ctiam po- 


, competere actui interno » deinde exter- 


























^ J34 ^N "2 
C1 4 AV | "^ 
. idi Iv "" mio S 
cfi efe meriroria, vt videbi dar 


9ycuitis a&tioncs necelfariz , & 
iemoié liberzfucrunt acceptas à Deo —— 
ad meritum ex fpeciali difpcenfa:iones 3. 
mener Scot dri efus? aplica Pie " 
ber jdilps a4... H E 1 

, 10 Did j« Adi vollratis eic ds 
tis eft primario praxis , tu$ vetÓ — 
fecidano ina epe quo ad exc 
cutionéjira Sco.g.4-prol.ar.1, & contra — 
3. viam, 1d. 42. B.3.d. 73. & quo. 18. 
quibue in Jocis docet moralitatem primó 


no;& per confequéos etiam cfle praxim 
quz formaliter eft dirigibilitas , prob, db 
ip(o, quia fundamentum dirigibilitatis ir 
a&u cxtetno fiue immanent;,6ué rranfe- 
untc eft libertas ex dictis, (ed hzc prim 
cópctit actui voluntatis deindé actui ime 
perato. Tum qaia intelleus non dirigit 
alias potentias , ni(i media voluntate , c^ 
go hzc cft primo diri r,alim potens — 
tiz media voluntate . Tum quia fi extere - 
nus cffet impoflibilis propter alig» impé- 
dimetum, adhuc internus effet praxis » 
probat Sco.cit. nó é cótrà,ergo exter 
dicitur praxis dependenter ab interno. —— 
Refp. Auetfa illam operationem efle - 
praxim perfc, que fcquitur, &confor- — 
matur cognitioni practicz vt obiectü có 
.gnitum , & regulatum, talis c(t a&io exe 
tar 





'teriorsrationc cuius voluntas « 
na,vcl mala. Amicus, licét cocedat . 
moralcs externos efle fecüdarjó práxim , 
hoc tamen negat de actionibus attificia- 
libus, at[gnat zationem difparitatis; quia 
perfeétio moralis,que cft bonitasprimás 
rió compctit a&ui volíitatis, at perfe&uo 
Artificiofa eiae v. 3n exter 
o., & iplo mediante a&tui voluntas 
quicquidfitdelbertae 3»... 
., Contra Aueríam vrgctur qut iffum 
lac 
dirigibilis à regula racionis y vt fic autcm 
noníolum habet ration obic&i, [ed po- 
tius &ionis , nam obi iim non dicitur 
formaliter bonum, velmalum bonitate » 
vel malitia formali, fed actis ctt, qui tà- 
liter denominatur, Tum quia actio cxte- 
rior & impcrata cft dirigibilis non fecü- 
dum cfle natura (cd vc habet effe voluüe — 
"  fariüm» ' 








ip 


Ta 
* 


-* 
t 


triam; & liberi, quia vt à libero, & vo- 
luniatio pra(cindit , non e(t moraliter di. 
igibilisat vt fic non habet ration&obie- 
(ed'a&ionis , & (ub tali effe ab actu 
» Amicus veró aquiuo. 
€át; nam licét confiderando actus iítos 
1neile lizmato , & in potentia, prius ratio: 
praxis, & dirigibilitatis conueniat exter- 
no,quàm interno, attamen quando à par: 
te rei exercentur , implicat , quód praxis 
prius a&uetur & exerceatur in atu ex- 
terno, qui pofterius »onitur ; quam in in- 
tetno, prius exiltit 

* to6 Es his omnibus deducitur, opti- 
mam cíTe definitionem:praxis traditam à 
ia ma epe dixit, praxis eff abus 
a potétie ab intellectu ymaturali- 
tev pofferior intelle ione, natus elici co« 
formis vóni veélead boc vt (it refus ; in 






. qua definitione tres poniitur códitiones, : 
X prima, quod (itaQus alterius potentia, 
— quàmintelle&us , quia cum.intelle&us ;. 


[vt fit pra&icus, 4l; extra. 
- fetendere; vt. colligrpoceft ex 3. de An. 


pL: —— fitit in cognitione: 


eti fed vlterius procedit ad apus re- 
gulande illud , non quidem quodcunque 
opus , fed quod eft dirigibile inmatcria 


morali, & practicabili, vt excladacut er- . 


ror practicus;(equitur acti dire&tumon: 
etfe actum intelle&us,vt inrellc&us ett ,: 
fedalterius quati di tincta potentia , na: 
intellectus wt tic diftioguicurà (cip(o:,ve 
à volantate imperato, & confequenter 
actus intclle&us à voltate imperatus nó 
eft a&us intelle&us , (ed eft actus. intel- 
cótus impcrati ,S voluntati (ubiecti. Sc- 
cunda conditio e(t , qubd fit naturaliter 
Ifottcrior intelle&ioncyquia regulatü, Sc 
menfuratum; vt eft praxis, cít poiterius 
xegula, & uenfura, qualis ett intellcctio: 
practica. Tertia conditio, quód (it con- 
formis cg. ila, quia non quameung, pra- 
xin definit Doctor, fed re&am , cuius 
re&itudo (umirur cx conformitate. cuu 
regularationis , (icut irre&titudo ex ca. 
rentia tális conforaitatis « f hac condi« 
tione imcluditur alia conditio «f. (quod tit 


ftuis inctinfecus ,& per (c cognitionis: 
practica ,nam (i á&tus. ex propria natura 
cit à ratione I$ » iain rado diri- 


QJV.dediw. [eientia im prac. eo* fpeeul. - IL 887 


gens cx füa quoque natura refpicit aGum 
illumiin quem ordinatag; táquam in pro- 
prium fiaem ; hec omnia magis patebunt: 
foluendo rationes incontrarium , inqui- 


bus aliqua authoritates Arift. adducen- 

tur pto his conclu. 
Soluuntur Obieliones . 

107 Ationes contra r.coacl. often 


détes a&ü intellectus dirigibi- 
lem praícindendo ab actu voluntatis effe 
praxim, fuerunt adduétz , & (olutz in q.- 
proem.art. j.dum quarcbamus,an Logt« 
Ca fit fcientia praGtica, vel (peculatiua . 
Contra *.concl. arg. r. q» a&us volun. 
tatisnon fint praxis; ex Arift. 6. Eth,c.2. 
habetur ,quód electio cft cau(a cffe&tiua. 
aGtionis, quàm praxim appellat , fed cau- 
fa ett prior, & diftincta à cau(ato , ergo 
clc&tio, quz cít voluntatis actus ; non eft 
xis fermaliter, (ed tàtum cau(a; vnde 
Commen. i. Eth.c. r.praxis definitur, g» 
fit operatio fecundum electionem. Cont. 
habitus pra&icus generatur ex praxibues, 
fcd habitus praéticus gcacratur ex agti- 
bus fequent. cle&ionem, non ex electios 
ne, nam f; quis nom (e cxerccat cancn- 
do , quamuis f:epius habeat volitionem: 
addifcendi mpiicam , nunquam babicuny 
muficz acquiret , ergo &c. : 
Relp. Sco. q.4. prol. $. Contrafflud ; 
corfce dendo o&x actionem ab electione 
impceratam cífe praxim,non tamen onmné 
praxim effe imperatá aGtioné , nam ibid, 
fubdit Arif. Elethionis autem appetitus, 
€ ratio, qua gratia alicnius 4. pra&i- 
ca; funt ./. ptincipium,& fequitur ,Neqi. 
fine babita morali eji elettio .(. ré&a s 
bona atíio .n. fine mo«e non eit : ex qui- 
bus patct habitam. virtutis priys clicere 
clectioner;quam clectione mcdia actum, 
imperatum : ende haec authoritas probat 
actum itopcratum clie praxim y quis eft. 
fecunga pars conc]. & nullu:n actaan,quaí 
non c(t imperatus, vcl ele&io , cie pra- 
»im, qua eit. peima conc. Adiliaa» de- 
finiionem ex Couim. ait vel nonetíc de- 
fcriptionem coDucrtibilcin;vc) hicft con- 
ucrtibius cum.praxi Ly feendani won di- 
cete folum habitudinem effcciuam , (cd 
etiam £oimalem », V chele AE lu 


888 0 Difp XLI De fdentia 2 


mi pro £otentialibera ,& dominatima , 
velpro elicitione adtus,no proadu. Ad . 
cófit. ait , quod in moralibus habitus pra- 
&icas virtutis immediaté fit ex clediío- 
nibus, non ex actibus imperatis y vt. patet 
£e non habente pecunias, qui fi nibilomi - 
nus fapius eliceret volitionem dandi cle- 
mofimnr , acquiterechabitum liberalita- 
v sabíque aliquo imperato atu: attamé, . 
inquit DoGtor ;quia eum a&us imperati 
fant impollibiles , non ita [requentar cli- 
ciuntur volitiones, nam ex Aug. 1o. do 
"Erin.c.1« quod. non creditur alicui. pof- 
fibile; aut ipíum non vult. auc tennitcr , 
vul:: hinc eft quód non generatur habi. 
tus;qui-eft virtus moralis in- voluntate fi- . 
ne prax busimpcratis ... A irrartificiolis 
non dantur habitusin voluatate , (ed. vel 
folum inintcligsta , quz eritars, vcl. fal- 
tintin poreatiacxecutiua, voluotas autem 
tatum cx fccquécadis actibus acquiritin- 
clinationem.ad-imperandum aGius exter- . 
" nos; & hacrat:one qui fepius: non canit y: 
non hibet habitum mufiez--.i,. difpofi- 
tiobeiiliaminpotentiaekterna , acc Ts 
*clinationem y: qnia minus fcequenter clicit: 
volitionescanendi , 
; &a$- Secundo arg« quà a&usintello- 
us ve imoeratasno fic praxis,auth, Sco- 
ti 4: prolart. v, vbt pofiquá docuit pra- 
xim cilc actam cligum,vcl impetratum, 
obijciccótra fc quia tuac fequereturadtür 
intejlectus cfe: praxim y quia aliquis pót 
clc imperata volantate,contra primá 
partionlà dcfinitionis praxis , gy (it actus 
alterins potentiae ab intellectu cc(podet 
nullam, intellectionem: e(fe praxim y (u- 
menda ptaxim pro illaoperationey ad q. 
debeuexcédi intellectus , fed (olü* ex hoc 
Tepipieioi Mino Impcidcese elt 
praxisvcl praóticas & hoc. sin concedit - 
:-Refp. Faber cit. Do&oré loqui de in- 
téllcstioncy vr intellcétio elt ,.non'yt ctt 
imperata, Ditg« a inicliccbionem vt im- 
parat cile praxim mareeialiter, noo for- 
mater, vc Do&ot elavé docet in 2.d.42. 
&cidconegauic à Scoto hic elfe praxim 
*ormalueruQaucllus. iaquit., intelloctio- 
-méntdcirco ncgazr effe praxim. quia vr 
in placita noni operati à voluurate » 
igi pamccdics vcl;quta non immediafé di- 
x 


tem imperatis efl tantum materialite 


ORC volent. ó 
te[pon(to (atisfacit; non prima,q . 
rà patet Scot ibi fatal do dnte one 
vt imperata , de qua vt fic, ait, (oli 
eic practicam , vel prazim , vt re&é- ade 
uertit Smifinch. Non fecunda quia cum. 
Door in2.cit. ait intel cíIe mas - 
tcrialiter peccatum, nonformaliter, pet; — — 
ly materialiter intelligit (ecundatió per^ — 
ly formaliter intelligit primarió;que do- . 
Grinacf communis ommbus actibus im - 
atis " ipfemet docet in. prol. cit«; 
.Contra iftud ,aic nv, coiter mon. genevas: 
tur babitus pratbicus:, quieft-virtus. 
praxibus imperatis; [equentibuseletlioo .— 
né,non tamé genevatur ex illis fequenti — 
pu ex eletionibu:,imquibusefefor — 
iter bonitas moralis, in praxibusd 


















4 


cumdig:tur quilibet. actus imperacus: ma 
terialiter, hooefiflpunda ib Dogs is f 
ex hoc capiteibi negat Do&tor. intelle 
€tionem effe praxim ,, debcbat Gtid aeg 
re: dé oíbus imperatis . &- taraeo de alij: 
concedit prater ifitellecti ons, INec tam 
dem folaittertia, nam Scotuüsibi cxpref^ 
sé ait nullam intellcétionegy imperata 
cfic praxim, nod vt in plocigumy& fi 
tio haius e(ict y quiarimmediaré mon dii 
gitur etiam hoc vrget de'alijs impetge 
tis'aétibus, ergo voiucr(aliter.negaredes 
bebatimperatos ele praxim «525 
109 Quapropter quamuis fic difficili - 

1ruslocus , attamé quoniam in alijs locis: 
cit. aperté concedit intelleGbioné cile pec- 
catum, vel bonam; & con(equenter prae 
xim, debemus hunclocum explicare , .q» 
nequit melius fieti y qnàm. expolitionea 
Lich:ta&a;vi delices,qynó'loqustur $co- 
tus de omn: inrellectione imperata yf 

dc ilia, quat. fimt eft cegulatiua operas : 
tionum; poteft.n. voluntasimperare in« 
tclic&tai, vt cogitet & quzrrat de medijs 
rcquifitis ad, fincm, Qaod perfi cim 
tali inquifitioncy& cogitatione qua co» 
gnitio,etia vt imperatajpotius cit practie 
Ca, qua praxis » quia e(treculatiuay de 
his cogn«tionib9s. dixit nullà 1ntelMectios 
nem e(Te praximsque cxpofirio colligi 
tur cx iplo textua:t mn. Doctor, Gís igitur 
dicitur intelleciio el imperata à Polar 


fat, 

























' fatesergo ef? tres "on foni, fed fe- 
[ Iur, ergo v axi, vel prattica, 
; qe Cd pleri ai ipe. n. nata 
8. denominari quafi. accidentaliter d 
praxi, ad quam exten(ibilis eft , nonau- 
tem efl terminus talis extenfionis, ecce 
loquitar itione , quz eft cxten- 
Fo 4. dire&iua, & tcgulatiua, que vt 
fic nequit effe dirc&ta , non de illa , quz 
ton cít exten(bilis, (cd terminus, |. quz 
eft dizc&a mediaté . Quomodo auté in- 
i fit authoritas. illa inzeilecius 


telligenda 
e xtenfione fit pra&licus , diximus fi 
exponcndo deliaiioums praxis $ed 
comer Log. n. 80. quamuis no- 
us —— i mm ixelie- 
pofie effc praxim , tamen no- 
Éitram non tecipit expolitioncm , & ali- 
tet Ls apap dg Ripe o ae 
itur i pet *. Meta. n. 74. v oftendi- 
—— Rigcedam, eius vcrà expofiionem lacri 
15 non . 
o oo. 410 Terto arg.qp a&osaliarum pot£- 
/— wianumnd t y vt fant . 
«on (nc praxis, quia Acift.6. Met. c.r. & 
Ae Mcrfam. 2c 1. i 
(— Git vcrfari circa agibile.f. circa elcGioncs, 
9t (c declatac ibi , f;&iuum vcró. circa. 
/* &Gioncs tranícuatce. ergo quia praxis efty 
R denomias intellectum. praccicum , 
iym 3Gus tran(euntcs non cfle pra- 
ín y (cd cffc&tionem , ficuc dift nx« 6. 
Kth.c. 4. vbi praxim,(cu actionem docuit 
€fic aliam ab cffcGtione - . 
Refp. praxim inultipliciter accipi. ab 
Ktitt.vt notat Vaf.cic. quandoque etum 
fumitar vc Áfia3nificat a&ioncm eicétiuami 
tan um , quz aGceptio cft eaxia e. 1igo- 
toía,& ;n hoc (cn(uloquicur locis cit. 
uádoque vcró nó:ta in r'gore, (cd vt di- 
eon à fcculitiones quo pacto coim 
tün;s cft a&iont, & eticcueni , & in hoc 
£cniu.nos bic loquimur » quia quzrimus 
dc obiecto cognitienis praece vc à (pe- 
eulatina duttinguitur ;. in hoc (cafu. 1o- 
quutus elt 24 Mcr. 3. dum dixit fiac t pe- 
eulatiug: elfe veriatem , pracuca veró 
opus, nà fi per ly opus intellexiilct actio- 
nem firicté (mptam , noo probattet ia- 
acniuim , quod etat oftendere Mctophyu- 
, Logs 





intellc&om pe2&icü - 


(0 QV dedinf.flenein pratl. v foe. s. 889 


cam practicam non effc , fcd (peculari- 
am, vnde ex negatione , quàd cflet pra- 
ctica, non pofset inferri e(se fpeculatiuá, 
nam poísct dici eíse factiuam j.& 6. Eth. 
| €.3.dixit tationé (peculatiná nó mooere, 
fed practicam , pet quam inxellexit facul- 
tatcm commonemactiuz, & factiuz . 

Quarto conttacortolaria deducta ar- 
guit Arriag. Tumquia fi nonrequicete« 
tur,quod principium praxis fit in cogno- 
fcente , (equeretur o€s (cicntias e(se pra- 
€ticas , excepta Theologia , quia omnc 
funt de, rcbos abí(oluté factibilibus ; imb 
€ognitiónem , quam habemus de diuini 
product;on;bus, effe practicanr, quia e(- 
fet de re operabili; gy cft falfum,quia oul- 

1; cognitio alicuius ocdinatot ad inpof- 
fibile ibi. Tum 2. (i neccfiarió requires 
i vedo t Minn e poffit errare , 
queretur fcientiam Dc:, itioncmg 
uam Angelus habet de m. uc, 
dictamen prodentir »quam Chriftus ha» 
bebat inhac vita,vifionem Dei in Bcacit 
mon eíse practicas (ed (pecolatiuas , quia 
ncc Deus poteft errare nec Angclus,nc- 
que Chriftus, aut Beatiqui non (olum n6 
oÍsunt errare, imó necefsario agunt, 
cedit , quod licet po(fit ertoc contis 
gereante cosmtionem d:tectiuam,ta 
pot directionem voluntas. pofsct deteta 
minari ad ncccísatrib agendum ex ——X 
tionc dirccrioa prius habica, quz ex (c cf 
practica,quiadirig t serpo illud opus nee 
ccísarium eísct praxis. Tandem ainentes 
non funt liberi, & tamcn. quaadoq; cftie 
€;unt recte artificialia, 

11 Redp.ad 1. ncg.(cq. nam vt notat 
Scot q-4. prel Mead coznicioné practic& 
tequiritur,nó (olüm quod fic oflentiua 9» 
peris , Icd et diteccua , itaut opus fiat ex 
vi iliius dircctionis, quod nó accidit in ile 
liscognitionibus ,qua (onc mere oftenfi- 
uz, & ico (peetifatinz; & Éalíum eft nat- 
lam cogaitionem ordinariad impoflibie 
le nbi , nam vt monct Scot. ia. prel. cie. 
$.Conira tfi ud, 1.d.6. q. 1. impollibile 
potcft císe obicccü volentotis ; cum quia 
licet tit fibiimpotlibile,non cft camé ab- 
(oluté ii poflibile, quin poflit cadcte (ub 
pracc,:to, vcl cótil;o, vt diximus de An- 
geld nobis confolcnte quídam acus 

Ttt virtu 


Ht 


$96 
sirtutisci fnipo (ibiles .. Ag 2. de ratione 
graxis efic ; vt opus illud fiat ex vi cogni» 
stionis non fimpliciter oftendéus; fcd di- 
&gigentis fimul; quare requirituryquód vo 
Juntas t:c dirigibilis, qua rationc negatur 
a Scc.cum verioribus Scotiflis (ciétiam 
Dei practicam eífe q«4. prol&-r. d. 38. 
quia d'u'na volunras eft inobliquabilis ;. 
& prima rcgela in fuisoperationibus, de 
eogmiionibus Anacii Chrift i, & Beato- 
rum concedimus practicas eife, licét vo* 
Juntatesnon poíIint errare,nec actus ipr« 
farum hint praxis in tigore y quia vc dice- 
mus art.Ícq.de rüne (cieotie pra&ice nó 
eitactualisdire&ia , (cd aptitudinalis , 
۟ iguur.cogaitiones ill ex (eiptis- (mt 
"ditcétiue y crunt practice, quamuis voi 
Juntetcs fint. ab exttinfeco determinat 
adactionem rectam, hoc ar. cft peraccis 
dens; & ab extrinfeco .. Perltoc patet, ad 
acont. ram quía »mfenténtiá: noftra vo» 
Iuhtas nunquam ab intellecta «determi 
matur,vi nccefficetur ad agendi, [cd feni 
ger ranetiatrinfceelibera ; vto lib. de 
4áAn.dicimus. Ad 3.conf.ex ibid. diccadis 
oluntas inamentib, eft edenrialitcr lrbe 
xa libertate nacurali,ua polsüt ageres & 
nonegerc,non libertate morali, quz. fa- 
pra illam addit aduettentiam touiscire 
xa matcríam moralem viruis,  vitij j 
«um igitur per amentiam fit pertütbae 
aus rationis víus , vt.nequeat adueriere 
« cognolcare , quanam fintopcra mo» 
aliut bona,«clmalay carent regula diri- 
qiia ibero(équener libertate morali 
um hoc tamcn ftacguód quàndo; nó 
gercarbstur rónis víüs circa res artificia- 
des, & ideo potfunt iuxta artis: precepta 
*opcrari quia habé&t libertatem artificio 
Xamjqua dicit libercatem nataralem cua 
aduertentia ad rcpulas artis. 

112. Quares,sth Sco.4.d.6.3. 10.O; 
& 2. d. 4 1.iín calce corporis quaríiti dan- 
tur actus indifferentes; qui nec boni süt y 
ncc mali,vt icuarc fcftucam,fticatio bar- 
be, &c.an ifti a&us fint praxis. Re(g.aflir 
anatiué, quia cum (int deliberati, & inge 
erc moris, ertic iuxta regulam 10nis nom 
porycu precipieniem, aut confulentem y 

d.permittencem ,qua ratione a&us ifti 
»dicuntur impuzabiles ad laudem ; quate- 


SN 


oo Difp; X TEDe een vo 15. 


"T AM P 


nusoperans per ipfos, licetmof agat usc 

ta re gufam rationis precipienterm , tame & 
ron violat illam , qua eft minimi ri - 
genere motis ;fed de his latius in trac, « 

actibus humanis. ' — à» b^ "d 

^ Contra — arguít Auerfa . 

uia praxis eft,que regalatarj& ad ! 
motitiz pratica Brincipalicateedistur) 

fed talis cft a&us imperat Piddimegne 
Ice, & praecepta artis;v.g.(cribendi, 
di,&c.tradunrur de a&uali (criptione; " 
'cántu,non de-volitioné fcriptiems; & cá: 

«£03; & ad hos'aQtus im feribendi 

& canendi ats iptori. 









eft obi 
siith dicitur 'attica per ordinem ad 
bier à peril ed attdéimpetiam 
nonimperdns, (t obieótum notitia 

i uficazatcis: 


en s 
P ad hoc vt notitia dicatec practican 
ufficit: y vr itd ipfam (equátur 'aGds ali 
nis vi is: pef mo turali | 
quclat(ed ek igicar,vefequatuma 
fforitid* cognitus, Gc tepre(ent i 
GiuésraliScftactusimperarus, oomimpe —— 
rans. Tui 4:ex Amic.perfectio ,& impe — 
fcttio voluntatis eít boniras velsavalitim — 
moralis,nóartificialis;beé.m primó ców — 
petit rer aruficiali inde independentem —— 
a? voluntate, volüntati veró. dependencer? 
à re artificiali , ergo primatiozótus ex 
termus erit praxis - 
113. Refj.actü&externürdupliciter pot 
fc cótiderari,primó gebe rali 
hoc cí],srh fpecie fua , & ex obie&o, a 
tcquz ab aliquo homine ffat y in cuius tífir ! 
porettate et vt fit vel non tit. z. quafi im 4 
actu exercitosquatenus.f. imperatur a vo- 
Jàtate, & applicatur ab ipfa porétia exc- i 
cutiua ad operandi; primo niodo fundat- 
bonitaté vel malitia obiectiua in genere 
attis,feu fundamental quiad fpccificas 
tioné, & porentialé, fecundo modo fuse 
dat bonicaté,vel malitiá formalC,& actuar 
lem,& quó ad exercitium; tunc ad r.die 
cimus concludere dc praxi, & dirigibili- 
tátc in potétia & quo ad fpecificationé* 
non de praxis& dirigibilitate — 
Pos. quo — 








imi: 





Q.V. de diu [cientien pracLep peu. del. 89i. 


qub àd exercitium, cum.n.prius fi volun 

tatis actus,quam adus extcrior,& vterq; 

fit dirigibilis a róne, quia przerequiritur 
applicatio potétia tali,vcl tali modo;im- 
plicat , quod ratio praxis prius exercea- 

tür in actu externo, quàm in interno, E- 

xemplum cft in moralibus,nam actus ex- 

ternas: homicidjj primario prohibctur:, 

& fupcr ipfum ipmediaté cadit probibi- 

tio, & fupra volitionem auc (ecundarió y 

Quia idco volitio homicid;j eft mala , & 

prohibita,quia homicidium eft malum , 

& prohibitum; qu caufalis cft vera ; & 

hoc (i-contiderantur in cífe potentiali , 

& obicétiuo;quáaquáwt fic libertas prius 

conueniat interno quàm externo , nam 

primitas malitiz non attenditur penes 
primitatem libertaris,qua eft fundamen- 
1um,(ed penes primitatem prohibitionis, 
attamen in effe exercito volitio bomici- 
dij eft primo mala , quàm homicidium. 

Quia primo exetcerur. , &.in externo dc- 

indc exercetur depgendenter. abinterno . 
: mptü valet de praxi in effe.obie 

,& poteatiali; non incíle cx ercito, 
actuali, Ad 2.pcr idem; nam inob;ecto 
mufica includituz aliquo pa&o applica* 

. fio potentiz executiue . Ad 3. dicimus a- 
&um voluntatis non fcqui per modü na» 
turali fequela- ; immo efie per fc inten- 
mytáqui neceflarió & per fe primo in 
exercitio regalatum. Ad 4.illa perfectio 
artificialis in: efle potentiali primo «om^ 

petit rei artificiali, nonin effe exercito , 

d: dependenter à voluntatc , qua cít 
«aua illius aGus . 

*a414 Dices,eüdé ordiné (eruat actus 
internus, & extetnus; dum fiunt n atu , 
quem feruant,dum funt in: potétia,vt pa- 
tet decffe libero, quia. n.efíe liberü prius 
competit inrernoquàm externe in co fi* 
£16,1n quo ambo func in petentia , idco 
iacu prius compxtit incerno,quà m cx-« 
teffio ,€rgo quia ró praxis prius compe» 
tit externo , quàm interno in effe potcen- 
tialiji cendi, dá (unt ina&u. Tum 
quia ft ideo actus exterior , vt dicatur 
forma is exercice , folum prze- 
xigit ioteriotem, vt ab co liberzaté par- 
ticipet,non erit fiinpliciter verom; quod 
ratio praxis abactu interiori dc- 


riuatur in exteriorem;(ed hoc tantum ds 
libertate verificabitur. Rep. non (cmpee 
feruati eundem ordinem inten.ione , 
& executione , quando .(. talisordo cít 
execationi iacompoffibilis ; vt patet da 
fiac, & medio ia intentione, & executios 
nojibi.n. finis eft prior, hic pofterior, ita 
€It in propotito,vt dixiaus;pracipué in 
generc moris;quia ad hoc vcaliquid pro 

liibeatur primatió, fufficit quod fit libe 
rum, (iue primarió, fiue fecüdarió , proe 
hibitio .n. pendet a voluntate legislatos 
fis ; at in a&u exercito nece(farió priug 
ponitur jaternus quàm externus, Ad a- 
líad dicimus in effe. exercito externum 
non (olum accipere libertatem fed ctiaas 
dirigibilitatem; quia non eft a&u dirigi 
bilis,nifi medio actu voluntatis hoc, vel. 
illo modo applicantis; & maximé loqués 
do de praxi imn genece moris , nam vc ait 
Door 2.d.42. B. quia voluntas cít pri 
mus motor in regao anime, & omnia illi: 
obediant, tenetur dace re&titudinem,norr 
folüm fuisaétibus , fed etià-a&tibus alias 
rü potentiarum; vnde bzc caufalis e(t vea 
rayidco potentia exteriot deficit operane 
do, quia voluntas deficit imperando , 


dine. 
ARTICVLVS Ib. 


Quid fit, c vnde [umenda ratio grás 
&ici , c fpeculatiui - ^. 
11j Iücrécize pratici, & (peculadiuk 
D nó (olt applicant habitibus 
fed ét actibus, cü hoc difcrimine, quod a 
loquamur dc a&ibus; tantü.de intel lectja 
uis dcbet intelligi , ratio cft , quianullug 
actusaliarum potentiarum. ab intcile&td 
potcft dici practicus, quamuis fit praxis 5. 
nom n:eí(t dirigens ,;& tegulansy ícd di- 
rectussat fidc habisiuseit füsmosic [à- 
tio faltim practici nó (o]um tribuitucha- 
bitibus iatellectualibus,(ed etianyvoluns 
tatis ,virtatcs namq; moxales.appellaatur 
habitus practici , & ratio huius cft., quia: 
tàm ifti; quam illi ordimantu£ ad. praxim: 
Em diuetíintodé ,nà PAPAE 
05 , vt prüdenta: , & ars ,refpicingr pra« 
xim dircctiué, noo.-n.habcrit aum con 
curíum ad actus altarum porentiarum, vc 
cx dicendis in lib.de deduptgnimumpen 
tC à i- 


E9:z 


Tabitus voluntatis refpiciunt praxim elici 
tiue,quia phyficé concurrüt ad proprios 
acus ; cum crgo fit diueríus ordo in his, 
& illis habia us, diucrfía quoq. erit ratio 
practici. Verum quia communiter pra- 
۟icum fumitur vt diffcreniia condiftin- 
£ta à (peculatiuo, & hzc nonnifi bab;ti- 
bus intellectus poteft cóuenirc;hux ctt, 
quód de practico, quod cum fpeculat;uo 
diuidit hakitum intellectualem in comu 
ni,loquemur;& dao quzrimus,quid for- 
maliter dicant , & vnde fümanuur , anf. 
à fine , anab obiecto , 

Prorcfolutione primz partis quafiti 
not. quàd ces à nobis cognofcibiles (unt 
dupl:cisgeneris, qngdam ,o. funt produ- 
€ibiles, quzdam improducibiles , faltim 
i nobis,hec non poflunt cognofci nifi (c- 
cüdum propria predicata in primo, X fe- 
cundo modo,ac quidditates ipforum; il - 
la dupliciter pogunt cognofci primó quà 
ad coram eílencias,& prazdicata,prefcin- 
dendo ab exiftentia , fecundo etiam quà 
ad exiftentiam/f. quatenus (unt produci- 
biles inreram natüra,con(iderando mo- 
dum,& circumftantias productionis illo- 
füm,vt recté,& congrue fant;ptima co- 
goxto dicitur fpeculatiuaquia fiftit in có 
tc mplatione veritatisnec vltra progredi- 
tur,ciufq; finis eft (cire ; Secunda cogni- 
tio eít practica,quia fe extendit ad opus; 
iudicat.n. hoc effe profequendum , illud 
fugiendum;ciufa.finis eft opus ; qnapto- 

quer racio practici (ccundum cemmun£ 
in cognüionc dicit ordinibilitatem ad 
opes , quod eft praxis . An 
. 1316 Scotusanté q.4.prol.art.z.dilige 
tjus explicans quid fit ifta ordinabilitas, 
vcl exteníio ry ig qua confiftit ra- 
tio practii; ait dicere duplicem rclatio- 
ncm aptitudinalem priotitaris naturalis » 
& conformitatis; quod practica cognitio 
dcbcat effe prior naturaliter praxi » pro- 
bat ex 6. Eth. c.3.vbi docet Arift.electio- 
nem rectam , qua eft praxis , neceflarió 
Iequirerc rectam rauonem , cui confor- 
rpatur;& patet ex dictis, nam omnis pra- 
xi$ s vc] cit actus clicitus , vel imperatus 
voluntatis , vterq. aoté prarfapponit acc 
intellectus ; tom quia regula elt prior na- 
turaliter regulato. Quod deinde dcbcat 


Dif. X11. De Sentia. 


cc conformis , probat ex eodem Arift. 
ibid.docente quód veritas confideratio- 
nis practicz eft confe(sé .. conformitet 
Íc habens appetitairecto : duplex autem 
cít conformitas, vna paffina, & hzc con- 
uenit appetitui » & praxi, alia actiua , & 
hac cfi propria cognitionis practice, ga 
eft regulaiudicans , & dirigens quomo- 
do gerere (c debeant aliz potétiz inpro* 
ptijs actionibos. Quare illa erit practioa 
cognitio,cui ex propria natura cóueni&t 
haz duz relationes aptitudintlcs, Notan- 
ter dixit Doctor has relationcs effc aptie 
tadinales,non actuales, quia per accideng 
eft , quod ad rectam rationem fequatur 
praxisrecta : cum.n. voluntas fit e(lene 
tialiter potentialibera, poteft non agc- 
re propofito fibi obiecto à recta ratione 
practica,vel non conformitcr agcre; noa 
ob id tamen cognitio directiua , & tegü- 
latiuá non erit,cum.n.fit ex fe talis , nom 
pendet in hocá pofteriori,& effectu. 
Ex quibus colligitur, male à recentio- 
tibus referri, Scotá fen(i (Tc illà effe pra 


cticam cognitionem, ad q fequitur quos 
o operatio aliqua,vt amor, vali 
delectatio : Nunquam .n. hoc affcrit, vt. - 


patet intuenti textum, imà oppofitü do 
cuit, dum dixit cognitioné illam c(le pra" 
cticam , quz ex ín; natura cft regulatiua 
praxis , inter qua fit relatio dircctiui ad 
directum,& regulatiui ad rcgolatum, taz 
lis auem non eft qualibet actio quo* 
£anq;modo fequens cognit;onemyfcd i- 
la,quz elicitur vi cognitionis directiua 
ad Fen cognitio rc . , 

-oll gitur 2. ad cognitionem practicá 
nó(oflicere;g verfetur circa rem opera" 
bilé,hoc.n.conuenit & fpcailatiuz ;tà uie 
Phy:ofophia,quàm moralisfcientia yet» 
fantur circa act;ioncs no(trz. voluntatis » 
qua (unt res operabiles;ícd adbuc reque 
ri,gp verfetur operabili dictck 
modü,& circü(tantias acuonisfaciéda 

Col igitur 3. cognitionem practicam 
illà ciic,quae cx (ui natura et ad. praxim 
extcnhbilis, ad opus oidinabilis, hice 
re(pectus conformitatis actiuz , cum 
aptitud:nalis,e (t ccaliver idéuficacus; qua 
propter non.cft códitio neceffaria , Vt fit 


ordinabilis cx intentione fcientis» Vc lale . 


59 aft. 





AE 








" V ris RET nS 






shui rinqoit Do&oryea- 


s 
Faélu iltá eon ordinare, 1 quig cé 
pisi: xinfocus fcientia qula pé- 
feictijs acbitrids erit quoqs acciden 
is ipe untmerumcqaine on Bi 
79417 fiin phus proc maios, netta pra- 
idi dmt nc Qd c 1 pracci- 





bs 


nis 
dis & vci tpeculariuo diltinguirur «oucr 
piat hábicui gk aceai im tellect uali» alitcr 
i lieercodiiipetituhabitus .n- in tácuqo 
dicitur dirigere ; ingnaptli .eftipzoducti- 
n&sacios pracrics qual niediare dirigit , 
f$ in hàbiam cx fc attiggis obiectum, fed 
pyédioatus xqui eft. imoediaté direct: 
Bisp; ioc verbapuluplicitct cantingits.vr 
toMisicár moSco.q 4  prókarguédo corra 
ita qiam, Soin fn, ad fóncs opin. nà 
üg aliqui poodici practicus siii dire 
& viftüáliter, rj: & eft. coghiuo princir 
j raetiey xc quo dedugitar omclul 
i icétiboreieqeci inna ilr 
rd fidinizeipcactici: jn ga feionti 
Mr MA EPDIA ME iebdigitur 
Piscis ibedirecbinus fp squiliter x qi 
Ecxpeétse dirigg in-praxi m,sa-ef oouni 
dio concitifhinis practicas hos dup iei 
i6H5 eb roxime er eum diétag in parts 
EütorMijés Gi tu hcielfo rali eL talimode 
A GNMGE CL qudbdiditum UR. rit 
[o iineisrin foa biles tit ats 
, éLiciihaghienimdhibiivsdadindg p 
áctüspátt&icolirczwekt dios ,enm.die 
ctàtim vente: li liba ede; pnofequende m» 
iid opns bgodirecao itoagibis 
fibsserie córhufto Ycientiei monilia fa 
cybilibuscéndluto aruis,oqnetjunthebi- 
tisinetitiancos ádcopus in yniüesfali No- 
£at infupécDoctórs dift habisesypiacr 
falcs diti folemápec 'y:v&ide medii, 
ni diuldétut inuheocica ani, £peculazià y 
& iti praccicámiyndmquód farmalirer ünt 
T indc ji«d quoniamxquáddo funt ali- 
(duo cx:tema.oppofiuà «quanto alig d 
reé&dirabyho. oppobronfm , tanrp acce- 
dit adaliid, modo confi decauo a paru - 
culari,quia eft immediate. du «cua. gra- 
xis à particulari proxime habet xónem 
prátuci;& quántà aliquid recedic ab 1lias, 
tantó magis acceditad fpcculutiuum.s &. 
an. Logicae 





Vnde [umnátwizatia hraSh Jgecal. ii. 835 


haciónzhabiususvniuer(alis pot dici -/e 
:culatiuus yin quanpun-recedic ab jactu. in 
particulari ; yndeagaab(olute c.t culis; 
fédcompataiud4:, 56s. 

Tx his deducit Scotus, quid dicar, (ic - 
eulatiuum.s. gam cutmopgonatur praet: - 
0, dicit carcntiam illius otdip.stionis- 3i 
ópus;uaur goguitieispesulacua Grilla, q 
dd cócciplatigng propri). obiecri f thc, S 
vitra non procedit s. hinc. Aritt. a. Meg 
c zl aéciatpeculatiuadicituclibera, pra- 
SINCROIIA WELHMUENUA TIER EE 
Anis [peculatigae cll weritas yqacticae vero 
«0 püsynam jlla-ci.proprerde shax proccn 
Alin1,;cum: miaitira aliacü poxenuarí) 
-ox18:Sedeorm arzdicca i0flajuc, quia 
practica & fieculaeivum: funt d; ffcrentig 
chuifrdüz (cieotig ja cochmuni » ar. ku 
relpcctusy wel'pulvatieposet cde. diife- 
rétta alicuis eeálisabloluti, qnalis eft fciée 
tlaergo praceicu anon dicit illos re(pe- 
&rüsguccfperalarisum-cátengarb illerü. 
Sic(paprateicisb s Sie ealaiguo dupli 
cicer pollboan i decanb wel Kecuridum id y. 
4pst patze cei d; cuntsvelikecug dam id; 
&.à nobisexplicintur y primémedo fuüt 
di ig; e(onctales Iiontiz y fecunda 
mootio.dscont refpectes Bocacentià jp (ah 
fd OAjlicato, (ant; potius; pafsiónes Gon? 
(equentes, quàm ciencals diffctentge y 
iftesah circ utolfaribuntsvthotar Sao: eit, 
zilChrca ai preen) difficultátis aducrten; 
dhm.g dex Sco,cis, ifia vod, notitia » 
&ohabitus pracucis Scfpeculaciut dicürit 
&alcs ineran(ecég (4 forcgddireri per propa» 
dis nijas cffenciales yX.de hoa non 
eft quaiíbio, Ccáiusrin-bs) vndocau(ali- 
xo otiginausé:iesepiantifte di wd 
peii acpibus ve|habidbusser.quo (tqdfi- 
ayrnon foutfaccrequaficoyqui re[pades 
habitósidia: practicos cl (pecilauuos » 
iquiagh actibus pidcticisa)& (Qeculat uis 
icaufantutqhamuisín. actus ftat eaula;har 
bituumsátcamen;:vt 00; aCdDoqier lit: E y 
&tactüs)fbi funt prácticiy i fpeculuuuig 
xrgo bibentiauías) 4.curscaies com ineng 
idiffetepvias x&icontequencec ifla xNular 
etant; originatiue .cawíagtes. diiérotiig 
illas ; d habiibussqutsre;ab sodG lhabiwig: y 
&actusdbabcbuntipné practici , vel (pea 
culayiuiy& deiffo qe ciens qiedipi 

UU 3j n 


394 ' 
in qua difficultate certum eft intellectum 
ton poffe effe talem caufam, quia intelle- 


&us efl cauía comunis vtriq; tàm pradti- : 
co,quàm ípeculaciuo,crgo mon potefl effe. 


caufa dift inctiuasaliquid aliad igitar affi - 
gnari dcbcbt , quod (it proprium vnius , 
& non alterius. 

Prima opinio eft Henr.quol.4.q. 1-qué 
fcquitur Grcg.in prol.q. .ar. 3. Fland. 6. 
Mct.q.2.2r.2,& ex parte Amic.ttac. 27. 
difp.4 q. 4.dub.6.fcientiam.f.dici pra&i- 
cam,vcl (peculatiuá à fine,nam finis pra- 
€t icz cft opus, (peculatiuz vero ipfa ve- 
ritas,& fcitc obic&i;quá fent. ex noflris 
fcquitur Baffo.q.7.prol.ar.3.Secüda (enr. 
cft Scoii q-4.prol.ar. 3. & omnium Sco- 
tiftarum,has differentias nó fumi à fine , 
fcd ab obie&o,vcl tiobie&um , & finis 
coincidunt , non fami ab illovcfine ;. fed 
vt obictto,quem modum dicendi fere (c. 
quitur Rubion.q. 9.prol.art.r. 

119 Dicendücfl,aGum,& habitü dici 
pra&ticum,non à fine (ed ab obic&to, idé 
de fpeculatiuo dicatur;ita DoGor cit. & 
quidem de habitu patebit, id demóftra- 
bimus de a&u ; Prob. igitur à Sco. prima 
pars,quod à fine non habeat,quod fit pra- 
&icus. Tum quia ró pra&ici formaliter 
fumitur ab aliquo intrinfeco aui , có fit 
effentialis illi cx dicédis art. (eq.crgoori- 
ginatiué erit ab. aliqua caufa extrin feca 
priori & przfappofita illia&ui , fed talis 
caufa nequit cffe finis,ctgo &c.mi.prob. 
finis vt finisnon cft caufa, nifi vt amatus, 
quia zx di&tis difp.7.Phyf.e.8 .art.3. intà 
tum finis caufat, tn quantum mouct agés 
ad agcndum, (ed r6 pra&ici conuenit a- 
&ui iue finismoucat agens; fiue non, & 
conf:quenter fiué fit actu cau fajfiue nó 
quia (ufi cit dirc&io aptitudinalis, ergo 
noncaufatur à fine ; non .n, amabilitas , 
& potentia ad cau(andum fufficit quia cf 
fc&us, p we tecipit,à causahabct , quia 
cauía actu caufat;no quia poteft caufarc . 
Tum quia vcl finis cft ceusa , vt eft extra 
productus,vcl vt confidcratms,vel vt inté 
tus & amatus ;non primi, quia vt fic cft 
poftcrior a&u practico, & aliquo modo 

Aus;faciens aüt diftinguere dcbet cf- 
fe prius; (i pe ose vt ficnon cau- 
fat vt finis, (cd vt obicttum , quia vt fic 


PMEANEDLSS iL 
Dip. XII. De Sdemia. .— Lo 


ATE T 
sb 4. 
j 
* 






non babe: rationem finis 5 ad qi 
quititur , vt fit amatus, fed potiu 
né obic&ijnec tectum, vt iam oftési 
R eíp.Baffo.notitiam przcedé.é ame 
rem finis non c(fe pra&icam,íed fpecula-- 
tiuam,quia non cit à prax: vc à fuo prin- 
Spas cit intentiofinis , vnde fol 
mittit pra&ticá notitià polt finis amo- 
rem,non crga finem, fed erga media, Per 
- hocad a.ait finem vt inicnium, sea incer 
tionem finis caularc notitiam practicam; 
& in hoc fcníu cx plicat; limitat do&ri 
namtradiamde praxi. ——— — M 
.. Contrajintério finis eft praxis regulas 
bilis ex di&is art.pracced.ergo refpicit re 
gulam priorem,ergo non przcedit noti« 
tiam practica (cd fübfequitur. Tum quia 
contingit quandoq; agerc contra atua- —— 
ledi&amenrónis, vt cumquis peccando —— 
habetconfcientiam remurmuranté,quod — — 
dictamen eft pra&icum,yt patet,nà au —— 
dirigit adopus,&attinetadscientiamfal — — 
tim moralem,& tamen non eftab inten- —— 
tionc finig,quia hax potius cft illi oppofi - 
ta, Tum quia preícindendo à quocunq; — 
a&u volütatis hoc iudicium, Deus efl se — - 
mà diligendus,non eft ípeculatiuus,quia '—— 
non fiflitinfola contemplatione vetita" — — 
tis,ergo pra&ticus,ergonó eft deratione — — 
notítiz pra&ticze a&tualiscóformitascum — — 
praxi. Tandem je a&usbonusmo-  — 
raliter dicitur taliscx conformitate cum — 
regula rónis, vt cómuniter docent Theo * 
logiin ttac. de aG.ham,(ed intentio finis 
cft bona formaliter , (i cftcirca conuc- 
niens obiectum, ergo habet regulá prz- 
uiam,cui conformatur, quz pradtica crit» 
quía dircétiua operationis teta. ) 
Amic.reíp.rónem praébici habere efTe 
à fine,non caufatiué,sed terminatiué , nà 
vt a&u cxiftente fed vt potente cxiftere 
uia effe&tus pot terminare d 
uz cau(z tàm vt producibilis , quàm vt 
produéctus.Hac refponfio non cft ad pro 
potitum , nam diftiactio per. effe&us c(t 
diftin&io à pofteriori,nosautem quati- 
mus diítin&ionem per priora, per cau. 
(as,à quibus originatur 
120 Secunda pars,g fumatur ab ob:c-. 
&o;prob.à Sco.nam actus (ciéua pracri- H 
ca cau(atur ab intellectu à pra miffis 5. 1 
intcl- 





















J»ip.e 




















i. 


Li 








Qu. Pale fu 
Tatelle&us non eft ratio diftinguendi, vt 
diximus,ergo erunt przzmi(I, quia vt di- 
«emus di(p.feq.concluf. (cientifica debet 
elTc ex proprijs, non cx cómunibus, cam 
igitur alie (int pramiffae cóclu(. practice, 
km cóclu(-f; tiuz,diftinctio à prio 
ri ex premiffis fumi debebit » praemia: 
aüt non funt cauíz originariz huius difti 
€tionis,quia & ipfz virtaaliter includun- 
tur inaliquo priori , tale aüx eft fübiectü 
€x di&is q.2.ergo caufa diftinguens pra- 
&icum, & am latiuum erit obic&ü pro 
prium vniufcuiu(q; exemplum : hzc con- 
clufio practica, Dcus eft (ammé diligibi- 
lis, deducitur ex his przmitfis , (ummam 
bonü cft fumme diligibile;Dcus eft (um- 
mum bonumyin quib.vircualiter contine- 
rur,premi(Tz immediaré continent con- 
clu(ionem rone medij, qp eft caufa conne 
&ens extrema , medium aüt vitimaté có- 
tinetur virtualiter in fübie&o; inquo etià 
virtualiter continetur predicatum.(.(um. 
mé diligibile. Quandoq. aüt medium eft 
à e o diftin&i, vt eft reip: refpe- 
minis,quz ponitur finis medicin 
uctamen in [pens obie&um ^w 
qp virtualiter primó,& vltimaté cótiner, 
non ille finis, nam 1ntantum hzc, vcl illa 
fanitas concluditut de homine , quia ho- 
mo cft tali, vel tali temperamento cófti- 
tütus;& in fcientia morali fzlicitas poni - 
tur finis,fed demóftratur de homine per 
proprià róné,quia idco fzlicitas talis có- 
petit homini, quia cft talé animàá habens; 
ynde fubie&um eft faltim finis remotus 
fcientiz,& idco ab ipfo (umi debét prin- 
€ipia,licét non in quatü finis , fed vt obie 
€um.Conf.ex Arift.6.Mer. 2. & 6. Eth. 
€ 1.& 3.de An.5 r.vbi practicü à (pecula 
tiuo diftinguit penes obiecta ; clarius 1. 
Magn. Mor.c. 35. 

Notat tamé Do&or, q» cü ró pra&ici 
dicat duplicem reípactam prioritatis , & 
€onformitatis a&iuz , (cu dire&iuitatis , 
primam rc(pcctum proprie m6 habet ab 

abordine potétiarü, eo quia 
voluntase& regulabilis , & poíterior in- 
rece eu o) pe MN accipit 
ab Obiectosquia ideo inccllecuis cecté di- 
etat eee eiie (umme diligibilem , quia 
D cus iníe vci contine: ycjicascan iluus 


hir pratLep fpteul. ert. 1. 85; 


propofitionis,& rectitudine il!à. Vbi ad- 
Uertit duplicem effe rectitudinem praxis 
eliciendz vnam neceffariam , quando .f. 
indepédenter a quacunq voluntate obic- 
cram natum eft terminare aliquà actio- 
nét patet inexéplo allato, & vniuería- 
liter ip illis omnibus , quz funt intrinfecé 
bona,vel mala,& ideo przcepta,vel pro- 

hibita;quia fant bona, vel mala;altera rg- 
ctitudo eft contirigens,cum .f.obicctum 
eft bonum bras à ab actu alicujus 
voluntatis,vt fant apre on funt bona, vcl 
mala,quia praccpta vel prohibita , vt fa- 
crificium miffz innoua lege cft bonum , 

in veteri lege nonerat bonum ex ordina 

tione voluntatis diuinz , & in his vltimig 

notitia dicitur practica refpectu illius vo 

luntatis, quz non e(t deterininatiua recti 

tudinis,nó aüt refpectuilliusquz deter. 

minat rectitudinem ,& bonitaté obiectis 

hzc.n.non depédet ab intellectu tanqua 

à regula dictante, quia eft caufa rectitu- 

dinis obiecti, & prima radix omnis obic- 

ctiug bonitatis, 

Inoppof.arg. t. q iftz differentiz ra 
mátut à finc; Tum ex Arift.qui 3.dc An, 
49. aitintelle&à exten(ione ficri practi- 
cum.i.qui cft fpeculatiuus, per ordinatio 
nem ad finem fieri practicum , & 1. Met. 
C-I.practicam fciétiam docet ignobilios 
rem c[Te (pcculatiua quia eft gratia víusy 
ergo vfus eft per fe finis practicz , er 
diitinctio (umitur à fine ; clarius hoc ha- 
bet 2. Met.c.5. vbi inquit finem fpecula- 
tiuz cíIe veritaté, practice autem opus. 
Tum 2.quia actus dicitur prascticus, quia 
cft moraliter bonus, vcl malus, fed boni- 
tas, & malitia conueniunt actui ex circum 
ftantijsjincer quas principalior eft finis ; 
Tum 3. obiectum , fi eft caufa actus , eft 
effectiua, erzo non e(t prima radix difti 
ctionis, prob. conítq. nam omne agens 
agit)quia mouctur à fine , ergo finis cft 
prima cau(a,& radix omnis diflinctionis, 
Tum 4.principia practica femper fumum 
tur à fine,crgo finis eft qui virtualiter in- 
«ludit rone repete x: 

121 helíp.cs Sco. Cit.ad arg. pro. 
opin. g dug triplex gradus iniclectue 
fecundu Arilt.primus;cum percipi fpe- 
&ulabilia ; Secundus cum cogitat agiblie 
3 Tit 4. bu 


£9& Xinh DÓpXEEE «Be eionih. DESEE 


Ín vniaecfáli i6/diccado de redijsimpar 
'eieutbris Tercioscum de medijsanpavri- 
culatteófalit propter finis afecutioner. 
Hine fecüdam prit gradum intellecras 
eit fpeculaciuds;qui deinde extéditur:ad 
copnitionem' practicam in vnime(ali, *& 
&ptitudinalem, qua non refpicit finear vt 
amatum/f(cdvécogiritum ;fecundurftter- 
Sum gradum refpicit irem amarum & 
voliróm & voluntate; quarencgatuy intel» 
Teccom extendi ad'practic 
grins optér finem A did de r, 
et. cel p, Sco ad ire; primc.o«q: collar. 
qus víG£^y. feroperario ti eft obiectum 
enti practicas tanceftper fediRin- 

I criubfeios vt obiectum cógitieim 5 mon: 


Mises fa finalis fi vero nori eft'obiecum ,. 


Lo Deque edu 
slBabeat hibitudinéad vfam;bom 
ded vcad perfe fusca tncaee(t'obic- 
pun & quia liübitadiiémhicitad vfurri,. 
Vicecve ur graclátiraltedos«óliueraram:, 
xRoBicéti; adlitic éóteladiuit henoliilicas 
fcientia practicae. Ad id dea Met sit 
Tip itorh pevalátiaümprofihe iamédia- 
4v Tübere [pet ulàcionen quat d'ciuiva- 
"rais qui virer rton rebidit;habiui pta- 
xicürmproa né: imtnediato Ttabere opus 
«b hosdami praceicam 3q6d diciiur: opus; 
"Quis refpicit tlüd'regütandoguard: Arif. 
«a(Benaaie diffremiam babiaiuiispenes: 
10s os iweethid drefpiélanr) inp ra ü- 
witadiitinaiononidtprma & origmh 
Aisgesdixirias Ad 1l $ oxcetloqridb 


- rudis rn: 
fidmerátur: 


AQUA 
EDIT 
Bus ud 


didit 

Fw; d reor y s eni 
ons. sdproStiimtrisenrmanrd- cite 
*titfe fp dueloaviuE propier 
"fineniyqtt meer trice de- 
tcr nij icone] nonc pioréyaub vp - 
uer dàdine gltum: DIET 

p 

ayaoudít 


inudofeca fudismriab: Ti. 
neyoticunebiectó coirici 
: 5i 


noue dibvtoisehytialipay: -deinoritw patet 


t8, tus quiz Rire Obiciti aene ipt 
s vopnitióy efi valérec 
tet,d actüs 
tu&. Ad 4. 2(tmpr defever(í 
steicdaco (eiécoe qdiefobi 
S piá 

&n6v quaa 


iren ice datum 


tuifiüsigoprob.cóvla 






On& C422 cor 


ineróres eit BaiseQ 
uie 


Pih 


mre m 





Mood 


cát Eel o B dee ER A meri esa M aee 
erit | oem ecrire val 


riae uta, Scpr dpt 

4 Vaerice nei ripa myrdqud 

"WR DE iiem reir 

m Ré were bas: 

donet coh fon 
ueri 

NCidcént yay 

yetildisi «à T 
yitrae confotitiitqueà 


is Tua allé Fecit t 
tenbtiHas ree da dit 
ccs dé 


fi finis cflet Mig Et 
yquewt cóferriisintenit 
Sin iebnd seni t 





Sirene im 
pet &icvaiadds 


—— 


4 am n 





Nu Vide fnt get?) pii eM.l. 89r 


bj" omm 
mié ongugko que Af 
in obi furis. 
hp an A p2210/ 


"dens Saisir 


A ers »* 







esa c T6 zat e 
' a minus dependet, 6i b 2 
Eier vem irae i 
eimi iic 
imosediaid Gri fn endo cau 
feticzaernillim vete 
WE TU 
eR meer inrer cte 
piede xobie&o:dantar riotitial 
m 1 tíot 
$5 ipu E 





iotiarrície iz pru&tiez 
At da nd eal onis 
^nRetpad c ; cite quandóccau; 

3 diftin&ar funt. viiuóce ci (uis 
ffe fimiles, rom vrimocatio: 
ey c fümilirudino satum tor 

diérpcucs formas. M 

groducic calorens,faltiti 

Bifihwitutibe Fire uf detti 
uab adefl;ccffeCtas eft milis fuicaw» — - 
fron forone; fed'aomfa modoeeadifor: 
qmi; c cü domusc Xa fidum ia 
radar (téles:adeft timaktadoin-for. 
e cà ta:id inflacilhus f, (ed, non (mo 
id! si icavdomes: extcai Bupeioeit 
yii es domi.sonceà dabec:cfíe-d. ivilligicir: 
iri eios? Gocogricum:juandougiat 
edid ctus (hot fim ies:afiqua fim dicunt 
Bllarah*; uitio cdsfareffictenies (pee di- 
qun aova lentioForcechiecltatenm aeorf- 
«tnhvetieótaulh fic ro mbec obibetare- 
fipcistmraua« A dz: imeufüree (pea ae 
forkarabrobtectis; nd caufarentult:à Hab: 
ve gerft vicessillorum «' tom qnaeónda 

&osditumurfpezincare prac 
Agatif: s y (Gdiqwiatiabentrax mae 
mco AMineqiKipC i$4q. 


wa dpi diaBhcum, er 


a quias ilpon 


em (he nó pendét 
ioh (it cauía rea- 
c oo ceca pof- 
HEN pta iic c fpcilhtum, 
fioi ation formali; qua fv 
nitur fj» atlb4 GEM bimE wea) 
Miet ee scares d fica. 
Mairena vary ecc 

p Yes e 
ee luimveotfideal. 
nem. fátioneny continet 
I fpeeatátias , & dicitur virtualiter 
v y féciindüraliam cotuinet: cort 
cas eee «onfi deracut 
[ 53 vtopOtediteife termi 
MOM OBLURID V. fts th atcur 
ids penis vitàllb quomodo: Doas vil 
&fririim boruim: dicivit^terminus dile» 
&iórks; & diligibilis ;& hoc modo dici 
eit^Sirunliver practica « !s E 


262131 5125: biiolo20).44 12:1... 3 


SR TIPCV Lv 8 FT 


"fiecibuonin conie 
ib git [ott s? hama cR 
pm rs AY defueiufic j qui negarüealy 
latas-differéntias: praótici., i 
colunt fcieniz'in cóiconnenire , cg 
quiaoéax(ciéiá fpeculariuà elled. xerity. 
i$ Sancixo:r Log. qrz; Valiiusaslo i» 
dip. p-y/q. 4- adlyeret Amic. traót; 27» 
acoDey difppq.z.dab.6: cócl y. qui Aléficital (v 
Mótantox.77T Ire uer, Zabs &: Bal, ; 
- Oppotira (ententis e(t communis & 
traditar& $co:3. 4jproliad arg.pcinc« qud. 
probacexAnft.& Met;c. t. vbv (cienciany 
diniditin practicám y & f peculatiuam, q 
etiam docuit y 1-M ccm; 3:6. 1 «& li. 14 
cz & lib: sa6Xiye Gs Ei. initio. Tug 
quia irlibiPott.-vbrGr exaCte naturam: 
etplicat (Cicntizr, mun quae excludit notis 
tiam praéticam a ratio fiicnsiay do 
oiiies-códiciones-; quas adducic notitia 
racticaradaptari potlüm ipro* 
buius (upra. i;arG^ fi magis: mad 
ipit ex-éolurjone obiefterum oii .* 
115 en(tant ,namcAz for) icr; 6:2. adründ 
féientiavidetucéxigere y qo fir 5ratia fut. 
atur alterius; vtieftpraxj ica noct 
. tas fedipeciiliet.ó- ih. boc allcrissnam 


res 
lis Ad: 


fánt € 


- Gc, 1s diuidit faculvatesantcljceun «an tacul- 


tac 


898 


tatem fciendi, qua res confiderat, quarü 
patrz aliter fc habere nonpoffunt,& in 
facultatem ratiocinandi confiderantem, 
que aliter haberi poffunt;primam in c.2. 
vocat contemplatiuam; & c.3. diuidit in 
fcientiam, fapientiá, & intelle&tü, fecun- 
dam in prudentiam , & artem, fcientiam 
di (tinguit à prudétia,& arte quia illa e(t. 
«irca obicttam ncceffatium , quod aliter 
haberi non potcft , ifle verfantur circa 
obiectum contingens , quod aliter poteft 
eflc , nam opetabile dicit ordiné ad exi- 
flentiam , & per confequens eft variabi- 
lc, non ateroü,cum igiur de ratione om- 
nis(cicntie fit habarc obie&um neceffa- 
rium, & hzc ad contemplatiyam fpectet 
facultatem , notitia verà practica fitcir- 
«a córingens pertinens ad ratiocinatiua , 
fcu a&iua, non potctit cogniio pratica 
feb Icientia tanq. (ub genere contineti , 
125 E efp.in 1. loco [olà decere feien- 
tiá (peculatiuá5quia eft gratia fui, perfe- 
tiorem e(fc pra&ica quz eft gratfa al- 
Meriusnomtf negare (ciétiá cffe, imó fi 
onctc háx diuifionem ; & hoc modo e 

antellizeadus Acift.dum 2. Mct.5. ait pra 
«&icanrnon confidcrare cauías per fe y .?. 
gratia fuisfed in ordine ad aliud. Ad 2.di- 
«€eimu$ cum Sco, q-4«cit. quód (ub. nomt- 
anc (cientiz comprehendit etiam moralé y» 
quia fae diftin&tionem. affignat ex hoc, 
we fcientia eft de re demóftrabili , nà alt 
pradenia, at habitus vpiaeríakam. clt de 
£e demonttrabili poffunt .n. de epcrabi- 
ibus in. vniacr(ali confideratis fieri pro* 
potitioncsnecellariz ; & (olum de parci- 
«ularibusnequit fieti demófkcatiosde g.- 
bas e(t prudétia; nec obftat obiecti cóua- 
itiaynam a&tus,qui contingenter elici- 
zür , concluditur neceffarióy debere cfTe 
sar MANN dn ic&tus; 
inquic r de ipfo contingenti 

eít (cientia quaniirad conel. demonftra- 
tam ncoc (facióper aliquod. C neccffaci à 
conueniens contingenti .. Vocauit auiem 
Arift. hanc facultacé contemplatiuaia, nó 
Quia (it propri fpevulatiua » fed quia eit 
vniuet(alium , vbi prudentia eft finsula- 
1:0m ade modi, qao medicina diuidi 
folet infpecalatiux, quar eft vniuerfaliü , 


Difp. X IH. De faentia. e Twp 2 E - 


acquiritur ; quatenus nom proxime diris 
git , & in particulari . Quam i 
Aucría q. 16.(et. 4. cófirmat ex 1.m 


mor.c.32, & 33. vbi facultatem intelle- 
&tiuam diuidit: ex. duplici obiecto intel- 
ligibili& séfibili , primumait effe obie- 


&ü contemplatricis, srà obie&um confuf 
tricis , per primum intelligit vniuer(ale, á 
per si particulare , & 6. Eth. c. 7. & 8, n 


clare afferit pradétiam effe parriculariü ,. 
Dices 6.Eth.cit.prudentia definitur 
fit habitus cum reGta ratione a&tiuus, fd 
hoc conuenit cuicunque notitiz pra&i- 
€z,crgo qualioct (ub prudentia, non fub 
fcientia continetur. Tum quia c.7.ait pra 
dentiam c(fe vniuer(alium ;. qnod-de arte 
docuit 1, Met.c.t.ergo (icut fub atte co- 


tinentat habitus voiuerfalinm,& particu- 
lariam fa&ibiliü, ita füb prudentia vtrü- 


er habitum agibilium dac intelligere 
b id multi cocedunt rónes iítas, & re 
ndent Arift, pec fcientiam intelligere 
olas (peculatiuas ; quia ift» procedüt dea 
monftrationibus rigorofis, nonficfciem- 
tiz practice , quz (unt de minus perfc&& 
cegno(cibilibus in fey minnfq; eertisqu& 
(peculatiug ,vt notat Doctor cit qua rez 
fponfio cf expeditior. Attamenjdicimus. 
adhuc fuftipendo priusallatam y ad 1. ex- 
Sco. cit. qp definiuo prudentig debet in 
telliai de babitu a&tiuo proximo, qualis: 
c(t habitus acquifitus ev a&Gibus , non de 
remoto; quaks c(t (cientia. Ad.a.in 1». 
co idcirco ait prudentia cffe yniuerfaliis, 
quia in e(fe perfecto prasfüpponit fcien- 
tià moralé vniuer(aiit in eodcm intelle- 
&u . Noncurauit autem diftinguere ar- 
tem ab experientia » ficat feeit de pruden 
tia (ciétia quia artes vt in plurimü ac 





—quirütur experimétis, && gui ione 


fius principale crat explicare babicus: 
1c 6tiuos crga agibilia, nó erga fa&tibilia .- 
136 Cum igirur practicum , & fpecu- 

latiuü (int differét:g diuidentosfciéam y 
videndum remanet , qüo illi conuen;ant y 
circa quod süt duo dis imum ett,am 
fint differentie ynmediaté diuidétes (ci 
tiam in communi  itavt qualibet fcientia 
fit vel practica, vcl [pecolatiua , & nulla 
detur media; (ecunidü an (nt differentia 


& practicày qoa ex vía fingulari aéiud ciipntiales, ap Yel aceidentalcs « Ec 





QUIA Qum. pratl.erfpec [ope diuid ant crt.ll $39 


— Etquidem circa primü dubium nil oc- 
€urreret dicendá, cfl.n.quaftio de nomi. 
ne nà pédct ex diuct(a acceptione pra&i 
ci & fpcculatiui , de quibus iam detctmi- 
nauimus quód pra&icum dicat extétio» 
nem ad opus , (peculatiuum carentià talis 
. extenfionis , inter quz nullum cadit me- 
dium, ergo omnis Ícientia , vcl e(t pra- 
Gica,vel fpeculatiua , vt cü Sco q.4.prol. 
art. 1, & $ Quarta viadocuimus o. prog. 
art. f. oftendendo falum ec Logicá nec 
e&c pra&icam , nec fpcculatiuam , 
^ Verü cftó bac quaftio fit de folo no- 
mine, vt diximus, Ferchius tamen nuper- 
timé veftig. o. valde. infüdat , vt probet 
mon cffc diuifionem immed atam, fcd da- 
Ti medium pct abnegationem extremorü 
»f.[cientiam fa&tiuam , qua nec practica, 
ncc [peculaciua cfl; totum cius fundamé- 
um partim ex Arift. auchorit. defumptü 
tft , qui (cientiam diuidens (emper vtitur 
tripartita diuifione , népé infpeculatiuá, 
actiuá, & fatiuà, vt ex varijs locis — 
oftcadit popup tim ex rationesquia (cié- 
tia pra&ica , & (cientia actiua funt pror- 
fus idcm, & folum diffcrunt idiomate,ná 
ptacticum eft vox grca, a&tiuum latina, 
€rgo non bxné diuiditur (ci&tia inpra&ti- 
cam, & fpcculatiuamy& curfus pra cea Ls 
ina&tiuam,& fa&iuam ; quia nihil poteft 
tanquam cómunc diuidi 4n (cmctipfum , 


& inoppoficumünm, nec.n. poteft ho- . 


imo diuidi tatiquam aliquod communc ad 
hominem; & brutum , tunc..n. idem effet 
communius fcipío , & vnü oppofitum ef- 
fctcómune alieri oppofito;& de illo prae- 
dicaretur , Nec reípondere valet, inquit 
ip(e, pra&ica limi communiter, vel pro- 
priéipra&ica proprie eft fcientia a&tiua, 
& di inguina: contra facti commu- 
niter veró fignificat omnem fcientiam , 
qua non cft fpeculatiua, & non eft gratia 
vetitatis,& cognitionis folum, fed gratia 
operis. Nam contra inftat;probans id cí- 
fcabuti vocabulo pratica , & in Schola 
petipatetica a qiuocatioge ludere , quia 
Arift. femper accepit practicum ; vt con- 
tradiftinguitur à (peculatiuo, & fa&tiuo , 
ergo nonlicetalhjs in eius Schola accipe- 
rc pta&t;cum , vt quidcommuue ad a&i- 
cmom,&factiuum. — 


s 


127 Sed 'tota huius viri concertatio 
manifc(lé demonftrat ipfum có:cxcre li» 
t€ de (olonomine; & de folo vocabulorü 
víu cfe (oMicitü;idcirco, cü de re có ict, 


communis modus diuidendi fcientiam ia 
pra&icam , & fpecalatiuac, non:eít de- 
ferendos , & rurfus in a&iuam, 


& factiuam , quia effc ad finem extra in« 
telicétum e(t commune ad (ciétiam a&i 
uam,;& factiuam; ergo ficut [cientiayquae 
nonhabe: talen finem, fed folam verita. 
tem;dicitur (peculatiua fic é contra que 
hibet talem fincm, dici poterit pra&ica 
vcl fi hoc vocabulum eft fa(peGum, alio 
cói nomine potcrat appellari v.g. operae 
tiua; & ficut operatio diuiditur in a&io« 
nem;& f:&tionem.i. immanenté, & trá« 
feuntem, fic fcientia operatiua in activa , 
& factiuam fobdiuidcetur. Ruríus tal 
intruditur mcdium per aboegationé exz 
tremoram inter Ícientiam, quz cxtebdi- 
tur ad Py qualiseft, qug ponitar cis 
ad actiuá; & fa&tiua,& illam, quz nó ex« 
tenditut ad opos, qual:seft (peculat iua y 
quia femper vrget ratio DoGoris , quod 
1nter extendi, & non extendi dati nequic 
mcediumyetiam per abacgationem extce- 
morum , cü fint contradiétoria. At ref p. 
Ferch. c.5. ad 14. potle daci medium in; 
tcr contradictoria, fi "er NE iocti 
pliccaturjalioquio mirabilia paralog zare 
poffemus, vt v.g. quod inter bipatium, 8c. 
millenarium non eft oumetàs medius, (ic 
arguendojintet primum;& nó ptimü nort 
cft medium , numerorum autem b:narius 
eft ptimus , millenarius non cft prin us 
etgo &c. Vcrombac (olucio probat (opi 
quod iater extrema contradictionis po« 
teft dari mediüm , fi matcerialicer (amans 
tür,nonaütem vt ftantlüb membris con. 
tradict;ionis formaliter , vt i pfe ibi fate- 
tuc,& ex eius exeplo deducitur,quia inter 
binarium , & millenarium numerum da« 
tür vtiq; medius numerus, denarins, qui« 
narius, c. qui tamcn numcri confidera. 
ti, vt funt oon primi , non median inter. 
millenacium & binarium, alioquin pco« 
bare policmus intct numerum binatiumg 
& qüiinarium non dari medium (ic para- 
logizando,intcr parem ,& unparcm non 
datur mediü , oumctorü binarias eft. pary 
qui- 


, 


eo6 Xi sto Dip aoo Den feadtaon acu. 


quinariusimpets crgo Ko. fie; dn gropc- 
fito. £a£ti0a enédiace: porch. marecialier 
intér a&imamwX (pcouladiuáfadforgislis 
ter; vt flacfib illo, exttenocoMuadiétio, ji 
fisgquad.cft ex teofio ad opusimó modia. 
fcd.ctbmebrü inadequatá bos essen 
INec fundatuoot in oppot. C mu 
cfquia. paw aee posce Mi 
uidat tripartita djuiftone» Bon tamcn.id 
fem fecitbipartita:s Y&.€x: multis locis 
calligicaz, quos. pe adducit €; 4. - &flà ibi 
cóenéat.nán. facere weram: diuifjonem » 
(cd potius comparatione. 4 qnod an oninie 
pófi verom, itd Airernei iet pde 
quia de hac xe apxij nolumus ele: 
certum eft patte fcientiam diuidi B bie 
partita, G tripartita; ,dinifiome zque:be- 
né, quia yc. diximus di(p.i«q A iart.psud- 
ido gcnus patcas/fi le haie pecies,vcin 
pofito eft de. cientjaJcommodü eft 
ac vtile illnd immediate diuiderein fingu 
las, & hoc fuit, an £apfa y: quod. Arift. £re- 
quentius.tripartità diuifione fucrit v (so 
TNec etiam ratio; qua. affercbatnpafatis 
vrget » imóper dift fin&Goncm ibiallaram 
fufficicntér diluitur;,qnag £t de.m&- 
tc Ari(t..diximus (upra arte ad 3 «neque 
nouumcfd. in fpecies diuidi appro- 
priato cuidam illaru ipfo;nomipe gend- 
ris,fic motus diuidi (olet inmoti proprie 
i&ums& mutátionem , pomum Áigni 
€a oinne genus: Samen pd 
«ialiter maUs Ap osDe » Jic ergo inpro- 
gofitoj pradtica: fignificat promifcué om- 
né notitiamy qua ad opus cxtepditur.ex- 
£taintelle&üu xta, mad lequédiArif, m 
$.Mct. 3v fpeculat ipe fimis »exttas., pra- 
ti autewi opus, pcculiarieramterb pos — amu 
eim (olet. jenhenm Ad. iur tli 
am fpeciem (cicntias qua a 5 
& qa: «acabulum.practies. t 
gc notitig, remped adtjnam, & fa» 
A illamaatitiam; qperatius 
quia, de nominibus rixam no pinus, . : 
1428 At inflazFercha«1a.nullonomi- 
nc: poe. . hane ; mnoriuá —' 
um aput, quod probat cx Ar 
agn. mor«e-vir. vbi prse quadnon 
ener nii tas tàm.ad fa 
on MM ? s i 


lup 


ifi^ (tia, quàmde habatuali 


diniioncna (ic tice R eT pe Arif 

folum iznnudte velle iquodinon f j 

xz facultas dc fa&o. qué agat 
pice pie pari rry m 


m nun 


rum avsdicau porta prd qid 
alti ashoc an ceriom elis, 


fc concediun 4G. eid audnem. £xWa » 
amti cBba nid iere Quid copimiibr ia aet 
«uam; &cfaétiuamby mulae 
ihincifincgjvb ticin ab Td 
niunis varias amt pcEREAUSA QE 
itiarum fpeciesannqaratas concede , 
Trew iun pr pter e Iv 
Pura npe site mde NE Ci 
uerb nom fpcétár ; uia. £u 
itnctn,noatejontun adf d 
,diftinctam, quater] 
dati&zmyar iple: di acts T 


-pradicagw vt soin ins;cld y. 
-nomon oftendit, aí wuiehor »D.. em 
iquodamór y eo-ántemiplo T 
,amoré Sei , - ders epa 

tius practicam laptt ;4:€E: péculat 
Pale ffo man 


tij & poteft exagitan iris 


totali; nondoquimur: autem de. 
ic ípecnladaio,ptóut ànobis 


mamvt fic nequennt 


peer re unt cled Eun 
CIE T 





uicum  &, fp 
vt Caiet, yel formaliter, vt fe 

dra quifuftinent Theologiam, & ke qe 
dici practicam, & fpeculasaga Y uü d 





H 


QJ Qumprali. c) fptc. feient.dinidam. efr.II.. 901 


gimus q.proarm. cit. quod alij exteadunt - 


etiam ad a&um, ita Amic. tradt.27. difp. 
4.q.4.dub. 10, Auería q. 27. (c&t. 4. ad. 
dunt Hurt.difp.1 1. de An. fcct.4. & Ac- 
tiag.difp.1. Log. (c&.4.cundem act fal. 
tim diuinitus poffe fücceffiue dc fpecula- 
fiuo ficri pra&icum. 

119 Dicendum eft nullum a&á ,neq; 
habitum fcientificum, fiue pattialem, tiué 
4otalem poffe cfíe pra&icum , & (pccu- 
Jatiuum, tàm fimul , 4 fuccetfiué , & pet 
confequens has differentias effe quiddita 
tiuas, & effentiales; ita Do&tor q. 4. prol, 
art.2. & arguendo córà Gocfr. & D. Th. 
quem fequantur Scotiflz omncs , & vc- 
tiorcs Thomiflz,faltim loquédo de íci£- 
tijs naturaliter acquifitis , quoscitant , & 
fcquuntur Did. à Iefa difp. 1. 9.6. & Có 
plut. ibid, prob. ex Arift. qui 3. de An. 
e gj Mct.4.& 6 Met c 1.& 6. Erh ci. 

& feq & 1. Magn.mor.c.3 1. & 35. ex di- 
ucrütate obicctorü arguit i diftinguit 
Écicntias in (peculatiuam ; & praGicam, 
& cx hoc, quod vna non cft practica ,iu- 

fcrceffe (peculatiuam , & fi e(t pradtica, 
quod nó (it (peculatiua , quod verum non 
€(iet , (i cadem fcientia. fimul effe poffet 
Gica , & fpeculatiua, Nec faumsfacit 
Vafa.1.p-dif -9.dicens in his locis Arift. 
&on atrendiffe (pecificam diftin&ionem 
otenuarum; ed varietatem opcrationü. 
on valet, hoc.n. intendimus , quód ex 
varietate obiecti (peculabilis , vckopera- 
bitis lee diftin&io [pecifica pra&i- 
ez, & fpeculatiug co;nitionis. 

' "Deinde prob. róne, & primo dc actu , 
nam ratio pra&tica, & fpeculatiua funt op 
poftitz differenuz, quz contradi&toriam 
oppofitionem infcrunt, vt notat Scor.cit. 
cognitio .n. pra&tica fcrtur in obiectum 
wt opcrabile,ex fe eft directiua operatio- 
mis, rcípicit obic&um in ordinc ad exi- 
ftcatiam: (peculatiua veró ex propria na- 
«ura refpicit obic&um mfe, non:n ordi- 
m*« ad opus, nó cft dire&iua operis, & ab 
exiftentia prz (cindit , ergo eidem actui 
nequeunt conuenire , conieq. prob. quia 
idem a&us tenderct , & non tenderet in 
4,5, dirigeret, & non dirigcrct ; antec. 
£yood attributa illa conucpiant ex proprijs 

naturis, prob. quia qu& conueniunt a&tul 


rationc obiecti formalis, competunt illi 
efientialiter, nam actus ab obiectis (pcci- 
ficantur, ifla vcró attributa cóucniüt acti- 
bus cx obiectis proprijs formalibus, cffe 
-n. practicabilc cft rat:o formalis con(ti- 
tuens Ícientiam practicam , ficut fpecula. 
bile conftituit fpeculaciuam, vnde diuer: 
fz paffiones omnino dcmóftrátur de quo 
libet per diaerfa media, & principia , & fi 
ab iliis auferatur ratio [peculabilis , vel 
operabilis , non amplius remanent obic« 
cta pra&cz, aut (peculaciuz fcientize. 
130. Mukapliciter re(pódét primó his 
rationibus fold probari no poíTe dari acti 
formaiiter practicá & fpeculatiuum , noa 
tamcn eminenter , Sed hzc refpon(io ab 
omn:bus feré reijcitur , quia quzlibet co- 
ghicio vel fcrtur in obice in ordine ad 
opus, & fic eft formaliter practica, vel in 
ordinc ad fe, & fic e&t formaliter fpecula- 


tia , & ficut nequit dari obiectum, g» fie 


con(iderabile ab intellectu ; (ed nullo ex 
his modis, ita ncquit dari coguitio , qua 
non fit formaliter practica , vel (peculas 
tiua o. : 

^ Alij refp. «y practicum , & fpeculatiuü 
poffunt dupliciter cófiderarlprimó adz- 
quaté, .i. fecundü oés conditioncs;penes 
quas opponuntur, quomodo practicé di- 
Cit cogaitionem cum relatione ad opus , 
fpeculatioum cogn:tioné veritatis cünc- 
gitione relationis ad opus ;fecüdo inadz- 
quate, quarenos dicüt perfectiones (inzu- 
loram finc mutua repugnácia, v.g. fpecue 
latiuum dicit cognitionem ob:ccti fccon 
dum propriá naturá, & pa ffiones,non ex- 
cludendo fimpliciter relationem ad opus, 
fed fecundum quid, .(.vt obiectum (pecu- 
latiug modo confidcratur; practicü dicit 
cognition directiuá non excludédo (im. 
pliciter róné. [peculatiai , feu cognitioné 
naturz,& pa(fionum , (ed fccondu quid 
in primo fenfu i(tz differentia funt incó- 
poflibites , & conucniunt vc fic actibus , 
quorum quilibet cef icit obiectim tora- 
liter pracicab e , vcl cotaliter fpccatabi- 
le qua róac dicuntur obiecta adzquata * 
at íccundo modo (unt cópoffibilia in eo- 
dem actusquia ille accus tunc refpicit plu- 
ra obiecta vnü practicabile,aliud tpecula- 
bile inadz quate proptec — ; 


90L : Difp. X11. 


vel peifcetioné obiccti : adeft exéplü de 
znim: rationali,in qua vniütur petfcctiori 
modo formaliter gradus vegetadi ,& fcn» 
tiédi in plátis, & inbtutis difperfi;& obie 
«ta sé(uum externorü adaquaté proprias 
potentias rcfpiciunt , vt obiectum vnius 
non fit alterius , at quia fenfus communis 
inadzquaté refpicit omnia fenfibilia , ifta 
[ofiunt od vnam potentiam fpectare . 

131 Contrályreeturquia róncs practi- 
cab:iis,& (peculabilisnon pofsunt inadz- 
quaté refpici ab codé actu , nà actus vnus 
non nifi «nicum pot cefpicere obiectum, 
à quo fpecificatur , & nequit in plura o- 
biccta formalia tendere, vt in lib. de An. 
dicetar,& fi plura refpicit hzc erunt ma- 
terialia obiccta,non formalia , aliter non 
eflet ma ior ró,cur vnus a&tus plura, & plu 
ranon refpiciat :quare femper inobiccto 
vnica formalis róterminandi corrcefpon- 
dere dcbet, ergo idem actus nequit refpi- 
ccrcinadzquaté obiectum practicabile, 
& (peculabile . Ncq. dicas refpicere illud 
obiectum (ub aliqua cómuni ratione, Tü 
quia hzc communis ratio effet obiectum 
illius actus, non tóncs inferiores practica 
bilis ,& fpeculabilis : ficut actus attingens 
animal praícindens à rationali ,& irratio- 
nali,non ob id attingit hominem, & equü 
fub proprijs formalibus rationibus. Tum 
quia hzc ró adzquata ncceflarió deberet 
e(sc vel ptacticabilis , vel fpeculabilis , vt 
contra prec. refponf. arguebamus : Nec 
exépla adducta faciunt ad rem , nam gra- 
dus vegetandi, fentiendi , & ratiecinandà 
€x proprijs rationibus formalibus in com. 
muni non funt oppofíiti , nec fc habent vt 
diffctentiz diuidétes commune genus, (i- 
cut fant practicum, & fpeculatiuü in or- 
dine ad fcientià . Similiter obiecta (cnfuü 
externorum pofsunt inadzquaté. refpici 
à fenfu communi , qui c(t potentia tcípi- 
ciens pro obiecto adzquatofenfbile (ub 
rationc aliqua fuperiori , & communi fcn- 
fibilibus externis : at lata differentia cft 
intec potentiam, & actum, eadem .n, po- 
tcntia pót plura refpicere inadequaté, vt 
intellectus omnia intelligibilia , & fenfus 
communis oia fenfibilia , non aüt cadem 

intellectio ompía intelligibilia, aut plura, 
ncc cadem (enfació pluta e£(ibilia, (cq qd 


e 


De Seientid . "oue. 0 : TI 


, A 
multiplicatione obiectorum. particulertü | 
multiplicátur aus;vt fafius ia lib.de An, 
132 Ex his manct probata fecüda pat 
de habitibus partialibus: ná caen actus fp 
cie diuer(i gencréc habitus (jecie diucr- 
fos , nec poilit id& habitus concuttere a 
actus fpecificé di (tin&os ex di&is q.3.(c« 
quitur,quód ficut actus pra&bcus, & fpc» " 
calatiuusfpeciedifferun:itahabituscors ———— 
rcípondentes.Tandem probaturdeíciene — - 
tijs cotalibus , (cientia .n. totalis dicitur : 
vna ex f'nitate babitus alicuius quidditatis 
vt includeniis vel virtualiter, vcl potétías 
litet veritates demon(rabiles de co cui 
eft quidditas, & de inferioribus (ub co cá. 
tenus, itant o1a con(iderata in totali (ci 
tiaconucniant invna róneíormaliconfií. — 
derandi;, vc! genetica , velípecifica,vtqe — 
3. fuse explicauimus ; (ed nequit dari vna 
cognitio alicuius quidditatis , qua refpis 
ciat illam (ab rGne praCticabilis,& fpecüe 
labilis fimul, vel (ub rone aliqua ES ci 
déte, yt probatum cft, ergo neq; babicus 
fimilis poterit dari , ex cuius vnitatefüs — 
matur vaitas totalis fcientiz . Tum qu 
vnátas (cientiz totalis pendet ex vnitat 
principiorum , fed nequeunt dari p 
ia comunia fcientiz practicz , & fpe 
atiuz, fed omnino fünt diucr(a,vnc c [ 
gnitio principiorum fpeculatiuz dicun 
tur ad habitum intelleus pertinere, 
cipiorum veró praGica. ad fj 
xt aducrtunt Compl.cit. m 
Cum igitur quilibetactus, velhabitus. — 
ex propria natura habeat , quód fit pra» . 
&icus , vel (peculatiuus , & efleatialiter 2.—— 
fcquitur has differentias efle quidditati-. 
uas, & cífentiales fcientiam 1n communi. 
diuidentes;& con(equenter nec €t diuinis: 
tüs cundem actum , vel habitum pofi de, 
fpeculatiuo fieri practicum , quia | 
Deus cffentias rerum igummtare. E qua. 
adhoc vt fiat talis mutatio in au, debe 
rct etiam mutari obiectum, aliter non cf; 
Íet maiorratio , curantea erat (jcculati. 
uus, modó pra&ticus,ad mutationem aü E. 
obiecti mutatur €t actus,quó ad entitat&sc 
133 ln oppo[-sgenis idéipteliectug |— 
efi practicus , & (peculauuus, etg &ha- 
bius. Tum 2. fidcs eft iul Mos 
fpzcujatiua, nam inclinat ad a(tus praétáe 
























^ 





v E gotics 


ET. 
"Hn 


"^ 


| gtet perfc&tionem obie&i,vt Th 
.- .* wel ptopter vniuerfalitatem eiufdem ; vc 


Agr oprijs obiettis 


9T. Quom.praci ev fpec. fcienr., diuidant. odrtIll. 9035 


€0s;vt qubd Deus (it colendus, & ad fpe. 
eulatinos, vt cp Deus fit vnus, indepédés, 
&c.que funt concluf.metaphyficales, & 
pm iuz. Tum 5. operabilitas, & non 
perabilitas in obiecto nó funt effenria- 
ksj&' ita diffetentig, ergo neq; in 
acu; vel habitu; Tum 4. habitus f pecula:i- 
tius concurrit ad directionem , qua fit à 
pra&ico; ndm metaphyficus oftédit Deü 
e(Te (ummum bonum , primum ens, infi- 
fiitum,&c. qua omnia rudant ad dirigen» 
dá voluntaté in Dei amorem; Phy(icacó- 
fiderat naturam anime , & palfionü eius, 
faturam herbarum, & corporis humani ; 
ow cognitioies inferuiunt morali y & 
dicinzimó funt principia, quibus me 
"dicus fuas demonftrat conclufiones pta- 
€icas , ergo pra&ticum , & fpeculatiuam 
nonfünt oppofite differenti , vnum .n. 
oppofitumnon concatrit ad conftitutio- 
alterius oppofiti « Tum f. virtutes its 
idferioribus dilperfe repetiantur vni 
fuperioribus, vt de gradibus fen- 
E anima rátionali;et 
pra&ticum, & fpeculatiuüib (cien 
is ordinis fpecie diftinguan- 
fut , tamcn in fcientia fuperiori, vel pro- 
licologia, 


Losica;poffunt vniri, Tum G.diximus (u« 
pra).3. dati poffe vnam fcientiam totalé 
emniü rerü , crgo hc non erít practica, 
sictpecohidhd fed vtrunr]; formaliter » 
"Fandem íi quis haberet cognitioné pro- 
dü&tionis rofz v.g.hzc cognitio e(fet fpe 
eulatiua, vt patct ; fi tamen hoc actu per- 
manente communicaret illi Dens poten- 
tiam produé&tiuam co(z , tüc euaderet illa 
€ognitio practica, quia etfet de aliquo o- 
tabili, ergoidem actus potcft. dc fpe- 
&üflatiuo ficti practicus fuccetfiué . 
*x34 Relp.ad i.neg.paricaten, idé .n. 
jnteli e &us eil fciencificus, opinariuus, & 
erroneus, & ramen idem a&us, vcl babi- 
gus nequit cíie fcientia, opinio) & error, 
nec fimul, ncc (ucceffiué ; ratio eft quia 
diffcrentig: itae accidentaliter conaeni- 
unc intelle&ui,& inadz quaté propter fui 


sli mitationemyat a&ibus, & hab:tibuscf 


fcm i aliter competunt 5quia [ümuntur cx 
fouvalibus. Ad 2. neg. 


antec. nam atus noh fpeci ficanturex à- 
bic&tis materialibus,fed folum ex forma- 
libus, qua ratione diximus q. 3. oésactus 
fidci effe eiu(dem fpeciei; & confequcn- 
ter vcl pra&icos , vel fpeculatiuos , quia 
vnicum habent motiuü affenticndi.f. au- 
thoritatem reuclantis Dci. Ad 5. diximus 
etiam q.cit.differentias accidétales obie» 
&iin effe rei quandoq; effe e(fentiales in 
cffe fcibilis,& in ordine ad actus, vnde co 
guiriones ri fibilitatis, rationalitatis, & a« - 
nitnalitaris fpecie, & cffentialiter diffe. 
runt,nomi tamen obiecta in effc cei, Ad 4- 
folum fequi habitum fpeculstiuum ette 
virtualiter pra&icum, no formaliter : nec 
repugriat vnum , & idem effc formaliter 
fpecülatiuum , & virtualiter pra&ticum » 
ficut aqua calida cft formaliter calida y 
viraaliter frigida, vinum virtualiter cali- 
dum, formaliter frigidum ; tum quia noa 
eft cau(à adzquáta a&us pra&tici , ad có: 
clutionem.n. practicam requiruntur duae 
pramiffz , quarum vna ct oftenfiuabo- 
nitatis obfecti,alia directiuo in gencrali y 
vt (ümmum bonum cft diligendum, Dcus 


*eft fummum bonum; ergo d:ligédus, ma- 


ior eft dire&iua in genctali, remote, & 
formaliter practica , minor tm fe cft for- 
maliter fpeculatina , at in tali fyllogifmo 


eft virtualiter practica « Ad s. aifumptum 


non et vpiucrfaliter verum » precipue 
quando di(perfía funt oppofita inter (c 
& imbibun: contradidtociam oppofiti 
nem : vnde nec fcientia diuina , quz emi 
nenter continet omnes perfectiones po(- 
fibiles actium intelle&us, dicitur formas 
liter,vel eminenter pra&tica,& fpeculati« 
va fed ctt formaliter (peculatia2, vel pra 
Gicaiuxta varias op:niones, Ad G.affum- 
ptum etfe verum de (cienajs (pecuiatiuisg 
non de fciemia in communi , quamuis .ne 
per precifi;nem detur fcientia tanquam 
genus pra(cindens à differenüijs pra&ticiy 
& fpceulat.ui, non tamen à parte rei datur" 
hac lcientia,led femper eft in fais fpecie- 
bus inclu(a. Ad rai ose cómunicaret 
Deus virtutem productinam rof& alicuís 
habet de productione ro(a fcieptiá (je- 
culatiuam , quia (olum cogno(cerct mo- 
dum, quó à caafis nawralibus eft produ- 
€ibilis non p fà&ticám , quia licét lt de te 
opc- 


 €—— —C o € —A oA c wx €€m]R 


904 Difp. XII. 


opcrabill, non tamen operabili modo, .i. 
non vt à (c opcrabili,& dirc&iuo iudicio; 
pof con n.unicationcm virtutis , adbuc 
ille actus efict (peculaciuus , quia nulla c(- 
fctinipío tfa&a mutatio , necefiet rega- 
Wariuus, vcl applicatiaus propriz volunta- 
gis, & virtutis; & per confequens deberet 
alter atus produci omninó à primo di- 
uerfus: fic plyficus contiderat ,quo pa- 
€to 3&tus lint ab anima elicibiles, contem 
plaur ipforum dependentiam, non tamen 
e(t cognitio pra&tica , quia non confidat 
opcrabili modo, & in ortine ad circam- 
cunflantias morales produ&ionis, 
Pl'oncius died q.8. à n. g t. licet 
«um alijs Scoriftis dcfendat eandé fcien- 
tiam partialem non pofte effc timul pta- 
eiicam,& fyeculatiuam, oppofitü tamen 
tenct de fcientia totali comple&éte mul 
tasparticulares fcientias habentes diflin- 
&anumero, & (pecie obiecta, quia in bu- 
aofinodi fcicotia potiet vna pars dirigere 
praxim,& confcquenter e(le pra&tica , & 
Alia pars per fc non dirigere, & con(equé- 
fcr cile fpeculauua zargumentum veró cx 





DISPVTATIO DECI MATERTIA 


Defomé.. 020007 


DoGore adductum q. 4. prolog. art. s. D: 
ait concludere de (citu aliqua partialis 
-— de (cieotia vna Coral WERE 
illud (olucre , prout procedit cons 
tra (cientiam totalem. Verüm ioc Pearl 
placicü reijcitur à nobis di(p.1. Met. q 

n.71. vt expreísé Scoto contrarium, 

taiosudem & Sem argumentum be 
né ponderctur,nedam de (cientia partiae 
li probar effenon poffe fimul SE IU. 
& (peculatiuam , fed etiam de totali , v& 
fatis conftat ex di&is n. 152. tàüm quite 
Do&tor loc.cit.dum negat eandem fcien- 
tiam císc po(se (imul practicam, & fpecue 
latiuam , ocdum loquitur de fcientia. a 
partial , (ed ctiam dc tocali ; eius etiam. 
folutioncs & inftantias ad Scoti argumée 


-refutamus; & quidem fi i 


nedum concluderenc. de 
quod poffit e(se (imul pra&kica ,.& (pec 


laiua » fed ctiam de partiali , wt difcuge " 


genti patebit ;. vide dif. 1« cic. M 
num, 71. 





De "Demonflra tionc. 
*» 


zz "Iter partes fubictié Logic Mtrifl. principe locum obtlo.— 
Ai met demanfiratio, vt.q. proam. tetigimus , Quapropter bae 
Di[putatio inter cateras logicales principalior erit corree 
fpondcns libris Pofl. in quibusde Demofiratione agit ye 
ipfam vefoluendo in principisysr conclu[ionem ; vnde bi Li- 
rirejolutori injcribuntur yvefolutio .n.eft totius in pare 
tesy[eu principia folutiogqua duplex cfl, alia realis, qu P oa 





J veali atbioneyalia perintelicéiumy quse diuiditur in pr je 
amy»t cám propofito fine inquirimussscdia Cr in fpeculatiuam y'vt cum 


a conclufione principiaycir cau[as inuefliganus : qus refolutio ad logicalem coe 
tratta efl Plant is partes, 9 principia felatiot € quia principia fyllogi m$ 
alia [unt jio e[fe m modosdr in figuray que magis commumia Junt , alid 
asaterialiay quales [unt premisa fécundum debitas códitiones yf. quod fmt per 


fe» immediate, priores c. binc libriyin quibus formas figu 
gotà de magis communibus, dicuntue.libri Befolutory Priorumyi 


ra declaratur , v& 


: 


lli veróyin quibut 


agitur de materia hece[jariaque minus communis eftyimfcribuntur Re[oluiorg oe 


Bteriorum. Iatentum igitur Arift. in bis libris eft. naturam y € La rper pes | 
saonfirationis insefligdrey * confequentev 
firomentum. [cicnd» commune demonfivationi, ^ defimibioniyhae 4m in 1. ib 


tum, vt militat contra (cieotiam totalem, — 


quas ibi affert cont illud, validé foente 


fnbietium erit Demonfiratio mon ine — 













20 Suef. De effemia;eo fpecieb.Demonflr.e/t.T.— 90$ 
fideratnr vi medium,Cr pars Demonflvationis, nom vt pars fubieWiua ex ditlisq. 


eit. c difp.1.q. 4. ita colligitur ex $c0.q-3.F niu. C fuse oflédit P.Faber tbeor.19, 
dn Bot; quid ibi videtur cnm. Zab. docere e rationem pop quid , 
, 


efte fubietium, non dcmonflrationem in communi ad propter quid 
agit Jrifl. inbis lib. vt patet ex progre[Ju ope- 


autem efi falfumyquia de vtr. 


quia ; boe 


V LAT M mini qmd 


0o0QyESTIO L..- 
- De e[fentia , €" fpeciebus Demon- 
f vationis . : , 
ii Vm Demonflratio fit fyllo- 
eh giímus faciens fcire, ipfius 
NUN cxiftenria, & poffibilitaspé 
det ex poffibilitate, & cxité 
tia fcientia, quapropter quód fit poffibi- 
s Demonftratio asia probari, vt ofté 
dimus (cientiz exiftenciam a.p. Inft.trac. 
1. €. 1, non negamus tamen difficulter cf. 
formati poffe, ficut valde rarum cft (cie. 
tiam propriá reperiri, co quia proximas , 
Popma z vt 
I eRcle 






— gamus; at difficultas, & raritas non infe- 


runt impo ffibilitatem: vt autem nacoram, 
& quidditatem demonftrationis eiuf. 
fpecies inue(tigemus, prius declarare de- 
bemus vulgaram illam d emonftrationis 
diuifionem in propter quid, & quia , de- 
inde an hzc diuifio fit ad quata , an vc- 
t aliz dentur demonftratioais (pecies , 


ARTICVLVS I 
Quid fit Demonflratéo proptet quid , 
€ quia. 


3 py Écoléda funt,quz diximus de De- 
monflrationc pore quid 2. p. 
Ánfi.traét 1.c.4.. f qp Dewonfiratio pra- 
fier quid, üt illa, qua per caufam proxi- 
tham, & ada datam procedit ad proban- 
clam cócluf. quod cx Sco. « ailigitur quol. 
7:1. & quol.14. M. vbi docet tunc concla. 
fionem demoníliari. propter quid , eum 
pz Ptopriaui immediata Causá pro- 
atut;leu propofit onem, qu& mota tüt ex 
teémidi$ cuius dc nontlcatiod s duas af- 






fignaut Acitlidcfini: ncs 1. Pofl. é 2. 
Prim; defin t:0 e(t , quod üt fj/logi 
mis feiennaus (ens fcires vs per 


fcieptiá,vt ibi notauimus;'intelligit Arif; 
proprij(fimam;X per caufam, q prius de- 
finierat ;aliter hzc definitio comueniret 
demó(trationi quia . Dubitari tamen po- 
teft circa hanc definitioné,quomodo de- 
monftratio dicatur cau(arc (cientiam, cá 
demonítratio aliud non (it , quá difcuríus 
Ícientificus, feà ipía fcientia . Pro cuius 
refolutione pramitzenda e(t doctrina tra- 
dita difp.11.3.1.de(yllogifmo , qui mal- 
tiplicitet fumi pót, vel idealiter, vel exer- 
cité,& tunc vel formaliter,vel obicctiué; 
infuper vel yt dicit przmiffas , & conclu- 
fionem,vcl pramifTas folum,ve! concluf, 
folam, etiam de ftrarionc di- 
ci — Rurfus, quód (cientia , vcl cft 
actualis , vel habitualis , vt difp. praced. 
q.r.motauimus: his przacceptis. —— 

« Dicimus.g fi cum'quibufaá (u(tine- 
te velimus demonfttationem hic definiri 
idealiter captam, tunc dicetur caufa (cien 
tiz in(trumerkalis, quia vt fc dicit vnum 
ex in(trumeniis fciendi dire&iaumtertig 
opetationi$,& con(equenter,quia denó- 
ftraro dirigit cognitionem intelle& uà 
non quáci que,Mf(cd (Ciérifi cam, erit caufa 
illias inftrumétalis. Si vero cá alijs dicas 
mus demonflrationem exercité fümptam 
dc6airi, fed formaliter , tunc lj. per (cien- 
tiá intelligimus a&ualé , quz eft cozmtio 
cencí. cü d:citar demó(tratio caufa fcien- 
tiz, dcbet (aci pro przmniffis (olum,quae 
funt caufa effe&tiua coclex dict difp.t1. 
q.3 Si veró intelligamus habitualé fcien- 
tiam, fic demóltratio definiri poterit y vel 
pro cÓ.Lfola , vel vc é prmitfas figmifi- 
cat,ná habitas Íc.étiz. can(atur ab actu .[. 
cóclutione formali, & (altsmtemote érà 

emifis. Arramé h demóftratio dicatar 
bie dcfinita obied ué fumpta, fic quia nó 
femper obie&tum phylicécócurcit adco- 
gniuiocem (ui, póx cxpl.cari,gp fit (ylogif- 
3uu5 faciens [circ .i, includcas fcientiam 
Vuu ob.e- 


meo X oNEGRM. Vellesnfiveilve iA Jg 
E m. Bd Me RBS Cea Ne E MA 


eit dciérmecónedortiilé ife WEfRPR "Sea EHflisn i Foriiha lens 

Yi; qued vide uci is esr mc WE? X az en &ni: 

riis. PoRcS dit udzd abe Mie iohi ii MIRO Rrécsis 

£Mertorico à 654198 JDrENII de: KOPUOA- pMend quid'dàtot ped difereiwiamt 

flratione,e7 ferenti bor di, HM brpa ordin phap ima 
dinem els ISO GC cft cfic&us; alia 

ité nu- 


zn. [int ; vcl dicatur , & melius demon: 
ficuti osé idealo ub: ici 
Toga Arittieti rici esdhiitetyl re sapit! rajtdarum qo 
loritw eo ctt ieTt ra aed: eeiidiyte fpe2 (unt matetia domm ans 

ciiam naci oseiicé eoi sl iur demóttrario proprer quid. 
fttiehomatiónefoq Sou eg ; C Imi EdR * 
üodact debe dee Wages proceda 
Abravienedoc ical datei lé efie pa j mur p 
$nvenuóipfiuraod ex ei s v 
cityted cie facitafus operi efto 
-ignsecüdv deni eli i es Gcfi)llo ifo 
ze pum dep PHI: 

iuris prior dnpntievr efte 


elifem sy egewfiseqdedde ra 
riscenui Pa peni eem immi 


LIT neewdà dirt ipe; : 
fontis oim Rórdod idem ROREM 
noráie delihironaiti dedion trad md y: n "Euer a 
fed folucf qüaadaiagaferitiodrp oho Ww e. s Sd to 5i j 
diidie n, joe adierit fei. re es Soa veagin pe ^h UP 
euitüntirs vade psoltquaefteadit Afp: GC e Dem E sus SA 
stotidlefin tiodes Ceiehtiz Wdém dj REUS BAUR ] 
£lóriis, incipit 'conditionés néceflàerag e £i? RES GHE r 
glicicy emus frenar eurdens; di hon qp Iimeeset ' 
en "argnimicy UE f'atmü aar 


! lub wy" i 
nad esi cus ue eee: 


GE A Tes megattüeyii 
sien y ' T nya Po Eccc iei | 
EAT vera dee PN echa c.ulg affumecctoc Voies dap Ine. 






un 
meus 25 s vroktisdi 















heri ud ihi punire rere e 
ES 
pois Em Elie do ei cas] erudi 

era rd d a Dur Ja piel Moti igus e AUÉ 
ba i : TA e i I e Wc 

"Dit Eo uta E yes rui 
isa e d "Erie "T 
ii Sb] die ioter cites 

em ccm : E on 
[2 d , ej [4 . tfi tan . 

sh acie Du RON déd  plcEt te baesln per ooo Po 

t a D» Efi gr y » e 

ey f x P ankl dU) ii3lol ADR 
2.GQ uu $c- 





: 9. I. Disifoiéspetict duni n I 


$:5$ecundusmódiscontpg) »wnd ibi ide 
mus, cam pét €. aemotao d 
dirairedcébar Sc cla d catu nct 
prae e e he prr 
fbmcdi üs ef udiucr TD RA m 

bet Dry citar eg ipofir ihe 
Tguz)í ae med yt epa 
wamrfb dotá tanget 

-eficatralis rein M- 
Jg 


dodo ein rS. 
hx ja xata re nrota 86) 
bilis neis d fi sd en 


ictatágt p 
imó vlterius poflct erkiptévega eT: 
fi afferatur pro caufascur paries 


Mx II 

medie. Trao er 
"o c popntot3lit 

quic V Kehcen d dq oed Hbi 

si acerba 

bili») &i «ut aliquandto pass 


d 


ridyoioait rn ep bj 
fintpdnetcenmab gov: 
elicünspoliitt (a cd 
ke ép T eme £Up e 
-h erübbiugg 1956 0) 
detelb prrüà, Ípn is 
— & 
i S Mam nsns 
te(saniO voe xe bat Wd 
Vbenfelenionogiui afi d Siro 
rk demó(irauono progíasQuidipon q4i45 
facia cdoxicgoonfltasiepgin, S167 


haa» (à 
pter quidsquod — Ld 

— üahsnsb qup guapa di- 
eiistugitsxcaula cce. 
Cuoido Buisius: pic n isa 


titrifà cau(à s. quasaboeffréldio ced 
eftd quia, [cd asfor roprou qund 
Epio inkevencens etie 

& pooítpeptida fieuia is hy 


sibrentaia tt a emus 
«9 

lantur cit tales isque f o 
exi of] mdi nee A DE A HR Jupes 


si a 





$oe 
zio bus excedédblisiofis iz) jergoée 
cauíam cémotamontellekit [»latwioutarn 
ful. Puer nba bbodzipeca 
prese atte e sort 
percadfagmrooxora li ucxone 
veuilen jac ndn icomtprtibilfan au 
cion&rotianen: qvia (So: uma 
qur preacdit dc agi pax ima sponuete 
nnn sna 

die Danai si vaigsh Yee 

Apr erkr levier nam in a 

Pe td idt affe. 
4xéplibdaseratiano 93miblis j quacproz 
batafidedbQoa peii utor ii 
üc& drdemoftotiorfen prápeer, qaad 
fufficit escena ecc d 
&cdrfiritugq texicaní prbpriag & 
enyertibyiaDióiü: Ruüijqcibabde: ei 

g»atiméquian&rdlsexpieisipnoanicá io» 

uu, ric nb jue werk mega 1j t24 


p pecaeis inira isti 
Dyjegdustuqui dcitans 
flratióeit hiat fà» Qéod fab 
rabioncsáoiCtia: (Eb- 
electis a pofmnc cfsizprimb figbrg; daa 
G;diebur esc éftrat &5ab Acifl 
agi abnan ia: zcótd Gab 
tux fulftscin.o. qudd palfia griversónp 
Qaa quar cattf am cj ipry jade 
gg uineciplm di dune gare 
fro icoaialndr efl yrpoaliunzaüéam idee 
uq afi [nli »ipafbo cniacnesbahs non 
iér cB icadfasbpositsaiTiétus oslonv iz va 
v ifla. iitaidoxtmusoub s15bas)1o mnl 
ci beatius Y; qklud a Banator abzAzi(uda 
menfl (aso voa (ocdud ad tuto £ubs 
aliernasatn »;demopíluat 


teUgoid 

Müssen ellas mid 
Wwrp olds fu qpeokts 
wv qeidemyted oe dice rA nid 
yori£au(da Mi dno cag éedeidug 
psadüppaalpa»pcb quami áno»fivdi rut 
m afübakernaznie dcgiori een 

y 9i (tui cd peaeods 

Vir w rahy mme 
vnd: «ort: éjo isonsi din 

ero Tec e rion itt 10ícis 
tipo Ifl idit iatubidut s vni: s jdmitaon 


ueneno éco Mp oberdguriade 


90$ 


tidcns,vt falsó dacet Zab.cit.c.$.vcl cum 
ex vnorclatuuo alccrü infertur. Et quam - 
u sexprcíse non atTigaetur ab Aci; tamé 
fatus dedoci poterit ex. ipfo contextu in 
princ.a (Ienans .n.diffetétias, quibus de- 
monftrauo quia differt à propter. quid. , 
ait, no quidem medojfi non per imme- 
diata efficiatur fllogi fmus,non.n, acci- 
piur prima caufa y [cientia veró ipfius 
£roprer quid fecundum primam causá y 

ut modus vt diftin&tus ponitur ab. Aci- 
dora tribus enumcratis , vt pátet legenti 
textum,quando ergo non ecipitur pri- 
ma, & immediata caufa, fit démonoftratio 
quia , in dcmonftratione autem à (igno 
non fumitur taliscaufa . 

9 Ex hisomnibus paret non recté ab 
aliquibus demóftrarionem propter quid 
di(tin&am poni à demonítranone quia 
per hoc,quod illa fit sper à prioriyhec à 
pofteriori, qucmodo vidctur loqui Did. 
à Ic(u difp. 17.3. 1. & Faber Theorc. ro. 
c. 1. Nam lizc quandoque à cauía procc- 
dit,quód eft à priori demonflrare . 

Dices Scot,u0l.7. A.ponens differen 
tiá inter has demonftrationes,ait demon 
ftrationé propter quid císe pct caufam , 
demonftrationem qxia cfee pec effect , 
quód deinde probat quia omne demon- 
ftrabilc per aliud dicit ordinem ad illud , 
vcl " ad Puce vel vt siete y et- 

o demóftratio propter quid c(t (emper 
i priori, desire acce 
fteriori. Refp-iotentum Scoti ibi efsc,(o- 
]um oftendcre duobus modis aliquid de- 
monftrari poíse per aliud, .(. per cau(am, 
& per cilc&um, bunc modü vocauit de - 
gaonftrationem 44a , nam vcré cft talis 
eere dixit Cic demól(tra 
tionem propter quid, non quód ceníctet 
oémi demonfirauonem pe rnm - 

opier Quid,nà in quol. i. 

PM. de docct ad demonligaticenh 
pure quid requiri, vt fit per causá vit- 
iter cótinenrem ctfle&tü proxime , & 
adzquaté , fed loqunur antonomaíticé , 
& (eccundum vulgarem loquédi modum, 
enus ofs demonftratio propter. quud 

€(t per cau(am,& à pr:ori , & omnis de- 
monftratio per e in , & à poíteriori 
io quia,, & demonirauo 


-- o -9-- 


Difp. X111. De DemopBratipe ^ 


"e 
*t] 


à figno pót dici per cffe&um , nam vnus 
cítcó&us ddisenican pcr alium, 

Tandé ex his deduci poterit definitio 
demóítrationis in có; ad propter quid , 
& quiajquà alli pnaui Ariít. 1. Toy.C.t. 
vt nocauimus in [nítit.cit.c.4. quàd .t. fit 
fyiigifews ex veris, & primis , aut eX 
talibus,que per aliqua prima , 7 vera 
eius,qua circa tpfa e(rscognitionis prine 
cipium [umpfertt,breuius dici pótsquod 
fic fyllogifmus verus, certus,C? eutdés y 
verus ad difterentià fophiftici certus ad 
differentiarh topici, euidens ad : 
tiam thcolog ici,vt de fcientia di(p. prz» 
€ed.q. 1, docuimus, 


ARTICVLVS IL 
Quot [int demonflrationis fpecies . 
10 q-Xtriplici capice affignari poísüt 

(pecies demóftracionis, ficut crie 
pliciccr diuidi poteft,vel ex parte formas 
vclex parte materizex qua , vclex parte.— 
materiz circa quam, vt de fyllogi(mo im — 
cói notauimus r.p. Inftit. trac. j.c. 11.1 — 
przíenti aon e(t (crmo de prima& fccum —— 
da diui(ionc,& dc (pccrebus ex his capi" 
tibus prouenientibus,idé.n.dicÉdá,quod 
dc (yllogi(mo docuimus, (ed detcrtia dio — 
uifone, qua demóf(tratio.eft vna (pccicg 
efsencialiter à copico , X clécho iyliogit- 
o diftincta propter matcriá ncccísariá, 
Circa quà ycrfatuc bic.n. differentia non 
facit (olum accidentaliter differri 


acc e»yt af- 
fcrunt Compluc.hic fed 





efsentialiter , vt 
cum Tat. oftendimusloc. cit. & (caiug 
quzfiti c&,an demoaftratio rationc mà- 
teri, circa quam verat y Gt 
diuiübilis& quiz Gat, ^00 o5. 
: Prima ama pn folam dcmons 
rationem propter qyid admittit, ncgats 
c demonflvationem quia cís& veram 
oft racionis (pecicm , ita Auic- Alex» 
Thcm.Simpl. & cx recent. Co- 
pl.di(p.18.4,4. Ma(- 1. Poft.cur0-fec. 1,» 
t.Coniab.q.1.art. 3. Ab lusparum zcco 
dit Soto 1. Pofl. q. $. qui licet concedat; 
dat demóflrationes Ipecic d.ft ngui, nie 
gat tàmen gencrare aíscn(us couc). ipee 
€ie dincríos, quando pecunent ad cadcm 
Ícisntiam totalem;alij veró admit ge 
nose 





* 2 bad 


| QT. Deifontiai t) fptcieb. demonfhat.et. I. 909 


.geerare affeníus (cientificos diueríos, non 
tamen diftinétos babitus, fed eundcpi a 
fpecie . Secunda. fentent. excrerna eft 
Aucrr.1.Poft.com.95.& 96,Zim. theor. 
pra regreliu demonftr.Tetrel. 
tb.6. difp.Log.c.7.tres fpccies , demon- 
ftrationisadmitté5, .f. demonítrationem 

iaydemonflrationem propter quid , & 
ftrationem fimpliciter (cà porif- 
fimà.prima oftendit, quód res fit, (ccun- 
a oftendit caufam, propter quid res fit, 
fepvonctiem efle, vt quando (cimus dié 
c,vcl Lunam eclyp(ari,attamé demon- 
ftratur pet pop caufas , cur fit dies, 
vel eclypfetur Lunajin bis.n. caibus fci- 
tur an (it,& tantü queritur propter quid 
fit ; Tertia vtramq;demonttrat;& quod 
ves fit,& propter quid fit , vt (i quis 1gno* 
faret,& Lunz cclyphim,& cauíam ecl7- 
pis, & per interpofitionem terra: inter 
Solem , & Lunam demonftre: Lunam 
*eclyp(arishac demóftrarione fcirer ax fir, 
& propter quid [ityidcoq; dicitur poufli- 
ma, fimpliciter demófttratio. Inter has 
«uas vltimas demóftrationcs ab aliquib. 
liz affignancur differentia , vc tefert P. 
Faber theor, 10«cx Zab. lib.de fpcc. dc- 
mon.nam demon(itatio propter quid,in- 
uiant,hsbet pro medio quamlibet cau- 
am praster formalem;non conftat cx ter 
minis conuertibilibus,pramifíg (unt no- 
tz folum natura,non nobis, & fiunt no- 
tz per dcmonftrationem $444; at demon 
ftrario potiffima hibet pro: medio (olü 
cau(am formalem; cóflat cx terminis re- 
€iprocis, & ipfius piaemifía font nota na 
tuta , & nobisimiediaté pcr enum, & 
fine demontiratronc q«ta«. Media fent. 
duas ponit inmediaias fpecics dea.ollra- 
tionem quias& propier quid, licec diffe. 
rant authores y. an imt fpecics (pecialifli- 
fug , an vctó lübalternz , & priorcm.a 
pauca videtur afferere Faber eit 
-S ad. Diccndücft;duascíle veras demó 
Iyationis (pec es 'ubalternas fa propter 


- quid S quiayita Sco «juol7. Ad 2. Po- 


H.q- 56. cta; cómunisnam prater Sco- 
tifLas ipfam fequuntur Aoctla q« 28. fec. 
1.lo.de S. Th« 1$ art 4. Blanc.diip.$. 


dc demó.lec.2;& e j Ruu-1« Potl.c.10. 


q. 1. Did.à Y-íadifg.ag.a. 1e 2 ybi tà- 


Logica. 


mé demóft rationem propter quid (pecsé 
infimam ponit. pco Ha dip. 2. q. 
3 dub. 2. & 3. prob. primo, quod dcmon- 
ftratio quia fit vera fpecies demonftra- 
T10ni$ T alijs diftincta,nà Arift. 1. Poft. 
3o. de ipía loquitur tanquam diftincta à 
propter qn tex.17.& 18.viramq.ait 
ex necellarijs cop aieo: : dum 
quia duplex (cientia af gnatur ab. Arift. 
1 ,Poft 42. & 2. Poft.2 5.quia 5 & propter 
quidrer demonfratio quia crit vcra. 
:monítratio . Tüquia fuit origo omnis 
fcientia: propter quidnam vt ait Arift. 1, 
Met.c.1.cx effcctuü cognitione philofo- 
phati ceperunt homincs ; qui modus eft. 
nobis conaturalis ex t Pbyba. Tum quia 
cognitio genita pcr hanc demonftratio- 
nem eft certa, cuidens & pecclfaria ab 
opinione cflentialiter diftincta , crgo cít 
fcientifica,quáuis nó fit p causà » non .n. 
sd pm qua nam fpecie intelle&ualis 
habitus poni poflet,nifi in [pecie (ci&tig» 
cum qua maiorem babet Aieiem : 

11 Ex quib.exploditur re(»ófio Co- 
nim. atictétiü ad (ciétiá nece(larió rcgi 
cognitioné c(fe pct causá ; Quod eft til-. 
séyn& Arift.ciclaré hác coynitioné ab 
efic&tu Ícientificam sdmifit;neq;ad róné 
fciétiz in communi videtur hec condi- 
tio noceffaria, m fi fat quaflio de nomi- 
nc;cxploditur é refpontio Comyplet.ad- 
mittentii quidé pcr hàc demontirationé 
gencrari fcientia fed valde imperfectam; 
nó in róne hàbitus,(cd difpofitionis, nec 
fpecic diftinctà à (cientia pex. demóftra- 
tioné propter quid product ,qua cit per 
fecti fcientia habitus habet ront . Re- 
fellitar quidés nà Arift;de his locus eft 
tád de fpecic diocrüis,nà iHam ait proce- 
dcre ex nó imediats,ncc proximis; iflam 
ex immcdiaus;& adaquaus caufis; cum 
ergo cx diueriis procedant wiscipijta & 
quádoq; fint ét concluliones diuería y 6t 
in codem totali [cientia, fpecie differens 
ex dictis difj.praced. q. 4. confcquéter 
fi a&cníus ecunt f; ccificé diuerfi, ctià ha- 
bias ex ills geniti, nà cx dicendis in lib. 
de An.actus fpecie diucifidiucrfos habi 
tus (pecie producunt. Tà quia habirus, Bc 
ditpolitio cx dictis dilp. 3.9. 3.ar. 2.difTe- 
rix pencs graduü iniéGonc;vel remiffio- 

Vuu j mcam 


$id i o5Digokaddio Tledlgytofaaidiha v. .Q. 


nc;tant capéqtatieae mé diciarhabis 
tus, quie prius téati fax dicebaum xdifpoft 

tio;erpe Halemotfl rac uit; fiegiataroia 
ceraretor;it denetafct qa lidatd secéfaat 
& tofcquétethabi cófab(tfy sedo mit taziaa 
ric bPaprér uid Fé-quia ursgisidiflirang 


dersóftra offa fraprei-quédyquans ft 


düe demon vaaents propter quad, tedio 
eciaatintadem(cimia -fpecieiiffesnt 
ex di puit iieiedscfici Roo S ilgrsos : 
y 5célido:dy RO deturaliadpecieepre 
tet bis dodf;orobicxzAri[t. cite fbioduss 


t20tü zllionáie dumóq rationis fpeciesi 
Füréifa Enitrnart Jiesiapus i duci 
dcbee,erzo eui demótflrstiogpter quid, 
& potilh ma (pecie diffevceno 4 Biz t6 in 


hic cóimimi-racionccóue nfümeg damgns 
fitét peansirprokiaasScimanedista 
Bebityrad« (a tionis fpcciv sabítrae 


eatit. (icucqasgiscderméftratio-gaí4 
fit diti plex fpecie y xadxa mem ponitur 
táqu&irirediaa fpeéicssfobsherna fuly 
démottratioriein coi & iux diuidit Acif. 
tcx. 30.«pet Hiocygs eft demoaftiare prim 
rnediata s- 8 dcmonftrace nom pez cime 
rüiediüta;hàgc dermortt ratione qut a, vel: 
uod appelisuit jillim vevópropter qaid, 
"Fü quia diffzréisbaffignztarvel:si fl «i 
fryvel nó (itis probát inétü «IN i prima: 
differétia, q» demonttratio propter quid: 
e flcadar proprer qutd [it potiüliava veró 
eit fie, A [4 Cei rit fft yct vanz , nam. 
oi demontratio priori oft édir an fitu: 
Yicét loc faeric cogmitü pcxperientia, vt : 
«ect Scé: T. d. 3.q.4. E. má p' demon ftra- 
cienc a priori a1 fit cffcébas certius & p: 
féGtias cosno(citut, quà pexperiéuà (o2 
ki, tümqttia fi caufa remoca facic faite gs 
ent juiultomagis:cau(a proxuiyz; tü'qui 
Vaccidésett ad-demontltation£ , qp etfes 
fus prinécoguofcatur; vel.n6, (i codemy 
f&cdio demóttracar: Sectida ditfarengza y 
&t(i vct fits vtcdicemus, auaménommte 
siio differt oacfs focmalis: à céterisicauv 
d caue ince r fe, ergo'fi caus 
fa focmalis-(utiicientcr diit uvguit;demod 
fuation& potilli mna; mulsiplicat(pee 
ics dedoflrauonis,étalia ctia cau(arum 
gencra debebuns; fpecies inulriplicare y & 
csi iecindantemipqupnb (ut. 


sidera & vU 


y iecwie ics 
fis es gramen dier 
vibteeatxerorinis c6m exbil: 


reci hücajondüUan Ro qo bici 
(vmbemdiarusf 
OU PETEREERDUE 
tiené pro "peroa 
tà, ibik& XQ fari etirper, aceti 
dehsteinbec af demoni caionecnd dai 
inediinvai Poffecc(Tes aótius: )-piiemout 
ftrajionó uf, alcoriecó 


seni dor &ápprelienfronE-, Sc c demaorfs 
edges rti vdd 
qiidyiigho soatávia Axa 
UI TUE 
notiores ; di tto 
Perprai gid 5v. nod emigy 
csewdd sifeóta diobis, Gc natura 
£o no'reqafitdhiee'cadicio 1 vide Fabel. 
iD Tertdojg hes fiacípecas 
n&,probquadaertat ptinciprorü 
eifice nete (perficit achat Aq 
ftrácioni;at primo pia sroccdétia abre: 
Cb veli cru romorit y velascocomiati 
i? dcinóftriioncigó 4 &oqug prócedüng 
c& dsaeg(rs cau(arG zcricrznnsp n dingnoni« 
dica qur, f aeciosti otov 
patet et di&ts diprarced. quip iotger£r de 
móttrarionesab'illisacotkit nes gicrgo dea 
mólttatio-«puria; & propter quidyerüt (par 
cies (batterie (abr demónlrariong tm 
€6i có émar tanqua- fub azenerecvniuactr 
iri quid:doilissxzilicabilislecaobam'ali» 
Qatamalosia zhac uv; non tolliz vnmo» 
eauionemex di&is.dil; p.m oqe$earcu: 
dii oppcf. arg. r.-quodxiemonttraiar 
ir ho (t vera:dismofficatie z; Tàauth. 
Ji: Naz«-orat,q.digenzis'di feuríuax al 
cf &a mo tio iciemtids (ed com:ccturams 
"Tr rex Arift, qur xo Poft cans pott defia 
tioné (eic demonitranon saddi,. 
$i dutcruofsTozias Srre iHiscanditi 
Yibus;góicifedemóftrationé ; 
*détnenft rac (on qurenar T 
1eriés illasa (lignatas«s mit cog: 
pec hic, demottcaxionemacquidi; 
c Gciéviamsirpurabetdcfi niii t apart Lr 





. peccáufam pxaptiam,& a. ;«próbariim- 
dora 


gotlibiranc ca cadsqjua val 


dd ao 





9.1. Drm noie eor. ARIA 1L pi 


3tlpotierioribiquod, Piicheo, 
Veni err vada ti:a 


demon(aa 
Ra eR remet aile 


io & tek.15,l; 
juo ficura wen caufam 





DAY m 
Xlatetipetisióné eben de 
T. UR eerie cnc «dapi du 
X53 
"eii imc perder Mrd t 
áuo-iliá ad den: iieniioné pite 
itipliéitetude 


Es dlojtieriritcogaitlosq a Re ta" laocidersqoo 


iptelicsizAritempbis ipnecíor., quid 
9uinis me pe ex 
notioribas;gpooeedefe 
ignótionbas ; Yr] z-quà 
c Scomdosid dang y EE cR Jong 
diiénace subdi cuc ee en n 
mondi uio gufa on quíctat intelleztü, 

vidi umiis ats prasccit, Bus 2x pitdp-har 
hien alcat ibnccàu(adrz dos ali xdcbot d 


. d »s]ez c pricdientio mnátutalis$, 


icr &atriacon ea « Tua» $ 

aon our propptiiótgays nod, agr 
Aetius e 

393x];:xichov Uatiaao, de; 

Eu. daniuh3ituní gg can s.s X c 
baie mit Bind] dr 
noci qauopalis per.r iles debonins fg) 
ro tilbile eogupgl. €lliatiquali, 3 cu 
ine 6ecellorio, quod faará nsqua «o 
Su MAN SDRUtD dL iifRoy 


eo Rielcem;niaubdo: pot ac. ipKerttaulo mylicquaBa 
Wifeien effe, vopcrewel ads iodund enqpvoupcas Vei sem 2d 
EÀeiren it pa MRem dneoskteegrbaidojs; Üiepigcan 
*iaiovenipite ne peratut: - 49,8 er rey is epe ted 
prex méds ins cud. M HL ganUH 
(00 "fspliciteccpsy aticlud ad jo E: Afi sini ^a uie imt 
P ka mec La;eng Bb P 0981/£4;3656cr; 
] Vira s inii secas epe meri odd v ái visi mole 
Vd d- mirer wem ied. Sensu t dd 
ilaedcoscr £A ed Re ILLE e steonRlfileiek: $33 p Kade 
Woienvis gerfc ide -86 MUS P3jac agn 
hephpicrijui etis an boa Padi. ESTA "d 
raj 


Lui oQ8À; pri QU impo 
od AM Pee jq 


Bos rp e 
*dodcürsit n i 
-Kotiocibir nl mre tein Ug 
qiidémonütáio gu) ea 


RN an cis eei T. z 
zeeí 1: 266g Bed 
713 (sav japonais ELE Qoi Gom daibeficationa gg |? i 


gtiSaem i oeottan np rep 14; bo deco 


3k nbnicii à 5 piii é ;deosHofiin 

"figaare bafi ratileni 445 0484X:31- 
luco ex Pelleitppieofa 
Deco NEN diftipórus ipis ufun, 
"& prabapilemifyllogiünyg ;Dcigp: (noia 
eiptioseidy vloltirigripr LAE 


Gib ego 2 ré 
pres vALAH - g osa 
MEET lotis ies 


est.» jjlau(T 
n iS sae toners RE D oda 
| 155 ap» 
DER 95 gc 
ui 


ied 3gaPd pacis RPSL TURF 
ue PR LIS quur Aur dibiiceiSes 


RS 3 c 
sias: wi eicd eset d c 
XT ObQueét NCs4p n 
p recu 
opened teen ML 
Stasi paguen, ieiési tun) Aer 


E ll. 4 —-— m RR 


912 


fc&um, (cd inter terminos (e habentes , 

vel vt fopccins , & infecius , vel yc fübie- 

&uin, & formam ichzrentem. 
Ad 5.9» magis vrget ,dicimusex Seo. 


1. d. 5, 4. 4.E. vbi doce: Do&tor,quo pa-. 


€&o per cxperiériam poffimus habere de 
aliqua propofitiove infallibilé cognitio- 
ncimyinquit , quódlicét experientia non 
habea:ut de cmnibug fingulatibus , fed 
dc plur bus,rcc quód (emper,fed pluries, 
tamcn expertus infallibiliter nouit, quod 
ita fit vniuerfaliter , puta quod. effedtus 
aliquis conueniat omnibus indiniduis,& 
sépcr,& hoc per hác propofitioné,quic- 
uid euenit vt in pluribusab aliqua cau 
ja non liberay fl effelus naturalis. illius 
ci «f£ , quia cau(a non libera mon poteft 
producere vt in pluribus cffe&tum;ad cu- 
ius oppofitam ordinatur,vcl ad quem ex 
forma (ua non ordinatur; & fubdit, quod 
quandoq; per experiétiam (citur effc&ü 
congcnire (übie&to , quo (uppofito dein- 
de intclle&us pergit ad indagandá causá 
via diuifionis , qua reperta potcft illa có- 
clufio à priori cognoíci;tádé addit,quod 
vt habeatut coguitio (cientifica, non de- 
bet (ciri a&ualis vnio extremorum , fed 
aptitudinalis , quia paffioncs (unt aptitu- 
dincs rerum. Tota hec do&trina pót huic 
rationi applicari,qüo.Cpoffit intelle&us 
cognofcere"prami(fas demonflrationis 
ab cffedtu effe neccflarias,fi non cogno- 
fcithabitudinem cauíg ad effc&um,& fi 
hanc cognofcit , cur non etit cognitio à 
priori,cum fit per caufam . 

17 Dupliciter aüc pót p effe&tà demó 
flrari caufam effe,vcl propolitionc de 2. 
adiacente ,cdm demon(tratur ex effz&tus 
exiflétia caufam exi (tere, ycl propofitio- 

. ne dc 3,2diacente , cü demonftratur cau - 
fam alicui conuenire , quia ilii conuenit 
etfeQtüs;iprimo modo faciliter probatur y 
nam poteft y.g. intelle&us ex multiplici 
cxperictia infallibiliter cognofcere fumü 

rati ex igne; ex hoc inferre cxifte 

tiam ignis, quem non vider,ex cxifLentia 
fumi , qucm videt; at [ccundo modo fi üt 
notz przmi(lz,co quia in vna ipfarum. f. 
in maiori caufa przdicatur de effectu ,.f. 

' rationale dc rilibili,in min. effc&us ; feü 
paffio przdicatur de (ubie&o ; vt rifibile 


Difp. X111. DeDemoifratpe: —— 


de hominc, & dcinde in conclaf, caufa.fz 
tat onaile conciudiur cife ia fübic&o, & 
in homine , minor crgo poceft (cici expes 
tientia inodo cx plicato,& vt nat propoe 
fiio (oienuslisyintelledtus ab acta proce 
dit ad apt tudinem, uam concipit nece 
(at:ó cOucnire lüubictto propter expcer;é- 
tiam plurics habitam ,non.n. a&tus vt plu 
rimum conuenit alicui, maxime (i nó ab 
exitinfeco prouenit , n fiiailla re efe 
apt tudo ad talem actum; Poteít ctià co» 
gno(ci praedicatum aliquod conucaire fa 
bic&o necefTarió,quando prz dicati ne» 
quit concipi fine illo ubic&o, t par, & 
impar rc(pe&tu numeri; maior autem co- 
gnó(ci poi,vel yia diuinonis,vel etiá ex- 
perientia,fi vt plucimum experiantur ter 
mini illi coniun&i , quamuis non fe ha« 
bcant vt caufa,& cffc&us , (ed porius vt 
duz paíliones ; vel quia effc&us cft ralis 
naturz , quod nonnifi ab intrioíeco prov 
ucnire potcft . A 
Ex his dicimus ad 5.neg.antec.cam x. 
prob.nam poteft accidens (ciri conueni- 
re neceffarió alicui , & li ignoretur. cate 
fa, f. per experientiam;tü quia in demás 
ftratione quia ignoratur;nó quidem caus 
fa fimpliciter, (ed causá ineffe f(übie&to 7 
quod (citur in conclu(.at in pramiffis (ci- 
tur cau(am cóiungi cum pafTione,& paí- 
fionem cum fubiccto. Ad z.probat.neg. 
feq. nam ad demó(trauioné propter quid 
nó (ufficit fcire,quod paffio fit à tali cau 
fajfed requiritar quod per caufam demo 
firetur fübic&o conuenire, quod non ac- 
cidit in demonftratione quiayin qua folü 
fcitur caufam paffionis conucnite fübic- 
&o per paffionem, & in hoc fenfu intel- 
ligi debet di&ü coe, quod demonttcatio 
quia nO expriait causa paflionis.i.06de 
móftrat paffionem virtute cau(z , vt per 
medium Ad 3.probat.neg. ta 
nüquam in przmilfis explicatur caulam 
Ptfiocis incf[e fubicGto , vt fit in cocluf. 
fed (olum e(fe cum paffione coiunctam 5 
& paffionem cum labiedto, f. rifibilitate 
proucnire à rationalitaté,& homini con- 
ucnitcc;de quo iterü dicemus q.vlt.cóc. 3. 
Tertio drg.quod hz demon(tratioocs 
non (int c(fencialiter dittinétz ; quia can 
dem fcientiam tjm a&ualem, tuin babi - 
walem 











9 De effentia e fpecie. demonfirat e det.17. | 914 


taalem generagt quando (unt de codem 
Obic&to a&ualé quia prz mig vtriuíg; 
funt (ub cadem ra&ionc à matctia » 
& et ciu(dé (pecici in efle [ct 
bilis, vcl (1 panàtar diuer(z fpecici ; cum 
fiot cau(z quiuocg , poterunt eundcm 
fpecie ati n(um fci&tificum caufare, cur 
D& ignis cüdem pecie calorem pra- 
ducunt; habitaalem, quia Arift.hic do- 
cet quando: has demon ftrarioncs ad cá- 
dé (cientiá (pe&are,quod intelligitut có- 
muniter de habitual : Tü 2. vna fpecies, 
nó fic alia fpccics., at demonflratio 44ia 
poc fieri propier. quid cx 1. Poft.c.10. 

Reíp.neg.affumprum; ad prob. prime 
partis negamus pramitlas in e(fe fcibili 
(se eu(dem fpeciei, cum nà fpecificétur 
ababítractione à materia ex diGtis difp. 
prazced.q. 5.negamus etiam poíse cundé 
affenfum producere, & probatio valet de 
caufis :uiuocis inadequatis , & illimi- 
tatis, vc (unc Sol, & ignisrefpe&tu caloris, 
nen dc adequate vt süt 


mi(szt; ad Prob. 2-partis dicimus(cié- 
bo habitaalem EROR e(se vnam 


fpeciesled genere, vt difp. cit.oftédimus, 
idcirco non vrget arg. Ad 2. non serere 

bi Arifl.candcm demontirationem con- 
fantem ex jjfdem premiflis ex quia fieri 

propter quid, (ed mutato medio, & con- 
clutione in alteram premilsarum 5 vnde 
nop cit eadem dewonftrado . 

19 Quarto arg.quod dentur aliz [pe- 
cies. Tü ex Arif.1. Pott.42.vbi docet P 
ftátior£ císe (cientià qua fcimus 9 efl, 
propter quidyquà lt casqua (cimus quod 
eft ,vcl propter quid; & 1. Poít.8.docet , 
quod diquado cü cognouerimus r£ c(se, 
quarimus propter quid vm aliquando ve 
tó vtrüg;fir nobis manifeftü ; & 1. Pott. 
à tex.5. ví. ad 30. agit de demonflratio- 
ne;qua facit fcire fimpliciter, in tcx. ve- 
fO 30.diftinguit demonttrationé in pro- 
pter quid , & quia, vbi & (ubiungit hanc 
petrinere ad fubalternatam illam ad fub- 
altemantem, & quod contingit lubalter- 
náté fcite propter quis ignorare gel 
& 2. Poft. 2 . declarat qo demonttratio 
pro per cauías ctficiéce, B na. 

;& materialem, i non meointr. for- 


malis,qua ad poxitfimà fpcctat ; ex qui- 


bus omnibus de mente Atift.videtr de- 
monfílratio propter quid à poc (liia vt 
fpecies diftincta posenda. Tu m 2. uia 5 

Afecunx tam ex medijs,tum ex przimi[- 
Éis,vt vidimus recitando opin. Auer. Tum 
|A D ie quz fica,an (it, gd (ir, qua- 

e ity propter quid ht, duo viima [pe- 

Gant ad demonftrationes quia ,. & pro- 
prerquid,ctgo alig dug dari debent pri- 
mis duobus corrcfpondentes. Tum 4.da- 
tur demon(tratio ducens ad impoffibile; 
item cum ex przedicato fupcriori concla 
ditur aliquid fupctius cOucnite inferiori, 
vt cumper viucns oítenditur fübftantía 
dc bonae; rur(as cum ex aliqua vniuer- 
(ali necefiaria infertur. fingularis propo- 
fitio: tandem cum quiddixas demonflra- 
tur de re,& nó per cfi c&tü fed per aliud 
medium,nG eft demonftrat;o q4i4, acq. 
eft demonftrario propter quid , nà quid- 
ditas nó haber cau(aim:crgo ali dart de- 
bé: demóftrationis (pecies ab ittis duab. 

. 40 Ad r.neg.in tex. 42. Aci[.ccs illos 
modos atligaare,verba.n. sür ciétta aur. 
€fl certior dr prioryque ip[ius qnc pro- 
pter quid efl eadem, ed non cayque [eor 
fim 1piusquod ab £ayqu« propter quid, 
quibus vcrbis (olà docet certioté cffc fciG 
uáqua (cimus quod efl, & propter quid. 
quàm eà , qua (cimus quod efl, (rociim à 
proprer qu1d,nam vt dixiruus , quod eft , 
poteft (crei Gne propter quid, noo é con- 
trà.In tcx. £.docetquód aliquádo fcimus 
quod, quarimus propter quid;-aliquan 
do veró quzcimus quod, & in a&uali in- 
quiftione vcniajus jn cognitionem ipfi- 
us quod, propter quidyvt.n. notar Zab. 
cit.aliud eft loqui dc qua (itis, prout ante 
demonftrationem qua cü:ur ,. & aliud de. 
ij(dem,vt per demonftrationem (ciuntut, 
nam vgacantumqugítio poc demonttra. 
tionem przcedere,quia nüquam duo fi - 
mul quzrimus;fed vnam quaftioné poft 
aliam;at per demonftt ationein duo fimul, 
notificati pofsunt: quarc nó datur demó. . 
ftratio folum norificans propter quid , X. 
non 40d c£], (cd (cmper vurumq, ooufi- 
cat,licét aliquàdo pcefseric notitia quod; 
cfl aljquandonon. Ju tex.3 o. diftinguit à 
demonítracione quta , demon(trationem,; 

propier quidydc qua faerat outs à tese. 
$.Cum 


9g Movspifcderr PA bÉDÉus inp. 3.9. 


«Cute viri fabditifubaltavamem uli- 
quándo neftire qvod eflsquáuts fciatogrg- 
pierquid, leQuituribi qe9; efi experi 
tÀli;& feti cuo, AX, Peraog nttioné eni d- 

é labio; quar e&di: iazaliqqmod fikeuld- 

re-j noh dp co /quód hálic éivcimcelieQrida 
"Cog niltiórt s & per demonttietipm j qi 
eft vifuor faliii qaqait aser tt pc 
euis [cre muera kt, 9i mplsnolra tire 
£l rid wefciác quia tion aduertit. Exen. 

2 5:Lolüm deducit demonfttationépro- 
pter quidydo ctícifpecieinfimü/Ad $;pli- 
ict quómodo entis àlfigoate uión 
faciadt ad ré ex dict iiyprob. conico Ad 


3 o€s ias quacttiones pertinerd'adhás itr. 


jv 


demonftrationés y dá fi dertón(lrávar per 
ropríá cali(áthy [peBátad detótt ratio- 


Fate foem di Ord. 

simi (Bi det Efe Tero, feierte 
Mod AA Su 

onn Vue eed 


F3pefte v Vebefe&basiv dl 
er ed 


Ue EM 
Es riq? geihdnfraeiónii d 

Sh fciam eol Cx 
fn ixedeRi 





Wieauiiyc gehen üe- 
biccto' friei^ yidctà (- 

no&it Auerfa qi-18: (bct. 
5 dola j&il&is cfe deiderosfcationg 


iguiu» aite ü13b1u:» 2213 


é propre? qii, fi ien ratur QE b X3 $i132& & onvidoriflds de 
ad dcchófpracie 35au eR T/QCWSESN 5I 
tio:duéens ad impii diosa ri "y dio D 1C P T ng is 
detmóftratio quis vnà. bpoqué. M Area T 
n6 ichidis eedieitiradiias wtdblinsus ken 
2 p Taft ira Gir 6. Prardichtatn ple aa 1 imme traut el 
rius i per ptókiinás &adequd fitsése ybiay]tod ila pt Kar ve 
d rárut de esperti De jn dias qua 
ftnfibile de hoailüc;cft demó ft tatio próv id dcionftrasronis, propter 

tid yfi wo per.ptopri& cánfüimy vein EUN bieih 'adaquact& 


exéplo dc (ubftacia pér viuens, eft demóe 
firatjo q8j2 . Cur de: fintulata demon: 
ft ratur aliqtia paffió; quamuis noo fitis 
12,8: Íciencifica démenftrarioy cft ramen 
fuo niodoad- hás demonflrationes redue 
cibilis.. Et tandém q. feg.dicemus 5 - 
pacto iip — poffit s: 
í í uiunxup t 3v ob 
Qv 4 /5-T4p-Q.v Hyocoup 
p ?u 


y» 
E cimi Benonltibiis, s 


PNG ode fyl 
zd tno t 


proximas 

Téteritré priedicavi c (ubteóto jfeumds 

toriensimiinrao qimori y prie 

rien tquodiibet genusc poRig 

D e imi ems 
ne,& fi Uie eia m 
fit ddtequaue Psy 

hat vus em ie làroá actione 

siis cfcdoseididhsi Prid 

d dem cox ppm ldemóftra- 


€ 

dil icitiorren cau(gs f 
yr eme em i ^ 
; müléoieffidiensemóc gu»;v 63 
igo. Alb; 


pofitiotibus; quía &$ftaeg — oQirtuprimaaoque fiet par. 

RUIT feeeafun fanidpede lem pubis 

tfonis part ériii ed emon 
p prean(- n andres. ci&ucmul rait 
Hel fh erre im Propeteden téià lem fblamq: tor. Gir 
fn Site etr ir au foedera afia 71:08 

lev oiaDPE ra ) ua á 

bei alib fyltosif mo. ftmaior caufarum pene adinticit: dimus: i aci. pa 


etes predetto tetri Auetr. fiere'i-oflcoms i6. pof 
eadtee raesent [zr rata na rer idein Vin 
ómcdimjor qui quiddide riget p streftit, med demóric: V doctstoplosapp clair 


Ini 


PE i 


— * 





si$ s rii cámirátum e(fc UÍ caufam piorima, 
dedans nc eUe t reg ed 
onftcationeYo*oper Qros « Ob po- 
kal gium hmmm em Sca-siteo 
22] bonae e quai vagtidy 
urtíica Q n: £yg- 
Sont» im guns oli pude pn 
clafienem démoftcatoita;D9 Gs cie.-Pri- 
An PBi Aia octtik qtu de 
Eos Rc vta jr aliter 
eme] :coaelquoq &t per.o1a gene» 
sa depooftrabijlís,. vj pr hien 
aufà e fheiens fit apta raliquindo: 
Caufa éotraalissSe».ncs iacelligi ur de qua 
Viber-caufact. per; acaidens x (ed descasfa 
er. (es & eum e(Te Gu enmuertibilis.& fie 
plicata prob/prim anth Ati. nam 2, 
hy[.22«doget xquód tunc (eimus vad- 
quad; cum «ogne/Giqus ? quid ; hoc 
aüt:iccidia qnando sccipimos primam 
eaufauvproximams & 4a) gyediatà;; Sc de» 
edcclaratiqaor!inr qsufatum gencras 
detex«68,coaclüdicqudidiquatuor süg 
tta caufarysm ,& qp for maprero, 1p5i& 
wopter quid comprehendit s &7. Mato 
. 49x 60.ait queftion& propter quid mos 
. gerh& refalai pec oia geocray & 8. Mets 
pné rnPhyf.7o. phyiicumait per omnia 
iatuor gencra dcmonttrare i clar ius. 2- 
(l.11- ex profefodioc mouct quaticü, 
affirmatiué refpódet, poftqua.n.qua« 
qugr.gencra numeranjt , addidit, Qmes. 
tfl a per medii moffrautnr, n demon, 
ratione tanquam metiiura ingredi po(- 
unt,& exc lis rem oranifeftauindactiug, 
-, Deinde rpbirónenam ie quolibet Bex 
pote (t dri caufa perfey & adaqua- 
da cinuseffcOtus erguper iplam poflet 
ecinon&tar :preprer uid y antec. patet 
ex nonamplicontias (x jndu&iono nam 
in generecayía foynalis poteft. v.aeíl 
fenti iaa, dpmonflzark per enimag (cn 
iiam y. jus qticau(a (eraalis phylca y 
Be € pallionpar-definitiqnem (ubicz 
"de 







3i qua e& fora tietgphy fica; 

E acce nct conie dg 
coinpetio phyüso p9s demondkrari;pet 
That CHA priam yqua. cit caufa-mte- 
zialisex quas notat. $0.5. 222 Byitom 
[tc fpi nale deimelleétione potcit dc- 
gnon Wrap? pecfptibgalia aem. & ioi ma- 


! ust AjcBesiedieDetvenfitonque. I wpay 


M MMans eff «au(amatez 


-iglitatis; án quain io recipitur qi. 
muljü m esr uir ca jndpicitua- 
Ji; ficeriispotctit demóflrari vitalitas de 
actibus liberis, quod fc effenalis ipfis, 
«ex hoc, quód à principi )svitalibusprodu 
cuntur; & liberas eficptialis de actuyg- 
imas Quin principi iMAvepitlfique, 
iiam principium vitale non*poteft opeca- 
xi nonc üalitet y. nec priecipium liberugv 

haturaliter; tandem de cau(a finaji 
pacetynam domus y,g«ideo eft lapidibus, 
him eps cen(iracta y.vt. pe (lit aes à plu- 
yia; & tempe ftatibus dctendere, deagbu 
datio fic proptct (apitatem ; büc (pe&anr 

ftrationesAnIt«do.eclypli Lune 
propter terea interpoljtionem.igter Sot 
lemy& Lünam;quatinterpofitio («haber 
vclutizcaufzcfhciens;& de illuminati'ong 
Lunz.psulatiai facta propter: (phericam 
figatá qua.rcduci-poterit ad genus nríatée 
rialis cane, quatenuseit conditio quedé 
fabiecti illuminati v Accedit, quod cut 
cX hisefíe&ibus à pofteriori demonl(tgas 
ri poffunt ipforü caufas ctgo.a- priori pes 
caufás poterit talcs effectus demóliteri.. 
coSecüda pars manet cx his probata n 
ficut non iinplicar eiufdem efTc ctus daa 
ri plires cauf25 diuerfi genoris, à quibus 
pet fe dependcat,nec implicab r per.illag 
06s démontlrar.t hinc Acifk.1. py. rait. 
bat. Twncputamusz ognofcere.yniq. 
CWcaufasprinas eogpouerimusst?; pei 
cipia prima v(qyad elementa: exquola 
«oaliqui deducunt ad pecfcétá(cienuiamy 
requiéi, quód per ocs can(as dean tecti 
Qy:dictá intelligi dcbet de. (ciévia períe«- 
6a (amplicitcty at fatficit ad (cienam im 
aliquo. genere perfectam »quód demons 
fitct peraliquàacau(am s vtcoitce doceat 
Expo(rtorcsirca illum tesiüjco yel max 
ximcsquod vnadetpóüratjo vpico«nedig, 
Conttáre debct, vari deg: dicemus; fx wng 
cagí(a,& quie libet cáu(ak propriéetenta 
pecícQtà natoo:gcnere; quod-oxprelline 
ducttri Poft. 45- Exéplo: quos] ;-potres 
Mlaftzati, vcoocat;Aucifa ctiloók.3 «nan 


pron acie e age RUNI M 
' rlicitinaactuitmoralium , &. cuta € 


beauusl;acmotdinatasX quia cft azens 
hberés ae ctam alijscxempls adiu " 
on- 


NU WA WR 


—— n 


-— 


916 
Contra primam partem concluf. arg. 
Tum quia non poteft ex fine demonftra- 
tijbac.n. cau(a non praecedit effíectü , nifi 
intentionalitcr, quo pa&to non dicic ve 
fa caufa,nec realiter proprie cffe&tus ab 
afa dependet,vt diximus difp.7.Phyf. q. 
$.ari. 5. Tà z.quianec ex lente, quia 
sion adelt inter cfficientem caufam, & cf- 
fc&um neceffaria connexio, nam pate(t 
e[Iiciés cile fine effe&tu,vt adificator fi- 
nc domo:accedit, juod medium debet cf 
fc intriníccum , quta demonftrat o eft ex 
proprijs quae funt intrinfeca, at efficiens 
eft exccinfecum, (cur finis. Tum 3. neq; 
€x agatertali, qura medi cft necetfariü , 
materia cft caufa contingétia & corcupti 
bilitatis,& eft in potentia contradictio; 
ni$ ad cífc,& non effesitem pallio nonc 
greditat à materia, fed à totocopolito, 
aut faltim rone for. ng ex Sco«.3 1. vni. 
«CÍr à materia pallu'at (quod nó videiur 
verum, quia materías& efficiens nó coin. 
cidunt )nó (c habebit vc caufa materialis , 
fed potius vc efficiens metaphyücé . De 
€aufa formali dicemusart. (e. 
z$ Refp.ad r.finé co modo pote, vt 
mediuma(fumi,& demóllrationé cx co 
fotmari, quo pa&o inter cau(as numera- 
t0t,cam igitur finis, quamuis meraphoci- 
€8 caufetyadbuc imer caufas phy(icas co 
£ineaturs quecenus eft radix ois aCtionis 
ag&usyquod allieit,Sc mouet; vt ex plicai 
tnusq.ci.art. y.ad zin hoc (enfa poterit 
admxti ex iplo contici po?e deimonftra- 
tioncs, Ad 2.cócl. ioteligi debere de cau 
ft efficiente it a&u, qüo ncceífarió con- 
Xingitur ctn cffectu, vcl fr de cfhciene 
in poteriia ctit fermo; evi de cffie&ta. in 
nee lo jui debemas, ia quo feníu la 
ét ti&ceilariam comexionem, vt di- 
ximus 1.p. [attic.irac. 2.6.3. Neque requi 
ritur mediire(fe wrin(ecuny rci,4uamuis 
dicatur elfe propriu mynó.n. imriafeci , 
& ptopríiam conwertücur «; Ad 3« materia 
eft cauía corraptions , & contingencia 
zcalis,& imcomplexancü hoc ramen ttaty 
quód (it caufa nece ffitatiscompkexz, & 
fitionmis (empketnz veritatis, etiam 
cit íiccau(a , nam vceté demronitiacut 
€octaptibilitas de cópotito , vt dimus 
6i y. przc.q.2, arts j.adalud dicumus gai- 


— Difj. X111. DeDemonfiratime, 


fiones o£s totius compofiti ab ipfius na 
tura immediate fluere aliquas tamen fóe 
nc Xlliquas róne materiz,refi 

quarum matctia erit caufa metaphylica 
radicaliter (hànc.n. caufalitatem nog re» 
pugnare materiz oftédimus difp.z. Phyf, 
q. 8 ar. f. ) dicitur tamen demonfiratio 
procedere ex caufa materiali , quatenus 
caaíalitasquam erga fübie&tum demone. 
ftrationts exercet materia , eft inpenere 
materialis caufie , & medium ponitür ia 
demonftratione , non folam vt refpicit 
paffionem, fed etiam fübieGü,vt art.(equ 
Gftendemus; cum dicitar aüt à Sco. iA 
fion conuenite fpecici rone forma, pet 
tormam ibi non intelligit cam | v i nas 
à materia diftinguitur, fed indifferenter 
pro principio intrinfeco ; & quacunque. 
parte definitiomis,ná vt ait Atift, 2. Phy(z 
27. & $. Mct. c. de caafis,omnes partes: 


definitionis funt forma , cuimsrationemy — 
H-quiaomni$ — 


affi gnat Sco.z. d. 3. q. 6. 
realitas fpeciftca , quales fant definitio« 
nis partes,coftituit in cfTe formali,fcü in 
elle quidditatiuos& realitas indiaidut.có- 


ftituic peecisé im effe materiali scu come — 
tra&o,tleoqsilla entitas dicitac formalisg — 


hzc matctialis,& quiz materia cft parsef. 
fenti& y poterit in hoc (enío dicj forma « 
16 Secumdoarg.contfa z. parcem; má 
Atill. 1. Poft. f.ícientiam defimuit. pet 
caufam per qdam rcs e(t. y nomrper cau(as- 
vt [ignificaret vnius rei vnicá cffe caufam 
propriam,quod a(lerere videtur 2. loft. 
25. Tum quia medii tanc eflyt quid pei 
accidensaggregaterm. Refpébi. Ariit:af- 


figoare quod ctt fimpliciter necelfarir- 
ad acquirendam fcientiam perfe&ti , faba - 


&m in aliquo genet, f;quod decr falcimr 
vna pct fe caula , nom negare tamen quiae 
plutes poffiat dare eiufdem eonela. m £y 
Poltidoccre idem pradicaià de vm fjyc ^ 
€ic demonilratum per certam caufam. y 
pole de ais per eandear. demonftrari 
irtahscaufa ill:scóuematy vt patet dc 
frtiuo per znimal demontitabile ton (o. 
Id de homine fed étde equo. Ad 2.dicia 
thus conchit.. inm non demonftzari yni* 
ca demótbiatio nc pet itlas caufas; fed pl. 
ribus; ioqaimur aü: de concluf. non fora 


imáluer, windudiordiniad jnmopeg — 





4, 










- 


| -— qnem certam , i cui 


tam vt Gic diderfificator «d diuerfitatem 
* principiorum, fed d« cencluf. materiali- 
"ter vt eft vna propofiuio demonttrabilis. 


ARTICVLVSII. 

' De medio demonftrationis pot ifm. 
4 Emóftratio poti(fima maltipli- 
» Dae accipi folet à DD. primo 
ipro fpecie cód;ftin&ta à demonflratione 
quia, y propter quidsquo sé[u loqucba- 
tut Aucrr, & hanc acceptioné abiecimus 
q. prccd.fecundo prout à demonflraiio. 
nc quia leceroitur » & vt fic conuertitur 
Cü demóftratione propter quid,& nos lo 
cati famus in 2.p-Infl.tertio prout efl fpe 
-€ieslub dew Oftratione propter quid, có- 
tenta ; cflq; dem óllratio propier quid , 
Aimpliciter,& perfc&iffima,& in hoc sé- 
fu ipsà accipimus in przséti  nà cü dc- 
-monitratio propter quid ,dicat cognitio- 
idcatem habitam per 
caufam in quocüq; gencre cau(z yeró nó 
inferant cerütudinem , eaiden- 
 tiam,& nece(fitatem, quia vnacít intrin 


| fec; & effentialis alia extrinleca,vna in- 


fcrt certitudinem phificam, altera certitu 
dinem mctaphy ficá iüxta dicta difp,pc- 
ccd. q. 1« idcirco per demonfirationem 
potifimáinteliisimus , quz perfcétffi- 
Tam parit fcientiam.f. ia maxima certi- 
udine, & nece(Titate, & cui fpeciali mo- 
do conditiones ab rye rl conue 
niunt: & 1mus , an quodliber genus 
caue fit donc mediü ad p à 
talé (cientia ; verum eft tamé, cy P. Faber 
theor. 10. videtur loqui de deinóftracio- 
ne hac, prout cü propter quid couertium, 
poti ífimá a » quz. procedit à 
eol dliaoaiicaciont quia, quie per cffa 
€tum concludit;at in zheor. 14. & 15. alit- 
qualem videtur ttatuere diueclitatem 
"Pro rcfolutione noc.caufam cfficienté 
alià cffc cxiinfccá;squa agit actione trá- 
fcumtes.ian fuoicéxü diftinatü, alá incrin 
Éccáyqua «alis dicitur, quia agit in (erpsa » 
& bac cile duplice, vclun.azic actione phy 
fica, cum;níc producit cffectü rcalitec 
diitin&tü,vt caua in fe caulat frigus y 
vc] aQtiooc inctaphy (ica , quando .!. pcr 
Fchaitastiaq act pyficam: ab 1pla cmja- 


 Queft.11. De medio Demonflationis ofri-3T.— 917 


nat aliquid folum formaliter diaer(uns , 
vt fant paffiones rerum;& hzc cau(a non 
erit nifi elientia , & quidditasfübicáti , 
quz in ordine ad pifTiones dicitar cau(, 
efficicns metaphytica, in ordine ad (ubie 
&ü dicitureau(a formalis ; quatenus cft 
quodqu:deft ipfius; pó: €t inotdine ad 
paffioncm dici caufs formalis , vt notat 
Aucría q.23.(c&. 7.quia eft ró prima fore 
malis,qua t4lis paffio cóuenit fübiecto ; 
infuper dici pót materialis caufa , quia à 
fubic&o, in quo paffio recipitur, non eft 
realiter diftinéta,& tádé dicetur finals, 
nam paffioncs ad comp lementü,& perfe - 
&ionem eflnriz fubie &i ord'nantur. ' 
. 48 Infüper not. de paffione triptic& 
dari pofle dcfinitioné, prim& formal£, in 
ua ponitur gcnus; & differentia circum 
"an finé per (übie&tum , fiue per ter- 
minum , vt c lyp(is eft priuatio luminis 
in Lunaà sole recepti : fec dá caulalé,in 
qua ponitur tantücaufa propria, & ade - 
quata illius patfionis,vt eclypfis cft inter 
pofitio retcez inter folem, & luná : terti 
ex vtraq. integratam , &ab Arif. dicitur 
differre à demoofirstione fola termino- 
rum pofitione,& ficu, includit .n. totum 
id,quod habet demonftratio , vt eclyp(s 
eft priuatio luminisin lona à fole tcce- 
pti caafata per iaterpolitioné rcere. Tà- 
demex dicendis art. (eq; in hac decion- 
flrationc: proprié. concludi. patlionerü 
de (ubie&o : bis preacceptis. 
Mirücít,qui varij (inc intec fc Do&t. 
in hac matecia.INos principuliores rc «cc 
mus fententias,Zab. lib. 2. den edio c. - 
móftr.(u(tinet glibcr genus caofz dui - 
fit proximü , (uificere pro medio 
demóltrationis pociffime: Fab riheor; 
15«folam cau(atmformzitem adauttit pro 
medio,qvá thcor. i4. dixit elle definitio- 
né fübiecti , nó quidem fecendam omncs 
partes , fed (ccuodumn vlimam differcn- 
tiam:alij pouunt pro medio defiaitionerá 
totjnalcin patlionis ,quod probabile pa- 
tatur ab Aucría cit, aij. intcgratam ex 
viraq. ita prz(eruim Caiet. & approbant 
Conmnb hic; alij dcoiq.dcfini conem cia 
falem pafliojis quz noa üt defiiitio lu^ 
bic&i, vcl fi cíi valisynon pc nator inediü, 
quatenus cft (ubieétt defipit.o , (cd fold 
vt 


- 


VUfpo X ef De dieviüinfiraeiafi XA aa, 


e(t cauía patfionis, ita. Tjald.: AgnitatFase auo €x 2)Poft. 61,52 e AM 


91$ 
16.dilpp. 49-3 dub.2-.: 5001 g33 
329, d 1a o-us pus non: dcfitiienem 


fora.a'tm paf(licnisjam ex caufaliy Sdes- 
mali »:cgratae , fcd. caulolem saptifi 
med Bde n. oflrationisqiaufbu;ite Sc. 
gl oilig-56. Tatsgpepnl Trpeb.ó: Mer. 
G1. Sonc qr 8 Amie cit alij; prob. «pri- 
n0. «qucd tormalisdet nitiopaflionis, 
fi1, m, cdxum cx Seo, «im quiaillud aon. Hn 
medii im d«monftreuone pofi ma;qiue 
£ogni.o «ontingiqugrere propier. qu 
i5 t ubieóiosl d cognua paffiopedcío- 
bn &o, ge 3 «ips Íotmalcm dcfinirion&yte- 
flatasfhug inquigepdaycerinfit(ubie Glo, qi 
quia. iia e ;eit caufa inkaren 
«uz paffionis n Sc. nator 
patctaquía, pr: & demot een peediliee 
Ufl ma: dcbeptex cantis proctdtres SX; €x 
immcdiats;« Tum quia definivio: palier 
e (ubie to sion. pizdicatur immedias 
vt necipía pafíos fed mediate ,-er- 
aonrqut ad :Ipiedipm 4 (Tarn qeia.pete» 
[s Principi me — — au 
Smacmefp ub s imb 
apium ad Jridcodum eme 
foxmal;s. jMins pa(iotiss 3Turn qu 
jor cflct inpatural soma in dila. 
tom dicretgr de definiiont »:cu iq 
; secundo quod; PNDAMNA FxionpMA 
renis ib dta ip gisdium s Prob; 
quia Arift, 22Po(o. Sx (Poft. 224 defini» 
tionem diüiigit in illamspug ft principii) 
(eu aiedifi jin Mani que.cit cóncinfia,& 
in cim que (o! a pohitiant. dificttà detuó 
Dirauung ; (ed dcfinisiopoffioniscex fokr 
mali» & canfali intcgráta;continerat: tub 
Los tto ébros£I g8 no £c medium» 
terxerun dcfniso «oincrderet ctum pti» 
$92. Tum quia;oó cft yra;per 
frd dux medium au m.dclicuef]c ger; ác 


ynum, Tom quialicét.yngm defidiv 
tioncm tonficc regt; uimcp — € 
medium futiopesuiul Tationc 
definitionis (otmalisgkk wem 
fe.cliet medium s (ed per aci 


perd Quod Aoiutertstdebeikio cus 


Gl — " UniconeuD tudiem 
Me ect atr quidycn 2 dole 

» * n 
Ígd.pex.eaplaax paflionis (arisfis buic quae 


Ld 


sia mquatir caus, «ur Mp 
Aoqumeigpua que 

vltrà querit,crgo caufa, feü s Cau- 
"m rhe pi rtiediptp. 


qu. de 2. 
irse gary Cu 
EU Np pas di ; 
baee &afrfiti qiiacersusoft Nu, cur 
quiliofbta dubicéio: ^T. patet 
uffici eri I$ dft, prae 


UiBoiteodr vip cx 
jd scd sbto endisse demoAftrae 


uomis! 
seen d ociuulie 
utm demi 
Ee 
de itátiua 
oni ta: iod; ( 
ÁTATTT t'gaufa pafl cs 
—: itio fübieGti cócutrit 
edet re een dp 
M83 dx Mur se orutarmg cec 
priinó: réocaralr-fulbin&á 
sri btadaui nari ue iab can 
excrinfocae nori conficiufio pcopofitionty 
vniueríales; pec e iai 
irm nm RÁÀÓ99 0 
fum; quia etfi e 'perícícquatu 
cáofamiscaufa tamen non (empor s Vel ale 


qarerdeaeryo slug cae 
patet derit onet 
fa-ecly fido di deamers laris 
eít-cauía niis 
;& fusd otteiidie PidlFabor citston» 
1704) iiio cüaíce mon r 
ifice- peo medi poaífis 
mae y paiccconfeqi quia perianc- mellis 
imoedermotidra 


5 d.a dus 
&iflinsa eft ocium 
désec qu ftio 

. predi toad apeirdig 


yero c nir 
Jiexef vein eie cd 


fput, praeced qiie t 
alibi Mem horae men 


g debere etfi 
m 


-5312 Scgutido; 


: Med 
eren erem dran 
chifal ftia Ar igchiedidtus cav intimt paf 
fsótie&(ablv£toi; quiacali pfá vanquar ab 
ada mice gu X a a 
& taauferütumy 
cdi ees 
$»/TGquia ai anllüd; ep 

. ck j aliori 
voe dn Cz deer eie [t] 
caüfd; Qiccalia fiit éa ida; ipfe e(t maxime 
cilia da r inécis;fed des 
Ee Gift calfay cub áli (iat mes 

eirióftra 


actedüc ad defiaitio 
ás habencrónem 














Schoeqa Ubrtipiéi accade ad ideni 
onttibie£ti qum 12iux* demonttracio 
ratió Mert i 

atió né a diehutieius 
bct effc maxiihé deavsplicatanidi &o per 
qienseále crit fübicéri defiaitiocAc 
dicaucor í uu rs&ude 
An. riScacde Anis. clare docet quideft 
fübitétic(le caufüdydetmodfkrarius om- 
t ionis; Sc hàc catione in-27PoQ gie 
Ufifiionc:, quia: f eff medium. o0» 
iodewmi pol- 


Zee uc tio H$ país ; 

(Icinedium huiasdemon(tricionss,év 
£r prior Gt alteraeffencizlicer y vt optimi: 
nó'ac PcFabet contra Zabu& atioyréeeg« 
tiótos , (uRincnces inc pafsionibus elséniai: 
Wet osdisiatis: ciae polle péo medios 
affümi indeaion(tiaione: pon(ssma ced 
fpeétu fechinddi y Fas ibshaiase(] quia'ta 
Ldetnónitvatio neoeller pep verga cau» 
fa aciudleqBiiedaeisydamo pafsio pripro 
sc? ulasitet norbctkaautopof aas 1d; 
-nzincer iptisctturdaet£e ctuaav.ab6sdé 
cüifa tvofi ond Qoi 3A cflrGpvs| necpri) 
mb palsio cà Wibincto tacivcpróporio:» 
rici oiriediviuvy vt (»cxet/xtno- tan dium 
ty quio d haseruetiomtiaqo fic pogtsi-! 
mid 86d poca tiodt «ion d radioqureo 


Aptipcc do Nec valed 

aeree aee aconolta liio p 
iab, tgo d'onlggn a 

PNE iode v 


giai govib june 











r 7 Sus tisDelsioDoünfrMoni dI. ocn 


fideméonfequitsr illa doaion(lracio. Not 
valet j:quia Arift; definicns demonttrz, 
tiotiemnon dixitexqm iata prmiffa 
tonftarcyéed excimmediatis ; de vtraq; id 
prm peniuepaa aetates conca 
12 mam pafsionc$ à:tota rei dnida 
dit ty perbom fola e osa 
fcd etiath chéngtoria! conflitüitüc bx. diy 
&is difis Py qi rz:arirzidátcó- defi 


nitióo4übie&tzponrtar mediam-fccundamr 


omticdy partem! quamuis: ràdicaliter we 
plartata ntarformz vt dixis 
mus-dtticopresedd,-o 1:0 6m 419 
^31 Taodetn g non folür fie medii, vt 
eft'édfá pafsionis ,verum:£c vt definitio: 
futic&; Drobimedimm ermediünonfos 
lunid cere debet coumexionem: neceffal 
riain t6 predicate y (elieum puísiono fed 
q*o«quc cam (tib ecto-y quia ideo fübied 
etum necetTinio vai cüm país;onc ii 
cócle(ione cóclüditur,quiaambo itprara 
rhifsis-o(teridüur cám mcdio enita, erga 
fieut eps ara" cago — 
ter, vt eft caua pafsidnis yj quia. fàb- 
ratione'e(É neceffa rio cónmiex e 
f$ pavifonmüer vt dofihitio: roe i 
mlfter modiam hommaterialitervcafo 
[éri A cdiciquiauiqo nif fiu ha 6 rome dis 
cic oicuioncam mollaiamrcafatie Qro 
Coutrà: primoóy:x det:mio 
Bere irn. amnem dempnz 
fuarionépóti(sima ; Jum quia! Arift la 
Poltzcomis 17a: nwdiümre e doBinsiod 
netilpeinhi xiremi.iopatsionisc  Tüm 22 
defiai ci ofóran ilis. paísiomis. c [b. proxiitya] 
catüía cóne xiotispalsiómis cabubic&taye 
quoa hat ccoünon x wtiedidius prouiaims 
cx ríaédtapafsión jd trauy: (abi ecbi crgox 
dcbevepoanódiü.Tà y:: pa(sto romodiad 


Lé&wic tb proppíte dbfiniioor y: & ipfa mest. 
d-anke^nettdefiaitiom fübicGti; ccaodllar 
dothontdvarié» 


e" inedia o6 ifta zqhia 

ex ume diaus; Ippabdius, — 
ma debcteetse oiaiduns beneris;s fed: pa 
ficie(t dcgremote: roo: dedi 


cri ipísas defimigio-fürmatis ;unz):e( id 


cod eui genere 5 nó disfiri pub 
Hectavas aliuucius. T dapgzenédri iq 
metet qw t eA ne ae 
0e axcdyis.n (jacit pottettas fub:e&rog, 
élus pafitong y voc autéxb Dmm 

o 


920 


finitio pafTionis,quz cit prior paffione , 
& poftcr:ór fübicito, definitio aüt fübie 
&i eft prior ipfo (ubie&o, Tum 6.defiai. 
£:0 paíficn;scft notior paffione. , facit 
propolitioncs necclarias , de omni , per 
fe,sin qipfum,& per caufam,ergo habet 
oés condiciones medij. Tum?7. ex 1. de 
An. 11. habetur ipfam quodquideft cf- 
fc vtile ad aoi enda cauías accidé 
ziü fübítandia quibus verbis videtur. fi- 
gnificari definitionem fübictti c(le cau- 
fam primamnan tamen proximamyergo 
«aufa proxima crit definuio accidentis , 
& paffionis, fed dcmonftratio potiffima 
e(t cx medio proximo, ergo &c. Tandem 
non poteft demonftrari animal rationa- 
Je cfic hominis definition , quz cft pra- 
dicatum,nili per definiuonem ipfius de- 
finitionisdicendo omne explicans quid- 
ditatem rci cíl definitio rei;animal ratio- 
nale cft buiufmodi,ergo &cumó ti quz- 
ratur , cur animalrauonale fit hominis 
definitio: oprimérefpondetur , quia ex- 
plicat hominis quidditatem. 

33 Refp.ad 1.loqui ibi Acift, de defi- 
mittone cau(ali ,nó tot. mali:yel inquic Do 
4torsonon loqui de potiíf;ma demonftra- 
tionc, Ad 2.ncg affumptum aliud .n. c(t 


aliquid eíIe extremü conexionis , & e(Te; 


«auíam connexionisjpa(fio, & ip(ius de- 
finitio sür extrema cónexa cü (ubiecto , 
fcd caufa hiius cóncxionis eft definitio 
Kübicétis qu£ &t cft cau(a cnticatis paffio- 
«is s & conícquentecomnis habicudiuis 
gaffionis ad (ubie&tum. A d 2. ncgat Sco, 
amcec. nam defiaitü nó inelt definitioni , 
ende tám paíTio y quam definttio paílio- 
inis immcdiaté míunt fübiccto , licet de- 
fünitio notius inf1.:v raque tamen per de- 
itionem fubieóti. Ad 4. neg. min. nam 
ptio non eft in predicamento diítia- 
€oà — — ex dió " 
'iq-4.art. «Ad f.ex Tat; ma.quia ad . 
Sidon iemontraionia flic een wi 
aedi in róne cognofcibilitaus ii. q 
fit cau(acur cogno(catur inhatrécia pra 
dicati ín (ubicéto,non aur requiritur vt 
fit medium quó ad ordin priorwaus , & 
policcioritaus » aliter ncc cff: ctus.q ci. 
gottcriof, potiet e(fc mediumin deine:ira 


Difp. XII I. De Demonflratione 2... 


tio non dicit frente quidy& caufam ine 


hzrentiz in (ubiecto, vnde fieret petitio 
ijynam cadé cít queftio, an Luna 
eclypfetur , & an Luna priuetur lumine s. 


an! fic rifibilis& an tit aptus ad rie. 
dendum,jAd 7. folum (equitur defiaitiee 
nem (übie&i non cfe cau(am proximam 
uoad ordinem , nontamen quoad cau. 
litatem , quiaab ipfa omnia emanant £ . 
vcl per accidétia intelligit accidétia com 
munia,per caufasaccidentium acciden- 
tia propria , quz à definitione. fübic&i 
caufantur. Ad vlt.illam non e(le demons: 
flrationem poti(fimam , nam cffe defini«. 
tionem formaliter dicit fecundam inten» 
tionC,quz non conaenit e(fentialiter 
mali rationali , fed accidentaliter , vel 
contenderet Auería effe quoddam 
catum quidditatiuü , adhuc non eílet di 
monftratio in rigore , quia non demone 
ftraretur pa(sio(ed potius pradicatü fue - 
petias de inferiori ,vt cü oftenditur ho« 
minem effe animal per eífe viuens feníi« 
tiqum, in E przinifsz non fant coner. 
tibiles: & (ecundum quod ipfum , vt pa«. 
tet;vide art.(eq.ad 1,contra 2.conc 
34 Secundo, q definitio pafsionis ex. 
formali, & caulali integrata fit medium; 
prob.quia Arift. 1. Poft.c. a. docecidem 
cse quidefl , & propter quid , crgo me- 
dium debet v pie quid e, peine ,& 
ter quid y crgo cx vcaque definitio« 
La 6rd iq ex m ib:d.me- 
dium debet eíse cauía , vt pafsio fit (im- 
piu & init (ibieCto , prim praíta - 
it definitio formalis, fecüdum definitio 
caufalis. Tam 2.medium eft adaequata s 
€au(à cónexionis paísionis cum (ubiedtog 
ergo vicam |« definiuonem continebit s 
prob. eon(eq. connexio pendet à (ubies 
Go, X pa(sione vtab extremis, ergo de« 
finiuo. fubie&i , & definitio palsionis 
erunt cauía huius conncxionis, Tum 3, 
mcdiü buius demon(tcationis debet. caa 
fare perfcótam paísionisnotitiam , crgo 
omné cau(àim , tum formalem , tum eHh- 
cientem includere debet ; quia cognitia 
perfecta cft ex omnibus caulis . Tandeua 
praeaniísat huius demonttrationis debeng 


. elsc maxipé ; & immediatg, ers 
Conc quia Adé.dcheirquia hec defini go. A 


eo deber pro me«- 


ERES 


4" 
E' 
u 7? 


— mss 


] 





Q. I Demedio Demopfirationissefrt; I.— 9t. 


dio;nam fi foláe(fet definitio fubic&i e( 
fent maxime propriz lubie&o ; non paf- 


fioni,(i dcfinitio paffionis tantum, efsét - 


myaximé proptia paffioninon fübiecto . 
Rd in Primoloco Arif. b era de 
d (abie&i, er quid pa(fionis , 

v ue o definitioni fübie- 
&í,vel 6i loquitur de qxid paísionis , non 
eft fermo de quid formali, fed caufali, & 

. tandem fi loquitur de quid formali, non 
intelligitur de medío pczcisé fumpto , 
fed vt in demonftratione cápto, & de to 


M igawraj e dope deis omi 
tcícit que (tio pro CO EN Y 


verum ctiam qua "^ Sour, 
faior M ?es, per quae 1o er qui 

pcd vela in 2. loco es car " de 

finitione (übiecti,qua eft caufa vcriuf- 

a(sione vt ab extremis, fed à dcfinitio- 

ic ubie&i pédet,vtà cá,nó à definitione 

pafsionis,mediam autem fedebct habe- 


re vt cauía imexiftentize effecutiua. Ad 5. 
ire, nó 









cau(a m notitiam in 
fimpliciter,vt diximus vel &Giorem, 

quà aliz caufa , quia quietat sntellectá , 

& quia defiaitio fübie&i aliquo modo 

&(tin omni genere caufz . Ad vlc.debent 
(fe maxime propriz quoad. caufalitaté , 
-&d quod (ufficit, vt m praemi(sis accipia- 
tut proxima caufa inhzrentiz , non verà 

quoad formalitarem, itavt mediü fit for- 

malitas pafsionis ; rmó dinerfum c(fe de- 

bet,cim fe habeant vt caufa, & cffe&us. 
3$ Cotra 2,cócl.arg 1. qp dlibet cau- 

fi proxima etiam externa poisit effe me- 
dium in demonftratione potiísima. um 

quia illa dcbet dici pots(sima demoaftra 

tio,quz perfecti(simain parit (cienciams 

itavt de re ni! amplius quar; poísic , fed 

qualibz cauía proxima nara ett calé pa- 

terc (cicntiam , ergo qualibet poteft eí- 
fe mediü;mi.prob.ex Arift.2.Pott.c, r. 

vbi docet per caufam farisfacienté quz 

ftionsproprer quid (atisficri omnib, alijs 
qugrftionibus, & patet exemplo, nam gu 

interpolitionem tecrz inter Sole, & Lu- 
nam poceft fatisücri omnibus quzttio- 
tibus dc eclypfi an (it. quid üt , qualis 
fit, & propuec quid tác, idcm de alijs de. 
mon(trationibus  4uàsaddacic Acitt, 2. 
Pott. T um 3.qua cclygus dc Lunaj& ti. 

Lew 


milia accidétia fant per caufam propriá 
demonftrabilia , propter quà rcs e(t, fed 
caufa eclypis, propter quam eft , cít in- 
terpofitio terr , ergo per hanc ccit de- 
monftrabilis demonttratione potifsima. 
Tum 3. demonftrationes mathematicae 
fant certiísimz , & poufsime , & tamen 
vt plurimam procedunt ex atficcedente 
iam probato,nó ex defiaitione fübie&i 
non enim ex definitione quantitatis pro». 
tar mathematicz conclufiones., 
Refp.ad 1.ma. effe infafficientem,nà 
vltra hoc requicitar' vt'quietet intelle&ü 
per caufam proximam , & neceffariam 
neceísitate metaphyfica, quam fola cau- 
fa formalisin fenfu explicato continet y 
ideoque nezari debet demonttrationes , 
quas conficit Ari(t.in 2. Poft.efle potif- 
ftmas , vt fusé oftendit P. Faber cir, Pec 
idem ad 2.nam eclypfis,K accidécia ex- 
terna (unt demonfítrabilia per proprias 
cauías,non tái demon(lratione porifsima 
ern afsignatá róné. Similiter demon 
rationes mathematicg à multis negátuc 
e(Te potiísimz quáuis fint certiísimz,qa 
nó habent omnes conditiones requititas , 
36 Secundo.g defin tio fübie&: non 
fir mediam ,oftenditur ; Tum quia com- 
mitteretur petitio procu j; nam defini- 
tio non eft quid diftin&umà definito, er 
o (i paffio demonftratur conuenire (u« 
biedo definito,quia conuenit definit/o- 
ni;probaretur jdem per idem;hinc. Arif, 
2, Prio. c. $.ynum modi ponit petitionis 
principij, quando probatur defiaitum per 
definitionem,velé contra. Tum 2.(eque- 
retur demonitrationem non effe ex pro« 
prijs» quia oés pafsiones ab cadem e(fen- 
tía flientes per eandem defiitioné pro- 
barentur , & ic non demon(traré&ur per 
caufam, quz vnicuiq;tanquà propria có 
petatíed ex cómuni , Tum 3-fequeretur 
maio. & cólu(. effe in codem modo dicé 
di pe: fe,..in fccundo modo, gp e(t falsü, 
Tum 4.fequeretur definitione cífe cx me 
diacis, nà Plio conucnit d. finitioni fu. 
bicóti nó imedraté,fed media propria de 
finitionc;X (ecü4a paísio axcd.áre prima. 
Reíp.ad 1.nó peti principiü , quia de» 
fiiio, dcfiaitum diltmguncur,vt dixi- 
n»is di( p. 1. q. 4 arta. & paísio potiusco- 
uenit dcfiniioni, quàm dcrinitoj Arif. aus 
Xxx iem 


— QR 


912 
tém loqoituryquando dcfnitio, & defini- 
tum fant 2qué nota refpondenti , vt ex- 
plicaima$ 2.p. Inft.trac.3.c.3. Ad z. de- 
monftrationem cífe ex proprijs non in- 
telligi de principi js sIteri non Couuenier 
tibus,(ed de princtpijs conuertibilibus, & 
quia idem medium póx cum pluribus paf- 
tionibus conuctti , idco potcft dici pro« 

riam refpe&tu illarü , Ad 5. neg. faltitas 

equei« fa fficit. n.quàd pa(Iio notius có- 
neritat defiaitioni « Ad 4. dicimus paffio- 
n€,& propriam definitionem itmediaté 
conuenire fubiecto immediatione (übic- 
€i, licét definitio notius conueniat; feeit 
da paffio dicitar etiá (abiecto immedia- 
té conutnite immediatione cauíz , nam 
caufa eius nó cft prima paffio ; fcd quid- 
ditas (obiEGi; vide Tromb. c;t. 

37 Tertio,gr non fit mediam vt dcfi- 
mitio,f(ed folum vt caufa, prob. cx Sco.q. 
$.prol.S.docerte non oportere principia 
fcibiliseffe principia in [eipfrusTubiecti y 
fed efTc principia lolum, per quz 
ftremur paífiones de ipfo.Tà z. demon: 
ftratio dirigitür (olum ad cádendá (ciem 
tiam maioris extremi, non minoris,ergo 
per accidens eft, uod medium fit defmi- 
tio (übicéti . Tam 3. medi quandoq; cft 
etatio, jtádoq:(cla di&io, fed dictio nc- 
Qui dici det nicio,qua sépét eft oratio , 
ergo cífe definitioné cft acidemtale me: 
dio. Tum 4. medium vt medium e(t cau- 
fa ,quia fcire eft rcm per caufam eogno- 
fcere , ergo per aceideos cft definitio vc 
mnedium. T um 5. definito (nbie&ti , vt fic 
dicit causà inhzrétiz nec propter quid , 
at de ratione medi eft, quod (it caufa in- 
hatentiz,& dicat propter quid. 

Refp. ad 1.fufficere, vt medium fit ró 
qtridditatiua fübie&ti, & caufa virtualis $ 
vc ducas ia z.p. Intt trac. t. c.4. Scotus 
adc loquituc de caufa forumliter. Ad 2. 
demonltrarioné dutrzi ad cogioícemdá , 


rion quidcay p:ffioncai vt fic, fed paffro- q 


mem in (ubicéto,idcirco requiri vt mcdi- 
um cognoícatur vt:dé cum paffione , X 
fübic&o. A4 5. id fempcr medium 
debct cíle tota o, quandoq; veró 
vtimüt vna pacte, (iue araccrialt, iuc for- 
mah , qc vei matctia fat 
ridicaliter , & otiginátiue caufa. paísio- 
ds. ^d 4. cdi vt inediam nó cil: cau- 


"Difp. X 1L. DéDenaonfratioge 2 ^. 


fam vt fi(ed caufam connexionis predia 
cati cam fübie&o, nec cumfc 
xionis,(cd ilhus, qu e(t neceífatia meta 
a iin quod exigitur, vc iit effentia- 
c lubiocto , idcoq; medium demonftra- 
tionis poti (fima vt medii debet effc de- 
finitio fübiedtis & caufa pa (ionis. Ad (». 
definitio fubiedti vt (ic precise noa di 
cit cattsá inhzrétizsnec proper quidsfed.— 
vt definitio fübicdt, & vt efl caua. paíse. 
ARTICVLIVS II. 
De maiori extremo demonftrationis, " 
38 ia st, d poffnt habere rónem - 
vasi Me , 
tione propter ys (nà de d ratige - 
nie quia nula eft difficultas,vt (upra dixis — 
müs).Caccidés cómuneyaccidés propriüy 
rss AGO Set eui e 
vel adzquata,& ex oí parte , 
flc continet omues caufas jac xri 


demon: cas,(iué extrinfecas;à quib. res per fe 


pendet im effe; eclincompleia,& inadaz- — 
quata, vt cunr datur pcr vni, vel duo ge« 
nera caufaramt , ec fi daretur per caufam 
marerialem,vel formalem , apt fimilem s 
vel cfficieatem, vcl pet ambas caufas in- 
trinfecas,materialem, & formialeaz , find 
fint phyticzt; (iue metaplyyticgr. Hiec aüt 
difficukas intelligi potcft cà de posto 
tione poti (Tiam , T aud demon(lcatione 
propter quids(icut (upra ditt iaximus, ci 
medium demóítratioms imuire $. 
Zab.Gtpé cic. fathine: tit accidens pro- 
priumyquám accidés có nume poffe pro" 
maii exccemo inferuire eug inrdemom- 
ftratione par De dcftm cione vec? 
comunis fententia ncgat poffe à priori, Sc 
deinontlcauone propter quid 
ti de finito , quategus definitio e 
foralner capias. vt eft efscatiali s. 
mto, lic&; ixcerialiter inmnpta dz: vtc(t 
prt dicium abfolucé acceptá 
polit dcmottrari,ts [X mada juata, puta 
dcfnitio per causa. matcrijalé poterit có» 
cladt pec defimiconé fimilis, vcl fotavalis 
cauíg, ta videtur séure Sco». Polt.q.5 € 
39 Dicimus priino, accidens comune 
foli ingredi poísc pro maiori Medis 
in demótcauóne nC ade tein : 
tiia, pailioncmi vcrOun demon:trauionié 


b) .2€52 








.11. De maiori exiremo demonitar etri. I. 913 


potilTim: bec concluC fequizur ex didtis 
art. priced, i prob.primo,quód accidés 
-«omune fir demóflratione propter quid 
dAemonfirabilc de inbie&to , nam art. 1. 
- 'Oltendimus quà bct caufam in guocung; 


. gencre aisum! poíse pro medio in hac 


:dcmonttratione , fcd i(lz aliquando ciu- 

font aliquod accidenscommune , vt pa- 
^et ip exemplis ibiallaus quando .f. ac- 
"iden s aliquod per fe confequiwi, & fcm 


(o5 pet ad pofitionemcaufz., 


Deinde. quàd ncqucat efse maius ex- 
tremii in demonfl ratione potiffima, pa- 
tetex di&tis art, przced. vbi folam causa 
formalem poíurmus pro medio. Tü quia 
«onclutio demonítrationis potiffimz de 

« bet císc fimpliciter neccísaria, per fe, dc 
«cat acr ipfum, vt q- feq. dicc- 
gus , fed accidens commune non'confi- 
- €it cumfübicé&o propofiionem cum bis 
tóditionibus , quia ex (ua ratioge forma- 
" Iipotcft ade fse,& abeísc, ergo non ncccf 
 farió conucni  incft omni tcmpore 
" L-- epa cfl de omni pc flcrio- 
fiflico ; non przdicawr per [e in primo, 
vcl fecundo modo , crgo non efl pcr fe , 
qucmodo ad dcmófl raticnum exigitur ; 
ncc tandem ncceísarió copucttitur cum 
fubiz&csitaut conueniat c mni, toli, & sc 
per»nam hoc cft peculiare accicéus pio- 
prij, vt docet Porpb.c.de prop.ergo non 
eft quatenus ipfom . Ncc valet relpontio 
Zab.hac accidentia. dici [| oísc ncceísa. 
ria neceffirace cauf z , quatenusad poti- 
tionem talis cauíz (equuntur talia acci- 
dentia; licét non tini neccísaria nece(Tita 
te übiecti . Non valct; quia iam conce- 
dit vt hc non conficere dcmonfliationé 
potiffimam, & fimpliciter, ad quam re- 
€ poufli ma necc(Titas , & certitu- 
o propofitionum , vr diximusart. prz- 
€cd.qualis non efset hzc necefísitas ; tum 
quia ncc neccísario iequütür ad. pofitio- 
nem ralis cauíz , nam ab alia caula natu- 
rali contraria ,& maioris viriutis,aut fal- 
um à Deo poísent impediri, ergo bac pc 
€císitas caufg non erii implioter necef- 
fitas,vide P. mtheot, 14. 1$... 

49 Ex hismanet probaia alia pacs cÓ- 
cl.quod poísimus vti in demouftratione 
potiisima pro maiori Mo palsione 


lub.cétismam hzc jt popelione 


fimpliciter necefsariam, pe fe,de omni » 
X quatenus plam, cum «óucniat omni, 
Íoli,& femper,nec pcr poiétià D -; pof- 
lit à fübicéto fciungi , & confeq cnier 
non cótinget (ubicckam alter ie aaberc , 
Conia obijc. quod accidens commu- 
anc fit maius cxtreavá in demon(tratione 
poiísima; Tü quia per se in secundo mo 
;do dicitur de.subie&o , nam illud przedi- 
catur in secundo modo,quando subie 
iogreditur definitiooem ill us, accidés ay 
rem py Subiectu m hibet definiti. Ti 
2.vel accidcos commune per se conuen 
subic&to,& habctur intcotumjyel perac- — 
.cidens..s. rationc alterius, idenMuzrrit 
dc ifto alio an per se,vcl pec accidens d 
ucniat,& lic vel dabitür subic&áà, cui ine 
rit per sc, vcl procederctur in infinitum 
Tum 3. (i perse non incífct,nó magis vai 
sub c&to cóueniret, quam «lieri cuicunqg 
quod c(t falsum quia non quodlibet cít 
An quolibet Tandem Art. 1. Poft, 22.do 
cct de eclyp(i dati scientiam;ait n. Eoriz, 
que [ape fiunt, demonfirationes cz Jeé 
ti&yvt Lone dcfctlus, nep him, uod 
fecundum quoa quidem tales fuut, f. m 
per funtieclypfis atem c(t accidens cóc; 
& 1. Poft.his demontl rationibus de ac. 
«identibus commuo:bus accommodat , & 
declarat cond tiones in 1.lib. (signatas, 
quz funt demonfirationis potilsi e . 
-. ,Retp.ad 1.neg.alsumprum,quia vt di- 
ximus m 2,p. Tot traét. 1,c 3. ad ptopofi 
tionem per (c (ecüdi nodi prater boc o 
fubic&um ingrediatur definitionem prae 
dicati requiritur necesaria habitudo cau 
[a cfhc cntis mctapliyicz ad effeótum, 
quz (olum ctt inier (ubicctum 5 & acci- 
.dens proptium., Ad a.dicitur per fe con- 
ucnire Hj. imiediaté , non veró per fe .i, 
neccísarió,quod requiritur ad demófltae - 
tionem. Ad 5.adhoc vt cuilibct nó infit , 
fufficit, vt per (e cópetat (ubiecto im quar 
10 modoy,quatenus dator in aliquo (übiee 
&o caula 1otrin(cca accidentis có s , hoe 
aui€ nà fvfhcit,fed requiritur ilia neccf- 
faria babitudo ad poti(simá. deu oftratig 
nem , vt non coung «c lubic tam aliter fe 
habere , Ad 4-tolum probat. daride bis 
accidétibns demóttrationé propter quid, 
nou potilsimam;nec Ault.2.loft. oa ncs 
€Quditauncs adaptar illis demon(tcatigs 
TOC A EEUU nibus , 


£t 
924 
(tibus, [ed foli illis exeplis declarat, quo 
pacto mediam fit cau(a maioris extremi, 
41 Dicimns z.defininanem: non habé 
rem aliam cau(am prioré nó poffe de dc- 
finito demótrari à priori, (eu effe maius 
extremü 1n demóflratione propter qutd i 
at dcfiniuonem habentem aliam caufam 
priorem poffe cffe maius extremum, & à 
priori dcinonftrari de definito per illam 
Cau(am, etiam vt. effentialis e& definito ; 
talis autem demóftratio probabiliter vi- 
detur cfe propcer quid non potilli an3;ita 
"Tat.2.Lolt.q 2. dub. 3. quem fequuntuc 
Auería q.2 8.(c&t. 6. & Amic.2. Poft.trac. 
vlcq. $.dub.1. nec aliud inédit Do& cir. 
fivc&é perpédatar; Prima pars probatur, 
uia fi carct cauía,à qua dependeat ip ct- 
e non habebit medii fafficiés , quo pof- 
fit demó(trari à priori de definito . Tales 
aüt definitiones (unt precipue adeguata, 
& vndequaq; perfe&a , que.(. datur per 
emncs cau(as;à quibus res pendet in elfe, 
€ .n. omnes includat caufas, nulla rema- 
net accipienda, qua vti poffimus pro mc- 
dio,& (i aliqua cx illis acciperetur ,cü hzc 
fit quoq; demonftrata in concluf. idem 
demonit raretur per idé . Similiter eadem 
tónc definitio cótinens omnes cauías cf- 
fentialcs, putà propriü genus, & proprià 
differentia , non poterit per aliam cau(am 
e(lentialé demóftrari , vt probat ibi Sco- 
tus,nà quidditas (ubiecti effet quzftio, & 
prz fuppof(itü (imul , & femel, cet quz- 
ftio, quia demonftrarctur in tondaf! de 
dcfinito, effet pre(uppofitüyquia affüme- 
retur vt medium, faltim fecundum parté, 
41 Secunda pars, q definitio aliá prio 
rem Lr isti tanquam caufam pli à 
priori demonftrari,ctiam vt cft quiddita- 
tiua definito, cft Arif, vt infra videbimus; 
& prob. quia illa eft demonftrabilis pro- 
politioà priori, qua habet cau(am proxi- 
mam conncxionis przdicati cum (übie- 
&o, calis cffet ita itio , etiam vt cít 
cifenualis defiaito , erbo &c. Vt au! co- 
gnofcamus; quz nam tint rftz definitio- 
nes, agen in(picere ordinem caufarum 
inter (c ; nam in primis, quia nulla caufa 
adequata in (uo genere alià (apponit prio 
rem 1n eodem generc; aliter non cílet coe 
talis,fed partiaiis, ideo nulla definitio ma 
tecialis, v.g. poterit demontlrari per align 


Difp. X ILI. De Danopfiatine, ^ ^ 


definitionem material£. Et quia finis di- 
citur prima caufa,idcirco per definitione 
finalem poterit demonf(trari dere defini- 
tio tàm materialis , quàm formalis, vt ex 
hoc , quod domus eft ordinata ad defcne 
dendam nos à pluuia , & tempeflaribus , 
optimé concludere poífumus debere ex 
tali determinata matcria , & fpe-iali for- 
ma confttui, quod eft probare definitio- 
pem materialem, & formalem domus ,& 
con(cquenter etiam vt fuountur effenria 
liter; & quidditariué , rá eo i pfo quà pro» 
batur aliquid efle materiam , vcl formam 
alicuius, oftenditur adhuc eiie de c(jentia 
iliius , quia materia, & forma funt partes 
eífentiales,fic de lanterna prob. quod de- 
beat ex materia pcrípicua cótlarc ex fiae y 
quod eft illuminare ; & ex hoc, quod ho. 
mo eft ád beatitudimem ordina us, dedu- 
citut effe füb(tantiam inrclicéuslé , qua 
folum efl beatitodin s capax ; quod prz« 
dicatum concluditur vt eifenniale homiie 
ni,(icut homo sin (uam e(fcntiam refpicit 
beatitudinem vt f. nem. Caufa cff ciés LT 

f efi neceffaria, determinata, & cóucris 
Dilis caufa alicuius prad.cati effentials of 
fc&us , q. (e h:bcbit vtcau(a formalis ipe 
fius cf diusyin tali cafu poterit cócludere 
definitioné formalé cffe&tus,vt quod pto- 
ucnità principio effentialiter libero » cft 
indifferens intrinfecé , & e(fencialitcr »yt 
poffit cflc, & nó cffe , volitio prouenit à 
volü:ate,q eft princi pió effentialiter libe- 
tüy crgo volitio eft indifferens efTenciali- 
ter &c. in hoc fyllogi(mo maior extrem? 
tas cft definitio libertatis acus in genere 
caule formalis, medi c definitio ciuídé 
libettatis data per caufam cffcdiiuà Tan- 
dem quia materia, & —— pacto 
süt fibi inuic& caufe ex ditis d! p 8. Phyf. 
q.1. att. t. potetit dcfinitio formalis pec 
matcrialé demóftrari& e cóccá ; vt omne 
conflans ex corpore organizato "contact 
Éc cx anima, que cft atus calis cor poris, 
equos cótlat ex corpore organiza o» crgo 
&c.& é conucrio; ité definitio materialis 
dcmóti rationis probatur p alicrà formas 
lé, qu ab alijs dicitur quo juc filialis. 

43 Tanié,g; he dcmóttrationes pro- 
babiliter reduct debcát ad propier quud» 
non ad potiffimam , probati pot, non «n. 
faris coidanter faluangur conditiones m: 





Q .IT. De siaio. esteem. Denonfivab. 


tiffime in illisquia premiíTz non viden. 
tur cífe de es "nra fec&dum quod 
ipíumyaut faltim non omncs i(tz demon- 
tiones,& fi oppofitum velis (uftinere, 
nil contra no$. oholsm 
^, In contrarium obijc. qp quzlibet dcfi- 
nitio poffit à priori probati, & adgquata. 
T quia poterit probari perreguias logi- 
€ales.f.per definitionem definitionis, ficut 
cü volumus oftédere alique fyllogi(mum 
efc in modo, & in figura ,vtimur regulis 
logicalibus de (yllogifmo traditis , ic A- 
ift.2. Poft. 17. ottendit dcfinitionéter- 
narij,g lit numerus impar primus,efíc ve 
ram, & quidditatiuam definitione p re- 
logicales,& definitionem definitio- 
nis. Tumquia bec definitio, eclypfis eft 
- priuatio luminis folaris propterobic&io- 
fiemtertg,eít adzquacayX tamen demó- 
flratur , vt quod priuatur lumine folari 
ropter obicétionem terra , eclypfatur , 
priuatur.&c. crgo echyp(atur. 
- Refp.ad 1.ex Arift. a. Poft.8, vbi negat 
probationem illam effe veram demó(tra- 
tionem, rà cít, quia 4T. logicales non 
fant caufa in cffendo , (ed folam rationes 
cognoícendi;& notificádi, quare nó pro- 
cedit cx cau(is concluf. tum quia proce- 
dit ex cómunibus , nam illz cegulzcuili- 
bet definittoni adaptari poffunt, & tandé 
nonoftenditur per illas definitionem de 
definito proprie loquendo,fed rantü. de- 
finitionem adzquatam habere codi tiones 
optime definitionis. Ad 2.nec illadcfioi- 
tio cít adzquata, quia deficit caufa mate- 
rialis,que ett Luna,nec demooftratur de 
definito.f. de eclypfi,(ed de Luna,que cft 
fupieum, in quo recipitur cclyplis . 

44 Contra z.parté opponitur 1. autho 
ritas Ariftor. qui 2. Pott, à c,2. oftendit 
quodquid. (eu definitionem no potse dc. 
mofirarià priori de definito, & 1rali]uá- 
do dcmonitratu: ; illam non e(Te dco:on- 
firauionem fed logicum fyllogilinü ; ide 

t6. Met.tcx. 1. Scot.etiam 2. Fofr.q. 

5 -&x profcí[so oltendit quodquid Lorma- 
liter non poísc demonítrari neq; à prior! 

. neq; à po fterio.i, at ab(olué fumptü  & 
materiali &er poíse à potteriori demóftra- 
Ti,À jxio rit mnc » ied aligp non. n. 
vnlt de6 nitioné formale poíse per mate- 
rialé de moftxari, (ed & contra materialem 

! Logica 


» hp 2 92$ 





per fotmalem,& finalé;idem docet fü 
tex. Met.cit.& 6. Met. q. 1.ad e princ. i 
. Vtadzquaté fatisfaciamus bk obie4 
&ioni, diligenter indagáda eft més Ari(t. 
inillis tcx.& quo pacto procedit ; primà 
igiturin tex. 2.quarit; an def nitio, & de» 
monflratio (int de cadem re ; & negati 
refoluit ; quia demonftratio eft accidéc 
complexi, & affirmatiué, vel negatiué 
cludit, definitio eft efsentiz, incomple: 
nccaffirmat,aut negat ,immo pro princi 
pio inferuit demonítrationis . Deinde à 
tex, 3. vía; ad 8.difputatiué quzrit,an des 
finitio fit demopftrabilis; & pro parte ne& 
gatiua arguit ;.tum quia nó cít demoftrae 
bilis (yllog;(mo reduplicante (.f. inquo 
medium alsumatur m przmi (fis cum hae 
reduplicatióne /7 jui »«p requiritur, vt 
poffit deinde concludi in quid maius ex- 
tremum de minori ) nam in min. petcre- 
tur principium y quatenus medium dice- 
retur 17 Quid de fub:cGo , cuiustamen 
idditas quzritur, ncc mcdium císet ig 
emonfirabile dc (ubie&o; tum quia ne- 
gue demonftrari diuifionc, nam ifte mo- 
us difcurrendi non eft à priori , ncc ne- 
celsario illatiuus , & minor eíset probart- 
da, quare ille fyllogifmus non cfset dema 
ftratio;tü quia nó cít demófirabilis per de 
finitioné dcfinitionis , vt oratio indicans 
hominé per císétialia cít. defiuitioillius y 
animal ronale exprimit hominé per efsen 
tialia, ergo &c. nà in min. petitur p'inci- 
pi ,idé.n. elt e(se definitione , & expri. 
mcre ré per cílentialia ; cum quia n*qaig 
oftendi per definitioné contrar!j, nà jro- 
cederet ex zquc ignotis,& poffit dar: cit 
culus ; & alias rónes adducit. pro bac ray 
4$ Deindc à tex. 8.incipit propriá ape 
rire lenient& inillo tcx. ;t'mó diírina 
guit dc caufa, uod quzdà elt cadé;qua-. 
dam cft alia,i. quada e(tintrin(cca, quze 


dam cxtrinfeca, & hzc vcl eft demonitea-. 


bilis.i. poteft demó(trationi infecüire, && 
fic poterit eíse medium; quo demonfire- 
tur quid efl feu dek;nitio, & fobdir,quod 
hac nó eít deu óftrauo , fed fyllogilimus 
topicus, fübiungit poftea alium modum, 
quo contingit [cire quid efl , ncmpcc 

ab cffc&u per (c demonitrando fi cfl, à» 
mul deuepiimus in cognitionem quid eff, 
yt omnc afirum patiens interpolitionem 

Xxx 3 te 


DIET 


7 


9.6 
ferrz celypfatur, Luna patitur interpo(i- 
tionem teirz,ergo eclypíatut , quo , lo- 
giímo fcitur / ei plis & quid eit, & 
gn ttid; in fine deinde huius textus, 

k initio fequétis veluti epilogat;quz do- 
tuerat,& quod nó poffit oftedi quid eft, 
uando non habet caufam alià 4. extrin- 
cam,quando tamen ipfam habet, poffit 
dcmóftrari,fed logico syllogi(mo ; addit 
vIterius diuifiones quafdam definitionis , 
& pracipué in tex. 10. ait , quod quzdam 
dcfinitio eft principi demonftrationis, 
quzdam conclafio,quzdam à demóftra: 
tione fola pofitione terminorá differens: 
& tandé in finc huiustex. concludit, M - 
Wifeli igitur ex ditis, C" quomodo eft 
fius quid eft demon[lratio , &r quomo- 
o nó eft," quorum efl C* quorü non eft, 

46 Ex his colligitur primo; Ari(t.quid 
eJ] accepi(Te, prout eft qaid complet ex 
pmnib. caufisintrin(ccis:2 fi hibet cau. 
fam cxtriníccá;po(fe demo (trari; 5 .hunc 
syllogi(mum appellatfé lózicum  & de- 
monítrdtionem,quod debcr etponi com- 
garatiué .f. in ordine ad potiffimam de. 
monftrationem dicitur syilogi(mas logi. 
cus , fed quia eft fyllogifmus certas , cui- 
dens,& per causá,crit demonttratio pro- 
pier quid , cx quo magis confir. vltima 
pars noftrz conclu(. in hoc fenfu explica- 
£i potcít in 6. Mct. Nec aliad voluit Sco. 
afscrere,(amptit.n. quodquid cfl;redupli- 
Catiue .1, vt perfe&é explicat quiddicaté 
fei [fecundum omnia przdícata e[sentia- 
lia, & hoc pado negat. pofsc probati à 
priori per alias caufas intrin(ccas , & de- 
mon(tratione potiffima;in qua;in ju't,sé 
i cít (appolitum, & medium, Vetü ett 
ibi Scot. potius recitare. feot. Expotito- 
ris , quam fuppre(so nomine authoris ibi 
innuit, quam propriam mentem dectara- 
te, vnde nezar mateciam císe caufam for- 

, X conleqoenter quo 1qtid tormale 
Toti: de.nontt;ari pet. quo4quid matc- 
ziale ; & tainen potius oppolitum eft ve- 
gum , vt cum codem Sco. ofteadimus di- 
fpar.5.Dhyf.3.3.aft,2. & 5. eodein mo- 
ds exponi poceft in Mer. cir. 

.. Secundo ad idem atg. ratione. Tam 
qiiia petercur principium, dad m m.a9- 
. ri medium debcrei dé (u3is&o pradicani 
inquid, noa.a. quod [uid efl pot pet ihi- 


Difp. X I1. DeDemorfain, — 5 


qüaritur in cóclu(. peteretur ét principii *. 
in maiori,quia maius extremü icare- 1 
tur de medio inquid, & tüc vt fit vera pre 
dicatio»medium debet supponere pro sa- 
bicóto cócl.& fic maior nó differret à c6- 
cluf.quz ró eft Arift. Tü2. predicarüin. — 
cócluf.demóftratiua debet efsc accidens 
ex. Poft.c.1. ergo nequit efse definitio. 
Tum 3.dcfinitio hon poteft predicari,ni« 
fi de dcfinito;at (i demon(ttraretur, debe-- 
ret de medio praedicari. Tü 4. omnis des 
finitio immediate cópetit definito , ma« 
xime fi datur per cau(as intrinfecas, crgo. 
quzlibet e(t indemonftrabilis; Tandése- — 
quitur hanc demon t rationem, per quam 
scitur sabítantia , nobiliorem cfse potif- 
fima , perquam (citur accidens . cot 

47 Re(p.neg.(eq.a0n.n.in mia. peti-- 
tur principium;quia nó eft eadem d. finis - 
tio,qu£ cft medium, & quae concludi 
n€q.1n tmaio.nam ih maiori medium 
ponit pco (ubie&o diltincké cognito , feu - 
pro dcfinitioae ipiius, in conclutione ves 
to fubie&am fwpponit pro secontusé ca - 
gnito, (icut vniuersaliter definitio, & de-.— 
finitam differunt ,non .n.sunt termini sy« 
nonimi,& hzc differcacia suflicit, vt (nc 
diftin&icerimint, & nc principium peta- 
tur, vt diximus disp. 1.q.4. art.2.. nec aus 
thoritas Acilt. vrget, nan ibi disputatiué 
loquitur, vt i pscaict se declárat. Ad a. ibi 
eft setmo de demon (ratione potillima, 
i0 qua $cipet paíTio eft maius exccemü ; 
Ad 5 .neg.alfumptum, nam vna dcfinitio 
póx de alcera dici, vc syllogismus conttis 
€x veris, primis; & rimaediatcs,Xc. eft tas 
Ciens scire. Ad 4. aísuinptum eft veram in 
eodcm genere ; vt dcfiaitio materialis eft 
immediaca in gencee macerialis caus. y 
vel vt att Doctor hi, quatlibec eft iame« 
diata imme atioaesabiccti , quia inter 
ipsa & definicd acdhil mediat, cui peius 
conueniat d-fini'to ; nontamen qualibet 
cíl iimnnediataiaynediatione causa . 

Ad $. jua mu S ex to capite po(fic pee 
fectior dci demonitratio conciudens de 
iri is nna concludés pa(Tionem 3 
tainetr óbiccu n sciencig ett conclutio 
"tà pciaciprjs depeadens; hinc quia prim. 
eipià potilfing nata sunt gigaere certioa— 

en, 




















, 
Lu 
*À 


Qu «fr. 1I. De premiffs Damnfirationis.tAtyt.III. 912, 


r&, & magis neceísariá notitiam , d prin- 
cipia demóftrationis propter quid, idcit- 
«o abíolut illa erit demonftratio pori ffi 
ma. quz facit fcire pa(fionem . 


^QVAZSTIO 1l. 

De pramiffis Demonflvationis. 
T premiffas Demóltrationis de- 
7 V claremus, ipfarü códitiones etüt 
expendendz. Arift. 1. Poft. c.2. quafdam 
conditiones aísignat pra mi(larum, quaf- 
dam veró cap.4. & pracipué locutus eft 
de demonftratione propter quid ; condi- 
tiones funt ifte, vt fint verz  primg , & 
immediata ,priores,notiores, cauíz con- 
clufiohis, propriz, neceffariz , de omni ; 
per fe, de przdicato vniuerfali, fecundum 
quàd ipfum, & primo;de quibus multa di- 
ximus 2. p.Intt. tra&. 1. idcircó quz fatis 
ibi expohita fuerunt; bic precermittemus; 
fic fe habet prima conditio, quod fint ve 
t2; Íccundatamen conditio cxa&iüs erit 
.. ámueftiganda;quapropter in duos arc. bác 
gítioné diutdemus , ia primo agemus 
depinipia » & immediatione pribmiffa- 
rum, in 2. de ceeteris conditionibus. Sed 
prius interim corrigendus e(t patentiffi- 
mus error Ouuied.cotrou. 10. Lóg. punc. 
4,n.6.vbi aitopus non cííe demonflratio- 
nem conílare (emper propofitionibus , 

y funt pet fe , vt patet ; inquit , in 
emonítrationc: Omne progreífiuam cft 
viuens,omnis homo eft progre(fiuus, cr- 
go omnis homo cft viuens , in qua minor 
non przdicatur per fe de (ubic&o ; quia 
progtrcffiuü non eft propta paffio homi- 
nis, ed animalis. Profe&o inhoc puncto 
omninó hallucinatur Ouuied. nam Arift. 
1 .Poft.cap. 4. diferté docet períciratem 
elic q neccísitatis gtadum, qui re- 
periti debet. in propotitionibus demon- 
ftrationem inttantibus, adcoquod fi pro- 
pofico non fit in aliquo dicendi mode ex 
quatuor,quos ibi afsignat, fit prot(us inc- 
pta onítrationeimn. cóltitaendam, 
vt fatis probatum eft 2 part. Inft. tract. 1. 
& in demonflrarione , quam Ouuicd. ad. 
ducit; falfum eft illam minorem non effe 
propofiuionem per (e, & przdicacum eius 
ncn per fe de fübie&o piadicari .f. pro- 
grc(siuum de homineynam pcr primá rc- 


fitio per (e nota;qug difficultas re vera 
fab dccem 


pun antepredicamenralé quicquid pes 
€ predicatur, de fuperiori » de inferiori 
Le. neceffe eft pradicari , vndé (i pro- 
greíliuum de anim,li przdicatur. per fe, 
vt cius adzquata paífio , etiam de homi 
nc per (c praedicati debet, licet nó primàg 
& adzquaté,íeü (ecandum quod ipfum; 
itaq; hoc exéplum minime probat i 
inorem non eí(Ie propofitionem per f 
ed probat tantüm non efle f. um d» 
ipíum; qui erat v timus gradus nece(fitas. 
tis in propoficionibus loc.cit.ab Arift. a 
fignatus, neq; cum gradu períeitatis corte 
fundi debet, licez enim omnis propofitio 
fecundum quod ipfum fit quoq; per fe, 
nó ramcn € contrà, narm dati poteft pro- 
pofitio, qua fit per fe, licet non fecandà 
quod ips, & talis cft omnis propofitio s 
inqua paífio (uperioris praedicatur de in- 
teriori . » 
ARTICVLVS L. 
Explicatur primitas , € immediatig 
pramifjarum ywbi de propofitio- — 
; neperíemota. 
 Vpponimus cx 2. pini RN E 
S primitatem,& immediationem nó ef- 
fe duas códitioncs preemiffarum , (ed vná, 
& nilaliud fignificare 3 przmiífas de- 
bcre cífe indemonftrabiles per aliud me- 
-— à CUATRO E mis | Mee 
&ter qp (ipfis cá&nofcarur , vnde pec. 
(eoo dci ét; hinc orta eft celebris il- - 
la difficultas intet veteres tá Scoti(tas , 
Thomiftas,tü Nominalcs,quid fit 












nomine , vt Recétiores. 
eb ietdan pria ia B RERNN 
crit rius. fit propofie 
am nota in Bacxh Scoti , deinde. 


uo hzc conditio competat pre. 

ae oy pd. im X t cc 

49 Circa primam parté difficult. not, 
ex Lich. 1.d.2.3.2. qp in propofitione per 
fc notaly per fe nó lumitur, vt diftinguie 
tur cotra per accidens ,quafi quod cffe no 
tü dicatur de aliqua jppofitione in aliquo 
modo dicendi e , (ed vt diftingunur 
contra per aliud  itaut illa fi propofito 
per fe mota , qua non habct evidéuam ab 
alio; hinc defimtur à Sco. 1.d.2.q.2. A t8 
clle, qua cx terminis proprijsy. qui. [ung 

XXX 4 ali- 






928 
aliquid eiusyvt funt es, babét cuidenté 
yeritatem;ex quo dcducitug non excludi 
cognitionem terminorü quia inquit Do- 

&or, impoísibile eft, aliquá propofitioné 
nofci terminis illius ignoratis , nà fe- 
&unda operatio intelle&us prarfupponit 
primá,vndé dicebat Arift. 1. Foft.6. prin- 
€i, ia cognofcimus,inquantü terminos co 
gno'cimus; & multà minus excludi debet 
étía intelle&ma pet ly pus quía no- 
titia nece(larió efl ab intcllc&u; quare qp 
excluditur,cft omne aliud, per quod tan- 
quiam per mediü moucatur intelle&us ad 
€liciendum affenfum in propofitioné illá; 
fed ttatim ac apprehendit terminos illius 
htionis, vi talis apprchenfionis co- 
gnofcat euidéter cónexioné inter illos, & 
idcirco ait habere euidentià ex terminis 
proprijs;addit,» funt eius,.i.quando có- 
cipiuntur in co fenfa,in quo ponuntur in- 
' &egrare propofirioné illam ; nam termini 
poflunt diuetfimodé eandé rem fignifica- 
£c. f.copfusé, vel diftin&?, vt (unt dcfini. 
to,& dcfinitum,definitio.n.diflin&é G- 
ificat qp definit cófuse repra(entat cx 
diis &is difp.1.q«4-art.2.vult erge Doctor, 
2 fit propofitio per fe-noxa, cui affen- 
t intelletus vi apprchéfionis terminorü 
ipfius cognito co modo, quo propofi- 
£ioncm cópo itaüt (i terminus cofusé 
zcpraentat, ex cognitione confuía iphus 
enoucatar intelle ad, áffeníum , vc ia 
pw eroi: Doe rs totum eft n 
L4 e, li i ] » ex cognitione i- 
nta eliciat iudicium ; non autcm erit 
fitio per fe notayfi ex cermino con- 
use figmficantc conflatct,ramen vt afsc- 
titet intellectus, effet neceffe,g diftin&e 
conciperet fignificatum illius termini; vt 
: ptzdicatiá cuidenter concipia- 
&ur coouenire (ubic&to cx cognitione di- 
-- ftinGa écfinitionis, non (officeret aotem 
cognitio confufa definiti , propofito, in 
qua przdicatum diceretur de definito, nó 
Het per (c nota;quia indigeret, vt euiden 
ter petciperetur,alio termino.f.definitio- 
nc;qui non effet terminus ipfius , cum fit 
diuerfus à definito,ex diGis difj.cit. con- 
tra Thomiítas , e(fct4; per aliud nota . 

$0 Hinc nó re&é Fofnan.afierit in séc, 
Dot requiri ad projotitioné pct fe no- 
VÀ, vi [emper ex coguittonc dittuidia tct- 


Dif. XIII. De Demenftratione; 5. 


mínorü dcbeat moueri: intelle&usad af- 
feníum propofitionis ; itaut nulla tit 
pofitio pet fe nota, qua ex terminis cóft 
sé fignifi cantibus conftet. Hoc.n.eft có- 
tra ipíum Scot.cit. & córra Scotiftas feré 
oés,vt Lich. Tat.Barg.Fabrum, Sti tinch. 
Vulpes, & alios, claté.n. DoGor ibi ait 
propofitioné illam effe pet fe nota, (i ex 
cognitione confuía terminorü ftatimcui« 
denter apparcat illor( c manév s de 
quód diftindté cognofcantur ;imó [ubdir » 
quód propofitio,quz eft fe nota terminis 
confusé conceptis, eft é períe nota ter« 
minis diílinQté cognitis,nó tamen é cone 
ttà necefíum cft propo(itionem pet fe no- 
tam,terminis dillindte perceptis;effe tale, 
fi confuse accipiantur.Hzc tamen doris 
na clarior apparebit, ft dubia, & obicétips 
ncs adueríariorum diffoluerimus . 

Primó igitur dubitari poteft ex Caiet. 
dicente , quód cum prima paísio pradicae 
tur de definito , quamuisilla. io 
poísit per definitioné probari ; erit. 
pet fe nota;faltim fecundum fe , licét non 


quó ad nos;quia definitio ,& definitum , i 


uamui$ quoad nos differant, non tamé 
ceundüm rem . Attamen hzc opinio.ex 
plo(a manct e& di&is difp. cit. vbi often- 
dimus definitionem, & dcfinitü nó dif- 
f:rre folum rationc ratiocinante (ed ex. 
fündamcnto in re, & pet coníequens nec 
fccundum rem erit pcr íe nota y fed de-. 
mopftrabilis demonflratione potiffima ». 
que cft à priori,& per caufam, nóquidc 
in cognoícendo tantum, fed etiam in e(- 
(endoscrgo nonfolum quoad nos erit dc 
móltrabilis,(cd ctiam in fe (pc&araynan 
ordo cauíz in cífendo non attenditur fo- 


lam pencs noftrum'concipiédi modum ; 
vt cft ordo cau(z in endo,quiin 


-demonftratione à pofteriori reperitur » 
verum etiam in rebus ipfius; vade prinet- 
e immediata dicuntur indemonflrabi- 
ia (ccundum rem , & à prioriquamuts à 
pofteriori , & quoad nos ficétur» 
ergo quzlibct propofitioà priori demon 
flrabilis erit (ecundü rem demóitrab;lise 
S1 Secüdo dubitari poteft ex. Mayr- 
coquia dàuur. mult propotiiiones inde- 
montirabiles,& contequcnter per fc no" 
tz; & tamcn non ex appreheniione. tere 
minorumyvt (unt propoficiones cogat 
p 








: — Q.1LesDepnpifitionper fewua.od.]. — 9219 


-sper fenfum vc nix eft alba, ignis eft cali- 
: dus;Sed teíp.faciliter has propofiuones 
" proprié nec cíicindemonftrabiles , quia 
' vcré inniue datur cauía per (e alb«dinis, 
- & in igne caufa caloris, pcr quam dcrmo- 
ftratione propter. wd luo modo poterit 
- calor de igne , « albedo dc niuc dcmon- 
/ffraci ; ncc iflas propobtiones cí!e per fc 
'motas;quia non ex apprchentione termi- 
- norum cognofcuntur, (cd cognitione (ca 
ficiua ; & cxperimentali, & confequenter 
: peraliud , nonper fe ; vnde communiter 
ut propofitionem aliquam contia- 
' gentem eflc per fc moram, quia ex cogni- 
-tione terminorum non percipitur ipío 
'tü cónexio, fcd per aliud extrinfecü: nifi 
"velimus diccre e(fe per (e notas,quatenus 
^o "primoà (entibus percipiuntur, vt iofra. 
. Tertio dubitatur ctrca diuifioné pro- 
; pofitionig per fe notz, nà Thowitla ip- 
- fam diuidüt in propofitionem pcr fe no- 
-tam,& per fe nofcibilem;vclin propofi- 
— tionem per (cnoram in fe ; & notam no» 
bisgnotain fe eft , quz nullum habct mc- 
- dium; quo polit probari conexio termi 
morum,tamen à nobis non cognofcitur 
e nifi per aliquod mediü cxtrinfccum;nota 
nobis '& in (c eft, cum nos apprchendi- 
mus conntxionem illam vi terminorum.g 
— dupléx;vel.n; eft nota om- 
-sibus tàm in (ipientibus; :quàm fapienti- 
E "bus; vel fapiétibus folü, qua pacto Boct. 
ánliebdom. diuiit cómnné animi conce- 
. | gtis&c Acif. x. Top,c. 5:diu'tic problema. 
$i Iftz diufiones nó approbantur à 
- Sco.cit.ná prima nó cft bona diuifio,0g 
" ex membris omninà diftin&tis conftarc 
'debet , cadem autem propotitio dici po- 
terit per fe nota,cum cft actu cogoitas & 
pet fe nofcibilis, cum a&u non cognolci- 
tur, qug cognitio accidit propofittoni 
Sccunda vetó ; vt ibi explicatur , nec va. 
let, quia propofitionon folum tormalis , 
fed ét obiecta , vt propofitio eft , dicic 
ordine ad intelleciósergo hi ternum ,cx 
buscóttar,no funt apt: ad caufandürafse 
sü,non erit per fe noca in (e$ quaproprec 
ois propofitio in (c nota pet (c erit & no 
ta nobis,feu poft;bilisà nobis coguolci 
fi termini cóciperétur ; acl) nosc ognitis 
terminis nó cognoícimur eu:déetcr cóne- 
x:on€, figni cuidens no- (ufficcre cogut« 


tionem illam,quam babemus de illis ter 
minis , (cd requiri cognitione pertectio- 
r6 d eric diftincta , illaiaüt etit cófu(a , & 
có(cquéter propolitioné illà ex fe no cíic' 
perfe Done Món: i 
rit noriuá alterius propolitionisex vermit 
ni$d; (tincté fignificantibus coftáce , fi» 
cut.n.tecminus confuse:fignificas eft di 
ueríus à dittincté ijgnificate candérem y 
ita propoficioncs ex illis compoti e Nec 
c(t cade ro dc coi concepiu,& problema-: 
teni ifia nO dic ür,nitr propoficioncs proa 
babilcs,d nó ex terminis immed:até poi 
plütor,fed ex motiuis & rónib? probabili 
bus, ende re&:. qdà süt not« oibus, dà 
fapiéübus try prout magis,vel midus Có- 
uincüt róncs:at propdfiuo p fe ngta di- 
citut talis c apprehélione terminorü, 8c 
I tàa fapié! esq infipientes,yt cogno 
cant illà;nccctlarie apprchédere debent: 
terminos , qui-ftatim caufant aijenfum ,* 
fequituromnem. propofitionem pcr. (e: 
notà elfe tàié (ap tibus ,& ipli piencibus; 
| ld entiores INcotherici, vt A « 
uet(a , &:Ruuios hanc. diuitionem alice: 
explicant; .f. quód rra rt per fe no.: 
ta in fe;eft; qua conttat teriimis notio-- 
ribus natura ; per (c nota nobis; quz ex: 
terminis nobis notioribus omar $i 
& dicti. coincidere: cdm diu:üone illi: 
Ari(t .dc notiéribüs nataray& nóbis tra 
dita 1.i^oft, ac8 P hy.cir Sed quáuis: 
recte diuidat Ariinotiora nobis; & natu 
ra; quia quzdam ordine natutg prius ma« 
ta funt concipisquedam veroordine do- 
&rinz d:cuntur nociora nobis, quia faci - 


lus percipiuntur , et íuacfenfibiiora ex: — 


di&t.s difp.1.q.6. tamcnin c goreloquen 
do propofitio per fe notanun poteft cÓ- 
ftarc ex netioribus nobis, quiay vt contt4. 
Mayr. dix:mus;non funt apti ad caufan- 
dum aticnfum cx propr:js rationibus, 
gouus ex cognitione (enuiiciua » & cxpes 
turcntali inteilectus afienut , vt in hàc 
nix cft alba. d toph Aduerfari] re(puüt. 
à rónc propeütionis p (e pora lcet des 
indc 1lià admruát. ; hae latis de pro; ofi- 
tione per fe nota , vide Fabr. theor.7. &^ 
1: fent. d. 14. ci 1. & alios Scoriftas cit. 
3 Circa à crà qugiiti partem;an pre 
mif[z ácnionttiraucn:s d cbeant efe 1m« 


mediatg , loquendo ac acmonftrecione 
po: 


/ 


- 


ITE. 


9030 
propter quid, eft vna opinio, quod amba 
pramiffa: debeant e(se immediatz ,& in- 
demonftrabiles, non folum virtualiter , 
fcd ctiam formaliter, demonftratio veró 
ex folum virtualiter immediats fic demo 
flratio quía . Alia eft opinio , quód (uffi- 
ciat ad demonítrationé pa quid y cx 
virtualiter immediatis conftare,dummo 
do dcmon(lrans fciat refoluere principia 
virtualiter immediata in formaliter inde- 
monftrabiliajita docet Do&or 1.Polt.q. 
11. in fin. quamuis non (e declaret ex: 
preísé, an prima demonftratio fit propter 
quid, vcl quia . 

Rcs eft facilis eie ji primó .n. cer- 
tum eft ad demonítrauionem poti(simá 
requig quod conítet ex formaliter im. 
mediatis, & per fe notis, cü.n. inbac dc- 
mon(tratione cócludatur paísio dc (ubie- 
&o per definitionem fübie&i ex di&is q. 
przccd.iam ràm maior , quà minor erunt 
immediata, in maior. namq; pafsio dici 
tur dc defioiwone , & in min. definitio de 
definito, quz pradicara immediaté con. 
uenignt proprijs fübie&tis. Tam quia ha- 
bere liec principia dicit perfe&ionem .f. 
independentiam , ergo huic demonftra- 
tioni competer, At loquendo de demon- 
flratiónc propter quid , in comuni vtraq; 
Opinio cít probabilis; prima videtor ha- 
bere fundamentum in Arift.nam 1. Poft, 
C.2. probans hanc códirioné principiorü 
ait ex primis autem indemonflrabilibus, 
quoniam non fciet non babens demó(lva- 
tionem ip[orumyfcire.n. quorum demon- 
firatic cfl, non [ecundum accidens babe- 
re demonflrationem efi, quibusverbis 
videtur innuere principia nó per accidés 
fciri debere;hoc eft non per aliud, (ed (c- 

ipfis,& tex. 30. docet (ubaltetnatam ícié- 
,, uam demonftrare quia ex hoc ; quod pet 
. principia folü virtualiter immediata pro- 
" &edit, vt explicuimus dif». przced.q. 4« 
att.2. ad 1. princ. quo feníu declarauimus 
definitionem demouftcationis traditá ab 
Arift. 1. Top.(üpra q. 1. art.1. in fin.& 2, 
» In(t.trac. 1.6.4. Secüda veró opinio e(t 

is probabilis ,habetq;(ugm fundamentí) 
in Atitt. nà in fine cap. 2. docct aut om- 
nia, aut quzdà pri ncipia mclius cognoci 


cóclufione, quia.f.quzdà dantur, quz de- 


.déta&u non cócurrerét. Dubiüigitur 


Difp. XILI. De Demonfiratüna j^ 


fio& talia erunt principia virtualiter iaz- 
mediata , nec obícucé colligitur ex verbis 
cit.pro altera opin. dum ait non [ciet nom 
babens demonflrationem ipforum i... 
principia erunt mediata, oportet de ipfis 
habcre demonfttrationem, aliter nulla ef- 
fct fcientia; quà opinionévt mag s Scori- 
cà, & ccm fecuti tamus 2. p.Inft; tra&. 1. 
€ 4.iixtà quà dici deberet definiuonem 
traditam 1. Top. nó cíle demonitrationis 
in cómunifed propter quid fold vc innai« 
mus fupraq 1.att.2- ad 1. priac. fimiliter 
fcientiam fubalternam vt fic nomdemon- 
ftraresquia, (ed propter quid, quod etiam 
tetigimus di(p.praced.q.4.art.2. refpon- 
dendo ad 1. princ. in fine ; inillis .n. fen- 
tenuis. in quibusnon adíant rationes có- 
uincentes , non dcbemus determinat al- 
teram : partem fequi . e : 
$ ubium tamen clie. j,an prim. 
dpi refolutio debeat i víqrad pri- 
ma principia vniuer(alifsima., vt síít prine 
cipia mietaphy ficalia quae p 
polus folent , itant demonftrans non (9- 
— reíolucte (uas eui hadas 
vfq; incipia propria in- determinato 
inne, Br immedíata, fed etiam v(que ad 
ima,& noti(sima , an verà fi cc- 
aer e principia pr » & determi- 
nata. E t quidem quód neceffarió babens 
demonftrationem ex principis virtuali- 
ter immediatis , debeat habere notitiam 
tincipiorum formaliter ymmediatorum, 
quibus illa eflentialiter dependent , iam 
fuse oftédimus diíp.preced.q.4.art.2. T 
uia in cau fis eísétialiter fi natis; iri» 
Hos nO operatur , nifi a&u cócurrat (ü- 
petiorg ergo principia virtualiter 1 ia 
tà Honemom cau(are (ci&tificá cóclufioné, 
fi principia formaliter immediata ,à qui- 
bus in hac caufationc eísétialiter cp 
de ptimis, & vniucr(ali(simis principijs » 
ná &gid. Vcn.intext. 19. & alij át. 
Oppolitum tamen ett verius , nam ct fü 
formaliter ignoraret aliqui ilia princi- 
pia , poffet adhuc habere demonttrationé 
peculiaris conclaf. fi propria, & immedia- 
ta principia ilius cognotecrct« Tum quia 
vnica , vel alim pauciisimge eíscnt de- 
montiraciones pocilsima, tot .f. quot cf- 
fcnt ilta vniucríali(sima principia Ma 








9. 111. De promifis Demonfiratianis. Aet. 1. 933 


emnia alia ab iftis dependent , ergo non 
polfent conítituere demonftrationé po- 
tifsimà , de cuius ratione eft habere prin- 
cipia indcpendentia quó ad caufationem 
concluf. Tü quianec conclufio,nec prin. 
cipia peculiaris demonftrationis quà ad 
cognof(ci pendent cx illis. 
/ $5. Dices dignitatem efTe vnü ex prz- 
itis antc — nftratione "pm. 
1. Tü quia explicanstex. $. qua fint prin- 
cipia Das: tomg viae vcio di- 
uidit in dignitates & pofit:oncs . ergo v- 
trag; cognofci debent ante demóflratio- 
nem. Tandemquia veritas omnium prin- 
€ipiotü pendet à veritate d'ignitatuch,er- 
go ad quamlibet demonftrationé cócurt 
te debet ét vniuer(ali(sima pricipia. Refp. 
quidam per dignitatemibi exponunt prin 
M propria, & immediata, vt diximus 5. 
p. Inft.traét. 1. c. 1.61 veró intelli gáturvni- 
uer(ali(sima principia ; vcl cítíermo de 
- precognitis ante omnem (cientiam,vél (i 
de peculiati demonf(tratione loquatur 
Precognofc debent nó formaliter,fed ha- 
itualiter,vt f. nà ad(ic rodea oppofita 
inintelle&u ; vel ti adhuc formalis cogei- 
tio ipforü praexigatur ad demoaftratio- 
nom, hoc crit , noa quia requicantur ad 
cauíandam conclufionem fed rantü quia 
fià proteruo negarentur. propria princi. 
pia, nonnifi per iila vniucríaliisima proba 
rentur demóftrationc ducente ad impo(- 
fibile; tum quia éc in proprijs principijs 
includuntur contraGa , nam fi verum ceít 
quodlibet aut effeyaut non e(Je,verü quo- 
que erit homine vcl efse, vel non c(seani- 
tnal rationale, & eonfequenter,li quis fcit 
hominem eísc rationaleim (sc vecà , (cit 
quoq; oppofitü císe £ilfum,& hoc ettyg» 
ali. ui dicüt principia vaiucríalifsuma in- 
cludi virtualiter in qualibet demonítta- 
tionc. Ad 1.ibi loquur de dignitate lac- 
6, vt dicit principia cuiuslibet (cienue, in 
qua dantur proprie dignitates , vt eitlo- 
Catus ccxt.a $» vcl l»quaur dedemonttra- 
tionibus a4: hcioacicis quarum mola ex 
talibus prac. Js integrantur : veltandé 
qe dignitages. Ingredruntur quamlibet 
emonitcauiogem contra&tz. pcr terini- 
nos (peciuics; Ad 3 .parec ex dictis. 
$6 Hiac vmnediacioné hacu(; expli- 
€1tam congcnite. dixigus demonitcauo - 


nià priori, & per caufam ; cceterum fide. 
demonftratione quia, & ab cffc&u loqui 


velimus , ipfa quoq; debet habere fua im- 
mediata principia , quibus coguitis quic« 
tatür in ,nec vltra editur in- 


quirendo in tali ordine cognitionis, al;ter 
vcl daretur proceffus in inünitum; vel có 
clu(io nó cflet (cientifica; hzc aüc imme 
diatio nó e(t eiufdé ronis cum przcedéti, 
ná que conuenit demon(trationi à priori 
dcbet reperiri in principijs (e ipfis cuiden 
tibus, & nó per alia priora; at immediatio 
f£equifia ad demóftrationem à pofteriori 
dcbet ineffe in principijs euidétibus nó p 
alia principia in ordine cognitionis à pg- 
fteriori;aliter nó effent immediata, & ta- 
lis eft immediatio illar propofitionü , q 
à cognitione sé (itiua dependet;à fenfibus 
n. omnis noftra cognitio origine ducit» 
uz propofitiones, quàuis fint mediata, 
& demóftcibiles à priori,funt t à poítc- 
riori indemóftrabiles, vt cü Sco.in 1.d.3- 
q«4. E diximus fupra q. 1.art.2.ad 2.& (i 
A de (enía Thomiftg intelligüt propofi- 
tioné per fenotam quo ad nos, por admi 
ti ipforam opinio, vt fupra oftendimus, 


AJMAETIGVLYVS. IL 
Cater£ conditiones dilucidantur ^ 


$7 Értia cólitio eft, quód (int prio- , 
"ES rts ,qua Senn i5 ec ad 
conciuuone:, nà aliquid dicitur primum 
ps nega:toné priocis,dicitur prius per ha 
itadinein ad pofterius , vade aliqua pro- 
policio eit priina, quia nà habet aliá prio 
rem , non ob i] tamen erit prior rcí(pectu 
alicaius cóclufionis, vt notat Sco. 1.Poft, 
q-1. Ac Omme totum ej] maius. [id para 
te, dicitur prima , non c(t ramen prior re- 
fpe& huius coaclaf, ois homo e(tcifibi- 
lis,quia non dicit habitudiné ad illam tá- 
quam ad (uum pofterius. Dicuntur etiam 
praemii priores , quia cum caufent cons 
cluiioné , przcedunt ipíam ex d,&is difp. 
1140*4..jü2 conditio uic explicata conuc- 
nit etiá pramilTis demoaftrationts quia 
nam itlz quoq; dicuntur cauíz concluf, 
in cognolcendo... Arift. autem intelligit 
dc prioritate cauíz ctiam in eíIcodo, quo 
pacto folum premiflis demon(irationis 


propter qu id; conucuiz. . Quac- 


632 oS Difp X ETT. De Deiopfiratidie 5 3. 


"Qyiuartáconditio eft, quàd fint notio- 
res, occafione hu'us oritur dubii; an pre 
mifit debeat effe notiotes natura,vel no 
bis;folet.n.diitingui, quód aliquid cft no 

"tius natarasquia in fe cft perfectas, & in 
" dependens, & confequétet prius;aliquid 
«ft notius nobis, quod .f. facilius cogho- 
fcitur à nobis;quia propinquius cftfenfi- 
bus,vel áliqua'alia €aufa * citcaqnamdi- 
vifionem dequa vide d. s. Met;q Siart:z- 
«(t nor.cp quis Acift.r. Poft. 5. dicat rion 
eile cade notanobis,& natura , tf hocaf- 
écrit, quia plerüg;id accidiz,verü poteft 
iucnire,yt quod eit notius natura ficetiá 
rotios nobis cam .f, facilius cognofcitur 
- «au(a, 4] cffc&tus , et e(t de Sole refpectu 
anflsétiarü. CU igitur pmiflie dicüturdo- 


tiores, quia loquitur Ari(t.de demoftra- — 


« tione propter quid , qua cx caufis proce- 
«lit, intcll.gi debet denotioribus natara » 
"€] quá doq ;süc notiora vobis ; demóttra- 
x10 aüt qriaycü Lolü proccdit ab cffe&u ; 
xft es notioribuscobis ad notiora natura. 
' $8 Rurfus aduertédü, quod pramiff 
per hinc conditionem dicuntur: notiores 
concluliode:i.magis& perfe&ius nor 
quz maior perfectio tripliciter pot con- 
tingerc,vel.in cerütadine , v3] ifícuiden- 
tia,vcl ingraduum inten(ione ; certitudo 
«t fima adhafio intellectus oppofita o 
"formidmi jemdétia cft claritas im cogno- 
Xcendo oppotita obfcuritat!, graduum in 
*tenlio cft duplex propria, feu gradual , 
quz atteriditut penes plurcs ecadus ciuf- 
^dcm'rónis.pecifice , vtalbum vt tria cft 
*intenius albo vc verüs vcl c(t impropria ; 
(cu lubttantialis , quz fumstur i ordine 
ad plurcs gradus (pecificos ; quo pacto 
Angclas dicitür- immaterialior anima ra- 
*tionali, vt notant Con:m. ex Tar. bic. 
^ Dubium igitor eft an przmila quà 
-ad hac cria Gnt noriores conclu(one  »; 
*upponimus aüc cum cómuni ràm certi- 
4udinem,quàm cuideniram. füfcipere ma 
*gis,& miaus,patet dc cecasadinc,qua cü 
"dicat firmam adhz tionem iaiclleétas cü 
«xclutione totali tormidinis,potcrit intel 
as magis, vel minus ficaxiter adhere - 
"ze, ficat magis , vel arünoc poteft effe im- 
osnurabilitàs obici. propter plures , vel 
3pauxiores caulas immutabilitatis , & ma- 
gin d minus neceüatiz pofignt efie ra- 


tióncs cflentiendi;cumquo magis,veFmi 
nus ftat totalis exdlufio lormidinisde op 
pofito; vt Angelus cft altero immateriá« 
fior, quamuis vterq. excladat omné mas 
tctiam,& amot eft magis , vcl minus in« 
iten fas,licet totaliter careat odio «Idem. 
multo magis patet de euideatia, nam idé 
obicétum poteft magis , vel minus claté 
videri j itemrecolenda funt quz diximus 
devetitate dif p.10: 7490; finc. 
Hurt.diíp. 1 t. Log.fec.5 . Ouuied. có 
trou. 10, negát pra miffas effe magis cere 
tas; & euidétes conclu(ionc. A rriag.difp. 
16.Log.fec.3. quem hic feq. Ponc.quáai 
adntittat quamlibet przmiffam polfc.effe 
Certiorcm,& cuidentiorem concla(ioney 
iiie effc eaidentioréjnedat ramen 
ambas effe certiores. Alij apud Ruuium 
concedunt immediatas przemiffas efTe cet 
tiores,& cuidentiores,nó mediatas. Cóis 
opinio cü Sco. q.11. & 13; Poft.admittit 
przmiffas fimul,vcl fcorfim acceptas oo 
tiorcs e(Te in his ttibus ip(a cócl. ita rece 
tiores oés , quos longum effet recenfere « 
«$9 Dicendum sgitur,praemi(sas fimul 
vel üngillatim captas eísecertiores, eute 
deoiiáres,& perfc&iores m ge Von 
fico ipía cócluüone; lo uimuc atit de có 
clufione,quaccnus conclufio eítnó qua- 
tenus propotitio,.i. vt e(t deducta ex pr 
cipijs, & ad tertiam (pectat operatione 
Q 10d (int certiores probat Atift.cap. 2. 
ccicicudo concl. caufacur ,& cft propier 
certitadiné premilsarumsergo maror 
cercitudo przmifsar(t, antec- prob. quia 
certitudo propohtionis prouenit ex ve- 
ritate obiecti ;& ncccfitate,at veritas S6 
neccffivas conclut. eft,& caulatur à verte 
tarc,& mecc(litate premilsarumyconfeq. 
patet ex illo axiomate Propter quod vni 
quodq.tale, C iliud ragisy]uod efse ve» 
rum aliquibus conditionibus ob(cruatis 
oftendimus z;p.In(t.trac: 1.c. 4.qua: con- 
ditiones adfuntin prafénti.  vcintuc 
patebistum quia quod cx fe eft raleyper- 
tcétius habet formam, quam quod pcr ali 
ud elt talc , quia illud immedianius , hoe 
n.ediatius;qua ró de quibuícüq. pramnif. 
fis concludit libet coftderaus. 
Refp.Hurt.quem fequitur Ouuied.cis 
axioma illud folum valere io cau(a finali 
tefpeétu mediorum, no 1n alijs a 









-fion idco ignis cfl calidior aqua ; quia ex 
fec cali, 5 aqua veró ab ignc, fcd quia 
nulla qualitas aque operatur intensé , ac 
ipfa cft; ad aliam probar.ait valere de, » 
agentibus per gradus intcn(ionis , non dc 
' agentibus, vt dant efle (ubtlancialiter, (ic 
(0 7 potett efie, quod premit (int certiores 
- €etticud:ne graduali, noo vcró. fub&tin- 

' tiali; & adducit mnftantias,qua (olcnc af- 

fertr coniraillud axioma . 

— Sed verum effe axioma illud non folam 
— . . $nfinc,& medijs, verüm ctia in alijs cau- 
o 7 fisibioftendimus, & praccipué ex cócef- 
fis arguitur ,nzm 1dco plusamator finis, 
- quàm mcdia, quia boniias finis mouet vo 
 Juntarem Contain pc - fedaffen- 

fus pra mifiarü n.ouct imelle&ü ad affen- 
"fum cócluiionis, crgo magis affencitur in- 
tellcétus praemaffis,& firmius,quàm con- 

- clufioni, patet conícq. quia 6 finis;quia 

| €lt caula motiua,magis amatur,ctià pre- 
'mifie,cum fint caufa motiug , magis crüt 

«crig , Quodaddit de alijs caufis ; primó 

"ef dabis an qualitas poflit producere ef- 

- fe&ü fibi e'qualem,de quo in lib. de Gcn. 
Deinde hoc adnifl o,deducitur veritas il- 

—— 'Jius axiomatis , nam poffctalia reddi ra- 
tio,cur qualitas non producat cffectü z- 

- qualem, nifi quia qualitas eít talis (cipía, 
-etic&tus veró babet entitatem, abilla , & 
CÓfcquenict dcficere aliquo modo debet. 

- Tandcm fi axioma illud valet de agétibus 
rh gradus intentionem , valere dcbct de 
"agétbus, vt dant ctie fübflantialequando 
Sut caulz zquiuoca , nam li praetuifize süc 
&citiorcscertitudine gradgali, multó ma- 
geeeioner fübtlàialihzc.p.(ccundü 
AHuit.fequitur fubftantia a&Gus;fcd (ubílà- 
tiaa&tus prz miliarum cft, petfe&ior actu 
conci. quia huius eft caufa zquiuoca;quz 
"sCpcr eftiuo cffc&u perfectior, crgo «c. 
"quod fint przaiiz cauts zquinocz, pa- 
"ter,quia vcl prai(lz lunt immediaia, & 
"fic cognoicuocut habitu intelleétus , qui 
fpceie aifrguitur ab habitu conclu(. cíi- 
?que efenuialicer perfcctior;ti lunt mcdia- 
"ur, cornofcuniur bapiur [cientiz (pecie 

| t; men diltincto ab habituconcl.fed quo- 
| niam habitus: conc]. ab ilio dependet, dc- 
bcmusin iio arguere maioié pcucétio- 
xé,quàmin ;fto,quiá pluribus dependet. 
co Hancioncm decaufis uotis AC- 





Queft.1H. De premifsis Domonfirat: &rt.II.. 955 


riag.cit. ait cGcludere ad hominem có:ra 
Hutt. nó abíoluté, quia inquiz, non id: o 
media minus amantur quia propter fiuc 
appetuntur, nam Deus amat juftum pro- 
pter gratiam, nó tamé magis diligit gra- 
tiam, quam inftgm, fed quia media non 
haben: bonitatem d:gnam amorc fic in- 
ten(à ; at obicitum concluf. hibet. capa- 
citatem tctminandi tàm certü affenfum, 
ficut premilTarum obic&um; & fic vni- 
uerfaliter videtut iliad axioma negate. 
Scd ex ij(dem principijs rcfellitur- hzc 
teíponíio , nam obie&um conclutionis,, 
cum babeat incdiatam veritatem ,& nc- 
ccffitatem, non erit capax tante certiu- 
dinis, ficut obieé&tum przmiflarum, quod 
immediatam cótinet veritatem, & nccef- 
fitatem indcpendentem , hzc .n. deca 
dentia in concluGone arguit ininorcin ca 
pacitatem cettitudinisficut in medijs de- 
pendentia ad fnemargu't. miporcin ca- 
acitatem amoris , € minorem bon:ta:e, 
um quia fiquis diligeret Petrum, quia 
cít filius Pauli , quamuis Petrus (it eioídé 
bonitatis cum Paulo;attamé quia motiuü 
amoris cft relatio ad Paulum , quia .f. cít 
aliquid Pauli , remiífior ctit amor Fctri , 
quàm Pauli; quia intcllcétus ideo atsc. 
tit conclufioni, quia cft aliquid przmit- 
farum , minus afientire debebit coclulio,- 
ni, qoàm przmilTis. Exemplum de $tàt;a 
non cft ad propolitum; quia gratia nó c(t 
cauía amoris Dci erga iutltuim, fed potius 
fe habet vt. cffe&us, in quaniii Dcus oc- 
dinauit hominem ;uftum habitu füperna- 
tural! gratie condecorare , aon .n. gratia 
iuttificat hominem ex fuinaiura ,fed cx 


ordinatione diuina , vt docent Scouflz . 


Accedit principaliter, quod euidentia ctt 
cauía certitudinis natucalis,non quad ht 
adzquata , nam datur certitudo (ine cu; - 
dentia, (ed inadzquata, itaut quindoad- 
cit, concutrit ad caufandam ccrcitudné , 
nà ficmius adhzremus ij$, qua videmus , 
quam qua non videmus, lhcut facilius itta 
ncgaremus, quam ilia » (ed premiiize (unt 
eutdenriorcs conclulione, vt conccdic Ar 
riga ,-& mox ptobabumus » crgo func 
cuam ccraorcs, * 
61 Sccundo q, fint euidcnt ores; Prob. 
ijídem ratiombus, quia ouinem clirita 
ix cuidéuià coaclufio recipit à premullis, 
ui 


Mdb 


934 


Tum quia przzmiflz babent perfc&iorem 
nofcibilitarem .f. per (c; & immediata , 
cóclufio imperfcütiorem, quia per aliud, 
& mediatam , ergo euidentius przmitla 
cognofcuntur , Tum quia illa propofitio 
eft cuidentior ,quz vcl cft intgitiua, yel 
magis ad ità accedit,euidentia ,n.cft cla. 
ta obie&i y: deoria, & inuito, vnde cla. 
rius cognofci mus rcs fen(ib:]es , qua no- 
tiores nobis di cuntur; quàm infenfibiles, 
& falsó negatur ab Hutt, quia res fcnfi- 
biles nemo negauit, Deum autem aliqui 
neg:uerunt , quamuis ex fenG bilibus 1p- 
fius cxiftentia concludatur , qua ratione 
hzc propofitio Deus efl nà dicitar per fe 
nota nobis yiatoribus, quamuis euidenter 
fciamus res (cnfibiles cffe;ergo quia prin- 
cipia funr per fe nota, vcl faltim accedunt 
immediatius principijs per (e noris,quam 
conclufio,erpnt euidenuora conclufione, 

Tandem de. perfc&tione. eflentiali ma- 

net cx dictis probati quia przzmi(Iz funt 
cau(z zquinocz conclufionissde quarum 
ratione eft, quód fint perfc&iores effen- 
tialicer cffe&ibus , quos virtualiter con- 
tinent; nec obftat , quód fint partiales ex 
concuríi intelle&us ; quia contideramus 
ipfas inordinc ad obiedia » nam obic&tü 
premifarym, quod cft vnio medij cum 
extremis , eft caufa obiecti conclutionis, 
^f: vnionis exipemorum , ergo obiectum 
conclufionis erit imperfeckius obic&o 
przmifiarum, Tum quia intelle&us quic 
quid cau(at ip concluf;caufat vttoscunda- 
tus przmiffis, De perfectione graduali 
etiam oftenditür, quia regulariter caufa 
zquinoca non caníat. cffíe&tum in inten. 
fiori graduquà (it ipfa, vt lux vt tria non 
cauíar caiorem yt quatuor , Ícd potius vt 
duo ergo fiafenías przmiffarum cft vt 
duo, conclufionis ailenfus erit minor. Vc 
rum cft autem , quód aliunde poterit af- 
fco(üs conclufionis imendi.f. ex maiori 
conata intelle&us;cx imperio voluntatis; 
hoc autem eft de per accidens , 

In oppof. arg.1, quod. aon fintertio- 
res , aut cuidentiores; Tum quia eodem 
modo vniütur extrema cui mcdto in pre- 
miflis, ac inter fe inconcluGone, imó ea- 
dem vaione , quia vniuntur inter (c virtu- 
te illius principrj Qué funt eadé vui ter- 
tioy[ uni cadem inccr (e, at vbicít cadem 


- Difp. X 1 1I. DeDemonflranoge, ^ 


vnio, & idem obic&um, eft cadem certi- 
tudo, ergo &c, Tum a. vn:cü eft motui, 
& obicétum formàle in fy!logifmo ; & 
conclufto,inquit Atriag. refpicit pro obie 
&onó folum extrema càncxa inter fe,fed 
ttiam cum medio, ergo nullum difcrimen 
certitudinis. Tum 3.nequit affignati caus 
fa haius maroritatis , fi ,n, pomtur ;enmee 
diata connexio. tciminorum , fit peutio 
principij,hoc-m. quaritur anex ea orias 


tar maior cctpitodo, vcl euidendaas 6 pas 


nitat minor dittatia à lumine int 

ett filtum, quia lumenintelle&uale no fe 

habet vt corporcü , minus illuminat 

obiectum remotü . Ti 4.tam eft certum 

Chri (tum efle tibilem, quàm ine efie 

ritibilem; quia illa eft conclutio Theolo- 
ica , quz cft certior principio naturali , 
um 5, cóclufío ex princip;js fidci dedue 


€&ta no cít incertior ipfisprincipijs aliter — 


non eflet de fide , de cuius rat/one e(t, 
babeat fummam cettitudinem, et go idcm 
dicendum de conclufione matoralt, — . 


61 Refp.ad r.ncg. codem modo, & — 


eadem vnione vniri exicema cum medio, - 
ac inter fe,vt aduertit-Amic. tra&. 26.di- 
fp... q. g.dub.s. art.7. nam ynio cinmedii 
eft immediata, X 1 
cft mediata ,& dependens;neci 
cipium oppofitum docet , imó f 
cum medio affignarur pro caufa vnionis 


jrin. 


extremoruminter íc, deducitur effedi- — 


ueríam ynionem. Ad 2. diximus difp. 
€ed.q.3.art.2.cum Sco.in 3.d. 28 inh. 
d.23. D. aliud efe obie&ü formale con- 
clutionis, & przmi(farü , quamuis obie- 
&um concl. 
quc conclu(ionem includere uma 
doner xps vt vem d 
mus 41/0. 2. Ad 3«caufam císe 1m- 
very gh As .conncxío- 


' nem terminoram, nec ob id peti 


cipium , quia iam a([ignantur plores-ra- 
tiones, cur lec immediatio caufct maio» 
rem ceruindinem, & cuidentiam, vc fuse 
diximusin prcb. conclu: zum «uia. licét 
lumen intelle&us non 6t corporeum, tà» 
men negati ncquic , quin difficilius attin» 
Bets qua magis diftátà primis principtjss 
quàm «quz magisaccedunt , vc patet exe 
perienua , & ideo. Ic habet quati 


EX 
— sd 


quia vnto — 


ndeat àprgmiffis; ne» — 


laca a 
€orporcun»Ad 4-fi lo-;uimur dc ifia — 
gom 









». 


u 


1 


EJ 


^ 









L. 


P xv. 


 mjfteria fidei : non 
» diuerfis actibus (pec ificis s (ed ciu(dé 
 peciciy quia idet ltsbent obic&utn for. 
M. -- "f reaelationerm diaibam,at conclus 


"e " 


Zusfl. LI Dé peemifiis Demonfrationisss4r.1T. 9 3$ 


fofitione Chrift us e(t £iübilis, quatenus 
e(t conclufio. eX illo ptinci- 
pio naturali horno eft tiüibilis , c(t minus 
€erta;at fi confideretut,vt e(t propolitig 
fimplex de fide , potetit ec cettiot , fed 
fil ad rcm,yloquimur. n.de ptopolitione s 
vréonclufio cft , non vt propotitio , , Ad 
$.tieg.paritás ex Scot.3.d. 13. D. quia 4 
i i feticlata non cognofcan- 


ones liaberic. diüerfum obic&urn e 
trialc à priticipijs, nam principijs iotcl 
br er Y tetminoram apprelicns 
fione;conclafroti vetó ex ynione cxtre- 
füiorüm cum medio táguarm ex tnotiuo , 
& cx ip(a vnione formiali cxitemorum 

anquam ratione formali Que; turti quia 
tion implicat liabere minorem certitudi- 


| erm de conclufionibus dcdu&is cx pria 


€ipijs reulatisyac de ips ptincipijs nam 
de iftis [iab í € ittime- 


tio per 
. diaté , de illis liabetüc cogeitio difcarti- 


uentef à fide irtimediaté nó 

€auíata, (cd mediaié , & vi luminis nata- 
ralis intclfe£tusjvnde petriniét nod ad fi. 
dem;fed ad (cientiam theologicam, 

63. Sccüda ad idem ex Artiag. iffa má 
fat certitudo iti premiffis , & nonin có- 
elaticaa fic poffet explicari s vt fi «num 
€ duobus effet negandum , potias ncga- 
tctur Condafio, quàm aliqua prschitia- 
tum, quía deilla minofem hiabemas cer- 
fitodincm ; fed hoc nequit teperitr inter 
affenfuim pramiffarum, & coocl. etgo e- 
qualis eft cetcirudo in oibus ; mia. prob, 

obus cxcinplis,ptimum cft, in hoc f51- 
logifmo Deus «jl Jumma veritas , jed 
Deus reuclauit je e[Je fmmam verita- 
demyergo efl jumma veritassocqait dicis 
pe (1 neganda elíet aliqua verita ex 
illispotius negarctar cóclufto j quia bac 
€fl eadé cum maio. sfn efl in (yi ogifmo 
partieulari,ná fiin. premis (citur oés 
homines eic rationalescx quo deducitut 
Fetrit eife ratiogié videtur impoffibi le 
tino € habete ceccitudiné de cocl. ac de 

remiíltsyitavt potius ncgareiut. cóclu« 
f»yquam pramiffz,ca.n.1, 'o,gs quis cft 
Ccctu5 ones homines etie rationales , & 
Pes á (ub ly omn, includisenuscf cua 


eodem tnodo Pettameffe catíonalem. 
.. Refp. nó tecté maioritatem illam cx- 
plicati pet pole vcl non potfe negari , 
repugnat eniai conclufionem negari , (i 
€x premi ffis veris tete infertur , melius 
dcclatabitur. ex maiori ncceffitate , & 
itnrüediata tetminorom Conncexióne, at 
fi velimus loqui ex hypothc(ü impolfibi« 
li, & tanquam pet fignuar à potlctiori y 
pofsumus admittete modum ill à loquen- 
di;quátenus minor cetüitudo e(t in con- 
clutionesquàc in ptarmiffis; non quidem 
vt propoitiones ill fur in modo, & fi- 
gura di(pofia, (cd vt confiderantar in (e 
ipfi$ 5 vide minor cettitudoeft in hac 
ptopofitione Petrus cft rationalis, quàm 
in ilta eft rationalis ; quia mitior 
nece(fitas.( atediaia, (cd vt (unt in fyllo- 
gi(ito difpo(itz, ncquit negari coclutio , 
quia (imul fiegarentut ptzmiísz cx hoc, 
quód fe liabent vt caufa 4& effectus ; nec 
inferasergo eadern neceffitate (unt ne- 
Ce(sariz jquia adliuc (lat, quód veritas có 
cl.fit mediata, & mitius ticce(saria ; (icut 
pofito decreto Deisquód nác fit Petrus $ 
necefsatió exiftit nec potctit negati De- 
trum efse, quim etiam negetut diuinung 
decretüm , & tarnen non eft eadem nc- 
ceffitas immuabilitatis li:c , & ibi : (imi 
litet ex omriipotentia Dei infertur polli 
bilitas creatura ,etfi hzc negarctat , au- 
feretur ét Dei otpotétia,ex quo falso de 
duccs cádé aeceifitaié, & obicétiuà certi 
tudiné cíle in antccedétis & cófeqnenti . 
6$. Tertio Arif. 1.Po(L.c.2.in fait e( 
fc magis credédum, aut omnibus pfifici- 
pijssaut quibutdá,ergo nó omnta süt cer 
tora. Tum 2.conclutio aliquádo eft (en- 
fu nora, vel pluribus denmonilrauionibus, 
€tgo in his catibus exceder. Tum jiprz- 
milse demougttrations propter. quid (ci 
trt demon(t catione quia , etgo impeifc- 
Gius,mam pcrfectior eft fcientia propter 
qid quàm fci&ia quia. Tàm 4.fi minüs 
cuidenter conclufio (circtut, ita vt ad di- 
mimutionem certiudimis pre milsatà mi 
nuatur certitudo concltandem e(sct de- 
uerieadum ad conclaf.millius certitudi. 
ni5 uia f fittum pecsblationé fmiti cort 
faivitut. Tam $.poíset conclutio ptoba- 
bilis císe inteüfior feientifica, fi ex inten 
fionbus przuiffis dcducereiur , & fic 
peces 


936 
erfedtior. Tandem axioma illud nóva- 
le in caufis zquiuocis , premisa fant 
caufi z:quidocz conclutionis, ergo &c. 
Reíp. Arift. ibi loju: de perfe&iori 
afsen(u , quj dicitur intelle&tus , quo folü 
afsenti mur princip: js immediatis, nó ne- 
sauittamé principia mediata etiam per- 
fctturs cognofci » qui1 mdependentius , 
quim conclafio , licét cognitione fcien- 
tifica altcrius fpetiei. Ad z. patet ex di- 
&is nos loqui de conclufione, vt. pendet 
à pra m (His; tum quia non císcet eadé for 
maliter conclofio,fed materialiter , quia 
al variationem mediorum variatar. Ad 
3.cum principia à pofteriori fciütury ha- 
bent rationem concl.quomodo auté pof- 
tiat dcinde afsumi pro principijs in de* 
monftratione propcer quid dicemus q; 
ftq. Ad 4. non magisconcludit , quàm (i 
tormarétur contra oppofitam ferr. fiué 
alit minor certitudo concluf. (iue zqua- 
lis,pofset minui,ergo veniemus ad nou.» 
Ccrtitadiné; quaré dicimüs talé diminu- 
tioné ticri p partes proportionales, ficuc 
;n. diminacione certitudinis pmilsarum 
nóperuenitut ad nó cerritudinem;neq;in 
diminur/'cne certitudinis conclufionts ; 
nam in diminutione datur. procefsus in 
infinitum ex diclis in Phyf.difp. g.& 10. 
tam in gradibus etafdem rónis, quam di- 
Qeriz rois, Ad f.eísct per accidens pet 
fcét:ior, (cd efsenualiter imperfe&ior,fi- 
cut cogniuo fübftancz , vt duo,elt acci» 
dentaliter imperfé&ior , & c(sentialitet 
perfcétior cognitione accidentis, vt tf1a, 
Ad 6.refpodct Sco, qi 13. Poft«quod quà 
iis sib proprias,& fpecil:cas rónes nó fint 
[Xoprié cóparabilia principia, K cóclulio 
nes, quia conclufío eft (cita (ciécfice prin 
cipia vecó per hab tà fiaperioré,attamen 
vt conttentunt in c6muni cognitione cec 
ta,& cuidenti, pofsunt comparari , € de 
ipiis vc (ic verificatur illad axioma. 
* "Hac do&rina euià fao modo applicati 
pót przmi(fis demonttrationis ab effe. 
&u, nà quáu siuxta ordiné obic&orü p- 
fc&iot àt cóclufio , a'tamé in ordine ad 
noftrá cogaitioné € contra tes fc habet , 


ne tüc perfe&tius cogaofcüur effectus, * 
& ! s Btreuiter igitur de hoc 


nouorcs dicaatur refpectu noftri 
65' Quin conditio dy Gcex caufis fa 


"ire cs licata 2p. Init. tfac- T.C 4 tbi * 


* Difp.XIT. De Demovfrating s 7^ 


contra Adtic.o(teridimus l'ufficere caus 
fas virtuales, quod poteft colligi ex Sco. 
ros 7. A. & I. vbi demonftrationes 

co vocat propter quid;idem habet q« 3» 
prol.& alibi;fusé et & fupra oftendimus s 
quomodo cau(z potlint effe medium de* 
monftrationis pro viseniM ibas inlo* 
cis declarauimus fextam coaditionem .« 

od lit ex proprys , Reliqoge quo3.co* 
ditiones (aus dilueidarz manent in à« pe 
cit;c. 3.& 4. vbi fecandum co; 
opin. mentam Acift. patcfecimus , nee 
occurrunt niti difficultates qued 
aioris momenti,quz paffim apa Do&k; 
videri pofsunt , f« eft aot. quod (icut 
dantur propofi tiones de omni. poíterio« 
rifticocum/f. praedicatum e om« 
niibus contentis (ub fübiecto,& feimperg 
ita dantur titiones de nullo 
rioritico,quando praedicatum nulli cone 
tento fu» fubieco, & nunquam 
tit, quz demonftrationi-negatiua: 
uiunt. Rurías ad demon(crationem po* 
tifsimam primus , & 15 modus (a« 
lainmodo — n erp 
tioni propter quid,vel quia ctià alij mo» 
di prt Polsuntj& ren modo intelli* 
gendus cít Atifc. cum r. Poft. 10. nega 
dlios modos prater primum, & fecundü 
eíse demonftratiuos , & Scotus q. 164 
Poft. car idem docet in fent. Lincon. 


| QvAsTIO-V. 
De circulo Q^ regre[fademonjivatiuo « 


66 (^1 circilusin digore (amatur;efc fije 
S cies fyllog:(imi à regrefsu. diftins 
&a,at (i fafa acceptione, (ic erit genas ad . 
circalürigorosü ,& regrefsá, vodc (yllo» 
ifmus citcalaris dici folet, dequo. Arif. 
2.Ptio c. .& Sco.ibi q. 4. diciturque «ir^ 
culát;s nó ablolucd, fed in. habi ad 
aliqu prioré fyllog fmt, co quód reuet- 
titur ad aliquá premifsá , à quapror e 
logi(nus proce(sit , ficut motus circula» 
tis,qui fit reuertédo ad illud, vnde venit 
tnobile ; quare q; huic circulari fyltogi(* 
m9 cóuenit tahquá gencriserit m ci 
tigorofo,& regrefs. can qaam fpe 
pendemus;dcindefpeciesaperiemus. 
' $yllo $ lnosita ue circularis indt 


; 












Duafr LV. De cireulo, t vegre[fu demonflrat. — 937 


Scor.cit, éft ex conclufione, «y conuer- 
fa vnius premijiarum alterius pramif- 
f illatio 5 ex quo elicitur duphcem pro- 
€cfsum, feu fyllogifmum interuemre, cá 
circulariter blogs » & fecundus (71- 
logifraus eft , qui circularis dicitur in or- 
dine ad primum, in hoc primo arguitur à 
przmiffis difpofitis in modo , & figura 
1n fecundo à conclu(tone primi cum pro. 
pofitione conuertente alterius. premi(sas 
ad inferendam aliam premi(sam in co- 
dcm modo, & figura . Hinc notat Arift, 
ibid. vt ex veris procedere poffit ifte fyl- 
logifímus, & concludere , debere fieri ex 
terminis conucrtibilibus; rat;o eft , quia 
wiia przmiíssrum debet. conuerti con- 
 uerlione fimplici (non alia conuerfione , 
"aliter mutaretur quantitas , vel qualitas 
propotitrionis, & fic non eser in eodem 
modo ) vnde fi termini non cfsent con- 
uertibiles, propofitio conuertens non cí- 
fet vera: exemplum , omne rationale. eft 
tilibile, omnis homo cft rationalis , ergo 


|. emnis homo eft cifibilis , fit fyllogi(mus 
- «ircularisin Barbara hoc modo,omnce ri- 


fibile cft rationa!e , omnis homo eft rifi- 
bilis, ergo, &c, in quo concluditur min, 

r conclufionem , & conuertentem ma- 
Aoris primi fyllogifmi ; vel omnis homo 
cít rilibilis, omne rationale cft homo,cr- 
go omnc rationale cft rifibile, concludi- 
tur maior per conclufionem , & conuer- 
tentem minoris primifyllogi(mi . 

Deinde docet Arift, an poísit in quali- 
bet. fizura circulariter fyllogizari , & in 
quolibet modo , & dat has regulas , pri- 
ma eft, quod in modis particularibus pr 
mifsa vniuer(alis on pót circulariter (y 
logizari, quia non concludnur vniueríali- 
tcr, nift exambabus prami(sis vntuerfali- 
bus,& cx puris parricularibus nihil poteft 
inferi; .. Secunda eft , in modis negatiuis 
pramiísa afficmatiua non pót circulariter 
€oncludi; quia przmifsa affirmatiua infer 
tut ex ambabus affirmatiuis , illa: autem 
in cafü ambz císent negatiug , ex quibus 
nil re&é lequitur , vide Tar, m expofitio- 
nc textus :& hac fatis de genere... 

67 Corculus , & regre(sus dcmonftra- 
tiuus fuat [pecies itus (yllogi(mi , diffe- 
runt inter fc , quia circulus proccdit seper 
3n codé demoniirand. genere ,.f.à priori 
rs roo de t 


& propter quid , feu per causà ; quod pát 
primó contingere vel in diuerfo genere 
cauíz , vt cum ex caufa finali o(tendimus. 
caufam efficientem, & deinde ex cau(a cf- 
ficienti probamus finem, fiu? cum ex for 
ma inferimus materiam , & ex materia 2» 
formam; vel (ecüdo euenire poteft in co- 
enerecaufz, vt cum ex cau(a mate« 
riali infertur effe&us, deinde afsumimus 
effc&uin pro medio à priori in genere » 
materialis caufig , & concladimus caufam 
materialem;qua prius erat medii, & hoc 
dupliciter , vcl .n. concluditur eadem om- 
nino numero caufa,vel cadem (pecie. e» 
grcfius autem non procedit in codem ge 
nere demonftrandi, fed diucrfo, nà ynus 
[yllogiímus eft demonftratio quia , altct 
demonítratio propter quid. 

Vterq; aüt tàm circulus , quàm regret- 
fus poteft dupliciter fieri , vt aduertunt 
Conimb, Aucría; Blanc. & Io. de S. Tho. 
ycl quód cenclufio afsumpta pro przmif- 
[a nonaliter fit nota;nifi ex vi prioris fyl- 
logifmi, in quo ex pramifsis fuit illatay&£ 
hic difcar(us dicitur circulus , vel regref- 
(us vniformis,formaliter , & proprié; vel 

uód non folum fit cognita per priorem 
yllogi(mum, fedt alia via, itant cum lo- 
co przmi(sz fubftituitur , fit alijs modis 
magis nota, ac quando erarconclufio,&c 
hic difcuríus dicitur circulus , aut regre(- 
fus difformis, matctialiter, & improprie 
quia non rcucctitur Dn pero notitia , ad 
uam per priorem ogiimum perueti- 
Ua es ; fcd ab alia perfc&tiori 
apugr 
dari 


Circulam admiferünt. Antiqui 

Arift. 1.Poft. c.3. ponentes omni 
demonftrationem, & (cientiam,itaut ide 
re[pectu eiufdem eíset cau(a, & effeQus, 
notius, & ignotius . Ex oppofito Niphus 
1. Poft. com. 3 j. referente Amico tract, 
16.diíp.1.q.4. dub. 1. omnem refpuit cir- 
cularem demonf(trationem , fiué in code, 
fiué in diuerío genere caufz . 
fent. admittitin diuerfo genere cau(z ; at 
Alex.3-q.nat.c.5. Apollin.q.18. Poftar, 
2. & Aic. cit. in aliquibus ealibus con-» 
cedunt in codem rc, nontamen ine 
ki ror Sere uàáplures , aut lale 

Fesler neta 2M qu Dir 


im tanquam e vt Neri- 
& Vgo Senenfisin 
open A d We Yn Lt 


* 


95$ 
Cal. Communis fenfus tüm veteram ; tei 
rccentioram a flirmat dati regreffum,; 8 
viilem effe in fcientijs;licét fit aliquod di 
fcrimen,nam quidam volunt;tunc vtilem 
efic regre(fum, (i demonftratio quiz pre« 
cedit , dcmonftratio propter quid (abfe2 
quitter jit Caiet. Bald.& Aric. quidam, 
vt Auctía, docent (erbper vcilem effeyqüa 
lifconq. precedatdemíonftraro , — 
68 Dicimus primó; nequit c: rcules in 
oibusadmitti,fed in a!iuibus, ram in di: 
ucrfo gcnere, cuam in eodem gcneresnotf 
tamen in ijfdem numero rcbus. Prob. r. 
qp non dctur circulus in omnib. ex Atiff. 
1, Polt.c. 3.& 2. Prio.c. 4. vbi Scotasq. 4. 
nam fi de omnibus poffet dari circulus , 
iám quelibet prz mi(fa e(fet circularitet 
demonftrabilis,quod effe fal(am oftendi 
mus (pra cum de fyllogifino circulari'lo- 
quercmpur, & przíertimimn Ferro mulla 
pramiffa poteft circulariter demonftra- 
ri, nón maior , quia vniuerfalis non infer: 
tur ex patticulari, qualis ett minor , neq; 
poceft minór inferti,quia affirmatida noa 
deducitur ct négátida , qualis eft maior y 
folu ergo ia Barbara, & cum tetmini süt 
€onüertibilcs,poffant amba pramitle cir 
«ulariter deduci. Tum quia nó quodlibet 
eit prius, & pofterius natura,caufa, & cf- 
fe&us , notius , & ignotiusmatura reípe- 
&tu eiuldenm,etiam in diuerfo genere cau- 
fz,quod efTet néceffarium, ti de ócmibás 
darctut circulus, ha in ifto femper proce. 
ditur demonttrarione propter quid , & 
«on(equeuter à priotibüs , & notiotibus 
tura,& à caufis, - 
. 69 Sccundo, d poffit admitti circulus 
m diuerío gcuere caufit , patet exdidbis 
-14rt.3-vbi cüm Arift.o(tendimus pof- 
c vnam definitionem vnius pericris de- 
snonflcari pet aliam altérius genctis de. 5 
dcfinito, & é contra; X findamentü ha- 
bct indicto Arift. 2.Phyf.5o quód caufg 
fünt (ibiiauicem cau(z, quod, quomodo 
fit intelligendam, fuse explicuimus difp. 
S. Phyf.q. t.ar. 1. vbi hanc mutuam caula- 
litatem, licét non fecundü exiíttentià cau- 
fatum , (ed (ccuridum diucr(as cones po: 
fuimus non(olunin diacrío genere. caa- 
Mz (cd &in code, dux12do aoa fiat ez 1é 
rp rods geacte caulz mate- 


ia generar vaporj& ex a- 


2 


Difp. XT TT. De Demonfraitohe 5. 


pore pluüia, vt ait Arift. s. Poft. 1$. & £7 
de gen. 68.:tem a&us in genetc efficiétis 
caufz caufant habitum, qui effe&iué cot 
currit ad proda&tionem alioram a&uum: 
in eodé ét genere piper calefacit ftoma- 
cum; & à ttomaco per alium aumero ca- 
lorem calefit; ex quibus manet-probata u 
vItima pars concluf; Qaod autem aliqui — . 

ref; ree ini his non efe perfc&um cic- b 
calum, «uia non regreditur ad eandé tu- 
mero caufam,& in eodem genere; parunt 
refert,quiz ficconficiunt queftionem de 
nomine ; fufficit , vt vterq. proccílus fit 

Ld ad quid, : ^ L 
^ Dices démonftratie eft vniuer(alium , 
€afas addu&i dé caufis ad inuicem in eo- 
dem 'éfubt particularium , mp ^3 
queant de illis cónfici mds NE LZ 
circularcs.Refp. etia de illisca s 
ficiunturvniüer(ales propoütiones, nan — — 
cum vaporeft medium ad inferemdá plu- —— 
uiam .füpponitpro ommibusvaporibus, — 
ex quibus fic ; vel eft generata plouia - 








generabitur , & plutrià fupponit pro illis, 

quz ex vaporibus funt: tg ,velges — 
nerabuntut; idem é coatrà dicendam, cüt.— 
vtimut pliuiapromedio s 0 — 9 —— 


7o Dicimus fecundóyrégretfuseft pof 
fibilis,& vcilis (ciccijs;ita Soda iA 
&q.;.prol.ad 3;primc.vtmocat P. Faber — 
tlieor. 9.claris z.Prio.qu4t & prob.ex Ae— 
"rift. 1. Poft.c/re.vbi dit duplicem demorm 
flrationetn quía , & propter quid , & ait 
tp quando tetmimi fant reciprocispóvfie- 
tt rrantitus de vri ad aliam ; affett exeunte 
plum de aofí feintillatione planetarum y — 
qua à priori probatur per effe prope nos, 
& à pofterioti demonilrat plametarum — | 
Wesen maiden cioe n D 

atim Luünz,&ipfiusfphernwafügurajdé — — — 
docet c. 5.& 1; PhyCc. 1. vbi dat modum 1 
inaeftigandi ex. tiotioribus nobis notio- 

ranatura quando fizé (unt immanifeltio- 

raj& 8. Phyf.5 2. ex motu zterno probar , 
&teroiratem motoris, & tex. $3. €x 2ter- -- 
nirate mótoris oftendit miotttm ccecnum; 
T.dé Áa.1 t .docecex notitia e(lenciz nos 
deuenire in cogniciónem accidentium y 
& ex cógaitione accidentium in motidam — 
eifentiz; r. Phyf.6i.ex reram corrüptibis — 
Ditate deasonttrát exiftentiam materte y, 0 
& rdiGewcr.exmuteriaà priosde- — 


m 


^v ca 


» 


(cow. dre 








Quéfe. IV Decireuloseregrefudemonfratiuo. 912 


monftrat corruptibilitatem. Tum quia a 
poflibile c(t Bra epe nobis notiores 
uam fint propriz cauíz ; crgo poterunt 
posa cus ani quia inferce. (uas cau(as ; 
dcinde caufas cíle.notiores natura cogni-, 
tione diftin&ta: , ergo per ipfas poterunt 
propter quidconcludi eHiedus.Efl etiam 
vtilis, quia hac yia ab. effc&tu. ad cauíam 
eftnobisinnata à natura , vtait Arifl. 1, 
Phyf.c.1.& 1,Met,c.1.& nonnifi hac via 
ex notioribus nobis fuerunt adinueniz 
Ícientiz ; quare.fi deinde non liceret 1e- 
uerti à caufa ad effc&um,nullz, vc] pau- 
eiffimz darentur cienuge propter quid. 
Tum quia per regrefíum à cauía ad. effe- 
Gam, vbi. prius crat cffc&tus nobis.con- 
fusé notus, & per fen(um,fit cognixus di- 
ftindé, & (cientifice, vnde alias proprie- 
tates poffumus deinde de effe&u inucfti- 
garc; qua prius 1gnorabanuur. » vt. clarius 
€x concl, feq. patebit, (155 hn. 04 
^71 Dicimus 3.neque citeulus , neque 
reflus vniformis, formaliter ,& proprie 
potlibilis ; fed difformis, mateyialiter, 
& improprié;ita colligitur ex Sco.1.Prio, 


] 24. vbi vt vct fupponit fyllogifa cir- 
tula 


tem debere procedere. ex. przini (Tis 
megis nous, gn primü fyllogi(miü fue- 
tint cogniig;& al:js locis iofta cit, Prima 
pars,quod non íufficiat in circulo vcl re- 
grcítu,quod procedat ex cóclíolü cogni» 
tà ivi prioris (yllogifini, cft Acitt y. Pott. 
€:3. hocin.probát rónessquas coutra circu 
Wü adducit; Tum quia idem edet nouus, & 
ignotius relpectu ciu(dem,;& per (cipfum 
pede ndaMís prise not Pai 
prima conicq;- prob. natn quiliber (ylio- 
gimus: dcbet; procedeie ck iae cud 
cx dictis q. prac. att« 2, crgo conc], primi 
fyllogifa erit iguotior , & qualibet pra» 
mila cec nonior, (i autemin circulo; vel 
regre(su aliqua. przmiffarum probare 
tur per conclufione;n (olam vt cognita vi 
ptioris fyllogumi siam crit notiory& prz» 
mifsa iila 1gootior. , &. hoc eadcm. ous 
nino notiria;qua prius nosccbarur n. tam 
intensés Secunda conícq.et;à patet , quia 
fi prziniísa illaa in rcgreisu noiceretug 
a concl.primi fyllogiin: tà:ju3 per cau ^ 
im faltim in cognolcendo, qua conc. in 
p imo iyllogifmo cognofcitur per. eandé 
[ rzmifsam tan uam per cauíam i pco» 


baretur in fecundo fyllozifmo. per feip- 
fam, eísetq; (eipfa ite nod oUd. 
»n.cft cau(a caulz ef lo... 

» Ncc valet illa refpófio,quod poffit idc 
efie ser prieneii rius, & poflerius 
in diuer(o gencre cau Mig tius. , Sc 
ignouus in diuerío ordine c cendi , 
notius v.g. nobis, ignotius natüra.Non va 
lec, hoc .n. impugnatur quod nó poffit in 
hoc caíu idem habere rationem cff:&us, 
& caufz:pam fi conclufio vr cognita p 
primum fjyliogi(imum non habct maioté - 
cognitioné,non potcft c(sc cauía cogna» 
fcendi aliquam. przmifsarum, nec in co- 
dem, nec in diuerfo gencre caufz,quia vt 
fic eft minus nota, & vt poíset demóllra- 
rey deberet perfcéius cognolci, quà prae- 
miísa demon(lrabilis, Tum quia cogni 
tio,quam habet«onclufio pcr primà de- 
monftrationem, cft cogn tio mediata, & 
à pofteriori fi (citar demóftratione guias 
ergo vt Bic cognita non potcft in rcgref- 
fu  vckcirculo propter quid. inferuire vi 
pra mifsa,quia pramifse in hae dcmoftzas 
tiont dcbent cogno(ci cognitione imme- 
diata; fi vero prios (citur demonflrauo- 
nc propter quid, cogoofcitut cognitione. 
dittinéa,& minus , quàm prznfsz , er- 
go vt fic cognita non pór aísumi vt prg- 
mna in demonít ratione quia,in qua P 
mifiz.fünt pot;orcs conclufione cog 
tionc cónfufaj& quo ad nos, . ou 3 
- Ex lispatet probatio. fecunda partis 
conclu(.f; quód concl a(sumpta in circus 
lo,vcl cegtcísu, debet perfcétius,& aliun- 
dc cognoíci, quàm fit per prioré demons 
ftrationécognita - Scd valde difficile eft 
explicare , quo pacto conciu(io.illa mas 
gis fciatur ;. duo tamen modi poterunt 
a(; gnari ambo «x Scoto deducti,qui fe» 






1s 


ré in vnum coincidint , - 
72 Primus mocus docetur à Sco, 1. d 
dias E. vbi dechiás,quo pacto (ciátur 
€oclufioncs, nquit;quod pót baberi expe 
riétia de cócl."(.quod eclypfetur Luna, & 
tunc per yiam diuifionis » & refolutionig 
inquiritur caufa , qua via dcuenitur. qfüq. 
ad princi pia nota cx termjgis , & tunc ex 
tali principio potcft conclulio prius tia 
experientia nota ceruus cognofci.f. icien- 
Hhcé : fÉcinquirendo causam eclypis 
potcft dcucniri ad hoc principium pet. sc 
au edd ue, M 


b 


940 
gotum,g opacum interpofitum inter lu» 
mino(üm , & perípicuuim impedit luminis 
mulciplicationem ad perfpicuii , & (à pcr 
tzcíolutionem inuétum fucrit , gj terra cft 
tale corpus interpo(icum inter Solem , & 

Luná;cclyptis (cictuc non folum cxper:é 
tia,(ed é pp quid.Ex qua doctrina clici- 
tur hic proccifus in regreilu, vt prius co» 
gno(catur confuse effc&tus.(. ex periécia, 
quod exiftat. Secundo re(olutorié inucnia 
tur caufaabitrahendo ab hoc , quod «tfc- 
us (it, vcl son fit in tali (ubic&o . Ter- 
tio demon(tr.«ione qua pec effc&tum 
demonftratur caufam efle in tali (übie- 
éto, & totushic proceilus ett coafulus , 
Qam cffc étus cunc dittincté cogno(citur, 
uando per cauíam fit nctus, coufusé vc- 
cum via feníus percipitur; caufa etiam 
confusà ccgnolciuur quia (olüm (citur , 
qued iit, non quid t, Tandem poflea à 
priori & diftin&é ctfe&tus dcioonftratur 

Cauíam , qui regretlus e(l necetlarius y 

«t habeatur cerifBiina cogniuo,& (cien- 
€'fica de rebus. 

73 Secundus modus innuitur à Sco, 
quo!,7. A .vt oprimé aduettit P. taber cir, 
explicans .n. quomodo poflit aliqua vert- 
€4s de cíe&Gu c(fe euidens ab(q; eo, quód 
cognof(catur propter quid;inquit, quia 
propter quid mon babetur. a fenfu mfi me 
diante viieriori cognitione y quibus ver- 
bis infinuaui , quod fuse poftea dc. lara- 
uit Zab. I.b. de regreiiu cap.4-& 6. vide- 

- licet, quod primó demonttracione quia 
probetur cauía : fecundó non ftam fiat 
pem. fed paul;sper iux«a maiorem , 


vel minorem inrclleétus petípicacitatem 


(0 Wtlatur in cognitione diiin&ta cauíz in 
oct Ee 


ei igando viterrori cognitione, & alijs 
ijs quid fit caula , & «qualis üt conacxio 
€um cffc&u,que cognitio ent perfectior, 
quam illa babita per. demooftrationem 
qua j & tandem poft hanc axcntis nego 
tiationem fit demonftrauo propier q:4d; 
quito voluit fignificare 5cot. cum 
P- cit. dixic per diuftonem quandoq; 
ledeniri ad principia nora cx terminis 
si. inuenta cauía ,& circa (p(am negotian- 


Difp- X 11 I. "De Demonftvatione ... 3 


ta. Hunc modum obfetasuit Arift. 
nam t. lhyf. ex generatione inucfliga- 
uit. exifteatiam materiz , deinde aijs 
inedijs perfe&ius aperuit naturam mate- 
riz mulcas patlioncs declarando, vt quód 4 
fit (afceptiua contrarioruin , quorum na« 
tura eft mutuó (cexpellereab eodem (ü« 
bie&to,qua rationc materia modo ett (ub. 
formaunodo fub priatrone, qua candem ^s 
dittincta cogmuonefupoficad prio: de ——— I 
montirac? de Gen.matcriam cilc cau(am *3 
tran(iutabilitacis |. Et quonia: v. pluris 
mum praecedit cognito effcctes contu(a,, 
idcirco regularicec regreius fica dcinous 
ftatione qui 2 ad demonftiauonem pros 
pier quid 6 vcró prior citet d: movft a« 
tio propter quid , & deindc ctlcctus co» 
gnofccretuc non (olum ilia ácmonit; aio 
ne,íed e* periencia, & contuccodimc, nom 
erit improbibile poüc tunc nci rcgref- 
(um ad dcmonftrauoném quia, vamus —— 
prior ut frecuenaor,& potitzccgniaeni—— 
acconiodatior , X 3 
74 Quoddi&á cft de cauía & effc 
in tegreijuydic endum cc de duabus inute 
cem cau(is in dirculo f-.quód caufa aiiume—— 
pia pro media in cir.ulo prius «hijs vije- 
perfc& us cognofcacur , aat habetur de 
ar cognicio immediata,nam caula vt c 
a immediate debet cogaofu, licét vt ef» 
fc&usiwmmeédiaiécognofcatur. 
Ex liis patet; quomodo rationes Ari 
contta circulüm non ofliciant noftre fent. 
non.n ie-uitur idem eodem modo cogat 
tum eflc notius , & ignotus, prius, & po- 
flerius,aut per (eip(um probari eademta* 
tionc, vt dedgcebatur ex regreffu vaitor- 
miy& totm.liter, (ed íolü idem vno actu 
cognitum etle norias cognicam alio actu, 
& vt fic potte efle prius,vel pofterius, c, 
qua ratione hic dilcuríus diciiur circus 
lus,yci icgrefsus maucrialis , quia. rcuere 
titur ad eandem matcriam , ille verà di- 
citur formalis,quia eíset flio non (o 
lumad candem rem,íed etiamad eandcca 
cogniioncm formalem , videte Ll. Fa- 
bium cit. qui rationes in contrarium fol- 
uit ex profeíso , j 






ad 






» 


" 





B. wes 


Zi 


Urt 


at 
*x ^ 


DISPYTATIO DECIMAQ 


To AY 
VARTA 


De Syllogifimo Topito , €) Elencho. 


"e^ rllogifmüm in Communi [epius docuimts. vatione materia 






o en: 


uw 






». — 6o 


diuidi. intres fpecies, Demonflratiuum «J. Topicum, C Elé- 
vbuia:sy de Peu fatis egimus án duabus precedenibus di[p. 
tàm quà ad effeium, quem parit, qu« efl Scientia , quàm quà 
ad inatcri amy ex qua confici debet 5 roflat pro complemento 
buius operis de Topico y C Elencbo. pertratiare , quüd in bac 
f^ vica difp. abfoluemus correjpódene libris Top. Q Elench. 
Pt autem exatla babeatur cognitio de bis fyllegifmus, duo effent inue[ligandayma- 


feria ./. ex qua componuntur? cffe£lus quos producunt; de materia fuse diximus 
vir peri e domne uis vt aliqua de ejeiibus Jubiungamus seffetlus 
ela 


$yllogimi Topici,eft o inio, $yliogi[mi Elenci y v 


pparentis esl error ; quorum, 


vognitio maxime confert ad cogmtionem fcienti& ,cui opponunt uryerror p.ex à 

- pofito.contrariatur. fcientiey opinio veró ( cum mediet iater errorem, G* fcientia), 
erit oppofita vtriqs ficut colores medij comtrarij dicumur extremis» 
dnm sa 


Qy£ZsTIO L 


AR ait C'quomodo à frien- 


(ferat. 





s Ari habitam opinionis am- 
IA Y bigit nemo,& probat Arift. 
d A iplc r.Pott.c.24. quia pee- 
a. *-—- ter. propofitiones. necetfa- 
rias dangr età contingentes , fcd he oon 
poflunt cogaofci per (cientiam, vel habi- 
tum principiorum » cum obicc&ta horum 
- habicaum (int propofitiones neceffariz ,. 
vt in (uperioribus vifum ett, ergo cogno« 
cantut per alium habiti » qui dicitur opi- 
- io; claré aucem apparebit. difcrimen in- 
ter (cientiam, X opinionem , cam cxpli- 
catum fucrit , quid tit opinio , &in quo 
cius formalitas contiftat: Arift .cit. text. 
44.cam definiens. inquitquod cft exifli- 
matio.i« affcnfns immediata propofitio- 
nis , € nonnece[Jari& ; procuiusdefini- 
tionis intcll;gentia (ciendum ex Arift.ibi, 
quód (icut in propolitionibus necellarijs 
duplex a(fignatur habirus, vnus, qui dici- 
tut intellectus , & verfatur circa propofi- 
tiones i iimediatas;alter, qui verfatur cir- 
«a mediatas, & dicitur (Ícicntia,ita etià in 
propofitionibus contingentibus duplex 
ali znari debet habitus opinionis , vnus , 
qui cicca mediatasalter, qui circa lme- 
diatas propo(itiones ver(etur. Rat: eit, 
vt norat Io.de Mag. 1.Poít. q.vlt, quiae 
Logéa. — 


ficut datur ftatus in przdicatis effentialI- 
bus, ita & in accidentalibus , & ideb cum 
1n carum probatione non deueniatur ad. 
propofitioncs nece(farias , quia cx necef- 
fario non fequitur contingens , peruenie- 
mus vtiq; ad aliquas contingétes primas y 
ac immcediaras , quibus affentiamur ex 
probabili connexione tetminorum, qua- 
lis eric hzc, Omnis mater diligit filium y 
ifla n. in (crie contingentium ab omni- 
busacceptatur , vt vera; aliud exemplum 
affert Io. dc Mag. fed nos commune ad«- 
duximus. [taq; iba defin tio cfl opinio- 
nis fime difcuríu, non aüc illius, quz cum 
diícurfu. habetur , qua rurfus eft duplex ; 
vt ait ibid. Io. de Mag. propter qui, 8€ 
quia , ficut,n. notitia alicuius ncceffati 
accepta per propofitiones neceffatias inm 
mediatas dicitor (cictia propter quidyac- 
cepta verà per mediatas dicitur quia , fic 
ctiá notitia alicaius vcri contingentis ac- 
cepta per propofitiones immediatas, SC 
contingétes dicitur opinio propter quid y 
accepta pcr mediatas dicitur quia . 

3 Vtigitur. prafata definirio poffit ap 
plicari opinioni per difcursü habitae, quae 
[cientia corcefpondet , loco propofitio- 
nis immediate ponenda eft mediata , vt 
in fumma dicatar , quód opinio di(curfi- 

ua cfl acceptio propofitionis mediate " 
nece(fari&» mà (i non (pecificetur, quà 
propoliuo ft mediata , vel immediatacss 


Xyy 3 


942 Difp. XIV. De Syllog.Top. em Elec: 


d cfinitio conueniet ojinioni io commu- 
niad vtramq, & folet (ic pa(imab Au- 
€oribus explicari, quód Opinio fit cogui 
tio, fex ajJcn[us determimaims alrevius 
partis contrad.Clionis cum | formidine 
alterius, per hocs quód dicitur cognitio, 
vcl ailen(us,conuenit cum fcientiay& alijs 
noiitijs neceffar;js, per hoc,quod dicitur 
determinatus;fecernicur à dubio, & fuf pt 
€ione , quia dubitans in neutram partem 
dcclinat fed manet anceps,vt notat S. Th, 
2.2«0:4»art. 1. füfpicans vero , cto mags 
in vnam parté propendeat, quàm in aliain, 
quia tamen Icuibus mouetur inditijs, & 
conic&uris,ideó non aifentirur li det ec- 
minaté , at vcró opinans , vt poté innixus 
magis vrgentibus, alter! part! determina. 
1& adhzercr Quia tamen adhuc ilta deter. 
minata adhazi;o non cit ita fixa, & (Labi- 
lis, vt fit (inc vlla formidine alterius par- 
tis, pet hoc fecerniturà (cienria, que ett 
finc vlla prorius formidine ; cuius ró cft , 
quia & «x natura obicéti , circa quod vet- 
fatur,quod eft necetfarium, ac impoffibile 
aliter (c habcre , & etiam cx modo, quo 
&irca illud verfatur nimirum cum certica- 
diac, & cuidentia atfeofus fcienuficus ita 
fe habet , vt inuoluatar in eo virtualiter 
in lufüm iudicium de impoflibilitate (ui 
oppotiti & idco eit adha(io detecmina- 
ta ad alteram partea fine focmidine ; é 
contrà veró quia Opinio, aut verfatur €ir- 
caobiectum variab:le , vt fic , ac potens 
4l ter (c habere, aut (i ver(atur circa obie- 
étum nece(farium , non tamen modo ne- 
ccetfario quia vtitur ad. illud medio pro- 
bibili, & dialeQtico , quod potcft in pro- 
batione deficere , ideo formidini (em, ec 
obnoxia efl, aut cx vno , aut cx alio capi- 
te, itaucib alfenfü opinatiuo faltim vit- 
tualiter, inaoluatur iudicium , quod vcl 
€ius obicctum poteft aliter (e habere, vel 
mediü quo vtitur a probatione deficere, 
4 Scd hic dubitari folet,anj& quomo- 
do dcrauione opinionis fit tormido de 
parte oppotita. Katio d ibitandi ettjquia 
propofirionibus conctingenubus imme- 
diaus aifcotunar abkque. vlla formidine , 
&c ctiam quibulda.« hittotijs, rmó quida 
fuis opinion bis ita firmier adhrcnr, vt 
Dppotias proifus falías exittiment. , vc 
cucai ier 1595.1ta5, & Scoullas, atqi 


ita notauit Ari(bipfe 7.Ethic;c;3« Aces - 
dit , quod formido auferre wA eee 
minatronem ad alteram partem ,fi ergo 
talisdcterminatio cft de cílentia opinio- 
nis nequit eífe formido . Hac de caufa li- 
cé Io.de Mag.loc.cit.& Tat.ibid. tencát 
formidinem cffe de clTentia opinionis, c 
Camerar. nuper q.14. Log.alij tamen Sca ; 
titt, vt Mair, 344.24. q.vn.arc. 6. X Bat. . 
fol.q. 1. Prolog. quos fequuntuc Recen. 
tiorc$ quamplures, oppofitum docét, a(- 
fecentes. formidinem per accidens. intcte 
dum aliquam opinionem comitani 4 ormia 
rum vcl cx difpoticione recipientis mcd. 
fic non adhzrendo ficaitec , vel ex aqua. 
litate rationua ad partes opiqatas. à 
aliquo alio accidenti , ait Biol. addi . 
Mutr.fotmidinem cffe derauoucopinioe ——— — 
nsfaíe,nonauwemwetg. —— 150A 
( Ceicrüm, fifi Scotiflz (revera —— 
velle videniut) intendant négste de ra» —— 
tionc opin'onis cífe,vt vel at ack | 
ter anncxà ,vel (alti aptitudi ) 
midinem de pacte oppolita , (ané audien. 
di non (aac ; quia ita deít  difer i 
inter certicudioem (cienaz, & proba 
tutem opinton s,quod certé alio m 
ignari nequit , nili dicendo, quod fciéti; 
ctt cozn tio quz ex (uo genere, & cX m * 
tura obicÓbi circa juoiverfaur ,SXxmo« ——— 
do, quocirca Mad vecfatar ; eft i A x 
falficatis , ac proinde etiam formidi 
partfoppofita , & op. mo contra e 
gmrio ex (uo geusre , cui potett fubetfe 
tallum,quodcóftit etiam de ipfaopinios — — 
nc vera, fi ,n.talis opinio. verfatur circa 
Obic&tum coningens, cfto quatenus vera 
includat conformitatem cum eo hic, & 
nunc, tàmen quia obiectum eft in fe va- 
riabile, poterit illa cognitio ex genere. » 
fuo, & ex obie&o eísc falfa, etiam vere 
fccur circa obiectum neceffarium proce« 
dendo ad illad per mediam probabile. s 
eiiamli dicat conformitate cuin co ,ad- 
huctamenex modo procedendi Fr c(se 
falfa, uia inedium, cui innititur, licec. (t 
probabile;non tamen neceísario vecum $ 
ergo opinio efttalis cogmtio ex gencre 
fuo , vt (i nG ictu (emper habeat anncxim r 
formidinem , illam tamen babere potcits 
quia «um cx obiecto fuo , tum ex moto 
procedendi poct illa [ubc[sc fius Nc€ 
valet) 






















MN LEE. 











Sf L Quid fic 


qalet, qnod a:t Ba(sol. fyllog:(mam topi- 
€um cx genere (ü0 non generare opinio- 
nem cum formidine , (cd cum adhzrentia 
conclaüoni opinatz, quátum fieri poteit 
ipfum. Non valet ,nam pcrconramur, 
prie (ic hec Grmitas adhz ionis ,vel.n. 
'aciagit neceffitatem,vel non,fi primum, 
:ergo à (cientia non diflert , fi fecundum , 
ergo abfo'uré loqnendo, & ex genere fuo 
potett illi flübe(se £alütas , atq; 1deó fyllo- 
gi(imus topicus generat opimienem cum 
a&uali- formidine , vel (altim cum apti- 
£udinali . : 
"6 Exhis ergo concludimas formidine 
'aptitudinalem efse paffionem opinionis, 
qus oritor ex nacura afscníus opinatiui , 
:qui ex (uo genere calis e(t, vc nunquam at 
tingat certitudinem , & firmitatem actus 
fcientifici;per quam dütaxat tollitur om- 
nis formido.V erum tamen cfthanc apti- 
tudinem impediri poíse ne exeat in aCtü 
| ^e E va capitibus M: inge- 
r ex ici tamen poteft przíer- 
bo oh »quia licét fandame- 
tum a(sensus (t cx (ua cond.tione incer- 
tum; & fallibile , tamenquia multis ex - 
( perienajscomprobatum chenditut, 
ac vt verü in plurimum, idco acceptatur 
fineformidine,hac ratione abfa; vila fa- 
fpicione deoppofito alsentimus propofi 
tionibus contitigentibus immediatis , vt 
quod macer dligit filum, ac ctiá antiquis 
liitorijs, quiavt notat Doé&or quol. «4. 
$.De primo , licét humanum teftimoniü 
ex (ua conditione fit fallax mediü ad a(- 
fentiendum , etie tamen portet tot homi- 
wm autoritate firmat , vt in nobis pa- 
fiat certitüdinem- quandam morale , qua 
de cau(a inquit Aug. 1$. de- Trinit. c. 12. 
& t2.à Doctore ibi relatus abfir, vi fci- 
re nosnegemus , qu& tefiimonio didici- 
mus aliorum , alioquin nefciremus effe 
Qceanum , nejciremus effe terras , at 
wibes qua celeberrima fama cómendats 
eadem racione prudens Scotifta, vel Tho 
milta poteft tàm validisfundamentis (uà 
ftabilire fententiam , vt moraliter fibi fc- 
carus ir de fua opinione,nec cimeat 
de oppofita. Porcít ctiam hoc in'erdum 
accidere, vt notat Tat.cit. cx temeritate , 
& m tte fgpius videm? quof 
dam indo&tos finc (afficienti , ac (ol, 


-- e * 


inia . 943 


fundamento ita pertin1citer fiis a1hzre- 
re opinionibus , vc non opinari , fed vec 
fcire przfamant , & oppofitum :d:ccnt 
proríus impoffibile, quod certé procedit, 
aut ex ignorantia , aut ex voluntatis per- 
tinacia , cuius indolis funt Haretici , qui 
fua fal(a dogmata tàm vera cxiftimant, ac 
ipfas fidei vecitates,yndc potius ex tam.» 
pertinaci adhz(ione dicuntur Haretici , 
quam cx co , quod haiitenc in fide : talis 
quoq; iudol;s erant Philoíophi,de quibus 
Acift.loqucbatur 7.Eth:c.c.;. & hicopi- 
nandi modus non tàin dici debet opima, 
dues temeritas , & przsiiptio, vt inquit 
atar. Quamuis autem formido modo 
redeclarato (it de. ratione opinionis 
inc tamen non fcquitur tolli in opinione 
determinationem ad alteram partem,eti& 
Quando interuenit aGualis ipía formi- 
do, quia hoc eft proprium dumtaxat da- 
bitacionis , vel (ufpicionis, vt diximus 
hoc igitur folum efficit formido , quod 
quia a(sen(us determinatus alterius par« 
tis non eít cum euidcntia, & certitudine, 
fic afscntitur determinaté intellectus pae 
ti illi ,vt iudicet formaliter , vcl virtuali 
tcr ob.ectum illud probabile pofse aliter 
fe haberc , vnde proprie formido tollit 
firmitatem afseníus , non yeró determi 
nationem . 

7 Inoppot. obijc.quod formido nihid 
per featcincat ad opiaionem, Turn quia 
pót e(se opinio de aliqua corlufionc nc- 
cefsariacum nimirum proceditur ad ca.m 
per medium topicum , (ed in tali opinio. 


.ne nequit efse formido, quia talis conclu - 


fio nequi císe fal(a,ergo,&c. Tuin 2.crià 
in probanda conclufione contingent: elt 
aliquis actus , quo incclI:ctus coafidzrat 

ise fitionem efsc veram , nom 
Daikdusndo ccsdiqoi un & talis eit 
fine íormidine , quia nonrefpicitoppofi- 
tam efse poffibile, & calisactus cfl opi- 
patiuus ,cum ex ipfo generctur opinio, 
Tum 3. poteft angcti opjnio non a:igmé« 
tata formidine , multiplicaus .n. rationi« 
bus probab;libus augetur opinio, & mi- 
nuitor formido;ac incertiiudo , e: 9» hzc 
ad illam non attinet . Tum 4. a&us opi- 
natiui noà. corrumpunt fcicotia* , nam 
Arift. zpé eandem probat conc iio- 
nei rationibus p ilibusf, & n cef- 

Yyy 4. bj» 


9 44 


farijs,ergo funt fine formidine, quia for- 

mido non flat cum fcientia . Tum tan- 
dem;quia negatio certitudinis , & euiden 
tiz,quz cft origo formidinis , non ctt 
de eísentia actus opinatiur, quia nul'aas 
negatio eft de efscntia alicuius pofitiui 
qualis cft actus ille . 

8 Refpondet ad hzc omnia Tatar. cit. 
dub.2. ex Greg.q. 2. Prolog. art. 4.(ed 
valdé perplexé , conuictus .n. argumen- 
tis admittit quendam habitum medium 
innominatum inter opinionem, & fcicn- 
tiam,quem nec ipfe intelligit , nec. dccla- 
rat. Ad r.icaque dicitur poíse efse opinio- 
nem vtiq; de cenclofione necefsaria, non 
tamcn cognita vt talis, quia per medium 
probabile non poteft attingi, vt neceísa- 
xia » fed attingitur vt vera , abflrahendo 
à conacxione neccísatia , vel contingen- 
ti ; & quia medium non c(t necefsatio 
yerum , ideó licét per illud afsentiamur 
-;Obic&o in fe nece(sario , non tamen cum 
tanta firmitate , quanta requirit obiectü, 
& hinc relinquitur locus formidini : tum 
etiam quia licétconclutioni in (e nequeat 
fübefse fal(itas, poteft tamen fubefse. » 
ex cocapite ; quo deducitur ex medio 
probabili, vc in fümma fit dicere opinio- 
nem de conclu(fione necefsaria pose tal- 
fitatem fubire non cx natura obic&i , fed 
ex modo procedendi ad eius probatio- 
nem , vt ditam eft ,' Ad 2, probat tan- 
tum pofse opinionem reperiri fine a&ua- 
liformidine, quod concedimus , non ta- 


men fine radicali , & ayritudi;ali . Ad 3^ 


parner conclud.t de formi ine a&uali 
quz co mapis minuitur, quo plurcs affz 
runtut rationcs probabiles , radicalis ta- 
men fcmpcr inuariata manet , ncc tolli 
potcft per multipli cationem tationum., 
, probabilium , (ed (olam magis , ac magis 
impediri, ne exeat in actum. Ad 4. pen- 
det cius folutio ex fcq. art. pro nunc di- 
catur probare cantum de a&ual. formidi- 
nc. Ad vit. illa negatio circumfcribit no- 
bis differentiam quandam potitipam , vt, 
pa(Tim in alijs multis euenit , 

9 Quia cum opinione magnam 
habet affinitatem , non crit abs re. aliqua 
dc fide 1n fine huius art. (ubtexere . Fiaes 
igirur cfl ajfenfus determinatus alierins 
parus propier auclorkatemycz teitimo- 

ese" Vt 


Difp. X I1. De Syllog/Top.eo Elenc. P 


"adhuc tamen deficit quoad euidentiam , 


nium dicentis ; quia veró duplex potett 
effe ceftimonium, cui creditur, diuinum s 
vel humanum, feu cteatum , vt etiam An«- 
gelus compleGtatur;duplex quoque fides 
diftingui (olet , humana .f. & diuina, (cu 
alio nomine naturalis, & fupernaturalis , 
aut etiam infufa , & acquifita, vt loquitur 
Scotus qnol. 14.6. De primo intet quas 
efto plura ponat difcrimina , hoc tamen 
potiffimum eft , quod quia Deus eft tee. 
ftis infallibils , ideo diuine fidei nequit 
fabe(se falfum , vndé quoad certitudinem 
accedit ad (cient ram, imó ipfam fupetat 

























& claritatem , vndé cam definit. Paul. ad 4 
Heb.11. Fides est [perandzrum fubflan- —— 
tiarerum argumentum nonapparentilé ,— 
ob certitudmem crgo. infallibi - 
diuma fecernitur ab opinione , o 
fcuritatem annexam à fcientia 


L^ 
* ks A 


vcrà é contra humanum teftimonium.» —- 
falli poteft, & fallere , ideó huma ^ 
dci poteft tubeíse falfum , v oi 
maiorem habet cum opinione affinita-- 
tem, quàm d'uina, quade caufa Arift. 
fidem hanc (diuinam cnim non agnovit ) 
frequenter vocat opinionem , & ! 
cum alio cófundit 2.de An.157. t. 
cap.1. 4. Top. loc.67. & lien: 
ca, quz ad opinionem deferuiuni 
fctlocum ab su&oritate. Hoc tame 
huc difcrimen netatur inter nàe 
nam;,& opinionem,quodlicét vttag; im» — — 
nitatur motiuo probabili , 5d tamen inter | 
c(t, quod opinio innititur motiuo intrine / 
feco, .(. conpexocum obiecto , fides ve^ — — 
ro extrin(eco.f. teftimonio ali ho 
modo conftitaunt- duo genera, vel.fpes 
cics habitus formidolofi . 

10 Sed obijt nónullus fidem huma 
ná nó pofsc proprie opinionem dici, quia 
hamana fides poteit attingere phy ticam 
certitudinem , aut metapbylicam, curnee 
quit fubcffe falfum,nunquam tamen opi- 
nio , Frobatur a(sumptua»nam alseníus y 
quem pra bemus lute propa eni dac 
jU € fl, videtur certus euam phy «ce ; &. 
nontantum moraliter , eo quia non po«- 
tüérant ; etiam pbyfcé loquendo, tot 

ines, touuc Geculis affiramace ; quod 

Roma cft, li cc, vcra nou císec. Ac 1ftud 

ditum bcae rcfclht Arrag.in fioe Logs 
cQa4- 








Quat. I. Quid fit. opinio ; e» fides. 


€onftat .n. omnem a(senfüm humana fi- 
dcnitentem, etiamfi omnium hominum 
au&oritatc fulcitetur naturaliter ,& phy- 
ficé efse fallibilem,cfto moraliter fit ccr- 
tus,quor .o. hiftoria ntur in vna re- 
ione certiílimz , qua tamen negantur 
ab alijs? imo quot hiftoriz ab omnibus 
fcriptoribus traduntur » vt certi(Timaz: , 
quas tamen nullam prorfus habere (pe. 
Ciem vcritatis demenftrat ingeniose , Sc- 
cundus Lancellotus. Abbas Oliuetanus 
in (uo opufculo Italice con(cripto Farfa/ 
loni de gli anticbi Hi(lorici ; qug magis 
trita, ac decantata , quàm illa de Hotatio 
Coclite , quod folus fapra pontem totius 
 Etrafci exercitus impetum füftineret,vn- 
de Petrarca cecinit Horatio fol. contro 
To[cana tutta , & tamen meram faba- 
là císc oftédic (edulo loc.cit.idé Au&or. 


BL "S 
QE SLiO lI. 

| Wn fcientia, € opinto poffint e[fe 
ap wl de Acces 0. If 
"Y T omnes hic térà no:át pro intel 
^oc V digétia;quefiti difficultas mouc- 
. tur non dc folo obic&to incomplexo ,.& 
-remo:o , quale eft fubicé&um conclutio- 
nis , fic .0. conftat. dc codem (übiccto 
. pofle fimul haberi (cieniam , & opinio- 
nem fecundum diuería pizdicata: , qui 
dc illo ottenduntur, (ed de complexo,& 
propinquo 4.de eadem conclylione , & 
difficultas eft, tum de atibus , tum dc... 
habitibus ipíisifcientiz , ac opinionis . 
Quamuis autem in hac cclebti contro- 
ueríia mulie foleant. recitari fententiz , 
celebriores tamenad quas cater: redu- 
cuntur. funt duz ; Prior acgat tam de 
actu ,- quàm de h:biwu , quz communis 
cít inter homittas:, & Scotiftas cumza 
corum Magif(lr:syid.n.aperté docuiíse . » 
videntur D. Tho. q. 14. de. verit. art. 9. 
ad 6.& i. Poft.lec. 44.& Scotus in 4. d, 
n. A epi cxpreísa Arift. [cotentia 
1 -cap- 26. quai proindé (equanrur 
Themift,. poit.ca.4s.ibilop.com. 13 y. 


Auerr. Com, 201. Albert. Lincon. Ve- 
nct. zgid. Fundamentum huius fent, íu- 
mutur cx ipfa repugnantia iater cuidca- 


tiam & ineuidentiam , cecucidiaem ; & 
Incerüitudiaem circa candein vericatem , 


t oT 


945 


quia aísenfus (cientificus eft iudicium » 
quod rcs non potett aliter fc habere, «ur 
natiuus verb iudicat. eandem poísc ali* 
teríc habere ; perillam plene ,.& perfe- 
&é determinatur intelle&us ; & manct 
omnino: conui&us circa veritatem pro* 
pofitidnis , pcr iftum veró non conuin- 
citur;catione iliius eft omnino certus, & 
firmiter adhzret conclu(fioni, rationc. » 
Alius e(t incertus , & formidat deilla 
& tandem alter cft euidens , & alter ine- 
uidens: & quia illi habitus iauicem repu- 
gnant , quorum actus funt re pugnantes , 
idcó ex tali a&uum repugnanaa dedu- 
cit hzc (cotentia etiam repugnantiantas 
habituum , non. (olum naturaliter , fed 
etiam fupernaturali:cr, & de porentia ab- 
folutazità videre eft apad Cóplut.qui pro 
hac fent. ciraét omncs Thoiniftus d. 20. 
Log. q. 4. X apad Cametar q. 14. & 15, 
- Log. pro cadé omacs Scoriftas (upponit , 
12.^Alcrasétédáaffirmat per diuecía 
media vnum ,(. demonflratiuum , aliud 
vero probabile pofse de cadem conclu- 
fione ri fimulfcientiam , ac opinio- 
nem,ita Alen(.3.[.q.75. meinb.3. D. Bo- 
nau.3.d.2 4.art;1.q. 3. Ricar.5.d 25. q.. 1, 
Argent.q.5. prolog. att. 2. Mar lil.art.3. & 
alij Vctercs, & Recentiores quamplures 
recipiunt Hurt. difp. 10. de Anim. fec... 
Atriag.l.(p.6. fec. 6. Ouuied.. conu. f 
de Anim, punc. 3. Amic. trac. 27. Log. 
di(p.2.2.7.dub.$ .& ex noftris Balsol. 
Mair.(upracit. imó & Tatar. ipfequam» 
uis priorem proficeatur featentiam y ait 
tamencx itla non fequi contradi&orium 
illud, qubd aliquis tii;ul afscntiatur cum 
formidine , & (ine formidine , nam pct 
[cientiam: afsenutur (ine formidine , & 
per-opinionem cum formidine , hac au- 
tem duononrepugnant , quia id fit per 
diueríos actus, non per cundcm. Funda: 
mentium poti thium huius (eut, ett. ipfa 
experientia , & confucta praxis proban- 
diconciufioncs , ex qua (c argnit. Mair. 
cit. imos faic lhiloiophorum d.fci;ulog 
in(tcucre per auctoritates. j X dici alio- - 
rum , SB is per cacioncs probabiles , ad 
que poft modum ad tidcrun: rariones de- 
inonilraUua$: & ccr.umett, quod per 
auctoritates , & rauoncs probabiles non 
pratcndcbant facere cuidens ,. quod «o. 
«cbant , 


946 


Cebant , fed tantum creditum, & proba- 
bile, & poftea pedetentim ar&ius impri- 
mere pcr rationem demonflratiaam ; (cd 
nunquid (ait Mair.) per demonftracioncs 
deflrucbant fidem, & opinignem, quam 
antea diícipuli conceperant de eodem a(- 
fero? nequaquam, quia tunc fcuftra , & 
in vanum illas adduxi(sent , ergo (cien 
tia, € opin o non folum de poilibili , (ed 
et am de facto, & regulariter (e compa- 
tiuntur in codem intelledha. 

1; Dicimus tamé, a&tü opinionis non 
poíse fimul haberi cum a&u fcientia de 
eodem obiecto. Hanc conclufionem 
tenemitis cum priori fent. licét non cum 
tanta rigere, (icut ip(a, vt cx probatione 
conftabit , quz vt facilius deducatur , no - 
tandum opinionem pofíse (ami duplici- 
ter, Vt conftat ex di&tis quat, prec. vel 
vt hibet contingentiam ex parte obieti, 
Circa quod verfatut , & tunc cft, cum ver- 
fatur circaobiectum , quod in fe eít va- 
riabile: wcl pracisé ex parte modi , quo 
citca obiectum verfatur , & tunc cft, 
€um veríatur circa obiectum necefsa- 
riam procedendo ad illud medio proba- 
bili , non necefsario : & in hoc fenía rur- 
fus attendi poteft , vel vt connexa-cum 
a&uali formidine, vel vt cft fine illa , iam 
4n. diximus pofse interdum ab. actuali 
formidine feparari, quocunque aucé mo- 
do (amatur ex his , inueniemus non bene 
fc compati cum (cientia citcaidem obie- 
Quin: vt patebit di(currenáo per fingula. 

14 Sieaim primo modo fumatur, vt ni 
mirá contingétiam habet ex. parre obie- 
€ijomncs fatentur, & fateri tenétur pror 
fus implicate , quód (imul cum (ciencia 
fit dc codem obie&o . Ratio eft , quia 
fcientia petit obie&um neceísarium , & 
inuariabile » ergo cum opinio? hoc modo 
fupponatur haberc obicétu m continges , 
& variabile , plané repugnant in codem 
intelleétu refpcétu eiu(dem obie& is quia 
tunc idem obicétum eíset , & non efset 
nece(s rium , &intelle&us (imul , & sc- 
mel affirmatrct contradictoria de codem, 
ham pcr aísensum scientificum iudicaret 

catum cum subiéCto neceísarià ba- 

conaexioneun, per opinarijum non 

habere neceifariam , sed coacingenté , & 

hac cit ratio qua probauut Azüt, 1. Loft. 
T 


Am 


i e 


Difp. XIV... De Syllog. Top. ex Eleme. 


cap.vlc.opinionem in hoc sensu not. efse 
cum fcientia compaubilem , quia tunc 
(inquit ipíc) idem intelle&us (imul exi» 
(tiaviret , quód resalitec le h«berc em 
& quód ron poreft aliter fe babere. INec 
tuat dicere , porsc intelle&um vtrumq. 
affirmare per diuerfa media , & per hac 
tol: coatradi& oae n. Non iuda! , quia 
iuàd à parte rei prasdicatuin ft. neceísa- 
tió conncxum cum fübiesto, vel noa ac- 
ccísar.ó co nexum , nà pendet ex med'a 
cognof(cendt, (ed ex med o efsendi , talis 
namque vel taiiscoanex:o. jxaedicati cum 
fabie&o no» pendet ex med.o , quo ca- 
gnofco,(cd ex ip(a intrinfeca caufa inhz- 
rcnti vnius cum alo , cum igitur 
fit femper rna, & eadem, nequit pet vid 
medium modo contingentem oít 
modo neceísariam per aliud, Accedit , 
quàd opinio accepta hoz primo madd 
tendit inobicctum ex narura füa con:in- 
gens, & variabile, ergo nequit intelle&us. 
ad tale obic&tum procedere 
ncceifarium , quia conclufio contingens 
tali medio nequit oftendi , nam hoc. mo- 
do capiendo opinionem ; obie&um opis 
nabile non cít (cible. - "2. 
I ro Lr opinio n alio ii 
pro afíseníu obic&i neceísarij per medii 
probabile cum annexa ioi , 
nimirum non penctratur neceflicasobie- 
&:o per illud enedium , fic*etiam impli- 
cat opinionem cum fcientia con(iftere de 
codem obiccte , fi enim intellectus rem 
eu:denter pouit ita císe , & eft o 
certus per afseníum (cientificum ; qe 
modo formidare timul poteítae ita (iC 2 
Ruríus de rationc (cientiz eft , vt tollat 
ab intelle&u omnoem focmidinem, & tre» 
pidationem , ergo nequit fimul cum ۈ 
coníittere opin'o. cum à&uali formidi- 
nc 1 Ncc bere dicebat Tarar, nullam ex 
hoc fequi contradi&ioné,quia pet fciene 
tiam aísenticur (inc formidine , per opie 
nionem cum formidine , atque 4$ noo 
eundem atum .. Naus formido , &c 
ecuritas , fcu certitudo intet Íe ocn 
terrepugnant, quantumcunque ex diuers-, 
fis actibus vei it ergo opin:o habens. 
annexam actualem formideea nequic 
císz cum fciencra, quz fecum : as 


defert (ccurita.emiz Acceditquód 
Taur. 





LE 





Quéktliodo Jui) gdspw]mefml. — "oar 


Tatar. inuenta (00d plures aceeptant 
Recentiores 1. xn ad (aluandam con- 
traditionem de cffs&bus repugoanti- 
busin eodem (übie&o pet folam forina- 
tum pluralitatem elfet idoncum , poffe- 
mus diccre non repugnare ctiam nata- 
taliter contraria in (ummo :n codem fü 
bic&o,vt v.g. calorem,& frigus in aqua, 
a(ien(um , & dilfenfum in iniclle&u ; & 
velle, ac no!le in volantate rc(pectu eiuf- 
dem obiecti ; (i .n. hinc inferatur contra- 
diio ex repugnantia effectuum in co- 
dem (ubic&to ab ils formis: procedca- 
tium ; ftatim dicetur non cffe contr adi - 
&ionem , quia illi cffe&tus (unt ad ucr- 
fisformis , & quód voluntas amplcótitar 

'Obie&tum per volitioneim, refpuit il 
lud idem per nolitionem. &c. quz. ceicé 

do&tina totam cuertit ph lotophiam , nà 
ex cffeGibus rep igaancbas in codem fa- 
bie&o confueaetunt Ph lofophi: deduce: 
ibilitareim formarum , va- 
e pr j Si Tatac. ergo admittere 
volebat fcientiam , & opinionem eife de 
eodem obic&o compo(lib lem , pouus 
debcbat dicere fcientiam in cali caíu im- 
pedite actualem forinidinem ab opimio- 
. me6ob quamzepugaare videntur ; & de 
opinione in hoc , vel primo (en(u proce- 

rationes r. fentent. 

16. Si alio candé modo fuma'uc opinio 
nempé abfoluté , pro affeniu probabili, 
pracilo actuali form dine, :n quo da nta- 
xat fenfu docent A actorcs 2. tent. poife 
confi t-re fimul caa fcientia ,. probacur 
adhuc, falin naturaliter , X regulariter 
non poe ttace jiinul, nam vt in uic Do- 
étor cit. 3. d. 34. nol. ad 3. princ. cum 
idocuntar nicdium. probable , & de- 
monítratiuuim ad cantemconclafionem , 
fi bcne percipiatur v.s med;j demonttra 
tiui, nuilum affcn'u«m gcacrac aiiud ine- 
diuin, & vcait Doctorsdulecticum nibil 
faciec unpeditaim à demonftiratiuo, vclut 
à cau( for: 0:1 , & longe efficacius fua- 
dcnie Vi& conuincence ; quod etiam no 
taut Tarar, cic in boc. quart; quam ra- 
ti0a€ bzaé pro(cquitur Auerta dilp. 29. 
Log.(ec. 4. dux m. inceilectus cordc n 
rau one conainc;ruran cognolceenda ali- 
qu: veritit eneg git potlca raüoncs pro 

bioiss,& poacouupeentes, nccab eis 
LE 


* UU "^ TA. 


moueri dignatur; ficut fi quis ad al.quod 
Obie&tum vidcn um poffet vi lumine» 
Solis, vtique e. iguz cand-lz luincn con- 
tcuncret ; & qu: dem conflat, quód ti ad 
aliqua per fe. nota rationes inducantur 
prob.ib:les , nullum in nob:s caufant af- 
fcnfu , ecgoidem dicendum cr.t ictuata 
proportione, fi inducantur ad füadédam 
vertaccm jam dcomonítratam , & hoc 
etiam notauit Greg.q.2 prolog. art. 4-ad 
3. Qui et am ratione probaiur. conira 
Qul:os non po(fe in rali cafa ex medio 
opinat.uo , & (ciencifico elici vnum , & 
eundem a&um , ftante en:m cuidentia 
teiv-lex ipfistermin s, vcl ex medio de- 
monftraciuo, prob.bile non mouet intel 
lectam, nec ad cundem a&um affenfus , 
nec ad dittiactun . Ln fi mnoueret, prz- 
ftaret. dicerc moucre ad. diftiactos fi. 
mulco npo(fib les , quàm ad vaum , & 
cundem, (»ecic, & nunero, quia afsenfus 
fzient ficos. & opinatiaus d.ftinguuncut 
f»ecie cx tuerfa ratione af(senueod: , er» 
£^ fi intel Sus refpicit intali cafa duas 
rarioncs afsentiend. diftin& s , & ab v- 
tri; mouctur, cl'ciet daos actus fpecie 
diftin&os,& non vnum, ficut oculus vi. 
dens fimul album, & nigrum , elicit duas 
vifione[pecied (tinctas , & non vnam ; 
quarc malé fibi confulunt illi Thomiltz, . 
qui in tali cafu , cum adhibetur medium 
ncceísarium , & probabile , né concede- 
rent actum opinionis, & fcientiz císc &- 
mul, concetserunc mcdium probabile , li. 
cét fe (olo nequeat aísenfum (cientificum 
producere , pofse tamen cum confortio 
neccfsarij ficut qui fe (olo nequit atcol'e« 
rc pondus eus vircs excedens , potcit ta- 
mcen aitcrius conforuio , & licéccalor vt 
quatuor ncqucar producere ignem , po« 
tcft tamcn iunctus cum calore , vtocto , 
Mala dottin. peiori exemplo confirma 
t4 nam virtus caloriS,vt quatuor; & vt o- 
&o.non dff.r .nt fpecie , fed tantum fes 
cundum ;nag 5,& minus, ac etiam vftrag 
€ieuaiua tant ponderis , vel tanti, vndé 
li intendatar talis virtus per gradus eiafz 
dcm rationis, tandem cffc&um attinget ; 
at motiuum probabile , quantumcungs 
crcícat m ethcac à, nunquam tamcn pere 
tingit encrziam dea dire: iy: , cut 
Opinio, quan umcun.; in: endatur jet ra» 


EH * Uopcs$ 
3e. " 
mde 


b 


949. Difp X IV.. De Syllog.T'ep. eo Elené "Á 


tioncs probabiles , nunquá attingit (cien- 
« tiz certitudinem . Scd vnum, & cundem 
a&tum;qui (imul 6it fcientia, & opinio, ex 


^ sumedijs (ciegti fico, & opinatiuo fimul có- 


- currentibus elici non pofse , adhitc magis 
"€onftabit cx dicendis di(p.6. de Anim. q. 
:9.contra Hurt. Artiag, Ouuied. & alios 
ARecenttores, 
17 Mancat ergo nihil efficere rationes 
probabiles poft demonftrationem , nec 
quicquam moucre intellectum ad di ft in- 
«&um,vcl cundem a&tum , nec magis cor- 
:xoborare eandem fcienttam , vcquidam 
aiunt ; tum quia innullo gradu pofsunt 
atungere cerütudipem fcientiz : tuns 
uia cum cx fuo genere fit noutia certa , 
& Í rma, non po:cfl ex motiuo probabi- 
j (uapte natura labili, & fluxo maiorem 
fünerc foliditatem * poteft quidem in- 
1elicctus. demonflratione imbutus co* 
gno(cere qualis , & quanta fit probabi- 
Ditis niedij topiei ad candem conclufio- 
nem inducti , tamenab ca non mouebi- 
tur , vndéincali caf. hibcbit rationém 
probibilem pro obicéto praecisé , non 
promotiuo, Vcrum tamen cfl, vt notat 
idem. Aucría cit. quod cim non bene 
percipitur vis medij demonftratiui , eft 
n.faus abfcondita, & ab(trufa, vt. Arift. 
.Andicauita Met.tex.1 .& (ec.2 8. Probl. 
3.tunconültm iuuant ad eiusvim | pet- 
cipicadamrationes probabiles , & (api- 
entum auctoritates ; & quia ita corxin- 
git , Vt plurimum, hinceft ; quod in coa- 
fudto modo probandi concluiioncs etia 
fi dcmonfliatio (uppetat , vlicrius indu- 
cuntur rationes probabiles , & auctori- 
tates, quz vcluti viam difponunt ad per- 
cipiendam demonflrauonem;& hoc eft, 
quod probat-C£1ndamentum 2. fear, per- 
cepta aucem femel, ac penetrata vi mce 
«lij denionüiratiui , concedimus vltró. de- 
flrui fidem , & opinionem; quam antea 
difcipulus conceperat de eodem afserto 
ex rationibus, probabilibus , & aliorum 
teftimonijs , vt exprcísédocuit Sco. cit. 
»d.24.ad 3. prin- illis verbis , fialiquis 
abeat prima opinionem de aliquo » 
Wperueiat demon[lratio y corrumpitur 
opinio, neq. hoc cít ioconucoiens,vt in- 
fetcbant Auctotes 2. fent. immó | potius 
nec esarium;quia vt ipquit Adagium, vii 
BR APR. 


^ 


7 I 
v -—P 


CELA 
; 


maior, ceffet'minor y ita eft in propofi« B 
to quod aduenienre energia conuincen« 
tis demonftrationis ceísat períuafio fa» 

&a anteà. per medium probabile , non 


Qnia a&u pofitiuo eam refpuac intelle- 


&tus , & quafiab ea. difsentiat , (ed quia 
de illa amplius non curat , & in hoc .fen(a 
dicitur corrampi opinio a fuperaeniens 
te demonfltrarione , neq. ob id dicendus, 
erit Magifter antea fcuttra laboraíse in- 


















ducendo rationes probabiles,v: Mair. vt- E 
ebat , per illas. n. di(pofuit incellectam , 
dircipal & veluti mags promptum red- 


didit ad petcipicodam demoaitracioné ,. 
cuius vim ab initio non 1llico. penetraf- 
fet ob eius d. fficultatem , aciogen:;j im- 
becilliratem : ficut nec agensmacarale 
frutlra dicitur laboraíse inducendo. di- 
(pofitiones in materia ad f^rmam fub 
ftantialem , etiamfi in. eiu(dem adueo 
illz corrumpantur in coinmuni fent, Tho 
mift. & Scout. NEED. 
748 Quares,an faltim "n luté- 
do, & de potentia Dc! opinio'hoc. 
fumpta pro lnplici aísensa probab 
nc actuali formidine. annexa. poffit 
scicncia conlillere , cam eadem con 
fio probatur medio topico , & d 
ftcatiuo ?. Resp. etse fatis probat 
quod ctiam Foac. hic defendi 
men non eít ex eo capite probar 
qtio pa!lim vtuntur Auctores £.sen 
nimirum non sequitar cótradictio, quod E 
intclle&us de eadem rc fic fimul certus ;.— — 
& incertus,vt inferebát Auctoresz.sent, — — 
co quia id non fit,nec pereundem atm, —— 
nej. per idem mcdium , nam per a*tum 
opinionis flu&uat, ac trepidat , per actü 
scientiz firmiter adharet : per medium 
demonitratiuum eft certzs , per topicum 


incertus,quz noa elt coacradictio , cum 21 
nonfitdecodem pgr idem, H«c ratio : 


nonvalet , &plusprobat, quàmvelint —. —— 
Au&toresilli ; non valet , quia vt-füpra 3 
contra Tatar. argucbamus ; non. Semper 
formatum pluralitas collit contraditios 
nem denominatiuumi eidem  (ub:eóto * 
repugnantiumjimó cum oppolitz deno« 
minationcs - ab vna torma sumantur s 
sed semper à digcríis ;poísent semper có» 
tradi&oria enünciari do. pocos DPA 
Go abíq. tepugaantia, quia id fierez rae —— 

y 223 uox 

z 


x 2. in * à 
E HEN 
Ny. - dd E s 
- 070 v 27^ 






* 





€»2*21^ 


Qua[l. H. en Scientia, epopinio ftem fimul. — 949 


(übic&o cxiitentium ; non ergo forma- tiué incerta, quatenus non affert ceriiu- 


rum pluralitas fufficit ad tollendam con- 
traditionem , quandó tales producunt 
cffcétus formalesqui inuicem repugnant, 
& vnus in codem fubic&o poftulat ne- 
ceílario negacionem alterius; neq; eadem 
sarione (uthcit diuerfiras caufarum oppo 
ficos cffcétus inducentium , nam regula- 
rircr loquendo cffe&us oppotiti ,non ni- 
fi à diuertis caufis oriri foleat, vndé. hac 
taione nunquam oftendi poífet repu- 
gnintia cffectuum in codem (ubiecto , 
uia (emper aflignarentar diuctfz cauíz 
illorum , non ergo efficientia diuerfarum 
. cau(aram fufficit ad collendam formalem 
"effcdtuum repugnantiam , quia ipti infu- 
bieé&o repugnant ex fuis rationibus for- 
malibüs à quibufcunq; inducantar cau. 
fis; quate (i medium probabile, & neccl- 
facium 1oferunt in codem intellectu cffe- 
&us icpugnantcs, vc certitudinem ,& in- 
€crtitud.nem , cuidentiam , & ineuiden- 
tiam, fane. non vidcrur diuerfitas medio- 
- rum fuflicicns ad contradictionem rollE- 
dam, al:oqu.n cx d'uer(is motiuis pofie- 
n.o$ (mper de codem à parte rei contra- 
dict.itia ver ficare pradicata,ctiam quod 
dficix non iti desctam probat, quam ye 
lint ra fata ratio, quia i diuecfitas actu» 
ua» & mediorü i ufficit ad £contradictio- 
nem tellendam , poteri. d: fendi opinio- 
ncm flare cum Icientia nó tantum in h. c 
teruo [eniu , vt eft une actuali, forniidi- 
ncjicd etiam in primo, & (ecundo, quod 
tamcn 1pfi quoq; renuüunt , nam fcmpcr 
faluabutur contradictio ex mcdiorum di- 
üerfitate, & actuum pruralitate , imo. de- 
I poicrit eaden: racione polle etie fi- 
mulin codem intellcétu atlenfum (cien- 
tificum, & erroncum eiuldem conclufio- 
nis ; quia vtiq; talcs atien(us ex. diuei fis 
* med;js procederent. 

19 Kauo igituryqua id probari debet, 
€a cíl , quia ratio , cur opinio foro alter 
opponatur (ciéug,eft 1pla a&ual.s formi- 
do deo, ponto , & poliuainceititado 
dc uo hec D. 1bcerctado; à for- 
n: LGt€ opponitur certitudinr , 
fccutitati , qua per (cienuam hbctor ; 
fcd opinio vitio modo fumpta ctt lunc 
actuali tormidine , & fioe j oficina inccr- 
Gcud.nc, quia ees cs folum ncga- 





dinem inrelle&tui, sed folum probab.lita- 
temyergo nil obflac , quin cum (cientia 2» 
compaciatur; Patet maior; Probatur , & 
explicatot. minor ; cum ad probandum 
hominem cífe rifibilem aTumitur medi- 
um nece(facium , & probabile, poteft in- 
tclie&tus vti. probabili dupliciter , vel vt 
cxpreísé indicet ex vi talis medij aon efse 
ncccífariam connexionem inter (übie&tü, 
& przdicatum, vel vt abfolaté iudicet ez 
vicalis mcdij hominem effe rifibilemab- 
ftrahendo a neceífaria connexione , vcl 
non neceffaria; primo modo affen(usopi- 
natiuus cft poficiue incertus , quia adeft 
iudicium expre(fum de variabilitate obie 
&i, & fic ettincompoffib lis cum fcien- 
tifico, qui oppofitum formaliter iudicat , 
nempe przdicatum effe cum fübic&o ne- 
ceflario conncxum ; fecundo modo cft 
tantum negatiue incerrus,quia iudicat t&- 
tum pte dicatum eflé com (ubie&o conne 
xum praícindendo à nece(fitate , & con 
tingentiía conncxionis, & fic eft cü (cien- 
tifico compofDibilis, Et hocaffertü con» 
cedunt etiam multi Au&ores t. fent. vn- 
de Greg.ex illis q.2. prolog. art. 4. ad 3. 
inquit , quód habentes fciétiam, vcl fidem 
dc aliqua conclufione , licét vtantur ra- 
tionibus probabilibus , non tamen ytütur 
a€tibus formidolofis, feu adtibus atfentie 
di cum formidine,qui (oli proprié dicun- 
tur actus opioatiui (cu opinionis, ira ille. 
Ex quibus patet, ipfum concedere aiTen* 
fum probab:lem tinc formidine cà (ciens 
tia compoffibilem,l.cét pottca nolit pro 
prié vocari opin;oncm ; idem voluit Ta- 
tar, hgnificarey cum ad.;ittit potfe gene- 
rati habitum quendam ex s&ibus proba- 
bil.bus íinc toraudine , quem nec ipfe, » 
vult opinionem appellare , qoa lis ctt de 
folo nomine, us eft, quód oobiícü con- 
ucniant dc re . Nec etiam Scotus ipie vo- 
luit hoc negare loc, cit. nam ratio , quam 
adducit cx contiadiétorijs de ceruicudine, 
& incer tiiudine,procedic de opinione » 


"primo, & lccundo modo accepta, & pre- 


Ícitim prmomodo, vt.f. auenditur cx 
patte obiecti variabilis ; & contimgcatisi 
infcrius veró in fol, ad 3. vbi de opinio- 
nc loquitur ex. parte. medij. prebibiliss 
cito ctiam neget effe in hoc gcc 


- 
' ^" 


950 


fcicntia compoffibilcm , co quia diale&i- 
cumnihil facetet impediuim d medio de- 
monfiratiuo , vt fupra deductum cft , fa- 
tis tamen conftat eam rationem non pro- 
bate , mfi nawrál:ter ,& regulariter lo- 
quendo,impoffib:lem efle ralem fimulta- 
tem , non autem de potentia abíoluta , 
Quod diximus de opinione in ordinc ad 
fcientiam , parizer dicendam eft de fide 
humana; quid veró iit de duina dicédi, 
noncít przícntis ncgotij determinare , 
potiet tamcn feruara. proportione idem 
quoquc de ipfa dici , & iuxta allaram do- 
&tipam Scotus loc.cit.explicari ; quód (i 
obícuritas pofitiua. ponatur de ratione 
fidci iuxta. d: finitionem eius ab Apoft, 
traditam ad Hebr.1 1. tunc foret ncganda 

arias , fed huius exacta difcuflio ad 
"[bcolcgum fpe&tat , 

20 Sed conira nunc di&a obijcies T 
quia ctiam loquendo de opinione pro fo- 
lo a&entu probabili ;adhuc eft e« zenere 
fuo capax lormidinis , fcientia vero inca- 
pars crgo adhuc in. hoc (enfu repugnant , 

um 2 «uia adhuc,vt fic, eft incerta , per 
hoc .n. à fcientia diftinguitur; quód (i di- 
cas, e(fc tantum negatiué incertam .i, non 
ecttam ; adhuc probatur intentum , quia 
fcienuia eft certa ; opinio non certa , quz 
duo contradicunt. Tum 3.quia adhuc ex 
fcientia , & opinione (ic (umpta ; 6i fimul 
eficnt, (equuntur duo iudicia repugnan- 
tia, vnum formale , quód res nequit. ali- 
ter fe habere , alcerum falcim virtuale ex 
per opinionis quód poffit aliter fc ha- 
re. Tum 4. quia adbuc non cuirantur 
omnia contradictoria,qug ex hoc infere- 
bat r,fent, nam per affcníum fcientificum 
manct conuictus inteile&us, per opinati» 
pum nop eft copui ctas, &c. T um tandem 
quia videtur proríos fuperflucre actus 
opinionis , vbi eft a&us Ícientiz , ficut 
rzcxiftente lumine Solis fruftra adhi- 

tür J.:men candelz , i 

21 Refp.ncg. coufeq, nam calor v.g. 
compoflibilis eft cum (iccitate ; humidi- 
tas vcró incompoffDbilis, & tamé ftant (i- 
mul calor, & humiditas ; iudiciü ctl falüi - 
tatis capaX » apprchenfio incapax » X ta- 
men ftant fi mui n codem incelle&tus& de 
codcm obiecto ; (olum ergo inde dedu- 
citur, quód Icientia cum opinione con- 


*. 


Difp. XIV. De $yfog. Top. e» Elenc. 


iun&ta impedit formidinem , ne in adum 
erumpat. Ad 2.0pinio tertio (ume 
pia dicitur incerta negatiué » quatenus 
abftrahit à ceratudine , & incertitudine 
pofitiua , & per hoc adhuc fufficienter à. 
(cientia diftinguitar , quz eft. pofitiud 
certa*ficuc inquit Dobor 2.d.3* q. 1 1. F. 
& 5 d. 1449.3. B.& 4d. 45.02. D.& ali- 
bi (zpe notitiam abítractinam , etiamfi 
interdum pertingat rei exiftentiam , ade 
huc tameo fufficienter ab intuitiua. di- 
ftingui. , quia. non necetlario alligatut 
exiftentg tei , ficuc illa led indifferen- 
ter reprzíentac rem » (iuecxiftat , (iue 
non , & idco dicitur abitrahcre ab exi- 
ftcpuia rei ; Neque per hoc , quod opinta 
dicitur non certa , & fcientia certa , ralis 
infertur contadiduo,quz arguarcorum ——— 
incompoffibilitatem , quaquelbetfore — —— 
ma difparara dicit negationem altcrius — — 
in hoc fcnfu » vtalbedoncgationem dul-— — 
cedinis, & dulcedo negationem albedi- — 
nis , & ramen (unt in codcm diae 
ficut non repugnat in Phyficis vinum e e 
formaliter frigidum , & virtualiter cali« — 
dum ,& in moralibus, qui cum aliqua im» —— 
debita circumftantia clicit. adtum diles 
&ionis Dei,etle formaliter ad Deumcó* — 
veríum , & virtualirer ab eo aueríum ; 
nonrepugnant duo iudicia, quorum vnd — 
dicat formaliter rem ita ; be on kai — 
ud dicat oppolitum non formaliter y Er 
virtualiter tantum ,Accedit,quodinprós —— 
fito iudicium factum ex pronto ! 
ili idem affirmat ,quod fa&um ex nccel» 
faro . hominem etle rifibilem abftra- 
hendo à.neceílaria » vcl. non. neceffaria 
connexione. Ad 4. quia conuinci intel» 
lc&um , & nop conuici pendet praciíe 
ex conditione med j » nullum videtur. in- 
conueniens dicere , quod. conuincatut 
per vnum medium , & mon per aliud , fi- 
cut inconuenicns crat quod efiet cettus » 
& incertus dc cadem conclufione ; nam 
illa duo contradictoria councngr de. 
incelle&u refpectu d:uerlotam 3 ilta ve- 
ró teípectueiuidem ; abfoluié in. co ca- 
fu 1intelicctus dici debct conuiccus ,; tum 
quia. denominatio funi debet à medio: 
nobiliori  & cfficaciori stunts t1 di-. 
ceretur non conuictus fiae addito , cum. 
negatio fic mali;nanus natura, & pras. 
x dr. ec- 

























* 
- 





 ——— 


ZEE 


o7 Qul. IL $dfrémr. 


de(traat , füdicaretur intellectum non ef- 
fe conuictam per medium neceffarium , 
Ad vlt. quamuis cognitio demonftrati. 
ua clarius, & cerríus rem ofteadat ; quàm 
probabilis , adhuc tamen ifta non fuper. 
fluit, quia eft diact( rationis ab illa, && 
faltim diuerfo modo tem oftendit : fic in 
Beatis fimul admittütur cognitio vefper- 
tina, & matutina de cadem re, & à $coto 
praefertim notitia abftractia , ac intiti- 
ua in Angelo refpecta füi ipfius 2.d, 3. 9. 
8.quamuis per matutinam , ac intuitiuam 
longe clarius res oftendantur , qnàm per 
veípertinam , & abflractinam ; & etram 
ndo effet fruftra , adhuc non probat 
ntenthm de potenria abfoluta 

21 Exdictis facile eft refolaere quefi- 
tum de fimultate fcientiz ; & opinionis , 
vt habitus important , nam fi (amatur o- 
pinio, vt fpecificatur ab obiecto,quod eft 
contingens, & vatiabile,(ic habitus (cien- 


| tie, & opinionis directé opponuntur;atq; 


id poterunt elTe fimul , nifi ad in- 
SP Motu habitum contrarioram ; 
quatenus .[; ab initio non illic vnus al- 
terum deftuit , (cd paulatim :. fi autem 
opinio fümarur pro afenfu probabili ab - 
foluté pracifa formidine, tic poterit con- 
fiftere perfectus habitus opinionis cum 
acto, & habitujfcientig , ac etiam actus o- 
piniont$ cum habitu fcientig , & hoc e- 
tiam naturaliter,& regulariter loquendo, 
quia ratio, qui loc prohibebar de acti- 
bus , non eque militat de habitibus , vt 
diícurrenti conftabit , 


QVASTIO It. 


Quid fit error, C" quomodo à fcientia ; 
o € opinione differat. 


21 ER proptié fignificat falsü qd , 

AZ & ficut filsü proprié reperitur in 
a&ibus intelle&us , e quia veritati op- 
pouitttr , quz cognitioni tribui folet ; ita 
errot proprié Ipe&ar ad. intelle&tam ia 
fuis opetatrom bus:tot modis autem coa- 
tingit errare y diccre falfum, qvot mo. 
discontingit dicere veru ; quare ficut 
veritas (peciali modo cribuitur (ccundz ,. 
&terig erac ctm error , os 











f.llum , errot igicur proprié eft cogn 
fula rcalexplicias ahter ds :j d 


-. di 


9jt 


fimplex eft iudicium erit fecunda operac 
tio fal(ay& correfpondebit babitu: prin- 
cipiorum in fyllogifmo demonttratiuo , 
vel topico:(i verà erit a(Tenfus fal(us ali- 
cuius propofitiot's ex vi alterius caufa- 
tus, erit difcurfus fal(us , & verus efíc&tag 
(yllogi(mi fali , fcientiz , & opinioni 
oppofitus . 

Sed pro maiori dilacidatione not. gj 
non fufficit ad errorem , fi quis proferret 
folum pro potitionem falíam , nifi quog; 
ita iudicet , & affentiat per imelicctum 
itaeffe , (icut tali propotitione enuncia- 
tur. Hicaffentus poteft. quandoq; effe 
cumformid'né , quando; cum ccrtitu- 
dine , experientia .n. conftat, aliquos ita 
falis dogmatibus aóbarere, vt mortem 
fübire non dubitent ; ratio autem huius 
eft,qu:a radix erroris in intelle&u oritur 
ex hoc,quod id, quod in (enon ett verü , 
apparer intc!le&u: vcrum , quz veritas 
ápparens , & exiflimata cft daplex , vel 
probabil;s apparens, vcl necctfaría , fi.my 
quod noa eft probabile , potett apparere 
probabile, etiá uod eft probabile, potcft 
apparere ncce(fariunm , minus m. hac dis 
ftant , quàm illa ; (i veritaseft appareng 
probabilis. , cau(at atfenfum falfam cum 
formidine,fi eft apparens neceffaria, cau 
fat aíIenfum falfum cum firmitate ; vnde 
tàm poteft errare intelle&tus,ti qnod nom 
eft probabile, iudicat vt probabile,quàm 
fi iudicat necetTarium, qued in fe et pro^ 
babile,vcl falfum ; requicitur au em hzc 
veritas apparens , quia inrclledtus a 1'a(- 
fenfum (o!ummodo mouetur à ver?, non 
à falfo , & fi vcritasnon effet apparens, 
& cxiftimata , fed exi(lcns , aflenfus nom 
elTet falíus, fed verus ; qua ratione Arift, 
1. Elenc.c. t. definit  yllozifinum capties 
fumdicens , quod iit. [yllogrfmus appae 
rens , atq. non exi[lens « 

24 Ruríüs cft not.quod qnaudoq;oapi« 
hio cit dc re apparenter vera , & iníc fil- 
fa,noa ob'td camen illa opinio dicetur er» 
roneasled pro5ib:lis, € vera,non.a.quz« 
libec verici$ appatens caufat ertorem ; 
fed (folum illa veritas,quz apparet probas 


bilis , in (c tamen eitimprobab.lis ; quae 


- * 





:tamenan ic cftprobabilis , licéc mon. ita 


beat à partc rei , caufat opinionem 
abiliter veram ; rano haius c(t, vt 
^ D * 2 e o t 


952 
notat Auerf.q. 29. feci. 6. quia ex Arift. 
cit. probabile illu4 dicitor, quod credi- 
tur ab omnibus (apientibus , aut pluri - 
mis, aut quibuídam in fcientijs excellen- 
tibus ; improbabile e(t , quodà fapienti- 
bus.f:lfum ceofetur , licet rudibus ap- 
pareat verum , vc quod Sol , & aftra fint 
exiguz quanttat;s;quando igitur aliquid 
cen(ctuc verüyaut ab omnibus, aut ab ali- 
quibus fapienubus,quamuis aon ita fc ha. 
beat à parte rei;afséíus circa illud nó dice 
tu: erroneus, fed opinat uos, & probabi- 
lis,neg;hac apparentia excludit probabi- 
litatem;quando vero apad omncs fapien- 
tes cit Fil(um , & folum rudibus videcut 
verum,tunc aífenfus erit etror, quia quod 
eít improbabile apparet probabile . 

1$ Quod diximas de crrore circa pro- 
pofiionem,dicendum quoq;erit de erro- 
rc iodiícurfü-, nam tunc proprie difcur- 
fus dicitur erroneus , quando non re&té 
€onfequens deducitur ex antecedenti , 
quamuis infe (it verum , vetitas .n. cone 
clutionis , vt propofitio quedam fimplex 
eft, de per accidens quali (e habet ad re- 
éitudinem difcurfus ;. dupliciter autem 
potett conclufio male deduci , vel pro- 
ptet defe&um in forma (yllogiftica , & 
dc hoc diximus 1.p.Intt. trac. 3. dum re- 
' gulas bonz argumentationis a(lignaui- 
mus ; vcl propter defectum in materia , 
quando.f.conclufio vt probabilis, vcl ne- 
€effaria deduciturex motiuo improba- 
bili , vc! non neceffario . 

Ex his manifcfle apparet diftinio in- 
ter crrorem ex yna parte , & fcientiam, & 
opinionem cx altcca ; Ícientía .n. cít co- 

itio vera veritate neceflaria , cui nequit 

übefie faifüm,certa, & cuidens; 1fti acce- 
dit opinio ; quz cft cognitio vera veritate 
obabiliter apparente ; habetq, aliqua- 
m cuidcotiam-(altim probabilem ; er- 
ror tamcn tanquam aliud extremum eft 
cognitio omnino falfa , quia nec ncce(fa- 
tio ,ncc probabiliter apparet vera , Vn- 
dc veró proueniat deceptio intellectus 
nofiri pro ftatu ifle ; tetigimus éifp. 10. 
€ Sat 





Difp. X IV. DeSyllog.Top.e» Elenc; 


26 Sed dubitabis; de ratione difcur(us 
cft, vt conlequens inferatur vi antecedens 
Us , fed hoc folum interuenit in re&o di- 
f-urfa, ergo nullus difcur(us eric falfus y 
Min. prob. quia quando confequens in« 
fertur vi antecedentis,recte infertur , vn» 
de dicebat. Arift, cit. fyllogifmum dcfi- 
cientem in formanonefífe verum fyllo. 
gifmum , quia in ipfo concluiio non ne- 
cetfario infertuc ex premiffis. Item vnum 
non nili vni contrariatur , ergo error ne« 
quit c(fc fícientig , & opinioni contrari- 
us . Refp. neg. min. Ad prob. dicimus 
veram eife , ti antecedens in (e (pecta- 
tum habet vim illatiuam confequentis , at 
quando confequens deducitur , nonquia 


fic ex (c deducibile , fedquia inteliectus 


concipit in. ancec. vim illatam coníe- 

entis, quia iudicat antecedens eíse cau- 
am iftius , tunc infertur confcquens , f. 

non rc&é. Arift. autem loquitur de fyl- 

logi(mo peccante in forma 

non eft (yllogifmus illatiuus, quia non re- 

&é deducitur. conclufio ex pramiffis , 

ctiam veris, (icut re&é infertur, qu 

eft in forma , quamuis przmifse fint fal. 

[2 , pofitis.n. his premi(fis omnis 


eit lapis, Petrus efl homo , rite infertur s 


ergo ett lapis , nam illz prz mi(sz fic. di« 


(pofita habent vim illatiuam , quamuis 


non habeant vim probariam , cua (int 


falfa , non loquitur autem de fyllogifino, . 


prout cum quocun3. difcurfu conuetti- 


tur , vt fic.n. dicitur defyllogi(mo etiam - 


peccaate informa , quamuis zquiuacé 5 
quia poteft intelle&us aliquis aíseníum 
conclaf. elicere ex a(senfu prami(sarum, 
im non re&é difpofit (int in forma, vt 

i(pofitg camen fint apprchen(z , qui a- 
Gus císet cectia operatio intelle&us , & 
diícur(us , non tamen re&us , fed falíus , 
Ad 1.(atis diximus difp. 9.q.t.attats cud 
hanc concratiorum proprietacem explica 
uimu$S, Et hac fatis de faculrate Logica 1 
Quz omnia cedant in laadem D; Anto- 
ni] , incuiusSacra Domo moramur , & 
fab eiuídem aufpicio has €laborauimus 


lucubrationes , " 3 53 


I $. " 


*. 















WUMTRBCCCSUS 


ETE DB "aum TONS 
W^ ^v Ee / 





M Vis tenti ^ 


Artisest 








- ?TT 


NEPTIS dnbie 


a * 
Ha Ile rtAticCETET 
HIS TEM »-—— 
birticwie v Aperi Cen 

* Au "I $2601 )ís Cm d - 4n - pls 










15) 3 ] Nec: ' " Qe ey 
i ovoien Quo CURE E, oU 


: yit 
|» xb ratrtutt T Fir. 








TWPWPPEUMOy P NTC T Y YcPEM