Grice
e Girgenti: l’implicatura conversazionale -- la parola che non s’incatena –
filosofia italiana – Luigi Speranza (Palermo). Filosofo italiano. Grice: “I love
Girgenti for many reasons! For one, he has edited Boezio ‘as he is’! – then he
has elaborated on Socratic irony, a concept that needs some elucidation, if
ever one did! Also, he has edited the ‘logica retorica’ of Cicero, which is
welcome!”Frequenta gli studi classici a Palermo, sotto Brighina, Franchina,
Armetta, Mirabelli e Puglisi) e poi si è trasferito a Milano sotto Bontadini,
Bausola, Melchiorre e Giussani. Si laurea sotto Reale con “Platonismo e Cristianesimo
in San Giustino Martire” – Studia “Porfirio tra henologia e ontologia
riproponendo la questione degli universali come origine del "pensiero
forte". Insegna a Milano I suoi studi sono concentrati sul rapporto tra
filosofia greco-romana e Cristianesimo, e in particolare nell'influenza che il
platonismo ha esercitato sui Padri della Chiesa. Per analizzare questo tema,
applica due categorie ermeneutiche: la "storia del’effetto" e la
"fusione dell’orizzonte”. Secondo la storia dell’effeto, la Patristica latina
deve essere considerata una fase importante della storia del platonismo antico,
che fa da tramite rispetto alla filosofia medioevale. Secondo la fusione
dell’orizzonte, il rapporto tra platonismo e Cristianesimo deve essere
analizzato superando due opposte posizioni: la "praeparatio
evangelica" di Eusebio di Cesarea, secondo cui la filosofia pre-cristiana
sarebbe stata di per sé una preparazione al Cristianesimo e la
"Ellenizzazione del cristianesimo" di Adolf von Harnack, secondo cui
nell'incontro con la filosofia, il Cristianesimo avrebbe smarrito la vocazione
originaria (e dovrebbe pertanto “de-“ellenizzarsi, de-filosofarsi). Una
posizione mediana potrebbe contribuire a superare le rigidità del cristianesimo
cattolico e le chiusure del cristianesimo protestante non-cattolico. Saggi:
“Porfirio: catalogo ragionato” (Vita e Pensiero, Milano); “Giustino Martire, il
primo cristiano platonico” Vita e Pensiero, Milano); “Porfirio, Vita e Pensiero,
Milano); Porfirio, Laterza, Roma-Bari; “Platone, G. Girgenti, Rusconi, Milano,
Incontri con Gadamer, G. Girgenti, Bompiani, Milano “Platone” G. Girgenti,
Bompiani, Milano; Atene e Gerusalemme. Una fusione di orizzonti, Il Prato, Padova;
Il bue squartato e altri macelli. La dolce filosofia, libro-intervista con
Sossio Giametta, Mursia, Milano. G. Giorello, Corriere della Sera, 1ºScheda
biografica, curriculum e nel sito
dell'Università Vita-Salute San Raffaele, su unisr. Selezione di
pubblicazioni Porfirio negli ultimi cinquant’anni. Bibliografia
sistematica e ragionata della letteratura primaria e secondaria riguardante il
pensiero porfiriano e i suoi influssi storici, presentazione di G. Reale, Vita
e Pensiero, Milano, Porfirio, Isagoge, prefazione, introduzione, traduzione e
apparati di G. Girgenti, testo greco a fronte, versione latina di Severino
Boezio in appendice, Rusconi, Milano, nuova edizione Bompiani, Giustino
Martire, il primo cristiano platonico. Con in appendice “Atti del Martirio di
San Giustino”. Presentazione di C. Moreschini, Vita e Pensiero, Milano,
Giustino, Apologie. Prima Apologia per i Cristiani ad Antonino il Pio. Seconda
Apologia per i Cristiani al Senato Romano. Prologo al “Dialogo con Trifone”,
introduzione, traduzione e apparati di G. Girgenti, testo greco a fronte,
Rusconi, Milano, Aristotele, Poetica, introduzione, traduzione, note e sommari
analitici di D. Pesce, revisione del testo, aggiornamento bibliografico, parole
chiave e indici di G. Girgenti, testo greco a fronte, Rusconi, Milano,
Porfirio, Sentenze sugli intellegibili, prefazione, introduzione, traduzione e
apparati di G. Girgenti, con in appendice la versione latina di Marsilio
Ficino, Rusconi, Milano. G. Girgenti, Il pensiero forte di Porfirio. Mediazione
tra henologia platonica e ontologia aristotelica, introduzione di G. Reale,
Vita e Pensiero, Milano, Porfirio,
Storia della Filosofia (frammenti), a cura di A. R. Sodano e G. Girgenti,
Rusconi, Milano, Introduzione a Porfirio, “I filosofi”, Laterza, Roma-Bari, La
nuova interpretazione di Platone. Un dialogo di Hans-Georg Gadamer con la
Scuola di Tubinga e Milano e altri studiosi (Tubinga), introduzione di H.G.
Gadamer, prefazione, traduzione e note di G. Girgenti, Rusconi, Milano, nuova
edizione ampliata: Platone tra oralità e scrittura, Bompiani, Milano, Porfirio,
Vita di Pitagora, monografia introduttiva e analisi filologica, traduzione e
note di A. R. Sodano, saggio preliminare e interpretazione filosofica, notizia
biografica, parole chiave e indici di G. Girgenti, in appendice la versione
araba di Ibn Abi Usabi’a, testo greco e arabo a fronte, Rusconi, Milano, J.
Patocka, Socrate. Lezioni di filosofia antica, introduzione, apparati e
bibliografia di G. Girgenti, traduzione di M. Cajtham l, testo ceco a fronte,
Rusconi, Milano, nuova edizione:
Bompiani, Milano, K. Wojtyla, Persona e Atto, a cura di G. Reale e T. Styczen,
revisione della traduzione italiana e apparati a cura di G. Girgenti e P.
Mikulska, testo polacco a fronte, Rusconi, Milano, nuova edizione: Bompiani,
Milano, Struttura dell’anima dell’anima secondo Agostino e presupposti
neoplatonici, in: Autori vari, Coscienza. Storia e percorsi di un concetto,
Donzelli, Roma, Der Begriff der Verantwortung in der Welt der Antike und des
Christentums, in K. Götz – J. Seifert (Hg.), Verantwortung in Wirtschaft und
Gesellschaft, Rainer Hampp Verlag, München; J. Seifert, Ritornare a
Platone. La fenomenologia realista come riforma critica della dottrina
platonica delle idee, in appendice un testo inedito su Platone di A. Reinach,
prefazione e traduzione di G. Girgenti, Vita e Pensiero, Milano, Autori vari,
Incontri con Hans-Georg Gadamer, edizione italiana a cura di G. Girgenti,
Bompiani, Milano, Porfirio nel vegetarianesimo antico, “Bollettino Filosofico:
Dipartimento di Filosofia dell’Università della Calabria”, Due fonti
neoplatoniche indirette di Cusano: Porfirio e Giamblico, in AA. VV., Nicolaus
Cusanus zwischen Deutschland und Italien Beiträge eines deutsch-italienischen
Symposions in der Villa Vigoni vom (Veröffentlichungen des Grabmann-Instituts,
Bd. 48), hrsg von Martin Thurner, Akademie Verlag Berlin, Plotino, Enneadi,
traduzione di R. Radice. Saggio introduttivo, prefazioni e note di commento di
G. Reale. Porfirio, Vita di Plotino, a cura di G. Girgenti, “I Meridiani.
Classici dello Spirito”, Arnoldo Mondadori Editore, Milano K. Wojtyla, Metafisica della persona. Tutte
le opere filosofiche e saggi integrativi, a cura di G. Reale e T. Styczen,
apparati e indici di G. Girgenti, Bompiani, Milano 2003. Diogene
Laerzio, Vite e dottrine dei filosofi. Commentaria
in Porphyrium a se translatum (editio secunda). Boethius Georg
Schepps Samuel Brandt University of Leipzig European
Social Fund Saxony Gregory Crane Jouve OCR-ed,
corrected and encoded the text Greta Franzini Project
Manager (University of Leipzig) Simona Stoyanova
Project Assistant (University of Leipzig) Bruce Robertson
Technical Advisor (Mount Allison University) Uvius Fonticola
Technical Advisor (Ludwig Maximilians University Munich)
University of Leipzig stoa0058.stoa007.opp-lat3.xml Available
under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License
2014 University of Leipzig Germany Georg
Schepps Samuel Brandt Boethius
Vienna Leipzig Tempsky Freytag
1906 48 Internet Archive The
following text is encoded in accordance with EpiDoc standards and with the
CTS/CITE Architecture. Latin Secundus hic arreptae
expositionis labor nostrae seriem translationis expediet, in qua quidem uereor
ne subierim fidi interpretis culpam, cum uerhum uerbo expressum comparatum- que
reddiderim, cuius incepti ratio est quod in his scriptis in quibus rerum cognitio
quaeritur, non luculentae orationis lepos, sed incorrupta ueritas
exprimenda est. quocirca mul- tum profecisse uideor, si philosophiae libris
Latina oratione compositis per integerrimae translationis sinceritatem nihil in
Graecorum litteris amplius desideretur, et quoniam humanis animis
excellentissimum bonum philosophiae comparatum est, ANICII. MALLII.
SEVERINI. BOEZIO IN YSAGOGAS PORPHIRII. A SE TRANSLATA EDITIONIS SECVNDĘ LIBER
PRIMVS INCIPIT- P; BOEZIO EXPOSITIO SCDA IN YSAGOG. E; BOETII COMMENTA IN
ISAGOGAS G; INCIP COMENTV BOETII, in isagogis porphirii; Expos Scda
L; COMENTV BOEZIO IN ISAGOGAS R; inscriptione carent
CFHNS (nisi quod in FH recens quaedam est), item e codd. Isagogen tantum a
Boethio translatam continentibus ΛΣ ; ISAGOGAE PORPHYRII TRANSLATAE
DE GRECO IN LATINVM A VICTORINO ORATORE (sic) ΓΦ ; INCIP
LIBER YSAGOGARVM (HΥS- \ ) POR- PHYRII (I pro Y Π
) AII ,- Icipidt isagoge porphyrii (m. poster.)
Ψ; de titulo operis cf. Prolegomena 6
fidi—reddiderim] cf. Horat. Ars poet. 133. 11—13] cf. Cic. Acad. post. I
3,12. 6 fędi C foedi Hm1N infidi
FGm1 7 uerbo] e uerbo N 8 incoepti CEGHPRS 10
corrupta Em1Sm1 incorruptae Em2 (e in mg. add.
sed del .) Lm1 11 uidebor brm 13 graecis
Lm2 ut uia et filo quodam procedat ORATIO, ex animae ipsius efficientiis
ordiendum est. triplex omnino animae vis in uegetandis corporibus
deprehenditur, quarum una quidem uitam corpori subministrat, ut nascendo
crescat alendoque subsistat, alia uero sentiendi iudicium praebet, tertia ui
mentis et ratione subnixa est. quarum quidem primae id officium est, ut
creandis, nutriendis alendisque corporibus praesto sit, nullum uero rati-
onis praestet sensusue iudicium. haec autem est herbarum atque arborum et
quicquid terrae radicitus adfixum tenetur, secunda uero composita atque
coniuncta est ac primam sibi sumens et in partem constituens uarium de
rebus capere potest ac multiforme iudicium. omne enim animal quod sensu uiget,
idem et nascitur et nutritur et alitur, sensus uero diuersi sunt et usque ad
quinarium numerum crescunt, itaque quicquid tantum alitur, non etiam sentit,
quicquid uero sentire potest, ei prima quoque animae uis, nascendi
scilicet atque nutriendi, probatur esse subiecta. quibus uero sensus adest, non
tantum eas rerum capiunt formas quibus sensibili corpore feriuntur praesente,
sed abscedente quoque sensu sensibili- busque sepositis cognitarum sensu
formarum imagines tenent memoriamque conficiunt, et prout quodque animal
ualet, lon- gius breuiusque custodit, sed eas imaginationes confusas atque
ineuidentes sumunt, ut nihil ex earum coniunctione ac compo- 1 uia et
filo quodam] CEm2H (uia fort. ras. ex uiae), uiae et
filo quodam N uiae (s. l. R) ex filo quodam
EmIGPR edd . uiae ( ex uia S ) ex quodam filo LS uiae (
s. l . filo m1 ) quodam F ratio CEmIGLRS ex]
ab Hm1NP efficienti Em1 efficientis Fa. c . 3 post
uitam add . solum CFHP solam N corporis
GNRL a.r.Sa.r . 5 rationis FGRS 6 procreandis CHNP 7
nutriendisque ( om . alendis) EL sit s. l. Gm2Nm2 9
terra CN 10 ac] ad FSm1 at LSm2 et
G 11 rebus] quibus GRS de rebus de quibus L 12
poterit E post iudicium add . capit E (sed del.) L, s. l. m2
in HRS 13 et nutritur om. CHP, s. l . nutritur (om. et)
Lm2 14 ita CHR 16 poterit E quoque prima
FGm2H 19 praesente ante feriuntur FHN praesentes CHm1N abscedente]
Em2FGHmINESa.r . absente CEm1Hm2LPSp.r . 20 re- positis GR 22
imagines FHN 23 ante sumunt add. sic brm
sitione efficere possint, atque idcirco meminisse quidem possunt, nec aeque
omnia, admissa uero obliuione memoriam recolli- gere ac reuocare non possunt,
futuri uero his nulla cognitio est. sed uis animae tertia, quae secum priores
alendi ac sen- tiendi trahit hisque uelut famulis atque oboedientibus
utitur, eadem tota in ratione constituta est eaque uel in rerum prae- sentium
firmissima conceptione uel in absentium intellegentia uel in ignotarum
inquisitione uersatur. haec tantum humano generi praesto est, quae non solum
sensus iraaginationesque perfectas et non inconditas capit, sed etiam
pleno actu intel- legentiae quod imaginatio suggessit, explicat atque
confirmat, itaque, ut dictum est, huic diuinae naturae non ea tantum cognitione
sufficiunt quae subiecta sensibus comprehendit, uerum etiam et insensibilibus
imaginatione concepta et absen- tibus rebus nomina indere potest et quod
intellegentiae ratione comprehendit, uocabulorura quoque positionibus aperit,
illud quoque ei naturae proprium est, ut per ea quae sibi nota sunt ignota
uestiget et non solum unum quodque an sit, sed quid sit etiam et quale sit nec
non cur sit, optet agnoscere, quam triplicis animae uim sola, ut dictum
est, hominum natura sor- tita est. cuius animae uis intellegentiae motibus non
caret, quia in his quattuor propriae uim rationis exercet, aut enim aliquid an
sit inquirit aut si esse constiterit, quid sit addubitat, quodsi etiam
utriusque scientiam ratione possidet, quale sit 2 admissa] CR
amissa EFGm1NP amissam Gm2LS, ras. et s. l. ex
admissam H memoriam om. FGR, s. l. Sm2 , memoria H
3 hiis F , sic saepe cogitatio CNm2 4 animae
uis CEL 5 ante trahit add . uires brm 6 ea
CHm1N est ante constituta CEGS , om. R 7 con- tentione
EGm1Sm1 contemplatione R, m2 in GLS 8 in s. l. Gm1PmS
, del. Lm2 ignotorum Hm1N 9 imaginationes
EN 11 conformat Gm2Pm2 13 cognitione] in cognitione
FHNP 14 et] ex Em1HN sensibilibus CEm1Hp. c. Nm2
sensibus Ha. c. Nm1 ante imaginatione add .
sibi E (del. m2) NPSm2 imaginatione] in agnitione
Gm1Sm1 agnitione Gm2R post concepta add. nomina Hm1,
idem post rebus s. l. m2 17 sint E 19 optat
LR 22 quia] qua Gm1 atque EHm1Pm1 24
scientiam post ratione E sententiam Hm1
pos- sedit FRS unum quodque uestigat atque in eo cetera
accidentium momenta perquirit, quibus cognitis cur ita sit quaeritur et ratione
nihilo minus uestigatur. Cum igitur hic actus sit humani animi, ut
semper aut in <rerum> praesentium comprehensione aut in absentium
intel- p. 47 legentia aut in ignotarum inquisitione | atque
inuentione uer- setur, duo sunt in quibus omnem operam uis animae ratio-
cinantis inpendit, unum quidem, ut rerum naturas certa inqui- sitionis ratione
cognoscat, alterum uero, ut ad scientiam prius ueniat quod post grauitas
moralis exerceat, quibus inquirendis permulta esse necesse est, quae uestigantem
animum a recti itinere non minimum progressione deducant, ut in multis euenit
Epicuro, qui atomis mundum consistere putat et honestum uoluptate metitur, hoc
autem idcirco huic atque aliis accidisse manifestum est, quoniam per imperitiam
disputandi quicquid ratiocinatione comprehenderant, hoc in res quoque
ipsas euenire arbitrabantur, hic uero magnus est error; neque enim sese ut in
numeris, ita etiam in ratiocinationibus habet, in numeris enim quicquid in
digitis recte computantis euenerit, id sine dubio in res quoque ipsas necesse
est euenire, ut si ex calculo centum esse contigerit, centum quoque res
illi numero sub- iectas esse necesse est. hoc uero non aeque in disputatione
seruatur; neque enim quicquid sermonum decursus inuenerit, 4 aut
om. CNR, s. l. Gm2Sm2 5 rerum add. edd. post
praesentium, ante Brandt; cf. p. 137, 6 6 ignotorum
Gm2Hm1Lm2N ante in- uentione s. l. in Hm2 8 inpendat
FPSa.c . naturam FHm1N certa inquisitionis] Gm2H certae
inquisitionis FNP inquisitionis certa CELm2 , om. certa
Gm1Lm1RS (fort. recte) 10 quod] eius quod r exer- cet Hm1 12
minimum ante non E minime FSm1 diducant
FGm2 13 atbomis plerique codd . consistere in mg. Hm2
constare CFP, post er . ł consistere C honestam
Em1P honestatem F 14 uoluptate om. F uoluptatera
CEHm2 (te* m1) LNR, add . corporis L (del. m2) R, s. l. Gm2,
ante uol. edd . mentitur CEGHPRSm1 hoc] haec
H 16 racione CN comprehenderent m1 in
EHN 17 nero] ergo H maximus E error est
CFHNP post sese add . res FR , s. l. Pm2 19 digitos
CEFN id natura quoque fixura tenetur, quare necesse erat eos falli
qui abiecta scientia disputandi de rerum natura perquirerent, nisi enim prius
ad scientiam uenerit quae ratiocinatio ueram teneat disputandi semitam, quae
ueri similem, et agnoscere quae fida, quae possit esse suspecta, rerum
incorrupta ueritas ex ratiocinatione non potest inueniri. cum igitur ueteres
saepe multis lapsi erroribus falsa quaedam et sibimet contraria in disputatione
colligerent atque id fieri inpossibile uideretur, ut de eadem re contraria
conclusione facta utraque essent uera quae sibi dissentiens ratiocinatio
conclusisset, cuique ratiocinationi credi oporteret, esset ambiguum, uisum est
prius disputationis ipsius ueram atque integram considerare naturam, qua
cognita tum illud quoque quod per disputationem inueniretur, an uere
comprehensum esset, posset intellegi, hinc igitur profecta est logicae
peritia disciplinae, quae disputandi modos atque ipsas ratiocinationes
internoscendi uias parat, ut quae ratiocinatio nunc quidem falsa, nunc autem
uera sit, quae uero semper falsa, quae numquam falsa, possit agnosci, huius
autem uis duplex esse perpenditur, una quidem in inueniendo, altera in
iudicando. quod Marcus etiam Tullius in eo libro cui Topica titulus est, euidenter
expressit dicens; Cum omnis ratio diligens disserendi duas habeat partes, unam
inue- niendi, alteram iudicandi, utriusque princeps, ut mihi quidem uidetur,
Aristoteles fuit. Stoici 20 Tullius] Top. 2, 6 s. 1
ante natura add . in HLSpr, s. l. Pm2 3 post nisi
add . quis r prius enim E 4 disputandi om. GRS ad
ueri similem s. l . ał que ueri se similem agnouerit
Hm2 et agnoscere] FSm1 ( om . et) et agnouerit EGLPRSm2
( om . et) edd. ut ex hoc delectia rationum que- amus agnoscere Hm1, s. l
. ał et agnouerint quae fida et reliqua m2 ut ex diligentia
rationum queamus ( ex quaeramus C ) agnoscere CN 7 et
sibimet] sibimet C sibi et EGRS 9 post re s. l .
si Cm1? 10 cuique) CHm1N cuiue cett . 13
tunc FHNPm1R post an add . id R, s. l. Gm2Lm2, 2 litt.
er. C 15 ipsis ratiotinationibus Hm2 16 ante internoscendi
add. et brm uiam CFHN 19 inneniendi et iudicandi ( om .
in) Hm2 24 quidem uidetur] FHNPCic . uidetur quidem GRS
quidem om. CEL autem in altera elaborauerunt; iudicandi enim
uias diligenter persecuti sunt ea scientia quam διαλεκτικήν appellant,
inueniendi artem, quae τοπική dicitur quaeque ad usum potior erat
et ordine naturae certe prior, totam reliquerunt, nos autem quoniam in
utraque summa utilitas est et utram- que, si erit otium, persequi cogitamus, ab
ea quae prima est, ordiemur, cum igitur tantus huius considera- tionis fructus
sit, danda est huic tam sollertissimae disci- plinae tota mentis intentio, ut
primis firmati in disputandi ueritate uestigiis facile ad rerum ipsarum
certam comprehen- sionem uenire possimus. Et quoniam qui sit ortus
logicae disciplinae praediximus, reliquum uidetur adiungere, an omnino pars
quaedam sit philosophiae an ut quibusdam placet, supellex atque instru-
mentum, per quod philosophia cognitionem rerum naturamque deprehendat, cuius
quidem rei has e contrario uideo esse sen- tentias. hi enim qui partem
philosophiae putant logicam con- siderationem, his fere argumentis utuntur,
dicentes philoso- phiam indubitanter habere partes speculatiuam atque
actiuam. de hac tertia rationali quaeritur an sit in parte ponenda, sed
eam quoque partem esse philosophiae non potest dubitari, nam sicut de
naturalibus ceterisque sub speculatiua positis solius philosophiae uestigatio est
itemque de moralibus ac 2 uias] ENPCic.p, om. cett. codd .,
uiam brm ea scientia] Pm1Cic . eam scientiam EPm2
edd. eam scilicet scientiam CN artem et scientiam FSm2
scientiam GHLRSm1 3 διαλεκτικήν ] Cic. dialecticen
CFGHL- NPm2RS dialecticam E dialectica Pm1 τοπική
] Cic . topice Gm2LNS topica CEFGm1HPR 4 quaeque]
quae et Cic . 5 prior] prior est GLa.c.RS 6 in—est et]
CN Cic., s. l. Pm2, om. cett. codd., Boethius etiam in comment. in Cic. Top.
lib. I p. 1047 D haec uerba respicit 8 prima] prior Cic .
ordiemur] EHm1NCic . ordiamur CGHm2LPRS ordinamus
F 13 quid FHm1NPp.c . quod a.c . 14 ante reliquum
add . esse GHP pars sit quaedam GN quaedam pars sit
L 18 hii EHL 20 ante habere add .
duas L m 1860 21 post rationali add . uel
orationali EFGH (del. m2) RS (del. mS) id est logica L
( s. l. m2) edd. ad an s. l . si Cm2 24
inuestigatio L reliquis quae sub actiuam partem cadunt, sola
philosophia perpendit, ita quoque de hac parte tractatus, id est de his quae
logicae subiecta sunt, sola philosophia iudicat. quodsi speculatiua atque
actiua idcirco philosophiae partes sunt, quia de his philosophia sola
pertractat, propter eandem causam erit logica philosophiae pars, quoniam
philosophiae soli haec dis- putandi materia subiecta est. iam uero inquiunt :
cum in his tribus philosophia uersetur cumque actiuam et speculatiuam
consideratio|nem subiecta discernant, quod illa de rerum naturis, p.
48 haec de moribus quaerit, non dubium est quin logica disci- plina
a naturali atque morali suae materiae proprietate di- stincta sit. est enim
logicae tractatus de propositionibus atque syllogismis et ceteris huiusmodi,
quod neque ea quae non de oratione, sed de rebus speculatur neque actiua pars,
quae de moribus inuigilat, aeque praestare potest, quodsi in his tribus,
id est speculatiua, actiua atque rationali, philosophia consistit, quae proprio
triplicique a se fine disiuncta sunt, cum specula- tiua et actiua philosophia
partes esse dicuntur, non dubium est quin rationalis quoque philosophia pars
esse conuincatur. qui uero non partem, sed philosophiae instrumentum
putant, haec fere afferant argumenta, non esse inquiunt similem logicae finem
speculatiuae atque actiuae partis extremo, utraque enim illarum ad suum proprium
terminum spectat, ut speculatiua 2 tractat Ep.r.FR, m2 in GLP
3 diiudicat CHm2 5 sola philo- sophia CFN
pertractet Em1 tractat Hm1 7 iam] tam R
ita FL 9 sublectas discernat Em2 10 dubium non
est CEL non est dubium F 11 a om. LS, s. l. Gm2Pm2,
postea add. R disiuncta (iunc in ras. m1? ) R 12 est
enim] etenim GLRS post tractatus add. est LR, s. l. Pm2
14 orationibus E ratione Lm1, add . est L 17 sint
Rm1, ex sit Sm2 cumque H (q. er .)
Lm2N 18 et] atque EFNP philosophiae pbr dicantur
Lm2N non est dubium EFHNP 21 haec—argumenta del.
G asserunt ( ss in ras. m1? ) C similem om. GR,
post finem s. l. Sm2, ad similem s. l. ł
proprium Pm2 22 ante speculatiuae add . sed
R, s. l. Gm2Lm2 extremum E (u ex a uel o m2 )
GL (um ex am m2 ) Pm2RSm1 23 proprium suum
C ut] ita ut brm quidem rerum cognitionem, actiua uero
mores atque instituta perficiat, neque altera refertur ad alteram, logicae uero
finis esse non potest absolutus, sed quodammodo cum reliquis duabus partibus
colligatus atque constrictus est. quid enim est in logica disciplina quod suo
merito debeat optari, nisi quod propter inuestigationem rerum huius
effectio artis inuenta est? scire enim quemadmodum argumentatio concludatur uel
quae uera sit, quae ueri similis, ad hoc scilicet tendit, ut uel ad rerum
cognitionem referatur haec scientia rationum uel ad inuenienda ea quae in
exercitium moralitatis adducta beatitu- dinem pariunt. atque ideo quoniam
speculatiuae atque actiuae suus certusque finis est, logicae autem ad duas
reliquas partes refertur extremum, manifestum est non eam esse philosophiae
partem, sed potius instrumentum, sunt uero plura quae ex alterutra parte
dicantur, quorum nos ea quae dicta sunt strictim notasse sufficiat. Hanc
litem uero tali ratione dis- cernimus. nihil quippe dicimus impedire, ut eadem
logica partis uice simul instrumentique fungatur officio, quoniam enim ipsa
suum retinet finem isque finis a sola philosophia, consideratur, pars
philosophiae esse ponenda est, quoniam uero finis ille logicae quem sola
speculatur philosophia, ad alias eius partes suam operam pollicetur,
instrumentum esse philosophiae non negamus; est autem finis logicae inuentio
iudiciumque rati- onum. quod scilicet non esse mirum uidebitur, quod eadem
pars, eadem quoddam ponitur instrumentum, si ad partes corporis animum
reducamus, quibus et fit aliquid, ut his quasi quibusdam instrumentis utamur,
et in toto tamen corpore par- tium obtinent locum, manus enim ad tractandum,
oculi ad 1 rerum] Em2H(in mg. m1?) Lm2 edd., post
cognitionem add . rerum s. l. Pm2Sm2, add . naturalium rerum
F, s. l. Gm2, om. cett . 2ad alteram] de altera Em2 3 non potest
esse FGN 4 est om. C 5 aptari FGm1Hm1Pm2R 6
affectio EFHLm2Pm1Bm1 8 intendit F 9 rationum
scientia CLP 10 mortalitatis bm 11 parant Ea.c .
pariant Hm1 15 alterutra] utraque EP, add. post
alterutra H, del. m2 ante dicta add . supra EP, s. l.
Lm2 18 enim] nero CFHN 21 ei F 24 uidetur
Em1FGm2LNPm2 28 optineant Fp.c.S uidendum, ceteraeque
corporis partes proprium quoddam uidentur habere officium, quod tamen si ad
totius utilitatem corporis referatur, instrumenta quaedam corporis esse
deprehenduntur quae etiam partes esse nullus abnuerit, ita quoque logica
disciplina pars quidem philosophiae est, quoniam eius philo- sophia sola
magistra est, supellex uero, quod per eam inqui- sita philosophiae ueritas
uestigatur. Sed quoniam, quantum mihi quoque breuitas succincta
largita est, ortum logicae et quid ipsa logica esset explicui, nunc de eo
nobis libro pauca dicenda sunt quem in praesens sumpsimus exponendum, titulo
enim proponit Porphyrius intro- ductionem se in Aristotelis Praedicamenta
conscribere, quid uero ualeat haec introductio uel ad quid lectoris animum
praeparet, breuiter explicabo. Aristoteles enim librum qui De decem
praedicamentis inscribitur hac intentione composuit, ut infinitas rerum
diuersitates quae sub scientiam cadere non possent, paucitate generum
comprehenderet, atque ita quod per incomprehensibilem multitudinem sub
disciplinam uenire non poterat, per generum, ut dictum est, paucitatem
animo fieret scientiaeque subiectum. decem igitur genera rerum esse
omnium considerauit, id est unam substantiam et accidentia nouem, quae sunt
qualitas, quantitas, relatio, ubi, quando, facere et pati, situs, habere, quae
quoniam genera essent su- prema et quibus nullum aliud superponi genus posset,
omnem necesse est multitudinem rerum horum decem generum spe- 1
quoddam] quod Em1 (aliquod m2 ) G 2
utilitatem post corporis EG, ante totius L 4
quas FSm2 5 quidem post philosophiae H quaedam
L 6 uero] uero est L 8 quoque om. L quidem
edd . ueritas Cm1N succincta] CNPSm2 sua mora
EFGHR sua mota Sm1 succincta suam moram L 9
ortum om . L et de ortu CNF quod CF est G
explicaui CELm2PRS 11 titulum CHm1N 13 lectoris
s. l. Gm2, post animum CN, post praeparet H. om.
E 14 paret EFGNRS 15 scribitur EGRSm1 17 ita
quod s. l. Gm2 (itaque m1) Rm2 quod ( om . ita)
s. l. Sm2 20 decem] in decem C 23 et om. FLNP
situm habere CRa.c . situm esse habere Gm1S 24 genus superponi
H possit Ea.c.FGm1NPRS 25 ante horum add. per s, l.
Pm2, ante species CFLR. s. l. Gm2Sm2 cies inueniri.
quae quidem genera a se omnibus differentiis distributa sunt nec quicquam
uidentur habere commune nisi p 49 tantum nomen, quoniam omnia |
esse praedicantur. quippe sub- stantia est, qualitas est, quantitas est, et de
aliis omnibus ‘est’ uerbum communiter praedicatur, sed non est eorum
communis una substantia uel natura, sed tantum nomen. itaque decem genera ab
Aristotele reperta omnibus a se differentiis distributa sunt. sed quae
aliquibus differentiis disiunguntur, necesse est ut habeant proprium quiddam
quod ea in singu- larem solitariamque uindicet formam. non est autem idem
proprium quod accidens. accidentia enim et uenire et abesse possunt, propria
ita sunt insita, ut absque his quorum sunt propria, esse non possint. quae cum
ita sint cumque Aristo- teles decem rerum genera repperisset, quae uel
intellegendo mens caperet uel loquendo disputator efferret - quicquid
enim intellectu capimus, id ad alterum sermone uulgamus —, euenit ut ad horum
decem praedicamentorum intellegentiam quinque harum rerum tractatus incurreret,
scilicet generis, speciei, differentiae, proprii, accidentis. generis quidem,
quoniam oportet ante praediscere quid sit genus, ut decem illa quae
Aristoteles ceteris anteposuit rebus, genera esse possimus agnoscere, speciei
uero cognitio plurimum ualet, ut quae cuiusque generis sit species, possit
agnosci. si enim quid sit species intellegimus, nihil impediti errore turbamur.
fieri enim potest, ut per speciei inscientiam saepe quantitatis species
in relatione ponamus et cuiuslibet primi generis species alteri cui-
4 omnibus aliis FHLN 9 quoddam S 10 uendicet
HLP uindicent ( ent in ras.) S constituat CN 11
euenire FGm2R (om. et) abire NP 12 propria ita] propria
enim ita H proprietates EGm1S propria uero ita edd .
insitae EGm1S 14 uel om. FP 16 cupimus E
alterutrum FPm2S 19 ante accidentis add . atque
FHNP et L 21 inter- posuit m1 in EGS
superposuit Em2NP praeposuit FGm2 possemus
FN 22 cognitio post ualet LP 24 impedito
(uel in- ) Ca.c.EGm1HNS impedit R turbari
CS 25 inscitiam F 26 cuilibet] cuiuslibet Gm1N,a.r. in
EFS libet generi subdamus atque ita fiat permixta rerum atque
indiscreta confusio; quod ne accidat, quae sit natura speciei ante noscendum
est. nec uero in hoc tantum prodest speciei cognoscenda natura, ne priorum
generum species inuicem per- mutemus, uerum etiam ut in eodem quolibet
genere proximas species generi nouerimus eligere, ut ne substantiae mox animal
dicamus esse speciem potius quam corpus aut corporis homi- nem potius quam
animatum corpus, at uero differentiarum scientia in his maximum retinet locum,
qui enim omnino qualitatem a substantia uel cetera a se genera distare
cogno- scimus, nisi eorum differentias uiderimus? quomodo autem discernere
eorum differentias possumus, si quid ipsa sit diffe- rentia nesciamus? nec hunc
solum nobis inscientia differentiae offundit errorem, uerum etiam specierum
quoque tollit omne iudicium. nam omnes species differentiae informant,
ignorata differentia species quoque necesse est ignorari, quomodo uero fieri
potest, ut quamlibet differentiam possimus agnoscere, si omnino quae sit
nominis huius significatio nesciamus? iam nero proprii tantus usus est, ut
Aristoteles quoque singulorum praedicamentorum propria perquisiuerit.
quae propria esse quis deprehenderit, antequam quid omnino sit proprium discat?
nec in his tantum propriis haec cognitio ualet quae singulis nomi- nibus
efferuntur, ut hominis risibile, uerum etiam in his quae in locum definitionis
adhibentur, omnia enim propria rem subrectam quodam termino descriptionis
includunt, quod suo quoque loco 25 suo loco] lib. IV c. 15 s.
1 generis Gm1REa.r.Sa.r . fiet CH fit N
permixtio FHm2LNP 4 primorum FNP 5 in om. CERS,
s. l. Gm2 6 ante generi add . cuilibet brm
7 aut—corpus om. E, s. l. Gm2Sm2 8 corpus om. FP , del.
Hm2 9 qui] quomodo Ep.c.HPp.c.R 11 nouerimus R
quo- modo—ignorari (16) in inf. mg. Em2 autem] nero
E(m2) 14 offundit] E (m2) Pm1 obfundit Hm2
diffundit Gm1 effundit cett.; cf. p. 159,16 15
informant differentiae brm 16 quomodo] qui FNP uero
om. G 18 huius nominis FNP 20 perquisierit
R quis esse FR 21 deprehen- derit in ras. E
deprehenderet Np.c . deprehendet ( ex -it) P 22 proprii
Gm2N post singulis add . tantum FHLNP 24 subiecto
EGm1RS oportunius commemorabo, accidentis quoque cognitio quantum
afferat, quis dubitare queat, cum uideat inter decem praedica- menta nouem
accidentis naturas? quae quomodo accidentia esse putabimus, si omnino quid sit
accidens ignoremus, cum praesertim nec differentiarum nec proprii scientia nota
sit, nisi accidentis naturam firmissima consideratione teneamus? fieri
enim potest, ut differentiae loco uel proprii per inscientiam accidens
apponatur, quod esse uitiosissimum etiam definitiones probant, quae cum ipsae ex
differentiis constent et fiant unius cuiusque definitiones propriae, accidens
tamen non uidentur admittere. Cum igitur Aristoteles rerum genera
collegisset, quae nimirum diuersas sub se species continerent, quae species
nuraquam diuersae forent, nisi differentiis segregarentur, cum- que omnia in
substantiam atque accidens, accidens uero in alia nouem praedicamenta soluisset
cumque aliquorum praedi- camentorum fere sit propria persecutus, de his
ipsis quidem praedicamentis docuit, quid uero esset genus, quid species, quid
differentia, quid illud accidens, de quo nunc dicendum est, uel quid proprium,
uelut nota praeteriit, ne igitur ad Praedicamenta Aristotelis uenientes, quid
significaret unum p. 50 quodque eorum quae superius dicta sunt ignora|rent,
hunc librum Porphyrius de earum quinque rerum cognitione per- scripsit, quo
perspecto et considerato quid unum quodque eorum quae supra praeposuit
designaret, facilior intellectus ea quae ab Aristotele proponerentur
addisceret. Haec quidem intentio est huius libri, quem Porphyrius
ad introductionem Praedicamentorum se conscripsisse ipsa, ut 1
opportunius NR post accidentis add . teneri L ,
post naturas (3) tenere HN 3 quonam modo FHLNP
5 tota EN, m1 in GPS 6 te- nemus C 7 insciciarn
FN 11 ante rerum add . decem cod. Monac. 4621
brm, recte? 15 nouem om. S edd., s. l. Em2Gm2 16 fere
om. EFGS, er. H 18 nunc om. GRS est dicendum CL
21. 24 eo- rum delendum esse coni. Engelhrecht 23 quo] ut
CHLNP inspecto FNP perfecto EGm1 24 eorum] cod. Monac.
4621 ( om . quae), om. codd. nostri proposuit FP proposui
H posuit NR 25 ab om. ENR praeponerentur CHm2NR
27 ipse L ita F dictum est, tituli inscriptione
signauit, sed licet ad hoc unum huius libri referatur intentio, non tamen simplex
eius utilitas est, uerum multiplex et in maxima quaeque diffusa est. quam idem
Porphyrius in principio huius libri commemorat dicens; Cum sit
necessarium, Chrysaori, et ad eam quae est apud Aristotelem praedicamentorum
doctri- nam, nosse quid genus sit et quid differentia quid- que species et quid
proprium et quid apcidens, et ad definitionum adsignationem et omnino ad
ea quae in diuisione uel demonstratione sunt, utili hac istarum rerum
speculatione, compendiosam tibi traditionem faciens temptabo breuiter uelut
introductionis modo ea quae ab antiquis dicta sunt adgredi altioribus quidem
quaestionibus abstinens, simpliciores uero mediocriter coniec- tan
s. Utilitas huius libri quadrifariam spargitur, namque ad illud
etiam ad quod eius dirigitur intentio, magno legentibus usui 5—16] Porph.
p. 1, 3—9 (Boeth. p. 25, 2—9 Busse). 2 eius utilitas est]
FGm2 (in mg. add.) HP utilitas eius est in mg. add. Em2 est
eius utilitas s. l. add. Lm2 eius est utilitas N, om,
RS; est tamen simplex eius utilitas C 3 uerum in mg.
Em2 sed GLS sed et R multiplex et in mg.
Em2, s. l. Sm2 est er. uid. E 5 ante Cura
add . PROLOGVS RS, de inscript. codicum Isagogen tantum con- tinent. cf.
ad initium libri Chrysaori] G chrisaori EHNPa.c .
Γ ( s. l . menanti) Ώμ2ΣΦ chrysaoni S chrisarori ( uel
cris- uel chriss-,1 CFLPp.c . R lATl m1 *! (-oui)
ante et add. te C (er.) FLNA (del.) Σ , s.
l . scil, te E 6 ante praedicamentorum add . X
Δ 7 sit genus L A et om . Φ quidue
N 8 pr . et s. l. E, om . A 9 diffinitionem
Em1 \ m2 , in -nes, hoc in -num mut. F 10
in] ad FHP , ante in er . ad uid. C
diuisionem Ca.r.FHNP T a.r . A a.r . Q uel] et N et
ad FHP uel in ΔΣΦ demonstrationem Ca.r .
(-ne ras. ex -ne ut uid .) FHNP F a.r. A a.r .(b
utili] edd . utilia codd . 11 hac] HP , s. l. Sm2
hanc CLNΤ ΛΙIΣΦ , del . Δ , om . EFGRS
speculationem CEa.r.Hm2L A a.r . ΑΦ , in -num
corr. Σ compendiosa ras. ex -sa C A 12 traditione
( uel -cione) CLΝ Φ , ras. ex -nem HT A 14
altioribus] ab altioribus A 17 quadrifaria S ante
ad add . et EGP , s. l. L 18 etiam om . G
est et ad cetera, quae cum extra intentionem sint, non tamen minor ex his
legentibus utilitas comparatur, est enim per hoc corpusculum et
praedicamentorum facilis cognitio et defini- tionum integra adsignatio et
diuisionum recta perspectio et demonstrationum ueracissima conclusio, quae res
quanto diffi- ciles atque arduae sunt, tanto perspicaciorem
studiosioremque animum lectoris expectant. dicendum uero est quod in omni- bus
libris euenit. nam primum si quae sit intentio cognoscatur, quanta quoque
utilitas inde prouenire possit expenditur et licet extra multa, ut fit,
huiusmodi librum sequantur, tamen illam proxime utilitatem uidetur
habere, ad quod eius refertur intentio, ipso libro quem sumpsimus exponente,
cum eius intentio sit ad Praedicamenta intellectum facilem comparandi, non
dubium quin haec eius principalis probetur utilitas, licet non minores sint
comites definitio, diuisio ac demonstratio, quorum nobis quaedam hic
principia suggeruntur, sensus uero totus huiusmodi est : ‘cum sit, inquit,
utilis generis, speciei, differentiae, proprii accidentisque cognitio ad
Praedicamenta Aristotelis eiusque doctrinam, ad definitionum etiam adsigna-
tionem, ad diuisionem et demonstrationem, quae sit harum rerum utilis
überrimaque cognitio, compendiosam, inquit, tra- 2 utilitas
legentibus FHP 3 opusculum CEp.r.FGm2HLN, recte ? cf. p. 149,
3 4 integra om. ER, s. l. Gm2Sm2 recta] perfecta CFGm2-
Hm1N 8 post libris add . his HNP hoc
R , s. l , sed exters. G sit] est H 9 id
est (add. Lm2) perpenditur Em2Lm2 10 ante huius-
modi add . in CE (del.) G (del. m2) N librum] LPm2RSm2,
om. Hm1 , libros FGm1Sm1, s. l. Hm2 , libro CE (del.) Gm2NPm1
sequntur ( uel sec-) R, m1 in EGS 11 uidentur FH
ad quod] aliquod Cm1 ad quam FGm2Pm2 eius] eorum
FGm2HPm1 12 ante ipso add . ut (s. l. est Lm2) in
hoc CFHLNP, s. l . ut in Em2 hoc Gm2 ex-
ponendum CE (dum in er . te?) FHLNP ( ex
-dus m1 exponere m2 ) Sm1 post cum s. l .
enim Hm2 13 praeparandi H 14 ante dubium
add . est FHNP , s. l. Gm2, post s. l. L 15 minoris
CGm1N 16 nobis om. C hic quaedam C
principalia NSm1 17 huiusmodi totus EG 19 eamque
Hm1Sm1 20 ad om. C, s. l. Gm2 , et FHN et ad P
et] ac H, om. CFNP , et ad edd . demonstrationemque CN
demonstrationum- que FP quae] quia Lm2R, om. CFNP 21
traditione ras. ex -nē H ditionem faciens ea quae
ab antiquis large ac diffuse dicta sunt, temptabo breuiter aperire’, neque enim
esset compendiosa, nisi totum opus breuitate constringeret et quoniam intro-
ductionem scribebat, ‘altiores, inquit, quaestiones sponte refn- giam,
simpliciores uero mediocriter coniectabo’, id est sim- pliciorum quaestionum
obscuritates habita in eis quadam coniecturae ratiocinatione tractabo. Tota
quidem sententia huiusce prooemii talis est, quae et utilitate überrima et
facilitate incipientis animo blandiatur, sed dicendum uidetur quidnam
celet amplius altitudo sermonum, necessarium in Latino sermone, sicut in
Graeco άναγκαΐον , plura significat, diuersa enim significatione Marcus
Tullius dicit necessarium suum esse aliquem atque nos, cum nobis necessarium
esse dicimus ad forum descendere, qua in uoce quaedam utilitas
significatur. alia quoque significatio est qua dicimus solem necessarium esse
moueri, id est necesse esse, et illa quidem prima significatio praetermittenda
est, omnino enim ab eo necessario quod hic Porphyrius ponit aliena est. hae
uero duae huiusmodi sunt, ut inter se certare uideantur quae huius loci
obtineat significationem, in quo dicit Porphyrius; Cum sit necessarium,
Chrysaori; namque, ut dictum est, neces- 12 Marcus Tullius] cf. infra
apparatum. 2 enim om. E 3 corpus HNPm1 4
refugio EGR 5 simplicium Gm2LPm2 6 eas
EFGm1HNSm1 7 ad quidem s. l. autem
Gm2 8 prohemii EPS uberrima <sit> Brandt 9
animum EGLm2Pm2R uidetur om. ERS, s. l. Gm2 11 ΑΝΑ Γ
ΑΙΟΝ uel ANAKAION uel sim. codd . ANA IT CION ł
ANAKAION C 12 etenim F ad Marcus Tullius in mg .
Marcus enim tullius pro fundanio inquit descripsistine eius neces- sarium id
est adiutorem danium ( leg . fundanium) add. Hm2, ex Mario Victorino De
defin., Boeth. p. 906 B, haustum, Cic. IV 3 p. 236 frg. 6 Mueller 13
aliquod C aliquid Hm1NPm2 nos] Hm1Pp.e.Sm1
nostrum cett.; an nostrum est scribendum ? ante cum add .
ut EG (del. m2) HLm2P uel F nos Hm2 14
dicamus L 16 post , esse] esset F est
Hm1LNP 18 uero om . N ergo F 21
Chrysaori] CEm1 chrisaori uel eris- uel
crys- uel crisar- uel sim. cett . necessarium] harum
E ( s. l . duarum necessitatum m2 ) Gm1S necessarium
harum F sarium et utilitatem significat et necessitatem,
uidentur autem huic loco utraque congruere, nam et summe utile est ad ea
p. 51 quae superius dicta sunt, de genere et specie | et ceteris
disputare, et summa est necessitas, quia nisi sint haec ante praecognita, illa
ad quae ista praeparantur, non possunt cognosci, nam neque praeter generis
uel speciei cognitionem praedicamenta discuntur nec definitio genus relinquit
et differentiam, et in ceteris quam sit utilis iste tractatus, cum de diuisione
et demonstratione disputabitur, apparebit, sed quamquam necesse sit haec
quinque de quibus hic disputandum est, prius ad cognitionem uenire quam
ea quibus illa praeparantur, non tamen ea significatione hic a Porphyrio
positum est qua neces- sitatem significari uellet ac non potius utilitatem,
ipsa enim oratio contextusque sermonum id clarissima intellegentiae ratione
significat, neque enim quisquam ita utitur ratione, ut aliquam
necessitatem referri dicat ad aliud, necessitas enim per se est, utilitas uero
semper ad id quod utile est refertur, ut hic quoque, ait enim Cum sit
necessarium, Chrysaori, et ad eam quae est apud Aristotelem praedicamen- torum
doctrinam, si igitur hoc necessarium utile intel- legamus et id nomine
ipso uertamus dicentes : cum sit utile. Chrysaori, et ad eam quae est apud
Aristotelem praedicamen- 1 et om. R, del. CGm2 significans R
ante necessitatem add . altera R, s. l. Gm2 4
necessitas est E quia om. NS sint post
haec F, post praecognita H 5 agnosci CN
post cognosci add . quae (om. E) praedicamenta dicuntur
CEGL (in sup. mg. m2) PR cognitiones (del. et s. l . quae
add. m2) praedicamentarum (rum del. m2 ) dicuntur S
nam—discuntur om. GRS, in sup. mg. Lm2 nam—cognitionem in mg.
Em1?, reliqua om . 7 nec] sed istis cognitis nec C sed nec
S neque N 10 sit] erit Em2GLm1RS 13 significare
FN 15 utatur Sm1 oratione CHm1N 16 aliud]
aliquid CHm1N 17 post se add . quiddam
CFHPN, s. l. Em2Lm2 , quidem edd . quod] ad quod NP defertur
Gm1Lm1RS 18 enim om . C Chrysaori] eaedem fere quae
p. 147, set 149, 21 in codd. scripturae 19 et] te et L
20 post doctrinam add . nosse quid genus sit C
nosse quid sit genus et cetera in mg. Lm2 22 Chrysaori] ut
18 et om . EFGS te et L doctri- nam
praedicamentorum C torum doctrinam, nosse quid genus sit et
cetera, recte se habebit ordo sermonum; sin uero id ad ‘necesse’ permutetur
atque dicamus : cum sit necesse, Chrysaori, et ad eam quae est apud Aristotelem
praedicamentorum doctrinam, nosse quid genus sit et cetera, rectae
intellegentiae sermonum ordo non conuenit. quocirca hic diutius immorandum non
est. quamquam enim sit summa necessitas his ignoratis non posse ad ea ad quae
hic tractatus intenditur perueniri, non tamen de necessi- tate hic dictum est
necessarium, sed potius de utilitate. Nunc uero, licet idem
superius dictum sit, tamen breuiter quid ad praedicamenta generis,
speciei, differentiae, proprii atque accidentis prosit agnitio, disputemus.
Aristoteles enim in Praedicamentis decem genera constituit rerum quae de
cunctis aliis praedicarentur, ut quicquid ad significationem uenire
posset, id si integram significationem teneret, cuilibet eorum subiceretur
generi de quibus Aristoteles tractat in eo libro qui De decem praedicamentis
inscribitur, hoc ipsum uero referri ad aliquid uelut ad genus tale est, quale
si quis spe- ciem supponat generi, hoc uero neque praeter cognitionem
speciei ullo modo fieri potest nec uero ipsae species quid sint uel cuius magis
sint possunt perspici nisi earum differentiae cognoscantur, sed differentiarum
natura incognita, quae unius 1 recte—sermonum] recte intellegentiae
sermonum ordo conuenit CLP (ex 5) 2 uero] autem
C 3 atque] itaque FN ut CLH (in ras.) Chry-
saori] ut p . 150, 18 4 est] sit GLRS nosse—sit
om. EH 5 ordo ante sermonum E 7
post his s. l. quinque Lm2 pr. (sic)
ad om. G , in mg. Em1? 8 tractatus hic H
intendit L peruenire Lm1S 9 ante hic
add . solummodo F 10 nunc] nam F 11 quod EN
12 possit Lm2 cognitio R 15 possit Fa.c.LS 16
Aristoteles delend. esse coni. Brandt eo om. E 17
De om. NS , de s. l. Lm2 uero s. l. Gm2 18 post ,
ad om. GRS, s. l. Em2Lm2P qui S 19 neque er
. L nec N post cognitionem add.
generis neque praeter cognitio- nem CFHP (in mg. m2)
generis nec E (s. l. m1?)N, s. l. generis et Lm2
20 nullo Lm2 neque F 21 magis] modi CEm2
(in aliis m1) Hm1Pp.c. (corr. m1?) modo N possint
S possumus Gm1Lm2 possemus m1 possimus
E perspici] scire EGm1 (sciri m2 ) L
agnosci RS cuiusque speciei sint differentiae, modis omnibus
ignorabitur, quare sciendum est quoniam, si de generibus Aristoteles tractat in
Praedicamentis, et generum natura cognoscenda est, cuius cognitionem speciei
quoque comitatur agnitio, sed hoc cognito, quid sit differentia non potest
ignorari, quamquam in eodem libro plura sint ad quae nisi maximam
peritiam et generis et speciei et differentiae lector attulerit, nullus omnino
intellectus patebit, ut cum ipse Aristoteles dicit : diuersorum generum et non
subalternatim positorum diuersae secundum species et differentiae sunt, quod
his ignoratis intellegi inpossibile est. sed idem Aristoteles proprium
unius cuiusque praedicamenti diligentissima inquisitione uestigat, ut cum
substantiae proprium post multa dicit esse quod idem numero contrariorum susceptibile
sit, uel rursus quantitatis, quod in ea sola aequale atque inaequale
dicatur, qualitatis etiam, quod per eam simile et dis- simile aliud alii esse
proponimus, et in ceteris eodem modo, ut quae sit proprietas contrarii, quae
secundum relationem oppositionis, quae priuationis et habitus, quae
affirmationis et 8—10] Aristot. Categ. c. 3, p. l b , 16 s. 13 s.] ibid.
c. 5, p. 4 a , 10 s. 15 s. (dicatur)] ibid. c. 6, p. 6 a , 26 s. 16 s.] ibid.
c. 8, p. 11 a , 15—19. 18 (quae sit)—153, 1 (negationis)] ibid. c. 10.
1 sit differentia S 5 non potest s. l. Gm2 quamquam]
cum F 6 et generis—differentiae post attulerit E 8
pateat EGLRS dicit] Brandt dicat codd. edd.; cf. 13. p.
154, 14. 21. 153, 2. 6 10 post secundum add . se
EGL (del.) ES, er. uid. H et om. CN, del. Lm2, er. uid. H; cf.
Aristot. Cat. c. 3 τών Ιτέρων γενών καί μή ΰπ’ αλληλα
τεταγμένων ετεροι τω εΤδεε κο· αϊ διαοοραί et Boethii
interpretat. In Categ. Arist. p. 177 A (om. se) quid GRS 11
possibile EG ( post est signum interrogat.) RS
propria FHNP 14 ante numero s. l. cum
E 15 aequum Em1FGLm1RS; cf. p. 153, 17 atque] aut N 16
dicitur FHLm2P et dissimile] F uel dissimile s. l. Em2
aut dissimile s. l . Gm2Pm1? , om. cett.; cf. Aristot. Cat. c
. 9 Τ ών μέν ouv είρημένων — τό ομοιον χα) άνο'μοιον —
αοτήν et Boethii interpretat, p. 259 A (simile et dissimile,)
17 aliis DGPm1RS ( s in ras); cf. Aristot, ibid . έτέρω
, Boeth. ibid . alteri 18 post relationem add .
contrarii Em1, del. et s. l . ut sapientia stulticiae m2
negationis, in quibus ita tractat tamquam iam peritis scienti- busque
quae sit proprietatis natura; quam si quis ignorat, frustra ea quae de his
disputantur adgreditur. iam uero illud manifestum est, quod accidens maximum
praedicamentorum obtineat locum, quod proprio nomine nouem praedicamenta
circumdat. Et ad praedicamenta quidem quanta sit huius libri
utilitas ex his manifestum est. quod uero ait et ad definitionum adsignationem,
facile cognosci potest, si prius substantiae rationum diuisio fiat,
substantiae ratio alia quidem in descrip- tione ponitur, alia uero in
definitione, sed ea quae in descrip- tione est, pro|prietatem quandam colligit
eius rei cuius sub- p. 52 stantiae rationem prodit, ac non modo
proprietate id quod monstrat informat, uerum etiam ipsa fit proprium, quod
in definitionem quoque uenire necesse est; si quis enim quan- titatis
rationem reddere uelit, dicat licebit; quantitas est secundum quam aequale
atque inaequale dicitur, sicut igitur proprietatem quidem quantitatis in
ratione posuit quantitatis et ipsa tota ratio ipsius quantitatis propria est,
ita descriptio et proprietatem colligit et propria fit ipsa descriptio,
definitio uero ipsa quidem propria non colligit, sed ipsa quoque fit propria, definitio
namque substantiam monstrat, genus differen- tiis iungit et ea quae per se sunt
communia atque multorum in unum redigens uni speciei quam definit reddit
aequalia. ita igitur ad descriptionem utilis est proprii cognitio,
quoniam sola proprietas in descriptione colligitur et ipsa fit propria sicut
definitio quoque, ad definitionem uero genus, quod primum 1 ita om.
RS, s. l. m2 in EGL tamquam iam] quasi C 5 optinet
FHm1LmSN obtineat ante praedicamentorum E 7 libri
huius CGLRS ; cf. p. 155, 14. 17. 156, 8 utilitas]
brm intentio codd . 10 post substantiae add .
uero F, s. l . enim Lm2 16 ante dicat s. l . sc.
ut Lm2 20 proprietates CFHNP ipsa] ita G 22
nam qui Gm2Lm1 (namque qui m2 ) S 26 proprietas
sola CLP sola proprietas sola FGm1S 27 ad sicut
s. l . ł sic Em2 uero s. l . Hm2 quod om
. F quidem R ponitur, et species, ad quam genus
illud aptatur, et differentiae, quibus iunctis cum genere species definitur,
sed si cui haec pressiora quam expositionis modus postulat uidebuntur, eum hoc
scire conuenit, nos, ut in prima editione dictum est, hanc expositionem nostro
reseruasse iudicio, ut ad intellegentiam simplicem huius libri editio
prima sufficiat, ad interiorem uero speculationem confirmatis paene iam scientia
nec in singulis uocabulis rerum haerentibus haec posterior colloquatur.
Ad diuisionem uero faciendam tam hic liber est utilis, ut praeter earum
scientiam rerum de quibus in hac libri serie disputatur, casu fiat potius
quam ratione partitio, hoc autem manifestum erit, si diuisionem ipsam
diuidamus, id est si nomen ipsum diuisionis in ea quae significat partiamur,
est namque diuisio generis in species, ut cum dicimus ‘coloris aliud est album,
aliud nigrum, aliud uero medium’, rursus diuisio est, quotiens uox plura
significans aperitur et quam multa sint quae ab ea significantur ostenditur, ut
si quis dicat ‘nomen canis plura significat, et hunc, latrabilem quadrupedem
que et caeleste sidus et marinam bestiam’, quae omnia a se definitione
disiuncta sunt, diuidi autem dicitur et quotiens totum in partes proprias
separatur, ut cum dicimus ‘domus aliud sunt fundamenta, aliud parietes, aliud
tectum’, et haec quidem triplex diuisio secundum se partitio nuncupatur, est
autem 4] in prima editione nihil eiusmodi. 1 post
ponitur add . utile est CN, post species s. l . utilis
est Lm2 et species—aptatur in mg. Em2Gm2 illud
genus C 3 eum om. E , s. l. Gm2 , ei R 4
uti FGLRSm1 5 reseruasse] CPm2 edd . reser- uare E (
-re in ras .) FGm2HNPm1 (ante reseruare add . se
m1, del. m2) reseruantes Gm1S seruantes Lm1
seruare m2 reseruantes sumus R 8 colloquatur] m1
in GLS eloquatur CEm2 (in ras.) HN collocatur Em1R
, m2 in GLS edd . loquatur FP 9 utilis est LP 10
rerum om. E 12 post . si om. EG, s. l. Sm2
13 ante partiamur s. l . si E partia- tur
Gm1 14 aliud est] CEp.c.R edd . aliud esse Ea.c.GHLPS
esse aliud FN 15 rursum CEGNPm1R est s. l. Sm2 ,
ante diuisio FHNP , et ante rursus et post
diuisio R 16 quam] quod EG a.c . (quae p.c .)
LRS sunt CFLNPa.c . 18 quadripedemque Sm1 20
distincta FHm1NP 23 partitio] separatio EGLm1Pm1RS
alia quae secundum accidens dicitur, ea quoque fit tripliciter, aut cum
accidens in subiecta diuidimus, ut cum dico ‘bonorum alia sunt in animo, alia
in corpore’, uel rursus cum subiectum in accidentia, ut ‘corporum alia sunt
alba, alia nigra, alia medii coloris’, rursus cum accidens in accidentia
separamus, ut cum dicimus ‘liquentium alia sunt alba, alia nigra, alia medii
coloris’, et rursus ‘alborum alia sunt dura, alia liquentia, quaedam mollia’,
cum igitur ita omnis sit diuisio aut secundum se aut per accidens, utraque uero
partitio tripliciter fiat cum- que in superiore secundum se triplici
partitione sit una diui- sionis forma genus in species separare, id neque
praeter generum scientiam fieri ullo modo potest neque uero praeter
differentiarum, quas necesse est in specierum diuisione sumi, manifestum est
igitur, quanta utilitas huius libri ad hanc diuisionem sit quae primo
aditu genus ac species et differentias tractat, secunda uero ea diuisio quae
est secundum se in uocis significantias, nec haec quidem ab huius libri
utilitate discreta est. uno enim modo cognosci poterit, utrum uox cuius diui-
sionem facere quaerimus, aequiuoca esse uideatur an genus, si ea quae
significat definiantur, et si ea quae sub communi nomine sunt, definitione
clauduntur, species esse necesse est, et illud commune eorum genus, quodsi illa
quae proposita 3 sunt alia H uel] aut brm
rursum FS 4 corporalium Ca.c.Hm1N 5 rursum
F 6 liquentia Ea.c.Gm1 8 fit G sit ante
omnis F , post diuisio N 9 accidentia S 10 superiori
Sm2 11 sepa- rare om. EN 12 possit Em2 uero om. C
post praeter s. l . scientiam Sm2 16 ea del. L, er.
uid. P ante quae add . est N (om. post
quae] P (er. uid.) secundum—significantias] FHN
uocis post significantias C se et in
om cett . 18 uno] nullo F quo m2 in HLP enim]
quidem N 20 si] nisi FLm2Pm2 significant
CNPm2 et (om. si, ) in ros. Hm2 si et RS
(et s. l. m2 ) si om. EL, s. l. Gm2Pm2 , etenim L (ex et m2)
Pm1 communi nomine] CEm2 (in ras.) FHNP (nomine s. l.
m2 ) communione cett. 21 sunt del. L, s. l. Pm2 ante
definitione add . una FHL (del. m2) R, s. l. Em2Pm2
diffinitione s. l. Gm2 claudantur EGLRS 22 earum
ES post genus s. l . necesse est Gm2 praeposita
EGPS uox designat, non possunt una definitione concludi, nemo
dubitat quin illa uox sit aequiuoca neque ita sit communis his de quibus
praedicatur ut genus, quandoquidem ea quae sub se posita significat, secundum
commune nomen non possunt una definitione comprehendi, si igitur ex definitione
manifestum fit quid genus sit, quid uero nomen aequiuocum, definitio uero
per genera differentiasque discurrit, quisquamne dubitare potest aeque in hac
diuisionis forma plurimum huius libri auctoritatem ualere? illa uero secundum
se diuisio quae est totius in partes, quemadmodum discernitur ac non
potius p. 53 generis in species diuisio esse putabitur, nisi sint
genus |et species et differentiae earumque uis ante disciplinae ratione
tractata? cur enim non quisquam dicat domus species potius esse quam partes
fundamenta, parietes et tectum? sed cum occurrit generis nomen in una quaque
specie totum posse con- gruere, totius uero in una quaque parte sua nomen
conuenire non posse, manifestum fit aliam diuisionem esse generis in species,
aliam totius in partes, conuenire autem nomen generis singulis speciebus
ostenditur per id, quod et homo et equus singuli animalia nuncupantur, neque
tectum uero neque parietes aut fundamenta singillatim domus nomine
appellari solent, sed 1 concludi om ., nemo—comprehendi
(5) in inf. mg. Gm1? nemo—ita sit in ras. Em2 2
uox—communis] uox non (non er. L, om. S ) sit communis Gm1 uel 2
Lm1Sm1, post uox add . sit aequiuoca neque (non, sed del. G )
ita ( om. G etiam S ) s. l. Gm2 uel alia Sm2, in mg.
Lm2 3 ante his add . de E (er.) G (del. m2) ES
his s. l. Lm2 4 post posita s. l. sunt Hm2 non
possunt] definiri ( uel diff-j (-ri ex -re Cm2 ) non
possunt ( add . neq. Cm1, er. et una add. m2 ) nec
CFN 6 fit] H est C sit cett . 8 aeque]
etiam CFHm1NPSm1 9 auctorem GR utilitatem Lm2 10
discernetur Hm2 (fort. recte) discernatur N ac]
et FHNP 11 esse om. R, ante diuisio FN
sit FSm1 sunt G et] ac R 12 earum
quauis ELR, m2 in GHPS , earum quis Fm1 quamuis ( om .
earum,) m2 ; cf. p. 157, 3 13 quisque CFHR esse
potius FNR 14 dum F 15 quaque om. FN 17
sit ELRm1 (est m2 ) S 19 id om . RS,
s. l. Em2Gm2 singula CEa.r. (ut uid.) GLPm1 singularis
Sa.c . singu- laque R 20 aut] ac FHLNP neque
S 21 singulatim CNR appel- lari] nuncupari FHLNP
cum fuerint iunctae partes, tunc recte totius nomen excipiunt, de ea uero
diuisione quae secundum accidens fit, nullus ignorat quin incognito accidenti
incognitaque ui generis ac differen- tiarum facile euenire possit, ut accidens
ita in subiecta soluatur quasi genus in species, et postremo omnem hunc
ordinem partitionis foedissime permiscebit inscientia. Et quoniam
quid hic liber ad diuisionem prosit osten- dimus, nunc.de demonstratione
dicemus, ne per ardua atque difficilia haereat qui in tanta hac disciplina
uigilantissimo in- genio et sollertissimo labore sudauerit. fit enim
demonstratio, id est alicuius quaesitae rei certa rationis collectio, ex ante
cognitis naturaliter, ex conuenientibus, ex primis, ex causa, ex neces- sariis,
ex per se inhaerentibus, sed genera speciebus propriis priora naturaliter sunt;
ex generibus enim species fluunt, item species sub se positis uel
speciebus uel indiuiduis priores naturaliter esse manifestum est. quae uero
priora sunt, ea et praenoscuntur et notiora sunt sequentibus naturaliter,
duobus enim modis primum aliquid et notum dicitur, secundum nos scilicet et
secundum naturam, nobis enim illa magis cognita sunt quae sunt proxima,
ut indiuidua, dehinc species, postremo genera, at uero natura conuerso modo ea
sunt magis cognita quae nobis minime proxima, atque ideo quamlibet se
longius 1 tunc er. C accipiunt F 3
incognita m1 in GRS accidente CN accidentia, del
. a EGm2Rm2 accidenti—differentiarum in mg ., ante
facile add . ea accidentia, sed del. E
incognitaque—differentia- rum om. GR cognitaque (sic) ut
generis ac differentiarum Sm1, del. m2 4 soluamus FHNP
5 postremum HP hunc ante omnem L, post
ordinem R 6 inscitia FHN 7 quid hic liber)
FGm1NP quid liber hic Em2HL hic quid liber Gm2 liber
quid hic Em1R liber hic quid S; quid ad diuisionem hic liber
C 8 ne—haereat] rem perarduam atque difficilem illi etiam FN ;
ne et - in in difficil ** ia et hereat in
ras. C 9 hereat s. l. Sm2 etiam m1 tota
CFN 11 alicuius om. CL 13 priora propriis C
15 pr . uel om. L, del. Pm2 19 enim] uero N 21
natura] Ea.c.GR naturae Ep.c.FHLPS secundum
naturam CN; cf. Boeth . Post. Analyt. Aristot. interpret. lib. I c.
II p. 714 B non enim idem est natura prius et ad nos prius neque notius
natura et nobis notius. 22 quantumlibet Em2 quantolibet
Pm2 a nobis genera protulerint, tanto magis erunt lucida et natura-
liter nota, differentiae uero substantiales illae sunt quas per se inesse his
rebus quae demonstrantur agnoscimus, praecedere autem debet generum ac
differentiarum cognitio, ut in una quaque disciplina quae sint eius rei quae
demonstratur con- uenientia principia, possit intellegi, necessaria uero
esse ea ipsa quae genera et differentias dicimus, nullus dubitat qui speciem
sine genere et differentia intellegit essq non posse, genera uero et
differentiae sunt causae specierum. idcirco enim species sunt, quia genera
earum et differentiae sunt quae in syllogismis posita demonstratiuis non
rei solum, uerum con- clusionis etiam causae sunt, quod postremi Resolutorii
locu- pletius dicent. Cum igitur perutile sit et definitione
quodlibet illud circum- scribere et diuisione dissoluere et demonstrationibus
comprobare, haec autem praeter earum rerum scientiam de quibus in hoc
libro disputabitur, neque intellegi neque exerceri ualeant, quis umquam poterit
dubitare quin hic liber maximum totius logicae adiumentum sit, praeter quem
cetera quae in ea magnam uim tenent, nullum doctrinae aditum praebent?
Sed meminit Porphyrina introductionem aese conscribere neque ultra quam
institutionis modus est, formam tractatus egreditur, ait enim ‘se altiorum
quaestionum nodis abstinere, 1 protulerunt FLR
praetulerint N 2 substantiales] substantiae uel E 3
inesse post rebus C esse, del . in E
4 in om. C, s. l. Sm2 6 possint Hm1P 7 ante
genera add. et LP 8 intellegit in mg . Cm2, post
esse in ras. N 9 causae sunt FHL sunt om. R
causa G 11 demonstrantibus EFGLPm1RS; cf. Boeth. ibid. c. VI
p. 718 D de- monstratiuus syllogismus 12 postremis L in ( s.
l .) postremis Pm2 postremo EFGPm1RS resolutoriis
L resolutarii F resoluturi RS resoluituri
G resolutius ac E 13 dicemus EGLPm1RS 15 demon-
stratione N 16 in om. FGPR, s. l. Hm2S 17
ualeant] m2 in EHLS ualent CEm1F (n del .)
GHm1NP (n in ras .) RSm1 22 nec N 23 egre-
ditur] CF (aegr-) HNPm1 aggreditur L egredi
EGRS aggredi Pm2 altioribus FN nodis om
. Cm1Sm1 modis FNRa.c., s. l. Cm2, in mg. Sm2 simplices
uero mediocri coniectura perstringere’, quae uero sint altiores quaestiones
quas se differre promittit, ita proponit : Mox, inquit, de generibus ac
speciebus illud quidem, siue subsistunt siue in solis nudisque
intellectibus posita sunt siue subsistentia corporalia sunt an incor-
poralia et utrum separata a sensibilibus an in sensi- bilibus posita et circa
ea constantia, dicere recusabo, altissimum enim est huiusmodi negotium et
maioris egens inquisitionis. Altiores,. inquit, quaestiones
praetereo, ne eis intempestiue lectoris animo ingestis initia eius
priraitiasque perturbem, sed ne omnino faceret neglegentem, ut nihil
praeterquam quod ipse dixisset, lector amplius putaret occultum, id ipsum cuius
exequi quaestionem se differre promisit, addidit, ut de his minime
obscure penitusque tractando nec le|ctori quicquam p. 54
obscuritatis offunderet et tamen scientia roboratus quid quaeri iure posset
agnosceret, sunt autem quaestiones quas sese reti- 3—9] Porph. p. 1, 9—14
(Boeth, p. 25, 10—14). 8 altissimum— negotium] Abaelardus, Epistolae, Opp. I p.
5 ed. Cousin. 1 simpliciores L praestringere
G perscribere CFN 2 sunt N 3 inquit om
. Ω ac] et ΗΝ Ω post quidem add .
quod EG (del.) Sm2 quae m1 4 subsistant L
nudisque] nudis purisqne Ω ; Porph. p. 1, 10 έν
μο'να'.ς ψιλοΐς έπινοίαϊς 5 substantia Em1 sunt ante
corporalia Σ , post incorporalia Δ sint LR
A m2 , ras . ex sunt II 6 separat R a
sensibilibus om. Gm1 (s. l. m2) Sm1 (cf. proxima), ras. ex ab
insensi- bilibus \ m2; om . Porph. p. 1,12 ab CEa.r . A
m1 A m1 an in sensibilibus posita et] FG (posita s. l.
m2 ) LR Ψ an in sensibilibus (a sensibilibus m2 ) et
S an ipsis sensibilibus (posita om .) iuncta (in mg.)
et ( om . II) Γ , s. l . Π m2 et ( cetera om .) CEHPm1
h m1 (s. l. an et in sensi- bilibus posita m2 ) A m1 (
in mg . an sensibilibus iuncta m2 ) Φ an (cet.
om.) NPm2 Σ 7 consistentia CHF A m1 8
enim—negotium] FHLP Q ( sed est enim A ) Abaelard
. negotium ante est CEGRS enim est negotium huius
modo (sic) N; Porph. p. 1, 13 βαθύτατης οϊοης τής
τοιοΰτης πραγματείας 10 ante eis add .
in, sed del. E 11 primitiaque R per- turbent
FN 12 neglegentiam Gm1P praeter (s. l.)
quam C praeter id quam L 13 putasset C 14
exequi quaestionem] exeeutionem ( uel eis-) EGHm1LRS 15
penitus Em1FG ne L 16 effunderet Ca.c.EGLNR
infunderet Cp.c.FS ; cf. p. 145, 14 17 possit C a.c.
Fa.c . se N cere promittit, et perutiles et secretae et
temptatae quidem a doctis uiris nec a pluribus dissolutae, quarum prima est
huius- modi. omne quod intellegit animus aut id quod est in rerum natura
constitutum, intellectu concipit et sibimet ratione de- scribit aut id quod non
est, uacua sibi imaginatione depingit. ergo intellectus generis et
ceterorum cuiusmodi sit quaeritur, utrumne ita intellegamus species et genera
ut ea quae sunt et ex quibus uerum capimus intellectum, an nosmet ipsi nos
ludimus, cum ea quae non sunt, animi nobis cassa cogitatione formamus, quod si
esse quidem constiterit et ab his quae sunt, intellectum concipi dixerimus,
tunc alia maior ac diffi- cilior quaestio dubitationem parit, cum discernendi
atque intel- legendi generis ipsius naturam summa difficultas ostenditur, nam
quoniam omne quod est, aut corporeum aut incorporeum esse necesse est, genus et
species in aliquo horum esse opor- tebit. quale erit igitur id quod genus
dicitur, utrumne cor- poreum an uero incorporeum? neque enim quid sit
diligenter intenditur, nisi in quo horum poni debeat agnoscatur, sed neque cura
haec soluta fuerit quaestio, omne excludetur ambi- guum. subest enim aliquid
quod, si incorporalia esse genus ac species dicantur, obsideat
intellegentiam atque detineat exsolui postulans, utrum circa corpora ipsa
subsistant an et praeter corpora subsistentiae incorporales esse uideantur.
duae quippe incorporeorum formae sunt, ut alia praeter corpora esse 1
promisit C 2 doctissimis P 4 statutum L
discribit E 5 id s. l. C 8 capiamus C ipsi
nos] ipsos FR ipsos ** (-os ex i m2 )
S ipsi Hm1 nos s. l. m2 9 eludimus
Hm2 cogitatione] imaginatione F 11 intellectu ras.
ex -tu E ac] et R 12 parat FHm1PRS
discer- nendae atque intellegendae.. naturae EFGHNRS 13
natura L osten- datur N 16 utrum FHm1NP 17
an] aut ex ut F uero om. N 19
excluditur Cm2GHp.c.LPRS 20 aliquid quod] alia quae (que N
) FN aliud ( ex aliquid] quod E esse
post species FHL , om. N 21 ac] et H
intellegentiam atque] animum intelligentiamqne F intellegen-
tiamque N 22 ipsa corpora EFGHN et om. CFHLN
(fort. recte) , del. Pm2 23 subsistentia Ca.c.Gm2L
substantiae Cp.c.FN (s. l . ł subsistentes) incorporalia Gm2L
possint et separata a corporibus in sua incorporalitate perdurent, ut
deus, mens, anima, alia uero cum sint incorporea, tamen praeter corpora esse
non possint, ut linea nel superficies uel numerus uel singulae qualitates, quas
tametsi incorporeas esse pronuntiamus, quod tribus spatiis minime
distendantur, tamen ita in corporibus sunt, ut ab his diuelli nequeant aut
separari aut, si a corporibus separata sint, nullo modo permaneant, quas licet
quaestiones arduum sit ipso interim Porphyrio renuente dissoluere, tamen
adgrediar, ut nec anxium lectoris animum relinquam nec ipse in his quae
praeter muneris sus- cepti seriem sunt, tempus operamque consumam, primum
quidem pauca sub quaestionis ambiguitate proponam, post uero eundem
dubitationis nodum absoluere atque explicare temptabo. Genera et species aut
sunt atque subsistunt aut intellectu et sola cogitatione formantur, sed
genera et species esse non possunt, hoc autem ex his intellegitur, omne enim
quod commune est uno tempore pluribus, id unum esse non poterit; multorum enim
est quod commune est, praesertim cum una eademque res in multis uno tempore
tota sit. quantaecumque enim sunt species, in omnibus genus unum est, non
quod de eo singulae species quasi partes aliquas carpant, sed singulae uno
tempore totum genus habent, quo fit ut totum genus in pluribus singulis uno
tempore positum unum esse non possit; neque enim fieri potest ut, cum in
pluribus totum uno sit tempore, in semet ipso sit unum 1 a om. CS,
s. l. Em2 corporalitate ELS 3 possunt ELNPR 4
tamenetsi Ca.c . (tam ras. ex tam) L tam si
Em1 tamensi GRS 5 quod] eo quod L tamen om.
G tam N 6 uti EGLPa.r.RS ante diuelli add. aut Hm1,
del. m2 7 a om. ERS , s. l. Gm2 separatae
ex -ta H 8 quaestiones licet FHLPN 9 rennuente
Ca.r.Ga.c.LNS ut] ita ut R 13 dubietatis L
exsoluere CF 14 atque] et EGLPRS 15 solo ( s. l. Pm2 )
et FHNP 17 uno tempore pluribus] multorum uno tempore N
18 est ( s. l. m2 ) enim G 19 tota sit] transit F 20 est
unum Fm2H 21 non, s. l . quod S , ut non
CHm1N 22 carpunt RS capiant F participant
Nm1 habeant Hm2Lm2P 24 possunt F possint
S enim om. FN. del. L 25 unoque Gm2 sit uno
FHN tempore in mg. Gm2 numero, quod si ita est, unum
quiddam genus esse non poterit, quo fit ut omnino nihil sit; omne enim quod
est, idcirco est, quia unum est. et de specie idem conuenit dici, quodsi est
quidem genus ac species, sed multiplex neque unum numero, non erit ultimum
genus, sed habebit aliud super- positum genus, quod illam multiplicitatem
unius sui nominis uocabulo includat, ut enim plura animalia, quoniam habent
quiddam simile, eadem tamen non sunt, idcirco eorum genera perquiruntur, ita quoque
quoniam genus, quod in pluribus est atque ideo multiplex, habet sui
similitudinem, quod genus est, non est uero unum, quoniam in pluribus
est, eius generis quoque genus aliud quaerendum est, cumque fuerit inuentum,
eadem ratione quae superius dicta est, rursus genus tertium uestigatur. itaque
in infinitum ratio procedat necesse est, cum nullus disciplinae terminus
occurrat, quodsi unum quiddam numero genus est, commune multorum esse non
poterit, una enim res si communis est, aut partibus communis est et non iam
tota communis, sed partes eius propriae singulorum, aut in usus habentium etiam
per tempora transit, ut sit commune p. 55 ut seruus communis uel
equus, aut uno ] tempore omnibus commune fit, non tamen ut eorum quibus
commune est, sub- stantiam constituat, ut est theatrum uel spectaculum aliquod,
quod spectantibus omnibus commune est. genus uero secundum nullum horum modum
commune esse speciebus potest; nara 1 numero] in numero NR
quoddam FS quodque N quidem R 5
ad ultimum s. l . maximum E super se (se s. l. G
) positum GR 6 sui] LP edd . ui cett . ( post
nominis F ) hominis R 7 uocabulo] HLP edd., om. cett .
concludat H concludit Lm1 includat m2
includit R 12 requirendum F perquirendum N
13 ratio Hm1N tertium genus CL 14 nestigabitur FH
nestigabit N 15 quodsi] quod NR quiddam] quoddem
(sic) R 17 si communis] sic omnis F quae com- munis CN
si om. R post post , communis est add . ut puteus et
(uel H ) fons CHNP (del. m2) , in mg. E, s. l. Lm2 18
proprie CFLNR post singulorum add . sunt HP
, s. l. Lm2 , post sunt s. l . ut puteus et fons
Pm2 19 habent G etiam om. FNP iam LS
21 sit NP ( ras. ex fit) est R ita commune
esse debet, ut et totum sit in singulis et uno tempore et eorum quorum commune
est, constituere ualeat et formare substantiam, quocirca si neque unum est,
quoniam commune est, neque multa, quoniam eius quoque multitudinis genus
aliud inquirendum est, uidebitur genus omnino non esse, idemque de ceteris intellegendum
est. quodsi tantum intel- lectibus genera et species ceteraque capiuntur, cum
omnis intellectus aut ex re fiat subiecta, ut sese res habet aut ut sese res
non habet nam ex nullo subiecto fieri intellectus non potest —, si
generis et speciei ceterorumque intellectus ex re subiecta ueniat, ita ut sese
res ipsa habet quae intel- legitur, iam non tantum in intellectu posita sunt,
sed in rerum etiam ueritate consistunt, et rursus quaerendum est quae sit eorum
natura, quod superior quaestio uestigabat. quodsi ex re quidem generis
ceterorumque sumitur intellectus neque ita ut sese res habet quae intellectui
subiecta est, uanum necesse est esse intellectum qui ex re quidem sumitur, non
tamen ita ut sese res habet; id est enim falsum quod aliter atque res est intellegitur,
sic igitur, quoniam genus ac species nec sunt nec cum intelleguntur,
uerus eorum est intellectus, non est ambiguum quin omnis haec sit deponenda de
his quinque pro- positis disputandi cura, quandoquidem neque de ea re quae
sit 1 sit] s. l. Lm1? brm, om. cett . 2 post tempore
add. sit Np, s. l . Em2 3 conformare N
substantias FHNP ante si add. et Hm1 , del.
m2 ad quoniam s. l . quod Hm2 4 multiplex m2 in
CEGP,Lm1 8 habeat N aut—habet in mg. Gm2 ut
s. l. Lm2Sm2 9 habeat N , post add . nanus est intellectus
(Intellectus otn. brm ) qui de nullo subiecto capitur in mg. Lm2,
s. l. Rm1? brm intellectus post potest
C 11 ipsa res HLN 12 pr . in om. ENR , s.
l. F 13 etiam om. CL 14 uestigabit Lm2
inuestigabat F 17 esse post intellectum F ,
post uanniu N , om . R 18 enim falsum est
CKNP est om . H , er . L enim om.
R 19 si CNPS, m1 in GHL , nec R
igitur—intelleguntur om . R quoniam om. CN ac] et
S neque FHN quae Sm1 20 neque FH
cum om. GLPS s. l. add. E, sed del . uerus] nec uerus GLR
earum HN est eorum CL non] neque N 22
fit Lm2 neque de ea de qua uerum aliquid intellegi proferriue
possit, inquiritur. Haec quidem est ad praesens de propositis quaestio;
quam nos Alexandro consentientes hac ratiocinatione soluemus. non enim necesse
esse dicimus omnem intellectum qui ex subiecto quidem fit, non tamen ut
sese ipsum subiectum habet, falsum et uacuum uideri. in his enim solis falsa
opinio ac non potius intellegentia est quae per compositionem fiunt. si enim
quis componat atque coniungat intellectu id quod natura iungi non patitur,
illud falsum esse nullus ignorat, ut si quis equum atque hominem iungat
imaginatione atque effigiet Cen- taurum. quodsi hoc per diuisionem et per
abstractionem fiat, non quidem ita res sese habet, ut intellectus est,
intellectus tamen ille minime falsus est; sunt enim plura quae in aliis esse
suum habent, ex quibus aut omnino separari non possunt aut, si separata
fuerint, nulla ratione subsistunt. atque ut hoc nobis in peruagato exemplo
manifestum sit, linea in corpore quidem est aliquid et id quod est, corpori
debet, hoc est esse suum per corpus retinet, quod docetur ita : si enim
separata sit a corpore, non subsistit; quis enim umquam sensu ullo
separatam a corpore lineam cepit? sed animus cum confusas res permixtasque in
se a sensibus cepit, eas propria ui et 4 Alexandro] testimonia Simplicii
in Categ. Aristot. p. 50 a , 45 ss., Dexippi p. 50 b 15—31 (= p. 45,
12—28 Busse), Dauidis p. 51 b , 10 ss. (Brandis) adfert Prantl, Gesch. d.
Logik im Abendlande I 623 n. 24. 6 sit CEFH (ex
fit ) NPR ante ut add . ita FN , s. l. Gm2Pm2
habeat FHm1NP 7 post uideri add . ut si quis
dicat lineam esse cum longitudine sine latitudine non est omnino falsum
F 8 compositionem] conjunctionem EGLPRS, recte? 9
quisquam HP quisque N ponat H intellectu] in
intellectu F id om. N 10 patiatur NR
11 pr . atque] aut N efficiet L ( c ex g
m2) efficiat CF effigiat Sa.c . 12 haec E
ad abstractionera s. l . ł (??)positionem Lm2 ł
abscisionem Pm2 fit R 13 ita post res
C, om. R 14 ille] ipse R 16 ut s. l. Cm2, del. Lm2
, post hoc F 17 ad peruagato s. l . ł
uulgato Pm2 18 hoc om. F est om. ELS, s. l. Gm2 ,
et F 19 ante docetur add . et CHNP, in mg.
Lm2 20 a om. ERS, s. l. Gm2 21 anima Em1Gm1Pm2Sm1
22 post permixtasque add . corporibus brm
capit C eas in mg. Hm2 cogitatione distinguit,
omnes enim huiusmodi res incorporeas in corporibus esse suum habentes sensus
cum ipsis nobis corporibus tradit, at nero animus, cui potestas est et
disiuncta componere et composita resoluere, quae a sensibus confusa et
corporibus coniuncta traduntur, ita distinguit, ut incorpoream naturam per se
ac sine corporibus in quibus est concreta, specnletur et uideat. diuersae enim
proprietates sunt incorpo- reorum corporibus permixtorum, etsi separentur a
corpore, genera ergo et species ceteraque uel in incorporeis rebus uel in
his quae sunt corporea, reperiuntur. et si ea in rebus incor- poreis inuenit
animus, habet ilico incorporeum generis intel- lectum, si uero corporalium
rerum genera speciesque perspexerit, aufert, ut solet, a corporibus
incorporeorum naturam et solam puramque ut in se ipsa forma est contuetur, ita
haec cum accipit animus permixta corporibus, incorporalia diuidens spe-
culatur atque considerat, nemo ergo dicat falso nos lineam cogitare, quoniam
ita eam mente capimus quasi praeter corpora sit, cum praeter corpora esse non
possit, non enim omnis qui ex subiectis rebus capitur intellectus aliter quam
sese ipsae res habent, falsas esse putandus est, sed, ut superius
dictum 20 superius] p. 164, 8. 2 corpore EGLRS 3
at nero om. C animi ( om . cui) R et om. GRS, s.
l. Lm2 post disiuncta add . ut equum et hominem quae iungi non
patitur natura, post composita add . ut corpus et lineam
et (sic) disiungi natura non patitur R 4 a s.l. m2 in
EGLS 5 ante incorpoream add . in FLNS 7 et]
ut S sunt proprietates CLR , add. ut equum et cetera R
8 ante corporibus add. et C etiamsi R et, s. l.
si Cm2F separarentur F (ra s. l.) R separantur Lm1N 9
ergo om. FN, del. Lm2 , uero H, s. l. Lm2 corporeis
Cm1GHLPa.c.R 10 incorporeis] corporeis Cm1 11 animus
inuenit FHNP post ilico add . ibi F, s. l. Gm2 , add .
quo E, sed del . 12 incorporalium Em1 speciesque] et species
esse F prospexerit HR 14 ante haec add .
et H (del. m2) N, s. l. Cm2 animus cum accipit F 15
accepit Pm1S animus accipit C post incorporalia add
. ea CHm2LPN diuisa Gm2 16 desiderat Em1Ga.c .
falso ante dicat F falsam CGm1Lm1 (
post nosl NRS 17 capiamus Cm2N 19 sese om.
F ipsae om . H , s. l. Em2 , ipsa F
est, ille quidem qui hoc in compositione facit falsus est, ut cum
p. 56 hominem atque equum | iungens putat esse Centaurum, qui uero id in
diuisionibus et abstractionibus assumptionibusque ab his rebus in quibus sunt
efficit, non modo falsus non est, uerura etiam solus id quod in proprietate
uerum est inuenire potest. sunt igitur huiusmodi res in corporalibus
atque in sensibilibus, intelleguntur autem praeter sensibilia, ut eorum natura
per- spici et proprietas ualeat comprehendi, quocirca cum genera et species
cogitantur, tunc ex singulis in quibus sunt eorum similitudo colligitur ut ex
singulis hominibus inter se dissi- milibus humanitatis similitudo, quae
similitudo cogitata animo ueraciterque perspecta fit species; quarum specierum
rursus diuersarum similitudo considerata, quae nisi in ipsis speciebus aut in
earum indiuiduis esse non potest, efficit genus, itaque haec sunt quidem in
singularibus, cogitantur uero uniuersalia nihilque aliud species esse
putanda est nisi cogitatio collecta ex indiuiduorum dissimilium numero
substantiali similitudine, genus uero cogitatio collecta ex specierum
similitudine, sed haec similitudo cum in singularibus est, fit sensibilis, cum
in uniuersalibus, fit intellegibilis, eodemque modo cum sensibilis est,
in singularibus permanet, cum intellegitur, fit uniuersalis. subsistunt ergo circa
sensibilia, intelleguntur autem praeter corpora, neque enim interclusum est ut
duae res eodem in subiecto sint ratione diuersae, ut linea curua atque caua,
quae 1 cõpositionem GHR facit post hoc
H 2 quia Gm1R quod Sm2 3 id om. N, s. l.
Em2H , post diuisionibus F assumptionibus Em1Gm1P
atque assumptionibus CL 5 post solus add .
intellectus F , scil, intellectas s. l. Lm2 6
corporibus FHN post sensibilibus add .
rebus CHLNP 8 ante genera add . et CFS ; et
species et genera R 11 post pr . simili- tudo add .
colligitur N , scil, colligitur s. l. Hm2Sm2 cognita
Cm1F cognita uel cogitata N 12 ueraciter Lm2N
perfecta Em1NP sit FN 13 in om. C 14
earum] Pp.c. (corr. m1?) eorum cett . 17 substantiarum
R 18 collecta cogitatio Cm1LP 22 autem] tamen R
23 eadem Em1Gm1Ha.c . eidem Gm2Lm1 fin eodem m2 )
PR e * dem (sic) S in ante subiecto s. l.,
post eodem er. uid. C, om. EGLPRS 24 sint om. L concaua
Cm2N cauata Lm1 res cum diuersis definitionibus
terminentur diuersusque earum intellectus sit, semper tamen in eodem subiecto
reperiuntur; eadem enim linea caua, eadem curua est. ita quoque generibus et
speciebus, id est singularitati et uniuersalitati, unum quidem subiectum
est, sed alio modo uniuersale est, cum cogitatur, alio singulare, cum sentitur
in rebus his in quibus esse suum habet. His igitur terminatis omnis, ut
arbitror, quaestio dissoluta est. ipsa enim genera et species subsistunt quidem
alio modo, intelleguntur uero alio, et sunt incorporalia, sed
sensibilibus iuncta subsistunt in sensibilibus, intelleguntur uero ut per semet
ipsa subsistentia ac non in aliis esse suum habentia, sed Plato genera et
species ceteraque non modo intellegi uniuersalia, uerum etiam esse atque praeter
corpora subsistere putat, Aristoteles uero intellegi quidem incorporalia
atque uniuersalia, sed subsistere in sensibilibus putat; quorum diiudicare
sententias aptum esse non duxi, altioris enim est philosophiae, idcirco uero
studiosius Aristotelis sententiam executi sumus, non quod eam maxime
probaremus, sed quod hic liber ad Praedicamenta conscriptus est, quorum
Aristoteles est auctor. Illud uero quemadmodum de his ac de
propo- sitis probabiliter antiqui tractauerunt et horum ma- xime Peripatetici,
tibi nunc temptabo monstrare. Praetermissis his quaestionibus quas
altiores esse praedixit, 21—23] Porph. p. 1, 14—16 (Boeth. p. 25,
14—16). 1 earum] HPp.c.(corr. m1?) eorum cett . 3
enim om. LP quippe P, s. l. Lm2 concaua
Cm2N eadcmque FLRS 6 post singulare add .
est R, s. l. Sm2 9 post , alio] alio modo LR
10 post uero s. l . praeter corpora Pm2 11
subsistentia in ras. E substantia GSm1 13 ante
esse s. l . ea E praeter s. l. Cm2 15
ante sensibilibus add . ipsis G 16 dixi Lp.c.Sa.c
. 17 uero s. l. Cm2 20 auctor est CLP est om.
G 21 ante lemma ISTORIA add. S, sic ( uel
HIST-) ante omnia paene lemmata uero] autem Σ post, de
om. E 22 pro- babiliter] λογιχώτίρον Porph. p. 1,
15 tractauerint Cp c . GH X m1 23 monstrare
(demonstrare N ) temptabo FLN 24 ante
Praetermissis add . EXPOSITIO S, sic paene ubique ante explicat,
lemmatum Missis Sm1 exoptat mediocrem introductorii
operis tractatum, sed ne haec ipsa sibi harum quaestionum omissio uitio
daretur, apposuit quemadmodum de propositis tractaturus est, ex quorumque hoc
opus auctoritate subnixus adgrediatur, ante denuntiat, cum mediocritatem quidem
tractatus promittit detracta obscuri- tatis difficultate, animum lectoris
inuitat, ut uero adquiescat ac sileat ad id quod dicturus est, Peripateticorum
auctoritate confirmat, atque ideo ait de his, id est de generibus et spe-
ciebus, de quibus superiores intulerat quaestiones, ac de pro- positis, id est
de differentiis, propriis atque accidentibus, sese probabiliter
disputaturum, probabiliter autem ait ‘ueri similiter’, quod Graeci
λογικώς uel Ινδόξως dicunt, saepe enim et apud
Aristotelem λογικώς ‘ueri similiter’ ac ‘probabi- liter’ dictum
inuenimus et apud Boethum et apud Alexan- drum. Porphyrius quoque ipse in
multis hac significatione hoc usus est uerbo, quod nos scilicet in
translatione, quod ait λογικώς , ita interpretari ut ‘rationabiliter’
diceremus omisimus, longe enim melior ac uerior significatio ea uisa est, ut
pro- babiliter sese dicere promitteret, id est non praeter opini- onem
ingredientium atque lectorum, quod introductionis est proprium, nam cum
ab imperitorum hominum mentibus doc- trinae secretum altioris abhorreat, talis
esse introductio debet, p. 57 ut praeter opinionem ingredijentium
non sit. atque ideo melius 1 haec om. S 2 harum que
LS horumque Gm1 quaestionum] insti- tutionum
Gm1Lm1RS omissi Em1 omisso Lm1Sm1 amissio F 3
est s. l. Em2 , esset Gm1 ex] et FHN , s. l. (om
. ex) Em2 quo- rum FHN 4 subnisus EGm1Sm1
aggreditur EGLPRS 8 et] ac R 10 de] R, om. cett .
11 post ait add . id est C 12 λογιχώς
uel ένδόξως ] edd., ante λογιχώς add .
uel CGLPR ; ΛΟΓ ΙΚΟΟ uel ΛΩΓΙ- ΚΩΟ
uel alia sim. codd .; ΕΝ ΔΩ ΧΟΝ C, sim. Η endo ΧΩ Ο E
ΕΝ ΑΟΓΩ Ο S, alia uarie cett . 13 et om. GR est S
λογιχώς ] S , in cett. eadem fere quae 12
14 Boethum] b boetum p boethon Em2GNS
(recte?) boeton CEm1PR boethion F
bethon H boetoton Lm1 boeten m2 Boethum
(-tium m)rm 16 uerbo usus est CEGLRS 17 λογιχώς
] item ut 13 , λογικώτερον edd . 19
se L *mitteret, s. l . pro Cm2 23 ingredientium
opinionem C non ante praeter CEG ( corr. m2
) L atque ideo] ergo Gm1 (atque ita m2 )
LPm1RS melius probabiliter quam om. R, s. l. Gm2Sm2
probabiliter quam rationabiliter, ut nobis uidetur, inter- pretati sumus,
antiquos autem ait de eisdem disputasse rebus, sed <se< eorum illum
maxime tractatum insequi quem Peri- patetici Aristotele duce reliquerint, ut
tota disputatio ad Praedicamenta conneniat. 2 eisdem]
E (eis in ras .) hisdem cett . disputasse post
rebus C , ante de eisdem L , disputare N 3
se post illum add . brm , post sed
Brandt sequi CEm2HN 4 reliquerint] Gm1HPp.r .
relinquerint FSm1P a.r . relinquerent. R a. r.Sm2
reliquerunt CEGmSLNRp.r . EXPLICIT (CΟΜ- MENTARIORV add . C ,
COMENTORVM add. F , COMTV PLOLOGI, sic, add . S) LIB. I. INCIPIT
(LIB. add. F ) II.(INCIPIT. om. R ) CEFGPRS ( uariis cum
scripturis compendiisque), subscriptio deest in HLN Quaeri
in expositionum principiis solet, cur unum quodque ceteris in disputationis
ordine praeponatur, uelut nunc in genere dubitari potest, cur genus speciei,
differentiae, pro- prio accidentique praetulerit; de eo enim primitus
tractat, respondebimus itaque iure factum uideri; omne enim quod
uniuersale est, intra semet ipsum cetera concludit, ipsum uero non clauditur,
maioris itaque meriti est ac principalis naturae quod ita cetera cohercet, ut
ipsum naturae magnitudine nequeat ab aliis contineri, genus igitur et species
intra se positas habet et earum differentias propriaque, nihilo minus
etiam accidentia, atque ita de genere inchoandum fuit, quod cetera naturae suae
magnitudine cohercet et continet, praeterea illa semper priora putanda sunt
quae si auferat quis, cetera perimuntur, illa posteriora quibus positis ea quae
ceterorum substantiam perficiunt, consequuntur, ut in genere et ceteris,
nam si animal auferas, quod est hominis genus, homo quoque, quod species est,
et rationale, quod differentia, et risibile, quod proprium, et grammaticum,
quod accidens, non manebit et 2 ante Quaeri codd. et p exhibent
idem lemma (sine inscript.) quod p. 171,10 habent, om. brm expositione
CGm1L expositionis S prin- cipii CGm1L 3
dispositionis N 5 praetulerat C tractat in ras .,
s. l . scil, conamur Em2 tractare Em1Sm1 6
respondemus F 8 clu- ditur (i ex e m2 )
S naturae] naturae suae F 10 igitur] itaque C
et om . CN 11 etiam minus HS 12 etiam om.
R etiam et C ita] idcirco CE (in ras.) HLm2NP
ideo F inchoandum fuit] erat incho- andum FHNP 13
ante cetera add . et L natura suae magnitudinis FHN
coerceat et contineat Lm2 14 priora] propria LS
aufert Ca.c . 19 ante proprium add . est P, s. l.
Lm2 post gram- maticum add . esse FHP, s. l. Em2
post accidens add. est FP , ante N interemptum
genus cuncta consumit, si uero hominem esse constituas uel grammaticum uel
rationale uel risibile, animal quoque esse necesse est. siue enim homo est,
animal est, siue rationale, siue risibile, siue grammaticum, ab animalis
substantia non recedit, sublato igitur genere et cetera con- sumuntur, positis
ceteris sequitur genus; prior est igitur natura generis, posterior ceterorum,
iure est igitur in dispu- tatione praepositura. Sed quoniam generis
nomen multa significat hoc - est enim quod ait : Videtur autem neque
genus neque spe- cies simpliciter dici; ubi enim non est simplex dictio, illic
multiplex significatio est —, prius huius nominis significationes discernit ac
separat, ut de qua significatione generis tractaturus est, sub oculis ponat,
sed cum neque genus neque species neque differentia nec proprium nec
accidens significatione simplici sint, cur de his tantum duobus, genere inquam
ac specie, dixit non simpliciter dici, cum proprium, differentia atque accidens
ipsa quoque sint significatione multiplici? dicen- dum est quoniam longitudinem
uitans tantum speciem nomi- nauit eamque idcirco, ne solum genus
significationis esse multi- plicis putaretur, enumerat autem primam quidem
generis signi- ficationem hoc modo; Genus enim dicitur et
aliquorum quodammodo se habentium ad unum aliquid et ad seinuicem
collectio, 10 s.] Porph. p. 1, 18 (Boeth. p. 26, 1). 23—p. 172. 5] Porph.
p. 1, 18—23 (Boeth. p. 26, 1—8). 1 esse om. P 2
post grammaticum add . esse FHP , s. l. Em2 3
esse post est Gm2L , om. EGmIRS, post esse add .
constituas EP , s. l. Lm2 alt . est] sit FHNP 5 et
om. FHNR consummantur S 9 enim est L 10
ante Videtur add . INCIPIT Δ DE GENERE ΓΔΛΠ2Φ
Incipit diffinicio generis Ψ m. post., om. cett . autem
om. HN 12 est significatio C 13 tractatus R 14
est] sit P oculos HN neque genus om. C
15 pr . nec FHP neque proprium neque N 16
simplicia G (a add. m1 uel 2) LSm2 ac] et C 17 non] nec
G 18 atque om. C 19 est om. G 20 solem Gm1
21 quidem om. C 24 ad] et ad S aliquod EN P
IIS aliquem in ras . Cm2 , fort . aliquid
m1 secundum quam significationem Romanorum dicitur genus ab unius
scilicet habitudine, dico autem Romuli, et multitudinis habentium aliquo modo
ad inuicem eam quae ab illo est cognationem secundum diuisio- nem ab aliis
generibus dictae.| p. 58 Una, inquit, generis significatio
est quae in multitudinem uenit a quolibet uno principium trahens, ad quem
scilicet ita illa multitudo coniuncta est, ut ad se inuicem per eiusdem unius
principium copulata sit, ut cum Romanorum dicitur genus; multitudo enim
Romanorum ab uno Romulo uocabulum trahens et ipsi Romulo et ad se inuicem
quasi quadam nominis hereditate coniuncta est. eadem enim quae a Romulo
societas descendit, Romanos inter se omnes uno generis nomine deuin- cit et
colligat, uidetur autem secuisse hanc generis signifi- cationem in duas partes,
cum copulatiuam coniunctionem admiscuit dicens; genus dicitur et
aliquorum quodam- modo se habentium ad unum aliquid et ad se inuicem collectio,
tamquam et illud genus dicatur ad unum se aliquo modo habere et hoc rursus
genus dicatur, quod ad se inuicem unius generis significatione coniuncti sint.
hoc uero minime; eadem enim a quolibet uno propagata societas et ad illum
qui princeps est generis, totam multitudinem refert et ipsam 1
significationem] diffinitionem Φ romanura Cm1G 2 scilicet
om. Porph. p. 1, 20 3 ante inuicem add . se
L (s. l. m2) brm Busse; cf. p. 173, 12 4 eam quae]
eamque CR 5 dictae] Hm1Lm2R \ m2 W dictam cett.;
cf. p. 173, 14 et Porph. p. 1, 23 ( τού πλήθοος_ ) κεκλιμένοι» 7
uno om. FGRS, s. l. Em2 , unum H; cf. 21 ad quem s. l .
ał quod Lm2 8 est coniuncta F 9 dicitur—Romanorum
in mg. E, s. l. Gm2, uerba multitudo enim Romanorum del. Lm2
11 post trahens add . sit E (del.) G (del. m2), s. l.
Lm2 12 ea E (ras. ex eadem ) FHN ab CEH 14
colligit CFPm2RS alligat L 16 genus om . H,
s. l. N dicitur] edd., om. H dici cett. (s. l. N)
17 ad] et ad S aliquod N 18 collectionem FH
aliquo modo om. EGRS 19 rursus post genus C
rursum S dicatur—generis om. GRSm1 dicatur unius
generis s. l. m2 20 coniunctiua EGR coniuncta Sm2
sint] NS sunt CFHLP , om. EGR post minime
add . est LPm2 22 refert—multitudinem om. EGSm1, s. l. m2
(sed praefert ) inter se multitudinem uno generis nomine
conectit et continet. quocirca non est putandus diuisionem fecisse, sed omne
quic- quid in hac generis significatione intellegendum fuit, aperuisse. ordo
autem uerborum ita sese habet — qui est hyperbaton intellegendus —:
‘genus enim dicitur et aliquorum ad unum se aliquo modo habentium collectio et
ad se inuicem aliquo modo habentium’ — rursus ‘collectio’ subaudienda; est enim
zeugma —, cuius significationis adiecit exemplum : secundum quam
significationem Romanorum dicitur genus ab unius scilicet habitudine,
dico autem Romuli, et multitudinis rursus habitudine habentium aliquo modo ad
inuicem cognationem, eam scilicet quae ab illo est, id est Romulo, secundum
diuisionem ab aliis generibus dictae, scilicet multitudinis. haec enim
multitudo aliquo modo ad unum et ad se inuicem habens genus dicta est, ut
ab aliis discerneretur, ut Romanorum genus ab Atheniensium ceterorumque
separatur, ut sit integer uerborum ordo : ‘genus enim dicitur et aliquorum
collectio ad unum se quodammodo habentium et ad se inuicem, secundum quam
significationem Romanorum dicitur genus ab unius scilicet habitudine,
dico autem Romuli, et multitudinis secundum diuisionem ab aliis generibus
dictae, habentium scilicet hominum aliquo modo ad inuicem eam quae ab illo est,
id est Romulo, cognatio- 1 nomine] EGLRS uinculo CFHN
nomine uel uinculo P 4 se FHNP qui om. ER, s. l. Gm2Sm2
6 pr . sese L 7 ante collectio s. l . et ( ut uid
.) C subaudiendo N , post sub. add .
est LR, ante s. l. Pm2 8 zeuma EFGHPS 14 dictam
EGm1Lm1PSm2 haec enim multitudo om . ERS, s. l. Gm2
aliquo modo om . FP, ante add . et C, post add . se P
(del. m1?), s. l. Gm2H 15 post unum s. l .
aliquid Gm2 post habens add . cognationem Pm2 edd . 17
separetur Fa.c.N separaretur CFp.c.HLm1 sit] sic
H (sit post uerborum,) P (sit post
ordo,) sic sit F ; integer sit C ; ordo uerborum, post repet
. sit N 18 collectio om. E 20 ab] ad F
habitudinem F , post repetit uerba post . aliquo— exemplum
(6—8) G 22 dictam CEGm1Lm1Sm2 post habentium add .
se Lm2P 23 id est om. S, in quo post cognationem locus
p. 172, 4—13 secundum—deuincit et collegit (sic) repetitus (5 dicta
est, 12 ea script.) nem.’ Atque haec hactenus;
nunc de secunda generis signi- ficatione dicendum est. Dicitur
autem et aliter rursus genus, quod est unius cuiusque generationis principium
uel ab eo qui genuit uel a loco in quo quis genitus est. sic enim Orestem
quidem dicimus a Tantalo habere genus, Hyllum autem ab Hercule, et rursus
Pindarum qui- dem Thebanum esse genere, Platonem uero Athenien- sem; etenim
patria principium est unius cuiusque generationis, quemadmodum et pater. haec
autem uide- tur promptissima esse significatio; Romani enim sunt qui ex
genere descendunt Romuli, et Cecropidae, qui a Cecrope, et horum proximi.
Quattuor omnino sunt principia quae unum quodque prin- cipaliter
efficiunt. est enim una causa quae effectiua dicitur, uelut pater filii,
est alia quae materialis, uelut lapides domus, tertia forma, uelut hominis
rationabilitas, quarta, quam ob rem, uelut pugnae uictoria. duae uero sunt quae
per accidens unius 3—13] Porph. p. 1, 23—2, 7 (Boeth. p. 26, 8—16).
4 generationis om . A , in ras. C quae Gm1
ll m1 5 a loco] ab eo loco CEGLRS; Porph. p. 2, 1
άπ6 τού τόποα sic ex si Cm2 enim in
ras. Cm2 6 oresthē C oresten LN ΣΝΑΣΦ
horestem FH T dicemus S genus habere F 7 Hyllum]
Gm1 yllum m2 illum ( ad quod s. l . tan- talum A
m2 ) cett . autem om. G 8 ante Thebanum add
. dicimus 2 9 principium] Porph. p. 2,4 αρχή τις
; cf. infra p. 178, 17 10 et] Ν Ψ (er. uid.) brm,
s. l . Δ , om. cett. Busse; Porph. p. 2, 5 καί
om. codd. quidam (habet M) ; cf. p. 176, 1 11 esse om.
H sunt om. EFG- ΗΝS ΑΑΣ , s. l. Lm2 , in mg . U
m2 dicuntur edd.; Porph. p. 2, 6 λέγονται ; cf.
p. 176, 7 12 cecropides Σ 13 a Cecrope] cecropis Ea.c .
(a cecropis p.c .) G (cae- m1 ci- m2
) R ex genere descendunt cecropis LS ΑΑΣ , s. l.
Em2 ( om . cecropis), fort. ex p. 176, 8 ; Porph. Κ εκροπίδαι
ol άπό Κέκροπος eorum HL A , in ras . 2 14 efficiunt
principaliter H 16 filii] et filius Em1FGLPRS post
materialis add . dicitur FPR 17 ante forma
add . a R, s. l. Sm2, ras. in E uelut * (i er
.) C quam] NS, om. R , quae cett., fort. recte ob
rem s. l. Rm2 18 pugnae uictoria] N pugna
uictoriae cett . duo CNP accidentes Ea.c.GHm1 (
in mg . ał accidentialiter m2 ) Lm1RSm2 accidentis
m1 cuiusque dicuntur esse principia, locus scilicet ac tempus.
quoniam enim omne quod nascitur uel fit, in loco ac tempore est, quicquid loco uel
tempore natum factumue fuerit, eum locum uel id tempus accidenter dicitur
habere principium. horum omnium in hac secunda generis significatione duo
quae- dam ex alterutris assumit, quae ad significationem generis uidebuntur
accommoda, ex his quidem quae principalia sunt, effectiuum, | ex his uero quae
accidentia, locum. ait enim ‘genus p. 59 dicitur et a quo quis
genitus est’, quod est effectiua princi- palium causa, ‘et in quo quis
loco est procreatus’, quae est accidens causa principii. itaque haec secunda
significatio duo continet, eum a quo quis procreatus est, et locum in quo quis
editus, ut exempla quoque demonstrant. Orestem enim dicimus a Tantalo genus
ducere; Tantalus quippe Pelopem, Pelops Atreum, Atreus Agamemnonem,
Agamemnon genuit Orestem. itaque a procreatione genus hoc dictum est. at uero
Pindarum dicimus esse Thebanum, scilicet quoniam Thebis editus tale generis
nomen accepit. sed quoniam diuersum est illud, a quo quis procreatus est,
locusque in quo quis editus, uidetur diuersa esse generis significatio
procreantis et loci, quam in secunda scilicet parte enumerans unam fecit. sed
ne uideretur duplex, per similitudinem coniunxit dicens : etenim patria
principium est unius cuiusque generationis, 2 uel in ras. E
et C 3 quicquid ex quo quid Cm2, ante add . et F,
post add . enim L 4 accidentaliter CLN
accidentialiter EGPSm2; cf. indicem Meiseri 5 ex alterutris duo
quaedam FP 6 consumit S sunt Cm1H
sumit Cm2, s. l. N generis significationem H 7
uidebantur LPRS uideantur EG accommodata R
post quidem add . causis codd., om. unus F, del. Hm2 8
ante effectiuum add . sumit H accidentalia
N 9 dici CFNP et om. C, s. l. Lm2 quisque
CGRS 10 loco procreatus est L procreatus est loco
N quod GKS 13 editus] editus est FHNP post
quoque add . ipsa FHP, s. l. Lm2 oresten LN ,
item 16 14 pelopen E 15 agamemnonen EG (-men) 17
quoniam] quia FHN ante Thebis s. l. a Hm2? 18 editus]
editus est CL accipit C est om. G 19
pr. quisque R editus] editus est NP (est s.
l. m2 ) 22 post uideretur add . tamen EP, s. l.
Lm2 adiunxit FN 23 patria s. l. Cm2, in mg. F
generati Em1 generis RSm1 quemadmodum et pater.
sed quoniam in significationibus euenit fere, ut sit aliquid quod intellectui
significatae rei pro- pinquius esse uideatur, quoniam duas generis apposuit
signi- ficationes, multitudinis scilicet et procreantis, cui generis nomen
conuenientius aptetur, iudicat atque discernit dicens hanc esse
promptissimam generis significationem quae a procreante deducta sit; hi enim
maxime Cecropidae sunt qui a Cecrope descendunt, hi Romani, qui a Romulo. quae
cum ita sint, confundi rursus generis significationes uidentur. si enim hi sunt
maxime Romani qui a Romulo originem trahunt, et haec significatio illa
est quae a procreante deducitur, ubi est reliqua, quam primam quoque
enumerauit, quae est ‘mul- titudinis ad unum et ad se inuicem quodammodo se
habentium collectio’? sed acutius intuentibus plurimae admodum diffe- rentiae
sunt. aliud est enim a quolibet primo procreante genus ducere, aliud unum
genus esse plurimorum. illud enim et per rectam sanguinis lineam fieri potest
et non in multa diffundi, ut si per unicos familia descendat, huic enim
aptabitur secunda illa generis significatio, quae a procreante deducitur; prima
uero illa non nisi in multitudine consistit. illud quoque est, quod prima
procreationis principium non requirit, sed, ut ipse ait, sufficit aliquo modo
se habere ad id unde huiusmodi generis principium sumitur, secunda uero
significatio nullam uim nisi procreante sortitur. item in illa primae
significationis multitudine huius secundae particularitas continetur, ut
in 2 fere] saepe C (ante euenit ) LNPm2S
intellectu G signi- ficandae FRSm2 propinquis
F propinquus Gm1PR propinquum N 3
quoniamque Em2HLm2P, post quoniam add . qui Sm1, del.
m2 4 generi EGH (s er .) 6 esse om. G 7 ducta
R cecropides R 8 Cecrope] cecropede FR
(-ide) post Romulo add . descendunt N 9 significationes
generis C 11 ducitur Lm1 15 est s. l. F,
post enim CL enim om. N aliquolibet ( om .
a) G 16 deducere CLm1 et om. N 18 si
s. l. Lm2, del. Sm2 per—descendat] puer unicus familiam distendat
Cm1FHN aptatur N 21 est] est intellegendum C
primae Hm2 24 <a> procreante Engelbrecht
prima EGHLm1RS Romanorum genere Scipiadarum genus; nam cum
sint Romani, Scipiadae sunt. quoniam enim ad Romulum et ad ceteros Romanos
secundum Romuli habitudinem iuncti sunt, Romani sunt, Scipiadae uero dicuntur
ad secundam generis significa- tionem, quia eorum familiae Scipio et
sanguinis principium fuit. Et prius quidem appellatum est genus
unius cuius- que generationis principium, dehinc etiam multitudo eorum qui sunt
ab uno principio, ut a Romulo; namque diuidentes et ab aliis separantes
dicebamus omnem illam collectionem esse Romanorum genus. Sensus
facilis et expeditus, si tamen ambiguitas una sol- uatur. cum enim prius
multitudinis significationem retulerit ad generis nomen, post autem ad
procreationis initium, nunc contrario modo illam prius a se enumeratam
significationem dicere uidetur quae est procreationis, illam uero posteriorem
quae est multitudinis; quod contrarium uideri potest, si quis ad ordinem
superius digestae disputationis aspexerit. sed hic non de se loquitur, sed de
humani consuetudine sermonis, in quo prius eam significationem generis
fuisse dicit quae a procreante sit tracta, accedente uero aetate loquendi usu
nomen generis etiam ad multitudinem habentem se quodam- modo ad aliquem fuisse
translatum, hoc uero idcirco, quoniam 7—11] Porph. p. 2, 7—10 (Boeth. p.
26, 16—19). 1 nam] natura CFL 2 scipiades HNP
ante pr. ad add . et FHNP , s. l. Em2Lm2 post, ad om.
L 4 scipiades N 5 quia] quod E et om. NP,
s. l. Cm2 8 generationis in ras. Cm2 generis PR 9
nam- que ( sic etiam B Bussii )] om . ΛΦ , add. Hm2 \
m2 nam 2 quam edd. Busse; Porph. p. 2, 8 το
πλήθ-ος—δ 10 post aliis add . generibus F ,
s. l. Lm2 11 collationem Λ collectionem post
esse HP ; romanorum esse collectionem F 12 post
facilis s. l . est Lm2Pm2 facile ( om . et) FN
expeditur FNPa.c . 13 retulerat F retulit R
14 post , ad om. FHNR, s. l. Sm2 post nunc s. l .
autem Lm2 15 prius] posterius CLm2NP numeratam
N 16 post uidetur add . priorem CGLNP 18
perspexerit C 21 loquendique CN et (s. l.
m1?) loquendi H 23 ante hoc s. l .
dicit Lm1?, post idcirco in mg . dixit Pm2
superius dixerat : haec enim uidetur promptissima esse significatio, ut
ab hac, id est secunda, quam promptissimam significationem esse dixit, illa
quoque nuncupata uideretur, quae est multitudinis. prius enim genus inter
homines appel- latum est quod quis a generante deduceret, post autem
factum est, ut per loquendi usum etiam multitudinis ad aliquem p.
60 quodammo|do se habentis genus diceretur propter diuisionem scilicet gentium,
ut esset inter eas nominis societatisque discretio. His igitur
expletis uenit ad tertium genus quod inter philosophos tractatur cuiusque ad dialecticam
facultatem multus usus est. horum quippe generum historia magis uel
poesis tractat exordium, tertium uero genus apud philosophos con- sideratur. de
quo hoc modo loquitur : Aliter autem rursus genus dicitur cui
supponitur species, ad horum fortasse similitudinem dictum. et- enim
principium quoddam est huiusmodi genus earum quae sub ipso sunt specierum,
uidetur etiam multi- tudinem continere omnem quae sub eo est.
Duplicem significationem generis supra posuit, nunc tertiam monstrare
contendit, hanc autem ad superiorum similitudinem 1 superius] p. 174, 10.
14—18] Porph. p. 2, 10—13 (Boeth. p. 26, 19—23). 1 enim]
autem p. 174 , 10 2 secundum GR a (s. l.)
secunda E 5 quis Cm2 prius m1 7
duceretur Cm1 diuisiones EFHLm2NP 8 esset] est
(s. l.) et E has FH 9 expeditis N
ad om. F 10 cuius CF multus post usus
Lm1R , multum G 11 poesi Cm1 13 hoc] 2 litt. er.
C 14 genus ante rursus Λ , post
dicitur Φ cui—genus (16) om. N, quod indicatur uoce
usque addita (dicitur usque earum); sic ( saepe
etiam usque ad) paene constanter in N aliisque codd. ubi mediae
lemmatum partes omissae sunt 15 ab.. similitudine GL \ m2 \Z
16 eorum A m2 A earum—specierum] Porph. p. 2, 12
τών δφ’ lauto 17 ipso om . h m1 se m2Lp.c.
\HA> sunt add. Gm2 \ m2 uideturque brm Busse; Porph
. xai SoxeT xai etiam] enim F autem Δ 18
omnem] 2 ( h m1 ß m1 ) omnium CEGLPRS h m2 U m2
earum FHN, s. l. post omnium Lm2 sub eo est] PA m1 AU
m1 ST est Φ sub eo (ipso F \ m2 se Lm2 )
sunt (est E, s. l. G ) specierum EFGHLNPp.c . (sunt eo sub
a.c .) RS \ m2 U m2 sunt sub eo specierum C; cf. Porph. p.
2,12 s . 19 pro- posuit edd . 20 superiorem FLm1Pm1
dictam esse arbitratur. superius autem dictae significationes sunt una
quidem, cum nomen generis quadam principii anti- quitate ad se iunctam
multitudinem contineret, alia uero, cum genus ab uno quoque procreante
duceretur, quod eorum quae procreantur principium est. cum igitur sint
superius duae generis propositae significationes, tertium nunc addit de quo
inter philosophos sermo est, illud scilicet cui sup- ponitur species, quod
idcirco genus uocatum esse sub opinionis credit ambiguo, quoniam habet aliquam
similitudinem supe- riorum. nam sicut illud genus quod ad multitudinem dicitur,
uno suo nomine multitudinem claudit, ita etiam genus plurimas species cohercet
et continet. item ut genus illud quod secun- dum procreationem dicitur,
principium quoddam est eorum quae ab ipso procreantur, ita genus speciebus suis
est prin- cipium. ergo quoniam utrisque est simile, idcirco nomen quoque
generis etiam in hac significatione a superioribus mutuatum esse ueri simile
est. Tripliciter igitur cum genus dicatur, de tertio apud
philosophos sermo est; quod etiam describentes adsi- 18—p. 180, 3] Porph.
p. 2, 14—17 (Boeth. p. 26, 24—27, 2). 1 dictam esse arbitratur] ut
dictum est GRS autem om. C, s. l. Lm2, del. Pm2 dictae]
duae Lm1, ante sunt s. l . dictae m2 , duae
ex dictae H (ras.) Sm2, ante dictae s. l. Pm2,
ante sunt edd., post R 2 quidem om. C cum
in mg. Cm2 quae m1N quadam om. EFG quandam
H qua RSm1 antiquitatem H 3 ad se iunctam]
CLm2 ad se et adiunctam HN ad se iniunctam Sm1 ab
uno quoque iniunctam R adiunctam cett.; cf. p. 177, 2
continet Cm1 (corr. in mg. m2) Nm2 aliam G 4
deduceretur E 5 qui P 6 tertiam et qua
F 7 post scilicet add . genus F, s. l. Sm2
8 ante opinionis add . suae N, post CHLP, s. l. Em1?,
in mg. Sm2 se m1 9 creditur Ca.r.FR 10 a
multitudine Ep.c.FHN 11 suo] sub C (nomine sub
uno) FHNPm2 , ex suo EL ita in mg. Cm2, s. l.
Nm2 13 est] esse EGLm2RS 14 post suis add .
constat FHN, post genus s. l. Em2 est] CLm1P
esse cett . 15 idcirco] id C nomen post
generis FHNP, post quoque L 16 in hac etiam
FHN hanc significationem CP 18 cum genus—sit (p. 180,
2) om. N dicitur S A m1 /AS 19 etiam] etiam et R
gnauerunt genus esse dicentes quod de pluribus et differentibus specie in
eo quod quid sit praedicatur, ut animal. Iure tertium genus
philosophi ad disputationem sumunt; hoc enim solum est quod substantiam
monstrat, cetera uero aut unde quid existat aut quemadmodum a ceteris
hominibus in unam quasi populi formam diuidatur ostendunt. nam illud quod
multitudinem continet genus, illius multitudinis quam continet substantiam non
demonstrat, sed tantum uno nomine collectionem populi facit, ut ab alterius
generis populo segre- getur. item illud quod secundum procreationem
dictum est, non rei procreatae substantiam monstrat, sed tantum quod eius
fuerit procreationis initium. at uero genus id cui sup- ponitur species, ad
speciem accommodatum speciei substantiam informat. et quia inter philosophos
haec maxima est quaestio, quid unum quodque sit — tunc enim unum quodque
scire uidemur, quando quid sit agnoscimus —, idcirco reiectis ceteris de hoc
genere quam maxime apud philosophos sermo est, quod etiam describentes
adsignauerunt ea descrip- tione quam subter annexuit. diligenter uero ait
describentes, non definientes; definitio enim fit ex genere, genus autem
aliud genus habere non poterit. idque obscurius est quam ut primo aditu dictum
pateat. fieri autem potest ut res quae 1 esse ante
genus Pm1, post dicentes Σ et om. F 2
differentiis R quid] iterum quod P
praedicetur Γ 3 ut animal om . ΑΣ 5 est solum
enim CN enim est solum FP 6 existit E
(it in ras .) GLPS existet Sm1 extitit
HN <multitudo> a Brandt 7 una... forma EGRS
diuidantur G ostendit EGLPm1S 8 multitudinis] multi-
tudinem G 12 procreantis Nm1 13 atque G 14
ad speciem om. N ad differentiam Cm2FLm1Pm2 edd . 15 quaestio
est FHN 16 unum om. EGRS enim] etenim FN
quodque unum G 17 uidemur] debemus E (in ras.) GPm1RS,
post uidemur add . uel debemus Hm1 del. m2
post reiectis add . quia non demonstrant substantiam L
temptatis temporum Sm1, del. m2 19 post quod add
. genus EPm1, del. m2 20 ait ex aut Em1
addit m2NP addidit F 21 ex] de H 23
dictum om. FH dictu GLS autem] enim FNP
alii genus sit, alii generi supponatur, non quasi genus, sed tamquam
species sub alio collocata. unde non in eo quod genus est, supponi alicui
potest, sed cum supponitur, ilico species fit. quae cum ita sint, ostenditur
genus ipsum in eo quod genus est, genus habere non posse. si igitur
uoluisset genus definitione concludere, nullo modo potuisset; genus enim aliud
quod ei posset praeponere, non haberet, atque idcirco descriptionem ait esse
factam, non definitionem. descriptio uero est, ut in priore uolumine dictum
est, ex proprietatibus infor- matio quaedam rei et tamquam coloribus
quibusdam depictio, cum enim plu|ra in unum conuenerint, ita ut omnia simul
rei p. 61 cui applicantur aequentur, nisi ex genere uel
differentiis haec collectio fiat, descriptio nuncupatur. est igitur descriptio
generis haec : genus est quod de pluribus et differen- tibus specie in eo
quod quid sit praedicatur. tria haec requiruntur in genere, ut de pluribus
praedicetur, ut de specie differentibus, ut in eo quod quid sit. de qua re
quoniam ipse posterius latius disputat, nos breuiter huius rei intellegentiam
significemus exemplo. sit enim nobis in forma generis animal. id de
aliquibus sine dubio praedicatur, homine scilicet, equo, boue et ceteris. sed
haec plura sunt. animal igitur de pluribus praedicatur, homo uero, equus atque
bos talia sunt, ut a se discrepent, nec qualibet mediocri re, sed tota specie,
id est tota forma suae substantiae. de quibus dicitur animal; homo enim
et equus et bos animalia nuncupantur. praedicatur ergo animal de pluribus specie
differentibus. sed quonam modo fit 9 in priore uolumine] cf. p. 42, 8—43,
6 potius quam p. 153, 10 ss.; cf. Proleg. adn. 7. 1 genere G
post supponatur add . sed cum (alii add. P ) subponi- tur (
uel sup-) CFHN, s. l. Pm2 non—potest (3) del. E 2
col- locatur CFHNPm2 non] enim EF 7 ei (eius HN )
aliud quod HNPm1RS possit EGS 9 priori LN
ex om. GHS, s. l. Em2Lm2 11 plurima L plura
post unum C 16 post . ut om. FG 18
late E (in ras.) FHP, ecte ? 19 exemplo] hoc modo CLP 20
prae- dicetur CEGPm1RS ante equo add . et FHLN, er.
P 21 boue] et boue L et er. uid. C 22 a] ad
Lm1S 23 mediocri re] medio- critate H 24 forma tota E (del.
tota) G 26 fit om. G haec praedicatio? non enim
quicquid interrogaueris, mox ani- mal respondetur : non enim si quantus sit
homo interrogaueris, ‘animal’ respondebitur, ut opinor; hoc enim ad quantitatem
pertinet, non ad substantiam. item si ‘qualis’ interroges, ne huic quidem
responsio conuenit animalis, ceterisque omnibus inter- rogationibus hanc
animalis responsionem ineptam atque inu- tilem semper esse reperies, nisi ei
tantum apta est quae quid sit interroget. interrogantibus enim nobis quid sit
homo, quid sit equus, quid sit bos, ‘animalia’ respondebitur. ita nomen
animalis ad interrogationem ‘quid sit’ de homine, equo atque boue ac de
ceteris praedicatur, unde fit ut animal praedicetur de pluribus specie
differentibus in eo quod quid sit. et quo- niam generis haec definitio est,
animal hominis, equi, bouis genus esse necesse est. omne autem genus aliud est
quod in semet ipso atque in re intellegitur, aliud quod alterius prae-
dicatione. sua enim proprietas ipsum esse constituit, ad alte- rum relatio
genus facit, ut ipsum animal, si eius substantiam quaeras, dicam substantiam
esse animatam atque sensibilem. haec igitur definitio rem monstrat per se sicut
est, non tam- quam referatur ad aliud. at uero cum dicimus animal genus
esse, non, ut arbitror, tunc de re ipsa hoc dicimus, sed de ea relatione qua
potest animal ad ceterorum quae sibi subiecta 2 non] num FHN
rogaueris Cm1GS 3 ante animal add . mox F
respondetur F ut] non FHN 4 post
qualis add . sit FHNP, s. l. Em2, s. l . homo sit Lm2
interroges] Em1Lm1P roges cett . nec CG
haec CSm2 id m1 hic FN 5
interrogantibus EG 6 ineptam] CFHNPp.c.Lm2
idiotam E (s. l. i . inertem m2) GLm1 (s. l. inpro-
priam m1?) Pa.c.S Hilgard idiotam uel ineptam R
idiotae Engelbrecht 7 nisi] ni C 8 interrogat
Em2HN enim] autem F post . quid] quidque R 9 sit
om. E animal C item EGLm1PRS 11 ac] et
R 13 ante bouis add . atque FHNP 14 genus
autem C 15 ante alterius add . ad
CEm2HN praedicationem Em1PSm1 edd., post add . refertur Pm2
edd . 18 dicas Lm2 21 esse om. EGRS, s. l. Lm2 re
om. EGR, s. l. Sm2 post hoc add . nomen C, s. l .
Em2Pm2, ante FHNS de del. L, s. l. Pm2 22 relatione in
ras . E ratione GLPm1R sunt praedicationem
referri. itaque character est quidam ac forma generis in eo quod referri
praedicatione ad eas res potest, quae cum sint plures et specie differentes, in
earum tamen substantia praedicatur. Huius autem definitionis
rationem per exempla subiecit dicens : Eorum enim quae
praedicantur, alia quidem de uno dicuntur solo, sicut indiuidua ut Socrates et
hic et hoc, alia uero de pluribus, quemadmodum genera et species et
differentiae et propria et accidentia com- muniter, sed non proprie alicui. est
autem genus qui- dem ut animal, species uero ut homo, differentia autem ut rationale,
proprium ut risibile, accidens ut album, nigrum, sedere. Omnium
quae praedicantur quolibet modo, facit Porphyrius diuisionem idcirco, ut ab
reliquis omnibus praedicationem generis seiungat ac separet, hoc modo. omnium,
inquit, quae praedicantur, alia de singularitate, alia de pluralitate
dicuntur. 7—14] Porph. p. 2, 17—22 (Boeth. p. 27, 2—7).
1 post itaque add . ut P, s. l. Lm2 est om.
R, post generis F quiddam Ea.r.G quidem CNPm1
2 praedicatione post res C 3 eo- rum CGNS, m1 in
ELP 4 tantum E substantiam NR , -a ex
-a CS; cf. p. 187, 11. 18 5 autem om. C, in mg. Lm2 8
indiuiduum C indibus ( s. l . indiuidua Em2 ) diabus
(a, ex e E ) EG ut Socrates— hoc om. CLNP
,—risibile (13) om. E (in mg . sicut socrates et hic et hoc)
GH ut] sicut Em2 (in mg.) RS ΑΣ et hic et hec et hoc
F 9 uero om. CFLNPR autem Σ
quemadmodum—risibile (13) om. CL ( sed uerba est autem
11 —sedere 14 exhibet p. 184 , 14) NP ut genera, om. reliqua
usque accidens (13) F 10 differentia Sm1
m1 pro- prium Γ 11 sed] et ΛΣ
proprie] L (p. 184, 14) R Ψ propria ΓΑΑΠ ( ras.
ex -ae) 2 (a in ras .) Φ ( post
alicui); Porph. p. 2, 20 ιδίως est— risibile om.
R est—sedere (14) om. S 12 uero s. l . Δ m2 Φ
m2 13 ante accidens add . ut CL ut] id
est CLm2P uel E et R; Porph. 2,22
otov 14 ante nigrum add. et R
16 a LPS 17 post separet add . et (F) id
facit FHN, s. l. Em2 18 pr . alia] alia quidem
FHN alia de singularitate om. G, s. l. Em2, post
pluralitate CLm1 post . alia] alia uero FHNS dicuntur]
praedicantur post singularitate FHN de singularitate
uero, inquit, praedicantur quaecumque unum quodlibet habent subiectum de quo
dici possint, ut ea quibus singula subiecta sunt indiuidua, ut Socrates, Plato,
ut hoc album quod in hac proposita niue est, ut hoc scamnum in quo nunc
sedemus, non omne scamnum – hoc enim uniuersale est —, sed hoc quod nunc
suppositum est, nec album quod in niue est — uniuersale est enim album et nix
—, sed hoc album quod in hac niue nunc esse conspicitur; hoc enim non potest de
quolibet alio albo praedicari quod in hac niue est, quia ad singularitatem
deductum est atque ad indiuiduam formam constrictum est indiuidui
participatione. alia uero sunt quae de pluribus praedicantur, ut genera,
species, differentiae et propria et accidentia communiter, p. 62
sed non proprie alicui. | genera quidem de pluribus praedi- cantur speciebus
suis, species uero de pluribus praedicantur indiuiduis; homo enim, quod
est animalis species, plures sub se homines habet de quibus appellari possit.
item equus, qui sub animali est loco speciei, plurimos habet indiuiduos equos
de quibus praedicetur. differentia uero ipsa quoque de pluri- bus speciebus
dici potest, ut rationale de homine ac de deo corporibusque caelestibus,
quae, sicut Platoni placet, animata sunt et ratione uigentia. proprium item
etsi de una specie praedicatur, de multis tamen indiuiduis dicitur, quae sub
conuenienti specie collocantur, ut risibile de Platone, Socrate et ceteris indiuiduis
quae homini supponuntur. accidens etiam 1 uero om. FHN 2
possunt CLm1 3 ante Plato add . ut FH, s. l.
Lm2 et N edd . 4 quod] ut F ut] et N 6 sed]
sed et F 7 niui Gm2Sm1 enim est FL 8 niui
Sm1, item 9 9 hac] alia EFGR (a.c.ut uid. ac p.c.)
Sm1 10 post , ad om. GHLR, s. l. Em2Nm2 , in FSm2
14 propriae FGa.c.Sm1 propria CHLN post alicui
uerba lemmatis p. 183, 11—14 est autem—sedere add. L 15
plurimis FN 16 post indiuiduis add . suis
CFHP 17 qui] quod FHN 19 praedicatur FHN 20
potest dici E 21 quae om. R, s. l. Sm2 q. er. N
22 item] autem Lm2P specie om. C 23 tamen
ante de H 25 post indiuiduis add . dicitur
CLP, s. l. Hm2 hominibus EG homini * ( b. ? er.)
L supponantur Em1GS supponuntur ante homini
C de multis dicitur; album enim et nigrum de multis omnino dici
potest quae a se genere specieque seiuncta sunt. sedere etiam de multis
dicitur; homo enim sedet, simia sedet, aues quoque, quorum species longe
diuersae sunt. accidens autem quoniam communiter accidens esse potest et
proprie alicui, idcirco determinauit dicens et accidentia communiter, sed non
proprie alicui. quae enim proprie alicui accidunt, indi- uidua fiunt et de uno
tantum ualentia praedicari, ea quae communiter accipiuntur, de pluribus dici
queunt. ut enim de niue dictum est, illud album quod in hac subiecta niue
est, non est communiter accidens, sed proprie huic niui quae oculis
ostensionique subiecta est. itaque ex eo quod commu- niter praedicari poterat —
de multis enim album dici potest, ut albus homo, albus equus, alba nix —,
factum est, ut de una tantum niue praedicari illud album possit cuius
partici- patione ipsum quoque factum est singulare. omnino autem omnia genera
uel species uel differentiae uel propria uel acci- dentia, si per semet ipsa
speculemur in eo quod genera uel species uel differentiae uel propria uel
accidentia sunt, mani- festum est quoniam de pluribus praedicantur. at si
ea in his speculemur in quibus sunt, ut secundum subiecta eorum formam et substantiam
metiamur, euenit ut ex pluralitate praedicationis ad singularitatem uideantur
adduci. animal enim, 3 enim om. C et (s. l. m2)
enim L sedit CN simia] post sedet
FH et simia R aues] auis N set et aues
F sedet auis H 4 quo- que om. FN , uero L
quarum Lm1 post sunt s. l . sedent Pm2 scil,
sedent Sm2 5 ante communiter add . et FHN,
s. l. Em2Pm2 7 propria HN pr . alicui om. GLR
quae s. l. Sm2 cum E (s. l. m2)FH enim proprie s.
l. Em2Sm2 propria N accidunt ali- cui E 8 ea quae] et
quae E ea quidem quae N eademque cum P et
cum F cum H 9 queunt om. Em1G, s. l. Sm2
possunt E m2 Pm1 (potest m2 ) R 10 niui
Sm1 niue est subiecta HL niui Sm1 nunc
G 12 ostensione GRS ita * (q. er .) C
ita quoque Sm2, ad itaque s. l . quoque Hm2 15
niui GSm1 17 differentias CE (s in er . e?)
GL 20 quoniam] quod G 21 ut] et FN subiectam CEGH
a.r.Lm1PSm2 22 substantiamque ( om . et) FHNP metiantur
E mentiamur Ca.r.Sa.c . eueniet HN pluritate
Gm1P quod genus est, de pluribus praedicatur, sed cum hoc animal in
Socrate consideramus — Socrates enim animal est —, ipsum animal fit indiuiduum,
quoniam Socrates est indiuiduus ac singularis. item homo de pluribus quidem hominibus
praedi- catur, sed si illam humanitatem quae in Socrate est indiuiduo
consideremus, fit indiuidua, quoniam Socrates ipse indiuiduus est ac
singularis. item differentia ut rationale de pluribus dici potest, sed in
Socrate indiuidua est. risibile etiam cum de pluribus hominibus praedicetur, in
Socrate fit unicum. communiter quoque accidens, ut album, cum de pluribus
dici possit, in uno quoque singulari perspectum indiuiduum est. Fieri autem
potuit commodior diuisio hoc modo. eorum quae dicuntur, alia quidem ad
singularitatem praedicantur, alia ad pluralitatem, eorum uero quae de pluribus
praedicantur, alia secundum substantiam praedicantur, alia secundum acci-
dens. eorum quae secundum substantiam praedicantur, alia in eo quod quid sit
dicuntur, alia in eo quod quale sit, in eo quod quid sit quidem, genus ac
species, in eo quod quale sit, differentia. item eorum quae in eo quod quid sit
praedi- cantur, alia de speciebus praedicantur pluribus, alia minime; de
speciebus pluribus praedicantur genera, de nullis uero species. eorum autem
quae secundum accidens praedicantur, alia quidem sunt quae de pluribus
praedicantur, ut accidentia, 1 plurimis R 5 si s. l.
Lm2Sm2 quae et est om. F est— indiuidua in
mg. Cm2 7 est post singularis E 9 hominibus
om. FN praedicatur CEGL (ante hominibus) Pm1RS dici possit
N in Socrate om. ER unica Em1GS unicam Lm1
unita R 10 cum s. l. Em2Sm2 11 possit dici
E singulari] singulari corpore CFHN perspectum] CE (in ras.)
FH, m2 in LPS perspecta Lm1 a.c . (perfecta m1p.c .) R
perfectam Pm1Sm1 profecto ( alt . o in ras .) N
profecto perfecta G in- diuidua EGLm1RS 12
ante eorum add . ut GRS, del. EL 13 dicun- tur]
praedicantur Pm2 praedicantur] dicuntur L ( ex
dicantur m2 ) P 14 plurimis R praedicantur]
dicuntur N 17 pr . quod—differentia (19) in ras. Em2
post , in eo—differentia (19) om. GR 19 iterum FN 20
pluribus (plurimis H ) praedicantur FHN 21 post
speciebus add . quidem FHNP pluribus om. GRS, s. l.
Lm2, post praedicantur Em1Fm1 23 post pluribus
add . speciebus CFHN, s. l. Em2 alia quae de uno tantum, ut
propria. Posset autem fieri etiam huiusmodi diuisio. eorum quae praedicantur,
alia de singulis praedicantur, alia de pluribus. eorum quae de plu- ribus, alia
in eo quod quid sit, alia in eo quod quale sit praedicantur. eorum quae
in eo quod quid sit, alia de diffe- rentibus specie dicuntur, ut genera, alia
minime, ut species, eorum autem quae in eo quod quale sit de pluribus prae-
dicantur, alia quidem de differentibus specie praedicantur, ut differentiae et
accidentia, alia de una tantum specie, ut propria. eorum uero quae de
differentibus specie in eo quod quale sit praedicantur, alia quidem in
substantia praedicantur, ut diffe- rentiae, alia in communiter euenientibus, ut
accidentia. et per hanc diuisionem quinque harum rerum definitiones colligi
possunt hoc modo. genus est quod | de pluribus specie differen- p.
63 tibus in eo quod quid sit praedicatur. species est quod de
pluribus minime specie differentibus in eo quod quid sit praedicatur.
differentia est quod de pluribus specie differentibus in eo quod quale sit in
substantia praedicatur. proprium est quod de una tantum specie in eo quod quale
sit non in sub- stantia praedicatur. accidens est quod de pluribus specie
differentibus in eo quod quale sit non in substantia praedicatur. 1
quae om. FN una C (s. l. add . specie ) FHN
possit FRS potest N 2 etiam om. LP 4
post pr . sit add . praedicantur CFHNP, s.l. Lm2 6 specie]
speciebus Ea.r.FLNPS 7 autem in mg. E, s. l. Lm2 9
accidentia et differentiae C post accidentia add .
communiter Pm2 edd . 10 uero om. GRS, in mg.
Em2Lm2 quae in mg. Em2 de differentibus specie om.
GLRS, in mg . de specie differentibus Em2 de om . C 11
substantiam RSa.r . 12 conuenientibus Pm2 13 de- finitiones]
diuisiones FHm1 14 specie differentibus hic F, post quid
sit (15) cett.; cf. proxima et p. 193, 1 15 est] autem
E 18 substan- tiam R proprium—praedicatur (20)] om. GR,
in mg. Em2 proprium (uero s. l. add. Lm2 ) est quod de pluribus
minime specie differentibus in eo quod quale ait (sit s. l. Lm2 ) non in
substantia praedicatur LPm2 non in substantiam praedicatur
Sm1, del. m2, in sup. mg . ( ante non inse- renda ) haec
proprium est quod de pluribus specie minime differentibus, deinde pauca
uerba, quorum extremum <praedi>cat<ur>, cum mg.
abscisa, sequuntur uerba accidens est (20) —praedicatur (21)
, m2 20 ante specie add . et CE (del.)
GLP Et nos quidem has diuisiones fecimus, ut omnia a semet ipsis
separaremus, Porphyrio uero alia fuit intentio. non enim omnia nunc a semet
ipsis disiungere festinabat, sed tantum ut cetera a generis forma et
proprietate separaret. idcirco diuisit quidem omnia quae praedicantur aut in ea
quae de singulis praedicantur, aut in ea quae de pluribus, ea uero quae
de pluribus praedicantur, aut genera esse dixit aut species aut cetera,
horumque exempla subiciens adiungit : Ab his ergo quae de uno solo
praedicantur, diffe- runt genera eo quod de pluribus adsignata praedi-
centur, ab his autem quae de pluribus, ab speciebus quidem, quoniam species
etsi de pluribus praedican- tur, sed non de differentibus specie, sed numero;
homo enim cum sit species, de Socrate et Platone praedicatur, qui non specie
differunt a se inuicem, sed numero, animal uero cum genus sit, de homine
et boue et equo praedicatur, qui differunt a se inui- cem et specie quoque, non
numero solo. a proprio uero differt genus, quoniam proprium quidem de una sola
specie, cuius est proprium, praedicatur et de his quae sub una specie
sunt indiuiduis, quemadmodum 9—p. 189, 16] Porph. p. 2, 22—3, 14 (Boeth.
p. 27, 8—28, 7). 2 separemus GNRm1Sm1 porphirii
Lm1 fuit alia CN 4 forma generis H separet
NPa.c.Sm1 ante idcirco add . hic FRS 5 diuisit s.
l. Em2 separauit m1 quidem s. l. R, ante
diuisit L 6 praedicarentur FHLm2Pm2 plurimis
Em1Lm2 uero] autem C 7 plurimis FGm2N
praedicarentur FHLm2 8 horum F 9 Ab om. GHP, s.
l. ER ergo] uero H praedicarentur N 10 prae-
dicantur Em1GLm2PRSm2 Busse 11 ab his—accidens (p. 189, 14)
] Ω , om. cett., sed in S particulae lemmatis plerumque
HISTORIA (cf. ad p. 167, 21) inscriptae uariis locis expositionis p. 189,
17—193, 16 insertae sunt, item particulae quaedam in L; quorum locorum
lectiones hic pro- ponentur post . ab] Ω (etiam B
Bussii) a edd. Busse 12 post quidem add .
differunt genera Γ praedicatur ΛΣ 13 sed non] sed
om . Σ non tamen H m2 ‘i’ 14 Platone] de platone
A 16 sit genus Σ 17 boue] de boue Γ 18 et
om. ΓΦ non] Porph. p. 3, 1 aX\’ οΰχί
solum edd. cum Porph . τώ άριθ·μώ μόνον 20 hiis Φ
21 una om. Porph. p. 3, 3 risibile de homine solo et de
particularibus homini- bus, genus autem non de una specie praedicatur, sed de
pluribus et differentibus specie. a differentia uero et ab his quae communiter
sunt accidentibus differt genus, quoniam etsi de pluribus et
differentibus spe- cie praedicantur differentiae et communiter acciden- tia,
sed non in eo quod quid sit praedicantur, sed in eo quod quale quid sit.
interrogantibus enim nobis illud de quo praedicantur haec, non in eo quod
quid sit dicimus praedicari, sed magis in eo quod quale sit. interroganti
enim qualis est homo, dicimus ratio- nalis, et in eo quod qualis est coruus,
dicimus quo- niam niger. est autem rationale quidem differentia, nigrum uero
accidens. quando autem quid est homo interrogamur, animal respondemus;
erat autem homi- nis genus animal. Nunc genus a ceteris omnibus
quae quolibet modo praedi- 3 specie s. l . Γ , om.
optimi codd. Porph. p. 3,5, delend. uid. Bussio 5 locum
quoniam—animal (16) post genus p. 193, 18 add. LS
etiamsi LS sΠ*ΙΓ specie differentibus ΛΣ ; Porph. p. 3,
6 διαφερόντων τψ ειόει 6 differentia Lm2S 7 sed
non] Δ ( ad sed s. l . id est tamen m1? )
Π ( ad sed s. l . uel tamen m1? ) A Busse
tamen non LS ΤΣΦ non tamen Ψ edd.; Porph. p. 3,
8 άλλ’ οόκ , cf. supra p. 188, 13, infra 190, 12 7
sit om. L sed in eo quod quale quid sit] codd. cum Porph. p.
3, 8 codicib. Lm2Mm2 άλλ’ έν τψ όποιον τ£ έστιν , delend.
uid. Bussio 8 quid om. S Φ interrogantibus—sit (11) om
. Φ ad interrogantibus s. l . uel interrogati Δ
nobis] LS A m2 Ii (del. m2) Busse nos A m1
(enim post nos,) Ψ , om . ΓΔ2 ( decst
Φ ); Porph. p. 3, 8 έρωτησάντων γάρ ήμών
uel τινών codd . 9 post illud s. l .
quomodo (m1?) uel de quo (m2) Δ haec
s. l. Lm2 10 post quale add . quid Π (del.
m2) Ψ m Busse, om . LS VM pbr, om. etiam p. 194, 7 (cf. p.
195, 4. 196, 8. 15) , aliquid s. l . Λ ( deest Φ
); Porph. p. 3, 10 έν τψ ποιόν τί έατιν 11
interroganti] ΑΣ a.r . Ψ interrogantibus S interrogati
cett.; Porph. p, 3, 10 έν γάρ τψ έρωταν 12. dicimus] Π
m2 ΣΨ , om . Φ , dicitur cett.; Porph. p. 3, 11
οομέν 14 autem om. N quid est] quidem FN
qui Gm1, s. l . est m2 quod est L 15 interrogamus
P A , m1 in EGR Z interrogemus S erat]
RS, m1 in Ρ ΔΛ , est 1 erit cett.; Porph. p. 3, 13
vjv genus ho- minis Σ cantur separare contendit
hoc modo. quoniam enim genus de pluribus praedicatur, statim differt ab his
quidem quae de uno tantum praedicantur quaeque unum quodlibet habent indiui-
duum ac singulare sublectum; sed haec differentia generis ab his quae de uno
praedicantur, communis ei est cum ceteris, id est specie, differentia,
proprio atque accidenti idcirco, quo- niam ipsa quoque de pluribus
praedicantur. horum igitur sin- gulorum differentias a genere colligit, ut
solum intellegendum genus quale sit sub animi deducat aspectum, dicens : ab his
autem quae de pluribus praedicantur, differt genus, ab speciebus quidem
primum, quoniam species etsi de pluribus praedicantur, non tamen de
differentibus specie, sed numero. species enim sub se plurimas species habere
non poterit, alioquin genus, non species appellaretur. p. 64 si
enim genus est quod de pluribus specie | differentibus in eo quod quid
sit praedicatur, cum species de pluribus dicatur et in eo quod quid sit, huic
si adiciatur ut de specie differenti- bus praedicetur, speciei forma transit in
generis; id quoque exemplo intellegi fas est. homo enim praedicatur de Socrate,
Platone et ceteris quae a se non specie disiuncta sunt, sicut homo atque
equus, sed numero : quod quidem habet dubitationem quid sit hoc quod dicitur
numero differre. numero enim differre aliquid uidebitur quotiens numerus
a 2 quidem om. CHN qui G, ex quae Lm2
3 post praedicantur add . ut socrates et hic et hoc H
quae CN 5 uno] uno solo LS est ei L
est om. CEHN 6 post specie add . et FHP, s.
l. Lm2 accidente Lm2Pm1N 9 aspectum deducat E
ab] CL (s. l.) NSm2, om. cett . 10 autem] enim P post
pluribus add . id est ( add . specie, sed del. E ) ab
his quae ( haec s. l. E ) de pluribus Em2GPRS 11 a R
primum om. S, s. l. Lm2; deest p. 188, 12 12 praedicatur
S non tamen] sed non S de om. FHNP 15
plurimis Em2GPRS 16 plurimis EGR dicatur] praedicetur
C praedicatur edd . 19 fas est] placet HNPm1 post
enim s. l . cum sit species Em2Pm2 (ex p. 188,14) quod est
species Lm2 20 et ceteris del. E qui Ep. c .
disiuncta ( ad quod s. l . differunt)—equus del. E 21 post
equus add . uel bos LP 23 differre (in mg. H)
post aliquid FHLN aliquis GS quoties
(-cies) EPRS numero differt, ut grex boum qui fortasse
continet triginta boues, differt numero ab alio boum grege, si centum in se
contineat boues; in eo enim quod grex est, non differunt, in eo quod boues, ne
eo quidem : numero igitur differunt, quod illi plures, illi uero sunt
pauciores. quomodo igitur So- crates et Plato specie non differunt, sed numero,
cum et So- crates unus sit et Plato unus, unitas uero numero ab unitate non
differat? sed ita intellegendum quod dictum est numero differentibus, id est in
numerando differentibus, hoc est dum numerantur differentibus. cum enim
dicimus ‘hic Socrates est, hic Plato’, duas fecimus unitates, ac si digito
tangamus dicentes ‘hic unus est’ de Socrate, rursus de Platone ‘hic unus est’,
non eadem unitas in Socrate numerata est quae in Pla- tone. alioquin posset
fieri ut secundo tacto Socrate Plato etiam monstraretur. quod non fit.
nisi enim tetigeris Socratem uel mente uel digito itemque tetigeris Platonem,
non facies duos, dum numerantur. ergo differunt quae sunt numero dif- ferentia.
cum igitur species de numero differentibus, non de specie praedicetur, genus de
pluribus et differentibus specie dicitur, ut de boue, de equo et de
ceteris quae a se specie inuicem differunt, non numero solo. tribus enim modis
unum quodque uel differre ab aliquo dicitur uel alicui idem esse, 3
continet EGLRS differt C, add . neque CP, s. l. Hm2, s.
l . nec Lm2 4 ne—differunt] H ( post quidem
del . haec m2 ) N igitur om. EG nec in eo
(recte?) quidem differunt. Igitur numero differunt L non nisi
quidem numero. Igitur differunt numero F non nisi (eo add. S,
sed del .) quidem numero differunt RS Numero igitur (Igitur
numero C ) differunt, cet . om. CP 5 quomodo] quo
R igitur] uero C 6 specie—Plato om. F 7 pr
. unum PS 8 differt CEm2NPR post intellegendum
add . est CL 10 dum] cum F 12 ante
rursus s. l . et S 14 possit FLRS posset
fieri in mg. Cm2 ut] in Cm2Em2G tactu socrates
Em1G 15 ante etiam add . et ( sed et
in etiam del. uid. E ) EG demonstraretur LP 19 speciebus
CFHN post genus s. l . quoque Lm2 et om.
Em1 ( s. l . et de m2 ) R specie differentibus
EF 20 pr . de om. CL et om. FH de s.
l. Em2Lm2 ceterisque quae F inuicem specie FN
genere, specie, numero. quaecumque igitur genere eadem sunt, non necesse
est eadem esse specie, ut si eadem sint genere, differant specie. si uero eadem
sint specie, genere quoque eadem esse necesse est, ut cum homo atque equus idem
sint genere — uterque enim animal nuncupatur —, differunt specie, quoniam
alia est hominis species, alia equi. Socrates uero atque Plato cum idem sint
specie, idem quoque sunt genere; utrique enim et sub hominis et sub animalis
praedicatione ponuntur. si quid uero uel genere uel specie idem sit, non
necesse est idem esse numero, quod si idem sit numero, idem et specie et
genere esse necesse est; ut Socrates et Plato, cum et genere animalis et specie
hominis idem sint, numero tamen reperiun- tur esse disiuncti. gladius uero
atque ensis idem sunt numero, nihil enim omnino aliud est ensis quam gladius,
sed nec specie diuersi sunt, utrumque enim gladius est, nec genere,
utrumque enim instrumentum est, quod est gladii genus. quoniam igitur homo, bos
atque equus, de quibus animal praedicatur, specie differunt, numero ergo etiam
eos differre necesse est. idcirco hoc plus habet genus ab specie, quod de
specie differentibus praedicatur. nam si integram generis defi- nitionem
demus, dabimus hoc modo : genus est quod de plu- 1 ante
genere add . id est P, s. l. Hm2Lm2 genere—esse specie
om. EGRS numero] et numero C 2 esse post specie
C, ante eadem FH ut si—differant specie om. FHNPm1
, in mg. add., sed del. m2 genere—eadem sint om. C 3
sunt F 4 est] esse ( idem ante necesse ) GSm1
sunt EFGKHm1NRSm1 5 animalia FHN nuncupantur
FHNS differentia Hm1N 6 species om. FG, ante
est C 7 uterqne EGLPRS, recte? 8 et om. CP
sub hominis et om. GLRS, s. l. Em2Pm2 post , sub om. C
ponitur Lm2Sm2 9 sit] sint S sunt Fm1 (in mg .
est m2) Nm1 10 quod si—necesse est post disiuncti (13)
transpos. et 13 enim pro uero scr. brm 12 tamen]
tantum CLm1 15 diuersi * (s er.) , om ,
sunt C est gladius FN 16 ad instrumentum
s. l . bellicum Em2 17 bos ante homo EG
atque bos post equus FN 18 ergo om. FHNP, del.
Cm1? Lm1? Sm2 etiam s. l. Lm1? 19 ante id-
circo add . et F, s. l. Sm2 ab specie om. EGLS
a R de] a R ab CEGLS 20 post
specie s. l . quidem L definitionem ( uel diff-)
generis FHNP 21 dabimus om. EG ( add . dicimus
post modo) RS, s. l. Lm2, post modo C ribus
specie et numero differentibus in eo quod quid sit prae- dicatur, at uero
speciei sic : species est quod de pluribus numero differentibus in eo quod quid
sit praedicatur. A proprio uero differt genus, quoniam proprium quidem de
una sola specie, cuius est proprium, praedicatur et de his quae sub una specie
sunt indiuiduis. proprium semper uni speciei adesse potest neque eam relinquit
nec transit ad aliam, atque idcirco proprium nuncupatum est, ut risibile hominis;
itaque et de ea specie cuius est proprium praedicatur et de his
indiuiduis quae sub illa sunt specie, ut risibile de homine dicitur et de
Socrate et Platone et ceteris quae sub hominis nomine continentur. genus uero
non de una tantum specie, ut dictum est, sed de pluribus. differt igitur genus
a proprio eo quod de pluribus speciebus praedi- catur, cum proprium de
una tantum de qua dicitur appelletur et de his quae sub illa sunt indiuiduis. A
differentia uero et ab his quae communiter sunt accidentibus differt genus.
differentiae atque accidentis discrepantiam a genere una separatione concludit.
omnino enim quia haec in eo quod quid sit minime praedicantur, eo ipso
segregantur a genere; nam in ceteris quidem propinqua sunt generi, nam et
1 specie—differentibus] specie non (non Lm2 s. l. et R et cum
cett. P ) numero solo (solo s. l. Lm2, om. P ) differentibus
LPR 2 plurimis S 3 in—sit om. HN 4 proprium]
prius S proprium—praedicatur] pro- prium praedicatur et de una sola
specie C quidem—est proprium om . G, s. l. Em2
quidem om. etiam S 6 post proprium add .
uero N enim brm 7 uni om. GS, post speciei
E (s. l. m2) HR 9 post hominis add . est edd . 11
et] ut RS de om. FN, s. l. Pm2 Platone] de
platone G et ceteris] ceterisque FHNP 12 qui
Em2 13 ut s. l. Hm2Pm2 de om. N plurimis
CEm1GNR, add . et differentibus specie S, in mg. Pm2 ( om . specie)
14 praedicetur Lm2P 15 post tantum s. l .
specie Lm2 appellatur FHm1NR 17 sunt accidentibus]
accidunt HN 18 genus] cf. ad p. 189, 5; post locum p. 189,
5—16 uerba Quare—praedicantur p. 194, 20 s. add.
L discrepantia FL 19 separatione del. et s. l .
diffinitione Em2, post separatione add . uel
definitione Hm1, del. m2 20 sint Em2HN 21 in] CL
(s. l. m2) N, om. cett . de pluribus praedicantur et de specie
differentibus, sed non p. 65 in eo quod quid sit. si quis enim |
interroget : qualis est homo? respondetur rationalis, quod est differentia; si
quis : qualis est coruus? dicitur niger, quod est accidens. si autem interroges
: quid est homo? animal respondebitur, quod est genus. quod uero ait :
haec non in eo quod quid sit dicimus praedi- cari, sed magis in eo quod quale
sit, hoc magis quaesti- oni occurrit huiusmodi. Aristoteles enim differentias
in sub- stantia putat oportere praedicari. quod autem in substantia
praedicatur, hoc rem de qua praedicatur, non quale sit, sed quid sit
ostendit. unde non uidetur differentia in eo quod quale sit praedicari, sed
potius in eo quod quid sit. sed sol- uitur hoc modo. differentia enim ita
substantiam demonstrat, ut circa substantiam qualitatem determinet, id est
substanti- alem proferat qualitatem. quod ergo dictum est magis, tale est
tamquam si diceret : uidetur quidem substantiam significare atque idcirco in eo
quod quid sit praedicari, sed magis illud est uerius, quia tametsi substantiam
monstret, tamen in eo quod quale sit praedicatur. Quare de pluribus
praedicari diuidit genus ab his quae de uno solo eorum quae sunt indiuidua
praedi- cantur, differentibus uero specie separat ab his quae 20—p. 195,
5| Porph. p. 3, 14—19 (Boeth. p. 28, 7—13). 1 plurimis
FH 3 respondebitur R rationabilis N quis om. R,
post s. l . scil. (om. brm) interroget Hm2brm post ,
est om. HN 4 dicetur FHN interrogetis N 9
autem] uero FHN 10 qualis Cm2FHP 16 tamquam] ac
F 20 uerba Quare—praedicantur (21) et p. 193, 18 et
hic ( hic om . praedicatur) habet L, eadem iam ante lemma add.
S predicari ex preditur Pm2 genus diuidit
hic L hiis F 21 sola F eorum—accidentibus (
p.195, 3 )] Ω , in sup. mg . non sunt indiuidua (21) —
accidentibus add. Lm2? dicuntur ut indiuidua quae de una solummodo
substantia dicuntur R, om. cett. codd . eorum quae sunt indiuidua
om. p. 193, 18 L eorum om. L (hic) A 22
ante differentibus add . de ΓΛΦ ; differentibus—quibus
praedicantur (195, 5) post colligamus p. 196,1 inseruit S,
itaque uerba quae (195, 3) —quibus praedicantur (195, 5) et illic
et hic habet separatur Φ , in mg . genus add .
Γ sicut species praedicantur uel sicut propria; in eo autem quod
quid sit praedicari diuidit a differentiis et communiter accidentibus, quae non
in eo quod quid sit, sed in eo quod quale sit uel quodammodo se habens
praedicantur de quibus praedicantur. Tria esse diximus quae
significationem hanc tertiam generis informarent, id est de pluribus
praedicari, de specie differenti- bus et in eo quod quid sit. quae singulae
partes genus a ceteris quae quomodolibet praedicantur distribuunt ac secer-
nunt, quod ipse breuiter colligens dicit; id enim quod de pluribus praedicatur,
genus ab his diuidit quae de uno tan- tum praedicantur indiuiduo. indiuiduum
autem pluribus dici- tur modis. dicitur indiuiduum quod omnino secari non
potest, ut unitas uel mens; dicitur indiuiduum quod ob soliditatem diuidi
nequit, ut adamans; dicitur indiuiduum cuius praedicatio in reliqua similia non
conuenit, ut Socrates : nam cum illi sint ceteri homines similes, non conuenit
proprietas et praedi- catio Socratis in ceteris. ergo ab his quae de uno tantum
praedicantur, genus differt eo quod de pluribus praedicatur. restant
igitur quattuor, species et proprium, differentia et acci- 6 diximus] p.
181, 15. 2 diuiditur Φ , s. l . genus add. Lm2
differentibus S 3 ante quae add . et
CEGP quae om. R non om. S (hic) quod] quia
R 4 post . sit] Σ est cett; cf. p. 196, 8
quodammodo in ras. Em2 quod ad modum CG
quemadmodum LP quod a modo R quomodo Ψ
edd. Busse ; Porph. p. 3, 19 πώς ; cf. supra p.
128, 10 5 praedicantur om . ΓΦ ante de
quibus add . de his S ( ad p. 194, 22 ) ab his Σ
his A hiis Φ de quibus praedicantur] S (ad p.
194, 22) ΓΛ (de s. l .) 2Φ , om. cett . 7
informant FHm1N post, de] Hm2LPm2, om, CEGNRS , sed
FHm1Pm1; cf. p. 181, 16 8 et om. R 9 quolibet modo
CL (modo s. l. m2 ) N quo *** libet (libe er. uid .)
F praedicatur GPm1 10 col- ligens breuiter EGS 12
dicitur pluribus C 13 non potest secari CFN 14
indiuiduum—dicitur (15) om. G 15 adamas HLm1P (-as
ras. ex -ans), amans R 18 ceteros NP 20 igitur]
ergo FP dif- ferentiae EHa.c.NP, ante add . et H, s. l.
Lm2 dens, quorum a genere differentias colligamus. singulis igitur
differentiis ab his rebus segregabitur genus. ea quidem dif- ferentia qua de
specie differentibus genus dicitur, separat ab his quae sicut species
praedicantur uel sicut propria. species enim omnino de nulla specie dicitur,
proprium uero de una tantum specie praedicatur atque ideo non de specie
differenti- bus. item genus a differentia et accidenti differt, quod in eo quod
quid sit praedicatur; illa enim in eo quod quale sit appellantur, ut dictum
est. itaque genus quidem ab his quae de uno praedicantur differt in quantitate
praedicationis, ab speciebus uero et proprio in subiectorum natura,
quoniam genus de specie differentibus dicitur, proprium uero et species minime.
item genus in qualitate praedicationis a differentia accidentique diuiditur.
qualitas enim praedicationis quaedam est uel in eo quod quid sit uel in eo quod
quale sit praedicari. Nihil igitur neque superfluum neque minus
con- tinet generis dicta descriptio. Omnis descriptio uel
definitio debet ei quod definitur aequari. si enim definitio definito non sit
aequalis et si quidem maior sit, etiam quaedam alia continebit et non necesse
est ut semper definiti substantiam monstret; si minor, ad omnem
definitionem 16 s.] Porph. p. 3, 19 s. (Boeth. p. 28, 13 s.)
1 quarum Cm1Lm1 colligamus ante differentias
C colligemus (e ex i) H; cf. ad p. 194, 22 2 ea
quidem—dicitur om. S 3 post differentibus add .
praedicari edd . separat ab his] FLm1R dum separat ab
his S differt ab his CN differt (s. l. Em2) ab
(a L ) specie et proprio HP , s. l. Lm2
(seperat—propria [4] del. Lm2, om. P), s. l . et ab his add .
Hm2, om. EG separatur ab his edd.; cf. p. 194, 20 4
praedicantur post propria H 5 nulla] nulla alia
LS 8 enim] uero FHN 10 a LNR 13 ab
FHP (b er .) 15 praedicare GR 16 Nihil ex
Nil Pm1? pr . neque om . ΛΛΠΣΨ Porph. p. 3, 19
Busse, del . Γ m2 17 genus F dicta om. E, s. l
. Σ , post descriptio G locus Porph. p. 3, 19 s.
plenior est (cf . τής έννοιας , quod deest ap. Boeth.) 18
Omnis descriptio in mg. Em2 (in contextu ras.), om. GR, s. l. Sm2
post Omnis add . enim L, s. l. Sm2, post debet C
(er.) EGR 19 definito om. FPS et om. CFN 21
definitio ( uel diff) Ca.r.N post si s. l . sit
L definitio C definiti ( uel diff-) Em2HN
substantiae non peruenit. omnia enim quae maiora sunt, de minoribus
praedicantur, ut animal de homine, minora uero de maioribus minime; nemo enim
uere dicere potest ‘omne animal homo est’. atque idcirco si sibi praedicatio
conuertenda est, aequalis oportebit sit. id autem fieri potest, si neque
super- fluum quicquam habet neque di|minutum, ut in ea ipsa generis p.
66 descriptione. dictum est enim esse genus quod de pluribus specie
differentibus in eo quod quid sit praedicetur, quae descriptio cum genere
conuerti potest, ut dicamus quicquid de pluribus specie differentibus in
eo quod quid sit praedicetur, id esse genus. quodsi conuerti potest, ut ait,
nec plus neque minus continet generis facta descriptio. 1
substantiam CEm2 4 pr . est om. C 5
oporteat EGHL ( a del .) PRS ante sit add .
ut E (in ras. m2) FLNPR, s. l. Cm2Hm2 6 habeat R
diminutiuum Em1 7 enim est G esse s. l. Em2L,
post genus Pm2 8 praedicatur Em2FNa.c . 9
post ut s. l . si Lm2 quicquid] quod
EGLm1RS 10 praedicatur Em2 11 conuerti potest] * (ñ er .)
con- uertitur C conuertitur. est F conuerti (non
del .) potest S neque— neque FLm2P nec—nec HLm1
neque—nec N 12 continet s. l. Nm2 Sm2, om. F,
post generis CEGL facta] dicta p. 196, 17 ANICII
MANLII (MALLII G ) SEVERINI BOETII V. C. ET I LL EXCONS. ORD.
PATRICII IN ISAGOGAS (YSAGOG. E ) PORPHYRII ID EST INTRODVCTIONEM
(introductiones C ) A SE TRANSLATAS EDITI- ONIS SECVNDAE COMMENTARIVS SECVNDVS
EXPLIC. (commen- tum in secdo lib. explic. C, post PORPHYRII
add . SCDE EXPOSITIO- NIS LIB. II. EXPLICIT E ) INCIPIT LIBER
TERTIVS C ( pleraque litt. minusc. scr .) GE ( uariis
cum scripturis compendiisque ); sede trans- lationis comtarius expł incip lib
IΙI. L ; EXPL COMMENTARIVS. II. INCIPIT LIB TERTIVS. S; EXPLIC COMENTORV
LIBER SCDS. INCIPIT TERTIVS N·, EXPLICIT LIBER SECDS. INCIPIT LIBER TERTIVS
(TERCIVS LIBER P ) FP ; INCIPIT LIBER TERTIVS R ;
subscriptio deest in H Superior de genere disputatio
uideatur forsitan omnem etiam speciei consumpsisse tractatum. nam cum genus ad
aliquid praedicetur, id est ad speciem, cognosci natura generis non potest, si
speciei quae sit intellegentia nesciatur. sed quoniam diuersa est in suis
naturis eorum consideratio atque discretio, diuersa in permixtis, idcirco sicut
singula in prooemio proposuit, ita diuidere cuncta persequitur. ac primum post
generis disputationem de specie tractat. de qua quidem dubitari potest. si enim
haec fuit ratio praeponendi generis reliquis omnibus, quod naturae suae
magnitudine cetera con- tineret, non aequum erat speciem differentiae in ordine
trac- tatus anteponere, quod differentia speciem contineret, cura praesertim
differentiae ipsas species informent. prius autem est quod informat quam id
quod eius informatione perficitur. posterior igitur est species a
differentia, prius igitur de dif- ferentia tractandum fuit. etenim prooemio
etiam consentiret, in quo eum ordinem collocauit quem naturalis ordo suggessit,
dicens utile esse nosse quid genus sit et quid differentia. huic respondendum
est quaestioni, quoniam omnia quaecumque 19 dicens] p. 147, 5. 7. 148,
17. 2 uidetur CGHL, ras. ex uideatur PS 3
sumpsisse CHN 5 ne- scitur FHm1 7 mixtis
Fa.c.Lm1 8 posuit H diuidere ante ita G, post
cuncta CLP , diuise HNa.c . prosequitur Gm1PR 10 pro-
ponendi CFNR genus R 12 nonne Em2FHPSm2 ante
aequum add . et HP, s. l. Em2 speciei differentiam
EFHLm2P; cf. p. 239, 9 13 obtineret CLm1 14 ipsae CNP
est s. l. Gm2Lm2 15 informet E 16 post
Em1GLm1RS igitur] ergo C a om. CRS, er. L 17 ut
enim N ut CH etiam om. CF 18
post quo add . prius CN eam ordine CFN quam
CFN 19 post dicens add . ubi ait E 20
ante huic add . sed E ad aliquid praedicantur,
substantiam semper ex oppositis sumunt. ut igitur non potest esse pater, nisi
sit filius, nec filius, nisi praecedat pater, alteriusque nomen pendet ex
altero, ita etiam in genere ac specie uidere licet. species quippe nisi
generis non est rursusque genus esse non potest, nisi referatur ad speciem; nec
uero substantiae quaedam aut res absolutae esse putandae sunt genus ac species,
ut superius quoque dictum est, sed quicquid illud est quod in naturae
proprietate consistat, id tunc fit genus ac species, cum uel ad inferiora
uel ad superiora referatur. quorum ergo relatio alterutrum constituit, eorum
continens factus est iure tractatus : De specie igitur inchoans ait
hoc modo. Species autem dicitur quidem et de unius cuiusque forma,
secundum quam dictum est : ‘primum quidem species digna imperio’. dicitur
autem species et ea quae est sub adsignato genere, secundum quam sole- mus
dicere hominem quidem speciem animalis, cum sit genus animal, album autem
coloris speciem, trian- gulum uero figurae speciem. Sicut generis
supra significationes distinxit aequiuocas, ita idem in specie facit dicens non
esse speciei simplicem signi- ficationem. et ponit quidem duas, longe autem
plures esse 7 superius] cf. p. 158, 3 ss. 180, 23 ss. 13—19] Porph. p. 3,
21— 4,4 (Boeth. p. 28, 15—21). 20 supra] p. 171, 9 ss. 1
positis Gm1Sm1 3 nomen] non Ea.c.Ga.c . 4 uideri
EP 8 in om. R 9 consistit CLNPSm2 constat
Em1 tum R ac] et H 10 referuntur FLm1
referantur NS refertur Pm2R 11 continuus CN
12 ante De add . sed CH , m1 in LRS , si
E de ex sed Sm2 sed del. Lm2Rm2
13 ante Species inscriptio DE SPECIE (EXPLICIT DE
GENERE. INCIPIT DE SPECIE Ψ ) additur in 11
et om. L 14 primum] G edd . primi L primis
Sm1 priami cett. Busse; Porph. p. 4, 1 πρώτον piv είδος
άξιον τυραννίδος (Eurip. Aeol. frg. 15, 2 N.) ; cf . quemlibet
illum infra p. 200, 22 15 post digna add .
est HNPR AAΦ , s. l. LSm2, edd. Busse; om. Porph. post et ras., s.
l . etiam Γ 17 qui- dem om. N, post add . esse FR, s.
l. L , esse post speciem s. l. Pm2 cum—animal om.
S 18 autem om. Ε ΑΣ 20 ita om. HN
manifestum est, quas idcirco praeteriit, ne lectoris animum prolixitate
confunderet. dicit autem primum quidem speciem uocari unius cuiusque formam,
quae ex accidentium congre- p. 67 gatione perficitur. cautissime
autem dictum est unius|cuius- que, hoc enim secundum accidens dicitur. quae
enim uni cuique indiuiduo forma est, ea non ex substantiali quadam forma
species, sed ex accidentibus uenit. alia est enim sub- stantialis formae
species quae humanitas nuncupatur, eaque non est quasi supposita animali, sed
tamquam ipsa qualitas substantiam monstrans; haec enim et ab hac diuersa est
quae unius cuiusque corpori accidenter insita est, et ab ea quae genus
deducit in partes. postremumque plura sunt quae cum eadem sint, diuersis tamen
modis ad aliud atque aliud relata intelleguntur, ut hanc ipsam humanitatem in
eo quod ipsa est si perspexeris, species est eaque substantialem
determinat qualitatem; si sub animali eam intellegendo locaueris, deducit
animalis in sese participationem separaturque a ceteris ani- malibus ac fit
generis species. quodsi unius cuiusque proprie- tatem consideres, id est quam
uirilis uultus, quam firmus incessus ceteraque quibus indiuidua conformantur et
quodam- modo depinguntur, haec est accidens species secundum quam dicimus
quemlibet illum imperio esse aptum propter formae 1 praeterit
CEGLPR 2 primo FHNP 3 formam] CN figuram
cett 5 haec GL ( s. l. add . species m2 )
RSm1 uni om. EGRS 6 ea om. HN 7 ante
species (specie H ) add . ac CHN ex om. CH
8 forma, s. l . species (m. 2) E pr . quae] sed quae E
eaque] ea quae EFGH Lm1Sm2 9 post sed
add . est brm, post qualitas S 11 unius cuiusque
corpori] CNPm2R in (s. l. Lm2) unius cuiusque (in
add. Lm1, del. m2 ) corpore ( ex -ri Lm2 ) FHLPm1 unius
cuiusque (in s. l. Sm2 ) corpore EGS accidentaliter
CLm2P sita FHLm1 si ita Na.c . ea] hac F 12
postremoque CNPm2 (recte?) postremo quoque Rm1
postremum quae Rm2S postremum H 13 sunt FH post
atque add . ad CHR 14 in- telligantur LRm1 15
si post humanitatem FHN respexeris N eaque]
Cm1N ea quae cett . determinet R 16 eam om. GPRS
(recte?) , s. l. Em2 17 se Lm1N 18 species
generis C 20 informantur LPm2 21 accidentalis
Lm2Pm2 22 quamlibet FLm1 quodlibet Sm2
illum om. CHLNP illud RS eximiam dignitatem. huic
aliam adiungit speciei significationem, id est eam quam supponimus generi. nos
uero triplicem speciei significationem esse subicimus, unam quidem substantiae
quali- tatem, aliam cuiuslibet indiuidui propriam formam, tertiam de qua
nunc loquitur, quae sub genere collocatur. creden- dum uero est propter
obscuritatem eius quam nos adie- cimus, quia nimirum altiorem atque eruditiorem
quaereret intellectum, ea tacita praetermissaque ceteras edidisse. cuius quidem
speciei haec exempla subiecit, ut hominem quidem animalis speciem, album
autem coloris, triangulum uero figurae; haec enim omnia species nuncupantur
eorum quae sunt genera, animal quidem hominis, albi autem color, trianguli figura.
Quodsi etiam genus adsignantes speciei meminimus dicentes quod de
pluribus et differentibus specie in eo quod quid sit praedicatur, et
speciem dicimus id quod sub genere est. Dudum cum generis
descriptionem adsignaret, in generis definitione speciei nomen iniecit dicens
id esse genus quod de pluribus specie differentibus in eo quod quid ait
prae- dicaretur, ut scilicet per speciei nomen definiret genus. nunc uero
cum speciem definire contendat, generis utitur nuncupatione dicens speciem esse
quae sub genere ponatur. 13—16] Porph. p. 4, 4—7 (Boeth. p. 28, 21—23).
18 (dicens)—20] p. 180, 1 s. 3 subiecimus CLN
substantialem FLm2Bm2 4 indiuiduam G 5 collocatur
(-catur in ras. m2) E colligatur GLm2 (colligitur
m1 ) Rm1s 6 est] est quod EPRS 7 quia] quae CN
quaerit C quaeret Hm1N 8 praetermissa quae
Em1Sa.c . praetermissa Rm1 dedisse Gm1 edidisset
R, ante edid. add . ipsum r 9 ut] et
EGLm1Ra.c.S 11 eorum quae] CFHN earum quae EGR
earumque LPS 12 trianguli figura] Lm1 figura
trianguli Pm2 forma trianguli HNPm1 trianguli
forma cett.; fort , trianguli >uero>; cf. 10. 199, 19
13 Quodsi] Quid sit FPm1 (Quod sit m2 ) Quod CL
Sic Λ2 signantes F 14 et om. F, s. l. R 15
sit om. ERS praedicatur—quid sit (19) om. N id s.
l. Hm2 16 quod sub assignato genere ponitur (est p ) edd.,
Porph. p. 4, 6 το όπό τό άποοοθ-έν γένος 19 et
differentibus p. 180, 1 20 genus definiret C 21 nunc]
nam Cm1 cui quidem dicto illa quaestio iure uidetur opponi.
omnis enim definitio rem declarare debet quam definitio concludit, eamque
apertiorem reddere quam suo nomine monstrabatur. ex notioribus igitur fieri
oportet definitionem quam res illa sit quae definitur. cum igitur per speciei
nomen describeret uel definiret genus, abusus est uocabulo speciei uelut
notiore quam generis atque ita ex notioribus descripsit genus. nunc uero cum
speciem uellet termino descriptionis includere, generis utitur nomine rerumque
conuertit notionem, ut in generis quidem sit notius speciei uocabulum, in
speciei autem descrip- tione sit notius generis, quod fieri nequit. si
enim generis uocabulum notius est quam speciei, in definitione generis speciei
nomine uti non debuit. quodsi speciei nomen facilius intellegitur quam generis,
in definitione speciei nomen generis non fuit apponendum. cui quaestioni
occurrit dicens : Nosse autem oportet <quod>, quoniam et
genus ali- cuius est genus et species alicuius est species, idcirco necesse est
et in utrorumque rationibus ntrisque uti. Omnia quaecumque ad
aliquid praedicantur, ex his de quibus praedicantur, substantiam sortiuntur;
quodsi definitio unius cuiusque substantiae proprietatem debet ostendere,
iure ex alterutro fit descriptio in his quae inuicem referuntur. ergo quoniam
genus speciei genus est et substantiam suam et 16—18] Porph. p. 4, 7—9
(Boeth. p. 28, 23—29, 1). 2 post , definitione ( uel
diff-) CHNPm2 claudit C nec concludit F 3
monstrabat E (-bat ex -batur? m2 ) R
5 sit] est FHN 6 notiorem FR 8 uelit FHNPm1
9 conuertit] uidetur conuertere CHLm2P genere R
10 post quidem add . descriptione CFHLN, in mg. Em2,
fort. recte autem] quidem C uero FHNP 11
sit om. G pr . genus FH 16 autem om. Porph . quod
add. edd.; Porph. p. 4, 7 είϊέναι χρή ότι, έπεί χτλ .
17 pr . est om. FN, s. l . Λ , ante
alicuius Σ idcirco in utrisque necesse est utrorumque rationibus
uti Σ 18 et] hoc N om . FPSA S neutrorumque
Em1 utrasque Em1 utriusque Λ 20 post
definitio add . uel descriptio CFHNP, s. l. Em2Lm2 22
ante inuicem add . ad CL, s. l. Pm2 , ad se F, s. l.
Rm2 23 ante substantiam add . in FHm1, del. m2
post , et om. F, s. l. Hm2Sm2 uocabulum genus ab specie
sumit, in definitione generis speciei nomen est aduocandum, quoniam uero
species id quod est sumit ex genere, nomen generis in speciei descriptione non
fuit relinquendum. quoniam uero diuersae sunt specierum qualitates —
aliae enim sunt species, quae et genera esse possunt, aliae, quae in sola
speciei | permanent proprietate neque p. 68 in naturam generis
transeunt —, idcirco multiplicem speciei definitionem dedit dicens :
Adsignant ergo et sic speciem : species est quod ponitur sub
genere et de quo genus in eo quod quid sit praedicatur. amplius autem sic
quoque : species est quod de pluribus et differentibus numero in eo quod quid
sit praedicatur. sed haec quidem adsignatio specialissimae est et quae solum
species est, aliae uero erunt etiam non specialissimarum.
Tribus speciem definitionibus informauit, quarum quidem duae omni speciei
conueniunt omnesque quae quolibet modo species appellantur, sua conclusione
determinant, tertia uero non ita. cum enim duae sint specierum formae, una
quidem, cum species alicuius aliquando etiam alterius genus esse potest,
altera, cum tantum species est neque in formam generis 9—15] Porph. p. 4,
9—14 (Boeth. p. 29, 2—7). 1 genus om. H generis
FLS ab om. F a NR, s. l. Hm2 specie s. l .
Hm2 species F definitionem ( uel diff-)
FGHP 2 pr . est] fuit Lm2 ( post
aduocandum) Pm2 3 descriptione] definitione ( uel
diff-) CFHLm2N diffinicione uel descripcione P 4
relinquendum] omittendum FHN uero post sunt
H 8 reddit FN 9 ergo] uero PLm2 autem
Σ et er. Λ speciem sic F quae CNR h
m1 (quo m2 ) ΛΣ 10 quo] EGHLm2Pm1
> qua cett . 11 amplius—praedicatur (13) om. L
12 et om . S ac EGRS 13 post
praedicatur add . ut homo equs (sic) bos et asinus et cetera
C 14 specialissimae] ΧΨρ (-me) specialissima cett. codd. brm
; Porph. p. 4, 12 aΰτη μέν ή άπόδοσις τού εΐδιχωχάτου άν
εΐη et om . FHR, s. l. Pm2, del. Sm2 sola C
17 omnis G 18 determinan- tur Hm2 19 post
ita s. l . est Hm2 sint om. Em1 sunt
CEm2GR ante specierum add . species Cm1, del.
m2 20 post cum s. l . sit Lm2 , post
aliquando EP (del. m1?), post species s. l .
scil. sit N transit, priores quidem duae, illa scilicet in
qua dictum est id esse speciem quod sub genere ponitur, et rursus in qua dictum
est id esse speciem de quo genus in eo quod quid sit praedicatur, omni speciei
conueniunt. id enim tantum hae definitiones monstrant quod sub genere ponitur.
nam et ea quae dicit id esse speciem quod sub genere ponitur. eam uim
significat speciei qua refertur ad genus, et ea quae dicit id esse speciem de
quo genus in eo quod quid sit praedicatur, eam rursus significat speciei formam
quam retinet ex generis praedicatione. idem est autem et poni sub genere et de
eo praedicari genus, sicut idem est supponi generi et ei genus praeponi.
quodsi omnis species sub genere collocatur, mani- festum est omnem speciem hoc
ambitu descriptionis includi. sed tertia definitio de ea tantum specie loquitur
quae numquam genus est et quae solum species restat. haec autem species
ea est quae de differentibus specie minime praedicatur. nam si id habet
genus plus ab specie, quod de differentibus specie praedicatur, si qua species
praedicetur quidem de subiectis, sed non de specie differentibus, ea solum erit
superioris generis species, subiectorum uero non erit genus. igitur praedicatio
ea quam species habet ad subiecta, si talis sit, ut de differen- tibus specie
non praedicetur, distinguit eam ab his speciebus 2 ponitur—genere
(5) om. N rursum CR 3 quo] Schepss qua codd. et
edd.; cf. p. 203, 10 4 praedicaretur EGLRS praedicetur
edd . 5 ponuntur Cm2HN 6 speciem om. Sm1 species
m2G post eam add . tantum FHNP, s. l. Lm2 7 qua]
CNP quae cett . 8 quo] p Schepss qua codd. brm; cf.
3 genus s. l. Em2, ante add . species G
praedicetur FHLm2NP praedicaretur S 9 speciei om.
C 10 est post autem E (s. l. m2) R supponi
EFGHLRS 11 generi] genere CGm1 12 omnes (sed collocatur
) ELN 13 post est add . autem CEGL (del. m2) S
(del. m2) 15 est om. EGS, ante genus ΗR , fit
L per- stat E ( pers in ras.) HNa.c . 17 habet
ante plus FH, post N, plus post habet
L a RS 18 si qua species om. N praedicetur om.
N praedicatur Em1HSm2 post subiectis add . Species uero
differentibus numero N 19 de om. N 21 de—non] non
differentibus specie N 22 ante distinguit add .
sed hanc terciam, sed del. E, post add . enim, sed del. RS
quae genera esse possunt et monstrat eam solum speciem esse nec generis
praedicationem tenere. illa igitur tertia de- scriptio speciei quae magis
species ac specialissima dicitur, definitur hoc modo : species est quod de
pluribus numero differentibus in eo quod quid sit praedicatur, ut homo;
praedicatur enim de Cicerone ac Demosthene et ceteris qui a se, ut dictum est,
non specie, sed numero discrepant. Ex tribus igitur definitionibus duae
quidem et specialis- simis et non specialissimis aptae sunt, haec uero tertia
solam ultimam speciem claudit. ut autem id apertius liqueat, rem paulo
altius orditur eamque congruis inlustrat exemplis : Planum autem
erit quod dicitur hoc modo. in uno quoque praedicamento sunt quaedam
generalissima et rursus alia specialissima et inter generalissima et
specialissima sunt alia. est autem generalissimum quidem super quod nullum
ultra aliud sit superueniens genus, specialissimum autem, post quod non erit
alia inferior species, inter generalissimum autem et spe- cialissimum et genera
et species sunt eadem, ad aliud 7 ut dictum est] p. 188, 13 ss. 12—p.
206, 18] Porph. p. 4, 14— 5,1 (Boeth. p. 29, 7—30, 2). 1 et
(s. l. m2) monstrabat S monstratque FHNP
solam Sm2 3 speciei] solum species est N
speciei—species ac] quae (s. l. m2) solum * species magisque
(in ras.) species H 4 hoc modo in mg. Hm2
ante species add . Dicitur enim FHP et
differentibus numero p. 203, 12 6 Cicerone] socrate N
post ac add . de R 8 duae—claudit] C (om. pr .
et) E (in ras. m2) FH (solum) LNP duabus quidem et specialis-
simas et non specialissimas species claudit GR una quidem et
specialis- simam et non specialis ultimam speciem claudit Sm1, del. et in
mg. corr. m2 (apte sunt post duae quidem,) 10 id
om. LR rem om. EGS, s. l. Pm2, post orditur Lm2
12 in uno quoque—solum species (p. 206, 17) ] RS Q , om. cett
. 14 rursum Γ et inter—alia om. RS 15 sunt om . T
m1, in mg. scil. sunt ut corpus m2 , est ut uid .
Δ 16 super— ultra] ultra quod nullum RS ultra nullum ΓΦ
17 specialissima R quod] quam RS 18 autem om
. Γ 19 ante et genera add . alia p
alia sunt quae brm; Porph. p. 4, 19 άλλα, α ν,α'ι
γένη quidem et ad aliud sumpta. Sit autem in uno prae- dicamento
manifestum quod dicitur. substantia est quidem et ipsa genus. sub hac autem est
corpus, sub corpore uero animatum corpus, sub quo animal, sub animali uero
rationale animal, sub quo homo, sub ho- p. 69 mine uero Socrates et
Plato et qui|sunt particulares homines. sed horum substantia quidem
generalissi- mum est et quod genus sit solum, homo uero specia- lissimum et
quod species solum sit, corpus uero species quidem est substantiae. genus uero
corporis animati; et animatum corpus species quidem est corporis, genus
uero animalis. animal autem species quidem est cor- poris animati, genus uero
animalis rationalis, sed rationale animal species quidem est animalis, genus
autem hominis, homo uero species quidem est rationalis animalis, non
autem etiam genus particularium homi- num, sed solum species. et omne quod ante
indiuidua proximum est, species erit solum, non etiam genus.
Praediximus ab Aristotele decem praedicamenta esse dis- 19 Praediximus]
p. 151, 12. 1 quidem post eadem R 5
ad om . Λ , s. l. R T uno] uno quoque R A
(quoque er .) Φ , ad uno s. l . isto A m2 2
est quidem] R ΓΦ est quiddam ( repet , est S ) cett . 3
est post corpus S, om . Φ 5 uero] RST
iI (s. l. m2) Φ , om . ΛΛΣΊ
Busse; Porph. p. 4. 23 δέ 6 uero] codd. nostri,
om. Busse; Porph. p. 4, 24 δέ post , et om.
RS 7 eorum RS generalissimum] codd. PQ (non L) Bussii
edd . genera- lissima codd. nostri; Porph. p. 4, 25 τό γινικώτατον
8 uero om. R 9 ante et add . est 2
pr . specie R 10 est om . 2 , s. l .
Δ 11 et] sed et brm, recte ut uid.; Porph. p. 4, 27
αλλά καί est om. R 12 animal autem] rursus animal
brm; Porph. p. 4, 28 κάλιν δέ to ζώον 13 uero] ΓΔ
(s. l. m2) Π*!' , om. cett . animalis] Δ
(s. l. m2) ΣΊ ’ ( post ratio- nalis). om. cett.;
Porph. p. 4, 29 γένος δέ τού λογικού ζώου 14 animal—
est om. R 15 autem] uero RS 16 autem del .
h m2 genus etiam R 17 et om. CEGP indiuiduum
F 18 est s. l. E erit CGR solum species
erit LS erit solum species E solum species est
CR solum speciem non etiam genus esse liquet G 19
Praedicimus R, add. etiam L posita, quae idcirco
praedicamenta uocauerit, quoniam de ceteris omnibus praedicantur. quicquid uero
de alio praedicatur, si non potuerit praedicatio conuerti, maior est res illa
quae praedicatur ab ea de qua praedicatur. itaque haec praedicamenta
maxima rerum omnium, quoniam de omnibus praedicantur, ostensa sunt. in uno quoque
igitur horum praedicamentorum quaedam generalissima sunt genera et est longa
series spe- cierum atque a maximo decursus ad minima. et illa quidem quae de
ceteris praedicantur ut genera neque ullis aliis sup- ponuntur ut
species, generalissima genera nuncupantur, idcirco quia his nullum aliud
superponitur genus, infima uero quae de nullis speciebus dicuntur,
specialissimae species appellantur, idcirco quoniam integrum cuiuslibet rei
uocabulum illa sus- cipiunt quae pura inmixtaque in ea de qua quaeritur
proprie- tate sunt constituta. at quoniam species id quod species est ex
eo habet nomen, quia supponitur generi, ipsa erit simplex species, si ita
generi supponatur, ut nullis aliis differentiis praeponatur ut genus. species
enim quae sic supponitur alii, ut alii praeponatur, non est simplex species,
sed habet quan- dam generis admixtionem, illa uero species quae ita
supponitur generi, ut minime speciebus aliis praeponatur, illa solum spe- cies
simplexque est species atque idcirco et maxime species et specialissima
nuncupatur. inter genera igitur quae sunt generalissima et species quae
specialissimae sunt, in medio 1 uocauit Lp.c.P dicuntur
N 3 poterit CNSm1 res om. E, sed ras .,
ratio R 4 post , praedicatur] dicitur HNP 5
maxime Em1G a.c . 7 quaedam] quae CFHN genera om. CN,
ante sunt F et om . CHN 8 maximis
CFHNPm2 11 quia] quoniam HN 14 inper- mixtaque
Em2HPm2 intermixtaque NPm1 de qua s. l. Sm2 de
quo R quae E (ex alia uoce) N 15 at] ut CFN
quod] quoniam E 16 nomen om. FN quia] quoniam
F 17 aliis om. C 18 ante alii add .
generi CL (del. m2), post s. l. P 19 simplex om. GRS, s. l
. Em2Lm2 22 atque idcirco maxime (-ma H ) species est
(est om. H ) in mg. Hm1?, s. l. Lm2 ante species add .
est P, post C, s. l. Lm2 24 specialissima EGSm1
sunt om. EG, s. l. Pm2, post quae L sunt quaedam
quae superioribus quidem collata species sunt, inferioribus uero genera. haec
subalterna genera nuncupantur, quod ita sunt genera, ut alterum sub altero collocetur.
quod igitur genus solum est, id dicitur generalissimum genus, quae uero ita
sunt genera, ut esse species possint, uel ita species, ut sint genera
nonnumquam, subalterna genera uel species appellantur. quod uero ita est
species, ut alii genus esse non possit, specialissima species dicitur.
His igitur cognitis sumamus praedicamenti unius exem- plum, ut ab eo in
ceteris quoque praedicamentis atque in ceteris speciebus in uno filo
atque ordine quid eueniat possit agnosci. substantia igitur generalissimum
genus est; haec enim de cunctis aliis praedicatur. ac primum huius species
duae, corporeum, incorporeum; nam et quod corporeum est, substantia dicitur et
item quod incorporeum est, substantia praedicatur. sub corporeo uero
animatum atque inanimatum corpus ponitur, sub animato corpore animal ponitur;
nam si sensibile adicias animato corpori, animal facis, reliqua uero pars, id
est species, continet animatum insensibile corpus. sub animali autem rationale
atque inrationale, sub rationali homo atque deus; nam si rationali
mortale subieceris, hominem feceris, si inmortale, deum, deum uero corporeum;
hunc enim mundum ueteres deum uocabant et Iouis eum appellatione 1
quidem om. EG collata] FHm1NPm2 collatae Cm2EGHm2
( add . e, sed exters .) Lm2 collocata Pm1
collocatae Cm1Lm1RS (in ras.) sunt species CLR 2 haec]
et C nominantur FHNP 3 alterutrum Ea.r.Pm1
alterutro Pm2 5 ita s. l. Em2Lm2, ante ut C
6 ut sint—est species (7) s. l. Em2 9 igitur] ergo E
11 ante in add . ut Lm2Pm2 uno quoque
Em2H (quoq. del. m1 ?) PRS quod Ea.c .
GLm2Pm1R 14 duae om. HN sunt add. C,s.l. Pm2,
ante duae L post pr . corporeum add . et C, s. l. Pm2 ,
atque FHN 15 ante post . substantia add . et ES
(del) , ex R 17 sub animato—ponitur om. R post . poni- tur]
collocatur FHNP 18 adicies RS 19 inanimatum
Cm1Lm2NPm2S (in s. l. minus cert .), post add . et s.
l. Pm2 20 post rationali add . autem L 22
feceris om. GRS, s. l. Em2 , scil. fecisti ( ante hominem) s.
l. Sm2 constituis L post uero s. l . dico Lm2,
post corporeum Sm2 23 deum ueteres LN
dignati sunt deumque solem ceteraque caelestia corpora, quae animata esse
cum Plato, tum plurimus doctorum chorus arbitratus est. sub homine uero
indiuidui singularesque homines ut Plato, Cato, Cicero et ceteri, quorum
numerum pluralitas infinita non recipit. cuius rei subiecta descriptio
sub oculos ponat exemplum. | substantia p. 70 corporea
| incorporea corpus animatum | inanimatum animatum corpus sensibile |
insensibile animal rationale | inrationale rationale animal mortale | inmortale
homo Plato | Cicero Cato Superius posita descriptio omnem ordinem
a generalissimo us- que ad indiuidua praedicationis ostendit. in qua quidem
substantia generalissimum dicitur genus, quoniam praeposita est omnibus,
nulli uero ipsa supponitur, et solum genus propter eandem scilicet causam, homo
autem species solum, quoniam Plato, 1 dignati sunt] designauerunt
Em2 deum quoque HLm2P 2 cum] tum Em2F
platone Lm2PSm1 tunc CGLSm1 4 cato om. C,
ante plato L , tito N 5 oculis CFP 6
ponit Lm1 figuram supra de- pictam exhibent P (est altera de duabus ipsa
quoque a m1 facta, prior minus dilucida est), nisi quod ad pr . animal
add . sensibile et rationale post post . animal pos.,
et E, in quo ordo nominum cato plato cicero est, simillima est in
G, sed extrema pars homo—Cicero deest, et in H, nomina tamen socrates
plato cicero sunt; in S uoces mediae tantum substantia—homo
extant, sub uoce homo unum nomen est FVLCO GONCŁ, (explicare non
potuimus); figura deest in CFLNR, in F post ponat exemplum est
SVBSTANTIA 8 ad om. H, s. l. Em2 indiuiduum FLN in qua]
et E 10 uero] ergo H Cato et Cicero, quibus est
ipsa praeposita, non differunt specie, sed numero tantum. corporeum uero, quod
secundum a sub- stantia collocatur, et species esse probatur et genus,
substantiae species, genus animati. at uero animatum genus est animalis,
corporei species. est enim animatum genus sensibilis, animatum uero
sensibile animal est; ipsum igitur animatum propter pro- priam differentiam,
quod est sensibile, recte genus esse dicitur animalis. animal uero rationalis
genus est et rationale mor- talis. cumque rationale mortale nihil sit aliud
nisi homo, rationale fit animalis species, hominis genus. homo uero ipse
Platonis, Catonis, Ciceronis non erit, ut dictum est, genus, sed est solum
species. nec solum differentiae rationalis species est homo, uerum etiam
Platonis et Catonis ceterorumque species appellatur, propter diuersam scilicet
causam. nam rationalis idcirco est species, quoniam rationale per mortale
atque inmortale diuiditur, cum sit homo mortale. idem nero homo species est
Platonis atque ceterorum; forma enim eorum omnium homo erit substantialis atque
ultima similitudo. est autem communis omnium regula eas esse species specialis-
simas quae supra sola indiuidua collocantur, ut homo, equus, coruus — sed
non auis; auium enim multae sunt species, sed hae tantum species esse dicuntur
—, quorum subiecta ita sibi sunt consimilia, ut substantialem differentiam
habere non possint. in omni autem hac dispositione priora genera cum
inferioribus coniunguntur, ut posteriores efficiant species; nam 1 Cato]
tito N et om. P, s. l. Lm2 5 corporis FN
enim] autem CLSm2 6 ipsum post igitur FL (s. l.
m2), om. EGRS propter] praeter H 7 quae ER
8 post rationale add . est genus R, s. l . scil.
genus L 11 Catonis om. CLN titonis N ante
Ciceronis add . et CFHP 12 species est solum C 13
catonis et platonis CL platonis titonis N 15
post rationalis add . homo G 16 homo om.
EGLS 17 atque] et C eorum enim E 18 erit]
est FHNP 19 ante om- nium add . et R
post regula add . est EG esse ante
eas FNS (s. l. m2), om. EGR 21 enim] uero CEGLRS
22 haec Gm1NR hee P species om. E
quarum Em2FSm2 sibi om. R 24 dis- putatione
F 25 iunguntur CLm1 coniungantur m2
efficiunt Fa.c.Sm1 efficiat m2 ut sit corpus
substantia, cum corporalitate coniungitur et est substantia corporea corpus.
item ut sit animatum, corporeum atque substantia animato copulatur et est
animatum substantia corporea habens animam. item ut sit sensibile, eidem tria
illa superiora iunguntur. nam quod est sensibile, tantum est, quantum
substantia corporea animata retinens sensum, quod totum animal est. item
superiora omnia rationi iuncta effi- ciunt rationale postremumque hominem
superiora omnia nihilo minus terminant; est enim homo substantia corporea,
animata, sensibilis, rationalis, mortalis. nos uero definitionem hominis
reddimus dicentes animal rationale, mortale, in animali scilicet includentes et
substantiam et corporeum et animatum atque sensibile. et in ceteris quidem
speciebus atque generibus ad hunc modum uel genera diuiduntur uel species
describuntur. Quemadmodum igitur substantia, cum suprema sit, eo quod
nihil sit supra eam, genus erat generalis- simum, sic et homo, cum sit species
post quam non sit alia species neque aliquid eorum quae possunt diuidi, sed
solum indiuiduorum| — indiuiduum enim est p. 71 Socrates et
Plato —, species erit sola et ultima species 15—p. 212, 18] Porph. p. 5,
1—16 (Boeth. p. 30, 2—20). 4 eadem H idem
ex eidem Lm2 6 retinet CN habens L 7
ratio- nali Pm2 coniuncta HL efficiuntur
Ea.r.GS 8 postremoque CHNP (recte?) postremum (-mo L )
uero LS 11 inter mortale et in animali add
. quia animal includit[ur] in se et substantiam et corporeum et animatum atque
sensibile R 12 atque] et H 14 describuntur] dis-
tribuuntur FN 15 cum] R (sed ante breuis ras.)
fi quae cum cett . (quae del. et in mg. scr .
parentesis 5 m2 ); an quae scribend .? suprema om. S
summa G 16 eo quod] et A a.c . nihil] nullum N SA
sit om. F, s. l . Λ , est post eam Λ2
erat] RSm1 erit m2F sit P est cett.
codd . edd. Busse; Porph. p. 5, 2 ήν 17 sic et—species
dicitur (p. 212, 15) ] RS Q , om. cett . et] etiam RS
ΤΦ , glossa ut uid. ad et in Π 18 alia]
aliqua RS; add . inferior ΔΛΠΣ*Ρ Busse, post
species Γ , om. RS Φ edd. Porph. p. 5, 3 aliud
R 19 post diuidi add . in species edd., recte ut
uid., etiam Bussio placet; Porph. p. 5, 3 χών χέμνεοΟαι ουναμένων εις
είδη post indiuiduorum add . species R
20 post Plato add . et hoc album brm, fort. recte;
Porph. p. 5, 4 xat χοοχι χό λεοχόν solum R
solam S et, ut dictum est, specialissima. quae uero sunt in
medio, eorum quidem quae supra ipsa sunt, erunt species, eorum uero quae post
ipsa sunt, genera. quare haec quidem habent duas habitudines, eam quae est ad
superiora, secundum quam species ipsorum esse dicuntur, et eam quae est
ad posteriora, secundum quam genera ipsorum esse dicuntur. extrema uero unam
habent habitudinem. nam et generalissimum ad ea quidem quae posteriora sunt,
habet habitudinem, cum genus sit omnium id quod est supremum, eam uero
quae est ad superiora, non habet, cum sit supre- mum et primum principium,
specialissimum autem unam habet habitudinem, eam quae est ad superiora, quorum
est species, eam uero quae est ad posteriora, non diuersam habet, sed etiam
indiuiduorum species dicitur, sed species quidem indiuiduorum uelut ea
continens, species autem superiorum, uelut quae ab eis contineatur.
2 ipsa om. R, post sunt Γ species erunt RS;
Porph. p. 5, 6 είη αν εϊδη 3 uero—sunt om. S, s. l .
autem quae sunt sub se erunt m2 uero] autem RSm2
V<]?} fort. recte post ipsa] sub ipsis R 4
duas habent ΔΛ2 Busse; Porph. p. 5, 7 έχει Sio
σχέσεις habentes S 7 dicuntur esse R extremae
(-me) Sm1 h m1 A2 m2 b 8 habent unam Δ et generalissimum] id
quod generalissimum est RS; Porph. p. 5, 9 το τε γάρ
γενιχώτατον 9 habet] habet unam Δ 10 genus post
omnium R, post sit S Σ id] hic R ea
R 11 post uero add . habitudi- nem Γ non
habet hic om., post principium add . non habet habitudi-
nem R, add . et (ut diximus) supra quod non est aliud superueniens
genus edd. cum Porph. p. 5,12 12 ante
specialissimum add . et brm Busse, fort. recte, om.
codd. (etiam LPQ Bussii); Porph. p. 5, 12 «ύ τί> είδιχώτατον
δέ specialissimam R T m1 specialissima S autem]
etiam brm 13 eam om. RS 14 posteriora] inferiora
RS 511 , recte ? 15 non diuersam] Sm1 edd . quorum diuersam A
m1 non ( del. uel om . diuersam,) Sm2 A m2 et cett.
Busse; Porph. p. 5, 14 oi% άλλοίαν species dicitur—indiuiduorum om.
FHN , sed—indiuiduorum om. CT 16 qui- dem om . Σ
, post add . dicitur edd.; codd. quidam Porph. p. 5,15
λέγεται eam N 17 post continens add .
est Σ autem] uero L 18 his NR illis
F contineantur CEm2H continetur N Ω ( sed corr
. K m2 , ex -entur II m2 ) Ex proportione
speciei nomen et generis ostendit. nam ut genus, quoniam non habet genus supra
se, generalissimum genus dicitur, ut substantia, ita species, quoniam non habet
sub se speciem, sed indiuidua, specialissima species dicitur, ut homo.
quid est autem species non habere? his praeesse quae neque in dissimilia diuidi
possunt, ut genera diuiduntur, neque in similia secantur, ut species. quae uero
inter genera generalissima speciesque specialissimas constituta sunt, ea et
species et genera nuncupantur, quoniam et ipsa aliis suppo- nuntur et his
alia subiciuntur, quorum uel in dissimilia uel in similia possit esse partitio.
cumque duae sint habitudines et quasi comparationes oppositae, quae in omnibus
generibus speciebusque uersentur, una quidem quae ad superiora respi- ciat, ut
specierum, quae suis generibus supponuntur, alia uero quae ad inferiora,
ut generum, cum speciebus propriis praeponuntur, generalissima quidem genera
unam tantum reti- nent habitudinem, eam scilicet quae inferiora complectitur,
illam uero quae ad praeposita comparatur, non habent. gene- ralissimum enim
genus nulli supponitur. item species specia- lissima unam possidet
habitudinem, per quam scilicet ad sola genera comparatur, illam uero quae ad
inferiora committitur, non habet; nullis enim speciebus ipsa praeponitur. at
uero quae subalterna sunt genera, utraque habitudine funguntur. 1
propositione FPm1 et om. N, del. Sm2 , etiam FL 2
super F se om. CN, s, l. Lm2 4 species
specialissima FHN 5 speciem Lm2 post habere add .
nisi ( ex 2 al. litt. m2 ) L hoc est N id est R,
inseruit Pm1? 6 possint ESm2 7 ante
neque add . sed P, del. m1?, s. l· Lm2 quae—constituta]
specialissimae constitutae, cet. om. EGRS 8 ea et] illae
(illa L ) uero EGLRS 9 et om. FP quoniam]
quae EGLm1R subponantur S 10 subiciantur S pr .
uel om. EGR, s. l. Lm2 uel in similia om. EGRS 11
possint EGLm1S possunt R paratio Cm1
partitiones EGLa.r.RS cumque—comparationes om. EGRS, in mg.
Lm2 duo Cm1 sunt NPa.c . 12 subpositae CHm1Lm1N,
om. F 13 uersantur EGL 16 una Cm1 retinent
ante tantum H retinet R habent N 18
illam—comparatur (21) om. S habet G, m1 in CEH 19 genus
enim H nullis F 23 quae] illa quae F
utramque habitudinem G nam et illam possident quae ad
superiora respicit, quoniam quae subalterna sunt, habent superpositum genus, et
illam quae de inferioribus praedicatur; habent enim subalterna genera
suppositas species, ut corporeum ad substantiam quidem eam retinet habitudinem
qua potest poni sub genere, ad ani- matum uero eam qua potest de specie
praedicari. specialis- simae uero species licet ipsae indiuiduis praeponantur,
tamen praepositi habitudinem non habebunt, idcirco quoniam illa quae speciei
ultimae supponuntur, talia sunt, ut quantum ad substantiam unum quiddam sint
non habentia substantialem differentiam, sed accidentibus efficitur, ut
numero saltem distare uideantur, ut paene dici possit et pluribus praeesse speciem
et quodammodo nulli omnino esse praepositam. nam cum species substantiam
monstret unam, quae omnium indi- uiduorum sub specie positorum substantia sit,
quodammodo nulli praeposita est, si ad substantiam quis uelit aspicere.
at si accidentia quis consideret, plures de quibus praedicetur species fiunt,
non substantiae diuersitate, sed accidentium multitudine. itaque fit ut genus
quidem semper plurimas sub 1 ad illam et
quae s. l . ał illud et ał quod L ad om.
CGHLPS quoniam quae] quantum que S 2 post sunt
add . genera P, s. l. Lm2 3 praedicantur Hm1Sm1 4
superpositas Hm1 5 qu * a (i er .) C poni
potest E 6 quae EHm1LPN specie] speciebus R 7
prae- ponuntur Hm1Pm1 8 subpositi E habent
EP habebit Gm2 9 ul- tima EGLm1S ad substantiam]
substantia F 10 quidem GLm2S non] nec FHLm2NP
habentia] Em2 habentes CEm1GL (es ex al. litt. m2
) PS habentem R habent FHN 11
post sed s. l . scii, ex Hm1? accidentibus del.
et s. l . ał accidentalem Hm2 uel al ., acci- dentalem, s. l . ał
accidentibus Lm1, s. l . Nam accidentibus m2 saltim
Lm2NPR 12 possint EFGLRS et] nec F, m1 in HLN 13
species EGL ( es in er . em? m2 ) Pm1RS
esse om. FHN praepositae EGLRSm2 (-tum m1 ) nam
cum—praeposita est (16) in sup. mg. Lm2 14 monstraret
HPm1 monstrat RS unam, quae] S unaque CFHNP
( ras. ex -que) unam quamque EGR unam * L 15
substantiae GLR sit s. l. ante substantia Pm2,
om. EGLR , est S ante quodammodo add. fit HN, post
nulli C, om . est (16) CHN 16 ad om. EGPRS 17
ac GR praedicatur EGLRS se habeat species; de
differentibus enim specie praedicatur, differentia uero nisi pluralitati non
conuenit. at uero species etiam uni aliquando indiuiduo praeesse potest. si
enim unus, ut perhibetur, est phoenix, phoenicis species de uno tantum
indiuiduo praedicatur; solis etiam species unum solem intel- legitur habere
subiectum. ita nullam multitudinem | species p. 72 per se continet,
cum etiam si unum sit tantum indiuiduum, speciei tamen non pereat intellectus;
quibusdam enim suis quasi similibus partibus praeest. ut si aeris uirgulam
diuidas, secundum id quod aes dicitur, idem et partes esse intellegitur
et totum. idcirco dictum est speciem, licet sit indiuiduis praeposita, unam
tamen habitudinem possidere, unam scilicet qua species est. quoniam enim
praepositis subditur, species nuncupatur, et est superiorum species tamquam
subiecta inferiorum quoque species, idcirco quoniam eorum substantiam
monstrat. speciem uero substantiam nuncupamus, nec ita est species substantia
indiuiduorum, quemadmodum speciei genus; illud enim pars substantiae est, ut
animalis homo. reliquae enim partes rationale sunt atque mortale, homo uero
Socratis atque Ciceronis tota substantia est; nulla enim additur dif-
ferentia substantialis ad hominem, ut Socrates fiat aut Cicero, 1 de
differentibus enim] quod de differentibus CL 2 ni C 4
est post unus FHP, post phoenix N 5
solem] EGPpr solum cett. codd . bm; cf. p. 218. 3. 219,
17 . 7 cum om. S ut CFN tantum om . ENRS;
cf.p. 219,11 post indiuiduum add . unius generis G 8
tamen om. C perit Sm2, add . sensus et F 9
post uirgulam add . in partes suas (suas partes P ) id est
(id est om. F ) aeneas particulas (particulas om. F , aeneas
uirgulas, sed del. L ) CFHLN, in mg. Pm2 10 in-
telliguntur H 12 possidet FN unam] illam L
eam unam F 13 ante qua s. l . in Sm2
14 nuncupatur] nominatur FHN 16 demonstrat CEGLP est
om. S, post species in ras. N , esset F 17 substantia
(ia ex ie F ) ante species FNa.c.RS,
post indiuiduorum C 18 ani- malis homo] EGLm1
homo animalis Sm2P animal hominis CLm2Sm1 hominis
animal FH (inis in ras. m2 et post animal 2 litt.
er .) NR 19 etenim R sunt om. EGR post
mortale add . adduntur ( om. N ) animali ad diffiniendam substantiam
hominis N edd . uero om. CFGLRS sicut additur animali
rationale atque mortale, ut homo integra definitione claudatur. idcirco igitur
species specialissima tantum species est atque hanc solam possidet habitudinem
ad superiora quidem, quoniam ab his continetur, ad inferiora uero, quoniam
eorum substantiam format et continet. Determinant ergo
generalissimum ita, quod cum genus sit, non est species, et rursus, supra quod
non erit aliud superueniens genus, specialissimum uero, quod cum sit species,
non est genus et quod cum sit species, numquam diuiditur in species et quod
de pluribus et differentibus numero in eo quod quid sit praedicatur. ea
uero quae in medio sunt extremorum, subalterna uocant genera et species, et
unum quodque ipsorum speciem esse et genus ponunt, ad aliud qui- dem et ad
aliud sumpta. ea uero quae sunt ante spe- cialissima usque ad
generalissimum ascendentia, et genera dicuntur et species et subalterna genera,
ut Agamemnon Atrides et Pelopides et Tantalides et ultimum Iouis.
Posteaquam naturam generum ac specierum diuersitatemque monstrauit, eorum
ordinem definitionis descriptionisque com- memorat. ac primum quidem
generalissimi generis terminum 6-19] Porph. p. 5, 17—6, 3 (Boeth. p. 30,
21—31, 7). 1 rationalis atque mortalis N 3 possidet]
optinet P 6 post deter- minant add .
philosophi C ergo om. CN enim EGLm1 <t>
p.c.; Porph. p. 5, 17 τοίνον ita om. CGHP,
s. l. Em2 A m2 quod] quoniam S 7 sit genus NR et
rursus—genera ut (17) ] LRS ii , om. cett . rursum
S 8 erit] LRS T est cett.; Porph. p. 5, 18 οΰχ αν
ειη 9 pr . quod] quae S h a.c . post. quod—et quod (10)
om. L 10 diuidatur S 11 et] et de L 13
uocant] Λ2Φ uocantur cett. edd. Busse; Porph. p. 5, 21
χολοΰσι 14 ipso eorum S speciem] Brandt
species codd. Busse ponunt] A m2 U m2 , e coni. scr.
Busse , ponuntur T m1 possunt m2 cum
cett .; species esse potest et genus edd.; Porph. p. 5, 22
xal έχαοτον αδτών είδος είναι xal γένος τίθενται 17 post ,
et om. R ut om. FS 18 et om. CEG pelides F
post . et om. C 19 ultimo F 20 Post ** quam
CL diuersitatem GLm1R , -que in ras. E, er. P
inducit, id esse generalissimum genus quod cum ipsum genus sit, non habet
superpositum genus, hoc est speciem non esse, et rursus, supra quod non erit
aliud superueniens genus. si enim haberet aliud genus, minime ipsum
generalissimum uocaretur. specialissima uero species hoc modo : quod cum
sit species, non est genus, ex opposito, quoniam opposita ex oppo- sitis
describuntur interdum. nam quoniam praepositio opposita est suppositioni, genus
autem praeponitur, species uero sup- ponitur, si idcirco erit primum genus,
quia ita superponitur, ut minime supponatur, idcirco erit ultima species,
quia ita supponitur, ut praeponi non possit, oppositorum igitur recte ex
oppositis facta est definitio. Est alia rursus descriptio : quod cum sit
species, numquam diuidatur in species, id est genus esse non possit. si enim
omne genus specierum genus est, si quid non diuiditur in species, genus
esse non poterit. Est rursus alia definitio : quod de pluribus et differentibus
numero in eo quod quid sit praedicatur. de qua definitione saepe est superius
demonstratum. nunc 18 saepe superius] p. 188, 12. 190, 11 ss. 203, 11.
205, 4. 1 inducit] RSm1 indicit Em1
indicat GLa.c. dicit CEm2FHLp.c. NPSm2
inducit dicens brm indicat dicens p id om. EGRS,
s. l. Lm2 3 non om. EGRS, s. l. Lm2 superueniens om.
EGRS, s. l. Lm2 si—genus om. EGRS, in mg. sup. Lm2 5
uocetur EGLm1Sm2; post inlatus est locus p. 219,14—220,
3 quoniam ridere—exemplam in EGL, quoniam irridere
(sic) —praedicatur p. 219, 15 (qui locus tamen infra quoque extat) in
S specialissima—idcirco erit (10) in ras. C post modo
add. describitur edd. 6 opposito] opposita F
opposito est H; post add. Quia sicut genus (genus
in mg. F ) generalissimum est cui non aliud genus superponitur, ita et species
specialissima nuncupatur, cui alia species non subponitur (superponitur F
) et utrumque ex opposito dicitur alterius sicut pater ex opposito dicitur
filii F, in inf, mg. cum nota d(esunt) h(aec) Hm1?
opposita om. EGR, s. l. Sm2 7 quoniam om. EN 9 si
er. E sed La.c, Pm2 11 ante ut add.
rursus RS ut praeponi non possit] ut minime praeponatur CFHN
(in mg. add. m2) oppositorum om. EGLRS recte om.
C 13 quod] Lm1 edd. quae cett. ante
numquam add. quae CGHm1, del. m2 diuiditur
CLRSm1 14 est om. C possit] posse CFN
potest edd . 16 potest EGLRS Est] et FHNS
et om. N illud attendendum est. si, ut paulo superius dictum
est, speciei unum indiuiduum potest esse subiectum, ut phoenici atomum suum, ut
soli corpus hoc lucidum, ut mundo uel lunae, quorum species singulis suis
indiuiduis superponuntur, qui conuenit dicere speciem esse quae de pluribus
numero differentibus in eo quod quid sit praedicatur? sunt enim quaedam
quae de numero differentibus minime dicuntur, ut phoenix, sol, luna, mundus.
sed de his illa ratio est de qua etiam superius pauca reddidimus, quae paululum
inflexa commodissime nodum quae- p. 73 stionis absoluit. | omnia enim
quae sub speciebus specialissimis sunt, siue infinita sint siue finito
numero constituta siue ad singularitatem deducantur, dum est aliquod
indiuiduum, semper species permanebit neque indiuiduorum deminutione, dum
quodlibet unum maneat, species consumitur. ut enim dictum est, tametsi plura
sint indiuidua, substantiales differentias non habebunt. id uero in
genere dici non conuenit, quod his praeest quae substantiali a se differentia
disgregata sunt; praeest enim speciebus quae diuersis differentiis
informantur. 1 paulo superius. 8 superius] p. 215, 2 ss. 1
est om. G, s. l. Lm1 si, ut] sicut FGPSm1 sic
La.c. supra RS 3 suam S solis F mundi
FR, add. hoc inane spacium s. l. Lm2, post
lunae in mg. et hoc immane spacium quod uidemus P quo-
rum] quae Lm1 4 indiuiduis om. EGRS post superponuntur
add . quod si ita est ut species de uno quolibet indiuiduo praedicetur
(praedicatur P ) ut de phoenice (phe- P ) P edd. qui]
quomodo Hm2LP 6 praedicetur L 8 mundus om. EGRS,
s. l. Lm2 illa his EG ratio est om. EG 9
paulum N inplexa ( uel im-) EHm1LP nodum ras.
ex modum EN 10 sub] suis EGS in suis
R specialissima GPm1RS 11 sint] sunt CHa.c.Lm1R
finita CHm2N 12 deducuntur Lm2R adducuntur P,
add. ut fenix uel sol R aliquid FL
semper—deminutione om. EGRS, in mg. Lm2 semper s. l. Pm1?,
post species N, om. L (m2) 13 deminutione] C
diminutione cett. dum om. S si EGLm1R
14 ante consumitur add. non EGL (del. m2)
RS ut] quod EGLRS 15 tamenetsi G tamen si
RS sunt F ante substantiales add. si G, s.
l. Sm2, ras. in E 16 id uero om. EG quod L
idcirco id R id circo Sm1 , circo del. m2
18 ante speciebus s. l. genus E si
igitur earum una perierit et ad unitatem speciei reducta sit ratio, genus esse
non poterit, quia de differentibus specie praedicatur. non ita in speciebus. si
enim omnium indiuidu- orum natura consumpta sit et ad unius singularitatem
indi- uidui superpositae speciei praedicatio peruenerit, est tamen
species ac permanet. talia enim sunt illa quae pereunt ac desunt, quale est id
quod permansit et subiacet. quod uero dicimus de pluribus numero differentibus
speciem praedicari, duobus id recte explicabitur modis, uno quidem, quia
multo plures sunt species quae de numerosis indiuiduis praedicantur, quam
hae quibus unum tantum indiuiduum uidetur esse sup- positum, dehinc hoc, quia
multa secundum potestatem dicuntur, cum actu non semper ita sint, ut risibilis
homo dicitur, etiamsi minime rideat, quoniam ridere potest. ita igitur
species de numero differentibus praedicatur; nihilo enim minus phoenix de
pluribus phoenicibus praedicaretur, si plures essent, quam nunc, quando unus
esse perhibetur. item solis species de hoc uno sole quem nouimus, nunc dicitur,
at si animo plures soles et cogitatione fingantur, nihilo minus de pluribus
solibus indiuiduis nomen solis quam de hoc uno praedicabitur. idcirco
igitur species de pluribus numero differentibus dicitur praedicari, cum sint
aliquae quae de singulis indiuiduis appellentur. Illa uero quae subalterna
uocantur ita definiri queunt : subalternum 1 eorum EFGLm1RS
redacta EGLPm2RS edd. 2 de om. E 3 si enim] nam
si EGLRS 5 suppositae LNR superposita S
uene- rit EGLRS 6 alia EGLa.c.RS ante sunt s.
l. non E 7 quale] quam EGLa.c.RS et] ac
CFHNP 8 de numero pluribus Ca.c. numero de pluribus
p.c. 9 excusatur EGLRS quidem uno EG multo
om. FN, s. l. H 11 hae om. ER hee C eae
H ea N ante qui- bus add. e CR, er. uid.
E tantum om. S suppositum esse RS 12 dehinc]
deinde EGLRS hoc om. FHNS 13 semper om. CFH
14 etiamsi—praedicatur om. F de loco quoniam ridere eqs. in
EGLS cf. ad p. 217 , 5 igitur] etiam E 15 nihil
EGLPRS 16 phoenicibus om. F 17 ita (a in ras. m2) E
hoc om. S, post uno F 18 ac EGR ante
animo s. l. in Pm2 19 cogitationes Ca.c.F
ante de add. enim EG 20 praedicatur
EGLRS 22 appellantur FHN genus est quod et genus esse
poterit et species, ad eumque modum est ut in familiis, quae procreant et
procreantur, ut etiam subiectum monstrat exemplum : ut Agamemnon Atri- des et
Pelopides et Tantalides et ultimum Iouis. Atreus enim Pelopis filius tamquam eiusdem
species quasi Agamemnonis genus est. item Agamemnon Pelopides et Tan-
talides, cum Pelops ad Tantalum comparatus Tantalusque ad Iouem quasi species
itemque Tantalus ad Pelopem, Pelops ad Atreum tamquam genera esse uideantur,
cum Iuppiter ueluti sit horum generalissimum genus. Sed in familiis
quidem plerumque ad unum redu- cuntur principium, uerbi gratia ad Iouem, in
generibus autem et speciebus non se sic habet. neque enim est commune unum
genus omnium ens nec omnia eiusdem generis sunt secundum unum supremum genus,
quem- admodum dicit Aristoteles. sed sint posita, quemad- 11-221,
7] Porph. p. 6, 3—11 (Boeth. p. 31, 7—17). 16 Ari- stoteles] Metaph. II, 3, p.
998 b , 22. 1 et om. RS et genus om. EG ad—ut]
CG ( ut om.) Hm2 ad eumque ( et ad eum N) modum
sunt ut Hm1N ad eumque ( eum que * L
eundem Pm2 ) modum qui (s. l. Lm2, part. in ras. Pm2)
est (s. l. Pm2) LP ad eum modum qui est EFR
ad eum ( eum del. m2, post que eu er.)
modum, in ras. quae est m2 S 4 et Tantalides—Iouis]
Lm2Pm2 (om. et Tantalides ) R edd., post species
(5) Lm1S, om. cett. 5 quasi] quae si Sm1, del. m2, ante add.
et F, s. l. Pm2 , est R 6 Agamem- nonis] tamen his ( is
R) EGLm1R tamen non his Sm1, del. m2 genus est del.
Sm2 est om. P ante Pelopides add. non
E atrides non ( non del. m2) L 7 comparatus] (
s in ras. m2) H comparatur ( cõ- ) cett Tantalusque] ut
tantalus quae G 8 idemque CP idem N 9
Atreum] creontum EG creontem Lm1 tareontum
S tamquam] quasi EGLR quae S uelut HP
11 reducuntur ante ad N, post reducuntur
add. omnes L, s. l. Pm2; reducunt coni. Busse; cf. p.
224, 19 reduci; Porph. p. 6, 3
άναγουοι 12 ad om. EGRS A 13 speciebus] in
speciebus R sic se ΝΣ habetur EG
neque—dicerentur (p. 221, 5) ] RS Q , om.
cett. enim om. R 14 neque Busse 15 sunt
generis Γ 16 sunt \ m2 2 ; Porph. p. 6, 6
χείοθ·ω quemadmodum om. S, add. dictum est edd.,
idem post Praedicamentis h m2 W m2 (cf. p. 224, 19);
om. Porph. p. 6, 7 modum in Praedicamentis, prima decem genera
quasi prima decem principia; uel si omnia quis entia uocet, aequiuoce, inquit,
nuncupabit, non uniuoce. si enim unum esset commune omnium genus ens,
uniuoce entia dicerentur; cum uero decem sint prima, com- munio secundum
nomen est solum, non etiam secun- dum rationem, quae secundum nomen est.
Cum de subalternis generibus diceret, familiae cuiusdam posuit exemplum,
quae ab Agamemnone peruenit ad Iouem, quem quidem pro numinis reuerentia
ultimum posuit. quantum enim ad ueteres theologos, refertur Iuppiter ad
Saturnum, Saturnus ad Caelum, Caelus uero ad antiquissimum Ophionem ducitur,
cuius Ophionis nullum principium est. ne igitur quod in familiis est, id in
rebus quoque esse credatur, ut res omnes possint ad unum sui nominis
redire principium, idcirco deter- minat hoc in generibus ac speciebus esse non
posse; neque enim sicut familiae cuiuslibet, ita etiam omnium rerum unum esse
principium potest. fuere enim qui hac opinione tenerentur, ut rerum omnium quae
sunt unum putarent esse genus quod ens nuncupant, | tractum ab eo quod
dicimus ‘est’; omnia enim p. 74 3 inquit] sententia, non
uerba Aristotelis. 1 quasi in ras. Σ
sic A m1 sicut Ψ 2 prima om. Γ
, post decem Π 2 uocat A m1 II 3
nuncupauit S, in ras. ex -bit Γ 4 genus omnium
Busse entia uniuoce R post uniuoce add.
omnia edd. cum Porph. p. 6, 9 πάντα 5 uero]
autem Γ enim ΔΔΣΦ ; Porph. p. 6, 10 δέ
sunt FH prima] principia Lm1 prima genera
m2P (genera s. l. m2 ), prima principia N ΓΣ 7
ante rationem ( ante nomen E ) add. definitionis
( uel diff-) ELRS Q , om. Porph. p. 6, 11 quam E
post est add . solum CHN 8 Cum] Quoniam
CLm1NS Quoniam (del. m2) cum H di- cens
CLm1N dicit in ras. S cuius Pm1 cuiusque
F eiusdem R 9 ponit Sm2 ab om. F, s. l.
Gm2 10 nominis EGLS nomini R 11 ad ueteres]
aduertere Sm1 aduertisse CEFGLm2P aduertit se R
referantur Hm1N 12 caelium ( uel ce-) LPm2RS
zethum F zechum N Caelus] Hm2 caelius ( uel
ce-) LPm2Sm2 celium R caelum CEGHm1Pm1Sm1
zetus F zehus N othionem F ( sed ophionis)
14 esse ( Pm2 est m1 ) quoque FHNP 15 ante
sui exters. uid. proprii E 17 familia H 19 ut]
et Fa.c.S ut et N 20 est] esse S sunt
et de omnibus esse praedicatur. itaque et substantia est et qualitas est
itemque quantitas ceteraque esse dicuntur; nec de his aliquid tractaretur, nisi
haec quae praedicamenta dicun- tur, esse constaret. quae cum ita sint, ultimum
omnium genus ens esse posuerunt, scilicet quod de omnibus praedicaretur.
ab eo autem quod dicimus ‘est’ participium inflectentes Graeco quidem
sermone Sv Latine ens appellauerunt. sed Aristoteles sapientissimus
rerum cognitor reclamat huic sententiae nec ad unum res omnes putat duci posse
primordium, sed decem esse genera in rebus, quae cum a semet ipsis diuersa
sint, tum ad nullum commune principium reducantur. haec autem decem
genera statuit substantiam, qualitatem, quantitatem, ad aliquid, ubi, quando,
situm, facere, pati, habere. quod uero occurrebat quoniam de his omnibus esse
praedicaretur — omnia enim quae superius enumerata sunt genera, esse dicuntur
—, ita discussit ac reppulit dicens non omne commune nomen communem etiam
formare substantiam nec ex eo debere genus esse commune arbitrari, quod de
aliquibus nomen commune praedicaretur. quibus enim definitio communis nominis
con- uenit, illa communis nominis iure species iudicabuntur et communi
illo uocabulo uniuoce praedicantur, quibus uero non conuenit, uox his communis
tantum est, nulla uero substantia. id autem manifestius declaratur exemplis hoc
modo. animal hominis atque equi genus esse praedicamus; demus igitur
1 post. et om. EGRS, s. l. Lm2 2 cetera C 3
de] in GLm1RS 5 esse om. EGRS, s. l. Lm2 6 autem
s. l. L enim C est] esse FS principium EG,
m1 in LPS inflectentes post quidem N 7
quidem ante Graeco R ante sermone add.
de P, s. l. L post Latine add. autem FHN, s. l. Pm2 8
prudentissimus FNP rerum] principiorum EGLm1Pm1RS 9
omnes ante res C, om. EGRS, s. l. Lm2 dici
FGm1Pm2 10 ad FHNRm1 ipso Em1GPm1S ipsa FHN
ipsos Rm1 sunt CLm1R edd. 11 reducuntur
EFGLm2RPm1S 15 nu- merata CEGL innumerata S 16
repulit CEFHRP 17 eo debere] eodem uere (e re add. S )
EGSm1 18 post arbitrari add. debet E
19 praedicatur E praedicetur FHNP nominis
communis FN 22 his uox FHNP 23 manifestis
FLp.c. 24 praedicatur S dicamus CHN
animalis definitionem, quae est substantia animata sensibilis; hanc si ad
hominem reducamus, erit homo substantia animata sensibilis, nec ulla falsitate
definitio maculatur. rursus si ad equum, erit equus substantia animata
sensibilis; id quoque uerum est. conuenit igitur haec definitio et
animali, quod commune est homini atque equo, et eidem equo atque homini, quae
species ponuntur animalis. ex quo fit ut homo atque equus utraque animalia
uniuoce nuncupentur. at si quis hominem pictum hominemque uiuum communi
animalis nomine nuncu- pauerit, definiat si libet animal hoc modo, substantiam
ani- matam esse atque sensibilem. sed haec definitio ei quidem homini qui uiuus
est conuenit, ei uero qui pictus est, minime; neque enim est animata
substantia. igitur homini uiuo atque picto, quibus communis nominis definitio,
id est animalis, non potest conuenire, non est animal commune genus, sed
tantum commune uocabulum diciturque hoc nomen animalis in uiuo homine atque
picto non genus, sed uox plura signi- ficans; uox autem plura significans
aequiuoca nuncupatur, sicut uox ea quae genus ostendit, uniuoca dicitur. itaque
id quod dicitur ens, etsi de omnibus dicitur praedicamentis, quoniam
tamen nulla eius definitio inueniri potest quae omnibus prae- dicamentis possit
aptari, idcirco non dicitur uniuoce de prae- dicamentis, id est ut genus, sed
aequiuoce, id est ut uox plura significans. Conuincitur etiam hac quoque
ratione id quod dicimus, ens praedicamentorum genus esse non posse.
2 hanc] uel hanc E 3 facultate Em1 4 equus] equi
CFPm2 5 definitio ( uel diff-) haec FHN 6 homini] et homini
CNP atque] et, FHNPR eidem] CEm2FH a.r.NPR
idem Em1GHp.r.Lm1S eadem Lm2brm ea eidem p
8 animalis EGLa.c. una uoce E nun- cupantur
C nominentur FHN 9 uiuum] uerum EGLm1PRS 10 si libet]
scilicet CHm1N animal om. E 12 uero] FHP, om. S ,
quidem cett. 13 est post substantia LP 16 dicitur
quae Em1Sm1 dicitur quod LSm2 dicitur quia
CFN 17 genus] genus est FN uox—significans om.
CEGP, s. l. Lm2Sm2 18 autem] enim RS ante
aequiuoca add. quae CEGP nuncupantur GS 19
ita ELm1 23 id est om. CFN ut genus om. F
24 quoque om. N unius enim rei duo genera esse non possunt,
nisi alterum alteri subiciatur, ut hominis genus est animal atque animatum, cum
animal animato uelut species supponatur. at si duo sint sibimet ita aequalia,
ut numquam alterum alteri supponatur, haec utraque eiusdem speciei genera esse
non possunt. ens igitur atque unum neutrum neutri supponitur; neque enim
unius dicere possumus genus ens nec eius quod dicimus ens, unum. nam quod
dicimus ens, unum est et quod unum dicitur, ens est; genus autem et species
sibi minime conuertuntur. si igitur praedicatur ens de omnibus praedicamentis,
praedicatur etiam unum. nam substantia unum est, qualitas unum est,
quantitas unum est ceteraque ad hunc modum. si igitur, quoniam esse de omnibus
praedicatur, omnium genus erit, et unum, quoniam de omnibus praedicatur, erit
omnium genus. sed unum atque ens, ut demonstratum est, minime alterum
alteri praeponitur; duo igitur aequalia singulorum praedica- mentorum genera
sunt, quod fieri non potest. cum haec igitur ita sint, id Porphyrius
determinauit dicens non ita in rebus, ut in familiis omnia ad unum principium
posse reduci nec omnium rerum commune esse genus posse, ut Aristoteli
pla- cet; sed sint posita, inquit, quemadmodum in Praedi- p.
75 camentis dictum est, prima decem ge|nera quasi decem prima principia,
scilicet ut nulla interim ratio perquiratur, sed auctoritati Aristotelis
concedentes haec decem genera nulli 3 ac R sint
post aequalia pos. RS, repet. FL (s. l. m2) P 4 sibi-
metque ( quae F) FLm2Pm1 ita s. l. Lm2 5
ante haec add . aequa C , sed del . eidem
Pm2 eius S 6 neutris Em1 8 pr . unum
post nec, om . post ens H dicitur om.
S dicimus Rbrm 13 esse] ens Lm2P post
omnibus add . his CP, in mg. Hm2, add . praedicamentis (s. l.
m2) his L post erit add . ens CHN et
unum—omnium genus om. R 15 sed] si in ras. Em2 ut om.
FH 16 praeponi FH 17 hoc Ea.c. edd . 18 sit edd .
19 deduci LS duci Em1 20 genus ante esse
CFN, post posse S poterit F 21 sint]
FHm1 sunt cett . 23 prima om. N, post principia
R ut om. EGS 24 auctoritate Em1Hm1 ad
auctoritatem FN accedentes CFNS alii generi esse
credamus subiecta, quae si quis entia nuncupat, aequiuoce nuncupabit, non
uniuoce; neque enim una eorum omnium secundum commune nomen definitio poterit
adhiberi. quae res facit, ut non uniuoce de his aliquid praedicetur. si
enim uniuoce praedicaretur, genus esset eorum commune nomen quod de omnibus
praedicaretur; at si genus esset, definitio generis conueniret in species. quod
quia non fit, com- mune his id quod dicimus ens, uocabulum est uocis signi-
ficatione, non ratione substantiae. Decem quidem generalissima
sunt, specialissima uero in numero quidem quodam sunt, non tamen infi- nito,
indiuidua autem quae sunt post specialissima, infinita sunt. quapropter usque
ad specialissima a generalissimis descendentem iubet Plato quiescere,
descendere autem per media diuidentem specificis differentiis; infinita,
inquit, relinquenda sunt; neque enim horum posse fieri disciplinam.
10—17] Porph. p. 6, 11—16 (Boeth. p. 31, 17—32, 1). 14 Plato] Phileb. p.
16 C. Polit, p. 262 A—C. Sophist. p. 266 A. B adfert Busse. 1 entia
nuncupat] ERS (-pet), etiam entia nuncupat N ab ens
entia nuncupat (-pet Lm2 ) CGL etiam nuncupat (nuncupat
post ens P ) ab ens entia HP entia nuncupat ens F
2 nuncupabit (-uit FHN ) post uniuoce FHNP ,
nuntiauit S unam—definitionem ( uel diff-) poterit
adhibere FHN 3 nomen ex non Em2G 5
esse Hm1, add . ens s. l . L, ante esset P
eorum om. CN, post commune L 6 nomen in
mg. Hm2, del. Lm2 ens CH(in mg.) Lm2 ( s. l. ante
eorum) N 7 con- uenerit Em1 8 his om. GS 10
sunt om. S 11 in numero om . Δ quodam]
quaedam Pm1 sunt om., post indiuidua add .
est S tam C infinito] Fp. c . (finito a.c
.) Hm2S TNtt p.c . Φ in infinito Hm1N W a.c .
indefinito C ( ras. ex -tio) EGL a.c . (in indefinito
et ał definito corr. m1 ) PR kIPV (in er .) 12
indiuidua—quiescere) LRS Q , om. cett . 13 sunt infinita LRS
Busse; cf. p. 226, 22 a om. R 15 ante
descendere post usque (cf. ad p. 178, 14) add. ad
id CHP diuidentem per me- dia Γ 16 ante
infinita add . indiuidua uero Δ , sed del., post add .
uero ΓΦ 17 enim s. l. L, del . Γ horum] N
ii ( ante add . et ΛΦ , er. uid . Γ , post add .
indiuiduorum Γ ) eorum cett.; Porph. p. 6, 16
τούτων disciplina Cm1 Quoniam specierum nosse
naturam ad sectionem generum pertinet quoniamque scientia infinita esse non
potest — nullus enim intellectus infinita circumdat —, idcirco de multitudine
generum, specierum atque indiuiduorum rectissima ratione persequitur dicens
supremorum generum numerum notum — decem enim praedicamenta ab Aristotele
esse reperta quae rebus omnibus generis loco praeferenda sint —, species uero
multo plures esse quam genera. nam cum decem suprema sint genera cumque uni
generi non una, sed multae species supponantur proximaeque species supremis
generibus subalterna sint genera usque dum ad ultimas species
descendatur, nimirum unius generis multas species esse necesse est utrobique
dif- fusas, specialissimas uero multo plures esse quam subalterna, quoniam per
multitudinem generum subalternorum ad specia- lissimas descenditur species.
quas multo plures esse quam genera subalterna hoc maxime ostenditur, quod
inferiores sunt; semper enim genera in plura subiecta diuiduntur. decem uero
generum species multo plures quam unius existere manifestum est, uerum tamen
etsi plures sunt, certo tamen numero con- tinentur; quem facile si quis
discutiat omniumque generum species persequatur, possit agnoscere.
indiuidua uero quae sub una quaque sunt specie, infinita sunt uel quod tam
multa 1 generis EGLRS, recte? 2 scienti GRS scienti
alicui Lm2 5 su- premorum] supra horum EG, m1 in LPS
ante numerum add . esse FHNP, post notum L
6 post reperta s. l . commemorat Em2 7 gene-
ris om. R, post loco L , generum S sunt
CFH (ras. corr.) NPRSm2 8 nam cum—genera om. EGRS
9 sunt FLP (ras. corr.) 11 sint post genera
C sunt F 13 subalternas FH (s in ras. m2) N, ante
sub. add . genera PS, s. l. Lm2 16 hoc] in hoc F
inferiora FHm1Lm2NP 17 semper enim genera] FHN semper
si genera Cm1 semper enim sub- alterna (genera subalterna P
) Cm2 (part. in mg.) P et semper subalterna genera RS
et (om. G) semper subalterna EGL plurima N
18 ge- neris G unius] generis unius R species unius
generis Lm1 19 sint L compraehenduntur L 21
prosequatur NR 22 species G specie ante
sunt FHLNR tam] FHN ea EGLPRS tam ea
C sunt diuersisque locis posita, ut scientia numeroque includi
comprehendique non possint, uel quod in generatione et cor- ruptione posita
nunc quidem incipiunt esse, nunc uero desinunt. atque idcirco suprema quidem
genera et subalterna et species eas quae specialissimae nuncupantur,
quoniam finitae sunt numero, potest scientiae terminus includere, indiuidua
uero nullo modo. idcirco igitur Plato a magis generibus usque ad magis species
id est specialissimas praecipiebat facere secti- onem; per ea enim quae finita
essent numero, iubebat descen- dere diuidentem, ubi autem ad indiuidua
ueniretur, standum esse suadebat, ne, quod natura non ferret, infinita
colligeret. ita uero genera in species diuidi comprobabat, ut specificis
differentiis soluerentur. de specificis autem differentiis melius in eo titulo
ubi de differentia disputatur, ac largius disseremus. hic enim hoc tantum
dixisse sufficiat, eas esse specificas dif- ferentias quibus species
informantur, ut rationale uel mortale hominis. cum igitur diuidimus animal,
rationali atque inratio- nali, mortali inmortalique separamus. <hoc ergo>
ceteraque genera talibus differentiis quae subiectas species informent,
Plato censuit esse diuidenda usque dum ad specialissima 13 de
specificis—disputatur] lib. IV c. 8. 1 sint EFGHp.r . (
ex sunt) LPRS numeroque] FHN in unum
EGLm1 (numero m2 ) RS numeroque in unum CP
concludi LS 3 uero) ex quidem uero P recepit
Brandt , quidem CEGLRS, om. FHN; cf. p. 223, 12 5 easque ( om .
quae,) LR specialissime GS 7 igitur om. C magis
a EGLPRS usque ad magis species] FHN magis om. C
quam a speciebus cett . 8 id est] e ut uid. er. C
specialissimas] CFHN a ( add. L ) specialissimis cett.; cf.
p. 225, 13 9 essent] sunt FN 10 diuidentem] diuisionem
EGHm1 (diuisorem m2 ) Lm1PRS 11 nec HN 12
comprobat ELm1 (probabat m2 ) R ut et
soluerentur om . EGPm1 (s. l. m2) RS post ut add .
in edd . 13 autem om. EGLPm1 (uero m2 ) RS
14 de om. FG differentiis CS a.c . 16 rationabile
E uel om. ERS et Lm1 17 ante
rationali et inrationali add . in Em2 rationale atque
inrationale ( uel irr-) EGN p.c.RS 18 mortali om
. N mortale EGLPS inmortaleque EGNp.c.PRS ;
mortale (sic) ac (s. l.) inmortali L 18 hoc
ergo add. Brandt , cetera <quo>que Engelbrecht
separabimus FHN separauimus R 19 informant
Fa.c.Lm1NR ueniretur, dehinc consistere nec infinita sequi, quoniam
indi- uiduorum numquam esset nec disciplina nec numerus.
Descendentibus igitur ad specialissima necesse est diuidentem per multitudinem
ire, ascendentibus uero ad generalissima necesse est colligere multi-
p. 76 tu|dinem. collectiuum enim multorum in unam natu- ram species est
et magis id quod genus est, particularia uero et singularia e contrario in
multitudinem semper diuidunt quod unum est; participatione enim speciei plures
homines unus, particularibus autem unus et communis plures; diuisiuum est
enim semper quod singulare est, collectiuum autem et adunatiuum quod commune
est. Diuidere est in multitudinem quod unum fuerat ante dis-
soluere, omnisque diuisio e contrario compositionem coniunc- tionemque
meditatur. quod enim, cum sit unum, dispertiendo diuiditur, id ipsum ex
pluribus rursus partibus adunando componitur. ut igitur superius dictum est,
indiuiduorum qui- dem similitudinem species colligunt, specierum uero genera :
similitudo uero nihil est aliud nisi quaedam unitas qualitatis. ergo
substantialem similitudinem indiuiduorum species colli- gere manifestum est,
substantialem uero similitudinem spe- cierum genera contrahunt et ad se ipsa
reducunt. rursus 3—13] Porph. p. 6, 16—23 (Boeth. p. 32, 1—8). 9
participa- tione—11 plures] Abaelardus, Theolog. christ., II p. 486 ed. Cousin.
18 superius] p. 166, 8 ss. 3 ante igitur add .
illis L necesse—singulare est (12) om. N 4 ire
ante per L T ascendentibus—plures (11) ] Ω
, om. cett . 6 post multitudinem excidisse in
unum coni. Busse ( cum Porph. p. 6, 18 e’:; εν ),
add. edd . 8 e contrario—semper] Γ edd. cum Porph. p. 6,
20 semper in multitudinem e contrario cett. codd. Busse 9 est
unum Φ 10 unus, unus autem et communis particularibus plures
Abaelard . 11 commune P a.c . communes Φ enim post est
FS Φ , om. CELR , ante est cett . 12 est om.
E 14 est] enim C est enim L in om. G
, s. l. Lm2 15 post dissoluere add . est
C 17 plurimis F 19 uero] ergo CEGLm1RS 20 nisi]
ni C generis adunationem differentiae in species distribuunt,
spe- cieique adunationem in singulares indiuiduasque personas accidentia
partiuntur. cum igitur haec ita sint, necesse est semper cum a genere descendis
ad speciem, diuidendo semper facere multitudinem, cum uero ab speciebus
ascendis ad genera, componendo colligere et plura quae in specierum
differentiis fuerant similitudine qualitatis adunare. in speciebus etiam idem
considerari potest. ut enim ipsae indiuidua, quae sunt infinita, una
similitudine substantiali colligunt. ita indiuidua speciem propria
infinitate distribuunt. omnia enim indi- uidua disgregatiua sunt et diuisiua,
species uero et genera collectiua, species quidem indiuiduorum collectiua atque
adu- natiua, specierum uero genera, ut ita dicendum sit : genus quidem species
distribuunt et species ab indiuiduis in multi- tudinem deducuntur, rursus
autem genus quidem multas species colligit, species autem particularem
singularemque multitudinem ad singularitatis deducit unitatem. igitur plus
genus adunatiuum est quam species. species namque sola indiuidua colligit,
genus uero tam species quam ipsarum quo- que specierum indiuiduas
contrahit singularesque personas. sed in hoc conuenienti utitur exemplo dicens
quoniam partici- patione speciei, id est hominis, Cato, Plato et Cicero
pluresque reliqui homines unus, id est milia hominum 1 post
generis s. l . ergo E species] specie G
speciem Lm1 2 ante indiuiduasque s. l . in
Hm2 3 haec igitur LNP 4 species ELm2R 5 a
ELS ad ( tamen speciebus) G 6 et om .
EGLPRS plures EFGLPm1RS quae ante fuerant
EGLPRS 7 fuerint S simili- tudinum (-nem Pm2 )
qualitates ( ex -tis Pm2) EFGLPRS ante adunare add .
et EGLPR 8 poterit Lm2 ante ipsae add .
species N, post in mg. Cm1? ipsae] Cm2H ipsa cett
. 9 unam similitudinem substantialem EFGLRS 10 propriam infinite (
uel -tae, -tate H ) EGHLPRS 12 post adunatiua
add . est CGH (in mg. m1?) Lm2 NPm2 13 specierum uero
genera s. l. Hm2 14 distribuit EGRS 15 ducuntur
EGHN 17 ducit HN 19 cum species tum N 20
indiuidua EGHLPRS 21 participationi G 23
post unus add . est Hm2 in eo quod sunt homines,
unus homo est; at uero unus homo, qui specialis est, si ad hominum multitudinem
qui sub ipso sunt consideretur, plures fiunt. ita et plures homines in spe-
ciali homine unus est et specialis unus in pluribus infinitus. sic igitur quod
singulare quidem est, diuisiuum est, quod uero commune, quoniam multorum
unum est, ut genus ac species, collectiuum atque adunatiuum.
Adsignato autem genere et specie, quid est utrumque, et genere quidem
uno, speciebus uero pluribus — semper enim in plures species diuisio
generisest —, genus quidem semper de specie prae- dicatur et omnia superiora de
inferioribus, species autem neque de proximo sibi genere neque de supe-
rioribus; neque enim conuertitur. oportet autem aut aequa de aequis praedicari,
ut hinnibile de equo, aut maiora de minoribus, ut animal de homine,
minora uero de maioribus minime; neque enim ani- mal dices esse hominem,
quemadmodum hominem dices esse animal. de quibus autem species prae-
8-231, 19] Porph. p. 6, 24—7, 21 (Boeth. p. 32, 9—33, 4). 1 est.
ut et 3 fiunt, ita r 2 pr . qui] quamuis
FNm1 post . quae EPR 3 et] ut Cm1 4 unus est] unum est
ał (haec del. m2) unus est C post . unus] unus est
LS infinitis CLm1 diffinitus R 5 quidem om.
FN diuisum Em1 diuisuum N quod] quia quod,
s. l . est G 6 uero commune] FS commune uero
Cm1 ( post uero add . est m2 ) HN commune
est uero LPm2R commune est numero EGPm1 ac] et
R ad Em2GLPm1 8 Assignati Pm1 quid est]
FHPm2 \ m1 quide CNRS quid sit Π m2 xV edd
. quod est cett. Busse; cf . sunt p. 236, 14 9 utrum-
que—uno] CEGHPm1 (quidem ex quodem) RS h m2 W m2
xP utrumqae quodque sit genus unum (unum genus N ) FN &
m1 AZΦ utrumque et (et om . L Π ) cum (cumque Π ) sit
genus unum LPm2 il m1 utrumque unum Γ species uero
plurimae FLNPm2 TΔ m1 Λ2Φ ; ad utrumque— pluribus cf. Porph.
p. 7, 1 11 genus—indiuiduis (p. 231, 16) ] RS Q , om.
cett . speciebus R 14 autem] Porph. p. 7, 4
γάρ 15 aut] RS edd., om . Ω
Busse; Porph. p. 7, 4 ή aequis] aequo R
ignibile R 17 uero] autem S post minime add .
praedicantur Γ 18. 19 utroque loco dices]
RS dicis Ω edd. Busse; Porph. p. 7, 7
ειποις άν dicatur, de his necessario et speciei genus prae-
dicabitur et generis genus usque ad generalissi- mum; si enim uerum est
Socratem hominem dicere, hominem autem animal, animal uero substantiam,|
uerum est et Socratem animal dicere atque sub- p. 77 stantiam.
semper igitur superioribus de infe- rioribus praedicatis species quidem de
indiuiduo praedicabitur, genus autem et de specie et de indi- uiduo,
generalissimum autem et de genere et de generibus, si plura sint media et
subalterna, et de specie et de indiuiduo. dicitur enim generalis- simum quidem
de omnibus sub se generibus spe- ciebusque et de indiuiduis, genus autem quod
ante specialissimum est, de omnibus specialissimis et de indiuiduis,
solum autem species de omnibus indiuiduis, indiuiduum autem de uno solo parti-
culari. indiuiduum autem dicitur Socrates et hoc album et hic ueniens, ut
Sophronisci filius, si solus ei sit Socrates filius. Breuiter
quaecumque superius dicta sunt commemorat hoc modo. cum, inquit, adsignauerimus
quid sit genus et quid species, cumque suis ea definitionibus comprehenderimus
docuerimusque unum genus semper in plurimas species solui, 2
generalissima Sm2 (specialissimum m1 ) ΓΛΛ 3
enim] autem S 4 autem] uero Λ uero] autem Δ
5 et Socratem animal] A m2 A m2 ( om . et,) Ψ hominem
et (et om , AA ) animal Α m1 Α m1 Φ et hominem ani-
mal RS Σ et ( om . II ) socratem et (et om . Γ )
hominem ( del . Γ m2 ) et ( om . T ) animal ΓΠ ; cf.
Porph. p. 7, 11 6 igitur] RS enim Ω ; Porph. p.
7, 12 οΰν superioribus] superiora RS TA a.c . 7
praedicantur RS VA a.c . species] et species R indiuiduo]
cod. Q. Bussii brm indiuiduis RS Q ( ante add.
eius Σ ); Porph,. p. 7, 13 τοΰ άτο’μοο 10
sunt RS m2 p.c subalterna] de subalternis A
11 enim] autem S 13 et de om. R de om. S 14
de] Ω cum Porph. p. 7, 17 et de RS 15
pr . de om. S post . de] et de R 17 autem] enim N TAΛΣ
; Porph. p. 7, 19 ie 18 album] aliud T m1
(et illud m2 ) A m1 ut] et Ν ΤΑ m2 ΑΣ 19 socrates
sit CEGLPRS; Porph. p. 7, 21 εΤη Σινγ,ράτης 20
quae FHN 21 et om. R illud, inquit, adiungimus
quoniam omnia superiora de inferio- ribus praedicantur, inferiora uero de
superioribus minime. et ea quae sunt utilia de praedicationis modo rite
pertractat. ostendit autem genus in plurimas species semper solui ad- signata
generis definitione. quod enim de pluribus rebus specie iffdiertenbus in
eo quod quid sit praedicaretur, esse definiuit genus. nihil autem sunt plurimae
res specie differentes nisi plurimae species; de quibus autem praedicatur
genus, in ea ipsa dissoluitur. ostensum est igitur ex definitionis adsigna-
tione unius generis esse species plures. quae cum ita sint, genus quidem
de specie praedicatur, species uero de indiuiduis omniaque superiora de
inferioribus, inferiora de superioribus nullo modo. id quare eueniat paucis
absoluam. quae superiora sunt, substantialiter ea genera esse praediximus, qua
uero sunt genera, ampliora sunt quam una quaeque species. neque enim in
plurima diuideretur genus, nisi ab una quaque specie maius existeret. id cum
ita sit, nomen generis toti conuenit speciei; non enim coaequatur solum speciei
generis magnitudo, uerum etiam speciem superuadit. idcirco igitur omnis homo
animal est, quoniam intra animalis uocabulum et homo et cetera
continentur. at uero nullus dixerit : omne animal homo est; non enim peruenit
ad totum animal hominis nomen, quia, cum sit minus, nullo modo generis uocabulo
coaequatur. itaque quae maiora sunt, de minoribus praedicantur, quae minora,
non conuertuntur, ut de maioribus praedicentur. at uero si qua sint
aequalia, ea secundum naturae parilitatem conuerti necesse est, ut hinnibile
atque equus, quoniam ita sibimet 1 quoniam] quod S 2 uero
om. ES 4 ante genus add . unum FHNPR, in mg. Cm2,
recte? 5 definitio ( uel diff-) Ea.c.GLPm1S 6 esse] et
esse R definiuit] designauit Sm1 10 ante
esse add . semper FHNP 13 id cur HN idcirco
F 14 ea add. Em2 quae L ( s. l. illa)
PS 15 quaque E quoque S 17 toti] totum non
R 18 post enim repet . non R 21 cetera]
cicero F cetera animalia G 23 itemque Lm1S
24 post post . quae s. l . uero Hm2 26 sunt
FHLN pari- tatem EGLp.c.RS 27 ignibile R ita]
si ita H coaequantur, ut neque equus non sit hinnibilis neque
quod sit hinnibile, non sit equus. fit ergo ut omne hinnibile equus sit et
omnis equus hinnibilis. quae cum ita sint, ea quae superiora sunt, non modo de
sibi proximis inferioribus prae- dicantur, uerum etiam de inferiorum inferioribus.
nam si illud recipitur, ut ea quae superiora sunt, de inferioribus praedi-
centur, inferiorum inferiora superioribus multo magis infe- riora sunt, uelut
substantia praedicatur de animali, quod est inferius; sed animali inferius est
homo, praedicabitur igitur etiam substantia de homine. rursus Socrates
inferius est homine, praedicabitur igitur substantia de Socrate. ita- que
species quidem de indiuiduis praedicantur, genera uero et de speciebus et de
indiuiduis. quod conuerti non po- test; nam neque indiuidua de speciebus aut
generibus prae- dicantur nec species de generibus. ita fit ut genus quod
est generalissimum, de omnibus subalternis generibus praedi- cari et de
speciebus et de indiuiduis possit. de ipso nihil. ultimum uero genus id est quod
ante specialissimas species collocatur et de solis speciebus specialissimis
dici potest, species uero de indiuiduis, ut dictum est, indiuidua autem
de singulis praedicantur, ut Socrates et Plato, eaque maxime sunt 1
non om. brm post sit (si R ) add . nisi CH (s. l.
m2) LNPS ni R inhinnibilis EG nec FN
quid CF 2 pr . sit om. S post . sit] est CEGLm1RS
; non sit om. brm; post add . nisi CLNPRS , s. l. Hm2
ergo om. H enim F sit equus FHNP 3
hinnibile N, post hinn. add . sit L, ante P 4
sunt om. S, ante superiora EGP sibi om. H 5
si om. S, s. l. Hm1? 8 uelut om. LS ut C
9 pr . est s. l. Lm2 post . est s. l. Gm2
praedicatur CELm2RS 10 etiam om. FG 11 ante
de add . et EGLR ita R 13 de speciebus] hic
desinit cod. F 14 aut] ac R 15 itaque CHNP quod
est] quidem CP quidem est R 16 post
praedicari add . potest L (s. l.) m1 possit m2 N
17 possit om. N potest L post ipso add .
uero HNPR, s. l. Cm2Lm2 18 uero] autem L id est]
CHm2NS id est autem est Hm1 id autem est EGLa.c . (id
est autem ut uid. p.c .) RP ante om. EGR, s. l.
Pm1? 19 collocat EGR et om. HN 20
post uero add . quae post indiuiduis add . dici
potest R autem] enim Lm1 21 ea quae maximae
G p. 78 indiuidua quae sub ostensionem | indicationemque
digiti cadunt, ut hoc scamnum, hic ueniens atque quae ex aliqua proprie
accidentium designantur nota, ut, si quis Socratem significa- tione uelit
ostendere, non dicat ‘Socrates’, ne sit alius qui forte hoc nomine nuncupetur,
sed dicat ‘Sophronisci filius’, si unicus Sophronisco fuit. indiuidua
enim maxime ostendi queunt, si uel tacito nomine sensui ipsi oculorum digito
tac- tuue monstrentur, uel ex aliquo accidenti significentur uel nomine
proprio, si solus illud adeptus est nomen, uel ex parentibus, si illorum est
unicus filius, uel ex quolibet alio accidenti singularitas demonstratur,
eo quod ad esse unam praedicationem habeat eiusque dictio non transeat ad
alterum, sicut generis quidem ad species, specierum uero ad indiuidua.
Indiuidua ergo dicuntur huiusmodi, quoniam ex proprietatibus consistit
unum quodque eorum, quarum collectio numquam in alio eadem erit. Socratis
enim proprietates numquam in alio quolibet erunt 14—p. 235, 4] Porph. p.
7, 21—27 (Boeth. p. 33, 4—10). 1 ostensione EGPS
ostentationem HN indicationeque EGPS indaga-
tionemque N 2 ante hic (is ex hic E
) add . ut CEGR et L atque quae]
Hm2LNP atque EGHm1 atque ea quae S eaque quae
CR propria CH proprietate R 4 qui post
forte HP 5 forte ante alius N 6
Sophronisci LNRS; cf . ei p. 231, 19 7 quaeant R
si uel ex siue Lm2 sensu GL ( ante add .
siue) P ( ras. ex -sui) R ipso
Cm1LPm1R tactuque H tactu uel R 8
monstrantur R accidenti significentur uel om. EGR
accidente N ante uel add . id est CH (del.
m2) Lm2NP 9 nomine om. EGR , post proprio S
illud om . S, del. Lm2 10 post uel add .
si HR, s. l. Lm2 11 demonstretur S eo quod in
ras. Cm2 eaque H (que add. m2, post er . quod)
N ea quae P; post quod add . accidentia in mg.
Cm2 de (s. l.) accidenti in con - textu , ał eo
quod accidentia in mg. L ad esse unam] unam ad sese C
ad sese unam HN ad se unam L (s. l. et in mg . de se
a.c.) P 12 habeat] EGHm2Lp.c.PRS habet
Cm1Hm1La.c.N habeant Cm2L in mg . dictio]
praedicatio CNSp.c . transit CHNR 13 species] m2 in CH
(in mg.) P, La.c . specierum cett . 16 quarum—pluribus (p. 235, 3)
] R il , om. cett . quarum] Π m2 Ψ quorum cett .
in alio post eadem s. l . \ m2 in alium R,
post alio add . quolibet 2 particularium, hae
uero quae sunt hominis, dico autem eius qui est communis, proprietates erunt
eaedem in pluribus, magis autem in omnibus particu- laribus hominibus in eo
quod homines sunt. Quoniam superius indiuiduum appellauit, huius
nominis rationem conatur ostendere. ea enim sola diuiduntur quae pluribus
communia sunt; his enim unum quodque diuiditur quorum est commune quorumque
naturam ac similitudinem continet. illa uero in quae commune diuiditur,
communi natura participant proprietasque communis rei his quibus com-
munis est conuenit. at uero indiuiduorum proprietas nulli communis est.
Socratis enim proprietas, si fuit caluus, simus, propenso aluo ceterisque
corporis lineamentis aut morum institutione aut forma uocis, non conueniebat in
alterum; hae enim proprietates quae ex accidentibus ei obuenerant eiusque
formam figuramque coniunxerant, in nullum alium conueniebant. cuius autem
proprietates in nullum alium conueniunt, eius proprietates nulli poterunt esse
communes, cuius autem pro- prietas nulli communis est, nihil est quod eius
proprietate participet. quod uero tale est, ut proprietate eius nihil
parti- 1 post particularium add . eaedem edd
. cum Porph. p. 7, 24 haec Δ eae Φ
post hominis s. l . proprietates Δ dico—communis
om. R 2 proprietates er . Λ proprietatis Γ
3 eadem Δ m1 2 pr . in] et in Γ post . in]
et in ΓΛ m2 Φ omnibus om. S 4 in om .
Φ post sunt add . continentur (ex p. 236, 7)
R 6 ostendere conatur C 7 <in> his brm
quodque unum Cm1 quibus EGLPRS edd . 10 participan- tur
R post . communi ( om . est) Gm1 11 proprietas om. E
proprietates Gm1 12 caluus, simus] caluissimus EGHm1
(caluus uel simus m2 ) Lm1PR 13 perpenso ESp.c .
albo Em1 (caluitio m2 ) G uentre N
cor- poris linea del., sed lin. er., s. l . corruptus Hm2
liniamentis CEG LNPm2S 14 post
institutione add . probatus EP, s. l. Lm2 uocis]
Cm1EGPRS uocisue sono Cm2HLm2 (uocis uel sonus m1
) N con- ueniebant EGm1Hm1P haec G 16 in
nullo alio EGHLm1PS 17 cuius—conueniunt om. EGLRS
cuius] eius P autem] uero N ita- que P in
nullum—eius om. P post eius add . itaque N
igitur L 18 poterant EGL potuerunt ex
poterunt P potuerant R autem om. LS 19
proprietatem EGLRS proprietate * (s er .) H 20
proprietatem EGH LPRS nihil] nulli Lm2P
participat ER cipet, diuidi in ea quae non participant, non
potest; recte igitur haec quorum proprietas in alium non conuenit, indi- uidua
nuncupantur. at uero hominis proprietas, id est spe- cialis, conuenit et in
Socratem et in Platonem et in ceteros, quorum proprietates ex accidentibus
uenientes in quemlibet alium singularem nulla ratione conueniunt. Continetur
igitur indiuiduum quidem sub spe- cie, species autem sub genere. totum enim
quiddam est genus, indiuiduum autem pars, species uero et totum et pars, sed
pars quidem alterius, totum autem non alterius, sed aliis; partibus enim totum
est. De genere quidem et specie et quid generalissimum et quid
specialissimum et quae genera eadem et spe- cies sunt, quae etiam indiuidua, et
quot modis genus et species dicitur, sufficienter dictum est. Hic
retractat omnia breuiter quae supra latius absoluit dicens indiuiduum ab specie
contineri, species uero ipsas a genere, huiusque causam reddens ait : omne enim
genus totum est, indiuiduum pars. totum enim genus in eo quod genus est,
continet, tametsi species esse potest; totum enim non ut genus species est,
sed ut ea quae supponitur generi. genus igitur in eo quod genus est, totum est
speciebus, semper enim continet eas. at uero indiuiduum pars semper est,
num- 7—15] Porph. p. 7, 27—8, 6 (Boeth. p. 33, 10—17). 2
proprietates Em1NR conueniunt N 4 pr . et
om. C secund . in om. S tert . in om. HNP 5 uenientes ex
accidentibus C ex accidente (om . uenientes ) EGLm1RS 7
Continetur om. R (cf. ad p. 235, 4) con- tinentur A m2 K m1
Z quidem om . Φ est quidem Δ 8 totum—indi-
uidua (14) ] R Q , om. cett . 9 pars—uero] pars est species
autem Δ 10 pr . totum] totum est ΛΦ 11 sed in aliis, in
partibus edd. cum Porph. p. 8, 2 12 quod ΛΣ 13 et quid
specialissimum om . A quod A2 14 sint. R
ΓΛΙIΣ; cf. p. 237, 15 quod GS tot Pm1
modis om. S 15 dicatur N ΥΔΛΠΦΨ , s. l. add . Σ
; cf. p. 237, 19 16 Hic om. NR, s. l. Hm2 17
teneri C ipsas om. E ipsa Cm1 18
huiusce Lm2 19 pars om. E genus enim Cm1
(ante genus s. l . totum m2) HN 20 totum] tum
Hm1 tunc Ν enim] autem S 23 est ante
semper CN pars post est LS quam enim
ipsum aliquid sua proprietate concludit. species uero et totum est et pars,
pars quidem generis, totum uero indiuiduis. et cum pars est, ad singularitatem
refertur, cum totum, ad pluralitatem. quoniam enim unum genus pluribus 5
speciebus superest, una quaelibet species pars est generis, id est unius,
quoniam autem species pluribus indiuiduis | praeest, p. 79 non est
uni indiuiduo totum, sed plurimis. idcirco enim totum dicitur, quia plura
continet et cohercet. nam ut pars sit ali- quid, una ipsa unius pars esse
poterit, ut uero totum sit, unum ipsum unius totum esse non poterit.
idcirco alterius quidem pars est species, aliis uero totum. Et de
genere quidem et specie dictum est et quid sit gene- ralissimum genus, quoniam
id cui nullum aliud superponitur genus, et quid specialissima species, quoniam
ea cui species nulla supponitur, et quae genera eadem sunt, eadem et
species, scilicet subalterna quibus aliquid superponitur, aliquid uero
supponitur, quae etiam indiuidua, ea scilicet quorum pro- prietates alteri
nequeunt conuenire, et quot modis genus uel species dicitur, genus quidem aut
in multitudine aut in pro- creatione aut in participatione substantiae,
species uero aut ex figura aut ex generis suppositione, sufficienter dictum
est. quibus absolutis modum uoluminis terminabo, ut quarti area libri
differentiae reseruetur. 2 ante post . pars add .
et C , post er . que L totum in mg. Cm2 uero
om. HN autem C (in mg. add. m2) L quidem S 3
indiuidui Cm1NS et] sed CHN post post . cum add .
uero R 4 quoniam] quod L 7 plu- ribus
HLm2NS 9 unum ipsum brm 12 Et] sed in er . et
Lm2 specie] de specie EG 13 post id add .
est P, s. l. Em2 14 quod C specialissimum ( om .
species,] HN nulla species NR 15 superponitur
(ras. corr. E) nulla EG eadem s. l. Lm2 16 supponitur
HR aliquid uero supponitur om. ENR, in mg. Cm2 17 ea
om. EGLPRS 18 non queunt G quod Em1GN quod
quot R 20 aut in partici- patione s. l. Gm2 post
substantiae add . aut ex figura S consistit edd . uero
aut] autem N 21 figura] genere S ex om. E
est om. S 22 post area s. l . ubi discutiamus
ea Em2 23 ante subscriptionem initium libri IV usque ad p.
239, 6 iniecta scriptum, post subscrip - tionem E
ANICII MANLII (MALLII G ) SEVERINI BOETII (BOECII G ) V. C. ET I LL
. EXCONS (EXC. E ) ORD. PATRICII IN ISAGOGEN (YSAGOGAS E )
PORPHYRII (PORPHIRII E ) ID EST INTRODVCTIONE A SE TRANSLATAE (ID
eqs. om ., SCDAE E ) EDITIONIS LIB. III. EXPL. INCIP. LIB. IIII. EG
; EXPLICIT LIBER TERTIVS. (LIB. IIII. EXPLICIT L ) INCIPIT (LIBER
add. LS ) QVAR- TVS L (add. mS) NPRS (uariis cum.
compendiis) ; LIBER QVARTVS C; subscriptio deest in H
De differentia disputanti non aeque illud debet occur- rere quod in
generis specieique tractatu de collocationis ordine quaerebatur. illic enim
meminimus inquisitum, cur esset omni- bus praepositum genus, ut id primum
ad disputationem ueniret, cur post genus species esset iniecta, nunc uero superuacuum
est dicere, cur post speciem differentia sumpta sit, cum illud iam fuerit
inquisitum, cur non ante speciem collocata sit. quodsi mirum uidebatur speciem
differentiae in disputationis loco fuisse praepositam, quod differentia
continentior et magis amplior esset specie, quid est quod possit quisque
mirari, si eandem differentiam ante proprium atque accidens collocauerit, cum
proprium unius semper sit speciei, ut posterius demon- strabitur, accidens uero
exteriorem quandam ostendat naturam nec omnino in substantia praedicetur,
differentia uero utrumque contineat, et de pluribus speciebus et in substantia
praedicari? sed haec hactenus, nunc ad ipsa Porphyrii uerba ueniamus.
Differentia nero communiter et proprie et magis 3 quod—inquisitum]
p. 170, 2 ss. 198, 10 ss. 18—p. 240, 13] Porph. p. 8, 8—17 (Boeth. p. 33,
18—34, 7). 2 De differentia] Differentiae E
Differentia G Differentiam La.c . disputanti] in
disputando CEGLm1N non aeque illud] non illud quoque C
3 quod] ut HN collationis Cm1HN 4 quaerebatur]
hic desinit cod. S 11 ante specie add . ea
EG ab HL est quod om. GR ( post quid
add .interrgatiue) s. l. Lm2 , sit Em1 sit quod m2
an quisquam? ad quisque add . iure possit
Em2 12 post eandem add . iure E, s. l. Lm2
13 sit unius speciei semper C unius sit semper speciei
R unius semper speciei sit N 15 substantiam NR 16
substantiam Em1 18 ante Differentia
inscriptio DE ( om . Ψ ) DIF- FERENTIA additur in
2 et magis proprie in mg. Cm2? proprie dicitur.
communiter quidem differre alterum ab altero dicitur, quod alteritate quadam
differt quo- cumque modo uel a se ipso uel ab alio. differt enim Socrates a
Platone alteritate et ipse a se uel puero uel iam uiro et faciente aliquid uel
quiescente et semper in aliquo modo habendi alteritatibus. proprie autem
differre alterum ab altero dicitur, quando inse- parabili accidenti ab altero
differt. inseparabile uero accidens est ut nasi curuitas, caecitas oculorum,
cicatrix, cum ex uulnere obcalluerit. magis proprie differre alterum ab
altero dicitur, quando specifica differentia distiterit, quemadmodum homo ab
equo p. 80 specifica differentia differt rationali qualitate.
| Tribus modis aliud ab alio distare praediximus, genere. specie,
numero, in quibus omnibus aut secundum substantiales quasdam differentias
alia res distat ab alia aut secundum accidentes. nam quae genere uel specie
distant, substantia- libus quibusdam differentiis disgregata sunt, idcirco
quoniam genera et species quibusdam differentiis informantur. nam quod homo ab
arbore genere distat, animalis sensibilis qua- litas in eo differentiam
facit. addita enim sensibilis qualitas 14 praediximus] p. 191, 21.
1 dicitur] λεγέσ&ω Porph. p. 8, 8; cf .
nuncupatur infra p. 241, 18 communiter—distiterit (12)
] R Q , om. cett . 2 ab om . A , s. l . Γ 3
ipso om. R 4 pr . a om. R X puero] a puero
ΣΦ 5 uiro] a uiro Φ et] R T uel cett.;
Porph. p. 8, 11 χοιί aliquod S 6 habendi] habendi se Φ
; Porph. p. 8, 12 τού πώς εχειν 7 ab om .
ΔΛΣ quandam R 8 accidente R ; post add .
alterum edd. cum Porph. p. 8, 13 ab om . Σ 10
coaluerit Σ m2 post proprie add . autem ΓΔ (fort.
recte) uero Φ ; Porph. p. 8, 15 hi 11
ab om . ΛΣ 12 destiterit TX m1 AZ quem-
admodum—differt del. Lm1? 13 differentia om. Ν Σ
ante rationali add . id est CEGL, s. l . Hm2 A
m1? rationabili CEGLPR 14 ab] LP, om. cett . 17
accidens CEm2 accidentales Lm2 18 disgregata— quibusdam
om. N, s. l. R 19 post quibusdam add .
substantialibus Hm2 edd.,recte? ad informantur s. l.
disregantur N 21 ea Hm1Lm2NP animato animal
facit, eidem detracta facit animatum atque insensibile, quod uirgulta sunt.
igitur homo atque arbor genere differunt — utraque enim sub animalis genere
poni non possunt —, differentia sensibili secundum genus discrepant, quae unius
ex propositis tantum genus, id est hominis informat, ut dictum est. illa
uero quae specie distant manifestum est quod ipsa quoque differentiis
substantialibus discrepant, ut homo atque equus differentiis substantialibus
discrepant, rationabilitate atque inrationabilitate. ea uero quae indiuidua
sunt et solo numero discrepant, solis accidentibus distant. haec autem
sunt uel separabilia uel inseparabilia, separabilia quidem, ut moueri, dormire;
distat enim alius ab alio, quod ille somno prematur, bic uigilet. distat item
inseparabilibus accidentibus, quod hic staturae sit longioris, hic minimae.
Quae cum ita sint, in ter- narium numerum has differentiarum diuersitates
Porphyrius colligit hisque ipse nomina quibus post utatur, apponit dicens :
omnis differentia uel communiter uel proprie uel magis proprie nuncupatur,
communiter quidem eam dif- ferentiam sumens quae quodlibet accidens monstret,
quae in quadam alteritate consistit, ut si Plato a Socrate differat, quod
ille sedeat, hic ambulet, uel quod ille sit senex, hic 5 ut dictnm est]
p. 208, 17 ss. 1 eiusdem E et idem G
eadem L inanimatum L , in- er. EP; cf. p. 208, 14 ss .
2 post arbor add . quae H (linea del., sed
lin. er.) L (del. m1) N 3 animali ( om . genere) N 4
ante differentia add . sed ex E nam brm, post s.
l . igitur Pm2 5 praepositis CLm1N positis Em1, s. l .
homine et arbore Lm2Em2 6 distant specie C quod
om. CHN 7 dis- crepare CHN ut—discrepant om. EGL, s. l.
R 8 discrepant om. C 9 post
inrationabilitate add . distant L 10 sunt add. Lm2, in
mg. Pm2 13 distant Hm1Pm2 distet L distat
enim E 14 sit om. R, ante staturae HN staturae
sit post longioris L minimae] Ppr
minime cett. codd. bm 16 isque EG ipsis C post
utatur] postulatur EGR 17 propria Ca.c.L 18
propria L differentiam eam HNP a differentia (om.
eam) E 19 ad sumens s. l . exordium Em2
monstraret EGLm1 (demonstraret m2 ) R 20 ut si]
uti EGLm1 (uti si m2 ) R a om. CGR, s. l.
Lm1?Pm2 differt ex -rat E 21 sit om.
C est EGL (s. l.) R iuuenis. a se ipso etiam saepe
aliquis differre potest, ut si nunc quidem faciat aliquid, cum ante quieuerit,
uel si nunc adulescens iam factus sit, cum prius tenera uixisset infantia.
communes autem differentiae nuncupatae sunt, quoniam nullius propriae esse
possunt differentiae, sed separabilia accidentia sola significant. nam et
stare et sedere et facere aliquid ac non facere multorum atque adeo omnium et
separabilia esse accidentia manifestum est. quibus si qui differunt, communibus
differentiis distare dicuntur. praeterea puerum esse atque adule- scentem uel
senem, ea quoque separabilia sunt accidentia. nam ex pueritia ad
adulescentiam atque hinc ad senectutem, ab hac denique ad decrepitam usque
aetatem naturae ipsius necessitate progredimur. illud forsitan sit dubitabile
de unius cuiusque forma corporis, an ullo modo separari queat. sed ea quoque
est separabilis, nullius enim diuturna ac stabilis forma per- durat.
idcirco nec peregrinus pater relictum domi puerum, si adulescentem redux
uiderit, possit agnoscere; forma enim semper quae ante fuerat, permutatur atque
ipsa alteritas qua distamus ab altero, semper diuersa est. Constat igitur hanc
communem differentiam separabilibus maxime accidentibus applicari,
propria uero est quae inseparabilia significat acci- dentia. ea huiusmodi sunt,
ut si quis caecis nascatur oculis, si quis incuruo naso; dum enim adest nasus atque
oculi, ille caecus, ille erit semper incuruus. atque haec per naturam. sunt
uero alia quae per accidens corporibus fiunt, ut si cui uulnus 1
post differre add . quidem L 2 cum ante in mg.
Cm2 nunc si C 3 iam er. L, post nunc
N 5 proprie CL sed] CLm2NP , om. EG , et
R quae HLm1 separabiles E, post add . enim Lm1,
del. m2 6 pr . et om. P ac] et HNP 7
ideo EGL post omnium add- sunt edd . et om.
H esse om. G, post accidentia EL ; separabilium esse
accidentium N 8 si om . N quid EG qua
R 9 discuntur E 10 ante separabilia add .
ueraciter R 14 eo Lm1 15 est separabilis] est
separabilis forma PR separabilis forma est EGL nullius—per-
durat om. GR, in mg. Cm2, s. l. Pm2 ac stabilis] et stabilis
C ( ut uid .) N ac stabili P estimabilis
E 18 alteritas ipsa EG 19 altera EGLm2R 22
nascetur Em1 24 ante erit add . etiam
R semper om. C inflictum cicatrice fuerit obductum,
haec si obcalluerit, pro- priam differentiam facit; distabit enim alter ab
altero, quod hic cicatricem habeat, ille uero minime. postremoque in his
omnibus uel separabilibus accidentibus uel inseparabilibus alia sunt naturaliter
accidentia, alia extrinsecus, naturaliter quidem ut pueritia uel iuuentus et
totius conformatio corporis, sic caeci oculi et curuitas nasi. et superiora
quidem exempla separabilis accidentis per naturam sunt, posteriora uero inse-
parabilis. item extrinsecus uel ambulare uel currere; id enim non natura,
sed sola affert uoluntas, natura uero posse tan- tum dedit, non etiam facere.
atque haec sunt separabilis acci- dentis extrinsecus uenientis exempla, illa
uero inseparabilis, ut si qua cicatrix obducta uulneri obcalluerit. Magis
propriae autem differentiae praedicantur, quae non accidens, sed sub-
stantiam formant, ut hominis rationabilitas; differt enim homo a ceteris, quod
rationalis est uel quod mortalis. | hae sunt p. 81 igitur magis
propriae, quae monstrant unius cuiusque sub- stantiam. nam si illae quidem
idcirco communes dicuntur, quia separabiles atque omnium sunt, aliae autem
propriae, quoniam separari non possunt, quamuis sint in accidentium
numero, illae iuro magis propriae praedicantur, quae non modo a subiecto
separari non possunt, uerum subiecti ipsius speciem substantiamque perficiunt.
ex his igitur tribus differentiarum diuersitatibus, id est communibus, propriis
ac magis propriis, fiunt secundum genus uel speciem uel numerum
discrepantiae. nam ex communibus et propriis secundum numerum distantiae
nascuntur, ex magis propriis uero secundum genus ac speciem. 1 ante
cicatrice add . si H 6 uel om. C formatio
HNPm2 sic] HPm1 (et si m2 ) Rm1
(sieque m2 ) si EGLm1 (sique m2 ) tum CN
9 post currere add . sunt E 10 uoluptas
L 11 at Em1 atqui m2 separabilis sunt C 13
uulneris Lm2P autem propriae La.c.R 14 substantia
Cm1 15 informant Pm2, recte? 16 a om. HN rationa-
bilis EGLPR post mortalis add . est C hae]
Hp.r.L haec cett . sunt igitur] enim sunt H 20 quoniam]
quod R 22 ab G post ipsius add . suis Em1,
del. m2 23 tribus igitur CG 24 ac s. l. Em2 , et
CR Uniuersaliter ergo omnis differentia alteratum facit cuilibet
adueniens, sed ea quae est communiter et proprie, alteratum facit, illa autem
quae est magis proprie, aliud. differentiarum enim aliae quidem alte- ratum
faciunt, aliae uero aliud. illae quidem quae faciunt aliud, specificae
uocantur, illae uero quae alteratum, simpliciter differentiae. animali enim
dif- ferentia adueniens rationalis aliud fecit et speciem animalis fecit, illa
uero quae est mouendi, alteratum solum a quiescente fecit; quare haec quidem
aliud, illa uero alteratum solum fecit. Omnis differentia
alterius ab altero distantiam facit. sed haec uel est communis et continens uel
cum quodam proprio et magis proprio differentiarum modo. quare quicquid
qualibet ratione ab alio diuersum est, alteratum esse dicitur. si uero
accesserit illi diuersitati ut etiam specifica quadam differentia sit diuersum,
non alteratum solum, uerum etiam aliud esse praedicatur. alteratio igitur
continens est, aliud uero intra alterationis spatium continetur; nam et quod
aliud est, alte- ratum est, sed non omne quod alteratum est, aliud dici
potest. itaque si accidentibus aliquibus fuerit facta diuersitas,
alteratum 1—11] Porph. p. 8, 17—9, 2 (Boeth. p. 34, 7—15). 1
ergo] uero CEGR; Porph. p. 8, 17 osv alterum E h
m2 A 2 sed ea—quiescente fecit (10) ] Ω , om. cett . ea
quae est eqs. ] cum cod. A Porph. p. 8, 18, cett. α:
μέν—κοιοϋσιν, a: 81 άλλο 3 alterum Δ , item 4 autem]
uero ΔΣΦ 7 altera Φ* enim] autem A a.c . 8 ratio-
nale 2 facit ΓΣΦ item 9; Porph. p. 9, 1
ίποίησεν et speciem animalis fecit om. codd. quidam Porph.,
deleri uult Busse 10 faci(??) ΓΔ m2 ΣΦ qua * ( (??) ?
er.) re * C qua in re (si add. GLm1, s. l .
siqui- dem m2 ) EGL 11 ille Gm1 illae
Δ solum om. EG, s. l. Cm2 , solum modo P fecit]
ΔΛ , om. P, facit cett.; Porph. p. 9, 2 έποίηοιν
13 uel est] L uel ex EG est uel N, om . est
CR, om . uel HP (ante est add . quidem )
communi EG continenti E ( -ti * ) G cum om. N, s. l.
Em2 eo m1 14 proprio] proximo GR, post
proprio add . uel ma- ximo P 18 inter Gm1 19 nam
et] Hm1NR igitur et EG igitur omne ( et
add. C) CHm2L 21 erit HN quidem effectum est, quoniam
quidem quolibet modo uel ex quibuslibet differentiis considerata diuersitas
alterationem facit intellegi, aliud uero non fit, nisi substantiali differentia
alterum ab altero fuerit dissociatum. itaque communes et propriae
differentiae, quoniam accidentium, ut dictum est, sunt, solum efficiunt
alteratum, aliud uero minime, magis propriae autem, quoniam substantiam tenent
et in subiecti forma praedicantur, non modo alteratum, quod est commune uel
substantiali uel accidenti differentiae, sed etiam aliud faciunt, quod ea
sola retinet differentia quae substantiam continet formamque sub- iecti.
atque hae quidem differentiae quae faciunt aliud, speci- ficae nuncupantur
idcirco, quod ipsae efficiunt speciem; quam cum substantialibus differentiis
informauerint, faciunt ab aliis ita esse diuersam, ut non alterata solum sit,
uerum etiam tota alia praedicetur. itaque fit huiusmodi diuisio,
differentiarum ut aliae alteratum faciant, aliae nero aliud. et illae quidem
quae faciunt alteratum, simpliciter puro nomine differentiae nuncupantur, illae
uero quae aliud, specificae differentiae prae- dicantur. atque ut planius
liqueat quid sit alteratum, quid aliud, tali describuntur termino uel
declarantur exemplo : aliud est quod tota speciei ratione diuersum est, ut
equus ab homine, quoniam rationalis differentia animali adueniens hominem fecit
aliudque eum quam equum esse constituit. item si unus homo sedeat, alter
assistat, non efficietur homo diuersus ab homine, sed eos alteratio sola
disiungit, ut eum qui assistit ab eo qui 5 ut dictum est] p. 242, 4 ss.
19 ss. 1 post , quidem om. HNP, del. Lm2 uel ex
quibuslibet om. H 2 ad differentiis s. l . uel
diuersitatibus Rm1 ? 7 formam N 9 accidentali Hm2NPm2
facit EGLP 10 quae er. C 11 hee P 12
ipsae om. EGLR 14 alteratum E (in ras. m2) P
alterum GLR 15 aliud R sit E 16 ut
om. EH faciunt HNR facient Em2 facie
m1 20 describantur Em1 21 ratione specie (sic) E
ab om. EGL, s. l. HP 22 facit HLNPm1 23 esse] est
Em1 ita R itaque N 24 effi- citur N
efficiatur (ur add. m2 ) P sedet faciat alteratum. item
si ille sit nigris oculis, ille caesiis, nihil, quantum ad formam humanitatis
attinet, permutatum est. ita secundum has differentias alteratio sola
consistit. at si equus quidem iaceat, homo uero ambulet, et aliud est equus ab
homine et alteratum, dupliciter quidem alteratum, semel uero aliud.
alteratum est enim, uel quod omnino specie diuer- sum est — et est aliud; omne
enim aliud, ut dictum est, etiam alteratum est —, uel quod accidentibus distat,
quod ille iaceat, hic ambulet, semel uero est aliud, quod rationabili p,
82 atque inrationabili differentiis dis|gregatur, quae specificae
sunt et substantiales dicuntur. est igitur alteratum quod ab alio
qualibet ratione diuersum est. Secundum igitur aliud facientes diuisiones
fiunt a generibus in species et definitiones adsignantur, quae sunt ex genere
et huiusmodi differentiis, secundum autem eas quae solum alteratum
faciunt, alteratio sola consistit et aliquo modo se habendi
permutationes. Quoniam in principio operis huius generis, speciei,
differen- 13—17] Porph. p. 9, 2—6 (Boeth. p. 34, 15—19). 18 in prin-
cipio o. h.] p. 147, 5. 1 facit Em1G item om.
EGR, in mg. Hm2, s. l. Lm2 si om. EGL, post ille R, in mg.
Hm2 post . ille] iste N caesius La.c . (ce-) Pm1
caecis N cecus C 3 item in ras. L post
has add . quo- que HNP, s. l. Lm2 sola s. l. Em2
ut GN 4 uero om. E 5 ab] de P pr . alterum
GLm1 6 post uero add . est C enim om
. H (quidem add. post est ) N, ante est
CGPR 7 enim om. G 8 distet R 9 iacet
HLm1N ambulat H rationali atque inrationali HLm2R
10 differentia N segregatur CR specificae sunt]
differentiae specificae C 13 post facientes add .
differentias edd., om. codd. cum cod. C Porph. p. 9,3 et Dauide
commentatore p. 177, 23 (Busse); post add . et edd. cum Porph . τέ
14 quae—faciunt (16) ] L Q , om. cett . 15 ante
sunt add . definitiones Γ definitiones scilicet Δ
et] ex Δ m2 16 ante alteratio add . at CG
alteratio sola consistit] ai έτερότητες μο'νον συνί- ατανται
Porph. p. 9, 5 17 et] in CEGLR ad Δ ;
Porph. v.at aliquo modo] aliquando Γ se
add. Em2 habentis R habentibus EGLm1 permutatione
R permutationibus CEGLm2 18 huius om. EGR, ante
operis s. l. Lm2 specieique EGLNPR; cf. p. 148, 17
tiae, proprii accidentisque notitiam ad diuisionem atque ad definitionem
utilem esse praedixit, idcirco nunc differentiarum ipsarum facta diuisione
easdem partitur et segregat, quaenam differentiae diuisionibus ac
definitionibus accommodentur, quae uero minime. quoniam igitur diuisio
generis ita in species facienda est, ut illae a se species omni substantiae
ratione diuersae sint, idcirco non probat assumendas esse eas ad diui- sionem
differentias quae uel separabilis uel inseparabilis acci- dentis
significationem tenent, idcirco quoniam, ut dictum est, solum faciunt
alteratum, aliud uero perficere et informare non possunt. inutiles igitur sunt
ad diuisionem hae differentiae quae faciunt alteratum. segregandae igitur sunt
communes et propriae a generis diuisione, illae assumendae tantum quae sunt
magis propriae. illae enim faciunt aliud, quod generis diuisio uidetur
exposcere. ad definitionem quoque eaedem magis propriae plurimum ualent,
communes et propriae uelut inutiles segregantur; communes enim et propriae,
quo- niam accidens diuersi generis ferunt, nihil substantiae ratione
conformant, definitio uero omnis substantiam conatur ostendere.
specificae uero differentiae illae sunt quae, ut superius dictum est, speciem
informant substantiamque perficiunt; hae sunt magis propriae. eaedem igitur
sicut in diuisionem, ita etiam in definitionem assumuntur. ut enim dictum est,
eaedem diffe- 9 ut dictum est] cf. p. 244, 2. 245, 4 (et p. 242, 19—21).
20 supe- rius] p. 245, 11. 23 ut enim dictum est] infra p. 253, 12 ss. 258, 9
ss. 260, 6 ss. 2 definitionem] defensionem G
utile E 4 ac definitionibus om . EG 5 diuisio igitur
E 7 eas ante assumendas P, ante esse
HN diuisiones NRm1 8 uel inseparabilis om. EGR 9
idcirco—faciunt] uel eas differentias quae faciunt (faciant R ) EGL
(del. m2) R 10 aliud— alteratum (12) om. EGR 14 aliud
faciunt C 15 definitionem] diui- sionem Cm1EGLm1
eadem Em1G 16 plurimum om. EG post ualent add .
nam EGL (del. m2) P 17 uelut—propriae om. EGR
enim om. CH 18 proferunt Lm2Pm2 procedent m1
praecedunt N a.c . 19 informant N 21 hee CP
haec E 22 eaedemque C eadem Em1GL
diuisione GN, add . generis GL etiam om. HN
et P 23 diffinitione N ut enim—sumuntur om. edd
. rentiae nunc quidem constitutiuae ad definitionem specierum
sumuntur, nunc diuisiuae ad partitionem generis accommodantur. ita igitur cum
diuisiuae sunt generis, aliud constituunt, in substantiae uero definitione
speciei informationem faciunt, cumque magis propriae et aliud faciant et
specificae sint, eo quidem quo aliud faciunt, diuisionibus aptae sunt, eo
uero quo speciem informant, definitionibus accommodatae sunt. communes autem et
propriae quoniam neque aliud faciunt, sed alteratum, neque omnino substantiam
monstrant, aeque a diuisione ut a definitione disiunctae sunt. A
superioribus ergo rursus inchoanti dicendum est differentiarum alias quidem
esse separabiles, alias uero inseparabiles. moueri enim et quiescere et sanum
esse et aegrum et quaecumque his proxima sunt, separabilia sunt, at uero
aquilum esse uel simum uel rationale uel inrationale inseparabilia.
inseparabilium autem aliae quidem sunt per se, aliae 11—249, 4] Porph. p.
9, 7—14 (Boeth. p. 34, 20—35, 6). 2 assumuntur Ea.c .
partitionem] coparationem N 3 ita—faciunt (4) in mg. sup.
Hm2 Ita igitur cum diuisio generis aliud quaerat. substantia uero speciei
informationem Hm1, eadem uerba loco ita—faciunt adiungit
N Ita igitur cum ad diuisionem generis aliud querant. aliud uero ad
speciei informacionem faciunt Hm3 3 diuisiuae] CHm2LN
(priore loco) Pm1 diuisione EG ad diuisionem
Hm3R diuisio Hm1N (post. l) Pm1 sunt] CHm2LN (pr. l.),
om. EGHm1 et 3 N (post. l.) R, s. l. Pm2 constituunt] CHm2N (pr.
l.) Pm2 quaerat Hm1N (post. l.) Pm1 quaerant ( uel
que-,) Hm3R quam erat EG constituunt quam erat
L in substantiae uero definitione] CHm2LN (pr. l.) Pm2 in
substantia uero Pm1R substantia uero EGHm1N (post. l.)
aliud uero Hm3 4 post uero add . ad
Hm3 faciunt om. EHm1N (post. l.) 5 pr. et
om. HN, s. l. Pm2 faciunt Lm1Pm1 et] ac C eo] in
eo N 6 quidem om. L quod HLm1NP (d er .)
uero] modo N 7 quod HRm1 9 sed] sub G
monstrat CGm1 11 ergo om . H uero N 2
; Porph. p. 9, 7 ouv rursus om. H 12
aliae... aliae h m1 separabiles esse Φ 13 alias
uero—perceptibile (p. 249, 2) om. C moueri—perceptibile] R Ω
, om. cett . 14 ante quaecumque s. l . omnia
Λ 15 at—inseparabilia in sup. mg . h m2 acylum
ΓΦ acilum ΛΣ , sim. p. 249, 3.250, 20. al . 16
post inseparabilia add . sunt PAS<P edd. Busse, om.R
h cum Porph. p. 9,10 uero per accidens; nam rationale
per se inest homini et mortale et disciplinae esse perceptibile, at nero
aquilum esse uel simum secundum accidens et non per se. Superius
differentias triplici diuisione partitus est dicens aut communes esse aut
proprias aut magis proprias, dehinc easdem alia diuisione in duas secuit partes
dicens has quidem aliud facere, illas uero alteratum. nunc tertiam earum quidem
facit diuisionem dicens alias esse separabiles, alias inse- parabiles,
posse autem de uno quoque cuius multae sunt dif- ferentiae, plurimas fieri
diuisiones ex ipsa differentiarum natura manifestum est. nam si omnis diuisio
differentiis distribuitur, quorum multae sunt differentiae, multas etiam
diuisiones esse necesse est. fit autem ut animal diuidatur quidem hoc modo
: animalis alia quidem sunt rationabilia, alia inrationabilia, item alia
mortalia, alia inmortalia; item alia pedes habentia, alia minime; rursus alia
herbis uescentia, alia carnibus, alia semi- nibus. ita nihil mirum uideri
debet, si multiplex differentiae est facta partitio. ac primum quidem cum in
ternarium nume- rum differentiae membra secuisset, communes et proprias
et magis proprias nuncupauit. secunda uero diuisio communes et proprias intra
nomen alteratum | facientis inclusit, magis proprias p. 83 uero
intra aliud facientis. haec nero tertia diuisio, quae ait dif- ferentiarum
alias esse separabiles, alias inseparabil es, 5 Superius... dicens aut
eqs.] p. 239, 18. 7 dicens has eqs.| p. 244, 2. 2
perceptibile] ΦΨ perceptibilem cett . ( in mg . capacem
T ) 3 uel] et Γ simium P post accidens add .
est Γ , s. l. Lm2, ras. in E et om. Ν ΑΣ 4
post se add. est P 5 differentia R 7
dicens in mg. Hm2 8 earum quid R earundem
CN quidem post pr . alias C 9 post post ,
alias add . uero C 14 animal] in animali quod H
diuiditur H quidem ante diuidatur Lp, om.
brm 15 animalium N edd . quidem post sunt NP, om.
H rationalia alia inrationalia H 18 item P
20 post secuisset add . ait HP aut CN
et magis—et proprias om. EG 21 nun- cupari H
nuncupauerit LPR 22 facientes CNPm1 propria
R proprium Em1GLp.c . 23 facientes CN qua
CLNRm1 unam quidem ex alteratum facientibus separabilibus
differentiis adiungit, ceteras uero intra inseparabilis differentiae uocabulum
claudit. una quidem ex alteratum facientibus. id est propria differentia, et
reliqua quae aliud facere demonstrata est, id est magis propria, inseparabiles
differentiae esse dicuntur. quarum subdiuisio fit. inseparabilium
differentiarum aliae sunt per se, aliae secundum accidens, per se quidem magis
pro- priae, secundum accidens uero propriae. per se autem aliquid inesse
dicitur quod alicuius substantiam informat. si enim idcirco quaelibet species
est, quoniam substantiali differentia constituitur, illa differentia per
se subiecto adest neque per accidens aut per quodlibet aliud medium, sed sui
praesentia speciem quam tuetur informat, ut hominem rationabilitas. homini enim
huiusmodi differentia per se inest, idcirco enim homo est, quia ei
rationabilitas adest; quae si discesserit, species hominis non manebit. et
has quidem quae substanti- ales sunt, inseparabiles esse nullus ignorat;
separari enim a subiecto non poterunt, nisi interempta sit natura subiecti.
secundum accidens nero inseparabiles differentiae sunt hae quae propriae
nuncupantur, ut aquilum esse uel simum; quae idcirco per accidens
nuncupantur, quoniam iam constitutae speciei extrinsecus accidunt nihil
subiecti substantiae commo- dantes. Illae igitur quae per se sunt,
in substantiae 24—p. 251, 14] Porph. p. 9, 14—23 (Boeth. p. 35,
6—17). 1 ex om. EG, in inf. mg. L alteratum
post facientibus R, om. G post facientibus add . id est
communem L (in inf. mg.) P 2 adiungit] ponit La.c .
cetera R ceterasque Lm2 alteram C 3
una ras. ex una C quidem] quidem fit G
quippe HN 4 et om. G, s. l. E 5 inseparabilis
E esse om. G 6 post quarum add .
quidem Lp ita brm post aliae add . enim
EGL 8 inesse aliud ( ex aliquid m2 ) L 11 neque]
non Lm2R, ante neque add . quae Hm2 12
post medium add . quae sunt propria Hm1, del. m2 13
rationalitas H, item 15 15 ei s. l. Hm2 16 quidem
eas (sic) C 17 nullus esse C 18 nisi] ni EG 20
proprie CN aquilum] cf. p. 248, 15 22 accedunt
Hm1N subiecto Hm1 subiectae Lm1N
(-te) 24 Igitur illae C in om . N
ratione accipiuntur et faciunt aliud, illae uero quae secundum accidens,
nec in substantiae ratione dicuntur nec faciunt aliud, sed alteratum. et illae
quidem quae per se sunt, non suscipiunt magis et minus, illae uero quae
per accidens, uel si inse- parabiles sint, intentionem recipiunt et remissi-
onem; nam neque genus magis aut minus praedi- catur de eo cuius fuerit genus,
neque generis dif- ferentiae, secundum quas diuiditur; ipsae enim sunt
quae unius cuiusque rationem complent, esse autem uni cuique unum et idem neque
intentionem neque remissionem suscipiens est, aquilum autem esse uel simum uel
coloratum aliquo modo et intenditur et remittitur. Differentiis
rite partitis earum inter se distantiam monstrat atque unam quidem repetit quam
superius dixit. cum enim tres esse dixisset differentias, communes, proprias,
magis pro- prias, alteratum facere dixit proprias, sicut etiam communes, aliud
minime, sed hoc solis magis propriis reseruauit. nunc igitur idem repetit
dicens quoniam inseparabiles differentiae quae substantiam monstrant, id est
quae per se subiectis speciebus insunt easque perficiunt, aliud faciunt, illae
uero 16. 252, 3 superius] p. 244, 1 ss. 1 rationem GR
h suscipiuntur Lm2 percipiuntur Φ aliud]
illud E illae—suscipiens est (12) ] Ω , om. cett
. 3 dicuntur] accipiuntur Φ (ex 1); Porph. p. 9, 16
λαμβάνονχαι uel παραλαμβάνοντα codd .,
λέγονται Dauid comment. p. 184, 16 alteratum] alterum
W- m1 et om . Γ 4 quidem om . Λ
uero Γ 5 uero quae] quidem Γ si om .
Φ 6 sunt ΔΣΦ brm Busse; Porph. p. 9, 18 v.dv—Jaw
7 aut] Λ Busse et cett. codd. edd. (cf. 4);
Porph. p. 9, 19 ή cod. M m;
cett . 9 ipsae] otuxat Porph. p. 9, 20 10
post rationem add . id est diffinitionem Φ 11
neque—remissionem cum Porph. p. 9, 21 cod. Μ , ooxe ανεσιν οντε
έπίχασιν cett . 12 aquilum] cf. ad p. 248, 15
autem om. P 13 pr . uel] et Γ colorari
Em1 et om. CLR 14 et] uel R 17 esse post
dixisset HNP, ante tres P 18 alteratum—proprias]
proprias alte- ratum facere dixit HNP 19 post
aliud add . uero HNPR, s. l. Lm2 quae sunt propriae, id
est secundum accidens inseparabiles differentiae, neque in substantia insunt
nec aliud faciunt, sed tantum, ut superius dictum est, alteratum. item alia distantia
est earum differentiarum quae secundum substantiam sunt, ab his quae secundum
accidens, quoniam quae substantiam mon- strant, intendi aut remitti non
possunt, quae uero sunt secun- dum accidens, et intentione crescunt et
remissione decrescunt. id autem probatur hoc modo. uni cuique rei esse suum
neque crescere neque deminui potest; nam qui homo est, humanitatis suae nec
crementa potest nec detrimenta suscipere. nam neque ipse a se plus aut
minus hodie uel quolibet alio tempore homo esse potest nec homo rursus ab alio
homine plus homo potest esse uel animal. utrique enim aequaliter animalia,
aequaliter homines esse dicuntur. quodsi uni cuique esse suum nec cremento
ampliari potest nec inminutione decrescere, quod per id facile monstrari
potest, quoniam quae genera sunt uel species, nulla intentione uel remissione
uariantur, non est dubium quin differentiae quoque, quae unius cuiusque speciei
substantiam formant, nec remissionis detrimenta suscipiant nec intentionis
augmenta. itaque substantiales differentiae neque intentionem neque
remissionem suscipiunt. huius causa haec est. quoniam esse uni cuique unum et
idem est, et p. 84 intentionem re|missionemue non suscipit huius
exemplum. genus 2 nec N substantiam N sunt
EN neque edd . 4 est] L (s. l. m2) P edd., om.
cett . sunt om. E 5 secundum accidens quo- niam quae om.
EGP 6 ante intendi add . quae EGP post pos-
sunt add . secundum (s. l. E) accidens EGP
sunt om. CHL 7 in- tentione] intensione Pm2 edd., item 17—p.
253, 6 9 deminui] Pm1 minui L (ex diminui
m2) N diminui cett . quia C 10 decrementa Em1G edd . 11
uel] aut L 12 neque N 13 uterque P aequa-
liter—dicuntur] aequaliter corporales. aequaliter animati. aequaliter ho- mines
esse dicuntur H, eadem uerba loco aequaliter—dicuntur adiungit
sic utrique enim aequaliter eqs. N 15 ampliorari
EGLPm1 17 ante non s. l . et ob hoc Em2 19
informant Pm2 21 suscipient N cuius HNP
22 post unum add . est L 23 remissionemque
N post exemplum add. sit Lm1 edd. (ante
huius distinctio) , est Lm2, s. l. Hm2 enim dici non
potest plus minusue cuilibet genus; omnibus enim genus aequaliter superponitur.
differentiae quoque quae diuidunt genus et informant speciem, quoniam speciei
essentiam complent, nec intentionem recipiunt nec remissionem. quae uero
secundum accidens differentiae sunt inseparabiles, ut aquilum esse uel simum
uel coloratum aliquo modo, et inten- tionem suscipiunt et remissionem. fieri
enim potest ut hic paulo sit nigrior, hic uero amplius simus, ille minus
aquilus, at uero quod non omnes homines aequaliter rationales mor-
talesque sint, nec specierum nec differentiarum natura uidetur admittere.
Cum igitur tres species differentiae consi- derentur et cum hae quidem
sint separabiles, illae uero inseparabiles, et rursus inseparabilium cum
hae quidem sint per se, illae uero per accidens, rursus earum quae sunt per se
differentiarum aliae quidem sunt secundum quas diuidimus ge- nera in species,
aliae uero secundum quas ea quae diuisa sunt specificantur, ut cum per se
differen- tiae omnes huiusmodi sint, animati et inanimati, 12—p.
254, 8] Porph. p. 9, 24-10, 8 (Boeth. p. 35, 18—36, 6). 16 differentiarum—19
specificantur] Abaelardus, Introduct. ad theolog., II p. 94.
1 post cuilibet add . esse L edd . 2 quae
om. GPR, del. Hm1? 3 formant CEGLm1R species
Lm2NP 3 ante quoniam add . quae EGHLPR
essentiam] substantiam N 4 ante quae add.
ill<a>e G 6 aquilum] cf. ad p. 248, 15
colorari EG 8 nigrior sit HNP hic— aquilus] hic uero
minus hic magis acilus ille autem minus hic amplius simus illo uero minus
E amplius simus] amplissimus G, add . sit L aquilus]
ut 6 9 non quod R ut non HNPm1 quoniam non m2
ratio- nabiles ELm2P 12 considerantur Λ m2 ( in er .
-entur) 2 13 haec EG illae—sensibilis (p. 254, 5)
om. CEG 14 et—sensibilis (ibid.) om. HLNP 16
rursus—sensibilis (ibid.) om. R per se sunt Λ2Φ 17
quidem om . Λ2 18 ea] ΓΔΨΨ edd . haec
ΛII2 20 animatum et inanimatum sensibile et insensibile rationale et
inrationale mortale et inmortale h m1 animati—insensibilis] Porph.
p. 10, 4 εμψύχου και αίαβητικου ante sint
add . animalis edd. cum Porph . τοϋ ζώου quattuor
et (20—p. 254, 2) om . 2 sensibilis et insensibilis,
rationalis et inrationalis, mortalis et inmortalis, ea quidem quae est animati
et sensibilis differentia. constitutiua est substan- tiae animalis — est enim
animal substantia ani- mata sensibilis —, ea uero quae est mortalis et
inmortalis differentia et rationalis et inrationalis, diuisiuae sunt animalis
differentiae; per eas enim genera in species diuidimus. Fit nunc
differentiarum plena et suprema diuisio, quae est huiusmodi. differentiarum
aliae sunt separabiles, aliae inse- parabiles, inseparabilium aliae sunt
secundum accidens, aliae substantiales. substantialium aliae sunt diuisibiles
generis, aliae coustitutiuae specierum. quod uero ait : cum igitur tres species
differentiae considerentur, ad hoc retulit, quod in prima differentiarum
diuisione partim eas communes esse, partim proprias, partim magis
proprias dixit, quas rursus tres differentias alias separabiles esse
monstrauit, alias inseparabiles, separabiles quidem communes, inseparabiles
uero proprias ac magis proprias. inseparabilium uero fecit diuisionem dicens
alias esse secundum accidens, quae propriae nuncupantur, magis proprias
uero secundum substantiam considerari. earum uero quae secundum substantiam
sunt, subdiuisionem facit, quod 3 constituta T m1 4 post
animata add . et ΓΛ Busse, om . ΔΠΣΦΨ Porph. (p.
10, 6) edd . 5 ea] he ex e Rm2 est] sunt R
6 diffe- rentia om . CEGPR et om . CLR \\
rationabilis et inrationabilis (rac- et irrac- P )
Lm2P 7 diuisi Em1 diuisae GPm1 has HP;
Porph. p. 10, 8 St’ αΰτών 8 genera in] L (s. l.
m2) ΓΔΠ . (in mg. m2) Ψ Porph., om.
cett . 11 post inseparabilium add. uero C
12 generis om. EGR, in mg. Lm2 15 post esse add .
dixit HNP dicit R 16 dixit om. HPR, s. l.
Em2 rursum H 17 alias insepa- rabiles esse (esse om. N
) monstrauit HNP 18 ac] et HN 20 acci- dens] se
EG(er.), s. l. Pm2, add . substantiam Em1 alias (alia E ) se-
cundum substantiam considerari G edd., in mg. Em2, s. l . alias secun- dum
Pm2, post considerari add . et illas esse secundum accidens
edd. quae—considerari om. E post quae s. l . uero
secundum accidens Pm2 propria C proprias
Pm2 nuncupari Pm2 21 eorum (sic) uero quae
secundum substantiam s. l. add. Em2 22 post quae
add. et C aliae earum genus diuidant, aliae speciem
informent. ad cuius rei facilem cognitionem illa tertii libri specierum
generumque dispositio transcribatur. sitque primum substantia, sub hac
corporeum atque incorporeum, sub corporeo animatum atque inanimatum, sub
animato sensibile atque insensibile, sub quo animal, sub animali rationale
atque inrationale, sub rationali mor- tale atque inmortale et sub mortali
species hominis, quae solis deinceps indiuiduis praeponatur. in hac igitur
diuisione omnes hae differentiae specificae nuncupantur, generum enim
specierum- que differentiae sunt, sed generum quidem diuisiuae, specierum
autem constitutiuae. id autem probatur hoc modo. substantiam quippe corporei
atque incorporei differentiae partiuntur, cor- poreum uero animati atque
inanimati, animatum sensibilis atque insensibilis. ita igitur genera
substantiales differentiae partiuntur et dicuntur generum diuisiuae. at
uero si eaedem differentiae quae a genere descendentes genus diuidunt, colli-
gantur et in unum quae possunt iungi copulentur, species informatur. nam cum
animal species sit substantiae — omnia enim superiora de inferioribus
praedicantur et quicquid inferius fuerit, species erit etiam superioris
—, animatum tamen atque 2 illa tertii libri.. dispositio] p. 208, 12 ss.
1 diuidunt N diuident R informant CNR, add .
atque construant H atque constituunt (-ant ex
-ent P ) NP, s. l. Lm2 (ex p. 256, 3) at
E 2 facilitatem G cognitionem om. EG illa
s. l. Hm2 3 trans- feratur Hm1N; post transcribatur spatium
ad inscribendam figuram ut uid. relictum in EG sub] ubi E
hoc Em1GLm1R 4 atque incorporeum in mg. Em2 sub
corporeo om. GR, in mg Em2, s. l. Lm2 6 animal sub om.
E sub animali om. GR 6 rationabile E 7 et
om. HN, del. Em2 12 patiuntur Em1G corporeum—partiun-
tur (15) om. Em1, in mg . corporeum ( ex corpore m3
)—inanimati (ani- matum autem s. l. add. m3 ) sensibilis—partiuntur
add. m2 13 ani- matum om. G, post add . autem Em3
enim Lm1, del. m2 , et er. N 14 post
insensibilis add . partiuntur CL substantialis Gm1Pm2
15 si del. Lm2, post si del . et R heaedem
P (dem er .) R (h del .) hae HN 16
quae post descendentes L 17 in ex al. litt. Em2 18
informantur EHN informant part. ras. ex informatur
Lm2 fit E sensibile quae sunt differentiae, si
referantur ad genera, diui- siuae sunt, constitutiuae uero fiunt animalis
eiusque sub- stantiam formant atque constituunt definitionemque conformant, ut
sit animal substantia animata sensibilis, substantia quidem genus, animatum uero
atque sensibile eiusdem differentiae consti- p. 85 tutiuae. | item
animal rationabilitas atque inrationabilitas diuidit, mortali etiam atque
inmortali diuiditur, sed iuncta rationabilitas atque mortalitas, quae animalis
diuisiuae fuerant, fiunt homi- nis constitutiuae eiusque perficiunt speciem
atque omnem eius rationem definitionis informant atque perficiunt. at si
inrationabilitas cum mortalitate iungatur, fiet equus aut quod- libet animal,
quod ratione non utitur, rationabilitas uero atque inmortalitas copulatae del
substantiam informant. ita eaedem differentiae cum referuntur ad genera,
diuisiuae generum fiunt, si uero ad inferiores species considerentur, informant
species earumque substantiam conuenienti copulatione constituunt. In hoc
quaesitum est, quemadmodum dicerentur esse hae diffe- 1 post
sunt add . eiusdem P (s. l. m2) edd . diuisiua Em1G
2 post sunt s. l . si ad speciem Lm2Pm2
uero om. N, del. Pm1?, s. l. Hm2Rm2 fiunt s. l. Rm2 3
definitionemque] diuisionemque EG formant Hm1 4 quidem]
uero N 5 ante genus add. eiusdem CN , post add .
est s. l. LPm2 ante differentiae add . generis GP, post
add . diuisiuae R post constitutiuae add . animalis R,
s. l . speciei animalis Lm2 6 rationabilitas—diuiditur]
P rationalitas atque inrationalitas diuidit mortalitas ( ex
inmortali m2 ) etiam atque inmortalitas ( ex inmor- tali m2 )
diuidit ** · H rationabilitas atque irrationabilitas mortale atque
inmortale diuidit C rationale atque inrationale (diuidunt
add. N ) mortale atque (et N ) inmortale diuidit (diuidit om. N
) NR inrationabile (inratio- nale L ) atque inmortale
diuiditur EGLm1, in mg. ante atque add . irracionale. mortale
etiam atque m2 rationabilitas atque irrationabilitas, mortalitas
atque immortalitas diuidit brm 7 rationalitas E 8
diuisiua Em1GLm1R 9 constitutiua GLm1R eiusque]
hominisque HNP nominis (del. Lm2) eiusque EGL
10 atque perficiunt s. l. Rm2 11 irrationalitas EP
mortali Lm2Pm1 fiat G aut] atque L 12
rationalitas HP 13 inmortalitas] inrationabilitas R
dei om. G , post substantiam E (s. l. m2) L
formant HN item HL 14 di- uisae E 17
esse om. C eae EGR heae P rentiae
specierum constitutiuae, cum inrationabilis differentia atque inmortalis nullam
speciem uideantur efficere. respondemus primum quidem placere Aristoteli
caelestia corpora animata non esse; quod uero animatum non sit, animal esse non
posse; 5 quod uero non sit animal, nec rationale esse concedi. sed eadem
corpora propter simplicitatem et perpetuitatem motus aeterna esse confirmat.
est igitur aliquid quod ex duabus his diffe- rentiis conficiatur, inrationabili
scilicet atque inmortali. quodsi magis cedendum Platoni est et caelestia
corpora animata esse credendum, nullum quidem his differentiis potest
esse subiectum — quicquid enim inrationabile est corruptioni sub- iacens et
generationi, inmortale esse non poterit —, sed tamen hae differentiae, quoniam
substantialium differentiarum in numero sunt, si iungi ullo modo potuissent, earum
naturam et speciem quoque possent efficere. atque ut intellegatur, quae
sit haec potentia efficiendae substantiae specieique formandae, respiciamus ad
proprias atque communes, quae tametsi iun- gantur, speciem substantiam que
nulla ratione constituunt. si quis enim loquatur ambulans, quae sunt duae
communes dif- ferentiae, uel si albus ac longus, num idcirco isdem eius
sub- stantia constituitur? minime. cur? quia non eiusdem sunt generis, quae
alicuius possint constituere et conformare sub- 3—7 Aristoteli] cf. De
caelo II 12, p. 292 a , 18 ss.; ed. Didot IV part. II p. 38 a , frg. 24 (Cic.
de nat. deor. II 15, 42 cum locis ab Heitzio adlatis). 9 Platoni] Tim. p. 38 E.
39 E ss.; cf. supra p. 209, 2. 1 species G inrationalis
CEGP differentiae E 5 concedit Lm1N 7 est]
esse CN, ad est s. l . ał esset L aliud
G 8 con- ficeretur H, s. l. ( add . ał) ad
conficiatur L irrationali Lm2P 9 ac- cedendum
CN (ac er .) H (ac in ras. m2 ),
concedendum edd . est platoni CN et om. C 10
credendum om. CN 11 inrationale (irr- P ) HP 13
ante substantialium add . in CHN, post diff. om.
CHNR 16 efficientiae G 17 tametsi] etsi C etiam
(si er. H ) etsi H ( in mg . ł tametsi m2 )
NP 19 loquitur HN 20 sit H num ex
non Rm2 isdem] NP eisdem (ei in ras. m2 ) L
hisdem cett., post s. l . differentiis add. Em2 21
ante cur add . id HNP, s. l. Lm2 eius EG
sunt ante eiusdem N, post generis L 22
possunt NP con- firmare Em1GRm1 stantiam. ita
igitur hae, id est inrationale atque inmortale, etiamsi subiectum aliquod
habere non possunt, possent tamen substantiam efficere, si ullo modo iungi
copularique potuissent, praeterea inrationale iunctum cum mortali substantiam
pecudis facit : est igitur constitutiua inrationalis differentia, item
inmor- tale ac rationale coniuncta efficiunt deum : est igitur inmortale
quod speciem formet, quodsi inter se iungi nequeunt, non idcirco quod in natura
earum est, abrogatur. Sed hae quidem quae diuisiuae sunt
differentiae generum, completiuae fiunt et constitutiuae speci- erum;
diuiditur enim animal rationali et inrationali differentia et rursus mortali et
inmortali differentia, sed ea quae est rationalis differentia et mortalis, con-
stitutiuae fiunt hominis, rationalis uero et inmor- talis del, illae uero quae
sunt inrationalis et mor- talis, inrationabilium animalium, sic etiam et
supremae substantiae cum diuisiua sit animati et inanimati dif- ferentia et
sensibilis et insensibilis, animata et sen- sibilis congregatae ad substantiam
animal perfecerunt. 9—19] Porph. p. 10, 9—17 (Boeth. p. 36,
7—15). 2 aliquod om. C aliquid LP
possunt—substantiam] possent tamen substantiam possent C 4
mortale EGPm1 5 irrationabilis NP ita R 6
coniunctae HN 8 eorum edd . 9 haec CL heae
P 10 generum om. EG fiant Cm1Em1G sunt
Σ 11 diuiditur—insensibilis (18) ] 2 , om. cett .
12 pr . et—differentia om. 2 , add. X
m2 13 ea... differentia] Porph. p. 10, 12 ai... διαοοραί
rationalis.. mortalis cum cod . M Porph., cett . τοΰ 6-νητοδ
καί τού λογικού 14 fiunt] definiunt Δ m1 ΙΛΣ hominem Δ
m1 ΑΣ 15 dni in ras. 2 , add . sunt et angeli Δ ,
sed del., ante dei add. angeli et Π m2 , sed
del.; codd. Porph. p. 10,13 aut θεού aut
άγγέλοο quae sunt add . X m2 post
mortalis add . constitutiuae sunt Γ 16 inratio- nalium
X m2 \ m1 , add . sunt Φ etiam] enim Φ supremae
substan- tiae] T m2 (suae substantiae m1 ) X m 2
(superna substantia m1 ) suprema substantia cett. codd. edd. Busse;
cf. Porph. p. 36, 12 et infra p. 259, 23 18 animatum EGR
sensibile E (le in ras .) R 19 congregata
ER perficerent G perficiunt in ras . 2 post
perfecerunt add . animata uero et insensibilis perfecerunt plantam
edd. cum Porph. p. 10, 17, om . Boethius etiam in commentario
Geminum differentiarum usum esse demonstrat, unum qui- dem quo genera
diuiduntur, alium uero quo species infor- mantur; neque enim hoc solum
differentiae faciunt, ut genera partiantur, uerum etiam dum genera diuidunt, species
in quas genera deducuntur efficiunt, itaque quae diuisiuae sunt gene-
rum, fiunt constitutiuae specierum, huiusque rei illud exemplum est quod ipse
subiecit; animalis quippe differentiae sunt diui- siuae rationale atque
inrationale, mortale atque inmortale; his enim praedicatio diuiditur animalis,
omne enim quod animal est, aut rationale aut inrationale aut mortale aut
inmortale est. sed istae differentiae quae diuidunt genus quod est animal,
speciei substantiam formamqne constituunt, nam cum sit homo animal, efficitur
rationali mortalique differentiis, quae dudum animal partiebantur, item cum sit
equus animal, inrationali mortalique differentiis constitui|tur, quae
dudum animal diui- p. 86 debant. deus autem cum sit animal, ut de
sole dicamus, ratio- nali inmortalique efficitur differentiis, quas diuidere
genus habita partitio paulo ante monstrauit. sed hic, ut diximus, deum
corporeum intellegi oportet, ut solem et caelum ceteraque huiusmodi, quae
cum animata et rationabilia Plato esse con- firmat, tum in deorum uocabulum
antiquitatis ueneratione probantur assumpta, de primo quoque genere, id est
substantia demonstrantur uenire. nam cum eius diuisiuae sint differentiae
18 ut diximus] p. 208, 22 ss. 20 Plato] cf. p. 257, 9. 2 aliud
EHm1Rm2 alio m1 uero om. R 4 partiuntur
GPm1 diuidendo N 5 deducantur HN dicuntur
R diuiduntur C (uid in er . duc? m2 ) diuisae
Em1Gm2HR 6 huius C rei om. EGR s. l. Lm2 7 ipse] ille
R diuisae Em1Gm2 8 mortale atque inmortale om. EGR, in
mg. Lm2 9 quod animal est] animal HNR 10 pr . aut
om. R post rationale add . est HN 11 est om.
HR quod] hoc C 13 post efficitur add. ab
his EPm1, del. m2, s. l. Lm2 post differentiis add .
constituitur Cm1, del. m2 14 partiebantur] diuidebant Lm1R 15
diuidebant] parciebantur R 16 ut] si CH, in ros. N, recte?;
cf.p. 208, 22 20 confirmet C (et in ras. m2 )
HLm2N 22 substantiam Em1 23 demonstrantur] idem
monstratur HN idem (super ras. Cm2, s. l. Pm2)
demonstrantur Cm1Pm1, alt . n del. Cm2Pm2 euenire
HNPm2, add. s. l . differentiae Lm2 diuisae Em1Pm1
sunt EHm1 animatum atque inanimatum, sensibile atque
insensibile, iunctae differentiae sensibilis atque animati efficiunt substantiam
ani- matam atque sensibilem, quod est animal, iure igitur dictum est, quae
diuisiuae sunt differentiae generum, easdem esse con- stitutiuas
specierum. Quoniam ergo eaedem aliquo modo quidem accep- tae fiunt
constitutiuae, aliquo modo autem diuisiuae, specificae omnes uocantur. et his
maxime opus est ad diuisiones generum et definitiones, sed non his quae
secundum accidens inseparabiles sunt, nec magis his quae sunt
separabiles. Omnes a genere differentias procedentes genus ipsum a quo
procedunt, diuidere nullus ignorat, ipsae autem quae diuidunt genus, si ad
posteriores species applicentur, informant substantias easque perficiunt,
eaedem igitur sunt constitutiuae specierum, eaedem diuisibiles generum,
alio tamen modo atque alio consideratae, ut si ad genus relatae quidem in contrariam
diuisionem spectentur, diuisibiles generis inueniuntur, si uero iunctae aliquid
efficere possint, specierum constitutiuae sunt, quae cum ita sint, hae
differentiae quae genus diuidunt, rectis- sime diuisiuae nominantur -
quae enim constituunt speciem, specificae sunt, sed constituunt speciem hae
differentiae quae 6—11] Porph. p. 10, 18—21 (Boeth. p. 36, 15—19).
4 post constitutiuas add . et completiuas C
completinasque HNP (ex p. 258,10) 6 ergo] igitur
P needem uel heedem hic et 15. 16. p. 261, 1 codd.
quidam alio P ( ras. ex aliquo,) Γ (o
in ras .) quidem] ΓΔΛΙIΨ , om. cett.; Porph. p. 10, 18
μεν 7 aliquo—inseparabiles sunt (10) ] Ω , om.
cett . alio ras. ex aliquo ut uid . Γ autem
modo Φ autem add . 5 m2 10 sunt
inseparabiles Γ his om . Γ 12 post
Omnes add . enim R 13 quo] quibus EGR
procedent Em1 15 post sub- stantias s. l .
earum L eas substantiasque (quae N ) HNR sunt
igitur HL 16 post eaedem add . sunt
LR 19 sint CHPRm1 21 diui- siuae] specificae Lm2
nominantur] nuncupantur HΡΝ enim om. C post
speciem add . eaedem speciem faciunt, quae uero speciem faciunt
CHN sunt generis diuisiuae - eaedemque sunt specierum constitu-
tiuae. quare iure quae generum diuisiuae sunt et quae spe- cierum
constitutiuae, specificae nuncupantur, has igitur in diuisione generis et in
definitione specierum accipi oportere manifestum est. quoniam enim
diuisiuae sunt, per eas diuidi oportet genus, quoniam autem constitutiuae, per
eas species definiri; quibus enim unum quodque constituitur, isdem etiam
definitur, constituitur autem species per differentias generis diuisiuas, quae
sunt specificae, iure igitur specificae solae et in generis diuisione et
in specierum definitione ponuntur, et de specificis quidem haec ratio est, de
his autem quae uel separabilia uel inseparabilia continent accidentia, nihil in
generum diuisione uel definitione specierum poterit assumi, idcirco quoniam
quae diuisibiles sunt, substantiam generis diuidunt, et quae constitutiuae
sunt, substantiam speciei con- stituunt. quae uero sunt inseparabilia
accidentia, nullius sub- stantiam informant, unde fit ut multo minus
separabilia acci- dentia ad diuisiones generum uel specierum definitiones
accommodentur; omnino enim dissimiles sunt substantialibus differentiis,
nam inseparabilia accidentia hoc fortasse habent commune cum specificis, hoc
est substantialibus differentiis, quod aeque subiectum non relinquunt, sicut
nec specificae differentiae, separabilia autem accidentia ne hoc quidem; sepa-
1 diuisae Gm1 eaedemque] H (hee-) NP
eaedem C igitur eaedem (eaedem s. l. Lm2 ) quae (que E
) sunt EGLR constitutiuae specie- rum C 2
quare—constitutiuae om. EGLR quare iure] iure igitur P
4 diuisionem HLm2P et] uel R definitionem (uel
diff-) HL ( s. l . ał constitutione] P diuisione
Em1 6 eius Em1 7 post definiri add .
oportet CN, s. l . (scil. add. E ) EL quibus—definitur
om. EGLR, in mg. Pm2 hisdem CHN 9 solae s. l. Em2
10 post , in om. HN 12 continent] concedunt EG, s. l .
uel faciunt Gm1? 13 post uel add . in
L 16 sub- stantiam] HN, om. Em1 , speciem CGLm1R (post
informant) s. l. Em2 , speciei substantiam Lm2P edd . 17 formant
H multo om. C 18 ad diuisiones—accidentia (20) in inf.
mg. Gm2 definitiones] diuisiones Em1G 19 ante
substantialibus add . a HN, recte? 22 ante quod
add. id H (linea del., sed linea er. uid.) N ad quod
aeque s. l. ał quod hae similiter L sic G
(ut er .) L (ut del. m2) 23 ne] nec LN rari
enim possunt, nec tantum potestate et mentis ratiocinatione, sed actus etiam
praesentia, et omnino ueniendi uel discedendi uarietatibus permutantur.
Quas etiam determinantes dicunt : differentia est qua abundat species a
genere, homo enim ab animali plus habet rationale et mortale : animal
enim neque ipsum nihil horum est nam unde habebunt species differentias? neque
enim omnes oppositas habet - nam in eodem simul habebunt opposita —. sed,
quemadmodum probant, potestate quidem omnes habet sub se differentias,
actu uero nullam, ac sic neque ex his quae non sunt, aliquid fit neque opposita
circa idem sunt. Specificas differentias definitione concludit
dicens substan- p. 87 tiales differentias a quibusdam tali
descriptionis ratione finiri : differentia specifica est qua abundat
species a genere, sit enim genus animal, species homo : habet igitur homo dif-
ferentias in se, quae eum constituunt, rationale atque mortale; omnis enim
species constitutiuas formae suae differentias in se retinet nec praeter illas
esse potest, quarum congregatione perfecta est. si igitur animal quidem
solum genus est, homo uero est animal rationale mortale, plus habet homo ab
animali id quod rationale est atque mortale, quo igitur abundat species
4—13] Porph. p. 10, 22—11, 6 (Boeth. p. 36, 20—37, 5). 1 nec]
non brm 4 Quae h m1 dicuntur A m1 est
add . \ m2 5 que Em1 quae Ga.c . abundant
(ha- G ) Em1G a om. N ho- mo—-nullam (11) ]
R Q , om. cett . ab om . ΓΦ 6 enim] enim tamen
R autem A 7 horum nihil Γ 8 enim om .
Φ , add . & m2 , autem er . T : Porph.
p. 11, 3 ούτε ίί ; enim pro autem; cf. ad p. 16,
15; an autem ( cf. T ) Boethius scripsit ?
opposita R habet] habent cett . codd. et
edd . 9 nam] nec R habebit Φ ( post opposita),
non habe- bunt Δ 11 habet] P p.c . Φ*Γ
habent cett . ac sic om. N sic ex si
Em2G 12 hiis Φ sint Sa.c . opposita] ex oppositis
quae R h m1 13 circa idem sunt] Porph. p. 11, 6
&pa περί τό αΰτο εσται 15 diffiniri Pm2R 19
constitutiuae Em1GLp.c.Rm1 in se om. C 22 est
uero E 23 id] id est EGP a genere, id est quo
superat genus et quo plus habet a genere, hoc est specifica differentia, sed
huic definitioni quae- dam quaestio uidetur occurrere habens principium ex
duabus per se propositionibus notis, una quidem, quoniam duo con- traria
in eodem esse non possunt, alia uero, quoniam ex nihilo nihil fit. nam neque
contraria pati sese possunt, ut in eodem simul sint, nec aliquid ex nihilo
fieri potest; omne enim quod fit, habet aliquid unde effici possit atque
formari, quae pro- positiones talem faciunt quaestionem, dictum est
differentiam esse id qua plus haberet species a genere, quid igitur?
dicen- dum est genus eas differentias quas habent species, non habere? et unde
habebit species differentias quas genus non habet? nisi enim sit unde ueniant,
differentiae in speciem uenire non possunt, quodsi genus quidem has
differentias non habet, species autem habet, uidentur ex nihilo
differentiae in speciem conuenisse et factum esse aliquid ex nihilo, quod fieri
non posse superius dicta propositio monstrauit. quod si differentias omnes
genus continet, differentiae autem in contraria dissol- uuntur, fiet ut
rationabilitatem atque inrationabilitatem, mor- talitatem atque inmortalitatem
simul habeat animal, quod est genus, et erunt in eodem bina contraria, quod
fieri non potest, neque enim sicut in corpore solet esse alia pars alba, alia
nigra, ita fieri in genere potest; genus enim per se conside- ratum partes non
habet, nisi ad species referatur, quicquid igitur habet, non partibus,
sed tota sui magnitudine retinebit, nec illud dubium est, quin in partibus suis
genus habeat 1 post , quo] quod Em1 (quid m2
) GHm1R a om. H 2 hoc—dif- ferentia om. C
huic] hunc Em1N 4 per se ante notis brm
unam GHa.r. 5 aliam C (sic) Ha.r. post quoniam
add . quidem C 6 sit C nec N 10 id
om. R qua] quod GHLm1P; cf. p. 270, 12 dicen- dumne
Lm2 11 genus ante non habere HNP habent]
habet Lm2 12 habet] habebit CEGLm1, in mg. Rm2 (om. m1)
13 ueniunt R 15 uidetur GLm1P differentia
EGL ( ex -tiasj P 16 esse] est CLP aliquando
Em1 18 contrarium HLm2NPm1 contrario R 19
mortali- tatem atque inmortalitatem] CNP, s. l. Lm2, om. cett . 22
esse post alba N, post alia P 25
detinebit N 26 in] HNP, s. l. Lm2, om. cett .
contrarietates, ut animal in homine rationabilitatem, in boue contrarium.
sed nunc non de speciebus quaerimus, de quibus constat, sed an ipsum per se
genus eas differentias quas habent species, habere possit atque intra suae
substantiae ambitum continere, hanc igitur quaestionem tali ratione dis-
soluimus. potest quaelibet illa res id quod est non esse, sed alio modo esse,
alio uero non esse, ut Socrates cum stat, et sedet et non sedet, sedet quidem
potestate, actu uero non sedet. cum enim stat, manifestum est eum non agere
sessi- onem, sed potius standi inmobilitatem. sed rursus cum stat, sedet,
non quia iam sedet, sed quia sedere potest; ita actu quidem non sedet,
potestate uero sedet. et ouum animal est et non est animal. non est quidem
animal actu, adhuc namque ouum est nec ad animalis processit uiuificationem,
sed idem tamen est animal potestate, quia potest effici animal, cum
formam ac spiritum uiuificationis acceperit. ita igitur genus et habet has
differentias et non habet, non habet quidem actu, sed habet potestate. si enim
ipsum per se animal consideretur, differentias non habebit, si autem ad species
reducatur, habere potest, sed distributim atque ut eius speciebus separarim nihil
possit euenire contrarium. ita ipsum genus si per se consi- 1 post
homine s. l . habet E, post rationabilitatem Lm2
2 nunc om. EGR, s. l. Lm2 4 suae intra C 6 quaelibet
illa res] HLm2NPm1 quaelibet res ( res s. l. E)
CEPm2 quidlibet Lm1R quodlibet G 7 alio uero non
esse om. Hm1, s. l . alio non esse m2 8 secund .
sedet om. CEGR 9 enim om. CEGLPm1 (s. l . autem m2)
R sessione G 10 mobilita- tem CEGLm1P
mobilitate N cum stat in constat mut .
ERm2 13 actu om. EG 14 neque CL ad om.
E animal G animalis quidem L 16 spiritum]
speciem CHR genus et] ELm2NP et genus et H
genus CGLm1R 17 non habet quidem—potestate] habet quidem potestate
sed non habet ( habet om. C) actu CEm2P habet
quidem actu sed non habet potestate Em1G 18 consideretur]
quis (s. l.) consideret E 19 autem] enim R
reducat E 20 distributim] HLm2PRm2 distri- butum
CN distribute EGLm1 distributam Rm1 atque—contrarium]
atque in species separatum ( separatim H) ut nihil possit esse
( euenire H) contrarium CHN, add. locum atque ut
eius—contrarium C nihil] et nihil G 21 si ipsum genus
HN deretur, differentiis caret; quod si ad species referatur, per
distributas species uel in partibus suis contraria retinebit, atque ita nec ex
nihilo uenerunt differentiae quas genus retinet potestate nec utraque contraria
in eodem sunt, cum contrarias differentias in eo quod dicitur genus, actu
non habet, inpos- sibilitas enim eius propositionis quae dicit contraria in
eodem esse non posse, in eo consistit quod contraria actu in eodem esse non
possunt, nam potestate et non actu duo contraria in eodem esse nihil impedit,
quae uero nos contraria diximus, Porphyrius opposita nuncupauit. est enim
genus contrarii oppositum : omnia enim contraria, si sibimet ipsis
considerantur, opposita sunt. Definiunt autem eam et hoc modo :
differentia est quod de pluribus et differentibus specie in eo quod quale
sit praedicatur; rationale enim et mortale de homine | praedicatum in eo quod
quale quiddam est p. 88 homo dicitur, sed non in eo quod quid est. quid
est enim homo interrogatis nobis conueniens est dicere animal, quale autem
animal inquisiti, quoniam ratio- nale et mortale est, conuenienter
adsignabimus. Tres sunt interrogationes ad quas genus, species,
differentia, proprium atque accidens respondetur, haec autem sunt : quid
13—20] Porph. p. 11, 7—12 (Boeth. p. 37, 6-12). 1 species]
differentias H 2 uel om. Lm1 uelut HLm2 sin
eo] id HN quot E 7 actu ante
contraria H, post eodem CLN in eodem esse—in
eodem om. EG 8 post non possunt add . quantum ad
genus potestate solum, quantum ad species actu et potestate Rm2 9
nil L contraria nos C 11 si om. HN, s. l.
Cm2 si in semet Lm2P considerentur CLm2 12
sunt om. HN 13 autem om. H enim C et
om. CEGHNP 2 , ante eam 4 ; Porph. p. 11, 7
xo; όντως 14 quae EP de om. C et om.
CEGLIR; Porph. xat ; cf. infra p. 267, 1 15 ra-
tionale—animal (19) ] R Q , om. cett . 16 praedicatur T
a.c. m1 quid- dam om. ΓΦ 18 homo
om. R ΔΦ , s. l . scil, homo \ m2 ; Porph. p. 11,
10 6 άνθρωπος 19 post post , animal add .
sit C, ante EG inquisiti] Porph. p. 11, 11 πυνθανομενων
20 et om. CEGLR; Porph. p. 11, 12 xac est om.
HNR, s. l . 2 m2 assignauimus E assignamus G 22
hae Hp.r.LR edd . heede m P sit, quale sit, quomodo se
habeat, nam si quis interroget : quid est Socrates? responderi per genus ac
speciem conuenit aut animal aut homo, si quis quomodo se habeat Socrates
interroget, iure accidens respondebitur, id est aut sedet aut legit aut cetera,
si quis uero qualis sit Socrates interroget, aut differentia aut proprium
aut accidens respondebitur, id est uel rationalis uel risibilis uel caluus. sed
in proprio quidem illa est obseruatio, quod illud proprium dici potest quod de
una specie praedicatur, accidens uero tale est quod qualitatem designet quae
non substantiam significet, differentia uero talis est quae substantiam
demonstret, interrogati igitur qualis una quaeque res sit, si uolumus reddere
substantiae qualitatem, differentiam praedicamus, quae differentia numquam de
una tantum specie praedicatur, ut mortale uel rationale, sed de pluribus, quod
igitur de pluribus speciebus inter se differen- tibus praedicatur ad eam
interrogationem, quae quale sit id de quo quaeritur interrogat, ea est
differentia cuius talem posuit definitionem : differentia est quod de
pluribus 1 se om. G, s. l. E habet CEGLR 2
per om. H ac N 3 pr . aut] ut CHm1N post ,
aut] ut Hm1N habet R, post habeat del . se
habet G 4 iure—legit] differentia aut legit G aut
differentiam * ut (a er.) legit E differentia respondetur
(respondetur etiam R ) id est aut sedet aut legit Lm1 5 aut]
et HLm1NP quale H 6 proprio aut accidenti
EGR respondebitur] CLm2P respondebit EGR
respondetur HLm1N 7 pr . uel om. LN uel risibilis
uel caluus] Lm1 edd . uel mortalis uel caluus CHLmSN uel
mortalis uel alicuius EGR uel mor- talis uel saluus uel
caluus Pm1 uel mortalis uel risibilis uel caluus m2 10 quae
non—demonstret] Differentia uero talis est (haec om. L) quae
(que ELm1 atque m2 ) non substantiam significet (-cat
Lm1, add. m1 Differentia uero talis est quae substantiam significat,
del. m2 ). Differentia uero talis est quae (non add., sed del. E )
substantiam demonstret (at Lm1 ) EGL post significet in
mg. Proprium uero est quod non sub- standam significat H 11
quae] quia R demonstrat CLm1 inter- roganti
R ( ex -tis] quale R 12 constantiae G 13
numquam] non C tantum de una C 14 sed om. EG, s.
l. Lm2 15 quod] quod- si R 16 ad
praedicatur in mg . respondetur E 18 pluribus—differen-
tibus] cf. p. 265, 14 specie differentibus in eo quod quale
sit praltdicatur; cuius definitionis causam rationemque pertractans ait;
Rebus enim ex materia et forma constantibus uel ad similitudinem
rtfateriae et formae constituti- onem habentibus, quemadmodum statua ex
materia est aeris, forma autem figura, sic et homo communis et specialis ex
materia quidem similiter consistit genere, ex forma autem differentia, totum
autem hoc animal rationale mortale homo est, quemadmodum illic
statua. Dixit superius differentias esse quae in qualitate speciei
praedicarentur, nunc autem causas exequitur, cur speciei qua- litas differentia
sit. omnes, inquit, res uel ex materia formaque consistunt uel ad similitudinem
materiae atque formae sub- stantiam sortiuntur, ex materia quidem
formaque subsistunt 3—10] Porph. p. 11, 12—17 (Boeth. p. 37,
12-17). 1 post quale add . quid Lm2(in
ras.) E (sed er.) Rm1, del. m2, add . quid post sit s. l.
Hm2 4 post similitudinem add . proportionemque
LNRQ ( in mg . nempe communionem Γ ); om. Porph. p. 11,
13 et) ac ΓΔΙΙΨ- , om . L Α2Φ formae] A m2
HI!1- speciei CEGHNPR h m1 specieique L Λ2Φ formae
speciei er. uid . Γ ; cf. Porph. et infra 13 ss . 5 quem-
admodum—differentia (8) ] LR Q , om. cett. post
materia add . quidem edd., recte ut uid.; Porph. p. 11, 14
μέν 6 aeris] et (s. l. m2) aere (in ras.
m2) Ψ forma] ex ( in al. litt. xV m2 )
forma L xV brm Busse; Porph . εΐϊοος post
figura haec Proportionale autem (enim Φ ) dicitur (est Σ ) quod
proportionem omnium specierum teneat (tenet Σ ) id est communionem omnium
partium uel (et T ) specierum quae diuidi (diui- dendo Rhm1
diuidendae Th m2 \l m1 2'l> ) ex ea (eo ΣΣ ) contingunt (con-
tingant R ) per (del. Σ ) differentiam figuras ΓΠ m2
diffe- rentiam figuras \ ) add . LR T m1 h m1 ΑΠΣΦ , om
. Ψ , del . T m2 \ m2 7 simi- liter] Busse
similiter proportionaliter LR ll m1 similiter
proportionaliterquc ΓΔΙ m2 Φ'Ρρ proportionaliter 2 brm; cf.
Porph. p. 11, 15 8 ante genere add . in Γ m2 (ex
m1 ) L Σ toto Ga.c . 9 ratione E ante
mortale add . et CEGHLPR, om . N Q cum Porph. p.
11, 16 homo est om. N , ex homine Δ m2 11
differentiam HN 12 praedicaretur HN causis Em1
post cur add . autem Hm1, del. m2 qualitas
speciei H 13 omnis ELm2N uel om. EGR 14
consistit Ea.c.HLm2 subsistit N 15 sortitur
HLm2N ex om. CEGR formaque] et forma P
omnia quaecumque sunt corporalia; nisi enim sit subiectum corpus quod
suscipiat formam, nihil omnino esse potest, si enim lapides non fuissent, muri
parietesque non essent, si lignum non fuisset, omnino nec mensa quidem, quae ex
ligni materia est, esse potuisset, igitur supposita materia ac prae-
iacente cum in ipsam figura superuenerit, fit quaelibet illa res corporea ex
materia formaque subsistens, ut Achillis statua ex aeris materia et ipsius
Achillis figura perficitur, atque ea quidem quae corporea sunt, manifestum est
ex materia for- maque subsistere, ea uero quae sunt incorporalia, ad
simili- tudinem materiae atque formae habent suppositas priores
antiquioresque naturas, super quas differentiae uenientes effi- ciunt aliquid
quod eodem modo sicut corpus tamquam ex materia ac figura consistere uideatur,
ut in genere ac specie additis generi differentiis species effecta est. ut
igitur est in Achillis statua aes quidem materia, forma uero Achillis
qua- litas et quaedam figura, ex quibus efficitur Achillis statua, quae
subiecta sensibus capitur, ita etiam in specie, quod est homo, materia quidem
eius genus est, quod est animal, cui superueniens qualitas rationalis animal
rationale, id est speciem fecit, igitur speciei materia quaedam est
genus, forma uero et quasi qualitas differentia, quod est igitur in statua aes,
hoc est in specie genus, quod in statua figura conformans, id in specie
differentia, quod in statua ipsa statua, quae ex aere 2 potest] putem
G putemus R 4 nec om. Gm1 ne EGm2L 5 ma-
teria est] fit materia HNP ante igitur add . si E
, sed del . 6 in om. R ipsa ER figuram
Hm1La.r . peruenerit HN 9 corpo- ralia HNP ex om.
C 11 prioris Em1G 12 antiquiorisque G 13
tamquam om. CLP, del. Hm2 ex] ea GL (in ras. m2) R 14 materia
ac figura] brm materia (in ras. Lm2) forma ac figura
(ac figura del. Lm2 ) LP forma ac figura CEGHRp figura
ac forma N 15 generi] generis EG 16 aes—statua
(17) om. N materiae G 17 et quae- dam—statua] CH, om.
Lm1 ( in mg . et quaedam figura m2 ) P statua (cet.
om.) EGR 18 quod] quae edd . 22 et om. EGR, s. l. Lm2
quali- tatis R igitur est (est s. l. Pm2 ) HNP 23
figura] forma N 24 post quod add . est
igitur Pm2 figuraque conformatur, id in specie ipsa species,
quae ex genere differentiaque coniungitur. quodsi materia quidem speciei genus
est, forma autem differentia, omnis uero forma qualitas est, iure omnis
differentia qualitas appellatur, quae cum ita sint, iure in eo quod quale
sit interrogantibus respondetur. Describunt autem huiusmodi differentias
et hoc modo: differentia est quod) aptum natum est diuidere p. 89
quae sub eodem sunt genere; rationale enim et in- rationale hominem et equum,
quae sub eodem sunt genere, quod est animal, diuidunt. Haec
quidem definitio cum sit usitata atque ante oculos exposita, eam tamen plenius
dilucideque declarauit. omnes enim differentiae idcirco differentiae
nuncupantur, quia species a se differre faciunt, quas unum genus includit, ut homo
atque equus propriis discrepant differentiis; nam sicut homo animal est,
ita etiam equus, ergo secundum genus nullo modo distant. 6—10] Porph. p.
11, 18—20 (Boeth. p. 37, 18—38, 1). 1 formatur CHNP 2
quidem] quaedam CHLm2PR 3 autem] nero N uero] ergo
Lm1 autem N qualitas] HNPm1 qualia
CEGLR uel qualis s. l. Pm2 5 ante respondetur
excidisse differentia coni. Brandt 6 post
autem add . et L (del.) R; Porph. p. 11, 18 post
8e add . *αί cod. B differentias]
Em2GHPm1 xV differentiam CLPm2 ΓΛΑΙIΣΦ
differentia Em1NR; Porph ,. τάς τοιούτας διαφοράς et]
LPR i , om. cett.; Porph. *a\ οοτως 7 qua CG
actum R natura] HL (del. m2)
ΓΑΛΠΦ om. cett.; Porph. p. 11, 19 πεφοχος;
cf. infra p. 272, 5—9. 275, 12 8 ante quae add. ea Γ2 ,
s. l. A m2 , del. m. al. , illa s. l. Δ
m2 genere sunt ΣΑΨ rationale—sunt genere om. EG 9
et equum] equnmque C 10 diuidit L 11 cum—oculos
in mg. E sit usitata] sita sit situr (sic) Em1 ita sit
m2 situ sit sita G ante om. HNR, s. l. Lm2 oculis
HN 12 post exposita add. superius R ea GNR
plenius dilucideque declarauit] (claruit Em1Gm1 ) CEm2Gm2
plenius dilucideque declarauit L plenius lucidinsque
declarauit Hm2 plenius dilucidiusque claruit R exempli
insuper luce declarauit ( ex decla- ruit N ) NP plenius
dilucideque exempli insuper luce declarauit Hm1 exempli insuper
luce reserauit edd . 13 species ase differre] specie ( ex
specierum, sequ. rasura ) differentiam E species in aere
differentiam G species ase differentiae Lm1 14 a]
ad R concludit N 15 nam in ras. Lm2
sed EG quae igitur secundum genus minime discrepant, ea
differentiis distribuuntur, additum enim rationale quidem homini, inratio- nale
uero equo equus atque homo, quae sub eodem fuerant genere, distribuuntur et
discrepant, additis scilicet differentiis. Adsignant autem etiam
hoc modo : differentia est qua differunt a se singula; nam secundum genus
non differunt, sumus enim mortalia animalia et nos et inrationabilia, sed
additum rationabile separauit nos ab illis, et rationabiles sumus et nos et
dii, sed mortale adpositum disiunxit nos ab illis. Vitiosa ratione
et non sana quod uult explicat definitio quorundam. id enim esse dicunt
differentiam qua una quaeque res ab alia distet, in qua definitione nihil
interest quod ita dixit an ita concluserit : differentia est id quod est
differentia, etenim differentiae nomine in eiusdem differentiae usus est
5—10] Porph. p. 11, 21—12, 1 (Boeth. p. 38, 1—5). 2
describuntur EG 3 post equo distinguunt edd.,
post equus expec- tatur igitur’ Schepps , additum
eqs. nominatiuum absolut . (cf. indicem Meiseri) interpretatur
Brandt qui Lm2P 5 autem om . \, del.
Lm2 A. m2 etiam om. H etiam et Λ eam et Ν Σ
; Porph. p. 11, 21 St καί 6 qua] Porph.
διαφορά έσχιν δχψ διαφέρει έκασχα; ‘an quo?’ Busse, sed cf.
infra p. 271, 1.7. 18. 272, 17 . 6 nam—ab illis (9) ] LR Q ,
om. cett. post nam add . homo et equus cum Porph. edd. (cf.
etiam infra p. 271, 9. 12, sed etiam supra p. 269, 9) , etiam
Bussio homo atque equus addendum uid . 7 enim] autem Γ
8 inrationalia ( uel irr-) R ?ΓΠ (in ras.)
ros. ex -bilia Δ sed—illis (9) om.
R ratio- nabile] p.r rationale \ a.r. et cett .
separauit] disiunxit ΓΦ 9 et] CHP, s. l. er. uid.
Δ , om. cett . rationabiles] L \ m1 2 rationale
CP rationales cett., add . enim ΕGΗ ΑίΙΦΨ ; codd.
Porph. aut λογικοί aut λογικά sumus om.
CEGHP; Porph . έσμέν et nos om. E et om. N
di C dei ut uid . 2 sed—ab illis om.
EG 11 ante Vitiosa in ras. Haec E
ratione] L edd., om. cett. (recte?), in ras . est E et
om. G sane E (in ras.) NP explicans HNP non
(s. l. m2) explicat L 12 id] cf. p. 263, 10 13
aliis R distat HN differt P 14
dixerit Lm2P an] utrum R concluderit L
concludat EGR id quod est om. E ante differentia
add . ipsa ER differentia om. G 15 etenim om. EGR
differentiae nomine] qua differt una res ab alia, id est id quod est
differentia est differentia. Differentiae nomine fid est—nomine in ras.
m2) E in—definitione] usus in eius diffinitione N
definitione dicens : differentia est qua differunt a se singula, quodsi
adhuc differentia nescitur, nisi definitione clarescat, differre quoque quid
sit qui poterimus agnoscere? ita nihil amplius attulit ad agnitionem qui
differentiae nomine in eiusdem usus est definitione, est autem communis
et uaga nec includens substantiales differentias, sed quaslibet etiam
accidentes hoc modo : differentia est qua a se differunt singula; quae enim
genere eadem sunt, differentia discrepant, ut cum homo atque equus idem sint in
animalis genere, quoniam utraque sunt animalia, differunt tamen
differentia rationali, et cum dii atque homines sub rationalitate sint positi,
differunt mortalitate, rationale igitur hominis ad equum differentia est,
mortale hominis ad deum, atque hoc quidem modo substantiales differentiae
colliguntur, quodsi Socrates sedeat, Plato uero ambulet, erit differentia
ambulatio uel sessio, quae substantialis non est. namque istam quoque dif-
ferentiam definitio uidetur includere, cum dicit : differentia est qua
differunt singula; quocumque enim Socrates a Platone distiterit nullo autem
alio distare nisi accidentibus potest —, id erit differentia secundum
superioris terminum definitionis, quam rem scilicet uiderunt etiam hi qui
definitionis huius uagum communemque finem reprehendentes certae con- clusionis
terminum subiecerunt. 2 nesciatur Lm2 (non noscitur m1)
P definitione] in definitione N 3 qui] LN quomodo
CEGPR qui * (d er.) H possemus EG possi-
mus R 4 ita om. EGR cognitionem NPm2, post
agnitionem add. a cogitatione Hm1, del. m2, s. l. uel
cognitione m2, del. m. al. set om. EG 7
accidentales Lm2Pm2 9 sunt EGHLm1R in om.
GNR 11 et om. EGR rationabilitate CGLm1
rationale N sunt CEGLm1R 12 positi] post EG post
differunt add. tamen L rationabile L 13
est om. C 15 ambulatio uel om. EG, s. l. Lm2 16
nam HLm1 ista E 18 quo EGHm1 post differunt
add. a se R cumque EG quoque Rm1
quocumque modo P post enim s. l. modo Lm2
19 de- stiterit CEm1HPRm2 distauerit m1 post alio
s. l. modo Em2 ac- cidentibus] ex accidentibus P
Interius autem perscrutantes de differentia dicunt, non quodlibet eorum
quae sub eodem sunt genere diuidentium esse differentiam, sed quod ad esse
conducit et quod eius quod est esse rei pars est; neque enim quod aptum natum
est nauigare erit homi- nis differentia, etsi proprium sit hominis,
dicimus enim ‘animalium haec quidem apta nata sunt ad naui- gandum, illa uero
minime’, diuidentes ab aliis, sed aptum natum esse ad nauigandum non erat
comple- tiuum substantiae nec eius pars, sed aptitudo quae- dam eius est,
idcirco, quoniam non est talis quales sunt quae specificae dicuntur
differentiae, erunt igitur specificae differentiae quaecumque alteram faciunt
speciem et quaecumque in eo quod quale est acci- piuntur. — Et de differentiis
quidem ista sufficiunt. Sensus propositionis huiusmodi est. quoniam
superius dixit determinasse quosdam differentiam esse qua a se singula
dis- p. 90 creparent, ait alios diligentius de differentia |
perscrutantes non 1—15] Porph. p. 12, 1-11 (Boeth. p. 38, 6—17). 1
perscrutantes] EGHP perscrutantes et speculantes cett.;
Porph. p. 12, 1 προσεξεργοζόμενοι de differentia]
CH (linea del., sed lin. er.) Σ differentiam cett. edd.
Busse; Porph. p. 12, 1 τά περί τής διαφοράς 2 non] non
solum R , quodlibet] quod habet ELm1 h m1 X , post
quod- libet er. habet 23 diuidentium esse
om. X , s. l. Lm2 sed quod— dicuntur differentiae
(12) ] LR Q , om. cett. 5 aptum] actu R
natum om. LR; Porph. p. 12, 4 τδ πεφοχέναι πλεΐν 6
dicimus] Porph. p. 12, 5 εΐποιμεν γάρ dv , unde
dicemus coni. Brandt, cf. supra p. 230, 18. 19; infra 12
erunt ειεν άν ; p. 234, 16. (erit). 17. 235, 2
(erunt) 7 ani- malia A acta Rm1 nata om. LR
8 aliis] illis A 9 actum Rm1 natum om. R
est R erit h m2 10 neque Busse 11 est
om. R quoniam om. LR 12 quae om. Φ
igitur] ergo L 13 alteram— quaecumque om. H 14 et]
ea EG quale in er. quid ut uid. Hm2
quid EG post est add. esse EG accipiunt EG
15 Et—sufficiunt om. N Et om. CEGP; Porph. 12,11
Καί de om. EG A diffe- rentiis] Porph.
περί μίν διαφοράς quidem om. H sufficiant CL X
m2; Porph. άρχει 18 alios] ilico
EGLa.c. ilico alios P de differentia] differentiam
CLm1P fuisse arbitratos recte esse superius propositam
definitionem, neque enim omnia quaecumque sub eodem posita genere dif- ferre
faciunt, differentiae hae de quibus nunc tractatur, id est specificae, numerari
queunt, plura enim sunt quae ita diuidunt species sub uno genere positas,
ut tamen eorum substantiam minime conforment, quia non uidentur esse differentiae
speci- ficae nisi illae tantum quae ad id quod est esse proficiunt et quae in
definitionis alicuius parte ponuntur, hae autem sunt ut rationale hominis, nam
et substantiam hominis conformat et ad esse hominis proficit et
definitionis eius pars est. ergo nisi ad id quod est esse conducit et eius quod
est esse rei pars sit, specifica differentia nullo modo poterit nuncupari, quid
est autem esse rei? nihil est aliud nisi definitio, uni cuique enim rei
interrogatae ‘quid est?’ si quis quod est esse monstrare uoluierit,
definitionem dicit, ergo si qua definitionis pars fuerit, eius erit pars quae
unius cuiusque rei quid esse sit designet, definitio est quidem quae quid una
quaeque res 1 positam EG 2 posita] posita sunt EGL post
genere add. quae Lm1, del. m2 3 differentiae—id est om.
CN hae om. H id est om. R, er. uid. H, s. l. Lm2
4 nominari HLm2NR 5 earum H 6 quia] quae CH
specificae ante esse H, post N 7 proficiant R et
quae] eaeque G eae quae Em1, del. m2, etiam proxima
in—ponuntur del. m2 8 in del. Lm2, om. P diffinitiones
N definitionibus EGLm1 aliqua N partes EGLP
post ponuntur add. ut mortalis rationalis Em1, del. m2
hae] ea EGLm2P 9 et s. l. Lm2 et ad G con-
format—hominis om. EG 11 conducat EHm2Lm2N et eius—pars
sit] N et eius quod ( add. quid Rm1, del. m2 , quidem
ex quid Hm2 , del. m3 ) est esse rei pars sit (est Hm1)
HR et eius rei quod est (est del. Lm2 ) esse pars est (est
om. Lm1, s. l. sit m2) CL et eius quod quidem esse rei pars
est P eius rei quod quidem (aliquid add. E) EG 13
esse om. G, ante autem H nihil del. Em2
est s. l. Lm2Rm2 esse E (del. m2) G unius
cuiusque R 14 interrogatae] ad inter- rogationem CHN
quis] quid Lm2 quod] id quod CHNP 15 qua] quid
CHN 16 post eius s. l. rei Lm2 quae]
quod HLm1N quid] quod N sit esse L esse
fit G est esse Hm1N 17 designat Lm2P
significet Hm1N est quidem] enim est HN quae quid]
quia N sit, ostendit ac profert, demonstraturque quid uni
cuique rei sit esse per definitionis adsignationem. illae uero differentiae
quae non ad substantiam conducunt, sed quoddam quasi extrin- secus accidens
afferunt, specificae non dicuntur, licet sub eodem genere positas species
faciant discrepare, ut si quis hominis atque equi hanc differentiam
dicat, aptum esse ad nauigandum. homo enim aptus est ad nauigandum, equus uero
minime, et cum sit equus atque homo sub eodem genere animalis, addita
differentia ‘aptum esse ad nauigandum’ equum distinxit ab homine, sed aptum
esse ad nauigandum non est huiusmodi, quale quod possit hominis formare
substantiam, sed tantum quandam quodammodo aptitudinem monstrat et ad faciendum
aliquid uel non faciendum oportunitatem. idcirco ergo speci- fica differentia
esse non dicitur, quo fit ut non omnis diffe- rentia quae sub eodem genere
positas species distribuit, spe- cifica esse possit, sed ea tantum quae
ad substantiam speciei proficit et quae in parte definitionis accipitur,
concludit igitur esse specificas differentias quae alteras a se species faciunt
per differentias substantiales, nam si uni cuique id est esse quodcumque
substantialiter fuerit, quaecumque differentiae substantialiter diuersae
sunt, illas species quibus adsunt, omni substantia faciunt alteras ac
discrepantes, atque hae in defini- tionis parte sumuntur, nam si definitio
substantiam monstrat 1 ostendit om. E ostenditur
N ac er. E, om. N profert om. N demonstratque
CLm1 quid] quod Lm1Pm1R quidem quid N 2 per
om. EGR, in mg. Lm2 assignatione EG 3 ad om. EΡ
quasi om. EGPR 5 faciant om. EG facient
CLm1Rm1 7 homo enim (autem LR )—equus] HLNR hominem
equum (cet, om.) CEGP 10 esse ad—sed tantum (11) om. EG
11 quale om. EGR, del. Lm2 ante quod (quid P )
add. per L (del. m2), s. l. Pm2 post substantiam
add. sicut rationale quae est substantialis qualitas C 12
habitudinem Hm1 13 opportunitatem CR differentia
specifica C 18 ante esse add. eas
HΝΡ, s. l. Lm2 quae—differentias om. EGR ad faciunt s.
l. 1 informant Lm2 19 differentias ex
distantias Lm2 idem est ( in ras. m2 ) esse
H idem esse est R 21 sint Hm1 omnes
EGP 22 substantias P substantiae Hm1 substantiae
ratione N et substantiales differentiae species efficiunt,
substantiales dif- ferentiae erunt partes definitionum.
Proprium uero quadrifariam diuidunt. nam et id quod soli alicui speciei
accidit, etsi non omni, ut ho- mini medicum esse uel geometrem, et quod omni
accidit, etsi non soli, quemadmodum homini esse bipedem, et quod soli et omni
et aliquando, ut homini in senectute canescere, quartum uero, in quo
concur- rit et soli et omni et semper, quemadmodum homini esse risibile,
nam etsi non semper rideat, tamen risi- bile dicitur, non quod iam rideat, sed
quod aptus natus sit; hoc autem ei semper est naturale et equo hinnibile, haec
autem proprie propria perhibent esse, 3—p. 276, 2] Porph. p. 12, 12—22
(Boeth. p. 38, 18—39, 9). 1 et om. EG, s. l. Pm2 2
erunt post partes Lm2 sunt m1 sunt
post definitionum CGR, s. l. Em2 3 DE PROPRIO om. H, add.
Lm2 EXPLICIT DE DIFFEREN. (DIFFERENTIIS Ψ ) INCIPIT DE PRO-
PRIO 2<F 4 et s. l. C 5 hominem R h m1 A
6 uelut H geo- metram CEm1G edd. Busse et quod—perhibent
esse (14) ] LR ( locum hic om., p. 277, 7
post adest inserit ) Ω , om. cett. omni]
Porph. p. 12, 14 παντί—τφ εϊδει 7 etsij et
R T m1 ante homini add. et R 8
homini] Porph. p. 12, 16 όνΟ-ρώπψ παντί , unde
homini omni coni. Busse 9 post uero add.
est Φ in quo concurrit et del., in mg. conuenit T
m2 10 hominem R Σ 11 risibilem R ΓΣΦ ; Porph. p.
12, 17 ώς τψ άνθρώπψ τό γελαστιχόν non semper rideat] L
Σ non rideat ΓΑ non ridet ( hic ut uid. s. l.
semper add., sed er. \ ) R AIIΨΨ semper non
rideat Busse non rideat semper edd.; Porph. p. 12, 18
χαν γάρ μή γελά αεί risibile tamen L Λ edd.
Busse; Porph. άλλα γελαστιχο'ν 12 iam] semper Σ
edd.; Porph. p. 12, 19 άεί , cod. Mm2 ί)Bη
rideat—natus sit om. Φ 13 sit natus R, add.
ad ridendum R ΓΑ ridere Σ , ante sed
add. ridendum Φ ; om. Porph. semper ei est
naturale L semper est ei naturale Γ ei semper naturale
est Σ ante et add. ut (om. etiam B Bussii)
edd. Busse ; Porph. p. 12, 20 ώς , om. cod. A 14
autem] Porph. 81 xai , om. xai
cod. A proprie—esse] L Λ (esse s. l. m2 )
Σ (esse om. ), proprie domi- nanterque (nominantur T m2 )
propria perhibentur (perhibentur del. Γ m2 ) ΓΦ
proprie nominantur (nominant Π ) propria R ΔΙΙ uere dicuntur
propria Ψ ; Porph. χυρίως ΐßιά φασιν
quoniam etiam conuertuntur. quicquid enim equus, hinnibile, et quicquid
hinnibile, equus. Superius dictum est omnia propria ex accidentium
genere descendere, quicquid enim de aliquo praedicatur, aut substan- tiam
informat aut secundum accidens inest. nihil uero est quod cuiuslibet rei
substantiam monstret nisi genus, species et differentia, genus quidem et
differentia speciei, species uero indiuiduorum. quicquid ergo reliquum est, in
accidentium numero ponitur, sed quoniam ipsa accidentia habent inter se aliquam
differentiam, idcirco alia quidem propria, alia priore p. 91 atque
antiquiore nomine accidentia nun|cupantur. et de acci- dentibus paulo post,
nunc de propriis, quae quadrifariam diui- duntur, non tamquam genus aliquod
proprium in quattuor species diuidi secarique possit, sed hoc quod ait
diuidunt, ita intellegendum est, tamquam si diceret ‘nuncupant’, id est
propria quadrifariam dicunt, cuius quadrifariae appellationis significationes
enumerat, ut quae sit conueniens et congrua nuncupatio proprietatis ostendat,
dicit ergo proprium accidens quod ita uni speciei adest, ut tamen nullo modo
coaequetur ei, sed infra subsistat ac maneat, ut hominis dicitur pro-
prium medicum esse, idcirco quoniam nulli alii inesse ani- 3 superius
eqs.] fort. p. 186, 12—187, 1. 1 enim equus om. N
equus—equus] CEGHNP U ( sed add. et si homo, risibile, si
risibile, homo est] cum Porph. p. 12, 21, post pr. equus
add. et R A est et L est etiam est et
(sic) Φ equus est et hinnibile est (est s. l.
F\ m2 ) et quicquid hinnibile equus est ΓΔ est equus est
hinni- bile et quicquid est hinnibile est equus ( quattuor est s.
l. m2 ) Ψ equus est hinnibile et quicquid hinnibile est equus est
et si homo est risibile est et risibile homo est 2 4 alio
N 6 ante species add. et Lm1, del. m2
7 et om. R genus—diiferentia om. EGR, s. l. Hm2
11 ante antiquiore add. in ER 12 nunc
ex nam Hm2 quadrifarie N in quadrifariam
(-um GP ) EGP diuidunt H (ur er. )
P (ur del. m2 ) 13 aliquid CPm1 14 ait om.
E ( in mg. dicitur m2 ) G est R
diuiduntur EG 15 nuncu- pantur EGR 16 proprie
CEm1G propriam ut uid. Pm1 propriam m2
dicuntur EGHm1La.c.NR quadrifariam C 18 proprietas
Ea.c. (proprii p.c. ) G dicitur CEHLa.c. (corr.
m1 et 2) P ergo om. C proprium s. l. Cm2
primum m1 20 ei ante nullo HN ac] et
HNP dicimus HN malium potest, nec illud adtendimus, an hoc de
omni homine praedicari possit, sed illud tantum, quod de nullo alio nisi de
homine dici potest medicum esse, et haec quidem signifi- catio proprii dicitur
inesse soli, etsi non omni; soli enim speciei, etsi non omni coaequatur,
ut medicina soli quidem inest homini, sed non omnibus hominibus ad scientiam
ad- est. Aliud proprium est quod huic e contrario dicitur omni, etsi non soli;
quod huiusmodi est, ut omnem quidem speciem contineat eamque transcendat, et
quoniam quidem nihil est sublectae speciei quod illo proprio non utatur,
dicimus omni, quoniam uero transcendit in alias, dicimus non soli : hoc
huiusmodi est quale homini esse bipedem, proprium est enim homini esse bipedem,
omnis enim homo bipes est etiamsi non solus, aues enim bipedes sunt, geminae
igitur significationes proprii quae superius dictae sunt, habent aliquid
minus, prima quidem quia non omni, secunda uero quia non soli, quas si
iungimus, facimus omni et soli, sed demimus aliquid secundum tempus, si ei
adiciatur aliquando, ut sit haec tertia proprii nuncupatio ‘omni et soli, sed
aliquando’, ut est in senectute canescere uel in iuuentute pubescere;
omni enim homini adest in iuuentute pubescere, in senectute canescere, et soli,
pubescere enim solius hominis est, sed ali- 1 hoc om. EG
homini EN 2 quod] quia HN nisi de homine
post esse N 3 medicus Hm1N 4 inesse] CP, s.
l. Hm2Lm2, om. EGR inest N etiamsi
Em2 (et m1 ) Hm1LR 5 etiamsi EHm1L ( repet,
post inest) PR coaequetur Em2Hm1 ante medicina
add. homini H (del. m2) LNR 6 homini
om. NR, s. l. Hm2 adest] adesse potest CLN potest
esse H; de R cf. ad p. 275, 6 7 est ante aliud
HN, post CG, om. E 8 etiamsi HLNR quid
HN 10 quod illo—non soli in inf. mg. Em2 post
dicimus add. enim C 11 aliis Em2G 12 hoc]
id N post quale add. est s. l. Hm2,
post homini CG 13 hominis R, post homini
add. proprium Em2 enim in mg. Em2 14
etiamsi—geminae om. EGR 17 sed Hm2 si
m1 demimus] HN deminus Cm1 i demimus ί
deest minus m2 dempsimus R dedimus Em1
(addimus m2 ) G deest minus LP 18 eis
HLP ei post adiciatur N 19 omni et soli] et soli
et omni C sed] si G 21 post. in] et in
HN 22 est hominis HN quando, neque enim omni tempore,
sed in sola tantum iuuen- tute. haec igitur determinatio proprii in eo quidem
modo quod omni et soli inest, absoluta est, sed ex eo minuit aliquid uel
contrahit, cum dicimus aliquando, quod si auferamus, fit pro- prii integra
simplexque significatio hoc modo : proprium est quod omni et soli et
semper adest, omni autem et soli speciei et semper intellegendum est ut homini
risibile, equo hinnibile; omnis enim et solus homo risibilis est et semper.
neque illud nos ulla dubitatione perturbet, quod semper homo non rideat; non
enim ridere est proprium hominis, sed esse risibile, quod non in actu,
sed in potestate consistit, ergo etiamsi non rideat, quia ridere tamen posse
soli et omni homini semper adesse dicitur, conuenienter proprium nuncupatur,
nam si actus separatur ab specie, potestas nulla ratione disiungitur.
Quattuor igitur significationes proprii dixit, nam prima quidem,
quando accidens ita subiectae speciei adest, ut soli ei adsit, etiamsi non
omni, ut homini medicina; secunda uero, 1 in om. EGR, s. l. L,
post tantnm P tamen L post iunentnte add.
pubescit N 2 post proprii add. integra
simplexque significatio GHP (del. m1? ex 5) in eo—fit proprii
(4) om. R modo om. N, del. Lm2 3 inest om.
EG est Lm1 minus La.c. minui N
minuens P aliquid uel] atque significationem in ras.
Em2 uel] CNP et GL, om. ΕH 4 quod] quam
N 5 simplexque] et simplex HLNR proprii R 6 soli
et omni N secund. et om. GLR, s. l. Pm2
omni autem—intellegendum est om. Rbrm 7 et semper om. EGR,
del. Lm2, s. l. Hm2Pm2 intellegendum est del. et s. l.
adest scr. Hm2, in mg. quod soli et omni adest m. al. 8
post. et om. EGPR post semper add.
similiter et equus hinnibile brm 9 illud Hm2 enim
Hm1N 10 proprium est NPR sed] si est R esse
del. Lm2 est R 11 sed] si R 12 si non rideat
etiam C quia om. N, s. l. Hm2 tamen om. R
autem HN possit La.c.N potest Em2 post
omni add. adsit H (del. m2) adest N
13 ante semper s. l. et Hm2 semper om. R
ante conuenienter add. et H (er.) L (del. m2) NP
14 si] etsi Hm1Lm1N separetur Em2 a C 15
proprii om. EG nam prima] unam CHm1 (primam m2) N
nam (s. l.) primam P 17 homini medicina] hominem esse
medicum C secundam CHN; in mg . ał. se- cunda autem cum omni
accidit etsi non soli ut homini esse bipedem add. L uero]
autem CL (in mg.) cum soli quidem non adest, omni uero semper
adiungitur, ut homini esse bipedem; tertia uero, cum omni et soli, sed ali-
quando, ut omni homini in iuuentute pubescere; quarta, cum omni et soli et
semper adest, ut esse risibile, atque ideo cetera quidem conuerti non
possunt : neque enim coaequatur quod soli, sed non omni speciei adest, species
quidem de ipso dici potest, ipsum uero de specie minime, qui enim medicus est,
potest dici homo, homo uero qui est, medicus esse non dicitur, rursus quod ita
est alii proprium, ut omni adsit etiamsi non soli, ipsum quidem de specie
praedicari potest, species uero de eo minime, nam bipes praedicari de homine
potest, homo uero de bipede nullo modo, rursus quod ita adest, ut omni et soli,
sed aliquando adsit, quoniam de tem- pore habet aliquid deminutum nec
simpliciter semper adest, reciprocari non poterit, possumus enim dicere
‘omnis qui pubescit homo est’, non ‘omnis homo pubescit’: potest enim minime ad
iuuentutem uenire atque ideo nec pubescere; nisi forte non sit pubescere
hominis proprium, sed in iuuentute pubescere, aut, etiam cum nondum est in
iuuentute aut etiam praeteriit, tamen sit ei proprium non tale quale tunc
fieri possit, cum praeter iuuen- tutem est, sed quale cum in iuuentute
consistit, atque ideo hoc 1 cum] quae N soli—adiungitur
del. Hm2 omni accidit etsi non soli CHm2L semper s. l.
Hm2 2 hominem C tertiam CHN soli et omni
N 3 omnio m. LNR homini om. N quartam CG
(sic) HN 4 post. et om. EG, add. Pm2 inest
CHm1N ideo om. E adeo HLR 5 coaequantur
HN 6 quodj quia cum Hm1N non omni sed soli N sed]
si R 7 qui enim—dici homo om. EGR 8 homo dici
C 9 ad alii s. l. a t illud L, post
add. una pars R 11 de homine praedicari C 13
adest ex est Em2 distat Hm1 assit
ex sit Hm2 14 diminutum EN nec] et
Hm1 16 non] non tamen dicimus L homo] qui est homo
L qui homo est (qui et est s. l. m2) H 18
ante sed add. solummodo Hm2, ante in CN,
post post. pubescere L aut] Hm2La.c.Pm2 ut
EGHm1Lp.c.Pm1R autem CN 19 cum] Hm1NR quod
CEGHm2LP etiam s. l. Hm2 iam Em1 20 sit] adsit
CHN ei om. G fieri om. C, in ras. Lm2 fieri
possit del., est s. l. scr. Hm2 potest
L (in ras. m2) P est C 21 post
quale add. tunc fieri potest (posset CHLm1N) CH (s. l. m2)
LNP quod non in omne tempus tenditur, etiamsi tale est, ut
omni p. 92 speciei adsit, quod ta|men in tempus aliquod differatur,
integrum atque absolutum proprium esse non dicitur, quartum est quod ita alicui
adest, ut et solam teneat speciem et omni adsit et absolutum sit a temporis
condicione, ut risibile quod a supe- riore plurimum distat; nam qui
risibilis est, semper ridere potest, rursus qui potest in iuuentute pubescere,
cum ipsa iuuentus non sit semper, non ei adest semper ut in iuuentute pubescat,
haec autem quarta proprii significatio quoniam nulla temporis definitione
constringitur, absoluta est atque ideo etiam conuertitur et de se inuicem
proprium atque species praedicantur; homo enim risibilis est et risibile
homo. Accidens uero est quod adest et abest praeter sub-
iecti corruptionem, diuiditur autem in duo, in separa- bile et in
inseparabile, namque dormire est separabile accidens, nigrum uero esse
inseparabiliter coruo et Aethiopi accidit, potest autem subintellegi et coruus
albus et Aethiops amittens colorem praeter subiecti corruptionem, definitur
autem sic quoque; accidens est 13—p. 281, 7] Porph. p. 12, 23—13, 8
(Boeth. p. 39, 10—21). 1 quod] quia HN 2 speciei]
tempori EGR aliquid C 4 alicui om. EG, del.
Hm2 ali R alii Lm1 pr. et om. EGLR
post. et] ut La.c.R 5 post. a s. l.
Hm2 6 qui ex quod Lm2 7 ante
cum add. sed CH (del. m2) NP, s. l. Lm2 8 adest]
est EGR in iuuentute deleri uult Hilgard 9 quoniam]
quam EGLm2P 10 definitio ( uel difd–) EGLm2R
constringit EG 11 et de se] et ideo de se P de se
om. R De specie EG 12 risibile C et om.
EGHR 13 inscript. om. HL K ACCIDENTE ΝR ΔΣ
14 uero om. A 15 diuiditur—sub- sistens (p. 281,
3) ] LR Q , om. cett. duobus L 16 in om.
Φ nam A Busse 19 amittens colorem] A
m1 T" nitens colore c ett. edd. Busse; Porph. p. 13,
2 άποβαλών τήν χροιάν; cf. supra p. 101, 13
corruptionem subiecti LR ϋίΓΦ ; codd. Porph.
φθοράς aut ante τοΰ υποκειμένου aut
post; cf. infra p. 281, 17. 282, 3. 8 20 definitur]
Porph. p. 13, 3 ορίζονται quod contingit eidem esse et
non esse, uel quod neque genus neque differentia neque species neque pro-
prium, semper autem est in subiecto subsistens. Omnibus igitur
determinatis quae proposita sunt, dico autem genere, specie, differentia,
proprio, acci- denti, dicendum est quae eis communia adsint et quae
propria. Quouiam, ut superius dictum est, quae de aliquo praedi- cantur,
uel substantialiter uel accidentaliter dicuntur cumque ea quae
substantialiter praedicantur, eius de quo dicuntur substantiam definitionemque
contineant et sint eo antiquiora atque maiora, quod ex substantialibus
praedicatis efficiuntur, cum ea quae substantialiter dicuntur pereunt, necesse
est ut simul etiam ea interimantur quorum naturam substantiamque
formabant, quae cum ita sint, necesse est ut quae accidenter dicuntur, quoniam
substantiam minime informant, et adesse et abesse possint praeter subiecti
corruptionem, ea enim tan- tum cum absunt subiectum corrumpere poterunt, quae
effi- ciunt atque conformant quae sunt substantialia, quae uero 8
superius] p. 276, 4. 1 contigit - R A ante pr. esse
add. et R, s. l. \ m2; om. Porph. p. 13, 4 post.
et] uel L ( post uel littera er. ) edd.;
Porph. η , codd. CM nat 2 post
genus s. l. est A m2 neque species neque differentia
ΔΔΣ edd. Busse; Porph. οοτε διαφορά οϋτε είδος
post proprium add. sit LR 3 consistens
Λ 4 praeposita Δ m1 5 dico—accidenti om.
Γ propria Φ proprio et L ΔΑΣ accidente
H et accidenti L A m2 (et accidente m1 ) ΛΣ
de accidenti EG 6 eis] his CHP hiis Φ uel
his R , om. EG; Porph. p. 13, 7
αΰτοϊς adsint] sint R sunt L Λ m1 ηιΙΧΣ ;
Porph. πρδσεοτιν et om. G 7 post
propria add. EXPLICIT DE GENERE SPECIE DIF- FERENTIA PROPRIO
ACCIDENTE Σ 8 ut om. EG alio CEGR 9
accidentialiter CP accidenter HR dicuntur] praedicantur
R cum EG 11 definitione EG maiora atque
antiquiora C 12 quod] quia R substantialiter CN
efficitur CHm2LN 13 cumque N , post cum s.
l. accidenter E intireunt P 15 an
informabant? acci- dentaliter Lm2 16 et om. EGR, s. l.
Lm2 abesse et adesse H 17 possunt N tantum
enim C 18 perrumpere E potuerunt LR 19
informant HN non efficiunt substantiam, ut accidentia, ea cum
adsunt uel absunt, nec informant substantiam nec corrumpunt, est igitur
accidens quod adest et abest praeter subiecti corruptionem, id autem diuiditur
in duas partes, accidentis enim aliud est separabile, aliud inseparabile,
separabile quidem dormire, sedere, inseparabile uero ut Aethiopi atque
coruo color niger. in qua re talis oritur dubitatio. ita enim est definitum :
accidens est quod adesse et abesse possit praeter subiecti corruptionem. idem
tamen accidens aliquando inseparabile dicitur; quod si inseparabile est, abesse
non poterit, frustra igitur positum est accidens esse quod adesse et
abesse possit, cum sint quaedam accidentia quae a subiecto non ualeant
separari, sed fit saepe ut quae actu disiungi non ualeant, mente et cogitatione
sepa- rentur. sed si animi ratione disiunctae qualitates a subiectis non ea
perimunt, sed in sua substantia permanent atque per- durant, accidentes
esse intelleguntur, age igitur, quoniam Aethiopi color niger auferri non
potest, animo eum atque cogitatione separemus, erit igitur color albus
Aethiopi, num idcirco species consumpta sit? minime, item etiam coruus, si ab
eo colorem nigrum imaginatione separemus, permanet tamen auis nec interit
species, ergo quod dictum est et adesse et abesse, non re, sed animo
intellegendum est. alioquin et sub- stantialia, quae omnino separari non
possunt, si animo et cogi- tatione disiungimus, ut si ab homine
rationabilitatem auferamus 1 cum—absunt] uel cum adsunt uel cum absunt
H uel cum absunt uel cum adsunt N cum uel (uel s. l. m2
) absunt uel adsunt L; ante assunt (sic) add. uel
P 3 ante adest add. et P 4
dinidunt EGLR accidens edd. aliud est enim
H 5 ante dormire add. ut brm 6
ut om. HR edd. 7 dubietas CEG (recte?) post. est
add. Hm2 8 et] uel N potest CL 9 dicit
EG 11 abesse-et adesse E 12 ab CRm1 14 animi]
hac C 15 eas EGN permaneant G ac
R 16 acciden- ter CG intellegantur Em1 igitur]
enim HN 17 eum om. G, ante separemus C ,
uero E atque] et HLNPR 18 num ex non
Rm2 19 consumptae (consumpta R ) sunt EGLR edd.
ita CEP 20 imagine EGR 21 interiit Lm1PR pr. et
om. EGR, s. l. Lm2 22 et om. CEG 23 si] saepe
Hm1LNP 2t rationalitatem P — quam licet actu separare
non possumus, tamen animi imaginatione disiungimus —, statim perit hominis
species, quod idem in accidentibus non fit: sublato enim accidenti cogitatione
species manet. Est alia quoque accidentis defi- ni|tio ceterorum omnium
priuatione, ut id dicatur esse acci- p. 93 dens quod neque genus
sit neque species nec differentia nec proprium; quae definitio plurimum uaga
est ualdeque communis. sic enim etiam genus definiri potest, quod neque species
neque differentia nec proprium sit nec accidens, eodemque modo species ac
differentia et proprium, cum autem eadem simili- tudine definitionis plura
definiri queant, non est terminans et circumclusa descriptio, praesertim cum
longe sit a definitionis integritate seiunctum quod cuiuslibet rei formam
aliarum rerum negatione demonstrat. Quibus omnibus expeditis, id
est genere, specie, differentia. proprio atque accidenti, descriptisque eorum
terminis quantum postulabat institutionis breuitas, ea ipsa communiter pertrac-
tanda persequitur, ut quas inter se habeant differentias haec quinque, de
quibus superius disputatum est, quas uero com- muniones, mediocri
consideratione demonstret, ut non solum 1 separari EG
possimus EL post tamen add. si L, s. l. Hm2Pm2
2 imaginatione] cogitatione N statimque C (q. er.
) H (q. del. m2) N periit PR 3 item
CHm1 sit EN (ut uid.) sublata EGR enim s.
l. Cm2 accidenti om. EGR, post cogitatione N 4
ante cogitatione er. et C quoque om. EGP
(sic) accidentis om. C, post definitio R 5
ad priuatione s. l. quae fit per priuantiam Em2
id om. EG dicat EGR 6 fit C neque differentia
neque proprium LNR 8 enim om. NR nec ( ante
differentia) CH 9 neque NR sit om. L,
post accidens R neque N 10 proprio
HPm1 11 plurima L queunt EGLm1R termino
Ep.c.R et om. EGR 12 ab LR ac G 13 negatione
rerum E 14 demonstret N 15 post
genere add. quidem CP 16 ante proprio
add. et H ante quantum add. et PR, s. l.
Lm2 17 post breuitas repet. expeditis
PR, s. l. Em2 pertractanda om. C
retractanda HNP 18 ante quas s. l.
quia Em2 19 de quibus om. E disputandum G
quas nero] quasue CL quid ipsa sint, uerum etiam quemadmodum
inter se compa- rentur, appareat. 1 quid] H, m2 in CLP
quod NPm1 quae Cm1EGLm1R compa- rantur E 2
ANICII MALLII SEVERINI BOETII ( BOETI E) V. C.ET I LL .
(EXINI sic E ) EXCONS. ORDINAR. PATRICII IN ISAGOGAS PORPHYRII (
Y ex I Gm2) ID EST INTRODVCTIONEM IN CATE- GORIAS A SE
TRANSLA. (sic EG) EDITIONIS SECVNDAE LIBER IIII. EXPL. (
EXPLICIT’ E) . INCIPIT LIBER V. EG ; EXPLICIT LIBER (
LIBER om. C) QVARTVS. INCIPIT LIBER ( LIBER om.
HN) QVINTVS CHLNP, add. DE COMMVNIBVS GENRIS. DIFFER. SPEC.
ACCID. ET PROPI N ; EXPLICIT LIBER QVARTVS R
Expeditis per se omnibus quae proposuit et quantum in unius cuiusque
consideratione poterat, ad scientiae terminum breuiter adductis nunc iam non de
singulorum natura, id est uel generis uel differentiae uel speciei uel
proprii uel acci- dentis, sed de ad se inuicem relatione pertractat, nam qui
communiones ac differentias rerum colligit, non ut sunt per se res illae
considerat, sed ut ad alias comparentur, id autem duplici modo, uel
similitudine, dum communitates sectatur, uel dissimilitudine, dum
differentias, quae cum ita sint, nos quoque, ut adhuc fecimus, propter
planiorem intellectum philosophi uestigia persequentes ordiemur de his
communio- nibus quae adsunt generi et speciei et differentiae uel proprio et
accidenti. Commune quidem omnibus est de pluribus praedi-
15—p. 286, 18] Porph. p. 13, 9-21 (Boeth. p. 40, 1—16). 3
cuiuscumqne C considerationem Ea.r.G 4 id est om.
N, add. Rm2 5 pr . uel om. P secund. uel]
et P 6 nam quia R namque Hm1N 7 sunt. om.
C 8 ille GLNP, post illae s. l. sint Cm2
ut om. R ad s. l. LRm2 post alias add.
qualiter CHPR, s. l. Lm2 comparantur EGHm2, recte? cf.p. 284,
1 post autem s. l. fit Cm2L, in mg. Em2,
post duplici s. l. Pm2 9 dum—dum om. EG sectatur]
retractat R retractantur L (n del., s. l. a
i sectatur] P 10 differentiae La.c.P uel
differentia EG 11 ad adhuc s. l. id est
(uel G ) hac tenus EGm2 12 his] his omnibus R
communibus EGR 13 utrumque et om.
EGLR uel om. R et NP 14 et] uel EGL
atque R 15 ante Commune add. inscriptionem
DE COMMVNIBVS GENERIS (ET add. ΔΠ ] SPECIEI DIFFERENTIAE
PROPRII ET ACCIDENTIS ΛΠ Busse, N in subscript.
libri IV cum alio ordine uerborum, DE HIS (HIIS Φ ) COMMVNIBVS QVAE
ASSVNT (sunt A ) GENERI ET SPECIEI (ET SPECIEI om. T )
ET DIFFERENTIAE ET PROPRIO ET ACCIDENTI (accidenti proprio et
differentiae A ) ΓΑ (litt. minusc.) Φ ,
INCIP. DE EORV COMVNIBVS 2 DE COMMVNITATIB; OMNIVM. *i'
, inscript. om. CEGHLPR cari, sed genus quidem de
speciebus et de indiuiduis, et differentia similiter, species autem de his quae
sub ipsa sunt indiuiduis, at uero proprium et de specie cuius est proprium et
de his quae sub specie sunt indiuiduis, accidens autem et de speciebus et de
indi- uiduis. namque animal de equis et bobus [et canibus] praedicatur,
quae sunt species, et de hoc equo et de hoc boue, quae sunt indiuidua,
inrationale uero et de equis et de bobus praedicatur et de his qui sunt par-
ticulares, species autem, ut homo, solum de his qui sunt particulares
praedicatur, proprium autem, quod est risibile, et de homine et de his qui sunt
particu- lares, nigrum autem et de specie coruorum et de his qui sunt
particulares, quod est accidens inseparabile, et moueri de homine et de equo,
quod est accidens separabile, sed principaliter quidem de indiuiduis,
secundum posteriorem uero rationem de his quae continent indiuidua.
Antequam singulorum ad unum quodque habitudinem tractet, illam prius
respicit quam omnes ad se inuicem habere uide- 1 sed—separabile
(16) om. HNP post. de om. R 2 autem] quidem Δ
hiis Φ , item 4 3 post indiuiduis s.
l. praedicatur Em2 at uero —separabile (16) om.
CEG at uero—indiuiduis (5) om. Σ · 4 de his
om.R 5 post. de om. R 6 bubus Lm1 A
bobis R, ante add. de L T de bobus Busse et
canibus cum Porph. p. 13, 14 om. edd., delend. uid. Bussio 7
praedicatur post species R pr. (sic) de om. R 8
inrationabile L et om. Porph. p. 13, 15; ante et
add. similiter R 9 de om. R bubus RLm1
A praedicatur s. l. \ m2 (dicitur m1
), post particulares Λ2 quae L TA 10
quae R ΓΑ 11 particularia R, add. homines L 4ΛΦ
; om. Porph. p. 13, 16 proprium—particulares (12)
om. R quod est] otov Porph. p. 13, 17
12 pr. et om. L ΆΣ Busse (casu ut
uid., cf. eius adnot. ad Porph. p. 13, 17 v-ai ),
add. \ m2 13 pr. et om. Busse; Porph. p.
13, 18 τοΰ τε εΐδοος 14 qui] quae R 15 de
homine—equo post separabile R 16 sed om.
Π Σ post principaliter add. accidens
praedicatur Φ , s. l. accidens Lm2 17
secundum—rationem] secundo uero (cet. om.) N ΛΣΦ ;
secundo etiam T m1 ; uero post secundum
C posteriore E ratione E orationem Λ
ante de add. et edd. cum Porph. p. 13, 21
18 post indiuidua add. speciebus N Σ 20
uidentur RG antur. haec est autem una communio quae
pro|positarum p. 94 quinque rerum numerum pluralitate praedicationis
includit; omnia enim de pluribus praedicantur, in hoc ergo sibi cuncta
communicant, nam et genus de pluribus praedicatur, itemque species ac
differentia et proprium et accidens, quae cum ita sint, est eorum una atque
indiscreta communio de pluribus praedicari, disgregat autem ipsam de pluribus
praedicationem, quemadmodum in singulis fiat, quod unum quodque proposi- torum
de quibus pluribus praedicetur ostendit, ait enim genus quidem de
pluribus praedicari, id est speciebus ac specierum indiuiduis, ut animal
praedicatur de homine atque equo ac de his indiuiduis quae sub homine sunt
atque sub equo, item genus praedicatur de differentiis specierum atque id iure.
quoniam enim species differentiae informant, cum genus de speciebus
praedicetur, consequens est ut etiam de his dicatur quae specierum substantiam
formamque efficiunt, quo fit ut genus etiam de differentiis praedicetur ac non
de una, sed de pluribus; dicitur enim quod rationabile est, esse animal et
rursus quod inrationabile est, esse animal, ita genus de spe- ciebus ac
differentiis praedicatur ac de his quae sub ipsis sunt indiuiduis. differentia
uero de speciebus dicitur pluribus ac de earum indiuiduis, ut inrationabile et
de equo praedicatur ac boue, quae sunt plures species, et de his quae sub ipsis
sunt indiuiduis eodem modo dicitur; nam quod de uniuersali praedicatur,
praedicatur et de indiuiduo. quodsi differentia de speciebus dicitur,
praedicabitur etiam de eiusdem speciei sub- 1 praepositarum HN
5 post. et] atque R 7 autem] ut est E 8
quod] ut Em2P et quod La.c. et ut p.c., ante
quod s. l. in eo Hm2 praepositorum HN 9
ostendat ELm2P 10 id est om. HNR, er. G 11 atque] et
CL equo ac de om. EG ac] atque CL et
R 12 de om. L, s. l. Cm2 qui EGP post. sub om.
LNP 14 enim del. E 15 praedicatur HN 16
perliciunt HNP 18 rationale EGHNP 19 quod om. R,
in ras. E, quoniam GLm1 inrationale HNP est
om. R 21 differentiae... dicuntur R 22 inrationale ( uel
irr-) Em2 (rationabile m1) HLm2NP 23 bouej de
boue N et de] deque EG 25 et ante praedicatur
C 26 praedicatur C etiam om. EN iectis.
species uero de suis tantum indiuiduis praedicatur; neque enim fieri potest, ut
quae species est ultima quaeque uere species ac magis species nuncupatur, haec
alias deducatur in species, quod si ita est, sola post speciem indiuidua
restant, iure igitur species de suis tantum indiuiduis praedicantur, ut
homo de Socrate, Platone, Cicerone et ceteris, proprium item de specie
praedicatur cuius est proprium, neque enim esset proprium alicuius, si de alio
diceretur; de quo enim una quaeque res ‘et soli et omni et semper’ dicitur, eiusdem
pro- prium esse monstratur. quae cum ita sint, proprium de specie
dicitur, ut risibile de homine; omnis enim homo risibilis est. dicitur etiam de
indiuiduis speciei de qua praedicatur; est enim Socrates, Plato et Cicero
risibilis, accidens uero et de speciebus pluribus dicitur et de diuersarum
specierum indi- uiduis. dicuntur enim coruus atque Aethiops nigri et hic
cor- uus et hic Aethiops, qui sunt indiuidui, nigri secundum nigre- dinis
qualitatem uocantur. atque hoc quidem est accidens inseparabile, sed multo
magis separabilia accidentia pluribus inhaerescunt, ut moueri homini et boui —
uterque enim moue- tur —, et rursus ea quae sub homine sunt atque boue
indiuidua, moueri saepe praedicantur. sed aduertendum est auctore Por-
phyrio quod ea quae accidentia sunt, principaliter quidem de his dicuntur in
quibus sunt indiuiduis, secundo uero loco ad uniuersalia indiuiduorum
referuntur, atque ita praedicatio 1 praedicabitur CLP 3
uero C 5 praedicatur Cm1EGLRm2 7 esse E 8
nisi HPR, ex si CLm2 aliquo CHP ante
diceretur add. non R, s. l. Lm2 9 pr.
et om. EGHN secund. et om. G tert. et om. EG,
del. Lm2, s. l. Pm2; ad et—semper cf. p. 275,10 12 etiam]
autem HPm1 13 Plato] et piato N et om. CEG
risibiles CH et om. EGLP 14 pluribus om. CN
dicitur om. H, post indiuiduis s. l. scil,
praedicatur m2 specierum om. HN 15 dicuntur in
ras. Hm2 dicitur GNR niger NR
et om. EGHN 16 et om. EG post nigri
add. autem R, s. l. Lm2 19 et om. EG 20 et
om. CEGP 21 mouere Ea.c.Gm2 actore
Ea.c.R 23 post dicuntur add. nam non subsistunt praeter
haec quibus adsunt et nulli prius acci- dunt quam indiuiduis R
24 post uniuersalia add. ad speciem G
superiorum redditur, ut quoniam nigredo singulis coruis adest, dicitur
adesse coruo. nam quia omnia particularia qualitas ista accidentis nigredinis
inficit, idcirco eam de specie quoque praedicamus dicentes coruum, ipsam
speciem, nigrum esse. In quibus omnibus mirum uideri potest, cur
genus de proprio praedicari non dixerit nec uero speciem de eodem proprio nec
differentiam de proprio, sed tantum genus quidem de speciebus ac differentiis,
differentiam uero de speciebus atque indiuiduis, speciem de indiuiduis,
proprium de specie atque indiuiduis, accidens de speciebus atque
indiuiduis. fieri enim potest ut quae maioris praedicationis sint, ea de
cunctis minoribus praedi- centur, et quae aequalia sunt, sibimet conuertuntur,
eoque fit ut genus de differentiis, de speciebus, de propriis, de acci-
dentibus praedicetur, ut cum dicimus ‘quod rationale est, animal est’,
genus de differentia, ‘quod homo est, animal est’, genus de specie, ‘quod
risibile est, animal est,’ genus de proprio, ‘quod nigrum est’, si forte coruum
uel Aethiopem demonstremus, ‘animal est,’ genus de accidenti praedicamus,
rursus ‘quod homo est, rationale est’, differentia de specie, 1
superiorum] E ( s. l. id est specierum) GP
superioribus cett. sub- teriorura superioribus brm
ut—dicitur om. EG 2 post coruo s. l.
speciali Lm2 3 nigredinis accidentis C infecit
HLm1 eam] eamdem Lm2Pm2 (it eadem m1 ) eadem
EG eo Rm1 ea m2 de om. P 4 ipsum
specie EGPRm2 post ipsam add. scilicet C
nigram C 5 omnibus s. l. Cm2 6 utroque loco
neque R 7 differentias R 8 atque Rbrm et
de p differentiis] indiuiduis pr cum p. 286, 1, differentiis
<atque indiuiduis> coni. Brandt; cf. p. 287,12—21
differentias HLPR 9 proprium de specie atque indiuiduis om.
H 11 maiores praedicationes EGR sunt Ca.c. (ras.
i ex u) Pm2R ea s. l. L eadem C
eaedem ( om. de G ) eae Pm1 hae ER cunctis]
dictis EGR 12 et om. EG conuertuntur ]
Em1GLm1Rm2 (conuertentur m1 ) conuertantur CEm2HL
m2NP ad eoque s. l. i ideo G
fit] quale sit EG 13 pr. de] et de HNP
secund. de om. R et de HLNP tert. de
om. E et HNPR et de L quart. de]
et NP et de HL atque R 14 praedicatur
EG rationabile CEGLm1NR 15 animal est] sit animal E (
ad sit s. l. pro est) GLR de s. l. EGm2L
post differentia add. praedicatur GP (del. m1?),
s. l. Lm2, s. l. praedicari Em2 16 eat genus om.
G 18 accidente R 19 rationabile Em1G post specie
add. praedicatur G ‘quod risibile est, rationale est,’
differentia de proprio, ‘quod nigrum est, rationale est’, si Aethiopem
demonstremus, dif- ferentia de accidenti; item ‘quod risibile est, homo est’,
spe- p. 95 cies de proprio, ‘quod nigrum est, homo|est,’ si
Aethiopem designemus, species de accidenti, qua in re etiam ‘quod nigrum
est, risibile est’ in Aethiopis demonstratione ut proprium de accidenti
praedicatur. conuerti autem ad totum accidens potest, ut quoniam in indiuiduis
singulorum esse proponitur, idcirco de superioribus etiam praedicetur, ut
quoniam Socrates animal est, rationalis est, risibilis est et homo est, cumque
in Socrate sit caluitium, quod est accidens, praedicetur idem accidens de
animali, de rationali, de risibili, de homine, ut accidens de quattuor reliquis
praedicetur. sed horum profundior quaestio est nec ad soluendum satis est temporis,
hoc tantum ingredi- entium intellegentia expectet, quod alia quidem recto
ordine praedicantur, alia uero obliquo, quoniam moueri hominem rectum
est, id quod mouetur hominem esse conuersa locutione proponitur, quocirca
rectam Porphyrius in omnibus propositi- onem sumpsit, quodsi quis uim
praedicationis et solutionis adtenderit in singulis praedicationibus comparans,
eas quidem 1 differentiam HR 3 accidentia G post
item add. quod rationale est homo est species de differentia Hm1,
del. m2 speciem ELm2PR, item 5 6 ut om. R,
del. ELm2 post proprium s. l. etiam Pm2,
post accidenti N, s. l. Cm2 7 praedicetur
CHLm1NPm2 ad om. N, s. l. Cm2 8 ut ex
et Hm2 in] N, s. l. m2 in EHP, om. cett. praeponitur
Ca.c.EGHLNR 9 praedicatur CHLNR ante animal add.
et HN 10 ante rationalis add. et HNP,
s. l. Cm1? rationabile Lm1 ante risibilis add.
et HNPR, s. l. Cm1? Lm2 risibile Cm1EGLm1 et (s. l.
m1?) homo est post rationalis est C et
om. EG 11 praedicatur CHLm2NP 12 secund.
de om. CEGR tert. de om. R quart. de om. C ut]
et CHN 13 praedicatur CHN 14 dis- soluendum
N 15 expectet idem quod spectet 16 quoniam] nam
HLm2NP moueri post hominem Cm2Pm2 17 moneatur
N 18 ante proponitur s.l. non Hm2
proportionem EL 19 uim quis EGLR uim om. Hm1,
ante adtenderit s. l. m2 praedicatae H
praedictae Lm2Pm2 et solutionis] CN solutionisque
L solutionis Gm1Hm2 (locutionis m1 ), s. l. add.
Pm2 so- lutione Gm2R solue (sic) E 20
attenderit in ras. Em2 ostenderit R prolationes
quae rectae sunt, inueniet a Porphyrio esse enu- meratas, eas uero quae
conuerso ordine praedicantur, fuisse sepositas. Commune est
autem generi et differentiae con- tinentia specierum. continet enim et differentia
species, etsi non omnes quot genera, rationale enim etiamsi non continet ea
quae sunt inratio· nabilia quemadmodum animal, sed continet homi- nem et
deum, quae sunt species, et quaecumque praedicantur de genere ut genera, et de
his quae sub ipso sunt speciebus praedicantur, et quae- cumque de differentia
praedicantur ut differen- tiae, et de ea quae ex ipsa est specie
praedicabun- tur. nam cum sit genus animal, non solum de eo praedicantur
ut genera substantia et animatum, sed etiam de his quae sunt sub animali
speciebus 4—p. 292, 10] Porph. p. 13, 22—14, 12 (Boeth. p. 40, 17—41,
12). 1 esse om. GN, add. Hm2 enumeratas] N
numeratas cett. 2 prae- dicantur] proferuntur HN 3
positas Gm1Hm1 suppositas Pm2 4 de
Porph. cf. ad p. 103, 7 5 Communis Σ , m1 in EH \
est om. E Porph. (p. 13, 33) Busse, post autem
N 6 continet—sunt (p. 292, 8)] LR Q , om. cett. 7
etiamsi ΔΣ quod i m1 quas A m2R 8
enim om. R, 8. l. Δ inrationalia 2Φ ,
add. ut genus codd. praeter R Σ , om. etiam
Porph. p. 14,2, delend. uid. Bussio 9 sed] tamen brm 10 deum]
angelum R angelum et deum L; Porph. cod. A θεόν
, cett. άγγελον 11 genera] Σ genus cett.
Busse (sed genera probare uid.); cf. ut genera 16. p.
293, 20 , ut differentiae 13; Porph. p. 14,3 όσα τε
ν,ατηγορεΐται του γένους ώς γένους et] eadem in ras. A
m2 12 et] Z p, s. l. A m2, om. cett.
(aliter er. T ) Busse item brm; cf. ad
13 quaecumque] Lm2R Z quaeque cett. 13 de
differentia] differentiae Lm1 A differentia R ΓΦ ;
cf. ut differentiae p. 294, 1; Porph. p. 14,4 όσα τε
τής διαφοράς ώς διαφοράς 14 ex] sub L \ et
R; Porph. έξ praedicantur Γ 15 genus sit
ΔΛΣ 16 praedicatur R ut om. edd. genera] L
Z Busse genus cett. codd., om. edd.; cf. p. 394, 3—5;
Porph. p. 14,5 γένους... ώς γένους αατηγορεΐται ή
ουσία 17 sunt om. L animalis Δ omnibus
praedicantur haec usque ad indiuidua. cumque sit differentia rationalis,
praedicatur de ea ut differentia id quod est ratione uti, non solum autem de eo
quod est rationale, sed etiam de his quae sunt sub rationali speciebus
praedicabitur ratione uti. commune autem est et perempto ge- nere uel
differentia simul perimi quae sub ipsis sunt; quemadmodum enim si non sit animal,
non est equus neque homo, ita si non sit rationale, nullum erit animal quod
utatur ratione. Post eam quae cunctis adesse uisa est communitatem,
sin- gulorum ad se similitudines ac dissimilitudines quaerit, et quoniam inter
quinque proposita genus ac differentia uniuer- salioris praedicationis sunt,
siquidem genus species continet ac differentias, differentiae uero species
continent neque ab his ullo modo continentur, primum generis ac
differentiarum similitudines colligit, ac primam quidem ponit hanc, dicit enim
commune esse generi ac differentiae, ut species claudant; 1
praedicatur LR ante haec add. et s. l. Lm2, in
mg. Γ , post haec Λ haec del.
\ m2 2 rationalis] codd. (etiam Bussii LQ
rational, in P uox paene tota euanuit ) rationale edd. Busse;
Porph. p. 14,7 διαφοράς τε οόσης τής τοΰ λογιχοΰ ; cf. infra
p. 293, 14 rationalis diffe- rentia; 295, 11 sub rationali
differentia, unde rationalis nominatiuum potius
intellegas quam cum Porph. genetiuum praedicantur Φ 3 eo
coni. Busse non] et non L *l> 4 autem] ΓΦ , s.
l. Km2, om. cett.; Porph. p. 14, 8 δε 5
ante sunt s. l. sub ipsa \ m2 sub rationabili-
bus h m1, del. m2 post rationali add. animali ΠΦ
, s. l. Lm2 praedi- catur ΓΔΛΣΦ a.c.; Porph. p.
14, 9 χατηγορηθήσετοι 6 ante ratione add.
id quod est s. l. & m2 W m2 Busse id quod
potest LR post com- mune s. l. illis Γ est
autem Φ ante perempto add. hoc
Λ genere] Porph. p. 14, 10 ή τοΰ γένους ,
om. η cod. Μ 8 enim] Σ , s. l.
Ψ m2 , om. cett.; Porph. p. 14,11 γάρ sit]
est CEGHP 9 ita] sic L ac b m1 \ 12 ad se]
ad esse EGP et om. CEG, s. l. Pm2, del. Lm2 13 generis
ac differentiae CN uniuersaliores praedicationes CEGNP
14 ante species add. et LR 15 nec
N 16 ac] et N 17 primum LNP hanc] hanc
communionem H 18 commune] hoc commune H
communionem LR ac] et CGLP concludant HN
nam sicut genus sub se habet species, ita etiam differentia, tametsi non
tantas quot habet genus, etenim genus quoniam differentiam etiam claudit et non
unam tantum sub se diffe- rentiam cohercet ac retinet, plures necesse est
habeat sub se species, quam quaelibet una earum differentiarum quas
claudit, ut animal praedicatur de rationabili et inrationabili. quodsi ita est,
praedicabitur et de his quae sub rationali sunt positae speciebus et de his
quae sub inrationali. est ergo commune animali et rationali, id est generi et
differentiae, quod sicut genus de homine et de deo praedicatur, ita etiam
rationale, quod est differentia, de deo ac de homine dicitur, sed non in tantum
haec praedicatio funditur quantum animalis, id est generis, animal enim non de
deo solum atque homine, sed de equo et boue praedicatur, ad quae rationalis
differentia non peruenit. sed quandocumque deum supponimus animali,
secun- dum eam opinionem facimus quae solem stellasque atque hunc totum mundum
animatum esse confirmat, quos etiam deorum nomine, ut saepe dictum est,
appellauerunt. Secunda item communio est generis ac differentiae, quoniam quaecumque
praedicantur de | genere ut genera, eadem de his quae sub p. 96
ipso sunt speciebus praedicantur; ad hanc similitudinem 15 quandocumque — 18
appellauerunt] Abaelardus, Introduct. ad theolog., II 34. 376. 18 saepe] p.
208, 22. 259, 19. 1 habeat Lm2 differentiae
EGR 2 post. genus om. EGR, post quoniam Cm1,
corr. m2 3 differentias CHm1L etiam del. Lm2, om.
N et om. EG, s. l. Lm2 tantum om. H, s. l. Lm2 4
ante plures add. sed EGL adhibeat R
ut habeat L 5 quas om. L quam EGHPm1R 6
rationali CHLN inrationali ( uel irt-) HLN 7 ra-
tionabili Cm1EGm2P 8 inrationabili ( uel irr-,)
CEGNP commune est, post s. l. ergo C ; ergo om.
EG, add. Pm2 10 et de deo om. EG rationabile CEGR
11 in om. LN 12 haec om. EG 14 rationabilis
R 16 opinionem] CHNPm2 Abaelard. propositionem
EGLPm1R qua EGLm1P solem] coelum Abaelard. 17
confirmant EGLm1 confirmet N 20 de genere
praedicantur C post eadem add. et L 21
ipso] genere H ad hanc similitudinem om. EGR; ante
ad s. l. et Pm2 quaecumque de differentia
praedicantur ut differentiae, et de his quae sub differentia sunt ut
differentiae praedicantur, cuius sententiae talis est expositio, sunt plura
quae de generibus praedicantur ut genera, ut de animali dicitur animatum,
dicitur substantia, atque haec ut genera, haec igitur praedicantur et de
his quae sub animali sunt, ut genera rursus; nam hominis et animatum et
substantia genus est, sicut ante fuerat ani- malis. item in ipsis differentiis
quaedam differentiae inueniun- tur quae de ipsis differentiis praedicantur, ut
de rationali duae differentiae dicuntur, quod enim rationale est, utitur
ratione uel habet rationem, aliud est autem uti ratione, aliud habere
rationem, ut aliud est habere sensum, aliud uti sensu, habet quippe sensum et
dormiens, sed minime utitur, ita quoque dormiens habet rationem, sed minime
utitur, ergo ipsius ratio- nabilitatis quaedam differentia est ratione uti, sed
sub ratio- nabilitate homo positus est; praedicatur igitur de homine
ratione uti ut quaedam differentia, differt enim a ceteris animalibus homo,
quia ratione utitur, demonstratum igitur est quia sicut ea quae de genere
praedicantur, dicuntur de generi subiectis, ita etiam ea quae de differentia
praedicantur, dicuntur de his quae differentiae supponuntur. Tertium
commune est quod 1 ante quaecumque add. et
EGL(del. m2), er. uid. C quaeque GPR praedicantur om.
EGR, post ut differentiae H ut differentiae om. EG post
differentiae add. eadem quoque L, post de his P
(om. et), eadem s. l. Nm2 2 post sub
add. ipsa NR sunt ante sub H ut differentiae
om. H, s. l. Nm2 ut differentia EG 4 post.
dicitur om. L 5 ante substantia add. et
LPm2 6 rursus ante ut GR, post L 7 antea
fuerat H ante fuerant (n s. l. m2) L fuerant ante
R 8 quae- dam s. l. Cm2 9 praedicentur Cm2
ut om. HN 11 autem habere rationem aliud uti ratione
NR. 12 ut om. H sicut N est om. H 13 sed
minime utitur om. N sed—dormiens om. EGPE, del. Lm2
ita—rationem in sup. mg. Nm2 15 sed om. EG, s. l. Pm2
16 positus est homo R esse ( om. est EGP est
ex esse Lm2 esse del. Pm2 ) praedicatur. Igitur
EGLP 17 ut om. EG, s. l. Cm2 post diffe- rentia
add. est EGP a] L, om. cett. 18 homo
ante ceteris H est igitur HLN quia] quod
CL 19 post. generum EGLm2P 20 post
his add. quoque HN 21 post Tertium
add. uero P, s. l. Lm2 quod] quia C sicut
absumptis generibus species interimuntur, ita absumptis differentiis species de
quibus differentiae praedicantur, intereunt, commune enim est hoc, uniuersalium
in substantia pereuntium perire subiecta. sed prima communio demonstrauit
genera de speciebus praedicari, sicut etiam differentias, propter hanc
igitur similitudinem si auferantur genera, species pereunt, sicut etiam species
perire necesse est quae sub differentiis sunt, si uniuersales earum
differentiae consumantur, cuius exemplum est : si enim auferas animal, hominem
atque equum sustuleris, quae sunt species positae sub animali, si auferas
rationale, hominem deumque sustuleris, qui sunt sub rationali diffe- rentia
collecti. Et de communitatibus quidem hactenus, nunc de generis et differentiae
dissimilitudine perpendit. Proprium autem generis est de
pluribus prae- dicari quam differentia et species et proprium et accidens;
animal enim de homine et equo et aue et serpente, quadrupes uero de solis
quattuor pedes habentibus, homo uero de solis indiuiduis et hin- nibile
de equo et de his qui sunt particulares, et 14—297, 2] Porph. p. 14,
13—15, 8 (Boeth. p. 41, 13—42, 14). 1 sicut—ita om. EG
consumptis ( post ita) Pm2 6 igitur] qui- dem E
sicut] sic GHm2LN 7 species etiam HNP 10 quae] quia
H qui ex quia Nm2 12 collocati HNP, recte?
cf. 10. p. 300, 18 Et om. CEGP, del. Lm2 13 perpendet
G 14 PROPRIO C PRO- PRIIS post DIFFERENTIAE
L GENERI R DE PROPRIIS EORVM (EORVNDEM Ψ ) Ρ Ψ
; de Porph. cf. ad p. 105, 16 15 autem om ·. ΓΦ
generi LNR A ; cf. infra p. 297, 15. 16 s. 299, 17. 300, 23.
301,10. (13) 302,11 est ante generis s. l.
A , om . Σ , om. Porph. p. 14,14 16
ante quam add . magis L (er.) A (del.
m2) differentiae EGHLPm1R ; Porph. p. 14, 15 ή
διαφορά et species—differentia (p. 296, 21) ] LR ii ,
om. cett . et proprium] propriumque A 17 de equo et (de
add. \ ) homine ΔΑ 18 post uero add .
uidetur ΓΦ , m1 in L ΔΑ , del. m2; om. Porph. p. 14, 17
solis om. R 20 ante equo add . solo edd.
cum Porph. p. 14, 18 μόνον , fort. recte post , de om.
R, s. l. Lm2 accidens similiter de paucioribus, oportet autem
differentias accipere quibus diuiditur genus, non eas quae complent substantiam
generis, amplius genus continet differentiam potestate; animalis enim hoc
quidem rationale est, illud uero inratio- nale. amplius genera quidem
priora sunt his quae sunt sub se positae differentiis, propter quod simul
quidem eas auferunt, non autem simul aufe- runtur; sublato enim animali
aufertur rationale et inrationale. differentiae uero non auferunt genus;
nam si omnes interimantur, tamen substan- tia animata sensibilis
subintellegitur, quae est animal, amplius genus quidem in eo quod quid est,
differentia uero in eo quod quale quiddam est, quemadmodum dictum est,
praedicatur, amplius genus quidem unum est secundum unam quamque speciem,
ut hominis id quod est animal, differen- tiae uero plurimae, ut rationale,
mortale, mentis et disciplinae perceptibile, quibus ab aliis differt, et genus
quidem consimile est materiae, formae uero differentia, cum autem sint et
alia communia 1 autem om . Σ enim Lm1 4
continet genus LR; Porph. p. 14, 20 τό γένος περιέχει 5
enim om. 2 uero A m1 est in mq.
Lm2 6 quidem genera Lm1R priora om. L 7 sub
se ante sunt L, post positae R positis ΓΛΦ
, m1 in L Λ2 8 quidem om. L, ante simul R
auferunt] h m1 V aufert cett.; Porph. p. 14, 22 ( τα γέν-r
) σοναναιρεΐ οΰτός aufe- runtur] A m1 W aufertur
cett.; Porph. p. 14, 23 σοναναιρεϊται 9 aufertur
rationale—aufernnt genus om. R 11 si] etiamsi brm cum Porph.
p. 15, 1 καν ; fort. etsi scribendum tamen om
. Σ , s. l. A m2 A m2 12 sensi- bili R
subintellegitur] Φ subintellegitur potest R
subintellegi potest cett.; Porph. p. 15, 2
επινοείται quod Δ Busse; Porph . οϋσια...ήτις ήν
τό ζψον 14 uero om. L quiddam om. R quid
edd . est om. LR TΛΦ 15 quemadmodum] sicut
LR est dictum Λ Busse 16 quidem genus hA m1
Z est unum LR 17 ante hominis add.
est edd. Busse; om. Porph. p. 15, 4 18 plures brm cum
Porph. p. 15, 5 πλείοος ; cf. infra p. 301, 21; post
plurimae add . sunt ΑΣ Busse; om. Porph. p. 15, 5
mentis 5 m2 risus m1 20 cum simile R 21
autem Cp.c . haec a.c . et om. G et propria
generis et differentiae, nunc ista suf- ficiant. | Proprium quidem
quid sit, conuenienti atque integro uoca- p. 97 bulo definitum est. sed
per abusionem illa etiam propria quorumlibet dicuntur quae in una quaque
re ab aliis continent differentiam, licet cum aliis sint ea ipsa communia, per
se quippe proprium est homini quod ei omni et soli et semper adest, ut
risibilitas, per usurpatam uero locutionem etiam proprium hominis
rationabilitas dicitur non per se proprium, quippe quod ei cum deorum est
natura commune, sed homini rationabilitas proprium dicitur ad discretionem pecudis,
quod rationale non est; id uero propter hanc causam, quoniam id proprium unius
cuiusque dicitur quod habet suum, quo igitur quis ab alio differt, proprium
eius non absurda usurpatione praedicatur, sed nunc quod dicit proprium
generis esse de pluribus praedicari quam cetera quattuor, id ipsum generis tale
proprium est, quale per se proprium dici solet, id est quod semper <et>
omni et soli adsit generi, generi enim soli adest, ut differentia, specie,
proprio, accidenti überius atque affluentius praedicetur, sed de his
differentiis, speciebus, pro- priis atque accidentibus id dici potest quae sub
quolibet 1 proprii P et] ac EGP nunc om.
Porph. p. 15, 8 suf- ficiunt Λ m1 2 ; Porph . άρκείτω ταϋτα
, cod. B apxet τοααδτα 3 quidem] autem C
quod R 5 in una quaque re] CLP re om. N una
quaque E una quaeque G unam quamque HR 6
differenda EGLm1 7 omni et soli] et soli et omni C
pr. et s. l. Lm2 post , et om. EG 10
post ei add . quoque HNP 12 rationabile HR
post uero add. fit L , s. l. Pm2 14 aliquo
Lm2 differat Cm2Hm1N 15 nunc om. EG , post
quod C 17 tale ante quale P est proprium LP
post , est om. CN 18 et add. brm adest C
generi enim in mg. Hm2 enim] uero C autem L
19 post ut add . et H (del. m2) N et
specie HLN et proprio HLR et (atque R )
accidente HLm1 (-ti m2 ) NR 20 affluentius]
CHNPm2 fluentius Lm1 , s. l . ł lucidius m2
cluentius E ( s. l . habundantius] Pm1 licentius
G luculentius R de] e R speciebus post
differentiis pos. Brandt, ante codd. pr, om. bm et propriis
CHLN 21 atque om. P genere sunt, id est differentiae
quidem quae quodlibet diuidunt genus, species uero quae diuisibilibus generis
differentiis infor- matur, proprium autem illius speciei quae sub illo genere
est quod differentiis est diuisum, accidentiaque quae his hae- reant indiuiduis
quae sub ea specie sunt quam designatum genus includit, hoc facilius
exempla declarant, sit enim genus animal, quadrupes ac bipes differentiae sub
animalis positae continentia, homo atque equus species sub eodem genere
constitutae, risibile atque hinnibile propria earundem spe- cierum, uelox uero
uel bellator accidentia quae his indiuiduis accidunt quae sub speciebus
equi atque hominis continentur : animal igitur, quod est genus, praedicatur et
de quadrupede et bipede, quae sunt differentiae, quadrupes uero de bipede non
dicitur, sed tantum de his animalibus quae quattuor pedes habent; plus igitur
praedicatur genus quam differentia, rursus homo de Platone ac Socrate
praedicatur, animal uero non modo de hominibus indiuiduis, uerum etiam de
ceteris inratio- nabilibus indiuiduis dicitur; plus igitur genus quam species
praedicatur, sed cum sit proprium hinnibile equi speciei cum- 1
differentiae] CNp differentias EG, m1 in HLP de (om.
HPR) dif- ferentiis m2 in HLP, Rbrm quidem om. B, ante
add . sunt C, post N genus diuidunt HN 2
speciebus Hm2Lm2 specie Pm2brm diuisi- bilis
Hm1Pm1R ( add . est), dissimilis E ( add . est) G,
ad diuisibilibus in mg. ał quae diuisiuis Lm2, sed cf.
p. 254, 12 ante generis add est ERm2, add . sunt,
post et (del. m2) P informantur CLm2 3 pro-
prio m2 in HLP (ante s. l. de add.) brm post autem add . quod
est EGP (del. m2) illi Lm1 4 diuisiuum Lm1
diuiditur ( om . est; N accidentiaque] CEGHm1Lm1
accidentia quoque Pm1 (de accidentibus quoque m2 )
accidentia Rp accidensque N accidentibusque
Hm2Lm2brm quae] quod N hereat N haerent Pm2
edd . 5 sint G 10 uelox— bellator] HNP (uel om. ,
et s. l. m2 ), uelox uero dux uel bellator C uelox uero uel
bellator dux L uelox uero bellator dux EG ferax
uerox (sic) ( s. l . equus m2 ) bellator dux R 11
accidant H accidencia Pm1 12 et om. EGP 13
et bipede] HNP, om. R bipede C de bipede
EGLm1 et de bipede m2 quadrupedes G 14 his
om. GR, s. l. Cm2Lm2 16 ac] et P post praedicatur add .
et ceteris HNP 17 hominis C (s in er. b.? m2
) GHm1N 19 sed—praedicetur om. EG hinnibile
ante proprium N, om. LR simile H equi om.
H que genus quam species überius praedicetur, praedicatio quo- que
generis proprii supergreditur praedicationem, accidens quoque etsi pluribus
inesse potest, tamen saepe genere con- tractius inuenitur, ut bellator non
proprie nisi homo dicitur, ut uelocitas in paucis animalibus inuenitur.
quo fit, ut genus differentia, specie, proprio et accidentibus amplius
praedice- tur. Atque haec est una proprietas generis quae genus ab aliis
omnibus disiungat ac separet, oportet autem, inquit, nunc eas differentias
intellegere quibus diuiditur genus, non quibus informatur, illae enim
quibus informatur genus, plus quam ipsum genus sine dubio praedicantur, ut
animatum et corpo- reum ultra animal tenditur, cum sint differentiae animalis,
sed non diuisiuae, sed potius constitutiuae; omnia enim superiora de
inferioribus praedicantur, quae uero de inferioribus praedi- cantur neque
conuerti possunt, haec ab eis quae inferiora sunt amplius praedicantur.
Post hoc aliud proprium generis ostendit quo ab his differentiis quae sub
eodem sunt positae, segregatur, omne enim genus continet differentias
potestate, differentia uero genus non potest continere, animal enim
rationale atque inra- tionale continet potestate; neque enim inrationabilitas
neque rationabilitas animal poterit continere, potestate autem ait continere
animal differentias quia, ut superius dictum est, 23 superius] p. 264,
16. 1 praedicatur Cm1R 3 inesse] inest C
ante saepe add . semper uel Hm1, del. m2 contractius
genere H inneniri C 5 pr. ut er. uid.
C, om. HPm1 et LN, s. l. Pm2 6 ante
differentia add . et Hm2LN ante specie add . et
HL et de N ante proprio add. et HL et de
N et om. E accidente R 8 inquit om. N, del.
Hm2 10 post informatur add . genus C
illae—informatur om. EGLR, post praedicantur (11) add . Ipsae enim
diffe- rentiae a quibus informatur genus Lm1, ante plus quam
transpos. m2 illae enim] nam illae P ante plus add .
nam GR 11 sine dubio om. HN et om. EG 12
tendit EG ? tenduntur R sunt H 15 ab om.
H 18 eodem] eo HN eodem genere C segregetur
HN 20 rationabile ELm2P atque om. EGR, s. l. Pm2
inrationale om. EGPm1R inrationabile Lm2, s. l. Pm2 21
inrationalitas neque rationalitas HN 22 poterunt CHLP
23 post differentias add . proprias CL (del. m2), ante
HNP genus quidem omnes sub se habet differentias potestate, actu
uero minime, ex quo fit ut alia proprietas oriatur, sublato enim genere perit
differentia, ueluti sublato animali interimitur rationabilitas, quod est
differentia, at si rationale interimas, inrationale animal manet, sed obici
potest : quid? si utrasque differentias simul abstulero, num poterit
remanere genus? dicimus : potest, unum quodque enim non ex his de quibus
praedicatur, sed ex his ex quibus efficitur, substantiam sumit, itaque fit ut
genus sublatis diuisiuis differentiis permanere possit, dum tamen maneant illae
quae ipsius generis formam substantiamque constituunt, quoniam enim
animal animata p. 98 atque sensibilis differentiae constijtuunt, hae si
maneant atque iungantur, perire animal non potest, licet ea pereant de quibus
animal praedicatur, rationale scilicet atque inrationale. unum quodque enim, ut
dictum est, ex his substantiae proprietatem sumit ex quibus efficitur,
non ab his de quibus praedicatur, amplius si utrasque differentias genus
potestate continet, ipsum per se neutram earum intra se positam collocatamque
con- cludit. quodsi actu quidem eas non continet, sed potestate, actu etiam ab
his poterit separari; hoc ipsum enim, potestate eas continere, id erat
actu non continere, genus uero, quod quaslibet differentias actu non continet,
actu ab eisdem etiam separatur. Kursus aliud est proprium generis, quod ex
pro- 1 omne GR 2 alia ut EGP 4 rationalitas
HN at om. EGR rationabile CLm1R 5
inrationale om. EG inrationabile Lm1R quod
CEGLP qui R 6 post abstulero add. rationales et
inrationales E num] non EGLm1P 7 dicimus] sed dici
EP de quibus—his in mg. Hm2 8 post , ex]
de P 9 itaque] atque GR atque ita C atque
ideo EP 10 post tamen add . earum P
illa C ( a. in er . ae m2 ) N quod E
11 quoniam—constituunt in mg. inf. Em2 animati Cm2LR 12
differentia HN differendis Pm1 haec C (c er.)
EGHN manent E 15 dictam est] diximus C
17 ante ipsum s. l. tunc Hm2 18 neutra
G neutrum R positum collocatumque LPm1R 20 etiam]
quidem E post poterit add . genus EG post
enim add . quod est R, s. l. Pm2 21 erit Lm2R
quod] quae E 23 eat om. ENR prietate praedicationis
agnoscitur, omne enim genus ad inter- rogationem ‘quid est unum quodque?’
responderi conuenit, ut animal in eo quod quid est de homine praedicatur,
differentia uero minime, sed in eo quod quale sit; omnis enim differentia
in qualitate consistit, sed hoc proprium tale est quale supe- rius diximus, non
per se, sed secundum alicuius differentiam dictum, alioquin commune est hoc
generi cum specie, ut in eo quod quid sit praedicetur, sed quia hoc genus a
differentia discrepat, quoniam differentia quidem in eo quod quale est,
genus uero in eo quod quid est praedicatur, generis proprium dicitur non per
se, sed ad differentiae comparationem, et in omnibus reliquis eandem rationem
conueniet speculari; quod- cumque enim ita generi proprium dicitur, ut nulli
sit alii commune, sed tantum hoc habeat genus ut omne genus et semper, id
secundum se proprium nuncupatur, quicquid uero cum quolibet alio commune est,
id non per se, sed ad alterius differentiam proprium dicitur. Alia rursus
generis et diffe- rentiae separatio est, quod genus quidem speciei unum semper
adest, scilicet proximum plura - enim possunt esse superiora, uelut
hominis animal atque substantia, sed proximum eiusdem hominis animal tantum —,
differentiae uero plures uni speciei 5 superius] p. 297, 9.
1 post agnoscitur add . Omne enim genus ei proprietate
cognoscitur praedicationis P, in inf. mg. Lm2 generis E
2 quid est] quidem E quidem quid est HN unum om.
E respondere CLR 4 sit] est HN 7 hoc
ex huic Em2 8 ac G 9 est] sit N 11 et om.
EG 12 conuenit CHNP 13 generis Pm2 alii sit
C 14 tamen E habeat—semper] Cm2Hm1N habeat genus
et omne genus et (et om . Lm2R ) semper Cm1Hm2Lm2R
habeat omne genus semper EG habeat genus omne semper
Lm1 genus hoc (del. m2) haheat omne genus (genus omne
m2 ) et (s. l. m2) semper P 15 se om. CN ,
illud Cm2 (s. l.) id H post proprium add .
dicitur quod per se proprium CHN 16 ad om. C, in mg.
Hm2 17 pr . differentia C 18 est om. HNR ,
s. l. E uni R 19 proximum Cp. c . proprium a. c .
ad plura in mg. genera Lm2 , enim genera
P 20 ante animal s. l . sed genus Cm2 21
post speciei add. semper adsunt E adesse
poterunt, ut rationale atque mortale homini, itaque fit definitio ex uno quidem
genere, sed pluribus differentiis, ut hominis animal rationale mortale. Rursus
alia discretio est, quod genus quidem quasi subiecti locum tenet, differentia
uero formae, ita ut illud sit materia quaedam quae figuram suscipiat,
haec uero sit forma quae superueniens speciei sub- stantiam rationemque
perficiat. Idcirco uero pluribus diffe- rentiis a genere differentiam
segregauit, quia haec maxime generis quandam similitudinem contineat, quia est
uniuersalis et praeter genus inter ceteras maxima, sed cum alia plura
communia pluraque propria generis inter se ac differentiae ualeant inueniri,
nunc, inquit, ista sufficiant, satis est enim ad discretionem quaslibet
differentias assumere, etiamsi non quae dici possunt omnia colligantur.
Genus autem et species commune quidem ha- bent de pluribus,
quemadmodum dictum est, prae- dicari. sumatur autem species ut species et non
etiam ut genus, si fuerit idem et species et genus. 15—303, 3] Porph. p.
15, 9—13 (Boeth. p. 42, 15—20). 1 adesse—mortale om.
EGR ut om. HN ut homini C Hominis itaque
C hominis, itaque P 2 ante pluribus add .
de Lm2 3 post rationale add. atque
edd . est om. HNR 4 quidem om. C 5 ita ut om.
EGLm1 ut m2 quaedam om. EG, s. l. Lm2, ante
materia P quae om. R, s. 1. Cm1? quod Em1 6
suscipiens Lm1R 7 uero om. EGLR 8 differentias
CEGHm1Pm1 9 continet EGLPR 10 et om. N praeter]
post HPm1 maxima inter ceteras H in N
cetera Lm1Pm2 edd . maximi G maximae Pm1 12
nunc—sufficiant] HLNR (recte? an ex p. 297, 1?) ista inquit
sufficiunt GP sufficiunt inquit ista C ista quidem
sufficiunt E 14 non post omnia E (s. l.) p, ante
brm colliguntur Hm1R 15 ET SPECIEI] SPECIEIQVE C; de
Porph. cf. ad p. 102, 7 17 de pluribus om. G 18 sumatur—prae-
dicantur (p. 303, 2)] LR Q , om. cett . autem] autem et L ΛΛΦ
; Porph. p. 15, 11 11 et om . ΓΔ
sed RΣ 19 ut add . \ m2 pr . et] L cum Porph. p.
15,12, om. codd. cett. edd. Busse genus et species Ε Σ
commune autem his est et priora esse eorum de quibus praedicantur, et
totum quiddam esse utrum que. Generis et speciei enumerat tria
communia, unum quidem, de pluribus praedicari; genus enim et species de
pluribus praedicantur, sed genus de speciebus, ut dictum est, species uero de
indiuiduis. sed nunc de illa specie loquitur quae tantum species est. id est
quae non etiam genus est, sed ultima species, quodsi talem speciem ponamus quae
etiam genus esse potest, ac de ea dicamus quoniam commune habet cum
genere de pluribus praedicari, nihil interest an ita dica- mus, ipsum genus id
secum habere commune de pluribus praedicari, talis enim species quae non est
solum species, ea etiam genus est. Est autem commune his quoque quod
utra- que priora sunt his de quibus praedicantur, omne enim quod de aliquibus
praedicatur, si recto, ut dictum est superius, ordine dicatur, prius est his de
quibus praedicatur. Praeterea est illis hoc etiam commune, quod genus ac
species totum sunt eorum quae intra suum ambitum continent et cohercent;
omnium enim specierum totum est genus et omnium indi- ui|duorum totum species,
aeque enim genus et species aduna- p. 99 tiua sunt plurimorum, quod
uero multorum adunatiuum est, id eorum quae ad unitatis formam reducit, recte
dicitur totum. 16 superius] p. 290, 15 ss. 1 est
om. L priora] propria La.c. Tk a.c A m1 2 esse] est
C 5 ante genus add. et H (er.) N 6
post genus add . quidem L 8 est, sed] est ut est
H ut est N 12 secum] H (cum in ras. m2
) LR secundo CEGNPm2 (-da m1 ) de
pluribus—commune (14) post praedicantur (15) E 13
quod E 14 his commune HN 15 omne—-praedicatur
(16) in mg. Hm2 17 dicatur] praedicatur CN his] de his
G 18 etiam hoc N eorum sunt C 20 genus est
NR et] ut Hm1 21 ante species add. est CNP,
post E (in ras.) H 23 quod E re- ducuntur Ca.c.N
Differt autem eo quod genus quidem continet spe- cies sub se,
species uero continentur et non continent genera; in pluribus enim genus quam
species est. genera enim praeiacere oportet et formata specificis
differentiis perficere species; unde et priora sunt naturaliter genera et simul
interimentia, sed quae non simul interimantur. et species quidem cum sit, est
et genus, genus uero cum sit, non omnino erit et species. et genera quidem
uniuoce de speciebus praedi- cantur, species uero de generibus minime,
amplius genera quidem abundant earum quae sub ipsis sunt specierum continentia,
species uero a generibus abun- dant propriis differentiis. amplius neque
species fiet umquam generalissimum neque genus specialissimum.
Expeditis communibus generis ac speciei nunc de eorum discretione
pertractat. differre enim dicit genus ab specie, quoniam genus continet
species, ut animal hominem, species 1—15] Porph. p. 15, 14—24 (Boeth. p.
42, 21—43, 10). 1 PROPRIO H DIFFERENTIIS C; de Porph. cf. ad
p. 105, 16 2 Differunt ENR edd.; Porph. p. 15, 15
διαφέρει post autem add . genus a
specie Φ continet quidem N 3 sub se er. uid
. 5 , s. l. 2 m2, ante species (2) ΓΦ
; Porph. p. 15, 15 περιέχει τά είδη species s. l.
Gm2 continetur C A continetur a genere Γ ; Porph
. τα δέ είδη περιέχεται et om. EG continet C
ΑΦ 4 in pluribus—differentiis (14) ] LR Q , om. cett .
enim] quidem S ; Porph. p. 15, 16 ετι τά γένη
5 ante oportet s. l . et 5 m2 et s. l
. 5 m2 , hic om., sed ante perficere pos. LR h m1
(del. m2) A ; Porph. p. 15, 17 ν.α'ι
διαμορφωθ-έντα 7 sed] si R 9 est] Porph. p. 15, 19
πάντως εστι; exciditne omnino ? pr .
et om . LR I , s. l . A m2 ; Porph. p. 15,
19 εστι και γένος post . et] A (del.
m2) Φ cum Porph. p. 15, 20, om. cett. edd. Busse
10 uniuoce quidem AAS ; Porph. τά μέν γένη de
speciebus] Porph. p. 15, 21 των δφ’ έοοτά ειδών 12
quidem genera L s m2 i\Y . Busse; Porph. τά μέν
γένη sunt (s. l. L) sub ipsis LR; Porph. p. 15,
22 των όπ’ αΰτά ειδών 13 a om . ΓΦ ab
A m1 , del. m2 14 fiet post umquam C
fit HN 15 neque genus specialissimum om. H
post genus add . fiet CEGR fiet umquam
ΑΑΣ fiet species L; Porph. 15, 24 ούτε τδ γένος
ειδικάιτατον 16 ac] et CE 17 differt GR a
HLNR 18 pr . speciem HN uero non continet genera;
neque enim homo de animali prae- dicatur. itaque fit ut species quidem
contineantur a generibus, numquam uero contineant genera, omne enim quod
amplius praedicatur, illius est continens quod minus dicitur, quodsi
genus amplius praedicatur quam species, necesse est ut spe- cies quidem
contineatur a genere, genus uero speciei nullo ambitu praedicationis
includatur, huius autem ratio est quo- niam genus semper suscipiens
differentiam speciem facit, hoc est, genus quod habebat latissimam
praedicationem, coartatum differentia et contractum speciem facit; omnino
enim generi iuncta differentia speciem reddit et ex uniuersalitate atque
latissima praedicatione in angustum speciei terminum con- trahit. animal enim,
cuius praedicatio per se longe lateque diffusa est, si arripiat rationalis
differentiam, si etiam mortalis, deminuit atque contrahit in unum hominis
speciem, unde fit ut minor sit semper species quam genus atque ideo conti-
neatur, sed non contineat, sublatoque genere auferatur et spe- cies; si enim
totum auferas, pars non erit, quodsi species auferatur, genus manet, ueluti cum
animal sustuleris, interi- mitur etiam homo, si hominem auferas, animal
restat, haec etiam causa est, ut genus de specie uniuoce praedicetur, id est ut
species suscipiat definitionem generis et nomen, sed 1 continent HN
enim om. C 6 contineantur NR speciei om. R
specie Cm1 in specie Lp.c . species N post
nullo add . modo EGHPR, s. l. Lm2 7 includitur
EGLm1P includat N post autem s. l.
rei Cm2 8 semper om. HN species N
hoc—facit (10) om. EG 9 est s. l. C, om. HN, del. Pm2
habet Lm2Pm2 coartatum ex coapta- tum Lm2, in mg
. ał coaptata ipsa diffinitio et contracta speciem facit m1
coaptata Hm2P apta Cm1 (aptata m2 )
Hm1N 10 et] LR, s. l. Pm2 , om. CHN (de EG cf. ad S) contracta Lm2
omni Hm2Lm2 11 et om. G, s. l. ELm2 atque] et EHNPR 12 post praedicatione add.
generis CNP, s. l. Lm2 speciem EG contrahitur Hm2 14 differen- tia C (
ras. ex -ã) R etsi etiam E et s. l., del. si etiam Lm2,
et R 15 diminuit EHLPR ; diminuitur atque contrahitur
N unam C (am in ras. m2 ) Hm2NR 16
continentur sed non continent N 17 et om. EGR 19
remanet C cum] si P 21 est causa C 22
generis et nomen] et generis nomen E et nomen generis N
generis nomen R non e conuerso. definitionem quippe speciei
genus suscipere non uidetur; substantiam enim priorum inferiora suscipiunt, si
enim definias animal et dicas substantiam esse animatam atque sensibilem aut si
praedices de homine ‘animal’, uerum dixeris, si etiam animalis definitionem de
homine praedicaueris dicasque hominem esse substantiam animatam atque
sensi- bilem, nihil fuerit in propositione falsi, sed si hominis defini- tionem
reddas ‘animal rationale mortale’, ea animali non con- ueniunt; neque enim quod
animal est, id dici poterit animal rationale mortale, fit igitur, ut sicut
species generis nomen suscipit, ita etiam capiat definitionem, et sicut
genus nomen speciei non suscipit, ita nec eiusdem definitione monstretur, sed
cuius nomen et definitio de aliquo praedicatur, id uniuoce dicitur, cum igitur
generis et nomen et definitio de specie praedicetur, genus de specie uniuoce
dicitur, quoniam uero speciei de genere. neque nomen neque definitio
praedicatur, non conuertitur uniuoca praedicatio. Differunt genera <ab>
speciebus hoc quoque modo, quod genera superuadunt species suas aliarum continentia
specierum, species uero genera dif- ferentiarum pluralitate, animal enim, quod
est genus, superuadit hominem, quod est species, quia non hominem solum
continet, uerum etiam bouem, equum aliasque species, quas suae spatio
praedicationis includit, species uero, ut homo, superuadit genus, ut animal,
multitudine differentiarum, nam quod actu genus 1 e conuerso] est
(om. R) conuersio EGLPR 2 non er. H sub- stantiae
EGLm2 (-tia m1 ) PR enim priorum] enim proprium
EGP diffinitionem ( om . en. pr .) R 3 et om.
CHNP 4 aut] brm at CHLNP, om. EGR 5
definitione E 7 nil C fuerat Cm1 fueris
HN falsi] mentitus HN sed] quod CHN hominis
definitionem om. EGR hominis rationem L 8 addas
EGR, post si ( om . reddas,) add. P , reddas addas L pr .
animali Ea.c.LR animal est G conuenit CNPa.c. 9
ante quod add. id HNPR, s. l. Lm2 id dici] EGLa.r.P
dici Lp.r.R idcirco dici HN id circo id dici
C 11 et om. EG 12 defini- tionem ( uel diff-) monstret
EGR 14 pr . et om. CEG, s. l. Lm2 15 praedicatur
E uniuoce de specie C 17 a add. brm , ab
Brandt 18 modo om. NR 19 continentia aliarum C 21
quod] quae N non s. l Cm2 22 equum bouem HN 24
namque quod Lp.c . non habet rationale uel mortale — nullas
quippe actu genus retinet | differentias —, easdem species suae substantiae
inhae- p .100 rentes atque insitas tenet, homo enim rationalis est
atque mortalis, quod genus minime est; animal enim neque mortale est per
se neque rationale, quodsi genus quidem plus unam continet speciem, at uero
species multis differentiis infor mantur, superat quidem genus speciem
continentia specierum species uero uincit genus differentiarum pluralitate.
Illa quoque est differentia, quod genus quoniam omnium primum est, numquam
in tantum descendere poterit, ut fiat ultimum, species uero, quae cunctis est
inferior, in tantum ascendere non poterit, ut suprema omnium fiat; numquam
igitur nec species generalissimum fiet nec genus specialissimum. Sed ex his
quae dictae sunt differentiae aliae sunt quae genus ab specie propriae
coniunctaeque disterminant, aliae uero quae non solum genus ab specie, uerum
etiam a ceteris diducunt ac disterminant, neque in his tantum differentiae quae
sunt dictae, uerum etiam in ceteris considerentur oportet, si proprie normam
quaerimus discretionis agnoscere. 1 uel om. R 4
mortale] rationale CHN 5 rationale] R inratio-
nale CHN per se rationale EGLP unam continet
speciem] EG (unam s. l. m2 ) Lm1 quam unam
continet speciem Lm2R una continet (continet una C )
specie CHNP 6 species uero ( om . at) C informa-
tur Lm1Pm1 7 species G 9 quoniam] quod Hm2
11 in tantum ascendere non] numquam in tantum ascendere LNR 12
nec... nec] et... et Hm1N et... nec C, pr . nec om.
P 14 ex his om. EG, s. l. Lm2 sunt om. E
differentiarum CN differentiis R genus s. l.
Cm2 a R 15 proprie coniuncteque ( ras. ex -teque
Η ) HΝR (recte?) propriaeque G coniunctaeque om.
EG 16 ab] a R diducunt] Em2R deducunt cett.
distinguunt ac deducunt ( om . disterminant] HN 17 neque (et quae
non CHN, s. l . ał quae L ) in his tantum differentiis quae sunt
dictae ( L quae sunt dicta G quae dictae sunt CHNP quid
sint in ras. E ) uerum etiam in ceteris (add. quoque HLm1N, del.
Lm2 ) considerentur oportet CEGHLNP neque in his tantum oportet
considerare differentias quae sunt dicta uerum etiam in ceteris oportet R
; differentiae scr. Brandt ; neque enim in (de bm ) his tantum
oportet (oportet om. p ) differentiis quae sunt dictae, uerum etiam in
ceteris considerare (considerari oportet p ) edd. 18
propriae CEGLP 19 discretionis quaerimus HR
Generis autem et proprii commune quidem est sequi species - nam si homo est,
animal est, et si homo est, risibile est et - aequaliter praedicari genus de
specie- bus et proprium de his quae illo participant; aequaliter enim et
homo et bos animal et Cato et Cicero risibile, commune autem et uniuoce
praedicari genus de pro- priis speciebus et proprium quorum est proprium.
Tria interim generis ac proprii dicit esse communia, quorum primum illud
est, - quoniam ita genus sequitur species ut proprium, posita enim specie
necesse est intellegi genus ac proprium; neutrum enim species proprias
derelinquit, nam si homo est, animal est, si homo est, risibile est; ita
quemad- modum genus, sic proprium ab ea specie cuius est proprium, non recedit.
Illud quoque, quod aequalis est generis partici- patio, sicut etiam
proprii, omne enim genus aequaliter specie- bus participatur, proprium uero
indiuiduis omnibus aequaliter adhaerescit, manifestum uero est participationem
e?se generis aequalem; neque enim plus homo animal est quam equos 1—8]
Porph. p. 16, 1-7 (Boeth. p. 43, 11—17). 1 COMMVNITATIBVS Ψ
; de Porph. cf. ad p. 102, 7 2 Genus Em1Gm1 consequi
Pm1 3 nam—risibile (6) ] LR Q , om. cett. pr .
est s. l. h m2 5 illo] sub illo R participant]
continentur R , add. indiuiduis edd. cum plerisque
codd. Porph. p. 16, 4 6 post animal add. est ΓΦ , om.
Porph. p. 16, 5 et Cato et Cicero] Porph . xat Άνοτος και
Μέληχος post risibile add. est Φ 7 autem et] autem
CEGP autem est (est s. l . h m2 ) et (om. R)
R h autem his Ψ autem hiis et Φ his
(s. l. m2) autem et Γ ; Porph. p. 16, 6 δέ
καί speciebus propriis R 8 post pr . proprium add
. de his Ν Σ , s. l. de propriis Gm2 10 illud est
primum R 11 post proprium add. quoque CH
(del. m2) N ac] et C 13 si] et si
HN risibilis EGHNP 15 post quoque add. est
commune R, s. l. Lm2 , s. l . scil, commune est Hm2 a
genere (generis Hm2 ) participatio est HN 16 proprii] a
proprio Hm1N ante speciebus add . a H
ab L (del. m2) NB, post add . suis R 17 parti- cipat **
(ur er .) E 18 adheret N participatione
EGR generi E ( ex genere m2 ) R 19
aequale EG aequale proprium R, post aequa- lem
add. s. l . et proprii Lm2, in mg . et proprium Pm2
atque bos, sed in eo quod sunt animalia, aequaliter animalis, id est
generis ad se uocabulum trahunt. Cato etiam et Cicero aequaliter risibiles
sunt, etiamsi aequaliter non rideant; in eo enim quod apti ad ridendum sunt,
dici risibiles possunt, non quod iam rideant, aequaliter ergo ea quae sub
genere sunt, suscipiunt genus, sicut ea quae sub propriis, propria. Tertium
illud, quod sicut genus de speciebus propriis uniuoce praedi- catur, ita etiam
proprium de sua specie uniuoce dicitur, genus enim quoniam substantiam speciei
continet, non modo eius nomen de specie, uerum etiam definitio
praedicatur, pro- prium uero quia speciem non relinquit eamque semper sequitur
nec in aliam speciem transgreditur nec infra subsistit, defi- nitionem quoque
propriam speciebus tradit; cuius enim nomen uni tantum conuenit speciei cui
coaequatur, dubitari non potest quin eius quoque definitio speciei
conueniat. quo fit ut sicut genus de speciebus, ita proprium de sua specie
uniuoce praedicetur. Differt autem, quoniam genus quidem prius
est, posterius uero proprium; oportet enim esse animal, dehinc diuidi
differentiis et propriis, et genus qui- 18—p. 310, 13] Porph. p. 16, 8—18
(Boeth. p. 43, 18—44, 11). 1 eo] eodem HLm2NR 2 ad
se om. EGR, s. l. Lm2 etiam om. H et om. R
3 pr . aequaliter om. C 6 suscipiant Em1Lm1 genera
EGLPm2 gen. ante suscipiunt HNP 7 illud] illud
commune est G quid Cm1 9 enim om. E nomen
eius C 11 quia om. EGLP derelinquit Lm2P
eamque] eique HN ei quae R ea quae Pm1 ae-
quatur Pm2 12 definitio (diff-) ELm2
(diffinitione m1 ) Pm1 definitio enim R 13
proprium Ea.r.R proprii Ep.r.L ( ras. ex
propriis,) P traditur EGLm2Pm1 14 cui] uel ei C
eique HNPm2 (cuique m1 ), et (del. m2) cui
L aequatur L 18 De proprietatibus Δ ; de Porph.
cf. ad p. 105, 16 GENERIS ET PROPRII] EORVM P PROPRII] SPECIEI
L 19 Differunt C edd . autem om. N autem genus et proprium LR
Δ2 ; Porph. p. 16, 9 Διαφέρει δέ δτι τό μίν γένος quidem om.
HNR est om. H 20 oportet—interimunt genera (p. 310, 10)
] LR Q , om. cett . 21 pr . et om. L dem de
pluribus speciebus praedicatur, proprium uero de una sola specie cuius est
proprium, et proprium qui- dem conuersim praedicatur de eo cuius est proprium,
genus uero de nullo conuersim praedicatur, nam neque si animal est, homo est,
neque si animal est, risi- bile est; sin uero homo est, risibile est, et
e conuerso amplius proprium omni speciei inest cuius est pro- prium, et soli et
semper, genus uero omni quidem speciei cuius fuerit genus, et semper, non autem
soli, amplius species quidem interemptae non simul inter- p.101
imunt|genera, propria uero interempta simul in- terimunt ea quorum sunt
propria, et bis quorum sunt propria interemptis et ipsa simul
interimuntur. Rursus tale proprium sumit, quod ad alterius comparationem
proprium nuncupetur, dicit enim proprium esse generis prius esse quam
propria, oportet enim prius esse genus, quod ueluti materia differentiis
supponatur, uenientibusque differentiis fieri speciem, cum quibus propria
nascuntur, si igitur prius est 1 praedicatur] R A m2 n
edd . praedicari cett. codd. Busse (propriis, et genus
distinguit, sed cf. 16 oportet et p. 311, 9 Rursus
differt); Porph- p. 16, 11 κατηγορεΐται 2 una sola]
Porph. ενός , cod. C add . μόνοο est
om. Φ 6 si R homo est] homo et ΔΑΠΨ
(et er .), homo, et Busse homo est (est s. l. m2 )
et L; Porph. p. 16, 13 et δέ άνθρωπος et e conuerso] et
conuerso L h m1 et conuersim si risibile est homo est R
si risibile est homo est 2 ; Porph. p. 16, 14 καί
εμπαλιν , add. ei γελαστικόν, άνθρωπος cod. C 8 et
soli] TA m2 et uni Δ m1 ΑΣ et uni et soli LR ΠΦΨ
; Porph. p. 16, 15 καί μόνψ speciei quidem
2 9 post speciei add . inest LR TA ( s. l
.) ΠΦΦ- (in mg. m2) edd. Busse, om . Δ2 cum
Porph . soli] Porph. p. 16,16 και μόνω 10 species
s. l. L propria brm cum Porph . interempta Φ interimuntur
HL 11 post genera add. quorum sunt species
A propria] genera brm Busse (in adn.) cum Porph. p. 16, 17
interimuntur HΡ 12 ea om . Η ΤΦ species brm
cum Porph . quarum brm et his— interemptis om. EG et]
quare edd., Porph. p. 16, 18 ώστε καί 13 in-
teremptis ante et his CP et ipsa] et ipsa etiam
propria Φ ipsa propria 2 interimuntur simul CGLR
ad 10—13 cf. p. 312, 13 ss . 14 Rursus om. EG, s. l. Pm2 , sed
R ad om. H, s. l. Pm2 comparatione HPm1 15
nuncupatur Cm2Em2Ga.c.N 16 pr . esse om. N, s. l.
Pm2 uelut N 18 species Lm2 nascantur
N genus quam differentiae, prius etiam differentiae quam species et
speciebus propria coaequantur, non est dubium quin pro- pria generibus
posteriora sint, ac per hoc quod dictum est, proprium esse generis prius esse
quam propria, commune est hoc generi cum differentia, differentiae enim
species conformantes priores considerantur esse quam propria, siquidem speciebus
ipsis priores sunt, quas propria ratione determinant, sed ut dictum est, hoc
proprium ad differentiam proprii intellegendum est, non quale superius per se
proprium constitutum est. Rursus differt genus a proprio, quod genus
quidem de pluribus praedicatur speciebus, proprium uero minime; nam neque genus
est, nisi plures ex se species proferat, nec proprium, si alteri cuilibet
speciei possit esse commune, fit igitur ut genus quidem plurimas sub se species
habeat, ut animal hominem atque equum, proprium uero unam tantum, sicut
risibile hominem. Quo fit ut illa quoque differentia nascatur : genus enim
praedicatur quidem de speciebus, ipsum uero in nulla praedicatione supponitur,
proprium uero et species alterna praedicatione mutantur, fit enim praedicatio
aut a maioribus ad minora aut ab aequalibus ad aequalia, genus igitur,
quod maius est, de speciebus omnibus praedicatur, species uero, quoniam minores
sunt, de generibus non dicuntur, ut animal de homine dicitur, homo uero de
animali nullo modo praedi- catur. at uero proprium, quoniam speciei aequale
est, aeque 1 etiam] enim Lm2 2et om. EG et
si H 4 est hoc] HL (hoc del. m2 ) N
est et hoc C esse Pm1 et hoc est m2
est EGR 5 diffe- rentia] differentiis CHN
differentiae om. EG enim s. l. Cm2, post species
EG informantes prius N 6 considerentur Hm1R
esse s. l . Cm2 7 quam G 8 hoc om.
EGR 10 a om. NR quod] quo- niam L de] a
C 12 proferet Lm2 14 species sub se C 16 quoque
del. Em2, post add . proprietas (s. l. Lm2) ex GL, s. l.
Pm2 nascan- tur Ep.c . 17 de speeiebus quidem C
ipsis CN in om. CN 19 mutuantur La.c.Pm2
praedicatio om. EGR, s. l. Lm2 20 quod] quoniam E (in ros.)
Gm2 21 est s. l. Em2 praedicabitur N 22
minora CEGLm2P praedicatur atque supponitur, ut risibile de
homine dicitur - omnis enim homo risibilis est —, eodemque conuertitur modo;
omne enim risibile homo est. Differt etiam proprium a genere, quod proprium uni
et omni et semper speciei adest, genus uero ex his duo quidem retinet, in uno
uero diuersum est. nam speciebus suis et semper adest et omnibus, non
uero solis; hoc enim haeret propriis, quod singulas tantum species continent,
hoc generibus, quod plures. igitur propria quidem singulas optinent species,
genera uero non singulas, adest igitur proprium uni soli speciei et semper et
omni, genus uero omni quidem et semper, sed non soli, ut risibile homini
soli, ani- mal uero eidem homini, - sed non soli; praeest enim ceteris, quae
inrationabilia nuncupamus. Praeterea si auferatur genus, species interimuntur
nam si non sit animal, non erit homo —, si auferas species, non interimitur
genus; nam si non sit homo, animal non peribit, species uero et propria
quoniam sunt aequalia, alterna sese uice consumunt; nam si non sit risibile,
homo non erit, si homo non sit, risibile non manebit, consumunt igitur genera
sub se positas species, non uero ab his inuicem consumuntur, species uero et
proprium inuicem perimuntur et perimunt. 1 supponitur]
(sub- HP ) CHm2Lp.c.P praeponitur cett., recte? 2 enim
om. C locus risibilis est—quidem speciebus (p. 315, 7) bis in E
scriptus, pag. 229—231 (E I ), ubi deletus est, et p. 232—234 (E II ) 3
etiam om. R, del. Lm1 , enim m2 autem etiam H a
genere pro- prium C a om. R 4 speciei s. l. Hm2
5 uero] quidem E I qui- dem duo CNB , om . quidem E
I 7 haeret propriis] E III GL haeret (ł
inerit m2 ) tantum propriis P erat (erit R ) tantum
propriis (proprii N ) esse CNR heret propriis uel aliter hoc
enim erat tantum H; ad haeret cf. p. 298, 4 tantum
species—quidem singulas om. E I tan- tum del. Lm2, s. l. Pm2
, post species NR 8 continerent CHm2 con-
tineret N contineant Pm2 10 soli///// E I
solius E II G 11 sed] et HN soli homini NP
13 inrationalia H auferamus EGLPR 14 interi-
mantur L erit] est N 19 sub se positas] sibi (om.
H) suppositas HN 21 perimuntur] consumuntur Lm2
perimunt] perimuntur Lm2 pereunt HNPm2
Generis uero et accidentis commune est de pluri- bus, quemadmodum dictum
est, praedicari, siue separa- bilium sit siue inseparabilium; etenim moueri
de pluribus et nigrum de coruis et de hominibus Aethio- pibus et
aliquibus inanimatis. Nihil est quod inter cetera ita sit a generis
ratione dis- iunctum, sicut est accidens, nam cum genus cuiuslibet sub-
stantiam monstret, accidens uero a substantia longe disiunctum sit et
extrinsecus ueniens, nihil fere notius commune potest habere cum genere quam de
pluribus praedicari, genus enim de pluribus praedicatur speciebus, accidens
uero de pluribus non modo speciebus, uerum etiam generibus animatis atque
inanimatis, ut nigrum dicitur de rationabili homine, de inra- tionabili
coruo et de inanijmato hebeno, album etiam de cygnoj p. 102 et
marmore, moneri de homine, de equo et de stellis ac de sagitta, quae sunt
separabilis accidentis exempla. 1—6] Porph. p. 16, 19—17, 2
(Boeth. p. 44, 12—16). 1 GENERIBVS ACCIDENTIBVS E I
E II m1 ACCIDENTI R de Porph. cf. ad p. 102,
7 2 Commune uero est generis et accidentis 2 Generi
N Generibus E I accidentibus E I m1 3
praedicari ante quemadmodum L siue—pluribus et] LR Q , om.
cett . separabile 2 m1 4 sit] sit accidens 2
inseparabile 2 m1 5 post et om. R de
om . E II HNR ΑΦ , recte? homine E III
omnibus L A ( ras. ex hominibus) hominibus om. brm, delend.
uid. Bussio; cf. p. 116, 5. 123, 22. 131, 2 homine Aethiope; Porph. p.
17, 1 κατά κοράκων καί Αίθ·ιοπων aethiopus EIII et (et de G, del. m2 )
aethiopibus GPm2 T2 6 ante aliquibus add. de Gm2 in
animis E I , ante inanimatis add . naturis H
(del. m2), post CN , praedicari Γ ( in mg . praedicatur) Φ
; Porph. καί tivmv άψΰχων 7 in ceteris E
III GLm1P 9 a om. R 10 uere GR uero
ha- bere potest C 11 enim] uero C 14 rationabile
E III a. c. Gm1 rationali HNP post homine
add . et N irrationali HNP 15 ebeno E III 16
marmore] de marmore P post homine add . et
N 17 sagitta] CHLm1NPm1 (sagittis m2 ) agitatis E
III GR edd . ał de agitatis scil, rebus id est mobilibus
Lm2 Differt autem genus ab accidenti, quoniam genus ante
species est, accidentia uero speciebus posteriora sunt; nam si etiam
inseparabile sumatur accidens, sed tamen prius est illud cui accidit quam
accidens, et genere quidem quae participant, aequaliter partici- pant,
accidenti uero non aequaliter; intentionem enim et remissionem suscipit
accidentium participatio, generum uero minime, et accidentia quidem in indi-
uiduis principaliter subsistunt, genera uero et species naturaliter
priora sunt indiuiduis substantiis, et genera quidem in eo quod quid sit
praedicantur de bis quae sub ipsis sunt, accidentia uero in eo quod quale
aliquid sit uel quomodo se habeat unum quod- que; qualis est enim Aethiops
interrogatus dices ‘niger’, et quemadmodum se Socrates habeat, dices
quoniam sedet uel ambulat. 1—17] Porph. p. 17, 3-13 (Boeth. p. 44,
17—45, 9). 1 PROPRIIS] DIFFERENTIA C; de Porph. cf. ad p.
105, 16 QVID INTER GENVS ET ACCIDENS SIT Φ (ex p. 116,
10) 2 genus s. l. Hm2 ab om . HRE III
Δ accidenti] Δ accidente cett . 3 speciem
ΧΦ posteriora ante speciebus C inferiora XA m1
AS 4 nam—unum quodque (14) ] LR Q , om. cett . si
etiam] etsi etiam ΓΦ sed om . Γ si Σ
5 prius] plus S 6 genere] A m2 Busse
genera cett. codd. edd . quae] quibus A m1 aeque
Δ 7 accidenti] p Busse accidentia codd. brm; ad 5
et— 7 cf. Porph. p. 17, 6 s. et infra p. 315, 12—14 enim om. L in
mg: figuram quandam habet Δ , aliam (cf. ad p. 320,17)
Γ 9 uero om. R in om . Γ Busse,
s. l . Rm2 A m2 K ; cf. p. 315, 21; Porph. p. 17, 9 έπΐ
τών άτομων 10 nero om . Δ 11 post
naturaliter add. non principaliter LR AΑΦ ; om. Porph.
p. 17, 9 12 sit] est LR A ante de
add. et, sed del. ΓΔ 13 hiis Φ
14 ante quale add. et R sit] cod. Q
Bussii edd . est cett. codd . quomodo om. R quodammodo
A m2 se s. l. A m2 habet A m1 15
eat ante aethiops ΔΑ , post HΝ ΤΣΦ enim om.
L interrogatur Φ dices] LRT dicis cett.
codd. edd. Busse, cf. p. 317, 15 respondebimus; Porph. p. 17,
12 έρεΐς 16 quo- modo Δ habeat ante
socrates A habet ΗR Φ dices] K m2
dicis cett. codd. edd. Busse, cf. p. 317, 16 dicemus; Porph
. έρείς 17 ambulet La.c.N Differentiam generis et
accidentis hanc primam proponit, quod genus quidem ante species sit, quippe
quod materiae loco est et differentiis informatum species gignit, at uero
accidens post species inuenitur. oportet enim prius esse cui aliquid
accidat, post uero ipsum accidens superuenire; nam si subiectum non sit quod
suscipiat, accidens esse non poterit, quodsi genus quidem speciebus subiectum
est nec possunt esse species, nisi eis genus ueluti materia supponatur, acci-
dentia uero esse non possunt, nisi eis species supponantur. manifestum
est genus quidem esse ante species, accidentia uero post species. Rursus alia
differentia, quoniam genus neque intentionem neque remissionem suscipere
potest, quo fit ut quae participant genere, aequaliter eius nomen defini-
tionemque suscipiant; omnes enim homines aequaliter animalia sunt
eodemque modo equi, nec non inter se homo atque equus et cetera animalia
comparata aeque animalia praedicantur, accidentis uero participatio et
intenditur et remittitur, inuenies enim quemlibet paulo diutius ambulantem,
paulo amplius nigrum et in ipsis Aethiopibus considerabis omnes non aeque
nigro colore obductos. Alia quoque differentia est, quoniam omne accidens in
indiuiduis principaliter subsistit, genera uero et species indiuiduis priora
sunt; nisi enim singuli corui 1 et accidentis] ab accidentibus
HN ponit C 2 pr. quod] quid C
quoniam (del. m2) quod E II 4 post
esse add . aliquid P, s. l. Lm2 5 si—sit] nisi sit
subiectum HN nisi subiectum sit R 6 quid
Cm1 potest H 7 speciei HN est] sit N nec]
non CEGLP 8 uelut CEGLP uel R
supponitur C 9 supponatur ( uel subp-) EGH 10
ante manifestum add . nam EGLP 11 post
Rursus add . uero C post alia add . est CGP
13 generi CEGP 15 eodem EHLR 18 paulo amplius nigrum
paulo diutius ambulantem HN post ambulantem add . et LR
19 et] et si (si s. l, Lm2 ) LR si EGP
omnis GLm2R aequa nigredine coloris (coloris del. Lm2 )
HLNP 20 obductus EGLm1R , post obd. add .
esse C est EGLR est om. HN 21 in om.
CG genera—priora sunt] C species uero et genera indiuiduis
priora sunt HLm1N genera uero speciebus et indiuiduis priora sunt
GP genera nero et speciebus et indiuiduis posteriora sunt Lm2
genera indiuiduis priora sunt E et indiuiduis posteriora sunt
R 22 singulariter EGPR nigredine infecti essent, comi species
nigra esse minime dicere- tur. ita fit ut accidentia post indiuidua esse
uideantur. nam si prius est id cui aliquid accidit quam illud quod accidit, nop
est dubium prius esse indiuidua, posterius uero accidens, genera uero et
species supra indiuidua considerantur; hoc idcirco, quoniam de his
omnibus praedicantur eorumque sub- stantiam propria praedicatione constituunt,
sed dici potest genera quoque ipsa et species posteriora indiuiduis inueniri;
nam nisi sint singuli homines singulique equi, hominis atque equi species esse
non possunt, et nisi singulae species sint, eorum genus animal esse non
poterit, sed meminisse debemus superius dictum esse genus non ex his sumere
substantiam de quibus praedicatur, sed de eo potius, quod differentiis con-
stitutiuis eorum substantia formaque perficitur, itaque si genus quidem
diuisiuis differentiis interemptis non perimitur, sed manet in his quae
eius constitutiuae sunt eiusque formam definitionemque perficiunt, cumque
differentiae diuisiuae generis speciebus sint priores — ipsae enim species conformant
atque constituunt —, non est dubium quin genus etiam pereuntibus speciebus
possit in propria manere substantia, idem de spe- ciebus dictum sit;
species enim superioribus differentiis, non posterioribus indiuiduis
informantur, quae cum ita sint, species quoque ante indiuidua subsistunt,
accidentia uero nisi sint 12 superius] p. 300, 7—16. 1
essent in ras. Lm2 , sunt N sint R 2 esse
om. EGR 4 indiui- duum CHN 5 super CN 8 genera]
de genere R quoque om. R quaeque EGP
ipsa om. EGPR et species] atque species (specie R )
LR specieaque N 9 nam nisi] nisi enim EGR nara
nisi enim (enim del. m2 ) C homines—nisi singulae (10)
in mg. Em2 homi- nes EN 10 et om. EG
singulis E singuli G singulares Lm2R 11
eorumque Lm2 earum brm 12 ex del ., his om.
E 13 de eo] eo Hm1N ex eis Hm2 de eis
Lm2 quod del. Hm2, er. L , quo GPR 14 eorum om.
Lm1 eius R edd . quae eius Hm2 de quibus eius Lm2
substantiam formamque perficiunt Hm2 normaque N 15
diuisiuae ( post differentiae N ) differentiae interemptae non
perimunt HLN 16 eius- que] quae eius C quaeque
eius EGP 17 speciebus generis LNR 20 permanere
Lm2R 23 quaeque EG quibus accidant, esse non possunt,
nullis uero prius accidunt quam indiuiduis; haec enim generationi et
corru|ptioni sup- p, 103· posita uariis semper accidentibus permutantur.
Illam quoque adnumerat differentiam quae est superius dicta, quod genus
quidem, quia rem demonstrat et de substantia praedicatur, in eo quod quid est
dicitur, accidens uero in eo quod quale est aut in eo quod quomodo sese habet
res. nam si qualitatem interroges, accidens respondebitur, ut si qualis est
coruus, ‘niger’, si quomodo sese habeat, aliud rursus accidens, aut
‘sedet’ aut ‘uolat’ aut ‘crocitat’. nam cum accidens in nouem praedicamenta
diuidatur, qualitatem, quantitatem, ad aliquid, ubi, quando, situm, habitum,
facere, pati, cetera quidem omnia in ‘quomodo se habeat’ interrogatione
ponuntur, qualitas uero in qualitatis sciscitatione responderi solet. nam si
interrogemur qualis est Aethiops, respondebimus accidens, id est ‘niger’,
si quomodo se habeat Socrates, tunc dicemus aut ‘sedet’ aut ‘ambulat’ aut
superiorum aliquid accidentium. Genus uero quo ab aliis quattuor
differat, dictum 4 superius] p. 189, 4 ss. 195, 1 ss. 18—p. 319, 14]
Porph. p. 17, 14—18, 9 (Boeth. p. 45, 10—46, 9). 1 pr.
accidunt Lm1 accident N prius post accidunt
C 2 post indi- uiduis add. quia indiuidna prima sunt quantum
ad praedicationem P, in mg. Lm2 4 adnumera ( ann- G)
EG annumerant Hm1 dicta est superius R est sepius
(corr. m2) dicta C sepius (corr. Hm2) dicta
est HN 5 quidem om. EGR 6 dicitur om. N, s. l.
Hm2 post uero add. aut P 7se H post habet
add. res CLm1, del. m2 9se EGHN habet
Clm1 aliud rursus accidens] aliud uero accidens rursus C aut
uolat aut sedet HLN 10 croccit Hm1 groccitat N,
post add . egrotat P nam] at EGLm1 ac (ut uid.)
R 12 quanto Em1 quan- tum G situm habitum
quando C post omnia add. id est VIIII Hm1, del.
m2 13 habeant Ep.c. Lm2P interrogationem EGR 14 inter-
rogemur] C edd. (cf.p. 314, 15) interrogemus cett., recte?
cf.p. 58, ss. 99, 23 15 respondemus HNR 16 dicimus EHLRbrm
17 aliquod ELa.c.N 18 uero] uerus Pa.c. ergo CHL
(in ras. m2) R Φ enim A ; Porph. p. 17, 14
uiv ουν quod EGPm1Rm1 T<l> ab] ΔΣΨ ,
s. l. Il m2, om. cett. quattuor om. G, s. l.
Δ m2 est. contingit autem etiam unum quodque aliorum differre
ab aliis quattuor, ut cum quinque quidem sint, unum quodque autem ab aliis
quattuor differat, quater quinque, uiginti fiant omnes differentiae, sed semper
posterioribus enumeratis et secundis quidem una differentia superatis,
prop(??)terea quia iam sumpta est, tertiis uero duabus, quartis uero tribus,
quintis uero quattuor, decem omnes fiunt, quattuor, tres, duae, una. genus enim
differt a differentia et specie et pro- prio et accidenti; quattuor igitur sunt
omnes diffe- rentiae. differentia uero quo differat a genere dictum est,
quando quo differret genus ab ea dicebatur; relinquitur igitur quo differat ab
specie et proprio et accidenti dicere, et fiunt tres. rursus species quo
1 contingit—ad accidens (p. 319,12) ] LR Q , om. cett.
contigit R A m1 Y m1 2 aliis om. Porph. p. 17, 15
quidem om. L K Busse; Porph. μεν 3
post sint add. res L unum quodque autem] il
m2 xP p Busse unum autem Β ΤΜΙ m1 Σ una autem L
ΑΦ et unumquodque brm; Porph. p. 17, 16 ίνος ϊέ
εκάοτοο aliis om. Porph. differt Δ 4
uiginti del. A , pos t XX add. uel
quinquies quattuor Rm1 quater V. XX uel del. et post
fiant add. uiginti m2 fient ΑΑ m1 Φ fuerint
Γ post differentiae add. sed non sic se res
( res om. p) habet edd. cum Porph. p. 17, 17 άλλ’
οοχ οδτως εχει set om. Γ 6 superatis]
subtractis ΓΦ (ex substr- ) quia] quoniam L
A Busse sumpta] subtracta Γ 7 uero] autem LR
T<l' duobus R 8 omnes om. L post fiunt
add. differentiae Γ (s. l.) Π m2 edd. Busse
(sed om. etiam eius codd. LP) cum Porph. p. 17, 20 9 enim] autem
Γ a om. Σ , s. l. A m2 et specie et proprio] a
specie a pro- prio R specie proprio Σ 10 et
om. Σ accidente R Σ igitur quatuor R
differentiae omnes La.c. generis differentiae R; Porph. p.
17, 22 at διοφοραί 11 quo om. R differat]
La.c. ( a del.) Σ differret R differt
cett. a om. R 12 quo] quid L A Busse
quod m1, om. A ; ubi quo est (hic et 11.
13. 14. 319, 1. 2. 3. 5. 7 bis), Porphyrius π-j
scripsit (p. 17, 23 et 22. 24. 25. 26 bis. 18, 1. 2. 3. 4)
differret] LR Ψ (alt. r s. l.) differre Λ
differt ΓΙIΣΦ 13 igitur] ergo 2 quod R A
differt A a.c. ab Brandt a LR il , s. l. A
m2, om. cett. et om. Β ΤΑΣ a L 14 accidente
R ΓΔ2Φ post tres add. differentiae Λ ( ei
fiunt tres differentiae. rursus in mg. m2) 11 m2 (
species m1) Γ ( rursus differentiae pos.)
Busse (cum duobus suis codd.), om. cett. codd. edd. Porph. p. 17, 25 quidem
quo ΓΔ2Φ ; Porph. π-jj έν quidem differat a
differentia dictum est, quando quo differret differentia ab specie, dicebatur;
quo autem differat species a genere, dictum est, quando quo differret genus ab
specie dicebatur; reliquum est igitur, ut quo differat a proprio et
accidenti dicatur. duae igitur etiam istae sunt differentiae. proprium autem
quo differat ab accidenti relinquitur; nam quo ab specie et differentia et
genere differat, praedictum est in illorum ad ipsum differentia. quattuor
igitur sumptis generis ad alia differentiis, tribus uero dif- ferentiae,
duabus autem speciei, una autem proprii ad accidens, decem erunt omnes, quarum
quattuor, quae erant generis ad reliqua, superius demonstraui- mus.
Quoniam differentias atque communitates generis ad diffe- rentiam, ad
speciem, ad proprium atque accidens persecutus est, idem quoque ad ceteras
facere contendens praedicit, quot omnes differentiae possint esse quae inter se
comparatis com- 1 differt R A quo] quid A
Russe quod Lm1 \ 2 differret] Lm2 Rm2 Aß p.c. tfl
p.c. differet Lm1Rm Uα a. c. ΦΨ a.c. differt Δ2
differtur Γ differentia ab specie] ΓΦΨ ( sed
a, scr. ab Brandt), a (s. l. A m2)
specie (s. l. et add. Δ m2) differentia ΔΔΣ
edd. Busse species a ( et Ώ ) differen- tia
L H differentia ab ea R; Porph. p. 17, 26 ή διαφορά τού
είδους quod A m1 3 differat] L differt
cett. (ex differet V ) a om. R ϋϊ quo] quid
Δ Busse quod A 4 differret] L yAIW
differet R Φ differt ΓΑ2 4 ab specie] Γ a
specie L ΔIΙΔΦΦ specie 2 ab ea R 5
differt R, add. species ΓΑΠΨΨ , s. l. Lm2; om. Porph.
p. 18, 2 a om. 2 accidenti] L acci-
dente cett. dicitur R 6 igitur om.
2 7 autem om. R, s. l. h m2 ab om.
Σ accidenti] edd. accidente codd. fort.
relinquetur; cf. Porph. p. 18, 3 χαταλειφθήσεται 8
ab Brandt a ΓΦ , om. cett. pr. et om.
R differet Λ m1 differret m2 differt A m1 2
, s. l. proprium add. Lm2 dic- tum Σ 9
differentia ante ad ipsum Σ differentiis Β ΓΑΦ ;
Porph. p. 18, 5 ... διαφορά 11 pr. autem] uero A
ad accidens] et accidentis ΓΔ«ι7ΠΦ ; Porph. p. 18, 7
πρός τδ σορβεβηχος 13 erant] erunt N reliqua] N
Λm1ίΣΦΨ reliquas cett. (in mg. ad aliquas T m2); Porph.
p. 18, 8 πρός τά άλλα 16 utrumque ad om. NR 17
idem quoque] idemque Lm1NR ad cetera C de ceteris
HLN praedicit om. R nunc dicit H 18 possunt
CHLm1N commissisque N mixtisque rebus his quae supra
propositae sunt efficiantur. sunt autem uiginti. nam cum quinque sint res, una
quaeque res earum si a quattuor aliis differat, quinquies quater, uiginti differentiae
fiunt, quod appositarum litterarum manifestatur exemplo. sint quinque res
ueluti quinque litterae A B C D E. differat igitur A quidem ab aliis
quattuor, id est B C D E, fient quattuor differentiae. rursus B differat ab
aliis quattuor, id est A C D E, erunt rursus quattuor; quae superioribus
iunctae octo coniungunt. C uero tertia ab reliquis differt quattuor, scilicet A
B D E; quae quattuor differentiae supe- rioribus octo copulatae duodecim
reddunt. quarta D reliquis quattuor comparetur differatque ab eisdem, id est A
B C E, fient igitur rursus quattuor; quae superioribus duodecim ap- positae
sedecim copulant. quodsi ultima E ab aliis quattuor differat, scilicet A B C D,
fient aliae quattuor differentiae; quae compositae prioribus uiginti
perficiunt. et sit quidem p.104] huiusmodi descriptio : |
1 positae EHLNP efficiuntur HN 2
ante una add. et HLNPR res om. HN 3
si om. HN a om. R uiginti om. E 4
fiant Rm2 5 uel E 6 aliis] reliquis HN 7
fiant R differt Ha.c.LN aliis] reliquis L 8
id est om. HN 9 ab] codd. reliquis] aliis L
11 ante reliquis add. si L, s. l. Pm2 12
differatque] differat aeque EGP ( differt m2) R eis
GHNPm1R 13 fiunt N fiant R igitur om. HN
post quattuor add. differentiae HN 15 fiant
R faciat L faciet HN aliae om. H
alias LN differentias HLN 16 superi- oribus
C et sit quidem] CGP et quidem sit R et sic
(ex si ) quidem est E quarum ( quorum
LN) quidem sit HLN 17 discriptio C figu- ram om. G (duae
lineae uacuae) Hm1N, supra depictam dedimus ex E, eandem uarie exornatam habent
R (post uerba quattuor differentiae supra 7) Γ
(in mg ad locum p. 314, 7 ss.), litteras tantum omissis lineis
Quae cum ita sint, in generibus quoque et speciebus et ceteris idem
considerabitur. erunt ergo quattuor differentiae, quibus genus a differentia,
specie, proprio accidentique dis- iungitur; aliae rursus quattuor, quibus
differentia a genere, specie, proprio atque accidenti discrepat; rursus
quattuor spe- ciei ad genus ac differentiam, proprium atque accidens; quat-
tuor etiam proprii ad genus, differentiam, speciem atque acci- dens; quattuor
insuper accidentis ad genus, differentiam, spe- ciem atque proprium. quae
coniunctae omnes uiginti explicant diflferentias. sed hoc, si ad numeri
referatur naturam compara- tionisque alternationem; nam si ad ipsas
differentiarum naturas uigilans lector aspiciat, easdem saepe differentias
inueniet sumptas. quo enim genus differt a differentia, eodem differentia distat
a genere, et quo differentia distat ab specie, eodem species a
differentia disgregatur, et in ceteris eodem modo. in hac igitur dispositione
differentiarum, quam supra disposui, easdem saepius adnumeraui. atque si
differentiarum similitudines detrahamus, decem fiunt omnino differentiae, quas
ad prae- sentem tractatum uelut diuersas atque dissimiles oportet assu-
mere. age enim differat genus a differentia, specie, proprio in mg. sup.
add. Hm2, quaternas litteras ( B C D E cett.) infra singulis
litteris A cett. positas quadratis inclusas exhibet L; in C in mg.
(litt. minusc.) hae duae figurae sunt, quarum posterior spectat ad p. 321, 20
ss. 323, 9 ss: in P figura est per quinque ob- longa deorsum
continuata, quorum primum hic proponitur : 3 ab CEGHP
accidentique] atque accidenti ( -te N) HN 4 dif-
ferentiae G ab CEGHNP 6 ac om. N ad
LP 10 post hoc add. fiet E (s. l. m2)
fit H (s. l. m2) niget L (in mg.) R 13 adsumptas
R differat C 14 ab] a R 17 saepius om.
EGPR, s. l. Cm2, post ad- numeraui L adnumerauit
Cm2GP atque) EGP at CR itaque HLN
si om. N multitudines, s. l. ał similitudines
L 18 fient edd. atque accidenti, quattuor differentiis,
quas supra iam diximus. item sumamus differentiam, distabit haec a genere
primum, dehinc ab specie, proprio atque accident. sed quo discrepet a genere,
iam superius explicatum est, cum diceremus quo genus a differentia
discreparet. detracta igitur hac comparatione, quoniam supra commemorata est,
relinquuntur tres distantiae quibus differentia ab specie, proprio accidentique
disiungitur; quae iunctae cum superioribus quattuor septem differentias
reddunt. post hanc species si sumatur, quattuor quidem eius essent
differentiae secundum numeri diuersitatem, cum ad genus, differentiam, proprium
atque accidens comparatur, sed priores duae comparationes iam dictae sunt. nam
quo species differat a genere tunc dictum est, cum quid genus differret ab
specie dicebamus, quid uero species a differentia distet commemo- ratum
est, cum differentiae ab specie dissimilitudines redde- remus. quibus detractis
duae supersunt integrae atque intactae speciei ad proprium atque accidens
discrepantiae; quae iunctae cum septem nouem differentias copulant. proprii
uero si ad numerum differentiae considerentur, quattuor erunt, scilicet
ad genus, differentiam, speciem atque accidens comparati, quarum quidem
tres superiores differentiae iam dictae sunt. nam quid proprium distet a
genere, tunc dictum est, cum quid genus a proprio distaret ostendimus, rursus
quid proprium a differentia discrepet, in colligenda distantia differentiae
propriique superius 1 accidente N 3 ab] HN
a cett. accidente HN quod L dis- crepet]
distet HN 5 hac igitur C 6 distantiae]
differentiae L 7 a LN accidenti C
accidenteque H disiungitur ante ab specie C
8 reddunt differentiae C 9 sumatur] mutatur E 11
ante differentiam add. et HLNP ante proprium
add. et P cõpararetur C cõparantur N
12 differat post genere EN 13 a om. EGHNP
differret] GLm2Pm2R differet ΕLm1 differat
HNPm1 differt C ad speciem R ad specie
C 15 ab specie] CG a specie EHLm2NP ad
speciem Lm1R 17 post speciei add. id
est EGP 18 differentias copulant] complent differen- tias
C 20 comparatae Ep.c. (ex-ti) GHm2PR quorum EGLm1R 21
quod C 22 proprium—cum quid om. EGR distaret a pro- prio
H demonstratum est, quid uero proprium distet ab specie, tunc
expositura est, cum quid species distaret a proprio dicebatur. restat igitur
una differentia proprii ad accidens, quae superio- ribus iuncta decem
differentias claudit. accidentis nero ad cetera possent quidem esse
quattuor, nisi iam omnes proba- rentur esse consumptae. nam quid differat uel
genus uel dif- ferentia uel species uel proprium ab accidenti, supra mon-
stratum est, nec sunt diuersae differentiae accidentis ad cetera quam ceterorum
ad accidens. itaque fit, ut cum sit quinque rerum numerus, si prima
assumatur, quattuor fiant differentiae, si secunda, tres, uincanturque secundae
rei ad ceteras difte– rentiae a prima ad ceteras una tantum distantia; nam cum
prima habuerit quattuor, secunda retinet tres. tertia uero si sumatur, duas
habebit differentias, quae uincantur a primis quattuor differentiis
duabus; quarta si sumatur, unam habebit differentiam, quae uincitur a primis
quattuor differentiis tribus, quinta uero quoniam nullam omnino habebit
differentiam nouam, totis quattuor a prima differentiis superatur. atque hoc
nume- rorum gradu quidem usque ad denarium numerum tenditur : quattuor,
tres, duae, una, ut generis quidem quattuor, diffe- rentiae uero tres, speciei
duae, proprii una, | accidentis nullap p. 105 sit. et primae quidem
generis comparationes quattuor nouas tenent differentias, secundae uero
differentiae comparationes 1 uero om. EGR a EGLR
2 cum] quando R 5 cetera] extera Cm1 6 differret
H differet N 7 accidente CHN monstrauimus
H 8 ante diuersae add. plus R, s. l.
Lm2 10 ad prima s. l. ł una res Hm2
sumatur HN fient C 11 uincanturque] C (pr.
n om.) Lm1 (iungantur m2) N, m2 in HPR ( iungenturque
Rm1) , uincantur EGHm1Pm1 12 primis L 13 habuerat
C habeat Lm2NP retineat Lm2 14 diffe- rentias
habebit C uincuntur Lm1R 15 duabus (s. l.
E) differentiis EHN post duabus add.
distantiis GR post quarta add. nero R, s. l.
autem Pm2 16 post tribus add. subdistantiis
E distantiis G 17 habet HL 18 primis
brm hoc] ex hoc HLN numeri HN 19 gradus
HLm1N quidam HN 20 post post. quattuor add.
sint CHm2L (del. m2) P sunt Hm1N 22 sit]
Rbrm est CEGLP, om. HN et om. EGR quidem s.
l. Em2L, post generis C 23 teneant HLm1NR
tres nouas tenent; una enim superius adnumerata est, uincitur autem a
primis quattuor nouis differentiis una tantum. speciei uero tertia comparatio
duas tantum habet differentias nouas, duas quippe superius adnumeratas
agnoscimus, et uincitur a quattuor primis duabus tantum differentiis
nouis. proprium uero unam retineat nouam, quoniam tres habet superius ad-
numeratas, uincaturque a prima nouis tribus differentiis, quinti uero
accidentis comparationes quoniam nullam retinent nouam differentiam, totis
quattuor a primis generis transcendantur. atque ad hunc modum ex uiginti
differentiis secundum numerum decem secundum dissimilitudinem contrahuntur. ut
tamen has secundum dissimilitudinem differentias non in quinario tan- tum
numero, uerum in ceteris notas habere possimus, talis dabitur regula quae
plenam differentiarum dissimilitudinem in qualibet numeri pluralitate
reperiat. propositarum enim rerum numero si unum dempseris atque id quod dempto
uno relin- quitur, in totam summam numeri multiplicaueris, eius quod ex
multiplicatione factum est dimidium coaequabitur ei plura- litati quam
propositarum rerum differentiae continebunt. sint igitur res quattuor A B
C D; his aufero unum, fiunt tres; has igitur quater multiplico, fient duodecim;
horum dimidium 1 teneant HLm1NR ten. post
nouas CR adnumera (tamen eat ) C uincitur autem]
et uincatur HLm1 ( et del., uincitur m2) N 2
nouis quattuor primis HN 4 adnumeratas om., in mg.
enumeratas G uin- catur Lm1 uincantur HN
uincuntur C 6 ante unam add. tantum
L, post EGPR retinet Lm2Pm2 edd. 7 uincanturque N
uincatur qua re EG uincitur haec R uinciturque
edd. quinta N 8 comparatio Lm2N retinet
HLN, post nouam HN 9 primis] CLPH a.r.
primi EGHp.r.NR transcendentur Lm2 transcendatur
N transgrediantur C transcenduntur edd. 11
tamen er. uid. E non G (etiam post diffe- rentias
est non ) 13 uerum] uerum etiam C ceteris quoque
brm notas] Lm1N notis CEGHm2 ( totas m1)
Lm2PR 15 reperiat] pariat Cm2Hm1N 17 post
numeri add. si CHP simul EG 18 ei om.
EGN 19 sunt Lm1R 20 igitur] ergo CEN fiant
LR 21 hos EGLPR post igitur add. si N
tres H per totam summam R multiplica C
multipli- cato E fiunt HN fiant R post
horum add. si L teneo, sex erunt. tot igitur
erunt differentiae inter se rebus quattuor comparatis : A quippe ad B et C et D
tres retinet differentias, rursus B ad C et D duas, C uero ad D unam; quae
iunctae senarium numerum complent. atque hanc quidem regulam simpliciter
ac sine demonstratione nunc dedisse suffi- ciat, in Praedicamentorum uero
expositione ratio quoque cur ita sit explicabitur. Commune
ergo differentiae et speciei est aequaliter participari; homine enim
aequaliter participant par- ticulares homines et rationali differentia. commune
uero est et semper adesse his quae participant; sem- per enim Socrates rationalis
et semper Socrates homo. Dictum est saepius ea quae substantiam
formant, nec remissione contrahi nec intentione produci; uni cuique enim
id quod est, unum atque idem est. quodsi differentia spe- cierum substantiam
monstret, species uero indiuiduorum, aequa- liter utraque ab intentione et
remissione seiuncta sunt; quo 6 in Praedicamentorum expositione] p. 272
C. B—l3] Porph. p. 18, 10—14 (Boeth. p. 46, 10—14). 14 saepius] cf.
infra. 1 teneo] sumo N sumo tenens ( tenens
del. m2) H si (ex sumo m2) teneo L
pr. erunt ante sex N, s. l. Hm2 post. erunt
ante igitur ( ergo H) HL 2 detinet HN 4 complent
numerum H 5 dedisse nunc HN 8 DIFFERENTIAE ET
SPECIEI] plerique codd. fort. ex 9 sumptum, om. Δ , SPECIEI
ET DIFFERENTIAE Γ2Φ , r ecte ut aid.; Porph. p. 18, 10 Περί
τής κοινωνίας τής διαφοράς καί τοΰ είδοος , cod. Μ Περί
κοινών είδους καί διαφοράς 9 est add. Hm2 10 homine—parti-
cipant (12) ] LR Q , om. cett. homini R T a.c.
hominem L \ 11 ratio- nalem differentiam L \ , post
differentia add. nam omnes homines aequa- liter homines sunt et
aequaliter rationales Σ 12 et del. uid. Δ , om.
Ψ his adesse LR <t> post quae add.
eorum ΓΔΠΦ 13 enim om. R rationabilis CEGPR
U Busse, add. est ΓΔΦ , s. l. A m2 14
saepius i. e. p. 250, 24 ss. 314, 5 ss. ; saepe de duobus locis
etiam p. 293, 18 dictum; superius P, fort. recte, cf. ad p. 317, 4.
337, 8 17 monstrat HLNP 18 utraeque CP
seiunctae CGPR fit ut aequaliter participentur. omnes enim
indiuidui mortales aeque sunt atque rationales sicut homines. nam si idem est
‘esse’ homini quod est ‘esse rationale’, cum omnes homines aeque sint homines,
necesse est ut sint aequaliter rationales. Aliud quoque commune habent quoniam
ita differentiae sui partici- pantia non relinquunt ut species. semper
enim Socrates rationalis est—Socrates enim rationabilitate participat —, semper
homo est, quia scilicet humanitate participat. ut igitur differentiae sui
participantia non relinquunt, ita species his quae ea parti- cipant, semper
adiuncta est. Proprium autem differentiae quidem est in eo
quod quale sit praedicari, speciei uero in eo quod quid est : nam et si homo
uelut qualitas accipiatur, non sim- 11— p. 327, 16] Porph. p. 18, 15—19,
3 (Boeth. p. 46, 15-47, 11). 1 mortales—sicut homines] (
sunt ex sint Lm2, add. homines Lm1, del.
m2, sunt del. Pm2; atque Lm1Pm2 et HLm2Pm1;
sicut del. et sunt scr. Pm2) HLP aeque mortales atque
rationabiles sunt ut homines C aeque (s. l. m2)
mortales (ex -lis m2) sunt atque rationabilis
(sic) sunt (part. ras. ex sicut m2) homines
E mortales sunt atque ( atque sint N) rationales sicut
homines NR mortalis atque rationabilis sicut homines G
2 nam—homines (4) om. N idem est] E ( est in mg.)
HR idẽ CL id est ( ẽ G) GP est del.
Lm2 3 esse post ration. EL, repetit. post ration.
P, om. CH rationali R rationalis Lm1
rationabile G rationa- bili E rationabilis Lm2P
5 ante commune add. est H habent om.
HR, s. l. EL ( n del. m2) differentia R 6
relinquit R relinquent Pm1 derelinquunt Lm1
rationabilis EG 7 rationabilitati CGP
rationalitate HN post semper add. enim G 8
quia ex qua Em2 humanitati EGLP
differentia HLNR 9 relinquit HLNR par- ticipent
E 11 SPECIEI ET DIFFERENTIAE ( DIFFERENTIIS E) ΕG ΤΖΦ , recte
ut uid. , DE PROPRIIS EORVM ( EORYNDEM Ψ ) Ρ Ψ ; Porph. p.
18, 15 Περί τής διαφοράς τού εϊδοος και τής διαφοράς , cod.
Μ Περί τών ιδίων ειδοος και διαφοράς 12 autem om. Η
uero C Q quod ex quid C 13 species
EGHNP uero om. H autem Busse eo quod] quo
Γ est] sit R 14 nam—generationem (p. 327, 15) ]
LR Q , om. cett. accipitur A m1 non] R ΓΔΈ
cum Porph. p. 18, 17 hic non L non hic A m2 H
Busse non sic Λ m1 Σ non homo Φ pliciter
erit qualitas, sed secundum id quod generi aduenientes differentiae eam
constituerunt. amplius differentia quidem in pluribus saepe speciebus con-
sideratur, quemadmodum quadrupes in pluribus ani- malibus specie
differentibus, species uero in solis his quae sub specie sunt indiuiduis est.
amplius diffe- rentia prima eat ab ea specie quae est secundum ipsam; simul
enim ablatura rationale interimit homi- nem, homo uero interemptus non aufert
rationale, cum sit deus. amplius differentia quidem componitur cum alia
differentia — rationale enim et mortale compositum est in substantia hominis —,
species uero speciei non componitur, ut gignat aliam aliquam speciem; qui- dam
enim | equus cuidam asino permiscetur ad muli p. 106 generationem,
equus autem simpliciter asino num- quam conueniens perficiet mulum.
Expositis communitatibus quantum ad institutionem per- tinebat differentiae et
speciei, eorundem nunc dissimilitudines colligit dicens quoniam differunt, quod
species in eo quod quid sit praedicatur, differentia uero in eo quod
quale sit. huic differentiae poterat occurri. nam si humanitas ipsa, quae
species est, qualitas quaedam est, cur dicatur species in eo quod quid sit
praedicari, cum propter quandam suae naturae 1 sed] id (del.)
R 3 considerantur Δ 4 pluribus] Porph. p. 18, 20
πλείστων , cod. B πλειόνων 6 specie] una
specie R Γ ( sunt ante specie ) ΛΨ ; Porph.
p. 18, 21 άκο το είδος 7 prima ante
differentia Δ prior edd.fort· recte cum Porph.
κροτέρα; cf. p. 328, 32 superioris ab ea] et
Γ ab ea—ipsam] ab ea quae est secundum se specie 2 8
post ipsam add. differentiam Δ (del.
m2) Λ 10 deus] angelus LR ponitur Δ
12 sub- stantiam edd. cum Porph. p. 19, 1 εις οπδστοσιν
speciei] specie R 13 aliquam ante aliam T\A
, post speciem 2 14 equus] asinus Σ
asinae Φ equae Σ 15 equus] asinus 2
autem om. N enim C ΔΛ2 asinae Pm2 conueniens
numquam 2 16 mulum perficiet CEG perfici ad mulum
R 17 Positis N instructionem H 18 eorum L
earundem edd.; cf. indicem Meiseri s. neutrum 20 differentiae
C uero om. CGP autem R post sit add.
qua inter se differunt differentia et species Hm1, del. m2 21 huic]
nunc G differentia G 22 dicitur CLm2
praedicatur GR proprietatem quaedam qualitas esse uideatur?
huic respondemus, quia differentia solum qualitas est, humanitas uero non est
solum qualitas, sed tantum qualitate perficitur. differentia enim superueniens
generi speciem fecit; ergo genus quadam differentiae qualitate formatum est, ut
procederet in speciem, species uero ipsa, qualis quidem est, secundum
differentiam illius quae est pura ac simplex qualitas, qua scilicet perficitur
et conformatur, qualitas uero ipsa pura simplexque nullo modo est, sed ex
qualitatibus effecta substantia. itaque iure diffe- rentia, quae pure ac
simpliciter qualitas est, in eo quod quale est sciscitantibus
respondetur, species uero in eo quod quid sit, licet ipsa quoque quaedam
qualitas sit non simplex, sed aliis qualitatibus informata. Rursus illa quoque
differentia est, quia plures sub se species differentia continet, species uero
tantum indiuiduis praesunt. rationabilitas enim et hominem claudit et
deum, quadrupes equum, bouem, canem et cetera, homo uero solos indiuiduos.
atque in aliis speciebus eadem ratio est. idcirco enim definitiones quoque
secutae sunt, ut differentia uocaretur quod in pluribus specie differentibus in
eo quod quale sit praedicatur, species uero quod de pluribus numero
differentibus in eo quod quid sit praedicatur. Ideo etiam superioris naturae
sunt differentiae, quoniam continentes sunt specierum. nam si quis auferat
differentiam, speciem 1 respondebimus G 3 tantum om.
EG solum, s. l. ał tantum L 4 facit CLN
5 formatum est s. l. Gm2 6 ad qualis s. l.
ł quali- tas Hm2 post quidem add. non EGP (del.
m2), in mg. Hm2 9 post sed s. l. hec
L iure itaque C 11 species—quid sit in mg. Gm2 12
sit] est HN, add. iure respondetur CG (in mg. m2) LP 13
rursum E, add. differentiae et speciei C illa om.
E ipsa CGP post quoque add. his HN
differentia est] differunt in ras. E est om. P in hoc a specie
distat G 15 uero om. CEGP rationalitas HΝ
16 post quadrupes add. enim P, s. l. Lm2
canem om. C camelum R 17 sola indiuidua Lm2R
19 pr. in] de Pm2 20 praedicetur HLN
species—praedicatur om. E 21 praedicatur] dicatur
GHLPm1 22 post differentiae add. quam
species CLP speciebus N post quoniam add.
enim HLN 23 sunt ( erunt L) post specierum
EGL, ante conti- nentes R nam om. LR, post
quis s. l. enim Lm2 quoque sustulerit, ut si quis
auferat rationabilitatem, hominem deumque consumpserit, si uero hominem tollat,
rationabilitas manet in speciebus reliquis constituta. est igitur differentiae
specieique distantia quod una differentia plures species con- tinere
potest, species uero nullo modo. Alia rursus est differentia, quoniam ex
pluribus differentiis una saepe species iungitur, ex pluribus speciobus nulla
speciei substantia copu- latur. iunctis enim differentiis mortali ac rationali
factus est homo, iunctis uero speciebus nulla umquam species infor-
matur. quodsi quis occurrat dicens quoniam permixtus asino- equus efficit
mulum, non recte dixerit. indiuidua enim indi- uiduis iuncta indiuidua rursus
alia fortasse perficiunt, ipse uero equus simpliciter, id est uniuersaliter, et
asinus uniuer- saliter neque permisceri possunt neque aliquid, si
cogitatione misceantur, efficiunt, constat igitur differentias quidem
plurimas ad unius speciei substantiam conuenire, species uero in alterius
speciei naturam nullo modo posse congruere. Differentia
uero et proprium commune quidem habent aequaliter participari ab his quae
eorum par- ticipant; aequaliter enim rationalia rationalia sunt et risibilia
risibilia. et semper et omni adesse com- 18—p. 330, 4] Porph. p. 19, 4—9
(Boeth. p. 47, 12—19). 1 rationalitatem HN 2 aero]
quis R rationalitas HLa.c.N 3 est om. CEGP
4 specieqne R et species C distant C
distantia est EGP species] significationes Em1 5
differentia est C 6 saepe om. EGR post pluribus
add. uero R 8 enim] etiam Lm1 igitur
Lm2Pm1 10 asinae HLm2 11 perficit GP 12
perficiant Lm1R 14 nec.. nec C neque permisceri
possunt om. EGR neque aliquid] non aliquid EGR cogi-
tatione si HN 18 COMMVNIBVS] d e Porph. cf. ad p. 102, 7 20
par- ticipari] praedicari L ab his—dicitur (p. 330, 2)
] LR Q , om. cett. ab om. Σ , del. A m2 21
post enim s. l. quae T m2 rationalia rationalia]
Tk m2 <t>W m2 edd. rationalia rationabilia Π rationalia
A2<V m1 rationabilia LR & m1 rationabilia
rationabilia Busse sunt om. R, s. l. h m2 22
et er. uid. Δ post. risibilia om. LR \2 , post
add. sunt codd., om. L cum Porph. p. 19, 6 mune
utriusque est. si enim curtetur qui est bipes, sed ad id quod natum est semper
dicitur; nam et risibile in eo quod natum est habet id quod est semper, sed non
in eo quod semper rideat. Nunc differentiae propriique communia
continua ratione per- -sequitur. commune enim dicit esse proprio ac
differentiae quod aequaliter participantur — aeque enim omnes homines rationa-
biles sunt, aeque risibiles —, illud, quia substantiam monstrat, istud, quia
est aequum proprium speciei et subiectam speciem non relinquit. Aliud etiam his
commune subiungit : aequa- liter enim semper differentia subiectis adest
ut proprium; semper enim homines rationabiles sunt, ut semper quoque risibiles.
sed obici poterat non semper esse bipedem hominem, cum sit bipes differentia,
si unius pedis perfectione curtetur. quam tali modo soluimus quaestionem.
propria et differentiae non in eo quod semper habeantur, sed in eo quod
semper naturaliter haberi possunt, semper dicuntur adesse subiectis. 1
utrisque ΓΛΣΦ si] sine R ΓΦ qui est] quies
R quidem L A post bipes add. non
substantiam ( substantia ΑΦ ) perimit ( perimitur
Ψ ) L ΑΨ Busse (in adn. deleri mauult) , non substantia perit (
peribit Σ ) ΓΠΣΦ p , om. Rbrm, Porph. p. 19, 8, Boeth.
in comment. 2 sed] ta- men R ad id quod] ad quod L
AΠ (post est repet. ad id ) Σ
Busse ad id ad quod Ψ , ad id post est h m1
post est add. habet et id quod est L A (del.
m2) 2 , ‘fortasse id quod est recipiendum’ Russe : Porph. p.
19, 8 αλλά πρός το πεοοχένοι το ( το om. Μ)
άει λέγεται nam -om. R 3 in eo] eo EGLR A
m1 ad C 72 id Ρ Π ad id *F
aliquod N habet id quod est semper] C ( id s. l. m1?) L
hA ( "habet—est del. m2), pro id exhib.
hoc H et id Σ , est om. N habet semper Ρ
Π habet EG semper dicitur ΓΦΨ , om. R 4
sed—rideat] in om. C, in mg. Hm2, in quod semper rideat EG
non quod semper rideat R Ψ ; Porph. έπε'ι ναι τό γελαστικόν
τώ πεφυχέναι έχει τό αεί, άλλ' ο όχι τώ γελάν άει 6 enim] autem
Lm2P dicitur CEGR proprii C 7 rationales
Cm2ELm2P 8 atque NR 9 istud] illud EGHN (add.
risibilis ) P aequum om. H aeque EG, recte?
propriae EGLPR et om. EG ac N
subiectam om. C subiectum EGPm1 10 reliquit
ELa.c. etiam his] hic etiam HN 11 subiectis s. l.
Gm2 12 rationales Cm2HN 15 ante propria
add. et HNP (del. m2), s. l. Lm2 propriae CEGPm2
proprii R et om. CE, del. Pm2 16 post in]
ex HN si enim quis curtetur pede, nihil attinet ad naturam,
sicut nihil ad detrahendum proprium ualet, si homo non rideat. haec enim non in
eo quod adsint, sed in eo quod per naturam adesse possint, semper adesse |
dicuntur. ipsum enim semper; p. 107 non actu esse dicimus,
sed natura. numquam enim fieri potest, ut per naturae ipsius proprietatem non
semper homo bipes sit, etiamsi potest fieri, ut pede curtetur, etiam si
deminuto pede sit natus; in his enim non speciei atque substantiae, sed
nascenti indiuiduo derogatur. Proprium autem differentiae
est quoniam haec qui- dem de pluribus speciebus dicitur saepe, ut rationale de
homine et de deo, proprium uero de una sola spe- cie, cuius est proprium. et
differentia quidem illis est consequens quorum est differentia, sed non
con- uertitur, propria uero conuersim praedicantur quorum sunt propria, idcirco
quoniam conuertuntur. Distat a proprio differentia, quia
differentia plurimas species 10—17] Porph. p. 19, 10—15 (Boeth. p. 48,
1—7). 1 curtetur quis N nil C attinet
s. l. Lm2, post naturam R 2 ad om. EG ualet
om. EGR 3 pr. in om. CEH, s. l. Lm2Pm2 , ab Gm1,
del. m2 post. in om. EGNP, s. l. Lm2 4 possunt HN
dicuntur semper adesse R 5 actum... naturam E
umquam Ea.c.G 7 potest om. EG, post fieri L ,
postea (om. fieri ut ) HN pede] HLm1N ambo
pede Em1GR utroque pede Em2Lm2P; ambobus curtetur pedi-
bus C ante etiam (om. C) add. uel CL (s. l. m2)
R diminuto CEGLPR 8 pede om. C sit natus]
nascatur C 10 de inscript. ap. Porphyr. cf. ad p. 105,
16 11 autem] uero Δ quoniam] quod ΓΦ 12 saepe—
conuertitur (15) ] LR Q , om. cett. saepe om. Lm1R,
ante dicitur Lm22 ; Porph. p. 19, 11 λέγεται
πολλά*ις rationabile R 13 post , de] A ,
om. cett.; cf. Porph. p. 19, 12 et infra p. 332, 3 deo] ii
angelo R deo et angelo L; cf. Porph. p. 19, 12 adn.
ante proprium add. et Δ uero om. R de
una] L 4 m2 4' in una R ΓΔ m1 ΠΣ una Φ ;
Porph. έφ’ ένός post specie add.
dicitur Δ 16 post praedicantur add. de
his Δ (s. l. m2) edd. ex his Σ hiis Φ
, om. Porph. p. 19, 14 18 post. diffe- rentia om.
C plurimis R plures L pluribus EG
speciebus Em2GR claudit ac de his omnibus praedicatur,
proprium uero uni tantum speciei cui iungitur adaequatur. rationale enim de
homine atque de deo, quadrupes de equo et ceteris animalibus, risibile uero
unam tantum tenet speciem, id est hominem. unde fit ut differentia semper
speciem consequatur, species uero differentiam minime. proprium uero ac
species alternis sese uicibus aequa praedicatione comitantur. sequi uero dicitur,
quotiens quolibet prius nominato posterius reliquum conuenit nuncupari, ut si
dicam ‘omnis homo rationabilis est’, prius hominem, posterius apposui
differentiam; sequitur ergo dif- ferentia speciem. at si conuertam nomina
dicamque ‘omne rationabile homo est’, propositio non tenet ueritatem; igitur
species differentiam nulla ratione comitatur. proprium uero et species quia
conuerti possunt, mutuo se secuntur : omnis homo risibilis est et omne risibile
homo est. Differentiae autem et accidenti commune quidem est
de pluribus dici, commune uero ad ea quae sunt 16—p. 333, 3] Porph. p.
19, 16—19 (Boeth. p. 48, 8—12). 1 clauditur EGRm2
claude his (sic) ml 2 cui iungitur] coniungitur Lm1N,
add. et L rationabile CGLPR 3 pr.
de om. CH, er. L post deo add. praedicatur R, s.
l. Lm2 post quadrupes add. uero R et ceteris]
ceteris E ceterisqne GP 6 ac] et E 7 aeque
G R ( -(??)e ) comitentur HN comitatur ex
commitetur Rm2 sequi] si quid EGPm1 8 quotiens om. EG,
s. 1. Pm2 qualibet re ( re s. l. Pm2) prius
nominata HLNPm2R reliquam HLm2NPm2 reliqua Lm1Rm2
uero qua m1 9 rationalis Cm2HN est om. N 10
posterius ex prius Em2 opposui EG
posui Lm1R ergo] enim E 11 at] et Hm1
nomina] ut (in ras. Lm2) prius differentiam nominem HNP, in
mg. Lm2 12 rationale HN propositi CG proposita
oratio in ras. E 13 nulla ratione differentiam C
proprium—secantur in mg. sup. Hm2 14 sequuntur PRm2
sequntur E ante omnis add. ut L, post add.
enim HNP 15 et om. EG, s. l. Lm2 est om. R
16 ACCI- DENTIS ET DIFFERENTIAE E ΕΤ] uel P
ACCIDENTI C de in- script. ap. Porphyr. cf. ad p. 102, 7 17
accidentis Cm2 il commune— adesse om. N 18 post
uero add. est Ρ ΑΠ Busse, om. Porph. p. 19, 18
inseparabilia accidentia, semper et omnibus adesse; bipes enim semper
adest omnibus coruis et nigrum esse similiter. Duo quidem
differentiae et accidentis communia proponit, quorum unum separabilibus
et inseparabilibus accidentibus cum differentia commune est, ab altero uero
separabile acci- dens segregatur. tantum uero inseparabile secundo communi
concluditur. est enim commune differentiae cum omnibus acci- dentibus de
pluribus praedicari; nam et separabilia et inse- parabilia accidentia
sicut differentia de pluribus speciebus et indiuiduis praedicantur, ut bipes de
coruo atque cygno et de his indiuiduis quae sub coruo et cygno sunt,
nuncupatur. item de eodem coruo atque cygno album et nigrum, quae sunt
inseparabilia accidentia, praedicantur. ambulare enim uel stare, dormire
ac uigilare de eisdem dicimus, quae sunt acci- dentia separabilia, reliqua uero
communitas ea tantum acci- dentia uidetur includere quae sunt inseparabilia.
nam sicut differentia somper subiectis speciebus adhaerescit, ita etiam
inseparabilia accidentia numquam uidentur deserere subiectum. ut enim
bipes, quod est differentia, numquam coruorum spe- ciem derelinquit, ita nec
nigrum, quod accidens inseparabile est. differentia enim idcirco non relinquit
subiectum, quoniam eius substantiam complet ac perficit, accidens uero huiusmodi,
1 post semper add. in eodem genere P
omni R; Porph. p. 19, 18 παντί post omnibus
add. hominibus et L hominibus Λ (del.
m2) 2 nigrum esse] ΓΛ»ηίΨ nigris ( nigros
Hm2) esse EGHm1 nigredo esse L nigrum adest
\A m2 nigrum CNΡR ΙΙΣΦ Russe; Porph. p. 19, 19
τότε μέλαν είναι (sic Μ, μέλασιν είναι Βm2
μέλαν eett.) 4 quaedam HΝ et] atque ΗΝ 5
sepa- rabilibus om. G, s. l. Em2 6 uero] autem E 7
uero] enim R, recte? post inseparabile add. accidens
L accidens cum inseparabilibus differentiis in mg. Hm2
secunda communione HLP 10 differentiae CEGLm2P 11 et de
his—cygno om. H, —cygno sunt om. EGR 12 nuncupantur
G praedicatur uel nuncupatur C 14 praedicantur—separabilia
(16) om. N enim s. l. C etiam H 15 isdem
CPm2 hisdem ER dicitur LP 17 post
inseparabilia add. accidentia C 19 accidentia
inseparabilia HN de- serere uidentur C 20 corui
N 21 est inseparabile C 22 subiectum non relinquit
C derelinquit Lm1 23 post huiusmodi
add. est edd. quia non potest separari; neque enim
possit esse accidens inseparabile, si subiectum aliquando relinquit.
Differunt autem quoniam differentia quidem con- tinet et non
continetur — continet enim rationabi- litas hominem —, accidentia uero
quodam quidem modo continent eo quod in pluribus sunt, quodam uero modo
continentur eo quod non unius accidentis sus- ceptibilia sunt subiecta, sed
plurimorum, et differen- tia quidem inintentibilis est et inremissibilis, acci-
dentia uero magis et minus recipiunt. et inpermixtae quidem sunt contrariae
differentiae, mixta uero con- traria accidentia. Huiusmodi quidem
communiones et proprietates dif- ferentiae et ceterorum sunt, species uero quo
quidem p. 108 differat a genere et differen|tia, dictum est in eo quod
dicebamus, quo genus differret a ceteris et quo dif- ferentia differret a
ceteris. Post differentiae et accidentis redditas communitates
nunc de eorum differentiis tractat. ac primum quidem talem proponit.
3—18] Porph. p. 19, 20—20, 10 (Boeth. p. 48, 13—49, 4). 1
post. posset Lm1 potest HLm2NPR post
accidens repet. esse G , 3 uel 4 litt. er.
L 2 reliquerit H relinqueret N 3 ACCIDENTIS ET DIFFERENTIAE
Γ EARVNDEM C EORYNDEM E de inscript. ap. Poiphyr. ef. ad p.
105, 16 4 Different Cm1 Differt L ΣΐΑηιΐ m1 Φ
post autem add. differentia ab accidenti Γ 5
et om. GHP continet— sunt (15) ] LR il , om.
cett. enim] autem L rationalitas ΓΑ a.c. Π2ΦΨ 6
quidem om. Δ2 7 sint L ΓΔΛΠΦ»ιί m1 | ·uero
post modo Ψ , del. ΓΦ (ut uid.)
9 sint A 10 intentibilis ΓΣ Busse
inintensibilis edd.; Porph. p. 20, 4 άνεπίτατος;
ef. Roensch, Collect. phil. p. 299 12 post uero add.
sunt ΛΦ 14 Huiuscemodi Δ 15 quod EGR
quidem om. 2 quidam Em2G 16 a om. EGH
2 differentiae E est om. C 17 quo] quod R A
m1 differet R differt CEGP 2 a om. ΕGΗΡR
ΤΠ,ΣΦ quod EGR is m1 18 differet R differat L
A differt G 2 a om. EGHR TWZ 19 reddit has
E communicantes Rm1 communiones m2 20 primam
HN quidem om. HN tale C differentia,
inquit, omnis speciem continet. rationabilitas enim continet hominem, quoniam
plus rationabilitas quam species, id est homo, praedicatur : supergressa enim
substantiam hominis in deum usque diffunditur. accidentia uero aliquando
quidem continent, aliquando continentur. continent quidem, quia quodlibet unum
accidens speciebus adesse pluribus con- sueuit, ut album cygno et lapidi,
nigrum coruo, Aethiopi atque hebeno, continentur uero, quoniam plura accidentia
uni accidunt speciei, ut uideatur illa species plurima accidentia
continere. cum enim Aethiopi accidit ut sit niger, accidit ut sit simus,
ut crispus, quae cuncta sunt accidentia Aethiopis, species, quod est homo,
omnia quae habet intra se plurima accidentia uidetur includere. huic occurri
potest : quoniam differentiae quoque aliquo modo continentur, aliquo modo
continent, ut rationabilitas continet hominem—plus enim quam de homine
praedicatur —, continetur quoque ab homine, quia non solum hanc differentiam
homo continet, uerum etiam mortalem. re- spondebimus : omnia quaecumque
substantialiter de pluribus praedicantur, ab his de quibus dicuntur non
poterunt conti- neri; quo fit ut differentiae quidem non contineantur ab
specie, etsi sint differentiae plures quae speciem forment. accidentia uero
continentur, quoniam accidentia speciei substantiam nulla praedicatione
constituunt; nam nec proprie uniuersalia dicuntur 1 omnis speciem]
species R rationalitas HNP 2 rationalitas HNP 3
substantia N 4 aliquando—aliquando] aliquo modo quid N
7 ante lapidi s. l. pario Em2 post
nigrum add. ut CEGLP, ante edd. ante Aethiopi
add. et E 8 continentur uero] HLm2NP continentur- que
cett. 9 plura HN 10 enim] etenim N ad simus s.
l. naribus pressis E 12 ex quod part.
ras. quae Cm2 quod est] quidẽ G ante intra
add. et E plurima om. EGH 13 occurri] opponi
HN 14 pr. aliquo modo] aliquando EGLm2P post. aliquo
modo om. N aliquando Em2Lm2P 15 rationalitas
H 17 homo] nomen hominis HN mortale edd.
respondemus HN respondebimus contra haec GLPR 18
praedicantur de pluribus C 20 a R 21 sunt H
differentiae om. HN speciem forment] CEGP speciem
formant Lm(??) ( informent m2 hrm) N formant speciem
H informant speciem R 22 con- tineantur HN
23 ad constituunt in mg. ał subsistunt Hm2
accidentia, cum de speciebus pluribus dicuntur, differentiae uero maxime.
quae enim quorumlibet uniuersalia sunt, ea neoesee est eorum quorum sunt
uniuersalia, etiam substantiam continere. qno fit ut quia differentiae
substantiam monstrant, intentione ac remissione careant — una enim quaeque
substantia neque contrahi neque remitti potest —, at uero accidentia
quoniam nullam constitutionem substantiae profitentur, intentione cre- scunt et
remissione decrescunt. Illa quoque eorum est dif- ferentia, quod differentiae
contrariae permisceri, ut ex his fiat aliquid, non queunt, accidentia uero
contraria miscentur et quaedam medietas ex alterutra contrarietate
coniungitur. ex rationabili enim et inrationabili nihil in unum iungi potest,
ex albo uero et nigro coniunctis fit aliquis medius color.
Expositis igitur distantiis differentiae ad cetera restat de specie dicere,
cuius quidem differentias ad genus ante colle- gimus, cum generis ad
speciem differentias dicebamus. eiusdem etiam speciei distantias ad
differentiam diximus, cum differentiae ad species dissimilitudines
monstrabamus. restat igitur speciem proprii et accidentium communioni
coniungere, tum differentia segregare. Speciei autem et proprii
commune est de se intri- cem praedicari; nam si homo, risibile est, et si
risi- 21—p. 337, 4] Porph. p. 20, 11—15 (Boeth. p. 49, 5—10).
1 pluribus speciebus HN 2 maximae EH, add.
dicuntur uniuersalia et ( et om. R) proprie Lm2 (in
mg.) R 4 ut om. CG, s. l. Lm2 5 una quaeque enim HNR 6
quoniam] quia E 7 profitentur] monstrant R ante
intentione add. et HN 9 his] se C 10
misceantur N permiscen- tur R et] ut C 11
coniunguntur LN fiat C 12 rationali C ( bi
s. l. er.) HN inrationali HN in unum] L in
om. cett.; cf. indicem Meiseri s. unus 13 post color s. l. ut
uenetns Pm2 15 ad genus— differentias om. EG 16
dicebamus] diximus EGP 17 diximus] dice- bamus C 19
proprio HLm1NP accidenti Lm1 accidenti tum
HPm2 accidentique (om. et ) N communione
HLm1NP tunc R 20 disgre- gare N 21 de
inscript. ap. Porph. cf. ad p. 102, 7 23 nam—dictum est (p. 337, 4)
] LR Q , om. cett. post homo add. est ΔΣ ,
s. l. A m2 et si] ΔΕΈ et L ΓΛΠΦ ita
et R post risibile add. est ΔΣΨ bile,
homo est – risibile uero quoniam secundum id quod natum est sumi oportet, saepe
iam dictum est —; aequaliter enim sunt species his quae eorum partici- pant et
propria quorum sunt propria. Commune, inquit, habent propria atque
species ad se ipsa praedicationes habere conuersas. nam sicut species de
proprio, ita proprium de specie praedicatur; namque ut est homo risi- bilis,
ita risibile homo est; idque iam saepius dictum esse commemorat. cuius
communitatis rationem subdidit, eam scilicet, quia aequaliter species
indiuiduis participantur, sicut eadem propria his quorum sunt propria. quae
ratio non uidetur ad conuersionem praedicationis accommoda, sed potius ad illam
aliam similitudinem, quia sicut species aequaliter indiuiduis participantur,
ita etiam propria; aeque enim Socrates et Plato homines sunt, sicut etiam
risibiles. itaque tamquam aliam communionem debemus accipere quod est additum :
aequaliter enim sunt species his quae eorum participant et pro- pria quorum
sunt propria. an magis intellegendum est hoc modo dictum, tamquam si diceret
‘aequalia enim sunt species et propria’? nam quia species eorum sunt
species quae spe- ciebus ipsis participant, et propria eorum propria
quae|pro- p.109 priis participant, proprium atque species
aequaliter utrisque sunt, id est neque species superuadit ea quae specie
parti- 8 saepius] cf. infra. 1 est om. R ante
secundum add. et A (s. l.) Busse, om. Porph. p.
20, 13 id om. J! 2 natum] Porph. p. 20,
14 κατά τό πεοοχέναι γελάν sumi oportet] LR
dicitur Q ; Porph. ληπτεον 3 sunt om.
Φ , post spe- cies P earum R, ex
eorum ut uid. 5 m2 7 ita—est homo in mg. Hm2
praedicamus EGHm2P p.c.R namque om. N nam R
8 ita homo risibile est E ita est risibile homo R iam]
etiam C saepius] HN superius cett. (recte?); cf.
saepe 2, et ad p. 317, 4. 325, 14 10 qua CGLP eadem] eodem
modo E 11 ratio] puto Em2 12 accommo- data
edd. 13 qua CGEm1P ante indiuiduis add. ab
HNR, s. l. Lm2 14 participatur H 18 ac Lp,c.Pm2
est om. C 19 aequa- liter N 20 post propria
add. quorum sunt propria C 21 et propria— atque species]
atque proprium species N 23 post. speciei
EGLP cipant, neque propria superuadunt ea quae propriis
participant. cumque haec propria specierum sint. propria, species ac pro- pria
aequalia esse necesse est atque inuicem praedicari. Differt autem
species a proprio, quoniam species quidem potest et aliis genus esse,
proprium uero et aliarum specierum esse inpossibile est. et species quidem ante
subsistit quam proprium, proprium uero postea fit in specie; oportet enim
hominem esse, ut sit risibile. amplius species quidem semper actu adest
subiecto, proprium uero aliquando potestate; homo enim semper actu est
Socrates, non uero semper ridet, quamuis sit natus semper risibilis. amplius
quorum termini differentes, et ipsa sunt differentia; est autem speciei quidem
sub genere esse et de plu- 4—p. 339, 3] Porph. p. 20, 16—21, 3 (Boeth. p.
49, 11—50, 2). 14 quorum—differentia] Abaelardus II, Introduct. ad theolog. p.
94; Theo- log. christ. p. 488; De unit, et trinit. diuina p. 58 Stoelzle.
1 nec CELN 2 haec om. LN, del. uid. E sunt
EHa.c.N, add. et CE (del.) GH (del.) P (del. m2)
propriis (post sint ) E (del.) G proprii Ha.c. 4
DE PROPRIETATIBVS Δ DE DIFFERENTIA C; de Porph. cf. ad p.
105, 16 5 a om. GHLNR, s. l. Pm2 il m2 6 et om R SΣ ;
Porph. p. 20, 17 cod. BM χαί proprium—praedicari (p.
339, 2) ] LR Q , om. cett. et om. Porph. 9 post R
Σ post enim add. ante L ut] Porph. p.
20, 20 Ινα xai ( Voti om. cod. M) ut sit s.
l. \ m2 11 potestate] Porph. p. 20, 21 xol
δονάμε: 12 enim] uero L est om. R non uero
semper] ΔΛΠΨ edd. Busse non semper autem
Γ2Φ semper autem non LR; Porph. p. 20, 22 γελά δέ oix
αεί ; cf. infra p. 340, 4 13 quamquam (uel quan-
) L ΓΦ natura in ras. A m2 14 termini]
definitiones (uel diff- ) LR ΓΦ , ad termini s.
l. ł diffinitiones \ m2 differentes] ΓΑ differentes
sunt Δ»ιίΠ2Φ differunt LR s m2 ii} ; Porph. p. 20, 23
ων οί οροί διάφοροι ; quo- rum termini, id est diffinitiones ( id
est diff. om. p. 94) sunt differentes ( sunt
differentiae p. 488) , ipsa quoque sunt differentia Abaelard.
15 spe- cies R, post speciei s. l. diffinicio A
m2 quidem] R T\ m2 (in ras.) Ψ brm Busse in adn.,
semper \ m1 (ut uid.) All/ p Busse in contextu , esse semper
L quidam terminus Σ ; quidem sub genere semper esse Φ
ante sub add. et L A Busse; Porph.
εατιν δέ ειδοος uev το οπδ τό γένος είνα: ribus et
differentibus numero in eo quod quid est praedicari et cetera huiusmodi,
proprii uero quod est soli et semper et omni adesse. Primam
proprii et speciei differentiam dicit quoniam species potest aliquando in
alias species deriuari, id est potest esse genus, ut animal, cum sit species
animati, potest esse hominis genus. sed nunc non de his speciebus loquitur quae
sunt specialissimae, atque hunc confundere uidetur errorem, quod cum de his
speciebus dicere proposuerit quae essent ultimae, nunc de his quae sunt
subalternae et saepe locum generis optineant disserit. propria uero nullo modo
esse genera possunt, quoniam specialissimis adaequantur; quae quoniam genera
esse non queunt, nec propria quae sibi sunt aequalia, genera esse permittuntur.
Rursus species semper ante subsistit quam proprium—nisi enim sit homo,
risibile esse non poterit —, et cum ista simul sint, tamen substantiae
cogitatio praecedit proprii rationem. omne enim proprium in accidentis genere
collocatur, eo uero differt ab accidenti, quia circa omnem solam quamlibet unam
speciem uim propriae praedicationis continet. quodsi pviores sunt
substantiae quam accidentia, species uero substantia est, proprium uero
accidens, non est dubium quin prior sit species, proprium uero posterius. Dis-
1 est] sit 2 edd.; cf. p. 340, 13. 341, 22 2
praedicari] Porph. p. 21, 2 ■κατηγορούμενον είναι post
huiusmodi add. praedicari I m1, del. m2 pro-
prium R quod est om. ΓΦΨ , del. \
m2;Porph. τό μονω προοείνα;. 3 soli et omni et semper Λ
semper et soli et omni 2 scilicet semper et omni Gm1,
ante scilicet in mg. sali et semper m2 4
ad dicit s. l. dicunt Έ 5 diriuari
EGNPR 7 specialissimae sunt H 8 hunc s. l. L
nunc N hinc C hic Em2 uidetur
confundere C 9 essent] sunt L 11 genera s. l.
Lm2, ante esse HRS 13 non queunt] nequeunt L non
pos- sunt NR 14 permiitunt C ( ur er.) N
species—subsistit] species est semper ante C 15 homo sit
LPR 16 ista] ita CLa.c. 18 uero] Brandt
enim codd. edd. accidente CNR quia] quod L
19 speciem om. H propriae del. Lm2 20 post
continet add. accidens autem quando continet, ad multas species
potest diffundi EL. (in mg. inf. m2) Pbrm 21 accidens—proprium
uero om. R 22 uero om. EG, s. l. Pm2 Decernuntur
GHLP Disterminantur E cernuntur etiam species a
propriis actus potestatisque natura; species enim actu semper indiuiduis adest,
propria uero ali- quotiens actu, potestate autem semper. Socrates enim et Plato
actu sunt homines, non uero semper actu rident, sed risibiles esse dicuntur,
quia tametsi non rideant, ridere tamen poterunt. natura itaque species et
proprium semper subiectis adest, sed actu species, proprium uero non semper
actu, uelut dictum est. At rursus quoniam definitio substantiam monstrat,
quorum diuersae sunt definitiones, diuersas necesse est esse substantias;
speciei uero et proprii diuersae sunt definitio- nes, diuersae sunt
igitur substantiae. est autem speciei definitio esse sub genere et de pluribus
numero differentibus in eo quod quid sit praedicari; quam superius frequenter
expositam nunc iterare non opus est. proprium uero non ita : definitur :
proprium est quod uni et omni et semper speciei adest. quodsi
definitiones diuersae sunt, non est dubium spe- ciem ac proprium secundum
naturae suae terminos discrepare. Speciei uero et
accidentis commune quidem est de pluribus praedicari; rarae uero aliae sunt
communi-20 18—p. 341, 2] Porph. p. 21, 4-7 (Boeth. p. 50, 3—6).
1 species om. EHP, s. l. Lm2, ante etiam G a
propriis in ras. Lm2, a (om. R) proprio
Pm2R actu CHLm1N 2 post uero add. non
semper ( actu s. l. add. Lm2) sed EGLPR 3
actu om. EG, del. R, s. l. Lm2 autem semper om. EGR
4 ante sunt add. semper N 5 quia om.
HN, s. l. Lm2 tametsi] etiamsi C potuerunt N pos-
sunt R non (del. E) poterunt EG 6
ante species add. e(??) R, ras. L ad- est]
adsunt H 7 uelut] ut NR 9 diuersas—definitiones
(10) om. N 11 igitur—speciei] substantiae igitur. est speciei autem
H substantiae— de pluribus in mg. inf. Gm2 speciei definitio]
diffinitio speciei spe- cies C 12 sub genere esse HΝ 14
opus non H ita definitur, om. non Hbrm, er.
E; ita, <sed> definitur Brandt, cf. p. 347, 4 15 spe-
ciei om. H 18 de inscript. ap. Porph. cf. ad p. 102, 7
19 uero] autem H est quidem C 20 sunt aliae
HRT tates propterea, quoniam quam plurimum a se distant accidens et
id cui accidit. Speciei atque accidentis similitudinem communem
dicit de pluribus praedicari; de pluribus enim dicitur species, sicut et
accidens. raras uero dicit esse alias eorum communiones idcirco, quoniam longe
diuersum est id quod accidit et cui accidit. cui enim accidit, subiectum est
atque suppositum, quod uero accidit, superpositum est atque aduenientis
naturae. item quod supponitur substantia est, quod uero uelut accidens
praedicatur, extrinsecus uenit. quae omnia multam eius quod est subiectum et
eius quod est accidens differentiam faciunt. tamen inueniri etiam aliae possunt
speciei et accidentis inse- parabilis communitates, ut semper adesse subiectis
— aeque enim homo singulis hominibus | semper adest et inseparabilia p.
110 accidentia singulis indiuiduis praesto sunt —, et quod sicut
spe- cies de his quae indiuidua continet, aeque de pluribus accidentia
indiuiduis praedicantur; nam homo de Socrate et Platone, nigrum uero atque
album de pluribus coruis et cygnis quibus accidit nuncupatur.
Propria uero utriusque sunt, speciei quidem in eo quod quid est
praedicari de his quorum est species, 20—p. 342, 15] Porph. p. 21, 8—19
(Boeth. p. 50, 7—20). 1 quam om. ΗL ΣΑΛ'Ψ (recte?), s.
l. Π m2 , quem R qui (ut uid.) N; Porph. p. 21,
6 itXststov distant ante a se Δ
(s. l. m2) A , a se om. N 2 ante
accidens add. et Γ id om. 12 , s. l.
Pm2 , hoc Σ ; Porph. p. 21, 7 *a\ το m οομβέβηχβν
accidunt Em1P 3 atque] et HL accidens Έ
dicit om. E, s. l. Lm2Pm2 de s. l. Lm2 5 dicit
alias, post er. esse uid. C 7 atque] et H 8
est om. EGHP adueniens EPm1 accidentis N 11
et eius] eius est E 12 possunt) sunt E insepa-
rabiles Cm1GP 13 subiectis semper adesse HN post
adesse add. possunt E 15 sicut] L (s. l. m2)
Rbrm, om. cett. codd. p 16 conti- nent H ante
accidentia add. ut CH 17 praedicatur G
et om. EGHPR 20 ET om. R de inscript. ap. Porph. cf. ad p.
105, 16 21 in] et C 22 est] sunt Hm1 sit Σ
praedicare EGm1P , praedi- catur 2 de his om.
Σ hiis Φ quorum—in eo] in eo accidentis autem quorum
est species Φ accidentis autem in eo quod quale quiddam est
uel aliquo modo se habens; et unam quamque substantiam una quidem specie
participare, pluribus autem acci- dentibus et separabilibus et inseparabilibus;
et spe- cies quidem ante subintellegi quam accidentia, uel si sint
inseparabilia — oportet enim esse subiectum, ut illi aliquid accidat —,
accidentia uero posterioris generis sunt et aduenticiae naturae. et speciei
quidem participatio aequaliter est, accidentis uero, uel si inseparabile sit,
non aequaliter; Aethiops enim alio Aethiope habebit colorem uel intentum
amplius uel remissum secundum nigredinem. Restat igitur de proprio
et accidenti dicere; quo enim proprium ab specie et differentia et genere
differt, dictum est. Quod nunc proprium speciei et accidentis se
exequi polli- cetur, tale proprium intellegendum est quod, ut superius dictum
est, ad comparationem dicitur differentium rerum. species enim in eo quod quid
est praedicatur, accidens uero in eo quod quale est. qua differentia non ab
accidentibus solis species 2 unam quamque—4 inseparabilibus] Abaelardns
II, Introduci. ad theolog. p. 89; Theolog. christ. p. 479. 17 superius] p. 297,
9. 301, 5. 1 quale] quale est N quidem CEm1
quidam m2 uel—habens om. CEGHN 2 aliquo modo]
quomodo ΓΦ ; Porph. p. 21, 10 πώς ; cf. supra
p.128, 10 adn. et—nigredinem (12) ] LR Q , om. cett. 3
unam R qui- dem om. Abaelard. participari L ΓΔΣ
a.c. Φ praedicari \ m1 autem] uero L Abaelard. 4
tert. et om. Γ 5 post quidem add.
sane L ΓΛ (s. l. m2) ΙIΣΦ Busse, om. R ΛΨ cum
Porph. p. 21, 12 post subintel- legi add. potest
Lpr possunt bm; Porph. w\ τά piv είδη
προεπινοεΐται uel om. Φ ad uel
si s. l. etiamsi K m2 6 inseparabilibus R 8
generis om. R aduentiuae R 9 aequalis Λ
accidens L T m1 A m1 10 alio Aethiope] Porph. p. 21, 16
ΑίίΚοπος 13 accidente HNR ΔΣ , ante er. de
P 14 enim] etiam H a] cod. Q Bussii (om. cett.) edd.
(cf.p. 344, 9), ab scr. Brandt speciei Ca.r.EGR
et om. CEGHPR differen- tiae GR 15 differt om. L
differat ΦΣ distat R est dictum H, add. in
illorum differentiis ad ipsum 2 18 dicatur R 20
est om. GP, post add. praedicatur H discernitur,
uerum etiam a differentiis ac propriis, nec solum species ab eisdem, uerum
etiam genus. praeterea quod species in eo quod quid est praedicatur, accidens
uero in eo quod quomodo sese habeat, id quoque commune est cum genere;
genus quippe ab accidenti in eo quod quid est et quomodo se habeat
praedicatione diuiditur. Item unam quamque substantiam una uidetur species
continere, ut Socratem homo, atque ideo Socrati una tantum propinquitas est
species hominis. rursus indiuiduo equo una species equi est proxima,
itemque in ceteris; uni cuique enim substantiae una species praeest. at
uero uni cuique substantiae non unum accidens iungitur; uni cuique enim
substantiae plura semper accidentia super- ueniunt, ut Socrati quod caluus,
quod simus, quod glaucus, quod propenso uentre, et in aliis quidem substantiis
de numero accidentium idem conuenit. Dehinc semper ante accidentia
species intelleguntur. nisi enim sit homo cui accidat aliquid, accidens esse
non poterit, et nisi sit quaelibet substantia cui accidens possit adiungi,
accidens non erit. omnis autem sub- stantia propria specie continetur. recte
igitur prius species, accidentia uero posterius intelleguntur;
posterioris enim sunt, ut ait, generis et aduenticiae naturae. nam quae
substantiam non informant, recte aduenticiae naturae esse dicuntur et
posterioris generis; his enim substantiis adsunt quae ante dif- ferentiis
informatae sunt. Rursus quoniam species substantiam 1 decernitur
Rm2 ac s. l. Lm2 a EGH et a P 3
praedicatur post species H quod om. E, s. l.
Gm2 4 se EP habet LR id—habeat (6) om.
R est commune H post est add. speciei
L (s. l. m2) brm 5 accidenti] edd.
accidente codd. quod om. E 8 propinquitate
EPm1 propinqua L species est LR 9 est equi
H item H 10 una—substantiae in mg. Hm2 13 quod
simus om. C 15 accidentium ex accommodantium Hm2
post conuenit add. dicere R ante om. C 16
accidit CHLNPR, recte? 18 autem del. Lm2 enim
P 20 uero om. R, in mg. Lm2 posterius] postremo R
enim] uero CE 21 generis ut ait CR nam quae] nam
Rm1 namque EG nam quia CN 22 ante
recte add. ideo EGL (s. l. m2) P (del. m2) esse
om. H monstrat, substantia uero, ut dictum est, intentione ac
remis- sione caret, speciei participatio intentionem remissionemque non
suscipit. accidens uero uel si inseparabile sit, potest inten- tionis
remissionisque cremento et detrimento uariari, ut ipsum inseparabile accidens
quod Aethiopibus inest, nigredo. potest enim quibusdam talis adesse, ut
sit fuscis proxima, aliis uero talis, ut sit nigerrima. Restat
nunc proprii communiones ac differentias persequi. sed quo proprium differat a
genere uel specie uel differentia. superius demonstratum est, cum quid genus
uel species uel differentia a proprio distaret ostendimus. nunc reliqua
ad com- munitatem uel differentiam consideratio est, quid proprium accidentibus
aut iungat aut segreget. Commune autem proprii et
inseparabilis accidentis est quod praeter ea numquam constant illa in
quibus considerantur; quemadmodum enim praeter risibile non subsistit homo, ita
nec praeter nigredinem sub- 14—p. 345, 2] Porph. p. 21, 20-22, 3 (Boeth.
p, 51. 1—6). 1 demonstrat H ac] et H 2
remissionemque] ac remissionem H 3 si s. l. CLm2 4
in (del. m2) incremento H decremento R edd.
uti R ita E 5 ante nigredo add.
ut Hm1N id est s. l. Hm2 6 fu- scis] La.c.
edd. fuscus Lp.c. et cett. aliis uero] edd. uero
aliis codd. ( uero s. l. Lm2) 8 post
proprii add. et accidentis N ac] ad EGLm1 9
quo] Cm2 (part. ras. corr.) quod Cm1EGLm1NPR quid
HLm2; cf. p. 342, 13 10 quid] quod N quicquid E
uel differentia uel species H 11 a s. l. Lm2 12 uel] et
N quod E quae Hm2LR 13 iungit
EGHm1LPm1R segregat LPR separet N 14 ACCIDEN-
TIS] Porph. p. 21, 20 cod. Μ σομβεβηχοτος , cett.
τοδ άχωρίστοο σομβεβη- αότος ; de Porph. cf. etiam ad p. 102,
7 16 est post commune L, ante accidentis AA
m1 accidentis inseparabilis est m2 praeter ea] prop-
terea Φ constant] CH Busse (coll. p. 159, 7)
consistant EGNPR h m1 A p.c. W edd. consistunt L
A a. c. 112Φ consistent r\ m2 illa
post quibus N 17 quemadmodum—Aethiops (p. 345, 1)
] LR Q , om. cett. 18 ita om. 2 , s.
l. A m2 subsistit] non subsistit A m2; Porph. p. 22,
1 ΰποσταίη dv sistit Aethiops, et quemadmodum semper et
omni adest proprium, sic et inseparabile accidens. Quoniam
proprium semper adest speciebus nec eas ullo p. 111 modo relinquit
quoniamque inseparabile accidens a subiecto non potest segregari, hoc
illis inter se uidetur esse commune, quod ea in quibus insunt, praeter propria
uel inseparabilia accidentia esse non possint. inseparabilia uero accidentia
com- parat, quoniam, ut in specie dictum est, rarissimae sunt speciei atque
accidentis similitudines. quocirca multo magis proprii atque accidentis
communitates difficile reperiuntur. accidens enim in contrarium diuidi solet,
in separabile accidens atque in inseparabile, quae uero sub genere in
contrarium diuiduntur, ea nullo alio nisi tantum generis praedicatione
participant. quodsi proprium inseparabile quoddam accidens est, a
separabili accidenti plurimum differt, atque ideo nullas proprii et
separa- bilis accidentis similitudines quaerit. sed quia ipsum proprium certis
quibusdam causis ab inseparabilibus accidentibus differt, horum et communitates
inueniri possunt et inter se differentiae. quarum una quidem ea est quam
superius exposuimus, secunda uero quoniam sicut proprium semper et omni
speciei adest, ita etiam inseparabile accidens; nam sicut risibile omni homini
et semper adest, ita etiam nigredo omni coruo et semper adiuncta est.
8 ut in specie dictum est] p, 340. 20. 1 et omni om.
H et om. R; Porph. p. 22, 2 παντι και άεί 2
sic om. P sicut C et om. R 3 semper
om. H 4 quodque Hm1 5 inter se post commune
H 6 ea in] eam (m del. m2) H insunt] sunt R, add.
ipsa propria et inseparabilia accidentia sunt E (del. et s. l.
glosa est scr. m2) L (in mg. m2, om. sunt) P (om. sunt)
uel] et LNR 7 possunt EHLm2NP uero s. l. Cm2
ante comparat s. l. proprio Cm2, post s. l. scil.
proprio L 8 sunt post accidentis H 10
ante accidens add. scilicet E 11 enim] uero
R 12 sub genere om HΝΡ, del. Lm2 14 quiddam CL
quoddam post est H 16 simili-
tudines—accidentibus in mg. Em2 17 causis om. EG
rationibus Lm2PR 18 differentiae] dissentiae uel differentiae
H 19 est ea H 21 post accidens add.
est H 22 et semper om. H et semper adest s. l.
Gm2 post. et] N edd., om. cett. Differt autem
quoniam proprium uni soli speciei adest, quemadmodum risibile homini,
inseparabile uero accidens, ut nigrum, non solum Aethiopi, sed etiam coruo
adest et carboni et hebeno et quibusdam aliis. quare proprium conuersim
praedicatur de eo cuius est proprium et est aequaliter, inseparabile autem
accidens conuersim non praedicatur. et pro- priorum quidem aequaliter est
participatio, acciden- tium uero haec quidem magis, illa uero minus.
Sunt quidem etiam aliae communitates uel proprie- tates eorum quae dicta
sunt, sed sufficiunt etiam haec ad discretionem eorum communitatisque
traditionem. Proprii atque accidentis prima quidem differentia est
quia proprium semper de una tantum specie dicitur, accidens uero minime,
sed eius praedicatio in plurimas diuersi generis sub- stantias speciesque diffunditur.
risibile enim de nullo alio nisi de homine praedicatur, nigrum uero, quod est
inseparabile quibusdam accidens, tam coruo quam Aethiopi, quae diuersa sunt
specie, tum coruo atque hebeno, quae differunt generi- bus, non tantum
specie, praesto est. quo fit ut propriis quidem 1—13] Porph. p. 22, 4—13
(Boeth. p. 51, 7—17). 1 PROPRII ET ACCIDENTIS] CP W ,
item Porph. p. 22, 4 cod. M ( των αυτών plerique cett. ),
ACCIDENTIS ET PROPRII cett., nisi quod EORV II EORVNDEM Ψ
; de Porph. cf. etiam ad p. 105, 16 2 Dif- ferunt CG ΔΣΦ
; Porph. p. 22, 5 διενήνοχεν proprium om.
Σ 3 risi- bili N inseparabile—minus (10) ]
LR Q , om. cett. 4 soli L A‘l> 5 etiam] aeque
R hebeno plerique codd., item 20. p. 347, 7 6 proprium
est ΓΦ 7 post. est] ΓΔ (del.
uid.) ΙΙΣΦΨ cum Porph. p. 22, 8, om. LR A Busse 8
autem] uero ΔΛ Busse conuersim non] nec conuersim
A proprii R A m2 2 proprium uero Φ 9
aequaliter] R 2 , coni. Busse , aequalis cett.; Porph. p. 22,
9 και τών μέν ιδίων έπίτης ή μετοχή 10 hae Δ 11
uel] Porph. p. 22, 11 τέ καί 12 earum C
dictae CEGHP hae N et R 13
traditionem ex distractionem E contradictionem
Gm1 14 est om. H 16 praedicatio eius H 17
species Cm1 19 diuersae HLNPm2 diuisae m1
20 speciei H (ante sunt) N tunc R nec
non Lm1 sed tum m2 21 tantum specie] uni tantum
speciei P conuersio aequa seruetur, in accidentibus uero
minime. quoniam enim propria in singulis esse possunt atque omnes continent,
species conuerso ordine praedicantur; nam quod risibile est. homo est, et quod
homo, risibile. nigrum uero non ita, sed ipsum quidem de his praedicari
potest quibus inest, illa uero ad huius praedicationem conuerti retrahique non
possunt; nigrum enim de carbone. hebeno, homine atque coruo prae- dicatur, haec
uero de nigro minime, nam quae plurima con- tinent, de his quae continent
praedicari possunt, ea uero quae continentur, de sese continentibus nullo
modo nuncupantur. Rur- sus proprium quidem aequaliter participatur, accidens
remis- sionibus atque intentionibus permutatur. omnis enim homo aeque risibilis
est, Aethiops uero non aequaliter niger est, sed, ut dictum est. alius quidem
paulo minus alius uero taeterrimus inuenitur. Et de proprii
quidem atque accidentis differentiis satis dictum est. restabat uero accidentis
ad cetera communiones proprie- tatesque explicare, sed iam superius adnumeratae
sunt, cum generis, differentiae, speciei et proprii ad accidens
similitudines ac differentias adsignauimus. fortasse autem his institutus
animus et sollertior factus alias praeter eas quas nunc diximus com- munitates
uel differentias quinque rerum quae superius sunt positae reperiet, sed ad
discretionem atque eorum similitudines comparandas ea fere quae sunt dicta
sufficiunt. nos etiam, quoniam promissi operis portum tenemus atque huius
libri seriem primo quidem ab rhetore Victorino, post uero a nobis 1
conseruetur (con s. l. m2 ) aequa conuersio H 2esse presunt
(pre- sunt del. m2) H esse Lm1 esse habent
Lm2R 4 post post. homo add. est CLR
post risibile add. est LPR 5 quibus] in
quibus R 7 ante hebeno add. de H, er. uid.
L 9 continentur HN 11 proprium post quidem
H (s. l. m2) quidem om. G 12 permittatur E 15
deter- rimus CLN 16 proprii * (s er.) HL
differentiis om. G proprietate E 17 accidens
G 18 replicare EGLPR iam] etiam EG
enumeratae La.c. 19 speciei] et speciei NR ad accidens]
et accidentis Em1La.c.R 20 his om. NR 23
ante eorum add. ad EGLPR 24 sufficiant
HR 26 ab in a mut. ut uid. C Latina oratione conuersam
gemina expositione patefecimus, hic terminum longo statuimus operi continenti
quinque rerum dis- putationem et ad Praedicamenta seruanti. 1
conuersa ELm1 2 continenti om. C quinque] V L (in
ras. m1?) edd., om. cett. 3 et om. C seruienti brm
ANICII MALLII SEVERINI BOEZIO LIBER V EXPLICIT SECVNDI SVPER YSAGOGAS
COMMENTI P FINIT EXPLICIT EDITIONIS SECVNDAE COMMENTARIORV LIBER V FELICITER.
AMEN (er. uid.) DEO GRATIAS C ANICII MANLII SEVERINI BOEZIO ILLVSTRIS
CONSVLIS EXPLICIT LIBER ANICII. MANLII SEVERINI BOEZIO A. M. S. B.
N V. C. ET ILL. I LL S. N EXCONS EXCS
N ORD. PATRICII. (ΈΧC.—PATR. om. G) IN ISAGOGAS (YS-
EG) PORPHYRII (I pro Y N) IDE. INTRODVCTIONES
(-NE E) IN CATEGORIAS (KATH- N) A SE (om.
N) TRANSLATAS. (-TĘ E , IDE— TRANSL. om. G) EDITIONIS
(EDΙCΤ- E , AED- N) SCDĘ LIBER V (QVINTVS N)
EXPLICIT EGN, add. TIBI PAX. AMEN. E ; QVINQVAE (sic)
FIT OPTATVS HIC FINIS ISAGOGARV R; subscriptione caret H, item e codd.
Isagogen tantum a BOEZIO translatam continentibus ΓΛΣΦΊ’ (nisi quod
in Φ recens quaedam est); post traditionem habent EXPLIC.
LIB. HISAGOGARV PORPHIRII Δ, EXPLICIT Π. gradatimfoliacontrahit.Videturhæcnonminusdilatatio
ne,contra iones foliorum honorare solem, quam homines genarum gestu, moru
labiorum. No folumuero 'in plantis, quæ ueftigium habent uitæ, fed etiam in lapidibus
aspicere licet, imitations, & participationem quandam luminum supernorum, quem
ad modum helicis lapis radijsaureisso laresradio simitatur. lapis autem, qui uocatur
cælioculus, uel solis oculus, figuram habet fimilēpu pillæ oculi, atqsex media pupillae
micatradius. Lapis quoque selenitus, id est lunaris, figura lung corniculari similis,
quadam sui mutatione lunarem fequitur motum. Lapis deinde helio selenus, id est
solaris, lunarisóz imitatur quod ã modo congreffum folis, & lunæ, figuratcs
colore. Sic diuinornm omnia plena funt, terrena quidem cælestium, cæleftia uero
super cælestium proceditæ quilibetor d o rerum uso ad ultimum . Quæ enim super
ordinem rerü colligū curin uno, hæc deinceps dilatan turindescendendo, ubi aliæ
animæ subnuminibusalñs ordinantur. Deinde & animalia funt sol ana multa, uel
ut leones, & galli, numinis cuiusdam solaris pro fua natura participes, unde
mirum est, quantum inferiora in eodem ordine cedant superioribus, quamuis magnitudine,
potentias non cedant hin eserunt gallum timeri am leone quam plurimum, & quafi
col0i . cuius rei causam a matería, sensu ue assignare non possumus, sed solum ab
ordinis supernicontemplatione. quoni amuide licet præsentia folaris uirtutis conuenitgalto
magis quam leoni: quod& inde appare 1928 Marfil. Ficin. in Interprete
Marsilio Ficino Florentino. Vem ad modum amatoresabipsa pulchritudine, quæcircasensumapparet,
addiuinam paulatimpulchritudinemrationeprogrediuntur:fic&
sacerdotesantiqui,cùmconli, derarentinrebus naturalibuscognacionemquandamcompassionemç;aliorumadalia
&manifestorum aduiresoccultas,& omniainomnibusinuenirent, facrameorumscien
quicquidest, pulchrumeft, & bonum eft.etiamsiindecorporissequaturin commodum.
Corpus enim nonpars hominis, fedinftrumentum: instrumentiuero'malumnonpertinetadutentem.
Quomodo differantduohæc,fcilicetfecundumfeipfum,& quaipsum. Ietioneseius modi,
fcilicet secundum feipsum,& quaipsum ,etiamapudAristotelemdistin, D g u u n
t u r . Quod enim secundum seipsum alicui competit , poteste i non competere primo.
Quodautemquaipsumconuenispræterid, quodconuenit,secundumseipfumeciam primo
competitei,atqueadæquatur. Pulchrumigitur, ficommensurationisanimæcausaest,atq;obhoc
ipsumdiciturpulchrum, efficito,utmeliusinanimadomineturdeceriori,perficitąnos,&
animæ deformitatempurgat:hacipfarationebonum est, nonquidemperaccidens, fedquarationepul.
chrum .fienim qua pulchrum estcommensuratum ,eft & bonum.Bonãenim
estmensura cercéquá pulchrum est,exiftit& bonum.Similiter turpe,qua
turpe,malum est.N a m qua curpe eft, informe est qui 1 quiagallus, quafiquibufdáhymnisapplauditfurgentisoli,
& quafiaduocat,quãdoexantipodum mediocæloadnosdeflectitur,& quando
nonnullisolaresangeliapparueruntformiseiusmodi prædici, a r c f, cum ipfi i n s
e fine form a essent, nobis tamen, qui formati sumus, occurrere formati. No
nunquam tione.
Quæfecundumfefuntincorporea,nonlocalicerpræsentiacorporibus,adsunt
eis,quotiescunqueuolunt, adillauergentia, atquedeclinantià, quatenusuidelicetnaturaliteradea
uergunt,arqueinclinantur. Sed enim cum nonadfint localia conditione corporibus,
habitudine quadam eisadfunt. Quæ fecundum sesuntincorporea, certenonpersubstantiam,
&peressentiam corporibusadsunt.Non enim
corporibuscómifcentur.ueruntamenexipsainclinatione,quasimo
mentouisquædamsubfiftitindecomunicataiam propinquacorporibus. Ipsanamqinclinatiose.
cundamquandamuimsubstituítcorporibusiampropinquam. mæ,fecundữcorporafuntdiuisibiles.Nonomne,quodagitinaliudappropinquatione,&ta
&ufacit,quodfacit,fedetiam qupæropinquarido, &
tangendofaciuntaliquidfecundumaccidens, nonutuntur propinquirate. Animacorporialligaturconuersionequadam
adpassionesprouenien resacorpore.Rursum
foluiturquatenusacorporenihilpatitur.Quodnaturaligauit,hoc&ipsa
naturasoluit. Rursusquod conciliauitanima, hoc& animadirimit.Naturaquidem
corpusinanimadeuincit, animaueroseipsamincorpore.Quamobrem natura corpusab
anima separaczanimaueroseipsam àcorporesegregat, saclia usmodi .Qui 1
Proc.De Sacrif.& Magia. 1929 ICOR bada mler : in: no.N enlos ur,but aliano
compiz quider Locum siuecausisadintelligibilianos ducentibus. MARSILIO FICINO
INTERPRETE. De natura, e alligatione,o solutioneanime.
Nimaquidemmediüquiddameftintereffentiam indiuiduam, arqueessentiamuera corpora
A diuisibilem. Intellectusautem essentiaest,indiuiduafolum. Sed qualitates, materialesqfor
lael,ea 703 ncense garia 1,fiu ucent oxd zateni XOM etiam dæmones
nisisuntsolares leoninafronte.quibuscum gallusoböceretur,repente disparuerunt. Quodquidemindeprocedit,semperquæineodem
ordineconstitutainferiorafunt, reuerentursuperiora:quemadmodum
plerişintuentesuirorumimagines diuinorum,hocipsoas.
pe&uuererisolentturpealiquidperpretare. Vtautemsummatimdicam,aliaadreuolucionessolis
correuoluuntur,ficutplantæ,quasdiximus:aliafiguramsolariumradiorumquodammodoimitan
tur, utpalma, dactylus:aliaigneamsolisnaturam,utlaurus:aliaaliudquiddam
uideresanelicetpro
prietates,quxcolligunturinsole,passimdistribucasinsequentib.insolariordineconstitutis,scilicet
angelis, dæmonibus,animis,animalibus,plantisatque
lapidibus.Quocircasacerdotijueterisautho resàrebusapparentibussuperiorum
uiriumcultumadinuenerunt,dum aliamiscerent,alia purificarent. M i s c e b a n t
autem plura i n uicem, quia uidebant fimplicia non nullam haberenum i n i s pro
prieratem, nontamenfingulatim,sufficientemadnuminisiliusaduocationem.Quamobrem
ipfa multorum comixtioneattrahebantsupernosinfluxus: acßquodipficomponendounumexmul
tisconficiebant, assimilabantipfiuni,quodestsupermulta,constituebantæftatuas exmaterñismul
tispermixtas:odoresquoqcompositoscolligentes:arceinunum
diuinafymbola,reddentesísun um tale,qualediuinumexiftitsecundum
effentiam,comprehendens,uidelicetuiresquamplurimas. Quorum
quidemdiuisiounamquamg debilitauit, mixtiouerorestituitinexemplarisideam.Non
nunquam ueroherbauna,uellapisunus,addiuinumsufficitopus. SufficicenimCnebison,ideftcar
duus,ad fubitam numinis alicuius aparacionem , ad custodiam uerò laurus. Raccinum
,ideftgenus uirgultispinosum, cepa,squilla,corallus,adamas,laspis,fedadpræsagiumcortalpæ,adpurificatio.
nem uerosulfur, &atosmarina.Ergosacerdotespermutuam
rerumcognationem,compassionem'. conducebant inunum,perrepugnantiam
expellebantpurificantes,cum oportebat,sulfure,atque
asphalto,idestbitumine,aquaaspergentesmarina,purificatenimsulfurquidempropterodorisa
cumen,aquaueromarinapropterigneamportionem,& animaliadrjsindeorum
cultucongruaad hibebant,cxtera'tsimiliter. Quamobrem
abës,atoßsimilibusrecipientesprimumpotentiasdemo num
,cognouerunt,uideliceceasesseproximasrebus.actionibus
naturalibus:atq;perhæcnatura lia,quibus
propinquantinpræsentiamconuocarunt.Deindeàdæmonibusadipfasdeorumuires
actiones&processerunt,partimquidemdocentibusdæmonibusaddiscentes,partim
ueroindustria propriainterpretantesconuenienciafymbola,inpropriam
deorumintelligentiamascendentes, ac deni q post habitis naturalibus rebus, actionibusque,
ac magn a e x parte dæmonibus in deorum feconfortium receperunt. PORPHYRIVS DE
OCCASIONIBVS, De natura corporeorum, atque in corporeorum. Mnecorpuseftinloco, nullumuerocorum
,quæfecundūsesuntincorporea,uelaliquid tale, estinloco.Quæ
secundumsesuntincorporea, eoipso, quodpræstantiusestomni
corpore,atqueloco,ubiquesunt,nondistantiquidem,sedindiuiduaquadam condi USCE
inuss sdina labor Pt,imi adns aberi is,fip liol Sicdi liatiei ,unto 10,p Omnia
MMM $ Omniaquodammodo suntinomnibusproconditionecorum,quibusinfunt.
On fimiliteromniainomnibusintelligimus, sedpropriesehabetadomniauniuscuíused
sentia:intellectuquidem intelle&ualiter,inanimauero' rationaliter:inplantisseminarie,in
corporibusimaginariè:ineodem (quodhisomnibussuperiuseft,modoquodamfuper
intellectuali,atquesuperessentiali. essentiæ,aliatandem naturx supe
rioris,aliaanimæ, aliaintele&ualis:uiuuntenim&
ila:etfinullumeorum,quæabiplisexi ftunt,uirameisfimilemsorciatur.
aliaueropartim quidemfle&tunturadila,partimetiamnonflestuntur.aliacandem
folumde flectunturadgenituras,neqzinterimadsereflectuntur. per , educere. Anima
quidé habet omnium rationes. Agit autē secundã eas, uel ab alio ad ex
peditionemeiusmodi prouocata, uelipfafeipfamintusconuertensadrationes,& cum
abaliopro uocatur,tanquamadexternacommititintroducerefensus:cum
uero'ingredicurinseipsam,adintel
ligentiasperuenit:necigitursensusextraimaginationemfunt,necß,utdixeritaliquis,intelligence
quatenus competuntanimali Animaeftimmortalis. Anima ef tessencia inextensa, immaterialis,
immortalis, in'yitahabenteaseipsauiuere,arosese fimiliterpossidente.
Passioanimæ,atquecorporisestlongediuersa. Liudestpaticorpora, aliudincorporea.passioenim
corporụm cum transmutationecötingit
passiouero'animęestaccommodatioquædam,'&affe&ioadremipfam,&a&ioquædã,nullo
modofimiliscalefationi,frigefactioniącorporum,quamobrem sipassiocorporū,cũtrans
mutatione fit,dicendum eftomnia incorporea essepassionisexpertia. Quæ enim
a'materia,corporf busipfeparatasuntadu,eadempermanent:quæueromateriæcorporibus
propinquant,ipsaqui d e m n o n sunt passiua, sed illa , in quibus hæc apparent,
patiuntur , quád o enim animal s e n d t , anima quidam fimilis
esseuideturharmoniæ cuidam separatæ ex seipsam chordas mouenti cötemperatas
Corpusaữrsimileharmonię,quæ
inseparabilisinestchordis,fedcausamouendieffeuideturanimal
proptereaquodfitanimatū, quodquidemsimileeftmufico,exeoquodfitcõcinnum
,corporaueros
quæperpassionesensualempulfantur,fimiliacontemperatischordisapparent.Etenim
ibinonhar m o n i c a q u i d é separata patitur, fed chorda . & mouet f a
n e musicus p ipsam , quæ sibi i n eft ,harmoniā: newtamen chordarationemusicamouereturetiam,
fiuelletmusicus,nifiharmoniaipsaiddixit. nataestquemadmodum corpora, sed
fecundum nudam ad corporapriuationem. Quãobrenihil
prohibetinterila,aliaquidemesseessentia,aliauerònonessentia:&
aliarursusantecorpora,alia
ueròunacumcorporibus:itemaliaacorporibusseparata,aliauerònonseparata.Prætereaaliasecun
dum sesubfiftentia,aliaueroalijs,utsintindigentia:aliadeniqa&tionibus,uitisfexfemobilibuse
adem ,sedaliauitis,&qualibusa&tionibusquodammodo
permutata,nempefecundumnegatione corum ,quæ ipfanon sunt,non secundum
assistentiameorum ,quæ sunt, appellatur.
PussionesmaterieprimeassignatesimiliteràPlotino. Ateriae propriaapudantiquos hæcfuntincorporeaquidem,diuerfaenimeftàcorporibus,
prætereauitæexpers, negintelle&tus,neckanima,nequealiquidfecundum
seuiuens.Itêin, formis,permutabilis, infinita,impotens.Quapropternec
ens,feduerum nõens,imagomol lisapparens, quoniãqd primo estinmole,eftipfum
impotens,itéappetitio fubfiftentia.& ftansno
instacuprætereafempinseapparens,tum paruum,rum magnữ,tūminus, tūmagis,tūdeficiens,cī
excedens,quoduefiatfemp,maneatuerònunquã,nec tamen aufugere
potens,quippecútotius entisfitdefectus.Quamobrēquicqd
pmittat,mentitur:aciimagnūappareant,interimeuadirparo uũ,quafienimludus quidãeftinnõensaufugiés,Fugaenimeiusnófitloco,seddūabencedeficis,
Quamobren M 1930 Marsil. Ficin.in
infummiseftunitascumuirtute:ininfimismultitudocumdebilitate. N corporeæ fubftantiædescendentesquidemdijudicentur,atqßinsingulapotentiædefe&umul
tiplicantur, adscendentes autemutuntur,atæfimulrecurruntinunumcopiapoteftatis.
Quegenerant,partimconuertunturadgenita,partimminimè. Mne, quodsuaessentiagenerat,aliquidsedeteriusgenerat,atqomnegenitüadgenitorina
O curaconuertitur,eorumuero,quægenerant,aliaquidēnullomodoconuertunturadgenitas
Sensus,imaginatio,memoria intelligentia. Emorianonestimaginationüconferuatio
quædã,ámdtāmpastwintorspobaristalevias'spoluéwata, sedeftipfas propofitiones,fiueproductionesina&um
corū,quæmedicatuseftanimusnu :nec rurfusabsq inftrumentorum sensualium
passionesuntfenfus, lic& intelligentiænon abfqimaginatione, nisianalogaconditiofit:quemadmodumfiguraconse
quensquiddam estadanimalsensuale, ficphantasmaaliquidconsequensadintelligentiamanima
intelligentisinanimali. 1N Despeciebusuite. On solumincorporib æquiuocaconditioest,sedipsaetiãuitamultipliciterprædicatur
eftenimuitaplantæ, animalisalia: aliarursusintellectualis Alia IN N>M
Dedifferentijsincorporeorum.
Pfaincorporeorīappellationõfecundumcommunicatēunius,eiusdemişgeneris,siccognomi.
quamobremquæineasuntimagines, insuntindeteriorirursus imagine,quemadmodüinspeculo
idquodalibilitumeft,apparetalibi, &ipsumspeculumplenumeseuidetur, nihilqzhabet,dumom
nia uidetur habere. funt,autnonfunt, quappternullacorūpaticur:quodempatienseft,nonoportetitafehabere,
fedefetale,ütalterariqueat,atointeriminqualitatibus
eorī,quaeingrediuntur,ficásinferuntpas fionem.Eiñamos
quodinestalterationonaqualibecaccidit,nexigicurimaceriapacítur.Nāsecun dum
feipfam qualitatisestexpers,nesprorsusformx,quaefuntinca,ingrediences;uicissim'sexe,
untes,fedpassioficcircacompofitum,&uniuselseincomposicioneconfiftit,hocenim
incontrarijs uiribus& qualitatib.ingredientiữzinferentiumąpassioneperfeuerareinfubfiftendouidetur.Quá
obre mea quoru um i u e r e e f t a b externis , ne cas c i p l i s , n i mirum
& uiuere , & non uiuere pat i possu n t. Sed e a , quorum esse in u i t
a consistit, passionis experte, necessarium est permanere secunduum itam ,
quemadmodūuitäuacuitaticonuenit& non pac, quarenus&
uitæuacuicas.Icaqficutpermutari, acpaticöpofitoexmateria,forma
côtingit,ideftcorpori,neqstamenidmateriæ accidic,ficujuere,
areinterire,patiofecundumhocipfum incompofitum
exanima,corporeæperspicitur,neqstamé animæidcontingit,quoniam animanoneftaliquidexuita,&
nonuitaconflatum,seduicafolum constatquippe,cumfimplexessenciafit,ipfaqsanimæ
ratiofitnaturaipfasemouens. Omnisintellectuseftomniformis.
Ntelle&ualisesentiaficinpartibuseftconfimilis,ut&
inparticulariquolibetintelle&u,uniuer soosintelle&ufintentia:fedintele&u
quidem uniuerfaliendaeciam particulariauniuersalifint
ratione:inparticulariautčincellectueciāmiuniuersaliafimulacosparticulariasintconditionequa
dam particulari: Omnisuitaincorporeaquocunq;mütetur,permanetimmortalis.
Nuicisincorporeispcessusmanentibusprioribusinsefirmisefficiuntur,dūnihilfuiõdunt,neos
pmutantadsubstantiâinferioribexhibendam,quappternedquæindesubfiftūccũaliquagdi
tioneueltráfmutationesubsistûr,nechoc
qdēefficitur,ficutgeneratiointeritus,gmutationisą
particeps,ingéciaigitur,&incorruptibiliafuntaroingčitæ,incorrupcx'ssecīdūhocipfumeffecta.
Quomodointelligaturquodeftfuperiusintelectus
uigilantiãmultadicatur,fedperfomnūipsum
cognitioeius,peritia'oshabetur,fimilinãque fimile cognosci folet, quoniã omnis
cognitio, assimilatio quæ dá ef t ad hoc ipfum, q d cognofcitur. ens
uelutfalsamconcipimuspassionecă, ingentemuidelicetili, quidigrediturextraseipsum,
ipfeenimquisquequemadmodumexistenter deftuere,atokperseipfumpoteftreduciad ipfumnonensentesuperius,ficabence,sepsipfodigres
diensiam traducituradnonens,quodentisipfiuseftcasusatqzruinia.
Substantiaincorporeaestubicunqueuult.
Aturacorporisnihilimpedit,quinquodfecundum feincorporeum
eft,ficubicung,&quò modocunque.Sicucenimcorporiincomprehensibileest,quodmoliseftexpers,
nihilą adip Porphyr de Occasionib. 1931 Quidpatiatur,quidnon.
Afsionescircaidfuntomnes,circaqdaccidit&interitus.Víaenim
adinteritãeftadmissiopas
fionis,acohuiusestinterirecuiuseftpaci.Incerireaūcincorporeūnullű,sedquædãinterilaaur
Animaquiapereffentiameftuita,nonmoritur.
yIrcaessentiam,cuiusefeconfifticinuita,&
cuiuspassionesuitaquædãfunt,nimirum& morg
inqualialiquauitauersatur,noninpriuationeuitæfimultota.Quoniamneqspassio,seuuita
est omnino, illicadnon uiuendum ,iplaqzillicacciditorbitas. .
Silloquodeftmentesuperius,perintelligentiamquidem multa dicuntur:considerantur
D temuacuitatequadăintelligentiæ intelligentiameliore;quemadmodum
dedormienteper NonensauteftfuperiusenteutDeus,aütinferiuscummateria.
Vodnonensdicitur,auciplínosmachinamurab ipsoentealiquandoseparaci,autsuperin
telligimus,dum enspossidemus.quapropterfiseparamurabente,ensipsumnon superine
telligimusnon enssuperensipsum,fediamnon N
sumpertiner:sicincorporeoipsum,quodmollediftenditur,nonficobftaculum &
quafinon acec,nequeenim quod incorporeum eftlocalicondicionequo uulc
discurritlocusenim cum mole
simulexiftit,neqsrurfuscorporumlimitibuscoercecur,quodenimquomodocūqiiacetinmole,in
angustumcohiberipoteft,& conditionelocalitransmutacionemagere, quodaucemestamole,mag
nitudine
prorsusexemptū,hocabójs,quæfuntinmole.continerinonpoteft,a'motuşilocaliper
manetliberum.Igiturqualiquadam,certaquedisposicionereperituribi,ubicunquedisponitur,lo.
cointereatumubique,tumnusquam simulexiftens,quapropterqualiquadamcertaqueaffe&ione
uelsupercælum ,uelinpartemundiquadam
apprehenditur:quandoueroinaliquamundipàřecte n e t u r ,non oculis quidem aspicitur,
sed ex operibus eius præsentia sua fit hominibus manifestas Substantia in corporeinullo
corporecohibetur, fedproducitescamincorporeperquamse corporiapplicát.
Vodeftincorpóreū,liquandoincorporecomprehendatur,nonopuseftutitaconcludatur, Q
quemadmoduminparcoferæclauduntur,nullumnamquecorpuspoteftipsumficinfeco
-hibere, nequeficutüterliquoremaliquemtrahit,&
cohibet,autfacum,fedoportetipsum ia nd C TO MmM 4 13. fubftituere cavite
Vniaersalescausenonconuertunturadefe&tus,fedeosadfeconuertunt. V l l
a substantiarum , quæ uniuerfæ sunt, a t æ perfectæ ad f u a m conuertitur geni
cură . O m n e s autéperfe&tæ subftantiæadgenerantiarediguntur, &
idquidemadcorpusufo mundanum. 1. Quomodo differenterestubiq; DeusintelleĀus,animas
Euseftubiq ,quianusquamintelle&usest:ubiq etiã,quianufquam
anima.deníqueubiqet EX PORPHYRIO DE AB ftinentiaanimalium. .
quinetiamcognoscitipsum,quod in feest,naturaliterperpetuo uigilans, atquefom/
num,quohicopprimitur,deprehendit. Cuinonsaneeducationem,nutritionemque trademus
consentancã,tūhuius locinaturæ ,tum suiipsiuscognitioni conuenientem,
Beatitudononeftdiuinorumcognitio,feduitadiuina.
Eatanobiscontemplationonestuerborum accumulatio,disciplinarūquemultitudo,quemad
Bmodum aliquisforteputauerit:nequeenim
iracomponitur,nequeproquantitaterationūac quare
perfectioquidêaprioribusfecundafubftituitcõferuanseadeadprioraconuersa, defectusautempri
oraetiam adpofterioradefledit,eficitqzuthæcipfadiligantasuperioreinterim
differentia 1932 Marsil. Ficin -in
substitucreuiresabipsainseipsumunioneextramanantes,quibusdescendenscorporiaplícatur,co
pulaitaßeiusad corpusperineffabilēquandāsuiipsiusimpleturextenfioné,quamobrénõaliud
adem ultūipfuamlligat,fedipfumcerteseipfum,nec igiturefoluitipsum corpusquãdofrangitur
autinterit,fèdipsum
pociusfemetipsumcnodat,quádoafamiliariergasubiectâaffectionediuercio
Quodquidemcūsitperfe&umadanimāestreda&um,animam
inquãintellectualem,ideoas círculouoluitur, animaueromundiadintellectumattollitur,intelle&usauteerigituradprincipio
Omniaitaqperueniuntadhocipsumab extremisexordientia,quatenus
facultassuppecitunicuic perueniūtinquam eleuationeadprimū, illucusą perducta: quæ
quidēautexpropinquo,autex.lon ginquoeficifolet. Hæcitasnonsolumappetere Deūdicipossunt,sedetiam
prouiribusafequizin lubstancijsueroparticularibus, &admultalabipotentibusineft
procliuitasdeflectēsadgenicuras: ideoiginhisdeli&um
dicituraccidissezinhisinfidelitaseftdamnata. Hasigiturcontaminatiplama
teria,proptereaquodadhácdefledipossint, cũtamenintereaaddiuinūseualeantcôuertisse:
quoniãeft&nufquā:fedDeus quidem ubique& nusquãeftcorum omnium ,quæ
funtpoft ipsum. Suiueròipfiuseftfolum, ficutest,atqueuult. Intelle&usautem
inDeoquidemubica eft,fedineis, quæfuntpoftipsum,existirnusquapariter, &ubiqueanimatandeminincele&tu,acor
Deo ,fimilitereftubiq ,incorporeuero'ubiqeftfimul & nusquá. Corpusaūt&
inanima,& inintels lectu , & in Deo , omnia profe & o cūentia,t u m
non entia ex Deo sunt, & ideonec tamēipfeDeus eft,cum entia,tum
nonentia,necexistitineis. Sienimessetduntaxatubiq ipfequidéomnia,& in omnibus
esset. A quoniam est, et nusquam, omnia
sane per ipsum fi unc f i u n t á ž r ursus in ipso, quiam ipfeexistitubios: diuersarursusabipfo,
quoniãipsenusqua. Similiterintele&u subicexistens,atqs n u s q u ã, causa est
animaram, animasæ sequentium: neq s ipse anima est, neg quæ post animam, neque
in cis existic: quoniamuidelicetnon folum ubiqueest, eorumque,quæfuntpoftipsum,sed&nusquã.
Rursus animanequecorpuseft, nequeestincorpore, fedcausacorporis,quoniam dum
ubiq eftper corpussimuleft, &incorporenusquam,processusdeniquniuersiinilluddefinit,
quodnec ubiqfi mui, nequenusquamesseualet, sedalternisquibusdamuicibusutriusquefitparticeps.
Giustino (filosofo) filosofo e martire cristiano Lingua Segui Nota
disambigua.svg Disambiguazione – "Giustino martire" rimanda qui. Se
stai cercando altri martiri con questo nome, vedi San Giustino. San Giustino
Justin filozof.jpg Icona russa di san Giustino Padre della Chiesa e
martire NascitaFlavia Neapolis, 100 MorteRoma, 163/167 Venerato
daTutte le Chiese che ammettono il culto dei santi Santuario
principaleCollegiata di San Silvestro Papa, Fabrica di Roma (VT) Ricorrenza1º
giugno, 14 aprile (1882–1968) Attributipalma, libro Patrono difilosofi
Giustino, conosciuto come Giustino martire o Giustino filosofo (Flavia
Neapolis, 100 – Roma, 163/167), è stato un martire cristiano, filosofo e
apologeta di lingua greca e latina, autore del Dialogo con Trifone, della Prima
apologia dei cristiani e della Seconda apologia dei cristiani. A lui dobbiamo
anche la più antica descrizione del rito eucaristico. Iustini
Philosophi et martyris Opera, 1636 Fu uno dei primi filosofi cristiani, e
venerato come santo e Padre della Chiesa dai cattolici e dagli ortodossi. La
memoria si celebra il 1º giugno. La Chiesa Cattolica lo considera
anche santo patronodei filosofi insieme a Caterina d'Alessandria, pur non
essendo nessuno dei due nel novero dei Dottori della Chiesa.
BiografiaModifica Giustino, che spesso si dichiarava in verità samaritano,
visto il suo nome e il nome di suo padre - Bacheio - sembra piuttosto di
origini latine o greche. La sua famiglia probabilmente si era stabilita da poco
in Palestina, al seguito degli eserciti romani che qualche anno prima avevano
sconfitto gli Ebrei e distrutto il Tempio di Gerusalemme. Come
riferisce Giustino stesso nel Dialogo con Trifone, venne educato nel paganesimo
ed ebbe un'ottima educazione che lo portò ad approfondire i problemi che gli
stavano più a cuore, quelli riguardanti la filosofia. Racconta che la sua
smania di verità lo portò a frequentare molte scuole filosofiche. Presso gli
stoicinon trovò giovamento, in quanto il problema di Dio, per questa filosofia,
non era essenziale. Poi frequentò la scuola peripatetica, ma anche presso
questi filosofi non trovò quanto cercava. Si recò presso un filosofo pitagorico
che lo sollecitò dunque ad approfondire le arti della musica, dell'astronomia e
della geometria. Ma Giustino, troppo concentrato nel voler raggiungere la
"verità" e la "conoscenza di Dio", reputava tempo sprecato
il soffermarsi su tali materie. Approdo al platonismoModifica Da
ultimo frequentò una scuola platonica; un maestro di questa filosofia era da
poco giunto nel suo paese e presso questa corrente filosofica trovò quanto
credeva di cercare. «Le conoscenze delle realtà incorporee e la contemplazione
delle Idee eccitava la mia mente...», dice Giustino. Si convinse che questo lo
avrebbe portato presto alla "visione di Dio", che considerava essere
lo scopo della filosofia. Decise di ritirarsi in solitudine lontano dalla
città, ma in questo luogo appartato, secondo quanto racconta nel prologo del
Dialogo con Trifone, incontra un anziano, con cui inizia un serrato dialogo,
incentrato su Dio e su cosa fare della propria vita. Dopo aver dichiarato
all'anziano la sua idea di Dio «Ciò che è sempre uguale a sé stesso e che è
causa di esistenza per tutte le altre realtà, questo è Dio», l'anziano lo porta
a ragionare su di un aspetto che forse a Giustino era sfuggito: come possono i
filosofi elaborare da soli un pensiero corretto su Dio se non l'hanno né visto
né udito? E porta il giovane a meditare sulle persone considerate "gradite
a Dio" e dallo stesso "illuminate", i Profeti, che nel tempo
avevano parlato di Dio e "profetizzato in Suo nome", in particolare
la "venuta del Figlio nel mondo" e la possibilità "attraverso di
Lui" di avere una "vera conoscenza del divino".[1]
Conversione al cristianesimoModifica Dopo questa esperienza, Giustino si
converte al Cristianesimo e per tutto il resto della sua vita educherà i
discepoli, utilizzando gli stessi schemi usati dalle altre scuole filosofiche.
Oltre a questo incontro, che fu decisivo per la sua conversione, Giustino
indica anche un altro fatto che lo rinfrancava nella fede: «Infatti io stesso,
che mi ritenevo soddisfatto delle dottrine di Platone, sentendo che i cristiani
erano accusati ma vedendoli impavidi dinanzi alla morte ed a tutti i tormenti
ritenuti terribili, mi convincevo che era impossibile che essi vivessero nel
vizio e nella concupiscenza». Giustino viaggiò molto, andò a Roma
una prima volta e quando ritornò vi aprì una scuola filosofica a impronta
cristiana, i suoi insegnamenti insistevano molto sui fondamenti razionali della
fede cristiana. Questo approccio, molto diverso da quelli tradizionali, suscitò
numerose controversie sia con gli stessi cristiani sia con alcuni filosofi,
specialmente con Crescenzio il cinico. La sua fede lo porterà a
subire una morte violenta. Fu condannato a morte da Giunio Rustico che era
prefetto di Roma e amico dell'imperatore Marco Aurelio, fra il 163 e il 167,
con queste parole: «Coloro che si sono rifiutati di sacrificare
agli dèi e di sottomettersi all'editto dell'imperatore, siano flagellati e
condotti al supplizio della pena capitale, secondo le vigenti leggi.» Di
questo processo esiste ancora il verbale: Martyrium SS.Justini et sociorum VI.
Giustino venne decapitato assieme a sei dei suoi discepoli, Caritone e sua
sorella Carito, Evelpisto di Cappadocia, Gerace di Frigia (schiavo della corte
imperiale), Peone e Liberiano. Le sue reliquie furono traslate da
Roma il 22 settembre 1791, e si trovano attualmente sotto l'altare maggiore
della Collegiata di San Silvestro Papa a Fabrica di Roma, in provincia di
Viterbo.[2] Giustino fu il primo di una serie di autori cristiani che
intravide in Eraclito, Socrate, Platone e negli stoicidegli autori
precristiani, precursori del Cristo e da esso ispirati.[3] Anche lo Spirito
Santo è identificato con Dio stesso. A suo avviso, la nozione trinitaria fu
introdotta già dal platonismo.[4] A Giustino si deve la più antica
descrizione della liturgia eucaristica. Egli fu il primo ad utilizzare la
terminologia filosofica nel pensiero cristiano ed a tentare di conciliare fede
e ragione. Si schierò duramente contro la religione pagana ed i suoi miti
mentre privilegiò l'incontro con il pensiero filosofico. La figura
di Giustino attrasse l'attenzione di Lev Tolstojil quale nel 1874 dedicò al
santo cristiano una breve agiografia, Vita e passione di Giustino filosofo
martire[5]. OpereModifica Dialogo con Trifone, Edizioni Paoline,
Milano 1988. Le due apologie, Edizioni Paoline, Milano 2004. ( LA ) [Opere],
Parisiis, apud Carolum Morellum typographum regium, via Iacobaea ad insigne
Fontis, 1636. Il Dialogo con Trifone, la Prima apologia dei cristiani e la
Seconda apologia dei cristiani, ci sono pervenute in un manoscritto del 1364,
conservato a Parigi.[6] La Prima apologia dei cristianiModifica «Io,
Giustino, di Prisco, figlio di Baccheio, nativi di Flavia Neapoli, città della
Siria di Palestina, ho composto questo discorso e questa supplica, in difesa
degli uomini di ogni stirpe ingiustamente odiati e perseguitati, io che sono
uno di loro.» (Apologia Prima, I, 2) La Prima apologia dei cristiani è
indirizzata all'imperatore Antonino Pio e al Senato romano. In essa compare un
tema che sarà ampiamente sviluppato dall'apologetica cristiana, cioè la critica
della prassi diffusa presso i tribunali romani, per la quale il solo fatto di
appartenere alla religione cristiana era motivo sufficiente di condanna.
Giustino inoltre polemizza con i pagani riguardo ad alcune contraddizioni
interne alla società romana, per esempio fa notare come, mentre i cristiani
sono condannati a morte perché ritenuti atei, vari filosofi greci e latini
sostengono apertamente l'ateismo senza conseguenze. Interessante,
poi, è il fatto che Giustino citi abbondantemente vari brani dei vangeli
sinottici per esporre le dottrine cristiane; ancor più notevoli sono i
tentativi dell'apologeta per convincere i pagani della verità del Cristianesimo
attraverso le citazioni di autori classici sia di filosofia (come Socrate e
Platone) che di mitologia (come Omero e la Sibilla) che vengono accostati a
brani dei vangeli o dell'Antico Testamento. «Sia la Sibilla sia
Istaspe profetarono la distruzione, attraverso il fuoco, di ciò che è
corruttibile. I filosofi chiamati Stoici insegnano che anche Dio
stesso si dissolve nel fuoco, ed affermano che il mondo, dopo una
trasformazione, risorgerà. [...] Se dunque noi sosteniamo alcune
teorie simili ai poeti ed ai filosofi da voi onorati [...] perché siamo
ingiustamente odiati più di tutti? Quando diciamo che tutto è stato
ordinato e prodotto da Dio, sembreremo sostenere una dottrina di Platone;
quando parliamo di distruzione nel fuoco, quella degli Stoici; quando diciamo
che le anime degli iniqui sono punitemantenendo la sensibilità anche dopo la
morte, e che le anime dei buoni, liberate dalle pene, vivono felici, sembreremo
sostenere le stesse teorie di poeti e di filosofi [...] Quando noi
diciamo che il Logos, che è il primogenito di Dio,[7] Gesù Cristo il nostro
Maestro, è stato generato senza connubio, e che è stato crocifisso ed è morto
e, risorto, è salito al cielo, non portiamo alcuna novità rispetto a quelli
che, presso di voi, sono chiamati figli di Zeus. Voi sapete infatti
di quanti figli di Zeus parlino gli scrittori onorati da voi: Ermete, il Logos
[...]; Asclepio, che [...] ascese al cielo; Dioniso, che fu dilaniato; Eracle,
che si gettò nel fuoco [...] e Bellerofonte, che di tra gli uomini ascese con
il cavallo Pegaso. Se poi, come abbiamo affermato sopra, noi
affermiamo che Egli è stato generato da Dio come Logos di Dio stesso, in modo
speciale e fuori dalla normale generazione, questa concezione è comune alla
vostra, quando dite che Ermete è il Logos messaggero di Zeus. Se
poi qualcuno ci rimproverasse il fatto che Egli fu crocifisso anche questo è
comune ai figli di Zeus annoverati prima, i quali, secondo voi, furono soggetti
a sofferenze. [...] Se poi diciamo che è stato generato da una
vergine, anche questo sia per voi un elemento comune con Perseo.
Quando affermiamo che Egli ha risanato zoppi e paralitici ed infelici
dalla nascita, e che ha resuscitato dei morti, anche in queste affermazioni
appariremo concordare con le azioni che la tradizione attribuisce ad
Asclepio.» (Apologia Prima, XX-XXII) L'opera si conclude con una
petizione che contiene una lettera dell'imperatore Adriano,[8] la quale serve a
Giustino per mostrare come anche un'autorità imperiale era del parere di
giudicare i cristiani in base alle loro azioni e non in base a dei pregiudizi;
ed una lettera dell'Imperatore Marco Aurelio e del "Miracolo della
pioggia" durante le guerre marcomanniche.[9] Il Dialogo con
TrifoneModifica «La filosofia in effetti è il più grande dei beni e il più
prezioso agli occhi di Dio, l'unico che a lui ci conduce e a lui ci unisce, e
sono davvero uomini di Dio coloro che han volto l'animo alla filosofia
[...]» (Dialogo con Trifone[10]) Oltre alle già citate Prima apologia dei
cristiani (grecoἈπολογία πρώτη ὑπὲρ Χριστιανῶν πρὸς Ἀντωνῖνον τὸν Εὐσεβῆ;
latino Apologia prima pro Christianis ad Antoninum Pium) e Seconda apologia dei
cristiani(greco Ἀπολογία δευτέρα ὑπὲρ τῶν Χριστιανῶν πρὸς τὴν Ρωμαίων
σύγκλητον, latino Apologia secunda pro Christianis ad Senatum Romanum),
Giustino scrisse il Dialogo con Trifone (greco Πρὸς τρυφῶνα Ἰουδαῖον διάλογος,
latino Cum Tryphone Judueo Dialogus), opera dedicata a un certo Marco Pompeo.
Il tema è il confronto con il giudaismo, con il quale i cristiani avevano in
comune l'Antico Testamento, un terreno utile per un dialogo. Si tratta di un
dibattito che si svolge ad Efeso nell'arco di due giorni e vede protagonisti
Giustino e Trifone, nel quale è stata individuata da alcuni storici la
personalità di un rabbino realmente esistito. Lo scopo di questo dialogo è
mostrare la verità del cristianesimo, rispondendo alle principali obiezioni
mosse dagli ambienti giudaici. In particolare, Giustino vuole dimostrare che il
culto di Gesù non mette in discussione il monoteismo e che le profezie
descritte nell'Antico Testamento si siano avverate con l'avvento di Cristo. Il
dialogo assume toni sempre rispettosi e amichevoli e non si conclude, com'era
consuetudine per gli scritti cristiani, con la richiesta da parte del giudeo
del battesimo. A tal proposito, alcuni studiosi si sono chiesti se
effettivamente le motivazioni portate avanti da Giustino in questo dialogo
fossero valide a convertire un giudeo. Sembra piuttosto verosimile, invece, che
quest'opera sia una risposta di Giustino ai dubbi che i cristiani stessi del
tempo nutrivano verso la loro fede. L'opera presenta anche un
prologo, in cui Giustino racconta di un suo incontro con un vecchio saggio che
lo introdusse al cristianesimo.[11] Giustino lo interroga tra l'altro sulla
dottrina, da lui professata, della trasmigrazione delle anime anche dentro
corpi animali, esposta nel Timeo platonico. L'interlocutore gli risponde che
una tale possibilità non avrebbe senso, perché non darebbe nessuna reminiscenza
delle colpe passate e quindi neppure la capacità di pentirsi.[12] In secondo
luogo, il vegliardo passa a confutare la dottrina dell'immortalità
dell'anima.[13] NoteModifica ^ Philippe Bobichon, "Filiation divine
du Christ et filiation divine des chrétiens dans les écrits de Justin
Martyr" in P. de Navascués Benlloch, M. Crespo Losada, A. Sáez Gutiérrez
(dir.), Filiación. Cultura pagana, religión de Israel, orígenes del
cristianismo, vol. III, Madrid, 2011, pp. 337-378 online ^ La reliquia di San
Giustino Martire ( PDF ), su parrocchiafabrica.it. ^ Étienne Gilson, La
filosofia nel Medioevo, BUR saggi, p.17, OCLC 1088865057 ^ Giuseppe Girgenti,
Giustino Martire: il primo cristiano platonico : con in appendice "Atti
del martirio di San Giustino", Pubblicazioni del Centro di Ricerche di
Metafisica, Platonismo e filosofia patristica, n. 7, Milano, Vita e pensiero,
1995, p. 108, OCLC 1014519733. URL consultato il 19 novembre 2020. ^ Lev
Tolstoj, «Vita e passione di Giustino filosofo martire». In: Lev Tolstòj, Tutti
i racconti, a cura di Igor Sibaldi, Milano: Mondadori, Vol. I, pp. 808-810,
Collana I Meridiani, III ed., aprile 1998, ISBN 88-04-34454-7 ^ Philippe
Bobichon, "Œuvres de Justin Martyr : Le manuscrit de Londres (Musei
Britannici Loan 36/13) apographon du manuscrit de Paris (Parisinus Graecus
450)", Scriptorium 57/2 (2004), pp. 157-172 art. online ^ Francesco
Barbaro, Apologia seconda di S. Giustino filosofo e martire in favor de'
Cristiani al Senato romano traduzione dal greco nell'italiano pubblicata in
occasione che mette fine alla sua quaresimale predicazione l'anno 1814.,
Treviso, Tipografia Trento, 1812, p. 29. URL consultato il 19 novembre 2020.
Citazione. Essendo manifesto da tutte l'opere di san Giustino, ch'egli ben
sapeva e confessava l'equalità del Verbo col Padre... ^ ( EN ) Lettera di
Adriano. Lettera di Marco Aurelio al Senato. ^ Cit. in Jacques Liébaert, Michel
Spanneut, Antonio Zani, Introduzione generale allo studio dei Padri della
Chiesa, Queriniana, Brescia 1998, p. 47. ISBN 88-399-0101-9. ^ Giuseppe Visonà,
introduzione a Saint Justin, Dialogo con Trifone, Paoline, 1988. ^ Étienne
Gilson, La filosofia nel Medioevo, BUR Rizzoli.Saggi, n. 5, 6ª edizione,
Milano, BUR Rizzoli, marzo 2019, pp. 14,12, OCLC 1088Giuseppe Girgenti,
Giustino Martire: il primo cristiano platonico, Vita e Pensiero, Mario Niccoli,
GIUSTINO, santo, in Enciclopedia Italiana, Roma, Istituto dell'Enciclopedia
Italiana, 1933. Modifica su Wikidata Arthur J. Bellinzoni, The Sayings of
Jesus in the Writings of Justin Martyr, Leiden, Brill, 1967. Philippe Bobichon,
Dialogue avec Tryphon, édition critique. Editions universitaires de Fribourg,
2003, Vol. I: Introduction, Texte grec, Traduction ; Vol. II: Commentaires,
Appendices, Indices Étienne Gilson, La Philosophie au Moyen Âge. Des origines
patristiques a la fin du XIV siècle, Payot, Paris 1952 (trad. it. La filosofia
nel Medioevo. Dalle origini patristiche alla fine del XIV secolo, La Nuova
Italia, Scandicci 1997). Johannes Quasten. Patrologia, Marietti, Giustino,
santo, su Treccani.it – Enciclopedie on line, Istituto dell'Enciclopedia
Italiana. Modifica su Wikidata Giustino, in Dizionario di filosofia, Istituto
dell'Enciclopedia Italiana, 2009. Modifica su Wikidata ( EN ) Giustino, su
Enciclopedia Britannica, Encyclopædia Britannica, Inc. Modifica su Wikidata
Opere di Giustino / Giustino (altra versione) / Giustino (altra versione), su
openMLOL, Horizons Unlimited srl. Modifica su Wikidata ( EN ) Opere di
Giustino, su Open Library, Internet Archive.Audiolibri di Giustino / Giustino
(altra versione) / Giustino (altra versione), su LibriVox. Giustino, su
Goodreads. Modifica su Wikidata ( EN ) Giustino, in Catholic Encyclopedia,
Robert Appleton Company. Modifica su Wikidata Giustino, su Santi, beati e
testimoni, santiebeati.it. Modifica su Wikidata Apologia Prima, su
monasterovirtuale.it. URL consultato il 14 agosto 2017 (archiviato dall' url
originale il 14 agosto 2017). Apologia Seconda, su monasterovirtuale.it.
URL Santi Caritone e compagni, discepoli di san Giustino, in Santi, beati e
testimoni - Enciclopedia dei santi, santiebeati.it. Catechesi, su
w2.vatican.va. di papa Benedetto XVI su Giustino tenuta durante l'Udienza
generale di mercoledì 21 marzo 2007 Opera Omnia dal Migne Patrologia Graeca con
indici analitici e traduzioni (EN, IT, PT), su documentacatholicaomnia.eu.
Portale Biografie Portale Cristianesimo Portale
Filosofia Patristica studio dei Padri della Chiesa Taziano il Siro
teologo e filosofo siro Filosofia cristiana WikipediaGiuseppe Girgenti. Girgenti.
Keywords: la parola che non s’incatena, Giustino martire, la traduzione di
Boezio delle Categorie di Porfirio, traduzione di Marsilio Ficino delle
sentenze sugl’intelligibili di Porfirio, henologia platonica. Refs.: Luigi
Speranza, “Grice e Girgenti” – The Swimming-Pool Library.


No comments:
Post a Comment